Propedevtika:anamneza, opšta inspekcija

Doc. dr sc. med Z. Mavija

Propedevtika
 Grčka riječ:”prethodno proučavam”
 Cilj propedevtike: upoznavanje studenta sa bolestima, metodama ispitivanja i dijagnostikom

 Da se putem vježbi student osposobi za rad i pregled

Propedevtika
Osobenost i obaveze pregleda bolesnika
Poštovanje ličnosti i dostojanstva bolesnika Pružiti riječi utjehe i ohrabrenja

Steći povjerenje i uspostaviti prisnu saradnju

• Uzrok i patogeneza • Simptomi bolesti (subjektivne tegobe) • Specifični i nespecifični simptomi

Klinički tok bolesti

Početak bolesti

Naglo, postepno Infektivne bolesti: inkubacioni period Vrsta uzročnika, virulentnost, pojava temperature, komplikacije Nestanak simptoma, promene koje se zadrţavaju, nagla smrt

Tok bolesti Kraj bolesti

Pregled bolesnika
 Teorijsko i praktično iskustvo
 Brzo i jednostavno doći do dijagnoze  Istorija bolesti: sistem pregleda bolesnika

 Sadržaj: poglavlja s jasno preciziranim pitanjima

Anamneza
Anamnesis - grčka riječ
Znači sjećanje

Skup podataka koje bolesnik daje o ranijem stanju svoga zdravlja kao i subjektvnim tegobama

Anamnesis
Dobro poznavanje ispitivanja bolesnika Sa puno takta, vještine, topline

Ogroman značaj anamneze za dijagnozu

ANAMNEZA
Podaci o identitetu

Anamnesis morbi

Anamnesis vitae

Anamnesis familliae

Soc.epidem. podaci

Iskustvo u anamnezi
Usmjeravanje izlaganja bolesnika Heteroanamneza- podaci od najbliţih rođaka Redoslijed (saţeto, jasno)

Administrativni podaci
Prezime i ime Datum rođenja Mjesto rođenja Mjesto stanovanja Zanimanje Datum prijema Datum ispisa
Starost bolesnika Endemije i epidemije Migracije stanovništva Štetne materije na radnom mjestu Duţina hospitalizacije

Anamnesis morbi
Glavne tegobe i bliţi podaci Ispitivanje po sistemima Opšte pojave Sistemi:

Respiratorni sistem

Kradiovaskularni sistem

Gastrointestinalni sistem

Urogenitalni sistem

Lokomotorni sistem

Centralni nervni sistem

Glavne tegobe i bliţi podaci
Dominantni simptomi
Bolesnik se zamoli da “bliţe” opiše početak bolesti i nastanak tegoba Usmjeriti izlaganje bolesnika: kada, kako, zašto Kratak i jasan saţetak

Ispitivanje po sistemima
Da li je i u kom stepenu zahvaćen unutrašnji organ Postavljaju se savim određena pitanja Počinje se “opštim” pojavama ili simptomima Kratka i jasna pitanja
Bolesnik treba da razume, i da odgovori na pitanja

Opšte pojave

Temperatura, znojenje, malakasalost Gubitak u teţini tokom razvoja bolesti

Respiratorni sistem
Dok je očuvana funkcija bolesnik nema subjektivnih simptoma Potrebno je postaviti određeni niz pitanja

Da li bolesnik ima smetnji pri disanju, da li ima sekreciju iz nosa? Da li ima oteţano disanje, kada i u kojim situacijama, pri udahu ili izdahu? Da li ima napade gušenja (sviranja) i pod kojim okolnostima? Da li kašlje i kada: pri ustajanju, tokom dana, u noći, zimi, ljeti? Da li iskašljava, kakav je ispljuvak, da li je sluzav, krvav, pjenušav? Koliko godina kašlje i iskašljava? Da li ima bolove u grudima, da lise pojačavaju pri disanju i kašlju?

Kardiovaskularni sistem
Simptomi : insuficijencije lijevog odnosno desnog srca, usljed oboljenja koronarnih arterija, poremećaji srčanog ritma, oboljenja arterija i vena Postaviti određena pitanja i traţiti jasan odgovor

Da li bolesnik zamara pri naporu ili hodu, uz brdo ili po ravnom? Da li ima oteţano disanje pri naporu (jak, srednj, lak? Da li ima napade lupanja srca i u kojim situacijama? Da li dobija bol iza grudne kosti i u kom vidu (tištanja, peckanja, jak, oštar bol)? Koliko dugo traje bol (manje od 1 min, do 10 min, do 30 min, preko 30 minuta, više sati)? Da li dobija otoke na nogama (jednostrano, obostrano): ujutro, uveče, tokom dana? Da li ima bolove- grčeve u listovima nogu (poslije koliko metara hodanja)?

Gastrointestinalni sistem
Simptomi: polimorfni i kompleksni Bolesnik ih često ne moţe jasno da definiše i izloţi
Apetii: dobar ili loš? Da li ima smetnje i bolove pri gutanju? Da li ima muku, gađenje i povraćanje, kada i u kojim situacijama? Da li ima bolove u ţelucu, kojeg intenziteta, kuda se šire? Da li je povraćao krv, imao crnu stolicu? Ima li nadimanje trbuha (poslije kakve hrane)? Da li dobija napade bolova ispod desnog rebarnog luka (kakav je karakter, intenzitet i propagacija bola)? Da li ima urednu stolicu (proliv ili zatvor), kakav je izgled, konzistencija, miris? Da li ima crijevne parazite?

Urogenitalni sistem
Poznavanje diureze je od osobitog značaja Normalno diureza iznosi 1000-1500 ml

Da li normalno mokri (po količini i bez tegoba)? Da li mokri češće (po danu, po noći), da li mokri manje ili obilno i kada? Da li ima smetnji, bolova pri mokrenu (pečenje)? Da li je primjetio promjene u boji i izgledu mokraće? Da li je mokrio krvi i kada, da li je prije toga imao bolove, muku, povraćanje? Kod ţena pitati za menstruacioni ciklus, kada je dobila prvu menstruaciju, koliko traje, prate li je bolovi? Da li je imala porođaje, i koliko? Da li je bilo pobačaja (spontanih, vještačkoih i koliko)?

Lokomotorni sistem (kosti, zglobovi,mišići)
Neophodno je da se jasno uoče tegobe kao posljedica samog sistema Uzgredna reakcija tokom brojnih oboljenja
Da li bolesnik ima tegoba pri kretanju, radu i u kom dijelu lokomotornog sistema? Kakav je katrakter bola: intenzitet, trajanje, simetričnost, da li šeta od jednog do drugog zgloba? Da li su zahvaćeni zglobovi crvenilom, otokom, temperaturom, kakva je pokretljivost? Da li ima bolove u mišićima, kojim i kako se manifestuju?

Centralni nervni sistem
Mnoge bolesti dovode do poremećaja u centralnom nervnom sistemu Oboljenja samog sistema
Da li bolesnik ima uredan san? Da li ima glavobolje, nesvjestice, da li ih prate, mučnina , povraćanje? Da li dobro vidi, da li dobro čuje?

Anamnesis
Sva navedena pitanja predstavljaju jedan putokaz
Olakša razgovor sa bolesnikom Izgraditi svoj sistem ispitivanja

Ţelja da se pomogne bolesniku i otklone njegove patnje

Anamnesis vitae
Bolesti koje je bolesnik preleţao tokom ţivota Hronološki prikaz: od rane mladosti do momenta pregleda Veza sadašnjeg oboljenja sa nekom od ranije preleţanih bolesti Pitati: za akutne infektivne bolesti, srčane i plućne bolesti, bubreţne, venerične bolesti, ev. hirurške intervencije, traume i trovanja

Anamnesis familliae
Nasljedne bolesti Posljedica kućne infekcije (tbc, virusne, infektivne bolesti) Uzrok smrti članova porodice (nerado se daju podaci) Bolesti: srca, reumatitzam, tbc, DM, epilepsija, alkoholizam, maligniteti, itd)

Socijalno-epiemiološki podaci
Loši uslovi ţivota i rada Voda za piće Pušenje Alkohol • Akutno infektivno oboljenje: - slična bolest u porodici - putovanja - dodir sa bolesnim ljudima i ţivotinjama

Anamnesis
Student početnik često neće znati prirodu pojedinih simptoma U stanju da na osnovu dobijenih podataka donese siguran zaključak koji je sistem odnosno organ obolio Veza sa ranije preleţanim oboljenjima, sa nekim oboljenjem u porodici Oboljenje uslovljeno bolesnikovim načinom ţivota i rada

Status praesens (objektivni nalaz)
Podaci o stanju i funkciji unutrašnjih organa

Znaci oboljenja: fizikalne i druge dopunske metode Vještina koja se stiče sistematskim i upornim radom

Redoslijed pregleda
Nervni sistem Glava i vrat Grudni koš i pluća

Trbuh i trbušne organe

Opšta inspekcija Srce i krvni sudovi

Urogenitalni aparat

Koštanozglobni sistem

Opšta inspekcija
Osnovna metoda ispitivanja Ne zaostaje za ostalim metodama pregleda Izvodi se nenametljivo,diskretno Putem čula vida mogu se zapaziti promjene koje iako na prvi pogled izgledaju beznačajno, mogu doprinjeti postavljanju dijagnoze

Inspekcija
Opšta Posebna Po određenim regionima (glava i vrat, grudni koš, abdomen, ekstremiteti) Ne zaostaje za ostalim metodama pregleda

Opšta inspekcija
Stav bolesnika Simetričnost građe tijela Visina Skeletna građa Stanje mišićnog sistema Koţa i potkoţno tkivo Teţina Temperatura Disanje Psihičko stanje

Stav bolesnika
Aktivan: normalna fizička aktivnost
Pasivan: nesposobnost za osnovne fiziološke radnje Prinudan: teţnja bolesnika da sebi olakša stanje
    Insuficijencija lijevog srca: sjedeći stav Cijanogene mane (djeca): čučeći stav Hemiplegija: bolesnik vuče oboljeli ekstremitet Perforacija ulkusa: povijen bolesnik sa rukama na trbuhu

Simetričnost građe tijela
Asimetričnost građe tijela Poremećaj u razvoju koštanog sistema

Određena oboljenja Povrede koštanog sistema
Gigantizam, patuljast rast, poremećaj rada hipofize

Muskulatura
Hipertrofija (pojačana fizička aktivnost)

Atrofija Usljed neaktivnosti Posljedica oboljenja nerava Poremećaj arterijske cirkulacije

Koţa i potkoţno tkivo
Pigmentacija Cijanoza
Povećana ( Mb Addisoni) Periferni tip

Ospa

Potkožno tkivo

Centralna (desnolijevi Blijeda koţa shunt, HOBP (anemija, nefritis)

Infektivne bolesti Edem (morbili,trbušni tifus) Dehidratacija Hemoragije (Hemofilija, trombocitopenija)

Temperatura
Mjerenje:oralno, aksilarno, rektalno

Subfebrilna:37,2-37,5°C Febrilna: oko 38°C Visoko febrilan:preko 38 i 39°C

Temperatura
Febris kontinua
Febris remittens

Febris intermittens Febris undulans Febris hectica

Visoko febrilna, razlika ne prelazi 1°C (pneumonija, tifus) Skokovi sa razlikom temp.1do 2 ° C, ne pada na normalu (apsces pluća, sepsa,gnojni pleuritis) Nagli skok i nagli pad (malarija,apsces) Povremeni skokovi koji se brzo povlače (milijarna tbc) Naglo raste i pada, razlika od 34 ° C (apsces pluća)

Psihičko stanje bolesnika
Orijentisanost u vremenu, prostoru i prema ličnostima Kontradiktorni odgovori u slučaju poremećene orijentacije Heteroanamneza