ΧΡΟΝΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Ταυτόχρονο

Προτερόχρονο

Υστερόχρονο

(Κύρια και χρονική πρόταση γίνονται την ίδια
στιγμή)
όταν, σαν, ενώ, ενόσω, καθώς, όποτε, όσο

(Η χρονική πρόταση συμβαίνει πριν την κύρια)

(Η χρονική πρόταση συμβαίνει μετά την κύρια)

όταν, σαν, καθώς, αφού, αφότου, όποτε,
μόλις, άμα

Όταν αρχίζουν οι σαπουνόπερες, εγώ διαβάζω
βιβλία.
Σαν χτύπησε το τηλέφωνο, ακούστηκε το
κουδούνι της εξώπορτας.
Ενώ οδηγούσε, μιλούσε στο κινητό του τηλέφωνο.
Ενόσω ήταν άρρωστος, δεν βγήκε απ' το σπίτι
του.
Καθώς ήμουν σταματημένος στο φανάρι, την
είδα να μπαίνει σ’ ένα κατάστημα ρούχων.
Όποτε παίρνω άριστα, είμαι πολύ χαρούμενη.
Όσο τον αφήνουν ατιμώρητο, αυτός
αποθρασύνεται.

Όταν έμαθε τα νέα, αντέδρασε με ψυχραιμία.
Σαν έφτασε στο σπίτι, πήγε για ύπνο.
Καθώς έκλεισε το τηλέφωνο, θυμήθηκε ότι είχε
ξεχάσει να την ευχαριστήσει για το δώρο.
Αφού τελείωσε τα μαθήματά του, βγήκε για
μια βόλτα στο πάρκο.
Αφότου αγόρασε το αυτοκίνητό του, πέρασαν
δύο χρόνια.
Όποτε του πετούσαν ένα ξύλο, έτρεχε και το
έφερνε πίσω.
Μόλις άρχισε το μάθημα, τους ζήτησε να
κάνουν ησυχία.
Άμα έρθεις στην πόλη μας, αγόρασε μερικά
μπουκάλια κρασί.

α) πριν (να), προτού (να), ωσότου (να), ώσπου (να),
όταν, σαν, όποτε
β) Με προθέσεις + να / που
Α) Πριν αποφασίσεις, σκέψου καλά τι σου είπα.
Πριν να φύγεις, συμμάζεψε το δωμάτιό σου.
Είχε μάθει τα γεγονότα, προτού φτάσει στο σπίτι της.
Προτού να έρθω, θα περάσω απ’ το σούπερ μάρκετ.
Ωσότου να τακτοποιήσει το δωμάτιο, είχαν φτάσει οι
φίλοι του άντρα της.
Ώσπου να πάω και να γυρίσω, είχε κοιμηθεί.
Όταν έφτασα στο σπίτι, ο αγώνας είχε ήδη αρχίσει.
Σαν αποφάσισαν να καθίσουν στο μπαρ, μία άλλη
παρέα έπιασε τα καθίσματα.
Όποτε πήγαινα στην υπηρεσία, ο υπάλληλος είχε φύγει
νωρίτερα.
Β) Μέχρι να έρθει η πυροσβεστική, το σπίτι είχε γίνει
στάχτη.
Την έτρωγε η αγωνία, μέχρι που άκουσε ότι στο
δυστύχημα δεν υπήρχαν νεκροί.

ΠΡΟΣΟΧΗ: 1. Οι σύνδεσμοι όταν, όποτε, σαν μπορούν να χρησιμοποιηθούν και στους τρεις τύπους χρονικών προτάσεων, ενώ ο σύνδεσμός
καθώς μπορεί να χρησιμοποιηθεί στους δύο τύπους χρονικών προτάσεων.
2. Χρονικές προτάσεις μπορούν να εισαγάγουν και χρονικές επιρρηματικές φράσεις + που.
Κάθε φορά που πηγαίνω στο βουνό, ανακαλύπτω την ομορφιά της φύσης.
Την εποχή που γίνονταν οι μεγάλες ανακαλύψεις, οι Έλληνες βρίσκονταν υπό τουρκικό ζυγό.
Την ώρα που ο καθηγητής έγραφε στον πίνακα, οι μαθητές πετούσαν χαρτάκια ο ένας στον άλλο.

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ
1. Να προσδιορίσετε τι δηλώνει η χρονική πρόταση (προτερόχρονο - υστερόχρονο - ταυτόχρονο) με
κριτήριο τη λογική νοηματική σχέση της κύριας και της χρονικής πρότασης.
α. Ενώ συζητούσαμε, χτύπησε το τηλέφωνο.
β. Σαν τον ξανακοίταξε προσεκτικά, θυμήθηκε ότι ήταν ο παιδικός του φίλος από το χωριό.
γ. Όσο συνεχίζει να μη διαβάζει όσο πρέπει, θα αποτυγχάνει και θα απογοητεύεται.
δ. Όταν έφτασε η αστυνομία, οι κλέφτες είχαν ήδη φύγει από την τράπεζα.
ε. Μόλις άνοιξα το παράθυρο, δυνατός αέρας φύσηξε και σκόρπισε τα χαρτιά που ήταν στο τραπέζι.
στ. Προτού ξεκινήσει για τη δουλειά του, έλεγξε αν είχε τα κλειδιά στην τσέπη του.
2. Να προσδιορίσετε τι δηλώνουν οι χρονικές προτάσεις (προτερόχρονο - υστερόχρονο - ταυτόχρονο)
με κριτήριο τον τρόπο εισαγωγής τους.
α. Καθώς διάβαζε την εφημερίδα του στο μπαλκόνι, είδε την όμορφη γειτόνισσα να ποτίζει τις γλάστρες.
β. Αφού ξεκουράστηκε το μεσημέρι, ετοιμάστηκε για να βγει έξω με την παρέα του.
γ. Ωσότου να μπω στο σπίτι, το τηλέφωνο είχε σταματήσει να χτυπάει.
δ. Άμα είδε ότι δεν τα κατάφερνε μόνος, ζήτησε τη βοήθεια των συμμαθητών του.
ε. Πριν καλά καλά ξημερώσει, είχε αρχίσει να χιονίζει.
στ. Ενόσω εργαζόταν στην εταιρία, ήταν συνεπής στα καθήκοντά του.
ζ. Σταμάτησε να παίζει ποδόσφαιρο, αφότου τραυματίστηκε.
η. Όποτε στεναχωριόταν από κάτι, πήγαινε μια βόλτα, για να ηρεμήσει.
3. Πώς εισάγονται και τι δηλώνουν (ταυτόχρονο - προτερόχρονο - υστερόχρονο) οι χρονικές προτάσεις;
α. Την ώρα που έμπαινε στο ανσασέρ, άκουσε έναν φίλο του να τον φωνάζει.
β. Τον μάλωνε συνέχεια, μέχρι που έβαλε τα κλάματα.
γ. Μετά που είδε τις συνέπειες, κατάλαβε ότι είχε κάνει λάθος.
δ. Όταν αρχίζει τα αστεία του, όλοι πέφτουν κάτω από τα γέλια.
ε. Εκεί που νόμιζε ότι τη γλίτωσε, ένας νέος μάρτυρας απέδειξε την ενοχή του.
στ. Αφού τακτοποίησε το σπίτι της, βγήκε για καφέ με τις φίλες της.
ζ. Κάθε φορά που πηγαίνω διακοπές, αισθάνομαι περίφημα.
4. Να συμπληρώσετε τα κενά με δικές σας χρονικές προτάσεις και στη συνέχεια να προσδιορίσετε τι
δηλώνει η χρονική πρόταση (προτερόχρονο - υστερόχρονο - ταυτόχρονο).
α. …………………………………………………………………, θυμήθηκα ότι είχα ξεχάσει την τσάντα μου στο
γραφείο.
β. …………………………………………………………………, μου λέει τα ίδια και τα ίδια.
γ. Κοιμόταν,……………………………………………………….
δ. ……………………………………………………………, είχε γίνει καπνός.
ε. ………………………………………………………………, η μάνα του ήταν ευτυχισμένη.
στ. ……………………………………………………………, είδε κάποιους να μαλώνουν στο δρόμο.
ζ. ……………………………………………………………, χάζευε την κίνηση στα μαγαζιά.
5. Να προσδιορίσετε τι δηλώνει η χρονική πρόταση (προτερόχρονο - υστερόχρονο - ταυτόχρονο) με
κριτήριο τη λογική νοηματική σχέση της κύριας και της χρονικής πρότασης.
α. Καθώς έσβησε τη μηχανή του αυτοκινήτου, σκέφτηκε ότι δεν πέρασε από το περίπτερο για την εφημερίδα.
β. Καθώς περπατούσε στο δρόμο, συνάντησε έναν σκύλο.
γ. Όταν έφτασε στο θέατρο, η παράσταση είχε αρχίσει.
δ. Όταν διαπίστωσε ότι κλέφτες μπήκαν στο σπίτι του, ειδοποίησε αμέσως την αστυνομία.
ε. Όταν οι γονείς μου βλέπουν τηλεόραση, εγώ ακούω μουσική.
στ. Όποτε έβρεχε, έβγαινε έξω και μύριζε το φρεσκοβρεγμένο χώμα.
ζ. Όποτε βλέπω τον γιο μου, παίρνω μεγάλη χαρά.
η. Όποτε πήγαινα να τον συναντήσω, αυτός πάντα φρόντιζε να λείπει.