You are on page 1of 7

Զեկույցի նոր տարբերակը թարգմանել վրացերեն

ԶԵԿՈՒՅՑ
Հարգելի Մասնագիտացված խորհրդի նախագահ, հարգելի խորհրդի անդամներ և
բոլոր ներկաներ!
Թույլ տվեք ներկայացնեմ Ձեզ իմ դիսերտացիայի՝ ՛՛Վրաստանում բուհերի
մրցունակության կառավարման խնդիրները՛՛, հիմնական դրույթները և արդյունքները:
Կրթական ծառայությունների վիճակը վրացական շուկայում դառնում Է ավելի
լարված: Այսպես, մի կողմից շուկա են դուրս գալիս ավելի ու ավելի շատ առևտրային
բուհեր, որոնք, չնայած հեղիանակությամբ դեռ զիջում են պետական բուհերին, բայց ի
շնորհիվ իրանց շարժունության աստիճանաբար ավելացնում են իրենց քանակը: Մյուս
կողմից՝ տնտեսության ֆինանսավորման դիսբալանսը բերեց որակավորված կադրերի
արագ

հոսքի

տնտեսության

ավելի

վճարվող

բնագավառներ:

Հատկապես

դա

վերաբերվում է երիտասարդ կադրերին: Երրորդ կողմից Վրաստանը ստորագրեց
Բոլոնյան հռչակագիրը, որը ուսումնական ծառայության հայրենական շուկայի համար
ունի ինչպես դրական, այնպես էլ բացասական կողմեր: Եվ, առաջին հերթին, դա
կրթական ծրագրերի կառուցվածքի և էության նոր պահանջներն են: Արագ փոխվում է
տնտեսությունը, ստիպելով հարմարեցնել ուսումնական ծրագրերը նոր պահանջներին:
Այդ բոլորը առաջացնում է բուհերի մրցունակության բարձրացման նոր
աղբյուրների որոնման խնդիր: Վրաստանում համարյա բացակայում են բուհերի
մրցունակության խնդիրների մասին հետազոտություններ:
Դիսերտացիոն աշխատանքի նպատակն է Վրաստանի Հանրապետությունում
բուհի մրցունակության կառավարման համակարգի ընթացիկ վիճակի ձևավորման և
զարգացման հնարավոր ուղիների, դրա էֆֆեկտիվության բարձրացման

համար

խորհուրդների մշակումը: Աշխատանքում այդ նպատակները իրականացնելու համար
դրված են հետևալ խնդիրները՝
- վերլուծել բուհերի մրցունակության կառավարման ձևավորման համակարգերի
տեսական հիմունքները;
- ուսումնասիրել բուհերի մրցունակության հիմնական առանձնահատկությունները և
գործոնները Թբիլիսիի միջազգային համալսարանի (ԹՄԻ) օրինակի վրա;
-

գնահատել

ուսանողական

տարիքի

առանձնահատկությունները;
1

սոցիալ-հոգեբանական

հարցման մեթոդները (անկետավորում. ձևավորվում են օբյեկտները և առարկան. մրցունակ մասնագետի մոդելի կատարելագործման մշակմամբ: Տվյալ դիսերտացիոն աշխատանքի հետազոտության օբյեկտն է Թբիլիսիի պետական համալսարանը (ԹՄՀ).առաջարկել մրցունակ մասնագետի պատրաստման համար հիմնական ուղիներ. փորձի ընդհանրացումը. որոնց լուծումը կախված է ինչպես շուկայական տնտեսության երկրներում կրթության գործելու փորձի. դասակարգումը. հետազոտումը. մոդելավորումը.դիտել բարձրագույն կրթության եվրոպական տարածքի (ԲԿԵՏ) Բոլոնյան գործընթացի ներդրման արդյունքները Վրաստանում՝դրա ինտեգրացիայի կոնտեքստում. . . գիտական նորությունը. տվյալների ստատիստիկ մշակման մեթոդները: Նոր սոցիալ . Վրաստանի անցումը եվրոպական միասնական կրթական տարածք: Գրականության աղբյուների վերլուծությունը թույլ է տալիս հասկանալ ՛՛բուհի մրցունակություն՛՛ հասկացողության սահմանման միասնական մոտեցման բացակայությունը. զրույց. հարցազրույց).- հայտնաբերել բուհերի ֆինանսա-տնտեսական գործունեության հիմնական թերությունները ԹՄՀ օրինակի վրա. սակայն տերմինաբանության իմաստի ըմբռնումը կարևոր է նաև գործնական արդյունք ստանալու համար: Ներածությունում հիմնավորված է հետազոտության թեմայի արդիականությունը. ներկայացված է աշխատանքի հիմնական գիտական 2 . այնպես էլ ներկա պայմաններում կրթության տնտեսության տեսական մեթոդոլիագական խնդիրների մշակման հետ: Բուհի մրցունակության կառավարման խնդիրները վերջին տարիներին ակտիվ հետազոտում են տարբեր գիտական բնագավառների գիտնականները: Այս խնդիրներով գիտական աշխատանքի արդիականությունը թելադրվում է Վրաստանում կատարվող սոցիալ-տնտեսական վերափոխումների հետ. իսկ հետազոտության առարկան՝ Բոլոնյան հռչակագրի ներդրման գործընթացի արդյունքները և կազմակերպման խնդիրները. հայրենական բարձրագույն կրթության ոլորտում ոչ պետական բարձրագույն կրթական համալիրների սեկտորների զարգացմամբ. չափումը. բացատրվում են դիսերտացիոն աշխատանքի նպատակներն ու խնդիրները. թեստավորումը. հետազոտության գործնական նշանակությունը.տնտեսական պայմանները առաջ են բերում կրթական համակարգի մի շարք խնդիրներ. ինչպես նաև բուհերի մրցունակության կառավարման էֆֆեկտիվության բարձրացման համար խորհուրդների մշակումը: Աշխատանքում օգտագործվել են գիտական գրականության և փաստաթղթերի տեսական վելուծության մեթոդները.

որի պատճառն է բուհերի քանակի արագ աճը. բարձրագույն դպրոցի նյութատեխնիկական բազայի հետամնացությունը: Այսօր Վրաստանի բարձրագույն դպրոցների ավել ընդունելի բարեփոխումների տարբերակ է համարվում բուհի արդիականացման կառավարումը եվրոպական նմուշով. տեղեկատվական կապերի խզումը.արդյունքների ապրոբացիան. Վրաստանի ամբողջ տնտեսության որակով կատարելագործումը և զարգացումը: Ներկա պայմաններում ե երկրների մրցակցությունը տնտեսությունում բերում է մրցակցության գիտական և տեխնիկական ոլորտներում. որի նպատակն է համարվում եվրոպական երկրներում բարձրագույն կրթության կառավարումը և միասնական ստանդարտներին և չափանիշներին բերելը: Վերջի ն երկու տասը տարիներում Վրաստանի բուհերը գործում են նոր սոցիալտնտեսական պայմաններում. այս ծրագրում նեցուկ կարող է հանդիսանալ Բոլոնյան գործընթացը. ուսուցչական և գիտական գործունեության կարգավիճակի կտրուկ դեվալվացիան. բացահայտված է մեթոդաբանությունը և մեթոդիկան. դրա դերը հասարակության գիտատեխնիկական առաջընթացում և հոգևոր կյանքում. ներքին և արտաքին միջավայրի արագ փոխվող գործոնները. հնարավոր դիմորդների քանակի նվազումը. կրթական ծրագրերը սպառողների վարքագծի փոփոխությունը բուհերից պահանջում են կրթական ծրագրերի շուկայում մրցունակության բարձրացման համար նոր գործիքների օգտագործում: 3 . ինչպես նաև հետազոտության տեղեկատվական բազան: Դիսերտացիայի առաջին գլխում ձևավորման ՛՛Բուհի մրցունակության կառավարման համակարգի տեսամեթոդաբանական հիմունքները՛՛ դիտված են բուհի մրցունակության հիմնական առանձնահատկությունները. բաղադրիչները գործոնները. կրթության ֆինանսավորման մնացորդային սկզբունքը. որ չեն լուծում կարևոր խնդիրները. և որպես հետևանք՝ որակավորված կադրերի նախապատրաստման ոլորտում: Իր անկախության ամբողջ ընթացքում Վրաստանը դժբախտաբար չկարողացավ հաղթահարել սոցիալ-տնտեսական ճգնաժամը. հայտնաբերված են հայրենական և օտարերկրյա հետազոտություններում ուսումնական և ոչ և մասնագետների ուսումնական մոտիվացիայի բաղադրիչները. հիմնավորված է կրթական ծառայությունների մարքետինգը և մշակված է բուհերի մրցունակության կառավարման մեխանիզմը: Ընդունված են բարձրագույն կրթության սոցիալ-տնտեսական նշանակությունը. ինչպիսիք են՝ կրթության որակի նվազումը. որը վառ երևում է բարձրագույն կրթության համակարգում: Համալսարանական կրթության բարեփոխումները սկսվել են վաղ. բայց դրանք այնքան մակերեսային են և ոչ համակարգված.

արտադրանքի և շուկայական մեխանիզմի ինտեգրացիան1: Դիսերտացիայի երկրորդ գլխում՝ ՛՛Վրաստանում բուհի մրցունակության կառավարման վիճակը և զարգացման միտումները՛՛. ուսումնասիրվում են Թբիլիսիի միջազգային համալսարանի (ԹՄՀ) մրցունակության առանձնահատկությունները. բուհի. մասնագետների հետբուհական պատրաստման և վերապատրաստման համար մի շարք հնարավորությունների ապահովում: Բուհի մրցունակության բարձրացման գլխավոր պայմանն է համարվում դպրոցի. սեփական մրցունակության աշխատանքի շուկայում պահանջարկի ձևավորման սեփական պատասխանատվության ձեռքբերում: Աշխատանքում բերված է Կ. որ դիմորդների համար բուհին անհրաժեշտ է բարձր պրոֆեսիոնալ ուսուցչական կազմ. որը կարող է օգտագործվել պրոֆեսիոնալ գործունեության մոտիվացիայի դիագնոստիակայի համար: Աշխատանքում հետազոտված են նաև մաթեմատիկական վիճակագրության մեթոդի կառավարման միջոցով կորրելյացիայի մեթոդի օգտագործումը: Անգամ վիճակագրական հաշվարկի մեթոդի ամենաչնչին իմացությունը խոսում է այն մասին. ուսանողական տարիքի սոցիալ-հոգեբանական առանձնահատկությունները. աճի. Զեմֆիրի մեթոդիկայի և Ա. գիտության. ճիշտ կազմակերպել և անցկացնել այն. ինչպես նաև ԹՄՀ ուսանողական ինքնակառավարման զարգացման խնդիրները: Կրթության դիվեսիֆիկացիան ստեղծում է պայմաններ ոչ միայն կրթական ռազմավարության ուսանողների ընտրությունում ազատ բուհերի ինքնակողմոնորշման ինքնուրույնության համար.Հետազոտության արդյունքները վկայում են այն մասին. ակտիվության այլ նաև դրսևորման. շրջանի հիմնական ձեռնարկությունների ուսումնական ծրագրերի և առաջարկվող մասնագիտությունների պահանջների համապատասխանություն. էջ 38: 4 . հաջողության հասնելու պահանջի իրականացման համար. ստանալ տեսական և գործնական արդյունքներ: Բուհի մրցունակությունը հնարավոր է գնահատել բենչմարքետինգի մեթոդիկայի օգտագործման օգնությամբ: 1 Նույնը. Ռայենի մոդիֆիակցիայի հիման վրա հեղինակի կողմից մշակված պրոֆեսիոնալ գործունեության մոտիվացիա. որ այս մեթոդները ունեն էմպիրական նյութի վերլուծության և վերամշակման մեծ հնարավորություն: Մեթոդների ամբողջ համակարգի իմացությունը հնարավորություն է տալիս մշակել հետազոտության ռացիոնալ մեթոդիկա.

դիտված են Բոլոնյան գործընթացի նպատակներն ու խնդիրները. ինտեգրացիայի կազմակերպչական տնտեսական խնդիրներ: Համալսարանական կառավարում. ինչպես նաև տրված են Բոլոնյան գործընթացի ներդրման պայմաններում մրցունակ մասանգետի պատրաստման հիմնական ուղիները: Բոլոնյան գործընթացը՝ Բոլոնյան համաձայնագրի շրջանակներում բարձրագույն կրթության եվրոպական միասնական տարածքի ստեղծման նպատակով եվրոպական երկրներում կրթական համակարգի մոտեցման և հարմոնիզացիայի գործընթացն է2: Բոլոնյան գործընթացի հիմնական նպատակն է համարվում բարձրագույն կրթության եվրոպական համակարգի միջազգային հեղինակության և մրցունակության բարձրացումը: Դրված նպատակին հասնելու համար ծառայում է միասնական կրթական տարածքը3: 1999 թվականին Եվրոպայի 29 երկրներ Բոլոնյա քաղաքում հռչակագրեցին և սկսեցին միասնական կրթական տարածքում չորս հազար եվրոպական բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների միավորման գործընթացը. մի համակարգը մյուսով հեշտ ՛՛փոխարկման՛՛ հնարավորությունը: Այսօր Վրաստանում կատարվում է ամենայն հնարավորինս Բոլոնյան գործընթացի սկզբունքների ներդրման համար: 1993 թվականից մինչև 2003 թվականը Վրաստանի բարձրագույն ուսումանական հաստատությունները Եվրոպայի առաջավոր 2 ru. պրակտիկա և վերլուծություն: 2004: No5-6 (33): էջ 12-52: 5 . Նրա սկզբունքների գլխավոր գոյություն վրա և իր նպատակն է՝ ունեցող կրթական համակարգերի ՛՛հասկանալիությունը՛՛.wikipedia. չի հիմնված է կամավոր պահանջում: համատեղելիությունը. Վրաստանում Բոլոնյան գործընթացի ներդրման արդյունքները.Բենչմարքեթինգը կարելի է դիտել որպես ռազմավարական կենտրոնացած մարքեթինգային հետազոտության կարևորագույն ուղիներից մեկը: Բեչմարքեթինգային ոտեցումը բերում է մարքեթինգում որոշումների ընդունման ընթացակարգի զգալի փոփոխության: Ավանդաբար մարքեթինգային որոշումները ընդունվում են մարքեթինգի կոմպլեքսի նկատմամբ մարքեթինգային հետազոտության և մենեջերների կանխազգացման արդյունքների հիման վրա: Դիսերտացիայի երրորդ գլխում ՛՛Բոլոնյան գործընթացը որպես բուհերի մրցունակության բարձրացման առաջնային ուղի՛՛.org/wiki/Բոլոնյան_գործընթաց 3 Ռուսաստանյան և համաեվրոպական կրթական տարածք. որտեղ սովորում են ավելի քան 12 միլիոն ուսանողներ: Բոլոնյան գործընթացը մասնակիցներից ոչինչ թափանցիկությունը.

որը վերաբերվում է կրթության որակի ընթացիկ հսկողության. բուհի սերվիսի և վաճառքի ստեղծումը. որը հնարավորություն տվեց մտցնել ընդհանուր ուսումնական ծրագրեր. միջոցառումների և ընթացակարգերի ամբողջական կոմպլեքսին: Եվրոպական համագործակցության զարգացումը որակի համեմատելի չափանիշների. գիտական հոդվ. այսինքն՝ առաջարկված է ..համալսարանների հետ համատեղ կատարեցին 105 TEMPUS/TACIS ծրագիր. պատրաստել և հրատարակել նոր դասագրքեր. Հրատ. հաշվի առնելով օգտագործողի տնտեսական հնարավորությունները և սահմանափակումները. համապատասխան գործիքների զարգացման. ՛՛Բուհերի մրցունակություն հասկացողության գործոնների և բաղադրիչների կառավարումը՛՛: ՛՛Հայաստանի Հանրապետության կայուն սոցիալ-տնտեսական զարգացման խնդիրները՛՛. 1 (9): Համալս.: 6 . չնայած չի կարելի ժխտել.Վ. ժող. որի իրականացմանն ու ներդրմանն է ձգտում Վրաստանը: Գիտական նորությունը և դիսերտացիոն աշխատանքի հիմնական արդյունքները պայմանավորված են բուհերի մրցունակության բարձրացման հանձնարարությունների մշակման հետ: Կատարված հետազոտության հիման վրա ստացվել են հետևյալ նոր գիտական արդյունքներ. այլ ժամանակի պահանջը և մեր հանրության իրական պահանջները: 2005թվականը (Վրաստանի Բոլոնյան գործընթաց մուտք գործելու տարին) որոշված է որպես մոնիտորինգի կարևոր փուլ՝ պետք է ավարտել բարձրագույն դպրոցի վերջնական մոդերնիզացիայի նախապատրաստումը. բարձ էֆֆեկտիվության և մրցունակության: Դա ոչ թե եվրոպական կոլեգաների պաշտոնական քմահաճույքն է. ինչպիսիք են բուհի կողմից առաջարկված սերվիսի որակը. որի համաձայն ընդգծվում են այնպիսի բաղկացուցիչներ.բուհի մրցունակություն՛՛ հասկացողության հեղինակային մեկնաբանություն4. բուհերի կառավարման նոր սկզբունքներ. պատրաստել կրթության վերաբերյալ փաստաթղթերի փոխադարձ գնահատման մոտեցումներ: Մեր կողմից ընտրված բարձրագույն կրթության մոդերնիզացիայի ճանապարհները համահունչ են ընդհանուր եվրոպական մոտեցումներին. 334 h. կոորդինացնել տարբեր բուհերի գործունեությունը այդ ուղղությամբ: Որակի ապահովման համակարգը հասկացություն է. ինչը կարող է լինել կամ չլինել հաճելի 4 Կիպարոիձե Գ. 2011. Եր. ՛՛Անանիա Շիրակացի՛՛. ընդհանուր մեթոդոլոգիայի նպատակով Բոլոնյան գործընթացի խնդիրնեից մեկն է. որ դեռ շատ աշխատանք կա կատարելու: Կրթությունը Վրաստանում կարելի է և պետք է դարձնել շահավետ. էջ 206-212. ինչպես նաև այն բոլորը.

օգտագործողի կողմից որպես գնորդ. ֆիրմաների. տվյալ դեպքում դիմորդին.org/wiki/Բոլոնյան_գործընթաց 7 . իսկ համալսարանին՝զգալի տեղեկատվական լավացնել նյութական ֆինանսա-նյութական բազայի հիման վրա ապահովությունը ուսումը շարունակել ցանկացողների համար: Այս կոնցեպցիայի հիման վրա ընկած է LLL (Long Life Learning) մտահաղացումը. որոնք հետաքրքրված բարձր են կուրսերի համալարանի ավարտողներով. որը թույլ կտա նկատելի հեշտացնել և արագացնել վրացական բուհերի ինտեգրացիայի գործընթացը համաեվրոպական կրթական տարածք: Շնորհակալություն ուշադրության համար 5 ru. դասընթացների մի մասը տեղափոխումը շրջնային տնտեսություն՝ բանկերի. որպես ապրանքի գլխավոր գնահատող: - առաջարկված է Վրաստանի Հանրապետության կրթական համակարգի համար անընդհատ բարձրագույն կրթության կոնցեպցիա. գործատուների. ինչպես նաև ստացված արդյունքների վերլուծության անցկացումը: - արդի հայրենական կրթության հիմնական թերությունը պրակտիկայի հետ թույլ կապն է. ուսանողերի և դասավանդողների անկետավորման կազմակերպումը. այդ պատճառով. որի պարտականությունների մեջ կմտնեին գործատուների հետ կապերի փնտրումը և հաստատումը. բորսաների. գնալով ուսանողների ցանկություններին ընդառաջ առաջարկված է անցկացնել ավելի շատ պրակտիկ դասընթացներ. ձեռնարկությունների հաճախումով: - Բոլոնյան գործընթացի սկզբունքների հիման վրա առաջարկված է Վրաստանի յուրաքանչյուր բուհում ստեղծել համապատասխան գործիք՝ Որակի Մենեջմենտի Համակարգ (ՈՄՀ)5. որը թույլ է տալիս մարդուն ստանալ կյանքի ընթացքում մի քանի դիպլոմներ և գիտական աստիճաններ.wikipedia. կյանքի տևողության ընթացքին համապատասխան կրթություն: - առաջարկված է Վրաստանի յորաքանչյուր բուհում ստեղծել Կադրերի կենտրոն.