PAPER-I

Signature and Name of Invigilator

1. (Signature) __________________________
(Name) ____________________________
2. (Signature) __________________________

OMR Sheet No. : ............................................
(To be filled by the Candidate)

Roll No.
(In figures as per admission card)

(Name) ____________________________

J

00

Roll No.________________________________
(In words)

1 1

Time : 1 1/4 hours]
Number of Pages in this Booklet : 20

Test Booklet Code

Instructions for the Candidates
1. Write your roll number in the space provided on the top of
this page.
2. This paper consists of sixty (60) multiple-choice type of
questions, out of which the candidate would be required to
answer any fifty (50) questions. In the event of the candidate
attempting more than fifty questions, the first fifty questions
attempted by the Candidate would be evaluated.
3. At the commencement of examination, the question booklet
will be given to you. In the first 5 minutes, you are requested
to open the booklet and compulsorily examine it as below :
(i) To have access to the Question Booklet, tear off the paper
seal on the edge of this cover page. Do not accept a booklet
without sticker-seal and do not accept an open booklet.
(ii) Tally the number of pages and number of questions in
the booklet with the information printed on the cover
page. Faulty booklets due to pages/questions missing
or duplicate or not in serial order or any other
discrepancy should be got replaced immediately by a
correct booklet from the invigilator within the period
of 5 minutes. Afterwards, neither the Question Booklet
will be replaced nor any extra time will be given.
(iii) After this verification is over, the Test Booklet Code
should be entered in the OMR Sheet and the OMR Sheet
Number should be entered on this Test Booklet.
4. Each item has four alternative responses marked (A), (B), (C)
and (D). You have to darken the oval as indicated below on the
correct response against each item.
Example : A
B
C
D
where (C) is the correct response.
5. Your responses to the items are to be indicated in the Answer
Sheet given inside this Booklet, which is common for
Paper I and Paper II. If you mark at any place other than in
the ovals in the Answer Sheet, it will not be evaluated.
6. Read instructions given inside carefully.
7. Rough Work is to be done in the end of this booklet.
8. If you write your Name, Roll Number, Phone Number or put
any mark on any part of the Answer Sheet, except for the
space allotted for the relevant entries, which may disclose
your identity, or use abusive language or employ any other
unfair means, you will render yourself liable to disqualification.
9. You have to return the test question booklet and OMR Answer
sheet to the invigilators at the end of the examination
compulsorily and must not carry it with you outside the
Examination Hall.
10. Use only Blue/Black Ball point pen.
11. Use of any calculator or log table etc., is prohibited.
12. There is no negative marks for incorrect answers.

W-00

W

[Maximum Marks : 100
Number of Questions in this Booklet : 60

¯Ö¸üßõÖÖÙ£ÖµÖÖë Ûêú ×»Ö‹ ×®Ö¤ìü¿Ö

1. ¯ÖÆü»Öê ¯Öéšü Ûêú ‰ú¯Ö¸ü ×®ÖµÖŸÖ Ã£ÖÖ®Ö ¯Ö¸ü †¯Ö®ÖÖ ¸üÖê»Ö ®Ö´²Ö¸ü ×»Ö×ÜÖ‹ …
2. ‡ÃÖ ¯ÖÏ¿®Ö-¯Ö¡Ö ´Öë ÃÖÖšü (60) ²ÖÆãü×¾ÖÛú»¯ÖßµÖ ¯ÖÏ¿®Ö Æïü, וִ֮Öë ÃÖê ˆ´´Öߤü¾ÖÖ¸ü
ÛúÖê ×ÛúÃÖß ³Öß ¯Ö“ÖÖÃÖ (50) ¯ÖÏ¿®Ö ÛúÖ ˆ¢Ö¸ü ¤êü®ÖÖ ÆüÖêÝÖÖ … ˆ´´Öߤü¾ÖÖ¸ü «üÖ¸üÖ
¯Ö“ÖÖÃÖ ÃÖê †×¬ÖÛú ¯ÖÏ¿®ÖÖë ÛúÖ ˆ¢Ö¸ü ¤êü®Öê ¯Ö¸ü ˆ´´Öߤü¾ÖÖ¸ü «üÖ¸üÖ ×¤üµÖê ÝÖµÖê ¯ÖÏ£Ö´Ö
¯Ö“ÖÖÃÖ ¯ÖÏ¿®ÖÖë ÛúÖ ´Ö滵ÖÖÓÛú®Ö ×ÛúµÖÖ •ÖÖµÖêÝÖÖ …
3. ¯Ö¸üßõÖÖ ¯ÖÏÖ¸ü´³Ö ÆüÖê®Öê ¯Ö¸ü, ¯ÖÏ¿®Ö-¯Öã×ßÖÛúÖ †Ö¯ÖÛúÖê ¤êü ¤üß •ÖÖµÖêÝÖß … ¯ÖÆü»Öê
¯ÖÖÑ“Ö ×´Ö®Ö™ü †Ö¯ÖÛúÖê ¯ÖÏ¿®Ö-¯Öã×ßÖÛúÖ ÜÖÖê»Ö®Öê ŸÖ£ÖÖ ˆÃÖÛúß ×®Ö´®Ö×»Ö×ÜÖŸÖ
•ÖÖÑ“Ö Ûêú ×»Ö‹ פüµÖê •ÖÖµÖëÝÖê, וÖÃÖÛúß •ÖÖÑ“Ö †Ö¯ÖÛúÖê †¾Ö¿µÖ Ûú¸ü®Öß Æîü :
(i) ¯ÖÏ¿®Ö-¯Öã×ßÖÛúÖ ÜÖÖê»Ö®Öê Ûêú ×»Ö‹ ˆÃÖÛêú Ûú¾Ö¸ü ¯Öê•Ö ¯Ö¸ü »ÖÝÖß ÛúÖÝÖ•Ö
Ûúß ÃÖᯙ ÛúÖê ±úÖ›Ìü »Öë … ÜÖã»Öß Æãü‡Ô µÖÖ ×²Ö®ÖÖ Ã™üßÛú¸ü-ÃÖᯙ Ûúß
¯Öã×ßÖÛúÖ Ã¾ÖßÛúÖ¸ü ®Ö Ûú¸ëü …
(ii) Ûú¾Ö¸ü ¯Öéšü ¯Ö¸ü ”û¯Öê ×®Ö¤ìü¿ÖÖ®ÖãÃÖÖ¸ü ¯ÖÏ¿®Ö-¯Öã×ßÖÛúÖ Ûêú ¯Öéšü ŸÖ£ÖÖ ¯ÖÏ¿®ÖÖë
Ûúß ÃÖÓܵÖÖ ÛúÖê †“”ûß ŸÖ¸üÆü “ÖîÛú Ûú¸ü »Öë ×Ûú µÖê ¯Öæ¸êü Æïü … ¤üÖêÂÖ¯ÖæÞÖÔ
¯Öã×ßÖÛúÖ ×•Ö®Ö´Öë ¯Öéšü/¯ÖÏ¿®Ö Ûú´Ö ÆüÖë µÖÖ ¤ãü²ÖÖ¸üÖ †Ö ÝÖµÖê ÆüÖë µÖÖ ÃÖß׸üµÖ»Ö
´Öë ®Ö ÆüÖë †£ÖÖÔŸÖ ×ÛúÃÖß ³Öß ¯ÖÏÛúÖ¸ü Ûúß ¡Öã×™ü¯ÖæÞÖÔ ¯Öã×ßÖÛúÖ Ã¾ÖßÛúÖ¸ü ®Ö
Ûú¸ëü ŸÖ£ÖÖ ˆÃÖß ÃÖ´ÖµÖ ˆÃÖê »ÖÖî™üÖÛú¸ü ˆÃÖÛêú ãÖÖ®Ö ¯Ö¸ü ¤æüÃÖ¸üß ÃÖÆüß
¯ÖÏ¿®Ö-¯Öã×ßÖÛúÖ »Öê »Öë … ‡ÃÖÛêú ×»Ö‹ †Ö¯ÖÛúÖê ¯ÖÖÑ“Ö ×´Ö®Ö™ü פüµÖê
•ÖÖµÖëÝÖê … ˆÃÖÛêú ²ÖÖ¤ü ®Ö ŸÖÖê †Ö¯ÖÛúß ¯ÖÏ¿®Ö-¯Öã×ßÖÛúÖ ¾ÖÖ¯ÖÃÖ »Öß •ÖÖµÖêÝÖß
†Öî¸ü ®Ö Æüß †Ö¯ÖÛúÖê †×ŸÖ׸üŒŸÖ ÃÖ´ÖµÖ ×¤üµÖÖ •ÖÖµÖêÝÖÖ …
(iii) ‡ÃÖ •ÖÖÑ“Ö Ûêú ²ÖÖ¤ü ¯ÖÏ¿®Ö-¯Öã×ßÖÛúÖ ÛúÖ ÛúÖê›ü OMR ¯Ö¡ÖÛú ¯Ö¸ü †Ó×ÛúŸÖ
Ûú¸ëü †Öî¸ü OMR ¯Ö¡ÖÛú Ûúß ÛÎú´Ö ÃÖÓܵÖÖ ‡ÃÖ ¯ÖÏ¿®Ö-¯Öã×ßÖÛúÖ ¯Ö¸ü
†Ó×ÛúŸÖ Ûú¸ü ¤ëü …
4. ¯ÖÏŸµÖêÛú ¯ÖÏ¿®Ö Ûêú ×»Ö‹ “ÖÖ¸ü ˆ¢Ö¸ü ×¾ÖÛú»¯Ö (A), (B), (C) ŸÖ£ÖÖ (D) פüµÖê
ÝÖµÖê Æïü … †Ö¯ÖÛúÖê ÃÖÆüß ˆ¢Ö¸ü Ûêú ¤üß‘ÖÔ¾Öé¢Ö ÛúÖê ¯Öê®Ö ÃÖê ³Ö¸üÛú¸ü ÛúÖ»ÖÖ Ûú¸ü®ÖÖ
Æîü •ÖîÃÖÖ ×Ûú ®Öß“Öê פüÜÖÖµÖÖ ÝÖµÖÖ Æîü …
ˆ¤üÖÆü¸üÞÖ : A
B
C
D
•Ö²Ö×Ûú (C) ÃÖÆüß ˆ¢Ö¸ü Æîü …
5. ¯ÖÏ¿®Ö-¯Ö¡Ö I †Öî¸ü ¯ÖÏ¿®Ö-¯Ö¡Ö II Ûêú ×»Ö‹ ‹Ûú Æüß ˆ¢Ö¸ü ¯Ö¡ÖÛú Æîü •ÖÖê ‡ÃÖ ¯ÖÏ¿®Ö
¯Öã×ßÖÛúÖ Ûêú †®¤ü¸ü פüµÖÖ ÝÖµÖÖ Æîü … ¯ÖÏ¿®ÖÖë Ûêú ˆ¢Ö¸ü Ûêú¾Ö»Ö ˆ¢Ö¸ü-¯Ö¡ÖÛú ¯Ö¸ü
Æüß †Ó×ÛúŸÖ Ûú¸ü®Öê Æïü … µÖפü †Ö¯Ö ˆ¢Ö¸ü ¯Ö¡ÖÛú ¯Ö¸ü פüµÖê ÝÖµÖê ¤üß‘ÖÔ¾Öé¢Ö Ûêú
†»ÖÖ¾ÖÖ ×ÛúÃÖß †®µÖ ãÖÖ®Ö ¯Ö¸ü ˆ¢Ö¸ü דÖÅ®ÖÖÓ×ÛúŸÖ Ûú¸ŸÖêü Æïü, ŸÖÖê ˆÃÖÛúÖ
´Ö滵ÖÖÓÛú®Ö ®ÖÆüà ÆüÖêÝÖÖ …
6. †®¤ü¸ü פüµÖê ÝÖµÖê ×®Ö¤ìü¿ÖÖë ÛúÖê ¬µÖÖ®Ö¯Öæ¾ÖÔÛú ¯ÖœÌëü …
7. Ûú““ÖÖ ÛúÖ´Ö (Rough Work) ‡ÃÖ ¯Öã×ßÖÛúÖ Ûêú †×®ŸÖ´Ö ¯Öéšü ¯Ö¸ü Ûú¸ëü …
8. µÖפü †Ö¯Ö ˆ¢Ö¸ü-¯Öã×ßÖÛúÖ ¯Ö¸ü ×®ÖµÖŸÖ Ã£ÖÖ®Ö Ûêú †»ÖÖ¾ÖÖ †¯Ö®ÖÖ ®ÖÖ´Ö, ¸üÖê»Ö
®Ö´²Ö¸ü, ±úÖê®Ö ®Ö´²Ö¸ü µÖÖ ÛúÖê‡Ô ³Öß ‹êÃÖÖ ×“ÖÅ®Ö ×•ÖÃÖÃÖê †Ö¯ÖÛúß ¯ÖÆü“ÖÖ®Ö ÆüÖê
ÃÖÛêú, †Ó×ÛúŸÖ Ûú¸üŸÖê Æïü †£Ö¾ÖÖ †³Ö¦ü ³ÖÖÂÖÖ ÛúÖ ¯ÖϵÖÖêÝÖ Ûú¸üŸÖê Æïü, µÖÖ ÛúÖê‡Ô
†®µÖ †®Öã×“ÖŸÖ ÃÖÖ¬Ö®Ö ÛúÖ ¯ÖϵÖÖêÝÖ Ûú¸üŸÖê Æïü, ŸÖÖê ¯Ö¸üßõÖÖ Ûêú ×»ÖµÖê †µÖÖêݵÖ
‘ÖÖê×ÂÖŸÖ ×ÛúµÖê •ÖÖ ÃÖÛúŸÖê Æïü …
9. †Ö¯ÖÛúÖê ¯Ö¸üßõÖÖ ÃÖ´ÖÖ¯ŸÖ ÆüÖê®Öê ¯Ö¸ü ¯ÖÏ¿®Ö-¯Öã×ßÖÛúÖ ‹¾ÖÓ OMR ˆ¢Ö¸ü-¯Ö¡ÖÛú
×®Ö¸üßõÖÛú ´ÖÆüÖê¤üµÖ ÛúÖê »ÖÖî™üÖ®ÖÖ †Ö¾Ö¿µÖÛú Æîü †Öî¸ü ¯Ö¸üßõÖÖ ÃÖ´ÖÖׯŸÖ Ûêú ²ÖÖ¤ü
ˆÃÖê †¯Ö®Öê ÃÖÖ£Ö ¯Ö¸üßõÖÖ ³Ö¾Ö®Ö ÃÖê ²ÖÖÆü¸ü ®Ö »ÖêÛú¸ü •ÖÖµÖë …
10. Ûêú¾Ö»Ö ®Öß»Öê/ÛúÖ»Öê ²ÖÖ»Ö ¯¾ÖÖ‡Õ™ü ¯Öê®Ö ÛúÖ Æüß ‡ÃŸÖê´ÖÖ»Ö Ûú¸ëü …
11. ×ÛúÃÖß ³Öß ¯ÖÏÛúÖ¸ü ÛúÖ ÃÖÓÝÖÞÖÛú (Ûîú»ÖÛãú»Öê™ü¸ü) µÖÖ »ÖÖÝÖ ™êü²Ö»Ö †Öפü ÛúÖ
¯ÖϵÖÖêÝÖ ¾ÖÙ•ÖŸÖ Æîü …
12. ÝÖ»ÖŸÖ ˆ¢Ö¸üÖë Ûêú ×»Ö‹ ÛúÖê‡Ô †ÓÛú ÛúÖ™êü ®ÖÆüà •ÖÖ‹ÑÝÖê …
P.T.O.

FOR OFFICE USE ONLY

1

21

41

2

22

42

3

23
24

43
44

25
26

45
46

27
28

47
48

29

49

10

30

50

11

31

51

12
13

32
33

52
53

14

34

54

15

35

55

16

36

56

17
18
19

37
38

57
58

39
40

59
60

4
5
6
7
8
9

20

Marks
Obtained

Question
Number

Marks
Obtained

Question
Number

Marks
Obtained

Question
Number

Marks Obtained

Total Marks Obtained (in words) ...........................................
(in figures) ..........................................
Signature & Name of the Coordinator ...................................
(Evaluation)

W-00

Date .........................

2

In case more than 50 questions are attempted. each question carrying two (2) marks. The process may be termed as (A) Seminar (B) Workshop (C) Conference (D) Symposium 4. ¿ÖÖê¬ÖúÖµÖÔ ú¸ü−Öê úß ¯ÖÏ×ÎúµÖÖ ´Öë ¯Ö׸üú»¯Ö−ÖÖ úÖê ÃÖæ¡Ö²Ö¨ü ú¸ü−Öê êú ¯Ö¿“ÖÖŸÖË †ÖŸÖÖ Æîü (A) ˆ§êü¿µÖÖë úÖ ú£Ö−Ö (B) †ÖÑú›ÌüÖë úß ¾µÖÖEµÖÖ (C) ¿ÖÖê¬Ö ˆ¯Öú¸ü6Ö úÖ “ÖµÖ−Ö (D) †ÖÑú›ÌüÖë úÖ ‹ú¡Ößú¸ü6Ö (A) Primary Data only (B) Secondary Data only (C) Both Primary and Secondary Data (D) None of the above 2. Newton gave three basic laws of motion. .Paper – I ¯ÖÏ¿−Ö¯Ö¡Ö – I Note : • • • −ÖÖê™ü : • • • 1. only the first 50 questions will be evaluated.T. In the process of conducting research ‘Formulation of Hypothesis” is followed by (A) Statement of Objectives (B) Analysis of Data (C) Selection of Research Tools (D) Collection of Data W-00 3 P. This research is categorized as (A) Descriptive Research (B) Sample Survey (C) Fundamental Research (D) Applied Research 3.O. Candidate is expected to answer any Fifty (50) questions. A group of experts in a specific area of knowledge assembled at a place and prepared a syllabus for a new course. ×¾Ö¿ÖêÂÖ–ÖÖë úÖ –ÖÖ−Ö êú ‹ú ×¾Ö׿Ö™ü <Öê¡Ö ÃÖê ÃÖÓ²ÖÓ×¬ÖŸÖ ¾Ö)ÖÔ ‹ú ãÖÖ−Ö ¯Ö¸ü ‹ú −Ö‹ ¯ÖÖšËüµÖÎú´Ö êú ¯ÖÖšËüµÖ ×¾Ö¾Ö¸ü6Ö ŸÖîµÖÖ¸ü ú¸ü−Öê êú ×»Ö‹ ‹ú×¡ÖŸÖ Æãü†Ö … ‡ÃÖ ¯ÖÏ×ÎúµÖÖ úÖê úÆüÖ •ÖÖ ÃÖúŸÖÖ Æîü (A) ÃÖÓ)ÖÖêšüß (ÃÖê×´Ö−ÖÖ¸ü) (B) úÖµÖÔ¿ÖÖ»ÖÖ (C) ÃÖ´´Öê»Ö−Ö (úÖò−±ú¸ëüÃÖ) (D) )ÖÖêšüß (×ÃÖ´¯ÖÖêוִֵÖ) 4. וÖÃÖúÖ †Ö¬ÖÖ¸ü ÆüÖêŸÖÖ Æîü (A) êú¾Ö»Ö ¯ÖÏÖ£Ö×´Öú †ÖÑú›ÌüÖ (B) êú¾Ö»Ö ׫üŸÖßµÖú †ÖÑú›ÌüÖ (C) ¯ÖÏÖ£Ö×´Öú †Öî¸ü ׫üŸÖßµÖú †ÖÑú›ÌüÖ ¤üÖê−ÖÖë (D) ˆ¯ÖµÖãÔŒŸÖ ´Öë ÃÖê úÖê‡Ô −ÖÆüà … 2. ‹ú ¿ÖÖê¬Ö¯Ö¡Ö ¿ÖÖê¬ÖúÖµÖÔ úß ×¸ü¯ÖÖê™Ôü ÆüÖêŸÖÖ Æîü. ‡ÃÖ ¯ÖÏ¿−Ö¯Ö¡Ö ´Öë ÃÖÖšü (60) ²ÖÆãü×¾Öú»¯ÖßµÖ ¯ÖÏ¿−Ö Æïü … ¯ÖÏŸµÖêú ¯ÖÏ¿−Ö êú ¤üÖê (2) †Óú Æïü … †³µÖ£Öá úÖê úÖê‡Ô ³Öß ¯Ö“ÖÖÃÖ (50) ¯ÖÏ¿−ÖÖë êú ˆ¢Ö¸ü ¤êü−Öê Æïü … µÖפü ¯Ö“ÖÖÃÖ (50) ÃÖê †×¬Öú ¯ÖÏ¿−ÖÖë êú ˆ¢Ö¸ü פüµÖê ŸÖÖê ¯ÖÏ£Ö´Ö ¯Ö“ÖÖÃÖ (50) ¯ÖÏ¿−Ö Æüß •ÖÖÑ“Öê •ÖÖµÖë)Öê … A research paper is a brief report of research work based on 1. This paper contains Sixty (60) multiple choice questions. −µÖæ™ü−Ö −Öê )Ö×ŸÖ êú ×−ÖµÖ´Ö êú ŸÖß−Ö ´Öæ»Ö ×ÃÖ¨üÖÓŸÖ ¯ÖÏßÖãŸÖ ×úµÖê … ˆ−Öêú ‡ÃÖ ¿ÖÖê¬Ö úÖê ¾Ö)ÖáéúŸÖ ×úµÖÖ )ÖµÖÖ Æîü (A) ¾Ö6ÖÔ−ÖÖŸ´Öú ¿ÖÖê¬Ö êú ºþ¯Ö ´Öë (B) ¯ÖÏן֤ü¿ÖÔ (−Ö´Öæ−ÖÖ) ÃÖ¾Öì<Ö6Ö êú ºþ¯Ö ´Öë (C) ´Öæ»Ö³ÖæŸÖ ¿ÖÖê¬Ö êú ºþ¯Ö ´Öë (D) ¾µÖÖ¾ÖÆüÖ׸üú ¿ÖÖê¬Ö êú ºþ¯Ö ´Öë 3.

these are only the necessary means to understanding something other than the texts themselves. For most kinds of historians. were somehow of interest and significance than the history of Parties or Parliaments. The legacy of this precept is still discernible in the tendency to require ideas to have ‘licensed’ the political class before they can be deemed worthy of intellectual attention. an unspoken belief that power and its exercise was ‘what mattered’. Furthermore. Intellectual historians do not claim exclusive possession of (A) conclusions (B) any corpus of evidence (C) distinctiveness (D) habitual interpretation 7. but both can also be seen as part of a wider intellectual history. such as a political action or a historical trend. whereas for the intellectual historian. That being said. as if there were some reasons why the history of art or science. the common stock of knowledge about cosmological beliefs or moral ideals of a period. Perhaps in recent years the mirror-image of this philistinism has been more common in the claim that ideas of any one is of systematic expression or sophistication do not matter. The misconceptions about intellectual history stem from (A) a body of techniques (B) the common stock of knowledge (C) the dominance of political historians (D) cosmological beliefs 8. What is philistinism ? (A) Reinforcement of prejudice (B) Fabrication of reasons (C) The hold of land-owning classes (D) Belief that power and its exercise matter 9. not in having exclusive possession of either a corpus of evidence or a body of techniques. is (A) to have a licensed political class (B) a political action (C) a philosophy of literature (D) the mirror-image of philistinism W-00 4 . Of course. for example. as if they were held by a minority.Read the following passage carefully and answer questions 5 to 10 : All historians are interpreters of text if they be private letters. as if they were only held by a minority. the boundaries with adjacent subdisciplines are shifting and indistinct : the history of art and the history of science both claim a certain autonomy. Like all historians. An intellectual historian aims to fully understand (A) the chosen texts of his own (B) political actions (C) historical trends (D) his enquiries 6. Government records or parish birthlists or whatever. it does seem that the label ‘intellectual history’ attracts a disproportionate share of misunderstanding. The long dominance of the historical profession by political historians bred a kind of philistinism. partly just because they require specialised technical skills. the intellectual historian is a consumer rather than a producer of ‘methods’. It is alleged that intellectual history is the history of something that never really mattered. the intellectual history is particularly prone to draw on the focus of other disciplines that are habitually interpreting texts for purposes of their own. a full understanding of his chosen texts is itself the aim of his enquiries. Knowledge of cosmological beliefs or moral ideas of a period can be drawn as part of (A) literary criticism (B) history of science (C) history of philosophy (D) intellectual history 10. as is evident when one considers. The claim that ideas of any one is of systematic expression do not matter. probing the reasoning that ostensibly connects premises and conclusions. of philosophy or literature. His distinctiveness lies in which aspect of the past he is trying to illuminate. Answer the following questions : 5. The prejudice was reinforced by the assertion that political action was never really the outcome of principles or ideas that were ‘more flapdoodle’.

†−µÖ ×¾ÖÂÖµÖÖë. ÃÖ¸üúÖ¸üß †×³Ö»ÖêEÖ µÖÖ ¯Ö»»Öß •Ö−´Ö ÃÖæדֵÖÖÑ µÖÖ ãú”û ³Öß ÆüÖ. ´Öë ÛÃ£ÖŸÖ Æîü †Öî¸ü ¯ÖÏ´ÖÖ6Ö êú ÃÖ´ÖæÆü µÖÖ ŸÖú−ÖßúÖë êú ÃÖ´ÖæÆü ¯Ö¸ü ‹ú´ÖÖ¡Ö Ã¾ÖÖ×´ÖŸ¾Ö ÆüÖê−Öê ´Öë ÛÃ£ÖŸÖ −ÖÆüà Æîü … µÖÆü úÆü »Öê−Öê êú ²ÖÖ¤ü.ê ´ÖÖ−ÖÖê ‡ÃÖêú ãú”û úÖ¸ü6Ö Æïü ×ú ŒµÖÖë ú»ÖÖ µÖÖ ×¾Ö–ÖÖ−Ö.T. ¤ü¿ÖÔ−Ö¿ÖÖÃ¡Ö µÖÖ ÃÖÖ×ÆüŸµÖ úÖ ‡×ŸÖÆüÖÃÖ ¤ü»ÖÖë µÖÖ ÃÖÓÃÖ¤üÖë êú ‡×ŸÖÆüÖÃÖ úß ŸÖã»Ö−ÖÖ ´Öë פü»Ö“ÖïÖß †Öî¸ü ´ÖÆü¢¾Ö úÖ Æîü … ¿ÖÖµÖ¤ü ÆüÖ»Ö Æüß êú ¾ÖÂÖÖí ´Öë ‡ÃÖ ×±ú×»ÖÛßÖ×−Ö•ûÌ´Ö (×¾ÖÂÖµÖÖÃÖÛŒŸÖ) úß ¤ü¯ÖÔ6Ö-¯ÖÏן֓”ûÖµÖÖ ‡ÃÖ ¤üÖ¾Öê ´Öë •µÖÖ¤üÖ ÃÖ¾ÖÔÃÖÖ´ÖÖ−µÖ ¸üÆüß Æîü ×ú ×úÃÖß êú ×¾Ö“ÖÖ¸ü ×¾Ö×¬Ö¾ÖŸÖ †×³Ö¾µÖÛŒŸÖ êú †£Ö¾ÖÖ ¤ãü×−ÖµÖÖ¤üÖ¸üß êú Æïü úÖ úÖê‡Ô ´ÖÆü¢¾Ö −ÖÆüà Æîü. 10. †−ÖúÆüß ¬ÖÖ¸ü6ÖÖ úß ÃÖ¢ÖÖ †Öî¸ü ˆÃÖêú ¯ÖϵÖÖê)Ö úÖ Æüß ¾ÖÖÃŸÖ¾Ö ´Öë ´ÖÆü¢¾Ö £ÖÖ. •ÖîÃÖê ×ú ¸üÖ•Ö−ÖßןÖú úÖ¸Ôü¾ÖÖ‡Ô µÖÖ ‹êןÖÆüÖ×ÃÖú ¯ÖϾÖé×¢Ö … •Ö²Ö×ú. W-00 −Öß“Öê פüµÖÖ )ÖµÖÖ ¯Ö׸ü“”êû¤ü ¬µÖÖ−Ö¯Öæ¾ÖÔú ¯ÖלÌü‹ †Öî¸ü ¯Ö׸ü“”êû¤ü êú ²ÖÖ¸êü ´Öë †¯Ö−Öß ÃÖ´Ö—Ö êú †Ö¬ÖÖ¸ü ¯Ö¸ü −Öß“Öê פüµÖê ¯ÖÏ¿−ÖÖë (5 ÃÖê 10) úÖ ˆ¢Ö¸ü ¤üßוֵÖê : ÃÖ³Öß ‡×ŸÖÆüÖÃÖúÖ¸ü )ÖÏ−£Ö “ÖÖÆêü ¾ÖÖê ×−Ö•Öß ¯Ö¡Ö. 7. ²ÖÖîרüú ‡×ŸÖÆüÖÃÖúÖ¸ü êú ×»ÖµÖê. úÖê •Ö−´Ö ¤êüŸÖÖ Æîü … ‡ÃÖ ¤üÖ¾Öê ÃÖê ¯Öæ¾ÖÖÔ)ÖÏÆü ÃÖÓ²Ö×»ÖŸÖ Æãü†Ö ×ú ¸üÖ•Ö−ÖßןÖú úÖ¸Ôü¾ÖÖ‡Ô ¾ÖÖÃŸÖ¾Ö ´Öë ú³Öß ³Öß ˆ−Ö ×ÃÖ¨üÖ−ŸÖÖë µÖÖ ×¾Ö“ÖÖ¸üÖë •ÖÖê “•µÖÖ¤üÖ °»Öî¯Ö›ãü›ü»Ö” £Öê úÖ ¯Ö׸6ÖÖ´Ö −ÖÆüà £Öß … ‡ÃÖ ¬ÖÖ¸ü6ÖÖ úß ²Ö¯ÖÖîŸÖß †³Öß ³Öß ‡−Ö †¯Öê×<ÖŸÖ ×¾Ö“ÖÖ¸üÖë úß ¯ÖϾÖé×¢Ö ´Öë ¥üÛ™ü)ÖÖê“Ö¸ü ÆüÖêŸÖß Æîü. þֵÖÓ )ÖÏ−£ÖÖë úÖê ”ûÖê›Ìüú¸ü †−µÖ ×úÃÖß úÖê ÃÖ´Ö—Ö−Öê úÖ µÖÆü ×ÃÖ±Ôú †Ö¾Ö¿µÖú ´ÖÖ¬µÖ´Ö Æîü. †ÖÓ׿Öú ºþ¯Ö ÃÖê ‡ÃÖ×»ÖµÖê ŒµÖÖë×ú ˆ−Æëü ×¾Ö¿Öê×ÂÖŸÖ ŸÖú−Ößúß úÖî¿Ö»ÖÖë úß •Ö̺þ¸üŸÖ Æîü … ¯Ö¸ü−ŸÖã ¤üÖê−ÖÖë úÖê ¾µÖÖ¯Öú ²ÖÖîרüú ‡×ŸÖÆüÖÃÖ êú ³ÖÖ)Ö êú ºþ¯Ö ´Öë ³Öß ¤êüEÖÖ •ÖÖ ÃÖúŸÖÖ Æîü. ²ÖÖîרüú ‡×ŸÖÆüÖÃÖ. µÖÆü •Öºþ¸ü ¯ÖÏŸÖßŸÖ ÆüÖêŸÖÖ Æîü ×ú “²ÖÖîרüú ‡×ŸÖÆüÖÃÖ” úÖ −ÖÖ´Ö )Ö»ÖŸÖ±úÆü´Öß êú †−ÖÖ−Öã¯ÖÖןÖú ³ÖÖ)Ö úÖê †ÖúÙÂÖŸÖ ú¸üŸÖÖ Æîü … µÖÆü úÆüÖ •ÖÖŸÖÖ Æîü ×ú ²ÖÖîרüú ‡×ŸÖÆüÖÃÖ ×úÃÖß ‹êÃÖß “Öß•ÖÌ úÖ ‡×ŸÖÆüÖÃÖ Æîü וÖÃÖê ú³Öß ´ÖÆü¢¾Ö −ÖÆüà פüµÖÖ •ÖÖŸÖÖ £ÖÖ … ¸üÖ•Ö−ÖßןÖú ‡×ŸÖÆüÖÃÖúÖ¸üÖë êú ‹êןÖÆüÖ×ÃÖú þÖÖ×´ÖŸ¾Ö ¯Ö¸ü ¤üß‘ÖÔúÖ»Öß−Ö ¯ÖϳÖãŸ¾Ö ‹ú ¯ÖÏúÖ¸ü úß ×¾ÖÂÖµÖÖÃÖÛŒŸÖ (×±ú×»ÖÛßÖ×−Ö•ûÌ´Ö). 6. ´ÖÖ−ÖÖê ¾ÖÆü ×ÃÖ±Ôú †»¯ÖÃÖÓEµÖú ¾Ö)ÖÔ êú ×¾Ö“ÖÖ¸ü Æïü … ×−Ö´−Ö×»Ö×EÖŸÖ ¯ÖÏ¿−ÖÖë úÖ ˆ¢Ö¸ü ¤üßו֋ : ²ÖÖîרüú ‡×ŸÖÆüÖÃÖúÖ¸ü úÖ »Ö<µÖ ×−Ö´−Ö×»Ö×EÖŸÖ ´Öë ÃÖê ×úÃÖê ÃÖ´Ö—Ö−Öê úÖ ÆüÖêŸÖÖ Æîü ? (A) ˆÃÖêú †¯Ö−Öê ×¾Ö¿ÖêÂÖ )ÖÏ−£Ö (B) ¸üÖ•Ö−ÖßןÖú úÖ¸Ôü¾ÖÖ‡µÖÖÑ (C) ‹êןÖÆüÖ×ÃÖú ¯ÖϾÖé×¢ÖµÖÖÑ (D) ˆÃÖúß ¯Öæ”ûŸÖÖ”û ²ÖÖîרüú ‡×ŸÖÆüÖÃÖúÖ¸ü ×úÃÖêú ‹ú´ÖÖ¡Ö Ã¾ÖÖ×´ÖŸ¾Ö úÖ ¤üÖ¾ÖÖ −ÖÆüà ú¸üŸÖÖ Æîü ? (A) ×−ÖÂúÂÖÔ (B) ¯ÖÏ´ÖÖ6Ö úÖ úÖê‡Ô ³Öß ÃÖÓ)ÖÏÆü (C) ×¾Ö׿Ö™üŸÖÖ (D) †Ö¤üŸÖ−Ö ×−Ö¾ÖÔ“Ö−Ö ²ÖÖîרüú ‡×ŸÖÆüÖÃÖ êú ²ÖÖ¸êü ´Öë )Ö»ÖŸÖ±úÆü×´ÖµÖÖÑ ×úÃÖÃÖê ˆŸ¯Ö−−Ö ÆüÖêŸÖß Æïü ? (A) ŸÖú−ÖßúÖë úÖ ÃÖ´ÖæÆü (B) –ÖÖ−Ö úÖ ÃÖÖ´ÖÖ−µÖ ÙüÖòú (C) ¸üÖ•Ö−ÖßןÖú ‡×ŸÖÆüÖÃÖúÖ¸üÖë úÖ ¯ÖϳÖãŸ¾Ö (D) ²ÖÎÉÖ6›üúßµÖ ¬ÖÖ¸ü6ÖÖ‹Ñ ×¾ÖÂÖµÖÖÃÖÛŒŸÖ¾ÖÖ¤ü (×±ú×»ÖÛßÖ×−Ö•ûÌ´Ö) ŒµÖÖ Æîü ? (A) ¯Öæ¾ÖÖÔ)ÖÏÆü úÖ ¯Öã−Ö²ÖÔ×»ÖŸÖ ÆüÖê−ÖÖ (B) úÖ¸ü6ÖÖë úÖê )ÖœÌü−ÖÖ (C) ³ÖæþÖÖ×´ÖµÖÖë úÖ ¯ÖϳÖÖ¾Ö (D) µÖÆü ¬ÖÖ¸ü6ÖÖ ×ú ÃÖ¢ÖÖ †Öî¸ü ˆÃÖêú ¯ÖϵÖÖê)Ö úÖ ´ÖÆü¢¾Ö ÆüÖêŸÖÖ Æîü … ²ÖÎÉÖ6›üúßµÖ ¬ÖÖ¸ü6ÖÖ†Öë µÖÖ úÖ×»Öú −ÖîןÖú ×¾Ö“ÖÖ¸üÖë úÖ –ÖÖ−Ö ×úÃÖêú †Ó¿Ö êú ºþ¯Ö ´Öë ×−ÖúÖ»ÖÖ •ÖÖ ÃÖúŸÖÖ Æîü ? (A) ÃÖÖ×ÆüÛŸµÖú †Ö»ÖÖê“Ö−ÖÖ (B) ×¾Ö–ÖÖ−Ö úÖ ‡×ŸÖÆüÖÃÖ (C) ¤ü¿ÖÔ−Ö¿ÖÖÃ¡Ö úÖ ‡×ŸÖÆüÖÃÖ (D) ²ÖÖîרüú ‡×ŸÖÆüÖÃÖ ×¾Ö×¬Ö¾ÖŸÖ †×³Ö¾µÖÛŒŸÖ êú ²ÖÖ¸êü ´Öë ×úÃÖß êú ×¾Ö“ÖÖ¸üÖë úÖ úÖê‡Ô ´ÖÆü¢¾Ö −ÖÆüà Æîü. •ÖÖê †¯Ö−Öê Æüß ˆ§êü¿µÖÖë êú ×»ÖµÖê )ÖÏ−£ÖÖë úÖ †Ö¤üŸÖ−Ö ×−Ö¾ÖÔ“Ö−Ö ú¸ü ¸üÆêü Æïü †Öî¸ü ŸÖÔú6ÖÖ •ÖÖê ×−ÖÂúÂÖÔ úÖê פüEÖÖ¾Ö™üß ºþ¯Ö ÃÖê <Öê¡Ö êú ÃÖÖ£Ö •ÖÖê›ÌüŸÖß Æîü.5. µÖÆü ¤üÖ¾ÖÖ ×úÃÖêú ×»ÖµÖê Æîü ? (A) †−Öã–ÖÖ¯Ö¡Ö ¯ÖÏÖ¯ŸÖ ¸üÖ•Ö−ÖßןÖú ¾Ö)ÖÔ (B) ¸üÖ•Ö−ÖßןÖú úÖ¸Ôü¾ÖÖ‡Ô (C) ÃÖÖ×ÆüŸµÖ úÖ ¤ü¿ÖÔ−Ö (D) ×±ú×»ÖÛßÖ×−Ö•ûÌ´Ö úß ¤ü¯ÖÔ6Ö-¯ÖÏן֓”ûÖµÖÖ 5 P. ÃÖ´²ÖÛ−¬ÖŸÖ ˆ¯Ö-×¾ÖÂÖµÖ <Öê¡ÖÖë êú ÃÖÖ£Ö ÃÖß´ÖÖ‹Ñ ²Ö¤ü»Ö µÖÖ ×EÖÃÖú ¸üÆüß Æïü †Öî¸ü †Ã¯Ö™ü Æïü : ú»ÖÖ úÖ ‡×ŸÖÆüÖÃÖ †Öî¸ü ×¾Ö–ÖÖ−Ö úÖ ‡×ŸÖÆüÖÃÖ ¤üÖê−ÖÖë ãú”û þÖÖµÖ¢ÖŸÖÖ úÖ ¤üÖ¾ÖÖ ú¸üŸÖê Æïü. 9. ²ÖÖîרüú ‡×ŸÖÆüÖÃÖúÖ¸ü “×¾Ö׬ֵÖÖë” úÖ ˆŸ¯ÖÖ¤üú ÆüÖê−Öê êú ²Ö•ÖÖµÖ ˆ−ÖúÖ ˆ¯Ö³ÖÖꌟÖÖ ÆüÖêŸÖÖ Æîü … ˆÃÖúß ×¾Ö׿Ö™üŸÖÖ ×¾Ö)ÖŸÖúÖ»Ö êú ˆÃÖ ¯ÖÆü»Öæ וÖÃÖ ¯Ö¸ü ¾ÖÆü ¯ÖÏúÖ¿Ö ›üÖ»Ö−Öê úß úÖê×¿Ö¿Ö ú¸ü ¸üÆüÖ Æîü.ë êú ×−Ö¾ÖÔ“Öú ÆüÖêŸÖê Æïü … †×¬ÖúÖÓ¿Ö ¯ÖÏúÖ¸ü êú ‡×ŸÖÆüÖÃÖúÖ¸üÖë êú ×»ÖµÖê.O. ¯Ö¸ü ±úÖêúÃÖ ú¸üêú ×−ÖÂúÂÖÔ ×−ÖúÖ»Ö−Öê úÖê ×¾Ö¿ÖêÂÖŸÖ: ¯ÖϾÖé¢Ö ÆüÖêŸÖÖ Æîü … ‡ÃÖêú †×ŸÖ׸üŒŸÖ. 8. ×ú ‡ÃÖÃÖê ¯ÖÆü»Öê ×ú ¸üÖ•Ö−ÖßןÖú ¾Ö)ÖÔ úÖê ²ÖÖîרüú ÃÖŸúÖ¸ü êú µÖÖê)µÖ ÃÖ´Ö—ÖÖ •ÖÖ ÃÖêú ˆÃÖê †−Öã–ÖÖ¯Ö¡Ö ¯ÖÏÖ¯ŸÖ ÆüÖ. ˆÃÖêú “ÖµÖ×−ÖŸÖ )ÖÏ−£Ö úÖê Æüß ¯Öæ6ÖÔŸÖµÖÖ ÃÖ´Ö—Ö−ÖÖ ¯Öæ”ûŸÖÖ”û úÖ »Ö<µÖ ÆüÖêŸÖÖ Æîü … ×−ÖÃÃÖÓ¤êüÆü. . •ÖîÃÖÖ ×ú ïÖ™ü ÆüÖêŸÖÖ Æîü •Ö²Ö Æü´Ö ²ÖÎÉÖ6›üúßµÖ ¬ÖÖ¸ü6ÖÖ†Öë †£Ö¾ÖÖ úÖ×»Öú −ÖîןÖú †Ö¤ü¿ÖÖí êú ²ÖÖ¸êü ´Öë –ÖÖ−Ö êú ÃÖ¾ÖÔÃÖÖ´ÖÖ−µÖ ÙüÖòú êú ²ÖÖ¸êü ´Öë ×¾Ö“ÖÖ¸ü ú¸üŸÖê Æïü … ÃÖ³Öß ‡×ŸÖÆüÖÃÖúÖ¸üÖë úß ŸÖ¸üÆü ÃÖê. ´ÖÖ−ÖÖê ¾ÖÖê ×¾Ö“ÖÖ¸ü †»¯ÖÃÖÓEµÖú ¾Ö)ÖÔ êú Æïü.

(A) personality 15. ×¾Ö“ÖÖ¸üÖë ŸÖ£ÖÖ ÃÖÓ¤êü¿ÖÖë úÖê ¾ÖÖדÖú ŸÖ£ÖÖ †¾ÖÖדÖú דÖÅ−ÖÖë (¯ÖÏŸÖßúÖë) ´Öë ºþ¯ÖÖ−ŸÖ׸üŸÖ ú¸ü−ÖÖ ŒµÖÖ úÆü»ÖÖŸÖÖ Æîü ? (A) “Öî−Ö»Ößú¸ü6Ö (¯ÖÏ6ÖÖ»Öú¸ü6Ö) (B) ´Ö¬µÖã֟ÖÖ (C) æú™ü»ÖêEÖ−Ö (D) æú™ü¾Ö“Ö−Ö (D) decoding 13. (A) complex structure (B) political structure (C) convenient structure (D) formal structure 12. ÃÖÖÓãÖÖ×−Öú ºþלÌü²Ö¨ü ¬ÖÖ¸ü6ÖÖ‹Ñ ²Ö−Ö •ÖÖŸÖß Æïü (A) ×´Ö£Öú (B) úÖ¸ü6Ö (C) †−Öã³Ö¾Ö (D) ×¾Ö¿¾ÖÖÃÖ µÖÖ ¥üœÌü ¬ÖÖ¸ü6ÖÖ . (A) economic environment (B) •µÖÖ¤üÖ •Ö×™ü»Ö ÃÖÓ¸ü“Ö−ÖÖ êú †−¤ü¸ü ÃÖÖê“Ö. (A) channelisation (B) »ÖÖêú ÃÖÓ“ÖÖ¸ü ÃÖÆü•Ö ÆüÖê •ÖÖŸÖÖ Æîü 6 ¯ÖÏê×ÂÖŸÖ ÆüÖê−Öê ¯Ö¸ü. Public communication tends to occur within a more 11. (B) 13. (A) myths (B) reasons (C) experiences (D) convictions W-00 (C) 14.11. Transforming thoughts. (A) 12. institutionalised stereotypes become 15. •µÖÖ¤üÖ ¸üÖ•Ö−ÖßןÖú ÃÖÓ¸ü“Ö−ÖÖ êú †−¤ü¸ü ¯ÖϳÖÖ¾Ö¯Öæ6ÖÔ ÃÖÓ“ÖÖ¸ü úÖê îúÃÖÖ ÃÖÆüÖµÖú ¾ÖÖŸÖÖ¾Ö¸ü6Ö “ÖÖ×ÆüµÖê ? (A) †ÖÙ£Öú ¾ÖÖŸÖÖ¾Ö¸ü6Ö (B) ¸üÖ•Ö−ÖßןÖú ¾ÖÖŸÖÖ¾Ö¸ü6Ö (C) ÃÖÖ´ÖÖוÖú ¾ÖÖŸÖÖ¾Ö¸ü6Ö (D) ²ÖÆãü-ÃÖÖÓÃéúןÖú ¾ÖÖŸÖÖ¾Ö¸ü6Ö (D) multi-cultural environment 14. ideas and messages into verbal and non-verbal signs is referred to as mediation (C) encoding Effective communication needs a supportive political environment (C) social environment A major barrier in the transmission of cognitive data in the process of communication is an individual’s •µÖÖ¤üÖ ÃÖã×¾Ö¬ÖÖ•Ö−Öú ÃÖÓ¸ü“Ö−ÖÖ êú †−¤ü¸ü (D) •µÖÖ¤üÖ †Öî¯Ö“ÖÖ׸üú ÃÖÓ¸ü“Ö−ÖÖ êú †−¤ü¸ü ÃÖÓ“ÖÖ¸ü úß ¯ÖÏ×ÎúµÖÖ ´Öë ÃÖÓ–ÖÖ−ÖÖŸ´Öú †ÖÑú›Ìêü êú ¯ÖÏêÂÖ6Ö ´Öë ´ÖãEµÖ ¹ýúÖ¾Ö™ü ÆüÖêŸÖß Æîü (A) ¾µÖÛŒŸÖŸ¾Ö (B) expectation (B) †¯Öê<ÖÖ (C) social status (C) ÃÖÖ´ÖÖוÖú ¤ü•ÖÖÔ (D) æú™ü²Ö¨ü ú¸ü−Öê úß µÖÖê)µÖŸÖÖ (D) coding ability When communicated.

11/19 10/18 . 127.T. 130.16. Find the wrong number in the sequence ×−Ö´−Ö×»Ö×EÖŸÖ †−ÖãÎú´Ö ´Öë )Ö»ÖŸÖ ÃÖÓEµÖÖ –ÖÖŸÖ ú¸ëü : 125. 20. Determine the relationship between the pair of words NUMERATOR : DENOMINATOR and then select the pair of words from the following which have a similar relationship : (A) ³ÖÖ)Ö (µÖÖ †Ó¿Ö) : ¤ü¿Ö´Ö»Ö¾Ö (A) fraction : decimal (B) ³ÖÖ•Öú : ³ÖÖ)Ö±ú»Ö (B) divisor : quotient (C) ׿ÖEÖ¸ü : ŸÖ»Ö (†£Ö¾ÖÖ ×−Ö“Ö»ÖÖ ³ÖÖ)Ö) (C) top : bottom (D) ³ÖÖ•µÖ : ³ÖÖ•Öú (D) dividend : divisor 18. 153. 130. then BOBBY is coded as (A) BOBY (B) (C) (D) OOBY DOBY COBY (A) 130 (B) (C) (D) 165 153 µÖפ ÆüÖò²Ößü (HOBBY) úÖê †Ö‡†Öê²Öß (IOBY) êú ºþ¯Ö ´Öë æú™ü²Ö¨ü ×úµÖÖ )ÖµÖÖ Æîü †Öî¸ü »ÖÖò²Öß (LOBBY) úÖê ´ÖÖò²Öß (MOBY) êú ºþ¯Ö ´Öë.O. make the right choice for the second set : K/T : 11/20 :: J/R : ? (A) 10/8 (B) 10/18 (C) 11/19 (D) 10/19 142 (B) COBY (D) OOBY ¯ÖÏ£Ö´Ö ÃÖ´Öã““ÖµÖ ´Öë †<Ö¸üÖë úÖ ‹ú ×−ÖÛ¿“ÖŸÖ ÃÖ´²Ö−¬Ö Æîü … ‡ÃÖ ÃÖ´²Ö−¬Ö êú †Ö¬ÖÖ¸ü ¯Ö¸ü ¤æüÃÖ¸êü ÃÖ´Öã““ÖµÖ êú ×»ÖµÖê ÃÖÆüß “ÖµÖ−Ö ú¸ëü : K/T : 11/20 :: J/R : ? 7 (A) 10/8 (B) (C) (D) 10/19 P. selective perception is dependent on the receiver’s (A) competence (B) pre-disposition (C) receptivity 16. W-00 (A) 130 (B) (C) (D) 165 153 142 19. 135. In mass communication. “ÖµÖ−ÖÖŸ´Öú †¾Ö²ÖÖê¬Ö−Ö ¯ÖÏÖ¯Öú úß ______ ¯Ö¸ü ×−Ö³ÖÔ¸ü ú¸üŸÖÖ Æîü … (A) ×−Ö¯Öã6ÖŸÖÖ (B) ¯ÖϾÖ6ÖŸÖÖ (C) )ÖÏÆü6Ö¿Ö߻֟ÖÖ (D) −Öé•ÖÖŸÖßµÖŸÖÖ 17. 142. If HOBBY is coded as IOBY and LOBBY is coded as MOBY. ŸÖÖê ²ÖÖò²Öß (BOBBY) úÖê æú™ü²Ö¨ü ×úµÖÖ Æîü (A) BOBY (C) DOBY 20. 165 125. 127. 165 19. On the basis of this relationship. The letters in the first set have certain relationship. 135. †Ó¿Ö : Æü¸ü êú ²Öß“Ö ÃÖ´²Ö−¬Ö ×−Ö¬ÖÖÔ׸üŸÖ ú¸ëü †Öî¸ü ×±ú¸ü ×−Ö´−Ö×»Ö×EÖŸÖ ´Öë ÃÖê ¿Ö²¤üÖë êú µÖã)´Ö úÖ “ÖµÖ−Ö ú¸ëü וÖÃÖúÖ ˆ¯ÖµÖãÔŒŸÖ •ÖîÃÖÖ ÃÖ´²Ö−¬Ö Æîü … (D) ethnicity 17. ¿Ö²¤üÖë êú µÖã)´Ö. 18. 153. •Ö−Ö ÃÖÓ“ÖÖ¸ü ´Öë. 142.

8 (A) Plane (B) Moped (C) Motor (D) Tonga 21. 19. Which one of the following methods is best suited for mapping the distribution of different crops as provided in the standard classification of crops in India ? (A) Pie diagram (B) Chorochromatic technique (C) Isopleth technique (D) Dot method 25. If the expenditure is not allowed to increase. a circle a point. 9. what do the following numbers stand for ? 17. ײÖ−¤ãü úÖê סֳÖã•Ö ŸÖ£ÖÖ ×¡Ö³Öã•Ö úÖê ¾Ö)ÖÔ úÆüÖ •ÖÖµÖê ŸÖÖê “ÖÎú úÖ †ÖúÖ¸ü (A) †ÖµÖŸÖ ÆüÖê)ÖÖ … (B) ¾Öé¢Ö ÆüÖê)ÖÖ … (C) ײÖ−¤ãü ÆüÖê)ÖÖ … (D) סֳÖã•Ö ÆüÖê)ÖÖ … 25.21. ŸÖÖê ×−Ö´−Ö×»Ö×EÖŸÖ †Óú ×úÃÖêú ×»ÖµÖê Æïü ? If A = 5. D = 8 ‡ŸµÖÖפü Æîü. µÖפü †ÖµÖŸÖ úÖê ¾Öé¢Ö úÆüÖ •ÖÖµÖê. 20. 19. the shape of a wheel is (A) Rectangle (B) Circle (C) Point (D) Triangle 24. The price of oil is increased by 25%. ³ÖÖ¸üŸÖ ´Öë ±úÃÖ»ÖÖë êú ´ÖÖ−ÖúßéúŸÖ ¾Ö)Öáú¸ü6Ö ´Öë ×¾Ö׳Ö−−Ö ±úÃÖ»ÖÖë êú ×¾ÖŸÖ¸ü6Ö êú ´ÖÖ−Öד֡Ö6Ö êú ×»Ö‹ ×−Ö´−Ö ´Öë ÃÖê úÖî−Ö ÃÖß ×¾Ö×¬Ö ÃÖ¾ÖÖì×“ÖŸÖ Æîü ? 22. 8 (A) ÃÖ´ÖŸÖ»Ö (B) ´ÖÖî¯Öê›ü (‹´Ö †Öê ¯Öß ‡Ô ›üß) (C) ´ÖÖê™ü¸ü (D) ™üÖÑ)ÖÖ ŸÖê»Ö úß úß´ÖŸÖ ´Öë 25% úß ¾Öéרü Æãü‡Ô Æîü … µÖפü EÖ“ÖÖÔ −ÖÆüà ²ÖœÌüÖµÖÖ •ÖÖ ÃÖúŸÖÖ Æîü. ¾Öé¢Ö úÖê ײÖ−¤ãü. a point a triangle and a triangle a square. How many 8’s are there in the following sequence which are preceded by 5 but not immediately followed by 3 ? 5 8 3 7 5 8 6 3 8 5 4 5 8 4 7 6 5 5 8 3 5 8 7 5 8 2 8 5 (A) 4 (B) 5 (C) 7 (D) 3 23. the ratio between the reduction in consumption and the original consumption is (A) 1 : 3 (B) 1 : 4 (C) 1 : 5 (D) 1 : 6 22. C = 7. D = 8 and so on. µÖפü A = 5. W-00 17. B = 6. 9. 23. ŸÖÖê ˆ¯Ö³ÖÖê)Ö ´Öë ú´Öß †Öî¸ü ´Öæ»Ö ˆ¯Ö³ÖÖê)Ö êú ²Öß“Ö †−Öã¯ÖÖŸÖ Æîü (A) 1 : 3 (B) (C) (D) 1 : 6 1:5 1:4 ×−Ö´−Ö †−ÖãÎú´Ö ´Öë ‹êÃÖê ×úŸÖ−Öê 8 êú †Óú Æïü וÖ−Öêú ¯ÖÆü»Öê 5 úÖ †Óú ÆüÖê ŸÖ£ÖÖ ²ÖÖ¤ü ´Öë 3 úÖ †Óú −Ö ÆüÖê ? 5 8 3 7 5 8 6 3 8 5 4 5 8 4 7 6 5 5 8 3 5 8 7 5 8 2 8 5 8 (A) 4 (B) (C) (D) 3 7 (A) ¯ÖÖ‡Ô ×“Ö¡Ö (B) •Öß¾Ö ×¾ÖŸÖ¸ü6Ö-¾Ö6ÖáµÖ ŸÖú−Ößú (C) †Ö‡ÃÖÖ꯻Öî£Ö ŸÖú−Ößú (D) ›üÖò™ü ×¾Ö×¬Ö 5 . 20. 24. If a rectangle were called a circle. C = 7. B = 6.

(ii) No men are cruel. . ×−Ö´−Ö ´Öë ÃÖê úÖî−Ö ÃÖÖ †ÖÑú›ÌüÖë êú ¾Ö)Öáú¸ü6Ö úß ×¾Ö×¬Ö ´Öë ÃÖÛ´´Ö×»ÖŸÖ −ÖÆüà Æîü ? (A) )Öã6ÖÖŸ´Öú (B) ´ÖÖ−ÖúßµÖ (C) ãÖÖ×−Öú (D) ÃÖÓEµÖÖŸ´Öú 27. ‹ú †Â™üúÖÓú ×−ÖúÖµÖ ´Öë ×−Ö´−Ö ×“ÖÅ−Ö ÆüÖêŸÖê Æïü : The binary equivalent of (–19)10 in 30. (A) 0 – 7 (B) 0 – 9 (C) 0 – 9. Which one of the following is not a source of data ? (A) Administrative records (B) Population census (C) GIS (D) Sample survey 27. ‹ÃÖ. If the statement ‘some men are cruel’ is false. (D) −µÖÖ¤ü¿ÖÔ ÃÖ¾Öì<Ö6Ö 28. (A) (i) and (iii) (B) (i) and (ii) (C) (ii) and (iii) (D) (iii) only 28. The octal number system consists of the following symbols : (A) 0 – 7 (B) 0 – 9 (C) 0 – 9. µÖפü ú£Ö−Ö ‘ãú”û ¾µÖÛŒŸÖ ×−Ö¤ÔüµÖß ÆüÖêŸÖê Æïü …’ ÃÖÆüß −ÖÆüà Æîü ŸÖÖê ×−Ö´−Ö ´Öë ÃÖê úÖî−Ö ÃÖÖ/ÃÖê ú£Ö−Ö ÃÖÆüß Æîü ? (i) ÃÖ³Öß ¾µÖÛŒŸÖ ×−Ö¤ÔüµÖß Æïü … (ii) úÖê‡Ô ¾µÖÛŒŸÖ ×−Ö¤ÔüµÖß −ÖÆüà Æîü … (iii) ãú”û ¾µÖÛŒŸÖ ×−Ö¤ÔüµÖß −ÖÆüà Æïü … (A) (i) ŸÖ£ÖÖ (iii) (B) (i) ŸÖ£ÖÖ (ii) (C) (ii) ŸÖ£ÖÖ (iii) (D) êú¾Ö»Ö (iii) 29. †Ö‡Ô. Which one of the following does not come under the methods of data classification ? (A) Qualitative (B) Normative (C) Spatial (D) Quantitative 26. which of the following statements/statement are/is true ? (i) All men are cruel. (iii) Some men are not cruel. A – F (D) None of the above 29. A – F (D) signed magnitude system is (A) 11101100 (B) 11101101 (C) 10010011 (D) None of these W-00 ˆ¯Ö¸üÖêŒŸÖ ´Öë ÃÖê úÖê‡Ô −ÖÆüà דÖÛÅ−ÖŸÖ ¯Ö׸ü´ÖÖ6Ö ¯ÖÏ6ÖÖ»Öß ´Öë ׫ü-†Ö¬ÖÖ¸üß ÃÖ´ÖŸÖã»µÖ Æîü (–19)10 úÖ (A) 11101100 (B) 11101101 (C) 10010011 (D) 9 ˆ¯Ö¸üÖêŒŸÖ ´Öë ÃÖê úÖê‡Ô −ÖÆüà P. 30. ×−Ö´−Ö ´Öë ÃÖê úÖî−Ö ÃÖÖ †ÖÑú›ÌüÖë úÖ ÄÖÖêŸÖ −ÖÆüà Æîü ? (A) ¯ÖÏ¿ÖÖÃÖ×−Öú ¤üßÖÖ¾Öê•Ö (B) •Ö−Ö)Ö6Ö−ÖÖ (C) •Öß.26.T.O.

ÃÖß. DNS in internet technology stands for 31. ×−Ö´−Ö ´Öë ÃÖê úÖî−Ö ÃÖÖ LAN úÖ ¯ÖÏúÖ¸ü Æîü ? (A) ‡£Ö¸ü−Öê™ü (B) ™üÖêú−Ö Ø¸ü)Ö (C) ‹±ú ›üß ›üß †Ö‡Ô (D) ˆ¯ÖµÖãÔŒŸÖ ÃÖ³Öß 34. ×−Ö´−Ö×»Ö×EÖŸÖ ú£Ö−ÖÖë ´Öë ÃÖê úÖî−Ö ÃÖÖ ÃÖÆüß Æîü ? (A) ôÖÖ™Ôü úÖ›üÖí úÖê ¯ÖÏ“ÖÖ»Ö−Ö-¯ÖÏ6ÖÖ»Öß úß †Ö¾Ö¿µÖúŸÖÖ −ÖÆüà … (B) ôÖÖ™Ôü úÖ›Ôü ŸÖ£ÖÖ ¯Öß. )ÖÓ)ÖÖ úÖµÖÔ µÖÖê•Ö−ÖÖ ¯ÖÏÖ¸Óü³Ö úß )Ö‡Ô £Öß (A) 1986 ´Öë (B) 1988 ´Öë (C) 1990 ´Öë (D) 1992 ´Öë W-00 10 . ‡−™ü¸ü−Öê™ü úß ³ÖÖÂÖÖ ´Öë DNS úÖ †£ÖÔ Æîü (A) ›üÖµÖ−ÖÖ×´Öú −Öê´Ö ×ÃÖÙü´Ö (B) ›üÖê´Öê−Ö −Öê´Ö ×ÃÖÙü´Ö (C) ×›üÙÒüß²µÖæ™êü›ü −Öê´Ö ×ÃÖÙü´Ö (D) úÖê‡Ô ³Öß −ÖÆüà (A) Dynamic Name System (B) Domain Name System (C) Distributed Name System (D) None of these 32.31. ‹“Ö ™üß ‹´Ö ‹»Ö (HTML) ‡Ó×)ÖŸÖ ú¸üŸÖÖ Æîü (A) ÆüÖ‡¯Ö¸ü ™êüŒÃÖË™ü ´ÖÖÔú†¯Ö »ÖïÛ)¾Ö•Ö (B) ÆüÖ‡¯Ö¸ü ™êüŒÃÖË™ü ´Öî×−Ö¯Öã»Öê¿Ö−Ö »ÖïÛ)¾Ö•Ö (C) ÆüÖ‡¯Ö¸ü ™êüŒÃÖË™ü ´Öî−ÖêØ•Ö)Ö Ø»ÖŒÃÖ (D) ÆüÖ‡¯Ö¸ü ™êüŒÃÖË™ü ´Öî×−Ö¯Öã»ÖêØ™ü)Ö Ø»ÖŒÃÖ 33. (B) Smart cards and PCs use some operating system. HTML stands for (A) Hyper Text Markup Language (B) Hyper Text Manipulation Language (C) Hyper Text Managing Links (D) Hyper Text Manipulating Links 32. The Ganga Action Plan was initiated during the year (A) 1986 (B) 1988 (C) 1990 (D) 1992 35. (C) COS is smart card operating system. 34. ×úÃÖß ¯ÖÏúÖ¸ü úß ¯ÖÏ“ÖÖ»Ö−Ö ¯ÖÏ6ÖÖ»Öß úÖ ¯ÖϵÖÖê)Ö ú¸üŸÖê Æïü … (C) COS ‹ú ôÖÖ™Ôü úÖ›Ôü ¯ÖÏ“ÖÖ»Ö−Ö ¯ÖÏ6ÖÖ»Öß Æîü… (D) ¯ÖϾÖÖ“Öú ŸÖ£ÖÖ úÖ›Ôü êú ´Ö¬µÖ ÃÖÓ“ÖÖ¸ü ÃÖ´¯Öæ6ÖÔ ×«üßָüß ×¾Ö×¬Ö êú ºþ¯Ö ´Öë ÆüÖêŸÖÖ Æîü … 35. (D) The communication between reader and card is in full duplex mode. Which of the following statements is true ? (A) Smart cards do not require an operating system. Which of the following is type of LAN ? (A) Ethernet (B) Token Ring (C) FDDI (D) All of the above 33.

(A) the atmosphere is convectively unstable and there is considerable vertical wind shear the atmosphere is stable (C) the atmosphere is convectively unstable with no vertical windshear (B) NOx ‹¾ÖÓ ÆüÖ‡›ÒüÖêúÖ²ÖÔ−Ö (C) SO2 ‹¾ÖÓ ÆüÖ‡›ÒüÖêúÖ²ÖÔ−Ö (D) SO2 ‹¾ÖÓ †Öê•ÖÖê−Ö Flash floods are caused when (B) ¿ÖߟÖúÖ»Öß−Ö ¬Öæ´Ö-úÖêÆü¸üÖ êú ¯ÖÏ´ÖãEÖ ¯Öã¸üÖê)ÖÖ´Öß ÆüÖêŸÖê Æïü (A) N2O ‹¾ÖÓ ÆüÖ‡›ÒüÖêúÖ²ÖÔ−Ö (D) SO2 and ozone (D) winds are catabatic W-00 ŸÖÖ¯ÖßµÖ > −µÖ挻ÖßµÖ > •Ö»ÖßµÖ > ¾ÖÖµÖã (A) (A) N2O and hydrocarbons 39. Chromium as a contaminant in drinking water in excess of permissible levels.O. 37. (A) (A) Skeletal damage (D) Liver/Kidney problems 38. (B) ŸÖÖ¯ÖßµÖ > •Ö»ÖßµÖ > −µÖ挻ÖßµÖ > ¾ÖÖµÖã (C) •Ö»ÖßµÖ > −µÖ挻ÖßµÖ > ŸÖÖ¯ÖßµÖ > ¾ÖÖµÖã (D) −µÖ挻ÖßµÖ > •Ö»ÖßµÖ > ¾ÖÖµÖã > ŸÖÖ¯ÖßµÖ ¯ÖêµÖ•Ö»Ö ´Öë ˆ×“ÖŸÖ ÃÖê †×¬Öú ´ÖÖ¡ÖÖ ´Öë ÆüÖê−Öê ¯Ö¸ü ÎúÖê×´ÖµÖ´Ö ‹ú ÃÖÓ¤æüÂÖú êú ºþ¯Ö ´Öë úÖ¸üú ÆüÖêŸÖÖ Æîü ÓúúÖ»Ö-<Ö×ŸÖ úÖ (B) Gastrointestinal problem (B) )ÖîÙÒüÖê‡−™êüÙüÖ‡−Ö ÃÖÓ²ÖÓ¬Öß ÃÖ´ÖõÖÖ úÖ (C) Dermal and nervous problems (C) “Ö´ÖÔ/Ã−ÖÖµÖã ÃÖÓ²ÖÓ¬Öß ÃÖ´ÖõÖÖ úÖ (D) µÖéúŸÖ/)Öã¤üÖÔ ÃÖÓ²ÖÓ¬Öß ÃÖ´ÖõÖÖ úÖ The main precursors of winter smog are 38. .36. Identify the correct sequence of energy sources in order of their share in the power sector in India : (A) Thermal > nuclear > hydro > wind (B) Thermal > hydro > nuclear > wind (C) Hydro > nuclear > thermal > wind (D) Nuclear > hydro > wind > thermal 36.T. (B) NOx and hydrocarbons (C) SO2 and hydrocarbons 39. causes 37. ³ÖÖ¸üŸÖ êú ¿ÖÛŒŸÖ EÖ6›ü ´Öë ³ÖÖ)Ö úß ¥üÛ™ü ÃÖê ‰ú•ÖÖÔ êú ÄÖÖêŸÖÖë úÖ ÃÖÆüß Îú´Ö Æîü : 11 ŸÖÖŸ<Ö×6Öú ²ÖÖœÌü (°»Öî¿Ö °»Ö›ü) ‘Ö×™üŸÖ ÆüÖêŸÖß Æîü •Ö²Ö ¾ÖÖµÖã´Ö6›ü»Ö (A) ÃÖÓ¾ÖÆü×−Öú ¥üÛ™ü (ú−¾ÖêÛŒ™ü¾Ö»Öß) ÃÖê †Ûãָü ÆüÖêŸÖÖ Æîü ŸÖ£ÖÖ ˆÃÖ´Öë µÖ£Öê™ü ¾ÖÖµÖã ¯ÖÏ×ŸÖ²Ö»Ö (׿ֵָü) ÆüÖêŸÖÖ Æîü … (B) Ûãָü ÆüÖêŸÖÖ Æîü … (C) ÃÖÓ¾ÖÆü×−Öú ¥üÛ™ü (ú−¾ÖêÛŒ™ü¾Ö»Öß) †Ûãָü ÆüÖêŸÖÖ Æîü ‹¾ÖÓ ¾ÖÖµÖã ¯ÖÏ×ŸÖ²Ö»Ö −ÖÆüà ÆüÖêŸÖÖ Æîü … (D) ¾ÖÖµÖã †¯Ö“ÖµÖß (îú™êü²ÖÖê×»Öú) ÆüÖêŸÖß Æïü … P.

³ÖÖ¸üŸÖ êú ´ÖÆüÖ−Ö)Ö¸üÖë ´Öë ¾ÖÖµÖã ¯ÖϤæüÂÖ6Ö úÖ ¯ÖÏ´ÖãEÖ ÄÖÖêŸÖ Æîü 42. Which of the following organizations looks after the quality of Technical and Management education in India ? 43.40. Most of the Universities in India are funded by ³ÖÖ¸üŸÖ ´Öë †×¬ÖúŸÖ¸ü ×¾Ö¿¾Ö×¾ÖªÖ»ÖµÖÖë úÖ ×¾Ö¢Ö¯ÖÖêÂÖ6Ö (A) êú−¦ü ÃÖ¸üúÖ¸ü «üÖ¸üÖ ÆüÖêŸÖÖ Æîü … (B) ¸üÖ•µÖ ÃÖ¸üúÖ¸üÖë «üÖ¸üÖ ÆüÖêŸÖÖ Æîü … (C) ×¾Ö¿¾Ö×¾ÖªÖ»ÖµÖ †−Öã¤üÖ−Ö †ÖµÖÖê)Ö «üÖ¸üÖ ÆüÖêŸÖÖ Æîü … (D) ×−Ö•Öß ÃÖÓãÖÖ†Öë ŸÖ£ÖÖ ¾µÖÛŒŸÖµÖÖë «üÖ¸üÖ ÆüÖêŸÖÖ Æîü … (A) the Central Government (B) the State Governments (C) the University Commission Grants (D) Private bodies and Individuals 43. (A) transport sector (B) thermal power (C) municipal waste (D) commercial sector 41. the dominant source of air pollution is 40. The first Open University in India was set up in the State of (A) ¯Ö׸ü¾ÖÆü−Ö EÖ6›ü (ÃÖꌙü¸ü) (B) ŸÖÖ¯ÖßµÖ ¿ÖÛŒŸÖ (C) ´µÖæ×−Ö×ÃÖ¯Ö»Ö †¯Ö׿Ö™ü (D) ¾ÖÖ×6ÖÛ•µÖú EÖ6›ü (ÃÖꌙü¸ü) ³ÖÖ¸üŸÖ úÖ ¯ÖÆü»ÖÖ EÖã»ÖÖ ×¾Ö¿¾Ö×¾ÖªÖ»ÖµÖ ×úÃÖ ¸üÖ•µÖ ´Öë ãÖÖ×¯ÖŸÖ Æãü†Ö ? (A) Andhra Pradesh (A) †Ö−¬ÖÐ ¯ÖϤêü¿Ö (B) Delhi (B) פü»»Öß (C) Himachal Pradesh (C) ×Æü´ÖÖ“Ö»Ö ¯ÖϤêü¿Ö (D) ŸÖ×´Ö»Ö−ÖÖ›ãü (D) Tamil Nadu 42. 41. ×−Ö´−Ö ´Öë ÃÖê úÖî−Ö ÃÖÖ ÃÖÓ)Öšü−Ö ³ÖÖ¸üŸÖ ´Öë ŸÖú−Ößúß ŸÖ£ÖÖ ¯ÖϲÖ−¬Ö-׿Ö<ÖÖ úß )Öã6Ö¾Ö¢ÖÖ úß ¤êüEÖ-¸êüEÖ ú¸üŸÖÖ Æîü ? (A) NCTE (A) NCTE (B) MCI (C) AICTE (D) CSIR W-00 (B) MCI (C) AICTE (D) CSIR 12 . In mega cities of India.

O. 46. ¯ÖÆü“ÖÖ×−ÖµÖê וÖÃÖ´Öë ¯ÖÏÖéúןÖú −µÖÖµÖ ×−Ö×ÆüŸÖ Æîü … (A) The principle of natural justice is followed by the Courts. (D) 45. . 45. The President of India is (A) the Head of State (B) the Head of Government (C) both Head of the State and the Head of the Government (D) None of the above 46. Who among the following holds office during the pleasure of the President of India ? (C) (A) ¸üÖ•µÖ úÖ ´Öã×EÖµÖÖ Æîü … (B) ÃÖ¸üúÖ¸ü úÖ ´Öã×EÖµÖÖ Æîü … (C) ¸üÖ•µÖ ŸÖ£ÖÖ ÃÖ¸üúÖ¸ü ¤üÖê−ÖÖë úÖ ´Öã×EÖµÖÖ Æîü … (D) ‡−Ö´Öë ÃÖê úÖê‡Ô −ÖÆüà … ×−Ö´−Ö ´Öë ÃÖê úÖî−Ö ³ÖÖ¸üŸÖ êú ¸üÖ™Òü¯Ö×ŸÖ úß ‡“”ûÖ¯ÖµÖÔ−ŸÖ ¯Ö¤ü (A) ´ÖãEµÖ ×−Ö¾ÖÖÔ“Ö−Ö †×¬ÖúÖ¸üß General of India (B) ³ÖÖ¸üŸÖ úÖ ×−ÖµÖÓ¡Öú ´ÖÆüÖ»ÖêEÖÖ ¯Ö¸üß<Öú Chairman of the Union Public Service Commission (C) ÃÖÓ‘Ö »ÖÖêú ÃÖê¾ÖÖ †ÖµÖÖê)Ö úÖ †¬µÖ<Ö (D) ¸üÖ•µÖ úÖ ¸üÖ•µÖ¯ÖÖ»Ö Comptroller and Auditor (D) Governor of a State W-00 ³ÖÖ¸üŸÖ úÖ ¸üÖ™Òü¯Ö×ŸÖ ¯Ö¸ü ¸üÆüŸÖÖ Æîü ? (A) Chief Election Commissioner (B) ÃÖã−Öê •ÖÖ−Öê úÖ ˆ×“ÖŸÖ †¾ÖÃÖ¸ü פüµÖÖ •ÖÖµÖê … 13 P. (A) (B) (B) (C) Justice delayed denied.T.44. Consider the following statements : 44. is −µÖÖµÖÖ»ÖµÖ ¯ÖÏÖéúןÖú −µÖÖµÖ êú ×ÃÖ¨üÖ−ŸÖ úÖ †−ÖãÃÖ¸ü6Ö ú¸üŸÖê Æïü … justice −µÖÖµÖ ´Öë ¤êü¸üß −µÖÖµÖ ÃÖê ¾ÖÓ×“ÖŸÖ ¸üEÖ−Öê êú ÃÖ´ÖÖ−Ö Æîü … Natural justice is an inalienable right of a citizen (C) ¯ÖÏÖéúןÖú −µÖÖµÖ ‹ú −ÖÖ)Ö׸üú úÖ †×³Ö−−Ö †×¬ÖúÖ¸ü Æîü … (D) A reasonable opportunity of being heard must be given. −Öß“Öê פüµÖê )ÖµÖê ú£Ö−ÖÖë úÖê ¯ÖלÌüµÖê … ˆÃÖ ú£Ö−Ö úÖê Identify the statement which implies natural justice.

¥üÛ™ü ×¾Öú»ÖÖÓ Ö †³µÖÙ£ÖµÖÖë êú ×»Ö‹ −ÖÆüà … Not for Visually Handicapped Candidates Questions 47 to 49 are based upon the following diagram in which there are three interlocking circles A. who are both artists and sportspersons. The region which represents professors. P ŸÖ£ÖÖ S ‹ú ¤æüÃÖ¸êü úÖê úÖ™üŸÖê Æïü … µÖê ¾Öé¢Ö A ú»ÖÖúÖ¸üÖ. (A) d (B) e (C) b (D) g 47. (A) e (B) f (C) c (D) g 49. 48. 49. who are also sportspersons. The region which represents professors. W-00 ¯ÖÏ¿−Ö ÃÖÓEµÖÖ 47 ÃÖê 49 ŸÖú ×−Ö´−Ö ×“Ö¡Ö ¯Ö¸ü †Ö¬ÖÖ׸üŸÖ Æïü. P and S where A stands for Artists. but not artists. (A) a (B) c (C) d (D) g 48. circle P for Professors and circle S for Sportspersons. úÖî−Ö ÃÖÖ <Öê¡Ö ˆ−Ö ú»ÖÖúÖ¸üÖë úÖê ¯ÖϤüÙ¿ÖŸÖ ú¸üŸÖÖ Æîü •ÖÖê −Ö ŸÖÖê ×EÖ»ÖÖ›Ìüß Æïü †Öî¸ü −Ö Æüß ¯ÖÏÖ¬µÖÖ¯Öú ? (A) d (B) e (C) b (D) g úÖî−Ö ÃÖÖ <Öê¡Ö ˆ−Ö ¯ÖÏÖ¬µÖÖ¯ÖúÖë úÖê ¯ÖϤüÙ¿ÖŸÖ ú¸üŸÖÖ Æîü •ÖÖê ú»ÖÖúÖ¸ü ŸÖ£ÖÖ ×EÖ»ÖÖ›Ìüß ³Öß Æïü ? (A) a (B) c (C) d (D) g úÖî−Ö ÃÖÖ <Öê¡Ö ˆ−Ö ¯ÖÏÖ¬µÖÖ¯ÖúÖë úÖê ¯ÖϤüÙ¿ÖŸÖ ú¸üŸÖÖ Æîü •ÖÖê ×EÖ»ÖÖ›Ìüß ŸÖÖê Æïü ×ú−ŸÖã ú»ÖÖúÖ¸ü −ÖÆüà ? (A) e (B) f (C) c (D) g 14 .ë ¾Öé¢Ö P ¯ÖÏÖ¬µÖÖ¯ÖúÖë ŸÖ£ÖÖ ¾Öé¢Ö S ×EÖ»ÖÖ×›ÌüµÖÖë úÖê ¯ÖϤüÙ¿ÖŸÖ ú¸üŸÖê Æïü … ×“Ö¡Ö ´Öë ÃÖ³Öß <Öê¡ÖÖë úÖê a ÃÖê f ŸÖú דÖÛÅ−ÖŸÖ ×úµÖÖ )ÖµÖÖ Æîü … The region which represents artists who are neither sportsmen nor professors. וÖÃÖ´Öë ŸÖß−Ö ¾Öé¢Ö A. Different regions in the figure are lettered from a to f : 47.

66. 70. 65.T. to 10:20 A. 66. 67. 64. 65. is 51. 62. 64.Measurements of some variable X were made at an interval of 1 minute from 10 A. obtained is as follows : ¯ÖÏ¿−Ö ÃÖÓEµÖÖ 50 ÃÖê 52 ŸÖú ×−Ö´−Ö †ÖÑú›ÌüÖë ¯Ö¸ü †Ö¬ÖÖ׸üŸÖ Æïü … ×úÃÖß “Ö¸ü X úÖ ´ÖÖ¯Ö−Ö 10 ²Ö•Öê ÃÖê 10:20 ²Ö•Öê ŸÖú ¯ÖÏŸµÖêú ×´Ö−Ö™ü êú †−ŸÖ¸üÖ»Ö êú ²ÖÖ¤ü ×úµÖÖ )ÖµÖÖ ŸÖ£ÖÖ µÖê †ÖÑú›êü ¯ÖÏÖ¯ŸÖ ÆãüµÖê : X : 60. thus.O. 61.M. 66. The value of X.M. 65. 69. 63. 64. 66. is 52. 65. 65. . 66. which is exceeded 90% of the time in the duration of measurement. The value of X. X úÖ ¾ÖÆü ´ÖÖ−Ö –ÖÖŸÖ ú׸üµÖê וÖÃÖêú ‰ú¯Ö¸ü ´ÖÖ¯Ö−Ö úß †¾Ö×¬Ö ´Öë 50% ÃÖ´ÖµÖ êú ×»ÖµÖê X êú ´ÖÖ−Ö Æïü … (A) 66 (A) 66 (B) 65 (B) 65 (C) 64 (C) 64 (D) 63 W-00 úÖ ¾ÖÆü ´ÖÖ−Ö –ÖÖŸÖ ú׸üµÖê וÖÃÖêú ‰ú¯Ö¸ü ´ÖÖ¯Ö−Ö úß †¾Ö×¬Ö ´Öë 90% ÃÖ´ÖµÖ êú ×»ÖµÖê X êú ´ÖÖ−Ö Æïü … X (A) 63 (D) 60 52. 61. 64. 68 X : 60. 64. 62. 66. is 50. 64. 65. 67. (A) 69 (A) 69 (B) 68 (B) 68 (C) 67 (C) 67 (D) 66 (D) 66 51. 62. which is exceeded 50% of the time in the duration of measurement. The data. úÖ ¾ÖÆü ´ÖÖ−Ö –ÖÖŸÖ ú׸üµÖê וÖÃÖêú ‰ú¯Ö¸ü ´ÖÖ¯Ö−Ö úß †¾Ö×¬Ö ´Öë 10% ÃÖ´ÖµÖ êú ×»ÖµÖê X êú ´ÖÖ−Ö Æïü … X (D) 63 15 P. (A) 63 (B) 62 (B) 62 (C) 61 (C) 61 (D) 60 The value of X. 63. which is exceeded 10% of the time in the duration of measurement. 70. 62. 64 63. 64 Questions 50 to 52 are based on the following data : 50. 69. 68 63.

we may name impressions. The complex are the contrary to these. that our impressions are so faint and low. The common degrees of these are easily distinguished. or in any very violent emotions of soul. for instance. Perceptions that have force may be called (A) impression (B) emotions (C) difference (D) thinking 49.For Visually Handicapped Candidates only Read the following passage carefully and answer the questions from 47to 52 : All the perceptions of the human mind resolve themselves into two distinct kinds. Simple perceptions. perceive the difference betwixt feeling and thinking. but are at least distinguishable from each other. are so different. 47. There is another division of our perceptions. though it is not impossible but in particular instances they may very nearly approach to each other. in madness. or impressions and ideas. Every one of himself will readily believe. Which of the following is excepted from perceptions ? (A) Faint images of reasoning (B) Force of liveliness (C) Those which arise from the sight and touch (D) The common degree of distinction 50. I believe it will not be very necessary to employ many words in explaining this distinction. Though a particular colour. are qualities all united together in this apple. make their way into our thought or consciousness. each can be given a particular name to identity (A) the force (B) the similarity (C) the difference (D) the feeling W-00 16 . Ideas may approach impressions in (A) resemblance (C) readiness (B) madness (D) consciousness 51. and assign to each a peculiar name to mark the difference. The difference betwixt these consists in the degrees of force and liveliness. This division is into simple and complex. taste and smell. which I shall call impressions and ideas. passions and emotions. they are in general so very different. excepting only those which arise from the sight and touch and excepting the immediate pleasure or uneasiness it may occasion. in general. are all the perceptions excited by the present discourse. as they make their first appearance in the soul. Thus. and which extends itself both to our impressions and ideas. and under this name I comprehend all our sensations. Simple perceptions and impressions have no (A) ideas (B) scruples (C) separation (D) quality 52. and may be distinguished into parts. our ideas may approach to our impressions : as on the other hand it sometimes happens. But not withstanding this near resemblance in a few instances. that no one can make a scruple to rank them under distinct heads. in a fever. it is easy to perceive they are not the same. with which they strike upon the mind. Those perceptions which enter with most force and violence. The passage mainly discusses the origin of (A) impressions (B) ideas (C) sensations (D) passions 48. in sleep. which it will be convenient to observe. By ideas I mean the faint images of these in thinking and reasoning. are such as admit of no distinction nor separation. Impressions and ideas. such as. that we cannot distinguish them from our ideas.

O. ×−Ö´−Ö×»Ö×EÖŸÖ ´Öë úÖî−Ö ÃÖÖ †¾Ö²ÖÖê¬Ö−Ö ÃÖê †»Ö)Ö Æîü ? (A) ŸÖÔú6ÖÖ úß ¬ÖãѬֻÖß ¯ÖÏן֓”ûÖµÖÖ (B) ¯Öϱãú»»ÖŸÖÖ úÖ †Ö¾Öê)Ö (C) ¾ÖÆü •ÖÖê ¥ü¿µÖ †Öî¸ü ïֿÖÔ ÃÖê ˆŸ¯Ö−−Ö ÆüÖêŸÖÖ Æîü (D) †−ŸÖ¸ü úß ÃÖ¾ÖÔÃÖÖ´ÖÖ−µÖ úÖê×™ü 50. •¾Ö¸ü ´Öë. ŸÖ£ÖÖ ¯ÖÏŸµÖêú úÖê ×¾Ö׿Ö™ü −ÖÖ´Ö ¤êü−Öê ´Öë ÃÖÓúÖê“Ö −ÖÆüà ú¸ü ÃÖúŸÖÖ Æîü ‹¾ÖÓ †−ŸÖ¸ü ïÖ™ü ºþ¯Ö ÃÖê ÃÖÖ´Ö−Öê †ÖŸÖÖ Æîü … Æü´ÖÖ¸êü †¾Ö²ÖÖê¬ÖÖë úÖ †−µÖ ×¾Ö³ÖÖ•Ö−Ö Æîü. ‡ÃÖ ‘Ö×−Ö™ü ÃÖ´Öºþ¯ÖŸÖÖ êú ÆüÖêŸÖê Æãü‹ ³Öß. µÖÆü ´ÖÆüÃÖæÃÖ ú¸ü−ÖÖ †ÖÃÖÖ−Ö Æîü ×ú ¾Öê ‹ú ÃÖ´ÖÖ−Ö −ÖÆüà Æïü. ¾ÖŸÖÔ´ÖÖ−Ö ¾ÖÖŸÖÖÔ»ÖÖ¯Ö «üÖ¸üÖ ˆ¢Öê×•ÖŸÖ ÃÖ³Öß †¾Ö²ÖÖê¬Ö Æïü. Ø−Ö¦üÖ ´Öë. †Öî¸ü •ÖÖê Æü´ÖÖ¸üß ”ûÖ¯ÖÖë ŸÖ£ÖÖ Æü´ÖÖ¸êü ×¾Ö“ÖÖ¸üÖë ŸÖú †¯Ö−Öê úÖê ×¾ÖßÖ׸üŸÖ ú¸ü ÃÖúŸÖê Æïü … µÖÆü ×¾Ö³ÖÖ•Ö−Ö ÃÖ¸ü»Ö †Öî¸ü •Ö×™ü»Ö êú ²Öß“Ö Æîü … ÃÖ¸ü»Ö †¾Ö²ÖÖê¬Ö. ×¾Ö“ÖÖ¸ü ”ûÖ¯Ö êú −Ö•Ö¤üßú ¯ÖÆãÑü“Ö ÃÖúŸÖê Æïü (A) ÃÖ´Öºþ¯ÖŸÖÖ ´Öë (B) ¯ÖÖ)Ö»Ö¯Ö−Ö ´Öë (C) ŸÖŸ¯Ö¸üŸÖÖ ´Öë (D) “ÖêŸÖ−ÖÖ ´Öë 51. ”ûÖ¯Ö †Öî¸ü ×¾Ö“ÖÖ¸ü ÃÖÖ´ÖÖ−µÖŸÖµÖÖ ‡ŸÖ−Öê ׳Ö−−Ö Æïü ×ú ¯ÖÏŸµÖêú úÖê ×−Ö´−Ö×»Ö×EÖŸÖ úß ¯ÖÆü“ÖÖ−Ö ú¸ü−Öê êú ×»ÖµÖê ‹ú ×¾Ö¿ÖêÂÖ −ÖÖ´Ö ×¤üµÖÖ •ÖÖ ÃÖúŸÖÖ Æîü : (A) †Ö¾Öê)Ö (B) ÃÖ´ÖÖ−ÖŸÖÖ (C) †−ŸÖ¸ü (D) ÃÖÓ¾Öê¤ü−ÖÖ W-00 17 P. ˆ¤üÖÆü¸ü6Ö êú ×»ÖµÖê. ´Öï Æü´ÖÖ¸üß ÃÖ³Öß †−Öã³ÖæןֵÖÖë. ×ÃÖ¾ÖÖµÖ ˆ−Öêú •ÖÖê ¥ü¿µÖ ŸÖ£ÖÖ Ã¯Ö¿ÖÔ ÃÖê ˆŸ¯Ö−−Ö ÆüÖêŸÖê Æïü †Öî¸ü ˆÃÖÃÖê ˆŸ¯Ö−−Ö ÆüÖê ÃÖú−Öê ¾ÖÖ»ÖÖ ŸÖÖŸúÖ×»Öú †Ö−Ö−¤ü †£Ö¾ÖÖ ²Öî“Öê−Öß … ´Öê¸üÖ ´ÖÖ−Ö−ÖÖ Æîü ×ú ‡ÃÖ †−ŸÖ¸ü úÖê ïÖ™ü ú¸ü−Öê ´Öë •µÖÖ¤üÖ ¿Ö²¤üÖë úÖ ¯ÖϵÖÖê)Ö ú¸ü−ÖÖ ²ÖÆãüŸÖ •Öºþ¸üß −ÖÆüà ÆüÖê)ÖÖ … ¯ÖÏŸµÖêú úÖê‡Ô †¯Ö−Öê †Ö¯Ö ‡ÃÖê ŸÖã¸ü−ŸÖ ´ÖÖ−Ö »Öê)ÖÖ. ³ÖÖ¾ÖÖןָêüúÖë †Öî¸ü ³ÖÖ¾ÖÖë •Ö²Ö ¾ÖÖê ¯ÖÆü»Öß ²ÖÖ¸ü †ÖŸ´ÖÖ ´Öë ¯ÖÏ)Ö™ü ÆüÖêŸÖê Æïü. וÖÃÖêú ÃÖÖ£Ö ¾Öê ´ÖÖ−ÖÃÖ ¯Ö¸ü ¯ÖÏÆüÖ¸ü ú¸üŸÖê Æïü †Öî¸ü Æü´ÖÖ¸üß ÃÖÖê“Ö †£Ö¾ÖÖ “ÖêŸÖ−ÖÖ ´Öë †¯Ö−ÖÖ ¸üÖßÖÖ ²Ö−ÖÖŸÖê Æïü. Æü´ÖÖ¸êü ×¾Ö“ÖÖ¸ü Æü´ÖÖ¸êü ÃÖÓÃúÖ¸üÖë (†£Ö¾ÖÖ ”ûÖ¯ÖÖë) ŸÖú ¯ÖÆãÑü“Ö ÃÖúŸÖê Æïü : •ÖîÃÖê ×ú ‡ÃÖêú ×¾Ö¯Ö¸üßŸÖ ú³Öß-ú³Öß µÖÆü ÆüÖêŸÖÖ Æîü ×ú Æü´ÖÖ¸êü ”ûÖ¯Ö ‡ŸÖ−Öê ¬ÖãѬֻÖê †Öî¸ü ú´Ö ÆüÖêŸÖê Æïü ×ú Æü´Ö ˆ−Æëü †¯Ö−Öê ×¾Ö“ÖÖ¸üÖë ÃÖê †»Ö)Ö −ÖÆüà ú¸ü ¯ÖÖŸÖê Æïü … ¯Ö¸ü−ŸÖã ãú”û ¥ü™üÖ−ŸÖÖë ´Öë.T. †£Ö¾ÖÖ ”ûÖ¯Ö †Öî¸ü ×¾Ö“ÖÖ¸ü ‹êÃÖê ÆüÖêŸÖê Æïü ×ú ×úÃÖß ³Öß †−ŸÖ¸ü úÖê −ÖÆüà þÖßúÖ¸ü ú¸üŸÖê Æïü †Öî¸ü −Ö Æüß †»Ö)ÖÖ¾Ö úÖê … •Ö×™ü»Ö ‡−Öêú ×¾Ö¯Ö¸üßŸÖ Æîü. þÖÖ¤ü †Öî¸ü )ÖÓ¬Ö )Öã6Ö¾Ö¢ÖÖ‹Ñ Æïü וÖ−Æëü ÃÖê²Ö ´Öë ÃÖÓµÖãŒŸÖ ºþ¯Ö ÃÖê ¯ÖÖµÖÖ •ÖÖŸÖÖ Æîü.êú¾Ö»Ö ¥üÛ™ü-×¾Öú»ÖÖÓ Ö †³µÖÙ£ÖµÖÖë êú ×»ÖµÖê −Öß“Öê פüµÖÖ )ÖµÖÖ ¯Ö׸ü“”êû¤ü ¯ÖלÌü‹ †Öî¸ü ¯Ö׸ü“”êû¤ü êú ²ÖÖ¸êü ´Öë †¯Ö−Öß ÃÖ´Ö—Ö êú †Ö¬ÖÖ¸ü ¯Ö¸ü −Öß“Öê פüµÖê ¯ÖÏ¿−ÖÖë (47-52) úÖ ˆ¢Ö¸ü ¤üßוֵÖê : ´ÖÖ−Ö¾ÖßµÖ ´Ö−Ö êú ÃÖ´ÖÃŸÖ †¾Ö²ÖÖê¬ÖÖë êú ¤üÖê ïÖ™ü ¯ÖÏúÖ¸ü Æïü וÖ−Æëü ´Öï ”ûÖ¯Ö †Öî¸ü ×¾Ö“ÖÖ¸ü úÆæÑü)ÖÖ … ‡−Öêú ²Öß“Ö †Ö¾Öê)Ö ŸÖ£ÖÖ ¯Öϱãú»»ÖŸÖÖ úß úÖê×™ü. úÖ †−ŸÖ¸ü Æîü … ¾ÖÖê †¾Ö²ÖÖê¬Ö •ÖÖê ÃÖ¾ÖÖÔ׬Öú †Ö¾Öê)Ö ŸÖ£ÖÖ ØÆüÃÖÖ êú ÃÖÖ£Ö ¯ÖϾÖê¿Ö ú¸üŸÖê Æïü. ÃÖÓ¾Öê)Ö ŸÖ£ÖÖ ÃÖÖê“Ö êú ²Öß“Ö †−ŸÖ¸ü úÖê †−Öã³Ö¾Ö ú¸ü »Öê)ÖÖ … ‡−Öúß ÃÖ¾ÖÔÃÖÖ´ÖÖ−µÖ úÖê×™üµÖÖë úß †ÖÃÖÖ−Öß ÃÖê †»Ö)Ö-†»Ö)Ö ¯ÖÆü“ÖÖ−Ö úß •ÖÖ ÃÖúŸÖß Æîü … µÖª×¯Ö µÖÆü †ÃÖ´³Ö¾Ö −ÖÆüà Æîü ¯Ö¸ü−ŸÖã ×¾Ö¿ÖêÂÖ ¥ü™üÖ−ŸÖÖë ´Öë ¾Öê ‹ú ¤æüÃÖ¸êü êú úÖ±úß ÃÖ´Öß¯Ö †Ö ÃÖúŸÖê Æïü … †ŸÖ:. ˆ−Æëü Æü´Ö ”ûÖ¯Ö úÆü ÃÖúŸÖê Æïü. ¯ÖÖ)Ö»Ö¯Ö−Ö ´Öë †£Ö¾ÖÖ †ÖŸ´ÖÖ êú ²ÖÆãüŸÖ ØÆüÃÖÖŸ´Öú ÃÖÓ¾Öê)ÖÖë ´Öë. . †Öî¸ü ‡ÃÖ −ÖÖ´Ö êú †−ŸÖ)ÖÔŸÖ. ¾Öê ÃÖÖ´ÖÖ−µÖŸÖµÖÖ ‡ŸÖ−Öê ׳Ö−−Ö ÆüÖêŸÖê Æïü ×ú úÖê‡Ô ³Öß ˆ−Æëü ïÖ™ü ¾Ö)ÖÖí êú †−ŸÖ)ÖÔŸÖ ÁÖê6Öß²Ö¨ü ú¸ü−Öê. ú´Ö ÃÖê ú´Ö ¾Öê ‹ú ¤æüÃÖ¸êü ÃÖê †»Ö)Ö ×úµÖê •ÖÖ ÃÖúŸÖê Æïü … 47. µÖÆü ¯Ö׸ü“”êû¤ü ´ÖãEµÖ ºþ¯Ö ÃÖê ˆ¤Ëü³Ö¾Ö úß ×¾Ö¾Öê“Ö−ÖÖ ú¸üŸÖÖ Æîü (A) ”ûÖ¯Ö êú (B) ×¾Ö“ÖÖ¸ü êú (C) ÃÖÓ¾Öê¤ü−ÖÖ êú (D) ³ÖÖ¾ÖÖןָêüú êú 48. úÖê ¿ÖÖ×´Ö»Ö ú¸üŸÖÖ ÆæÑü … ×¾Ö“ÖÖ¸üÖë ÃÖê ´Öê¸üÖ ŸÖÖŸ¯ÖµÖÔ ÃÖÖê“Ö ŸÖ£ÖÖ ŸÖÔú6ÖÖ ´Öë ‡−Öúß ¬ÖãѬֻÖß ¯ÖÏן֓”ûÖµÖÖ ÃÖê Æîü. †Öî¸ü ‡−ÖúÖ ³ÖÖ)ÖÖë ´Öë ³Öê¤ü ×úµÖÖ •ÖÖ ÃÖúŸÖÖ Æîü … µÖª×¯Ö ×¾Ö׿Ö™ü ¸Óü)Ö. •ÖîÃÖê ×ú. ÃÖ¸ü»Ö †¾Ö²ÖÖê¬ÖÖë ŸÖ£ÖÖ ”ûÖ¯ÖÖë úÖ ×−Ö´−Ö×»Ö×EÖŸÖ ´Öë ÃÖê ŒµÖÖ −ÖÆüà ÆüÖêŸÖÖ Æîü ? (A) ×¾Ö“ÖÖ¸ü (B) ×—Ö—Öú (ÃÎæú¯Ö»Ö) (C) †»Ö)ÖÖ¾Ö (D) )Öã6Ö¾Ö¢ÖÖ 52. וÖÃÖúÖ †¾Ö»ÖÖêú−Ö ú¸ü−ÖÖ ÃÖã×¾Ö¬ÖÖ•Ö−Öú ÆüÖê)ÖÖ. וÖ−Ö †¾Ö²ÖÖê¬ÖÖë úÖ ²Ö»Ö †£Ö¾ÖÖ †Ö¾Öê)Ö ÆüÖêŸÖÖ Æîü ˆÃÖê úÆüÖ •ÖÖ ÃÖúŸÖÖ Æîü (A) ”ûÖ¯Ö (B) ³ÖÖ¾Ö (C) †−ŸÖ¸ü (D) ÃÖÖê“Ö 49.

54. (C) Give the students problem to solve. “ÖÖ×Æü‹ ×ú (A) Allow students to do what they like. (B) Deal with the students strictly. the teacher should 53. 55. An effective teaching aid is one which (B) ”ûÖ¡ÖÖë êú ÃÖÖ£Ö úšüÖê¸ü ¾µÖ¾ÖÆüÖ¸ü ú¸êü … (C) ”ûÖ¡ÖÖë úÖê ãú”û ÃÖ´ÖõÖÖµÖë Æü»Ö ú¸ü−Öê úÖê ¤êü … (D) ˆ−ÖÃÖê −Ö¸ü´Öß êú ÃÖÖ£Ö ¥üœÌüŸÖÖ ²Ö¸üŸÖê … ¯ÖϳÖÖ¾Öß ×¿Ö<Ö6Ö-ÃÖÆüÖµÖú ÃÖÖ´Ö)ÖÏß ¾ÖÆü Æîü. firmly. For maintaining an effective discipline in the class. •ÖÖê (A) ˆ−Öêú ÃÖÖ£Ö ×−Öú™üŸÖÖ ²Ö−ÖÖ »ÖêŸÖê Æïü … (B) ˆ−Öúß ÃÖ´ÖõÖÖ†Öë êú ÃÖ´ÖÖ¬ÖÖ−Ö ´Öë ÃÖÆüÖµÖú ÆüÖêŸÖê Æïü … (D) take classes on extra tuition fee (D) strict discipline W-00 ”ûÖ¡ÖÖë úÖê •ÖÖê “ÖÖÆêü ú¸ü−Öê ¤êü … (A) is colourful and good looking (A) develop intimacy with them 56. •ÖÖê (A) ¸Óü)Ö-ײָÓü)Öß ŸÖ£ÖÖ ¤êüEÖ−Öê ´Öë †“”ûß ÆüÖê … (B) activates all faculties (B) ÃÖ³Öß –ÖÖ−ÖêÛ−¦üµÖÖë úÖê ÃÖ×ÎúµÖ ú¸üŸÖß ÆüÖê … (C) is visible to all students (C) ÃÖ³Öß ”ûÖ¡ÖÖë úÖê פüEÖÖ‡Ô ¤êüŸÖß ÆüÖê … (D) easy to prepare and use (D) ²Ö−ÖÖ−Öê ŸÖ£ÖÖ ¯ÖϵÖÖê)Ö ú¸ü−Öê ´Öë †ÖÃÖÖ−Ö ÆüÖê … 55. effective (A) a variety of teaching aids (B) lively student-teacher interaction (C) pin-drop silence ”ûÖ¡ÖÖë ´Öë ¾Öê †¬µÖÖ¯Öú »ÖÖêúׯÖ쵅 ÆüÖêŸÖê Æïü.53. ú<ÖÖ ´Öë ¯ÖϳÖÖ¾Öß †−Öã¿ÖÖÃÖ−Ö êú ×»Ö‹ †¬µÖÖ¯Öú úÖê 18 (C) †“”êû †Óú ¯ÖϤüÖ−Ö ú¸üŸÖê Æïü … (D) ˆ−Æëü †×ŸÖ׸üŒŸÖ ¿Öã»ú ¯Ö¸ü ™ËüµÖæ¿Ö−Ö ¯ÖœÌüÖŸÖê Æïü … ‹ú ¯ÖϳÖÖ¾Öß ú<ÖÖ-ú<Ö êú ¾ÖÖŸÖÖ¾Ö¸ü6Ö úÖ ´Öæ»Ö ŸÖ¢¾Ö Æîü (A) ׿Ö<Ö6Ö ÃÖÖ´Ö)ÖÏß úß ×¾Ö×¾Ö¬ÖŸÖÖ … (B) ׿Ö<Öú-”ûÖ¡ÖÖë úß ÃÖ•Öß¾Ö †−ŸÖ:×ÎúµÖÖ … (C) ÃÖ´¯Öæ6ÖÔ ¿ÖÖÛ−ŸÖ (D) ÃÖEŸÖ (úšüÖê¸ü) †−Öã¿ÖÖÃÖ−Ö . (A) some (D) Deal with them politely and 54. Those teachers are popular among students who (B) help them solve their problems (C) award good grades The essence of an classroom environment is 56.

Research is conducted to I. µÖפü ú<ÖÖ êú ¯ÖÆü»Öê פü−Ö ”ûÖ¡Ö ×úÃÖß †¬µÖÖ¯Öú úÖê þֵÖÓ úÖ ¯Ö׸ü“ÖµÖ ¤êü−Öê êú ×»Ö‹ úÆêü ŸÖÖê †¬µÖÖ¯Öú úÖê “ÖÖ×ÆüµÖê ×ú ¾ÖÆü (A) ˆ−Æëü ú<ÖÖ êú ²ÖÖ¤ü ×´Ö»Ö−Öê êú ×»Ö‹ úÆêü … (B) ÃÖÓ<Öê¯Ö ´Öë †¯Ö−Öê ²ÖÖ¸êü ´Öë ²ÖŸÖÖµÖê … (C) ‡ÃÖ ´ÖÖÑ)Ö úß ˆ¯Öê<ÖÖ ú¸êü ŸÖ£ÖÖ ¯ÖœÌüÖ−ÖÖ ¿Öãºþ ú¸êü … (D) ‡ÃÖ ¯ÖÏúÖ¸ü úß †×−Ö™ü ´ÖÖÑ)Ö êú ×»Ö‹ ˆ−Æëü ›üÖÑ™êü … 58. Obtain research degree IV. Generate new knowledge II. 60.T. µÖפü †¬µÖÖ¯Öú (A) ²ÖÖ¸ü-²ÖÖ¸ü ´Ö滵ÖÖë úß ²ÖÖŸÖ ú¸ëü … (A) ask them to meet after the class (B) tell them about himself in brief (C) ignore the demand and start teaching (D) scold the student for this unwanted demand 58. III & IV 19 ¿ÖÖê¬Ö ×úµÖÖ •ÖÖŸÖÖ Æîü : I. Not to develop a theory III. I & III (D) I.57. III ‹¾ÖÓ IV P. if a teacher is asked by the students to introduce himself. I ‹¾ÖÓ III (D) I. Moral values can be effectively inculcated among the students when the teacher (A) frequently talks about values (B) (B) himself practices them (C) tells stories of great persons (C) (D) (D) talks of Gods and Goddesses 59. . ×¾Öª´ÖÖ−Ö –ÖÖ−Ö úß ¯Öã−Ö¾µÖÖÔEµÖÖ êú ×»Ö‹ ˆ¯ÖµÖãÔŒŸÖ ´Öë ÃÖê úÖî−Ö ÃÖÆüß Æïü ? (A) I. a ‹ú ¿ÖÖê¬ÖÖ£Öá êú †Ö¾Ö¿µÖú )Öã6Ö ÆüÖêŸÖê Æïü (A) þ֟ÖÓ¡Ö ¯Ö׸ü¯ÖÏ¿−Ö úß ¯ÖϾÖé×¢Ö (A) spirit of free enquiry (B) (C) reliance on observation and evidence systematization or theorizing of knowledge þֵÖÓ ˆ−Ö ¯Ö¸ü †Ö“Ö¸ü6Ö ú¸ëü … ´ÖÆüÖ−Ö ¾µÖÛŒŸÖµÖÖë úß úÆüÖ−Öß ÃÖã−ÖÖµÖë … ¤êü¾Öß-¤êü¾ÖŸÖÖ†Öë úß ²ÖÖŸÖ ú¸ëü … (B) †¾Ö»ÖÖêú−Ö ‹¾ÖÓ ¯ÖÏ´ÖÖ6Ö ¯Ö¸ü ×−Ö³ÖÔ¸üŸÖÖ (C) –ÖÖ−Ö úÖ ¾µÖ¾ÖÛã֟Ößú¸ü6Ö ×ÃÖ¨üÖÓŸÖßú¸ü6Ö ˆ¯ÖµÖãÔŒŸÖ ÃÖ³Öß (D) †£Ö¾ÖÖ (D) all the above 60. III ‹¾ÖÓ II (B) III. ×ÃÖ¨üÖ−ŸÖ ×¾Öú×ÃÖŸÖ −Ö ú¸ü−Öê êú ×»Ö‹ III. On the first day of his class.O. II & IV (C) II. The essential researcher are qualities of 59. III & II (B) III. he should 57. −ÖîןÖú ´Ö滵ÖÖë úÖ ¯ÖϳÖÖ¾Öß ºþ¯Ö ÃÖê ×¾ÖúÖÃÖ ×úµÖÖ •ÖÖ ÃÖúŸÖÖ Æîü. ¿ÖÖê¬Ö ˆ¯ÖÖ×¬Ö ¯ÖÏÖÛ¯ŸÖ êú ×»Ö‹ IV. Reinterpret existing knowledge Which of the above are correct ? W-00 (A) I. II ‹¾ÖÓ IV (C) II. −ÖµÖê –ÖÖ−Ö êú ÃÖé•Ö−Ö êú ×»Ö‹ II.

Space For Rough Work W-00 20 .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful

Master Your Semester with Scribd & The New York Times

Special offer: Get 4 months of Scribd and The New York Times for just $1.87 per week!

Master Your Semester with a Special Offer from Scribd & The New York Times