Document created: 26 June 01

Air & Space Power Journal - Chronicles Online Journal
The Future of Tactical Nuclear Weapons
by
William Conrad
Εδϊ και δεκαετίεσ, λεγόταν ότι τα πυρθνικά όπλα ιταν, κατά κάποιον τρόπο άχρθςτα. Παρόλα
αυτά, θ φράςθ ςυνοδευόταν από το ότι αυτό ςυνζβαινε εξαιτίασ τθσ πολιτικισ: Οι βόμβεσ μαμοφκ
ιταν τόςο ιςχυρζσ που μόνο ζνα μικρό μζροσ από αυτζσ χρειαηόταν να χρθςιμοποιθκεί
προκειμζνου να καταςτραφεί ο κόςμοσ, κάνοντασ τθν πικανι κφρια ςφγκρουςθ που κα
χρθςιμοποιοφνταν, να είναι χωρίσ νόθμα. (αυτό φυςικά, κα μποροφςε να είναι ζνα κζμα
ςυηιτθςθσ από τθ ςτιγμι που θ διαςπορά των πυρθνικϊν όπλων τα ζχει φζρει ςτα οπλοςτάςια
τριτοκλαςάτων δυνάμεων, αλλά αυτό ιςχφει ακόμα και για τισ κφριεσ τζτοιεσ). Πράγματι, θ
ςυνειδθτοποίθςθ αυτοφ του γεγονότοσ βοθκά ςτο να δθμιουργθκεί αυτό που λζω το «πυρθνικό
ταμποφ», τθν πίςτθ ότι τα πυρθνικά όπλα είναι ποιοτικά διαφορετικά από τα άλλα όπλα, και θ
χριςθ τουσ αντιπροςωπεφει το πζραςμα κάποιων ειδικϊν ορίων, τθν παραδοχι μια απάνκρωπθσ
ενζργειασ που κα μποροφςε να οδθγιςει ςτθν καταςτροφι τθσ ανκρωπότθτασ.

Παρόλα αυτά, θ ςτρατιωτικι ιςτορία ζχει δείξει ότι θ διάκριςθ μεταξφ «παραδεκτϊν» και
«απαράδεκτων» όπλων υπάρχει μόνο ςτο μυαλό του ανκρϊπου, μια παραδοχι όπωσ όλεσ οι άλλεσ,
όχι απαραίτθτα λογικι και πικανϊσ όχι διαρκισ. Ο δυναμίτθσ, ζτςι, κάποια ςτιγμι κεωροφνταν, όχι
μόνο απάνκρωπο όπλο, αλλά ςίγουρα ότι κα ζκανε τον πόλεμο αδφνατο λόγω τθσ καταςτροφικισ
του δφναμθσ, ι ότι κα ζφερνε τον πολιτιςμό ςτθν καταςτροφι αν ζπεφτε ςτα «λάκοσ χζρια». Ο
παραλογιςμόσ τζτοιων προβλζψεων δεν είναι μόνο κακαρόσ ςιμερα, αλλά δείχνει ότι το ωσ που
αυτζσ οι παραδοχζσ ζχουν ςχζςθ με τον πραγματικό κόςμο εξαρτάται ςε μεγάλο βακμό από τα
χαρακτθριςτικά ςυγκεκριμζνων πυρθνικϊν ςυςκευϊν, παρά μια γενικι απζχκεια ςε όπλα
βαςιηόμενα ςε αρχζσ ςχάςθσ και ςφντθξθσ. Αν και ίςωσ υπάρχει λίγθ ςχζςθ ςτθ ςφγκριςθ μεταξφ
τθσ αναμενόμενθσ καταςτροφικισ ιςχφσ των πυρθνικϊν όπλων και του δυναμίτθ, θ αλικεια είναι
ότι θ μθ χρθςιμότθτα των πυρθνικϊν όπλων ίςωσ πθγάηει τόςο πολφ από τθν πρακτικι όςο και θ
πολιτικι.
Εκτόσ από το να είναι πολφ ιςχυρά, τα πυρθνικά όπλα ιταν πάρα πολφ ραδιενεργά και
χρθςιμοποιοφνταν με υπερβολικι αναποτελεςματικότθτα, παράγοντεσ που εξιςορροποφςαν τα
αποτελζςματα τθσ ιςχφσ του χτυπιματοσ τουσ. Δεν υπιρχε καμία ελπίδα τακτικισ τουσ χριςθσ, ασ
ποφμε εναντίον ςυγκεντρϊςεων ςτρατευμάτων, οι «βρϊμικεσ» βόμβεσ τθσ πρϊιμθσ πυρθνικισ
εποχισ άφθναν τα πεδία τθσ μάχθσ τόςο ραδιενεργά μολυςμζνα που οι ςτρατιϊτεσ δεν μποροφςαν
να πολεμιςουν ςε αυτά. (Η χριςθ ατομικϊν βομβϊν οπουδιποτε κοντά ςε φίλια ςτρατεφματα
ςτθν ςχεδιαςμζνθ ειςβολι ςτθν Ιαπωνία αποκλείςκθκε για αυτό τον ιδιαίτερο λόγο.) Ακόμα
περιςςότερο, θ αναποτελεςματικότθτα των ςυςτθμάτων που κα τα ζφεραν ςιμαινε ότι οι
αποδόςεισ των όπλων κα ζπρεπε να είναι αρκετά μεγάλεσ και τα όπλα να χρθςιμοποιοφνται ςε
αφκονία, κάτι που ζκανε ακόμα χειρότερα τα πράγματα.

Κςωσ να μθν υπιρχε ςπανιότθτα λφςεων για να αντιμετωπιςτοφν αυτά τα προβλιματα, όπωσ θ
χριςθ μικρότερων, πιο κινθτικϊν ςτελεχϊν, αλλά κανζνα από αυτά τα ςχζδια δεν ιταν εφικτό.
Επομζνωσ, τα πυρθνικά όπλα τθσ εποχισ μποροφςαν να χρθςιμοποιθκοφν μόνο ςτρατθγικά, και
κατανοοφνταν ακόμα και τότε ότι ο ςτρατθγικόσ βομβαρδιςμόσ- ακόμα και ςτθ μεγάλθ κλίμακα που
δοκιμάςτθκε-ιταν αβζβαιθσ αποτελεςματικότθτασ ςτο να καταςτρζψει τθν πολεμικι ικανότθτα
ενόσ κράτουσ. Ακόμα και θ Χιροςίμα, μετά τον ατομικό τθσ βομβαρδιςμό, επιβίωςε τθσ
καταςτροφισ που προκλικθκε ςε αυτι, και ιταν «επιχειρθςιακι» ξανά ςε λίγεσ μζρεσ.
Επιπρόςκετα, κεωροφνταν πολφ ςυηθτιςιμο, τουλάχιςτον με τα διακζςιμα όπλα τθσ δεκαετίασ του
‘40, ότι οι πυρθνικζσ επικζςεισ κα μποροφςαν να καταβάλουν τθ Ρωςία, ακόμα περιςςότερο να
ςταματιςουν τον κόκκινο ςτρατό από το να καταλάβει τθ δυτικι Ευρϊπθ.
Επιπρόςκετα παρά το ότι καμία ποςότθτα ςυμβατικϊν πολεμοφοδίων δεν μποροφςε να είναι ίςθ
με το πυρθνικό οπλοςτάςιο μιασ υπερδφναμθσ ςε κακαροφσ μεγατόνουσ ΣΝΣ, οι επιπτϊςεισ κακετί
λιγότερου από τθν ανταλλαγι πυρθνικϊν, που οι υπερδυνάμεισ είχαν τθ δυνατότθτα να
εκτοξεφςουν τθν πρϊιμθ δεκαετία του 1960 μποροφςε να επιτευχκοφν και από μθ πυρθνικά
πυρομαχικά. Σθ ρεαλιςτικότθτα τθσ ιδζασ αυτισ απζδειξε θ αμερικάνικθ ανϊτατθ διοίκθςθ με τθν
εμπρθςτικι επιδρομι ςτο Σόκυο, ςτθν οποία 16,7 τετραγωνικά μίλια τθσ πόλθσ κάθκαν ςυκζμελα
ςε μια μόνο νφχτα . Ο ςτρατθγόσ Curtis LeMay ςτθριηόταν ςε κακθμερινό εμπρθςτικό
βομβαρδιςμό, τθσ μιασ πόλθσ μετά τθν άλλθ, μζχρι που του τζλειωναν τα αποκζματα ςε βόμβεσ,
ανεφοδιαηόταν και ςυνζχιςε τθν επιδρομι εμπρθςτικοφ βομβαρδιςμοφ… μζχρι το τζλοσ του
πολζμου. Σθ ςτιγμι εκείνθ 63 Ιαπωνικζσ πόλεισ είχαν ολικά ι μερικά καεί… Η Χιροςίμα και το
Ναγκαςάκι γλφτωςαν, ϊςτε να βομβαρδιςτοφν πυρθνικά αργότερα, μόνο και μόνο επειδι, θ
Ουάςινγκτον τισ είχε βγάλει ζξω από τθ λίςτα ςτόχων του Curtis LeMay.
Με ςκοπό τθν καταςτροφι μιασ πόλθσ με τθ μία, οι ατομικζσ βόμβεσ δεν ιταν πιο καταςτροφικζσ
από το ΣΝΣ, μόνο ιταν λιγότερο ακριβζσ από τθ λογιςτικι άποψθ, μιασ και ζνα αεροπλάνο
μποροφςε να κάνει τθ δουλειά εκατοντάδων άλλων, κάτι που ςιμαινε ότι τα πυρθνικά όπλα ιταν
χριςιμα μόνο ςτο να καταςτρζφουν εκατοντάδεσ πόλεισ με τθ μια. Επίςθσ, ειδικά ςτα φςτερα
χρόνια του Ψυχροφ πολζμου, αυτό ιταν ζνα κζμα αυτοκαταςτροφισ, αφοφ παρότι ιταν πικανό για
μια από τισ υπερδυνάμεισ να καταςτρζψει τισ πυρθνικζσ δυνάμεισ του αντιπάλου τθσ ςτο πρϊτο
χτφπθμα, το κλιματικό ςφςτθμα τθσ Γθσ κα «ανταπζδιδε» αυτό, ασ το ποφμε ζτςι. Η περιβαλλοντικι
καταςτροφι που κα ακολουκοφνταν από τον πυρθνικό χειμϊνα όχι μόνο κα ζκανε αδφνατο τον
πόλεμο (για παράδειγμα, τα παραγόμενα ςφννεφα ςκόνθσ και καπνοφ κα μείωναν τθν απόδοςθ
των κινθτιρων τηετ), αλλά κα ζκανε τθν φπαρξθ αδφνατθ, προκαλϊντασ λιμό και επιδθμίεσ ςε ωσ
τότε άγνωςτθ κλίμακα.
Σθν ίδια ϊρα, κα μποροφςε να ειπωκεί ότι ο εμπρθςτικόσ βομβαρδιςμόσ του LeMay αποτελοφςε
μια οιονεί πυρθνικι επιδρομι, που για αυτό κα ζπρεπε να είναι εκπλθκτικό ότι παρά το
ψυχροπολεμικό πλαίςιο που διεξιχκθ ο περιοριςμζνοσ Κορεάτικοσ πόλεμοσ, μια άλλθ, το ίδιο
μαηικι επιδρομι εμπρθςτικοφ βομβαρδιςμοφ διενεργικθκε ενάντια ςτθ Βόρεια Κορζα. Πάλι, κάτι
που ζμοιαηε με τα αποτελζςματα του πυρθνικοφ πολζμου επιτεφχκθκε χωρίσ τθν ανάπτυξθ
ενεργϊν πυρθνικϊν όπλων, εκτόσ, φυςικά από το γεγονόσ ότι θ ναπάλμ είχε τθν αρετι να μθν
γεμίςει με ραδιενεργά κατάλοιπα τθ Νοτιοανατολικι Αςία. ΢ίγουρα, όχι όλα τα κράτθ κάτοχοι
πυρθνικϊν όπλων, κατείχαν επίςθσ τζτοια ςτρατιωτικά μζςα, αλλά ακόμα και τα μικρότερα κράτθ
που κατείχαν πυρθνικά οπλοςτάςια ιταν γενικά οι ςτρατιωτικά κυρίαρχεσ δυνάμεισ τθσ περιοχισ

τουσ, και ζτςι τόςο ικανοί να εξαςφαλίςουν τθν αςφάλεια τουσ με ςυμβατικά μζςα, όπωσ ζκαναν οι
Ιςραθλινοί το 1973 ςτον Αραβο-Ιςραθλινό πόλεμο, όταν θ κατοχι πυρθνικοφ οπλοςταςίου δεν
απζτρεψε τθν (ζςτω και περιοριςμζνθ) Αραβικι επίκεςθ.
Όλα αυτά ζκαναν τα πυρθνικά όπλα λιγότερο χριςιμα όργανα ςτρατθγικισ και τακτικισ και
περιςςότερο όργανα ολοκλθρωτικισ καταςτροφισ, βοθκϊντασ να ςυνδεκοφν ςτθ ςυνείδθςθ τα
πυρθνικά όπλα με τθν αποκάλυψθ. Παρόλα αυτά, φαίνεται ότι κα αναπτυχκοφν τελείωσ νζοι τφποι
πυρθνικϊν όπλων ςτο μζλλον, και πράγματι, ιδθ μερικζσ χϊρεσ μοιάηουν να επενδφουν ςε αυτά.
Ακολουκϊντασ τθν αεροπορικι επιδρομι του ΝΑΣΟ το 1999, εναντίον τθσ Γιουγκοςλαβίασ, θ Ρωςία
άρχιςε να αναδιοργανϊνει το οπλοςτάςιο τθσ για περιοριςμζνο πυρθνικό πόλεμο, ςαν ζνα μζςο
δρόμο ανάμεςα ςτο να μθ κάνει τίποτα απολφτωσ και ςτο να χρθςιμοποιιςει το ςτρατθγικό
πυρθνικό τθσ οπλοςτάςιο ςε μια παγκόςμια ανταπόδοςθ πυρθνικϊν πλθγμάτων.
Οι ςχεδιαςτζσ των ρωςικϊν όπλων (και, πικανϊσ, οι ςυνάδελφοι τουσ ςε άλλεσ χϊρεσ) για χρόνια
ανζπτυςςαν νζεσ γενιζσ πυρθνικϊν όπλων, ιςχφοσ λίγων δεκάδων τόνων ΣΝΣ αλλά και εκατό μζχρι
χίλιεσ φορζσ «κακαρότερα» από τθν τωρινι γενιά όπλων. (αυτό μπορεί να ςυμβαίνει επειδι
πετυχαίνουν ςφντθξθ χωρίσ πρωτεφον ςχάςθ, κάτι που ςθμαίνει ότι κανζνα ςχάςιμο ραδιενεργό
υλικό δεν χρθςιμοποιείται, και δεν χρειάηεται να επιτευχκεί κρίςιμθ μάηα, ϊςτε πολφ μικρζσ
πυρθνικζσ εκριξεισ είναι εφικτζσ.) Ακόμα περιςςότερο αναφζρεται ότι θ Ρωςικι κυβζρνθςθ
προςανατολίηει ςτθ δθμιουργία δζκα χιλιάδων τακτικϊν πυρθνικϊν όπλων, ιςχφοσ από ζνα δζκατο
του κιλοτόνου ι και λιγότερο, για να επιτφχουν «εντοπιςμζνθ» πυρθνικι δυνατότθτα (θ
δυνατότθτα να χρθςιμοποιοφν μικρά πυρθνικά όπλα με τον ίδιο τρόπο που οι ΗΠΑ, χρθςιμοποιοφν
τισ ζξυπνεσ βόμβεσ και τουσ πυραφλουσ Κρουη), κάνοντασ τον «περιοριςμζνο πυρθνικό πόλεμο»
κεωρθτικά εφικτό.
Πυρθνικά όπλα τόςο μικρά και κακαρά όςο αυτά που ο ρωςικόσ ςτρατόσ ςχεδιάηει να αναπτφξει κα
ξεπεράςουν τισ διαχωριςτικζσ γραμμζσ μεταξφ των πυρθνικϊν και των ςυμβατικϊν όπλων, αφοφ οι
νεότερεσ εκδόςεισ των τελευταίων κα προκαλοφν, ςτθ κεωρία, πιο πολφ μόλυνςθ και κα είναι πιο
αδιάκριτα ι καταςτροφικά από τα παλιότερα (παρότι κα είναι πιο αποτελεςματικά, κατά κάποιο
τρόπο). Αυτό κα κάνει τθ χριςθ των πυρθνικϊν πιο πρακτικι από τθ ςτρατιωτικι άποψθ, όπωσ και
κα υποςκάψει τθν άποψθ ότι αποτελοφν ζναν ειδικό και ανεπίτρεπτο ςτθ χριςθ του είδοσ όπλου.
΢φμφωνα με τα παραπάνω, οι Ρϊςοι κεωρθτικοί τθσ ςτρατθγικισ πιςτεφουν ότι αυτό δεν κα κάνει,
λόγω τθ χριςθ τουσ, δυνατι τθν πρόκλθςθ ενόσ ολομζτωπου πολζμου, και θ απειλι τθσ ανάπτυξθσ
τουσ κα είναι πιο ςθμαντικι από τθν γνωςτι οργιςμζνθ διάκεςθ που ςυνόδευε παλιότερεσ ρωςικζσ
διαμαρτυρίεσ ενάντια ςτθν εξάπλωςθ του ΝΑΣΟ, ι τθν Αμερικάνικθ πολιτικι ςτο Ιράκ.
Φυςικά, αυτό δεν είναι κακόλου θ προςπάκεια να φτιαχτεί ζνα ςχζδιο ϊςτε να διεξαχκεί ζνα
πυρθνικόσ πόλεμοσ, και είναι πικανό αυτό το δόγμα να αποδειχκεί τόςο δονκιχωτικό όςο και αυτά
που προθγικθκαν. Παρόλα αυτά, διαφζρει από τα ςχζδια του Ψυχροφ Πολζμου ςε ζνα πολφ
ςθμαντικό ςτοιχείο: θ ςκοπιά αυτϊν των ςχεδίων είναι πολφ λιγότερο φιλόδοξθ. Όταν μια ατομικι
βόμβα που κάποτε αντικακίςταντο από εκατοντάδεσ ςτρατθγικά βομβαρδιςτικά φορτωμζνα με
χιλιάδεσ τόνουσ εμπρθςτικϊν βομβϊν (ι εκατοντάδεσ βομβαρδιςτικά αντικακίςταντο από ζνα και
μόνο πυρθνικό όπλο), ζτςι μια μίνι πυρθνικι ζκρθξθ μπορεί τϊρα να χρθςιμοποιθκεί ςτθ κζςθ
ενόσ ςμινουσ τακτικϊν αεροςκαφϊν, εφοδιαςμζνα με μόνο μερικοφσ τόνουσ από κακοδθγοφμενεσ
με λζιηερ βόμβεσ το κακζνα. Ακόμα, θ Ρωςία δεν δείχνει πρόκυμθ να χρθςιμοποιιςει τζτοια όπλα
παρά μόνο ςτθ χειρότερθ κρίςθ, τζτοιοι ςχεδιαςμοί δείχνουν μεγαλφτερθ κλίςθ τθσ Ρωςίασ να

χρθςιμοποιιςει το πυρθνικό τθσ οπλοςτάςιο ζναντι ςτθν εδϊ και χρόνια αποδυναμωμζνθ
ςυμβατικι τθσ ιςχφ.

Παρόλα αυτά, το αν οι Ρϊςοι κα είναι ικανοί να μετατρζψουν το όραμα τουσ ςε πραγματικότθτα
ςτο άμεςο μζλλον δεν είναι δεδομζνο. Είναι πικανό θ Ρωςικι κυβζρνθςθ που διεκνϊσ ζχει
διαρρεφςει αυτά τα ςχζδια, να υπερβάλει το βακμό ςτον οποίο οι πρόςφατεσ τεχνολογίεσ ζχουν
τελειοποιθκεί. Ακόμα, ενϊ τα νζα όπλα ζχουν αναφερκεί να είναι ςτο ςχεδιαςτιριο για χρόνια, ότι
κα φτιαχτοφν από ιδθ υπαρκτά πυρθνικά υλικά και κα ςυνοδζψουν τα υπαρκτά μζςα που κα τα
φζρουν, μειϊνοντασ ςθμαντικά το κόςτοσ του προγράμματοσ, ςτθν πραγματικότθτα κάκε δαπάνθ,
παρότι μζτρια, δείχνει μερικζσ φορζσ να είναι παραπζρα από τουσ διακζςιμουσ Ρωςικοφσ πόρουσ.
Παρά τθν προτεραιότθτα που αναγνωρίηεται ςτθ χρθματοδότθςθ του, το ρωςικό πυρθνικό
οπλοςτάςιο μεγαλϊνει ςυνεχϊσ θλικιακά, ενϊ θ κυβζρνθςθ είναι ανίκανθ να διατθριςει τθν
υποδομι των πυρθνικϊν τθσ δυνάμεων ι τον παραγωγικό κφκλο των πυρθνικϊν όπλων, ακόμα
λιγότερο επιτυχθμζνα να αναπτφξει και να παρατάξει νζα. Οι ςυνεχείσ αναβολζσ ςτθν παραγωγι
του πρϊτου, κλάςθσ Borey, υποβρυχίου βαλλιςτικϊν πυραφλων από τθ μία, θ παραγωγι του νζου
Topol-M διθπειρωτικοφ βαλλιςτικοφ πυραφλου που προχωρά με όλο και αργότερο ρυκμό από όςο
αρχικϊσ προςδοκϊνταν και θ πρόςφατθ εκςτρατεία ςτθν Σςετςενία κα περιορίςει περιςςότερο τθ
διακζςιμθ χρθματοδότθςθ βραχυπρόκεςμα.
Ανεξάρτθτα του αν κάποιοσ κεωρεί ότι οι Ρϊςοι είναι ειλικρινείσ ςτισ προκζςεισ τουσ, οι δυτικζσ
χϊρεσ εμφανίηονται ακόμα να προχωροφν ςτθν αντίκετθ από αυτιν κατεφκυνςθ. Σόςο οι ΗΠΑ όςο
και θ Μεγάλθ Βρετανία ιταν πολφ πιο γριγοροι ςτο να εγκαταλείψουν τα τακτικά όπλα ζναντι των
ςτρατθγικϊν. Ο ιςχυριςμόσ από αρκετοφσ ειδικοφσ ότι θ επανάςταςθ ςτισ ςτρατιωτικζσ
τεχνολογικζσ υποκζςεισ ζκανε εφικτό ςε ςυμβατικά όπλα να αναλαμβάνουν αποςτολζσ που
προθγουμζνωσ κα μποροφςαν να εκτελεςτοφν μόνο με πυρθνικά όπλα, ζχουν καταςτιςει τα
τελευταία άνευ ςθμαςίασ ςε πολλά μάτια. Αυτό είναι ειδικά αλθκζσ επειδι πολλοί παρατθρθτζσ,
ζχοντασ ηιςει για μεγάλο χρονικό διάςτθμα ςτθν ςκιά του Ψυχροφ Πολζμου, δεν δείχνουν ικανοί να
αποςυνδζςουν τον τακτικό από τον ςτρατθγικό πυρθνικό πόλεμο. ΢ε αυτι τθν ατμόςφαιρα, ο
Πρόεδροσ Μπουσ μονομερϊσ διζταξε τθν καταςτροφι των Αμερικάνικων τακτικϊν πυρθνικϊν
όπλων, και το Κογκρζςο «μετζτρεψε ςε μπετό αυτι τθν απόφαςθ», περνϊντασ νομοκεςία που
απαγορεφει τισ δοκιμζσ, τθν ανάπτυξθ και τθν αποκικευςθ πυρθνικϊν κεφαλϊν ιςχφοσ μικρότερθσ
των πζντε κιλοτόνων, ζτςι θ επιλογι του τακτικοφ πυρθνικοφ πολζμου δεν είναι πια ςτο τραπζηι. Σο
Αγγλικό βαςιλικό ναυτικό, τθν ίδια ςτιγμι , διατθρεί τθν μοναδικι του πυρθνικι δυνατότθτα ςτα
φζροντα βαλλιςτικοφσ πυραφλουσ υποβρφχια τφπου Trident. Παρόλα αυτά θ ζρευνα δεν
ςταμάτθςε ςε αυτζσ τισ χϊρεσ, αφοφ κακοδθγείται από τθ ςυνεχι δουλειά πάνω ςτα όπλα
θλεκτρομαγνθτικοφ παλμοφ ςτισ ΗΠΑ, και τα πειράματα «περιοριςμζνθσ ςφντθξθσ» που λαμβάνουν
χϊρα από τα πρϊτα πζντε μζλθ του πυρθνικοφ κλαμπ, όπωσ επίςθσ και από άλλα, μθ κατόχουσ
πυρθνικϊν, αλλά ανεπτυγμζνα κράτθ, όπωσ τθ Γερμανία και τθν Ιαπωνία.
Περαιτζρω, αν θ ακρίβεια (accuracy ς.τ.μ.), προσ το παρόν, αποηθμιϊνει πλιρωσ για τισ πρόςφατεσ
μειϊςεισ τθσ δραςτικισ μάηασ είναι ζνα άλλο κζμα. Σο ωφζλιμο φορτίο ενόσ ςφγχρονου πυραφλου
εναντίον πλοίων περιζχει μόνο ζνα μζροσ τθσ εκρθκτικισ ουςίασ μιασ μόνο οβίδασ που ριχνόταν
από τα κφρια πυροβόλα ενόσ κλάςθσ Αϊόβα κωρθκτοφ του Δεφτερου Παγκοςμίου Πολζμου,
τζςςερα από τα οποία ανακαλζςτθκαν ςτθ υπθρεςία ςτθ δεκαετία του 90 ςτο ναυτικό των ΗΠΑ,
επειδι δεν υπιρχε προσ το παρόν κανζνα υποκατάςτατο για αυτά. Λζγεται επίςθσ ςυχνά από

παρατθρθτζσ ότι θ αμερικάνικθ πολεμικι μθχανι παρότι πιο τεχνολογικά ανεπτυγμζνθ ςε οριςμζνα
ςθμεία ςε ςχζςθ με το πϊσ ιταν το 1991, δεν είναι ακόμα «θ δφναμθ που κζρδιςε τον πόλεμο του
Κόλπου», και ζχει δει το μζγεκοσ τθσ να μειϊνεται πάρα πολφ για να επαναλάβει τον άκλο.
Ζνασ τρόποσ για να αντιμετωπιςτεί το πρόβλθμα κα ιταν θ αφξθςθ τθσ δφναμθσ πυρόσ, όπωσ και θ
ακρίβεια των παρόντων ςυςτθμάτων, για να ςυνοδζψουν τα νζα πυρθνικά όπλα με τα περιςςότερο
ακριβι ςυςτιματα εκτόξευςθσ που είναι πλζον διακζςιμα. Σα πυρθνικά όπλα του τφπου που οι
Ρϊςοι ζχουν διακθρφξει πρόκεςθ να παρατάξουν κα μποροφςαν να ανταποκρικοφν ςε αυτό το
ςκοπό. Σϊρα, για παράδειγμα, λαμβάνει χϊρα εργαςία προκειμζνου οι πφραυλοι Κρουη να
μετατραποφν ςε αλθκινά μθ επανδρωμζνα βομβαρδιςτικά, ικανά να χτυποφν πολλαπλοφσ ςτόχουσ.
Θα μποροφςαν κατάλλθλεσ χαμθλισ ιςχφοσ πυρθνικζσ βόμβεσ, θ κακεμία με τθν ιςχφ μιασ μεγάλθσ
ςυμβατικισ βόμβασ, να αναπτυχκοφν με αυτό το ςκοπό, κα μποροφςαν ζτςι δραςτικά να
πολλαπλαςιάςουν τθν αποτελεςματικότθτα των χιλίων πάουντσ ωφζλιμου φορτίου ενόσ πυραφλου
Σόμαχωκ, που ςιμερα ωχριά μπροςτά και ςε ζνα μόνο επικετικό αεροςκάφοσ. Είναι αυτονόθτο ότι
ενόσ τζτοιοσ πφραυλοσ Κρουη κα μποροφςε να κάνει τθ δουλειά μερικϊν, ίςωσ και χιλιάδων
πυραφλων Σόμαχωκ, αυξάνοντασ ςθμαντικά τθ δραςτικότθτα των προτιμϊμενων αμερικάνικων
απαντιςεων ςτισ προκλιςεισ των κρατϊν-παριϊν. Θεωρθτικά, μια αεροπορικι επιχείρθςθ κα
μποροφςε να εκτελεςτεί χωρίσ να ςταλκεί οφτε ζνασ πιλότοσ ςτον εναζριο χϊρο του εχκροφ, και κα
μποροφςαν οι πφραυλοι κρουη να είναι αρκετά ευζλικτοι για να κάνουν ικανι να αναπτυχκεί μια
τακτικι διαφορετικότθτα, κα μποροφςαν να εκτελοφν ακόμα πιο φιλόδοξεσ επιχειριςεισ, όπωσ το
να επιβραδφνουν μια νζα Ιρακινι επίκεςθ ςτο Κουβζιτ. ΢ε λιγότερο φιλόδοξα εγχειριματα, μικρζσ
εκςτρατευτικζσ δυνάμεισ κα μποροφςαν να αντιμετωπίςουν τθν υπεροχι ςε αρικμοφσ του ντόπιου
αντιπάλου με παρόμοια όπλα που κα μποροφςαν να εκτοξευκοφν από το πυροβολικό ι από
αεροςκάφθ. (Μια τζτοια προςζγγιςθ κα ιταν χαρακτθριςτικισ χρθςιμότθτασ ςε χϊρεσ όπωσ θ
Βρετανία ι θ Γαλλία, που διακζτουν πυρθνικά οπλοςτάςια και διεκνζσ δίχτυ από βάςεισ, αλλά είναι
ανίκανεσ να ςτείλουν ςθμαντικζσ ςτρατιωτικζσ δυνάμεισ μακριά από το ζδαφοσ τουσ.)
Πολιτικά, ωςτόςο, μια τζτοια δράςθ δεν κα μποροφςε να υποςτθριχκεί για κάποιο χρόνο (ειδικά
ςτο φωσ τθσ παραδεκτά μειωμζνου, αλλά με τίποτα εξαφανιςμζνου ρίςκου ραδιενεργισ
μόλυνςθσ), και είναι πιο πικανό αυτά τα όπλα να χρθςιμοποιθκοφν αρχικά ςε περιπτϊςεισ που δεν
κα υπάρχει άλλθ εναλλακτικι από τα πυρθνικά χτυπιματα. Σα πυρθνικά όπλα πικανόν να είναι τα
κατάλλθλα όπλα ςτο να επιτεκοφν ειδικοφσ τφπουσ ςτόχων, όπωσ ςυγκεκριμζνεσ υπόγειεσ
εγκαταςτάςεισ. (θ τελευταία προςκικθ ςτο αμερικάνικο πυρθνικό οπλοςτάςιο είναι το B 61-11,
που ςχεδιάςτθκε ωσ όπλο διείςδυςθσ ςτο ζδαφοσ.) Ακόμα περιςςότερο, πολλά από τα παρόντα
ςχζδια για όπλα βαςιηόμενα ςτο διάςτθμα, όπωσ οι ακτίνεσ Χ λζιηερσ, πυραυλικά αμυντικά
ςυςτιματα, όπωσ τα όπλα πλάςμα που ιονίηουν τθν ατμόςφαιρα, ακόμα και «μθ κανατθφόρα
όπλα», όπωσ το όπλο θλεκτρομαγνθτικοφ παλμοφ (ΕΜΡ), ζχουν ςαν βάςθ τουσ τθν τεχνολογία των
πυρθνικϊν όπλων. (Η ανάπτυξθ αυτϊν των όπλων, μπορεί αν είναι νόμιμθ και από τθν
ολοκλθρωμζνθ ςυνκικθ απαγόρευςθσ των δοκιμϊν.) Τπάρχουν ακόμα περιπτϊςεισ ςτισ οποίεσ, τα
κατευκυνόμενα πυρομαχικά ακριβείασ (ι τα κζντρα ελζγχου και διοίκθςθσ τουσ) πικανϊσ να μθν
μποροφν να είναι διακζςιμα ςτουσ αναγκαίουσ αρικμοφσ.
Σο αν ζνα τζτοιο ςενάριο κα υλοποιθκεί ςτο κοντινό μζλλον, ωςτόςο, είναι κάτι παραπάνω από
βζβαιο. Πολλοί κα επιςιμαναν ότι όλθ αυτι θ ςειρά ςυλλογιςμϊν είναι αμφιςβθτιςιμθ επειδι θ
παρακμι του ςυμβατικοφ πολζμου γενικά, που όπωσ επιςθμαίνεται ςωςτά, είναι τουλάχιςτον ζνασ

λόγοσ που οι ζνοπλεσ δυνάμεισ ζχουν ςυρρικνωκεί πρϊτα από όλα. Η ΢οβιετικι Ζνωςθ, παρά τισ
ςτρατιωτικζσ δεςμεφςεισ τθσ, δεν ςυμμετείχε ςε κανζνα ςυμβατικό πόλεμο μετά το 1945, και οφτε
οι ΗΠΑ, μετά τθν Κορζα και τθν καταιγίδα τθσ εριμου. ΢το είδοσ των πολζμων που ςυνικωσ
διεξάγονται, όπωσ ςτο Βιετνάμ, ςτο Λίβανο και ςτο Αφγανιςτάν, ακόμα και τα τακτικά πυρθνικά
όπλα, ακόμα και ζχοντασ τθ κζλθςθ (από τουσ χριςτεσ τουσ) να μολυνκεί φίλιο ζδαφοσ, κα
μποροφςαν να ζχουν περιςταςιακι και μόνο χρθςιμότθτα ςτθν καλφτερθ των περιπτϊςεων, ο
εχκρόσ γενικά διαςκορπίηεται μζςα ςτον άμαχο πλθκυςμό, με ςτόχο να χτυπιςει και να φφγει, ενϊ
κατζχει μικρι υποδομι.

΢ίγουρα, τα περιςςότερα κράτθ, ςιμερα δεν ζχουν μεγάλο φόβο από εξωτερικι ειςβολι, θ κοινι
ςοφία λζει ότι οι περιςςότεροι πόλεμοι κα είναι εςωτερικζσ υποκζςεισ, που κα διεξάγονται μεταξφ
ανταρτϊν ι τρομοκρατϊν και τισ δυνάμεισ τισ ντόπιασ κακεςτθκυίασ τάξθσ. Ανεξάρτθτα αν κανείσ
δεν κα ςυμφωνοφςε με τθν παραδοχι, τουλάχιςτον για τισ επόμενεσ λίγεσ δεκαετίεσ, μόνο οριακά,
υποανάπτυκτα κράτθ, όπωσ θ Ερυκραία και θ Αικιοπία, κα διεξάγουν διακρατικό ςυμβατικό
πόλεμο περιοριςμζνθσ κλίμακασ. Λίγοι κα μποροφςαν να υπολογίςουν τθν πικανότθτα πολζμου
μεταξφ μεγαλφτερων κρατϊν, όπωσ θ Ινδία και το Πακιςτάν, ι ςποραδικζσ αςφμμετρεσ
ςυγκροφςεισ μεταξφ των ΗΠΑ και κράτθ-παρίεσ όπωσ το Ιράκ.
Ακόμα και αν αυτό δεν ιταν το κζμα, θ άνοδοσ του αντάρτικου, δεν ςιμανε το τζλοσ του
ςυμβατικοφ πολζμου όςο ότι τον ζκανε ζνα παιχνίδι μζχρι τζλουσ, και μόνο λόγω τθσ κακαρισ
υπεροχισ των κρατϊν ςε ςυμβατικι ςτρατιωτικι ιςχφ, τθν οποία (οι αντάρτεσ) γλιτϊνουν βαςικά
αποφεφγοντασ τθν. Οι αντάρτεσ χρθςιμοποιϊντασ τακτικζσ «χτυπϊ και φεφγω» μπορεί να είναι
ικανοί να δεςμεφςουν πολλοφσ πόρουσ, να υποςκάψουν τθ κζλθςθ και τθ δφναμθ του ιςχυρότερου
αντιπάλου, να οξφνουν τισ κοινωνικζσ εντάςεισ και ακόμα να αρνθκοφν τον εχκρικό
αποτελεςματικό ζλεγχο ςτθν περιοχι του, αλλά δεν μποροφν να κατζχουν ζδαφοσ αφοφ πρζπει να
το κερδίςουν, δίπλα ςτο οποίο όλα τα άλλα είναι απλι προετοιμαςία. Η ΢αϊγκόν, τελικά δεν ζπεςε
ςτα χζρια ανταρτϊν, αλλά ςτα βόρειο-βιετναμζηικα τεκωρακιςμζνα, και θ ίδια λογικι παραμζνει
επίκαιρθ ςιμερα. ΢τθν Κολομβία, οι FARC (Επαναςτατικζσ ζνοπλεσ δυνάμεισ Κολομβίασ)
ςταςιαςτικά, παλεφουν να αποκτιςουν ζνα επίπεδο δφναμθσ που κα τουσ επιτρζψει να
αντιμετωπίςουν ανοιχτά τισ δυνάμεισ τθσ κυβζρνθςθσ ςτο ανοιχτό πεδίο.
Σθν ίδια ϊρα, είναι μάλλον λάκοσ να κεωροφμε ότι οι «δυνάμεισ τθσ τάξθσ» κα παραμείνουν
επικεντρωμζνεσ πάνω ςτο κράτοσ. Σο μονοπϊλιο του κράτουσ ςτθ βία ιταν πάντα κάτι το
κεωρθτικό, και κα παραμείνει περιςςότερο ςτο μζλλον. (ακόμα και ςτισ ΗΠΑ, ο περιςςότεροσ
πλθκυςμόσ κεωρεί τον εξοπλιςμό του ζνα ςυνταγματικό δικαίωμα, και οι κυβερνιτεσ πολιτειϊν
ζχουν κάποια εξουςία να καλοφν τισ δικζσ τουσ ςτρατιωτικζσ μονάδεσ, δθλαδι τθν εκνοφρουρά.) Η
παρακμι των ςυςτθμάτων πλοφτου, θ εμφάνιςθ τθσ παγκόςμιασ αγοράσ όλο και λιγότερο
επθρεαςμζνθ από ςφνορα ι κανονιςμοφσ και θ παρακμι του διακρατικοφ πολζμου ςτο μεγαλφτερο
μζροσ του κόςμου ζχουν απαλλάξει ακόμα και τα πιο πετυχθμζνα κράτθ από τουσ περιςςότερουσ
λόγουσ να υπάρχουν. Άλλα κράτθ δεν ζχουν πολιτικι νομιμότθτα ςτα μάτια των λαϊν τουσ, ι
οικονομικι βιωςιμότθτα, ζχουν απλά παφςει να υπάρχουν, όπωσ είναι θ περίπτωςθ τθσ ΢ομαλίασ
και του Αφγανιςτάν, και κα μποροφςαν να είναι θ περίπτωςθ για πολλά άλλα μζρθ ςτο άμεςο
μζλλον.

΢ε κάκε περίπτωςθ, οι υπθρεςίεσ που οι κυβερνιςεισ κάποτε ζδιναν ζχουν ςυνεχϊσ
ιδιωτικοποιθκεί, από τθν υγεία ςτθ φυςικι αςφάλεια, ακόμα και ςτρατιωτικζσ δυνάμεισ είναι
ςυνεχϊσ ιδιωτικοποιθμζνεσ. Σο τζλοσ του Ψυχροφ πολζμου είδε τθν άνοδο των ιδιωτικϊν
ςτρατιωτικϊν εταιριϊν, όπωσ θ Sandline International, που κάνει τα πάντα όπωσ το να εκπαιδεφει
ςτρατιϊτεσ για κάποιουσ, ϊςτε να καταςτείλουν εξεγζρςεισ ζναντι τιμιματοσ, όπωσ οι Κοντοττιζρι
ζχουν επιςτρζψει ςτθν παγκόςμια ςκθνι, ζτςι για να το ποφμε κα μποροφςαν και οι Λόρδοι και οι
Δοφκεσ. ΢τθν Κολομβία, θ κεντρικι κυβζρνθςθ ζχει ςυμμαχιςει με ακροδεξιζσ παρά-ςτρατιωτικζσ
δυνάμεισ που ζχουν τον ντε φάκτο ζλεγχο του δζκα τοισ εκατό τθσ χϊρασ με ςτόχο να πολεμιςουν
μια φαινομενικά διςεπίλυτθ αριςτερι ανταρςία. ΢τθ Ρωςία, υπιρχε ςυηιτθςθ ακόμα και για τθν
επαναφορά των Κοηάκων ωσ μζροσ του ςτρατιωτικοφ κατεςτθμζνου.
Αποτυχθμζνα κράτθ, από τα οποία θ Κολομβία και θ Ρωςία είναι δφο παραδείγματα, δεν κα
κατζχουν πάντα τθν υπεροχι δυνάμεων που ανάγκαηε τουσ αντάρτεσ να χτυποφν και να φεφγουν.
Αντί αυτοφ, θ καταςτροφι τθσ τάξθσ κα τουσ οδθγιςει να ςυμβιβαςτοφν με τθ διάδοςθ των
ζνοπλων δυνάμεων, ακόμα και επιδιϊκοντασ ςυμμαχίεσ με πλευρζσ, που κα διακζτουν τθ
ςτρατιωτικι τουσ ιςχφ ανοιχτά κάτω από προχποκζςεισ. Όπωσ τουσ φεουδάρχεσ λόρδουσ που
διαδζχονται, κα ζχουν πικανϊσ τα δικά τουσ ςφγχρονα κτίςματα ανάλογα των κάςτρων, και οι
ςτρατοί τουσ κα κατζχουν ςθμαντικό βαρφ εξοπλιςμό και τθν υποδομι που πάει μαηί με αυτόν. Οι
Σςετςζνοι αυτονομιςτζσ, χαρακτθριςτικά είχαν ςτθν κατοχι τουσ μια αεροπορικι δφναμθ με πάνω
από 250 αεροςκάφθ όταν θ Ρωςία ειςζβαλε ςτθ δθμοκρατία το 1994, όπωσ επίςθσ διζκεταν και
εκατοντάδεσ τεκωρακιςμζνα οχιματα και ςτοιχεία πυροβολικοφ. Οι δυνάμεισ των Βόςνιων ΢ζρβων
που πολιόρκθςαν το ΢εράγεβο ιταν παρόμοια εξοπλιςμζνεσ. ΢ε κάκε περίπτωςθ, οι ςυμβατικοί
πόλεμοι μοιάηουν πιο πολφ να αλλάηουν μορφι ι να ςυρρικνϊνονται ςε μζγεκοσ από το να
εξαφανιςκοφν. Από όςο φαίνεται κάποιο είδοσ κεντρικισ εξουςίασ κα επιβιϊςει ςτα περιςςότερα
μζρθ, ακόμα και αν θ ιςχφσ του ςθμερινοφ κράτουσ κα μπορεί να παρακαμφκεί από άλλουσ
παίχτεσ. Αυτζσ οι δυνάμεισ κα μποροφςαν να είναι ςτόχοι τζτοιων όπλων όπωσ αυτϊν που
περιγράφτθκαν εδϊ ι πικανϊσ, εξαρτάται από πόςο πλατιά πολλαπλαςιάηεται θ τεχνολογία,
χριςτεσ αυτϊν.
Ανεξάρτθτα από τθν ειδικι μορφι που θ ςφγκρουςθ κα πάρει ςτο μζλλον, τα πυρθνικά όπλα κα
προκαλοφν λιγότερθ μόλυνςθ, κα είναι πιο δυςδιάκριτα ( ςε ςχζςθ με τα ςυμβατικά) και πιο
ευζλικτα, τα οποία με τθν παρακμι των ςυμβατικϊν δυνάμεων και τθν επζκταςθ διεκνϊσ των
ςυγκροφςεων, κα δυναμϊςουν τον πειραςμό να τα χρθςιμοποιιςουμε. Παρόλα αυτά, κα
υπάρξουν πικανϊσ περιπτϊςεισ ςτισ οποίεσ τα τακτικά πυρθνικά όπλα κα δείχνουν όχι μόνο να
είναι μια επιλογι, αλλά θ μόνθ επιλογι και δεν κα είναι θ πρϊτθ φορά που κάποιοσ υποςτιριξε
ότι τα πυρθνικά όπλα κα μποροφςαν να χρθςιμοποιθκοφν με ςκοπό να ςϊςουν ηωζσ. Σο ταμποφ κα
ςπάςει ςε κάποιο βακμό, και κα ζχει αναφορά μόνο ςε ειδικζσ κατθγορίεσ πυρθνικϊν όπλων παρά
ςτα πυρθνικά όπλα γενικά, ι τθ χριςθ των όπλων εναντίον ειδικϊν ςτόχων, αφινοντασ αυτοφσ που
λαμβάνουν τισ αποφάςεισ να τα χρθςιμοποιιςουν. Η χριςθ αυτϊν των όπλων, με τθ ςειρά τθσ κα
υποςκάψει το ταμποφ, δθμιουργϊντασ προθγοφμενο για άλλουσ. ΢ε κάκε περίπτωςθ ότι
καταδικαηόταν ςε μια περίοδο, όπωσ και ςτθν περίπτωςθ τθσ δυναμίτιδασ, κα ζρκει να γίνει όχι
απλϊσ αποδεκτό, αλλά ακόμα περιςςότερο κα φαίνεται, θ πρϊιμθ απαγόρευςθ τουσ ωσ
αναχρονιςτικι ςε μελλοντικοφσ παρατθρθτζσ όπωσ φαίνεται ςτθν εποχι μασ, ο τρόμοσ με τον οποίο
θ εκκλθςία αντιμετϊπιςε τισ χειροβαλίςτρεσ,.
΢θμειϊςεισ

Martin van reveld, The Transformation of War (New York: Macmillan, 1991) 87.
David Ronfeldt and William Sater, The Mindsets of High-Technology Terrorists: Future Implications
From An Historical Analog (Santa Monica, California: RAND Corporation, 1981) 3.
David C. Isby, Weapons and Tactics of the Soviet Army (New York: Jane's Publishing, Inc., 1988) 292.
James F. Dunnigan, Victory at Sea (New York: William Morrow & Co., 1995) 73.
van Creveld, 7-8.
George and Meredith Friedman, The Future of War (New York: Random House, 1996) 74.
Richard Rhodes, Dark Sun: The Making of the Hydrogen Bomb (New York: Simon & Schuster, 1995)
321. The war plan HALFMOON, which entailed dropping fifty atomic bombs on twenty Soviet cities,
was not expected to stop a Soviet invasion.
Rhodes, 21.
Carl Sagan and Richard Turco, A Path Where No Man Thought (New York: Random House, 1990) 148150.
Rhodes, 444.
Felgengauer, Pavel, "Russian Security Council Reportedly Moves to Develop Tactical Nuclear
Weapons in Bid to Shore Up Russia's Deterrent Capability" The Current Digest of the Post-Soviet
Press 51.21 (1999): 1.
Christopher, 226-27.
Nikolai Sokov, Russian Strategic Modernization (Lanham, Maryland: Rowman & Littlefield Publishers,
Inc., 2000) 164.
Sokov, 130-35.
Ahmed S. Hashim, "The Revolution in Military Affairs Outside the West" Journal of International
Affairs 51.2 Spring 1998: 431.
Sam Cohen, "Save the nukes" National Review 10 Feb. 1997: 36-37.
Paul Rogers, "Trident may be Britain's only surviving nuclear system" New Statesman and Society 16
Jun. 1995: 18-19.
Friedman, 333-40.

William M. Arkin, "What's New?" The Bulletin of the Atomic Scientists Nov-Dec 1997: 22-27.
"Colombian rebels recruit next generation of warriors" CNN 21 Sep. 1999.
Jeremy McDermott, "Death squads strike terror in Colombia" BBC News 23 Aug. 1999.
Sergei Kuzovnikov, "Cossacks guarding Russian borders" Moscow News 7 Aug. 1997: 4.
Benjamin S. Lambeth, Russian Air Power at the Crossroads (Santa Monica, California: RAND
Corporation, 1996) 197.
Disclaimer
The conclusions and opinions expressed in this document are those of the author cultivated in the
freedom of expression, academic environment of Air University. They do not reflect the official
position of the U.S. Government, Department of Defense, the United States Air Force or the Air
University.
This article has undergone security and policy content review and has been approved for public
release IAW AFI 35-101.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful