PHƯƠNG PHÁP VI T CÔNG TH C C U T O C A HI ROCACBON I.

tv n :

Hoá h c là m t môn khoa h c th c nghi m nghiên c u nhi u hi n tư ng trong t nhiên và i s ng con ngư i. Nh m giúp h c sinh m t ki n th c v ng vàng, bi t phân tích và nh n các s v t, hi n tư ng, t tin khi h c hoá h c. Thì v n nh i s ng. Là m t môn h c thi t th c ph c v c l c cho

rèn luy n k năng r tc n

cho h c sinh có m t phương pháp tư duy th c hành t t là m t v n thi t và c p bách.

Riêng b n thân tôi qua nhi u năm gi ng d y t i các trư ng PTTH, tôi nh n th y r ng trong khi vi t công th c c u t o c a các ch t, c bi t là d ng cùng

công th c phân t nhưng có nhi u công th c c u t o khác nhau thì h c sinh l p 11, th m chí l p 12 còn nhi u b ng vì các em vi t không y các

công th c c u t o khác nhau ho c sai v th t liên k t. Vì l ó tôi xin trình bày m t s v n cơ b n nh m giúp h c sinh vi t

ư c công th c c u t o úng và ít có s trùng l p công th c. Ki n th c này s r t c n cho các em khi h c lên chương trình hóa l p 12 và là n n t ng r t t t các em h c hóa II. N I DUNG các c p cao hơn. TÀI

A. Phương pháp ti n hành: - Phân lo i h p ch t h u cơ: Hi rocacbon (Hi rocacbon no, hi rocacbon không no hay hi rocacbon thơm) . - Cách vi t công th c c u t o c a m t s h p ch t h u cơ.

Trang 1

B. N i dung: 1. Cơ s lý thuy t: M c tiêu: - H c sinh c n h c và n m v ng các ankan, anken, anka ien, ankin, benzen. - H c sinh n m ư c cách vi t công th c c u t o c a t ng h p ch t h u cơ. - Xác * Các nh nhanh chóng s lư ng nh nghĩa: Các h p ch t h u cơ có cùng công th c phân t nhưng có c u t o hóa h c khác nhau, d n t i tính ch t hóa h c khác nhau ư c g i là các ch t phân c a nhau. Ankan là nh ng hi rocacbon no m ch h CnH2n+2(n ≥ 1). Xicloankan là nh ng hi rocacbon no m ch vòng có công th c chung CnH2n (n ≥ 3). Anken là hi rocacbon không no, m ch h ch a m t n i ôi C = C trong phân t , có công th c chung là CnH2n(n ≥ 2) Anka ien: là hi rocacbon m ch h , ch a 2 n i ôi trong phân t , có công th c chung là CnH2n-2(n ≥ 3 ) Ankin là là hi rocacbon m ch h , ch a m t n i ba C ≡ C trong phân t , có công th c chung là CnH2n-2(n ≥ 3 ). Hi rocacbon thơm ( aren) lah lo i hi rocacbon trong công th c phân t có mottj hay nhi u nhân benzen, i di n cho dãy ng ng aren là có công th c chung ng ng phân c a t ng ch t. nh nghĩa ng phân, ankan, xiclo

N i dung:

phân t benzen có công th c t ng quát là: CnH2n-6(n ≥ 6 )

Trang 2

n v trí C n n u (n -1) là s l 2 n v trí C n − 1 n u ( n – 1) là s 2 ư c các C ─C ng phân ti p theo. ư c th nh t.* Các lo i + + ng phân thư ng g p trong chương trình hóa h c ph thông: ng phân c u t o: ng phân m ch các bon ( M ch không nhánh.2: Ti p t c b 2 nguyên t C – 2 nguyên t C. C ─ C ─ C ─ C Bư c 2.1: B 1 nguyên t C m ch chính n nguyên t C trên làm m ch nhánh. . m ch có nhánh. ─ C ─ C ─ C (1) ng phân ng phân có th có c a ankan có công th c C7H16 M ch chính bây gi g m m = n – 1 nguyên t C. (2) (3) C ─ C ─ C ─ C ─ C C ─ C ─ Bư c 2. m ch vòng) ng phân nhóm ch c ng phân v trí ( v trí liên k t b i. Ankan: Vd 1: Vi t các Gi i: Bư c 1: Vi t m ch C dư i d ng m ch th ng n nguyên t C. M ch chính bây gi g m a = n ng phân g m hai nhánh m i nhánh g m 1 nguyên t C n v trí Ca-1 Trang 3 nh nhóm này di chuy n nhóm kia t v trí C2 .Vi t các b ng cách c C ─ C C ─ C ─C làm nhánh. Di chuy n m ch nhánh t v trí C2 ch n. v trí nhóm ch c) ng phân hình h c (cis – trans) * Phương pháp vi t công th c c u t o h p ch t h u cơ.

C C ─ C ─ C ─ C ─ C C ─ C ─ C ─ C ─ C C C Di chuy n C ─ C (6) C C ─ C ─ C ─ C (5) C (4) ng th i hai nhánh cùng lúc cùng liên k t cùng 1 nguyên n v trí C a n u a là s ch n. Bư c 2. Vì s nguyên t C trong phân t u ph i có t i thi u là 3p + 1 s nguyên t C trong phân làm nhánh.3: B 3 nguyên t C nguyên t C. M ch chính bây gi g m b = n – 3 C7H16 là 7 < 3 . Trang 4 Vi t các cách c nh nhóm này di chuy n nhóm kia t v trí C2 . 3. n v trí C a + 1 n u a là 2 C C ─ C ─ C ─ C ─ C Vi t các ng phân ch g m 1 nhánh g m 2 nguyên t C làm nhánh b t n v trí Ca-2 thì d ng l i C C th c hi n ư c bư c vi t các ng phân ch g m 1 nhánh g m p = u t v trí Cp+1 n v trí Ca-p-1này tránh trùng l p. 2 t C t v trí C2 l n lư t s l . 4……… nguyên t C làm nhánh b t òi h i phân t ban t . ng phân g m 3 nhánh m i nhánh g m 1 nguyên t C b ng n v trí Ca-1. 3 + 1 nên không th vi t các ng phân ch g m 1 nhánh g m 3 nguyên t C làm nhánh. (8) C (7) u t v trí C3 C ─ C ─ C ─ C ─ C 2.

trans ng phân cis . Vi t ó. Phân t phân. Bư c 2: Vi t m ch C dư i d ng m ch th ng n nguyên t C và vi t liên k t п v trí C1. 3. 3. ng phân g m q = 2. nhánh u ph i có t i thi u là 2q m i nhánh g m 1 nguyên t C òi h i phân t ban + 1 s nguyên t C trong phân t .th c hi n ư c bư c vi t các ng phân g m q = 2.. N u a = 1. 4…. ư c ng phân th nh t. ─ C ─ C ─ C (1) n v trí C n (n u n ch n) và 2 C ═ C ─ C ─ C Di chuy n liên k t п t v tí C1 C n − 1 ( n u n là s l ) s 2 n v trí ư c các ng phân ti p theo. C C ─ C ─ C ─ C C C (9) th c hi n ư c bư c vi t các liên k t v i q nguyên t C òi h i phân t ban t . 4…… nhánh m ch chính mà m i nhánh g m 1 nguyên t C ng u ph i có t i thi u là 2q + 2 s nguyên t C trong phân C7H16 không thõa mãn i u ki n này nên nó ch có 9 Bư c 3: i n H vào m ch C sao cho úng hóa tr c a các nguyên t ta s ư c t t c các Anken Gi i: Bư c 1: Xác nh b t b o hòa ( s liên k t п ho c s vòng c a phân t có công th c CxHy) theo công th c: a= 2x + 2 − y 2 ng phân c n tìm. 2…thì có các ng phân là xicloankan và ng phân cis .trans. Trang 5 . Ph n này các em t ng phân xicloankan và vi t l y.

C ═ C ─ C ─ C C C ─ C ═ C ─ C ─ C C ─ C ─ C ═ C ─ C C ─ C ─ C ─ C ═ C C ─ C ─ C ─ C ─ C Di chuy n m ch nhánh t v trí C2 v trí C n n u (n -1) là s l 2 n v trí Cm-1 ─ C ─C C ─C C ─C C ─C C ═ C ư c các (4) (5) (6) (7) (8) ng phân n v trí C n − 1 n u ( n – 1) là s ch n.1: B 1 nguyên t C C ─ C ─ C (2) C ─ C ─ C ═ C ─ C ─ C ─ C (3) m ch chính n nguyên t C trên làm m ch nhánh. 2 n ư c các C ─ C C C ─ C C C ═ C C ng phân ti p theo. ─ C ─C ─ C ─C ─ C ─C (9) (10) (11) (12) C ═ C ─ C ─ C ═ C ─ C ─ C ─ C ─ C ─ C ═C ─ C C Trang 6 . M ch chính bây gi g m m = n – 1 nguyên t C. Di chuy n liên k t п t v trí C1 ti p theo.C ─ C ═ C ─ C ─ Bư c 3.

C ─ C ─ Bư c 3. .Vi t các c làm nhánh.2: C ─ C C ─ C ═C (13) Ti p t c b 2 nguyên t C – 2 nguyên t C. C C (18) (19) (20) (21) C C C C C C C C C C ═ C ─ C ─ C ─ C ─ C ═ C ─ C ─ n v trí C ─ C ─ C ═ C ─ C C ─ C ─ C ─ C ═ Trang 7 . M ch chính bây gi g m a = n ng phân g m hai nhánh m i nhánh g m 1 nguyên t C b ng cách n v trí Ca-1 (14) nh nhóm này di chuy n nhóm kia t v trí C2 C C ═ C ─ C ─ C ─ C C C C ─ C ═ C C C ─ C ─ C C C ─ C ─ C C ─ C ═ C C ═ C ─ C C ─ C ─ C (15) (16) (17) ng v i m i công th c thu ư c Di chuy n liên k t п t v trí C1 Ca-1 ư c các ng phân ti p theo.

C ═ C ─ C ─ C ─ C C C C C (22) (23) (24) C ─ C ═ C ─ C ─ C C C C ─ C ─ C ═ C ─ C N u phân t có m ch chính C1 n v trí C a n u a ch n. Trang 8 . (28) ─ C (27) ─ C (26) C ═C ─ C ─ C u ph i có t i thi u là 3p + 1 s nguyên t C trong phân t . N u phân t có m ch chính 2 không i x ng thì di chuy n liên k t п t v trí C1 C ─ C ─ C ─ C C C ═ C n v trí Ca-1 (25) (phân t có m ch C Di chuy n i x ng nên CTCT (25) trùng v i (22) và (24) trùng v i (23) ng th i hai nhánh cùng lúc cùng liên k t cùng 1 nguyên t C t n v trí C a n u a là s ch n. 2 C C ═ C ─ C ─ C C C C ─ C ═ C ─ C C Vi t các u t v trí C3 ng phân ch g m 1 nhánh g m 2 nguyên t C làm nhánh b t n v trí Ca-2 thì d ng l i ─ C C C th c hi n ư c bư c vi t các 2. 2 i x ng thì di chuy n liên k t п t v trí n C a − 1 n u a l . 4… nguyên t C làm nhánh b t h i phân t ban ng phân ch g m 1 nhánh g m p = u t v trí Cp+1 n v trí Ca-p-1 này òi tránh trùng l p. 2 v trí C2 l n lư t n v trí C a + 1 n u a là s l . 3.

3: B 3 nguyên t C nguyên t C. 4………nhánh liên m ch chính mà m i nhánh g m 1 nguyên t C òi h i u ph i có t i thi u là 2q + 2 s nguyên t C trong phân t . u ph i có t i thi u Vi t các cách c nh nhóm này di chuy n nhóm kia t v trí C2 th c hi n ư c bư c vi t các ng phân g m q = 2. 3. C C ═ C ─ C ─ C C C (30) th c hi n ư c bư c vi t các k t v i q nguyên t C phân t ban C ng phân g m q = 2. 3. ng phân g m 3 nhánh m i nhánh g m 1 nguyên t C b ng n v trí Ca-1.ng v i m i công th c thu ư c Di chuy n liên k t п t v trí C1 Ca-1 ( n u m ch chính phân ti p theo). 4………… nhánh m i nhánh g m 1 nguyên t C òi h i phân t ban là 2q + 1 s nguyên t C trong phân t . Vì s nguyên t C trong phân t ─ C (29) i x ng thì d ng l i v trí C n − 3 2 n v trí ng ư c các làm nhánh. 3 + 1 nên không th vi t các ng phân ch g m 1 nhánh g m 3 nguyên t C làm nhánh. C ─ C ═ C ─ C C C Bư c 3. C ─ C ═ C ─ C C C C ─ C ─ C ═ C C C Trang 9 (31) C (32) . M ch chính bây gi g m b = n – 3 C7H14 là 7 < 3 .

. . i x ng b t bão hòa ( s liên k t п ho c s vòng c a phân t có công th c CxHyOzNtXv) theo công th c: b t bão hòa ∆ c a m t h p ch t h u cơ là t ng s liên k t π và s vòng trong m t h p ch t h u cơ. trí liên k t п: h liên k t п liên h p Khi di chuy n liên k t п ph i chú ý trư ng h p m ch cacbon lo i b m t s Xác nh ng phân trùng l p.* Chú ý: V cơ b n vi t các ng phân c a anken. ∆= Chú ý: .Các nguyên t hóa tr II như oxi.1 liên k t ôi ( = ) ⇒ . T ư c các ng phân khung cacbon c a ankan ta di chuy n v trí liên k t ôi c a anken ho c ankin và thêm bư c vi t i v i ankin thì có thêm và không liên h p. ankin gi ng v i ankan.Công th c tính 2 x + 2 − ( y + v) + t 2 trên ch áp d ng cho h p ch t c ng hóa tr .1 vòng no ⇒ b t bão hòa ∆ = 1 b t bão hòa ∆ = 2 b t bão hòa ∆ = 1 2. .6 + 2 − 6 =4 2 VD: .Stiren: C7H8 có ∆ = 2. lưu huỳnh không nh hư ng t i b t bão hòa.7 + 2 − 6 =5 2 H ⇒ Phân t có 4 liên k t π + 1 vòng = 5. Trang 10 . ng phân v ng phân xicloankan và cis – trans.Benzen: C6H6 có ∆ = ⇒ Phân t có 3 liên k t π + 1 vòng = 4.1 liên k t ba ( ≡ ) ⇒ .

Chú ý v i các bài t p tr c nghi m có th không c n i n s nguyên t H. Bư c 3: ưa nhóm ch c vào m ch cacbon (thông thư ng các nhóm ch c ch a cacbon thư ng ư c ưa luôn vào m ch bư c 3). Xicloankan: có ít hơn m t C u tiên vi t ng phân có vòng l n nh t. sau ó ng phân hình h c n u có. có nhánh. Tôi ti n hành gi ng d y cho hai nhóm i tư ng h c sinh c a l p 11A3 vi t các công th c c u t o khác nhau c a cùng công th c phân t h p ch t h u cơ theo hư ng d n sách giáo khoa: + Nhóm 1: Nhóm + Nhóm 2: Nhóm i tư ng h c sinh khá. gi m t nhánh CH3 và di chuy n nhánh CH3 còn l i. Áp d ng phương pháp vi t công th c c u t o cho h p ch t h u cơ sau: Ankan : T 4 nguyên t cacbon tr lên có phân m ch cacbon. i tư ng h c sinh trung bình. Phương pháp : Phương pháp chung: Các bư c thư ng dùng hay xác nh các ng phân b t bão hòa (s liên k t π và s vòng). có ng phân hình h c Trang 11 ng phân hình h c: i u ki n . sau ó n vòng t o hai ng phân c u t o. ti p theo là vòng có ít hơn 2C nhánh CH3 ho c m t nhánh C2H5. Bư c 1: Tính vi t công th c c u t o Bư c 2: Vi t c u trúc m ch cacbon (không phân nhánh. gi i. m ch nhánh) ng phân v trí liên k t ôi. ng phân ng phân m ch cacbon ( m ch th ng . vòng) và ưa liên k t b i ( ôi. y u. ó là ng t o m t nhánh.2. Bư c 4: i n s H vào xét mb o hóa tr c a các nguyên t . Lưu ý n trư ng h p kém b n ho c không t n t i c a nhóm ch c (ví d nhóm –OH không b n và s b chuy n v khi g n v i cacbon có liên k t b i). ba) vào m ch cacbon n u có. làm tương t Anken : Có hai lo i ng phân c u t o: và n vòng có 3C.

vi t th c. có ch c khác ng phân hình h c ho c cùng chung công th c phân t Trang 12 . N u m ch chính n m cùng phía ta có chính n m khác phía ta có R1 C=C R2 R4 ng phân trans. ít h c sinh áp d ng ư c phương pháp trên vào bài t p ng d ng. + M i nguyên t mang n i ôi ph i mang hai nhóm th (hay nguyên t ) khác nhau. R3 ng phân cis. Qua quá trình gi ng d y. không phân bi t ư c nhau.+ Ph i có n i ôi C=C trong phân t . R3≠ R4 Anka ien: Tương t anken có hai lo i Ankin: T 4 nguyên t cacbon tr lên có C5 tr i có ng phân m ch cacbon. + Nhóm 2: K t qu thu ư c không như mong mu n. ng phân do di chuy n m ch cacbon không ng phân c u t o( m ch h . v i l i khó ki m tra l i k t qu s lư ng úng. K t qu thu ư c như sau: + Nhóm 1: t ư c k t qu tương i t t theo yêu c u c a bài h c. i có các ng phân v v trí tương i c a các nhóm Aren: T C8H10 tr ng phân: c u t o và hình h c ng phân v trí nhóm ch c. tôi phát hi n ra nguyên nhân d n s h c sinh nhóm h c sinh vi t không theo m t tr t t d n không h t các s lư ng n vi c m t i tư ng 2 g p khó khăn khi vi t công th c c u t o là: n hi n tư ng trùng l p không ng phân vi t ư c. t ankyl xung quanh vòng benzen và v c u t o m ch cacbon c a m ch nhánh. n u m ch i u ki n : R1≠ R2 . m ch vòng).

Anken “olenfin” ho c CnH2n ( n≥ 3).2 lk ôi.Áp d ng phương pháp vi t công th c c u t o cho h p ch t h u cơ sau: Phương pháp chung: Các bư c vi t ng phân. Anka ien ( k =(2x – y + t – u – v + 2)/2. ó là C C C C Ví d 1 : Có bao nhiêu Hư ng d n gi i: ng phân ng v i công th c phân t C4H10? (2. ng phân theo các trư ng h p. TH3: 1 vòng.10 + 2) =0 2 Bư c 1: Tính s liên k t pi + vòng : k = => ankan => Ch có liên k t ơn. 1 lk ba. ng phân C C C C C C C C C C C C C C C ng phân theo các trư ng h p. Aren “Benzen” + Bư c 2: Vi t vi t m ch nhánh. Ankan :T 4 nguyên t cacbon tr lên có ng phân m ch cacbon. 1 lk ôi ) k = 4 => CnH2n-6 ( n≥ 6). Ankan “Parafin” k = 1 => CnH2n ( n≥ 2). 3C: 1 4C: 2 5C: 3 ng phân C—C—C ng phân C—C—C—C . Vi t m ch th ng r i m i ng phân c u t o. xicloankan k = 2 => CnH2n-2 ( n≥ 2). Vi t m ch th ng r i m i Trang 13 .4 . k = 2 => TH1:0 vòng. D ng có CT CnH2n+2 – 2k + Bư c 1: Tính s liên k t pi + vòng “Công th c bài 27 CxHyOzNtXuNav… k =(2x-y+t+2 – u – v )/2 “X là halogen” i v i h p ch t c CT t ng quát : CnH2n+2 – 2k k = 0 => CnH2n+2 ( n≥ 1). TH2: 0 vòng. Bư c 2: Vi t vi t m ch nhánh. Ankin ho c CnH2n-2 ( n≥ 3).

6 . 5 ng phân.14 + 2) = 0 => ankan => Ch có liên k t ơn. 4. B. 6. C. B. sau ó n vòng t o hai t o m t nhánh. 2 CH3 – CH2 – CH2 – CH2 – CH2 – CH3 CH3 – CH(CH3) – CH2 – CH2 –CH3 CH3 – CH2 – CH(CH3) – CH2 – CH3 CH3 – CH(CH3) – CH(CH3)-CH3 CH3 – (CH3)C(CH3) .CH2 .CH3 . 5. Ví d 3: H p ch t C5H10 có bao nhiêu Hư ng d n gi i: C5H10 có k = (2.CH2 –CH3 Xicloankan: có ít hơn m t C u tiên vi t ng phân có vòng l n nh t. D.CH2 . D. 3 ng phân.CH3 | CH3 Isobutan Ví d 2 : Có bao nhiêu A. 4 Hư ng d n gi i: k= ng phân c u t o có công th c phân t C6H14 ? ng phân.CH . gi m t nhánh CH3 và di chuy n nhánh CH3 còn l i. 6 ng phân (2. 5C: 5 A. ti p theo là vòng có ít hơn 2C nhánh CH3 ho c m t nhánh C2H5.10 + 2) = 1 => 1 pi “Anken” ho c 1 vòng “Xicloankan” 2 Trang 14 . 10. làm tương t 3C: 1 4C: 2 ng phân ng phân n vòng có 3C. ng phân ng phân xicloankan ? C.CH3 Butan CH3 .5 .

Có hai lo i .10 +2) = 1 => Anken “Chú ý 2 ng phân anken ? C. Hư ng d n gi i: k= (2.10 +2) = 1 + m ch h => anken . 6. Ví d 5: H p ch t C5H10 có bao nhiêu A. CH2=CH – CH(CH3) – CH3 CH3 – C(CH3)=CH – CH3 => T ng có 5 => B . C.Xicloankan : Anken : . Hư ng d n gi i: C5H10 có k = (2. CH3 – CH =CH –CH2 –CH3 . 6. R1 ng phân hình h c thì không tính cái R3 C=C R4 ng phân c u t o ? D.Chú ý: + i v i ank-1-en không có ng phân hình h c ng phân m ch nhánh. R3≠ R4 Ví d 4: H p ch t C5H10 m ch h có bao nhiêu A. B. 2 B. ng phân c u t o => Không tính ng phân hình h c. 4. CH2 =C(CH3) – CH2 – CH3 CH2 = CH – CH2 – CH2 –CH3 . ng phân c u t o ng phân: ng phân c u t o và ng phân hình h c. 5. + T v trí n i ôi có C3 tr lên có + Khi ã tính s mà sinh ra các ng phân này. R2 i u ki n : R1≠ R2 . 4. D. ng phân hình h c” ho c xicloankan Do m ch h => C5H10 là anken “Vì xicloankan m ch vòng” Trang 15 . 10.5 .5 . 7. 5.

Trang 16 ng phân ? C. Hư ng d n gi i: i v i CTPT C5H10 có ng phân. 5. ng phân c u t o ? C. D. V trí liên k t ôi). K t lu n: i v i CTPT CnH2n (n ≥ 3): ng phân c u t o( M ch cacbon: m ch h .CH2 – CH2 – CH3 “Không có ng phân hình h c vì R1 gi ng R2” => 1 CH3 – CH = CH – CH2 . 4. 5. m ch ng phân hình h c ( Cis.10 +2) = 1 => 1 pi “Anken” ho c 1 vòng “Xicloankan” 2 Anken => ví d 4 => có 5 Xicloankan : ng phân c u t o => 10 p c u t o c a C5H10 “5 anken + 5 xicloankan” Ví d 7: H p ch t C5H10 có bao nhiêu A. . 11. 4. D. ng phân c u t o => Không tính hình h c (2.CH3 “Có ng phân hình h c” => 2 CH2 = C(CH3) – CH2 – CH3 “Không có ng phân hình h c R1 gi ng R2” => 1 ng phân hình h c R1 gi ng R2” => 1 => 1 CH2 = CH – CH(CH3) – CH3 “Không có CH3–C(CH3)= CH – CH3 “Không có p hình h c R1 gi ng R2” => có 6 p => C Ví d 6: H p ch t C5H10 có bao nhiêu A. ng phân hai ch c: xicloankan + anken => có 11 + Anken: CnH2n(n ≥ 4): nhánh. 10. Hư ng d n gi i: C5H10 có k = B. 10. 6. trans).5 . B.CH2 = CH .

5.=> không có p hình h c => 1 CH2 = C =C(CH3)-CH3 => không có p hình h c => 1 => 3 p => B Trang 17 => 1 n i ôi th 2 => 2 CH2 = CH – CH2 – CH =CH2 . ng phân hình h c. B. ng phân hình h c ng phân m ch nhánh.Chú ý: + i v i ank-1-en không có ng phân c u t o( M ch vòng không nhánh. Anka ien: . Ví d 8: => CH2 = C = CH – CH2 –CH3 => không có p hình h c => 1 CH3 – CH=C=CH –CH3 . C. ng phân: c u t o và hình h c. 4. CH2 = C =C(CH3)-CH3 CH2=C(CH3)-CH=CH2 => T ng có 7 => D Ví d 9: C5H8 có bao nhiêu A. => không có p hình h c CH2 = CH – CH = CH –CH3 . + T v trí n i ôi có C3 tr lên có Ví d 8: S A.5 . B. Hư ng d n gi i: Liên h p => 2 n i ôi g n nhau .Có hai lo i . => không có p hh => 1 => không có p hh => 1 => không có p hh => 1 => không có p hh => 1 ng phân anka ien liên h p ? C. ng phân thu c lo i anka ien ng v i công th c phân t C5H8 là Hư ng d n gi i: Ankan ien => Chú ý C5H8 có k = (2. 7. 4. 2. 6. 5. . => có p hình h c CH3 – CH=C=CH –CH3 .8 +2) = 2 “Ankan ien => có 2 liên k t 2 Ankan ien liên h p và không liên h p SGK 11 nc – 166” ng phân: CH2 = C = CH – CH2 –CH3 . 3. D. ôi hay 2 pi” D.+ Xicloankan : CnH2n(n ≥ 4): m ch vòng có nhánh).

2. Ví d 10: Có bao nhiêu ankin ng v i công th c phân t C5H8 ? A.Ankin: T 4 nguyên t cacbon tr lên có C5 tr i có ng phân v trí nhóm ch c. C. t ng phân m ch cacbon( t v trí liên k t ba có 4 nguyên t cacbon tr lên xu t hi n m ch nhánh). Hư ng d n gi i: CH≡C-CH2-CH2-CH3 CH3-C≡C-CH2-CH3 CH≡CH-C(CH3)-CH3 B. 1. 3. 4 Trang 18 . D.

8. không no=(2x-y+t-u-v+2)/2. m” =>T ng có 4 p th a mãn Trang 19 . u g n vào v trí 1 B.Lo i u g n vào v trí 1 => còn R’’ còn l i g n l n lư t v trí o .==> TH1:0 vòng. Hư ng d n gi i: CT CxHyOzNtCluNav… c a C5H8 là k = không no (2.vì là m ch h nên ch x y ra TH1 và TH2. 7.R-C6H4-“R . ng phân hình h c ( Cis. i v i CTPT CnH2n-2 (n ≥ 3): ng phân c u t o( M ch cacbon: m ch h . 4. 10. ng v i CTPT C5H8 có bao nhiêu B. trans).C6H5-R tương t nhóm ch c hóa tr I .sau ó d ch chuy n v trí c a các n i ôi. C. Hư ng d n gi i: ng phân : C2H5 – C6H5 . + Ankin : CnH2n-2(n ≥ 4): Ch có h .8 +2) = 2 . D. Ví d 12: benzen ? A. 5. ng phân c u t o( M ch cacbon: m ch + Anka ien: CnH2n-2(n ≥ 4): m ch nhánh. V trí liên k t ba).) ng phân: Ankan ien( 7 p ) + Ankin( 3 p ) = 10 p.2 lk ôi. ng v i công th c phân t C8H10 có bao nhiêu c u t o ch a vòng v trí o .1 lk ôi.1 lk 2 ba.5 . TH3:1 vòng. TH2:0 vòng. 3. C. m ch nhánh. p . ng phân m ch h ? D. ng phân 3 nhánh gi ng nhau luôn luôn có 3 ng phân .Ví d 11: A. Aren: Chia làm 3 lo i: . V trí liên k t ôi). 2. 9. ba t o ra T ng s K t lu n: ng phân. p . m” => T ng có 4 p th a mãn. CH3 – C6H5 – CH3 “CH3 => còn CH3 còn l i g n l n lư t => áp án C.

3 và 5 “3 II 3 III T ng c ng 3 2+3+3=8 Trang 20 .9 – 12 +2)/2 = 4 => Aren “benzen k ≥4” C6H5 – CH2 – CH2 – CH3 “CH2 – CH2 – CH3 các v trí còn l i”=> 1 C6H5 – CH(CH3) – CH3 “CH(CH3) – CH3 còn l i” => 1 CH3 – C6H4 – C2H5 “CH3 3 gi ng 5 . 8. 2CH3 còn l i 2 và 3 “3 v trí 1 còn C2H5 l n lư t v trí 2 gi ng 6. 10. C. 4 “ => 3 CH3 – C6H4 (CH3) – CH3 “1 CH3 cái cách nhau 1 v trí” ” => 3 => 8 ng phân => B S I ng phân 2 v trí 1 . D. 7. 2 và 4 gi ng 6 và 4 “ 2 cái c ch nhau + 1 cái cách “ . C9H12 có k = (2. 9. Hư ng d n gi i: ng phân ch a vòng benzen ng v i công th c phân B.Ví d 13: S lư ng t C9H12 là: A. v trí 1 cũng gi ng v trí v trí 1 cũng gi ng như cái liên ti p” .

Câu 3: S lư ng A. 11. 9. C. 8.bài ki m tra TNKQ (trích): Câu 1: S lư ng A. 6. 9. 9. ng phân c u t o ng v i công th c phân t C5H10 là: B. 5. 10. ng phân m ch h B. ng v i công th c phân t C5H10 là: C. 10. D. Câu 5: S lư ng C9H12 là: A. B. BÀI H C KINH NGHI M Qua th c t gi ng cách vi t công th c c u t o l p 11 nhi u năm. Giáo viên c n rèn luy n các em vi t nhi u công th c c u t o t m t công th c phân t d ng ph c t p. 6. Câu 2: S lư ng A. 4. D. 8. 10. ng phân ch a vòng benzen ng v i công th c phân t III. C. 3. Câu 4: S lư ng A. D. ng phân m ch h B. ng v i công th c phân t C5H8 là: C. 5. C. các em có kĩ năng vi t công th c t d ng ơn gi n n Trang 21 . 2. tôi nh n th y vi t t t các công th c c u t o l p 11 t ơn gi n n ph c t p c h c sinh c n thu c các nh nghĩa c a t ng ch t h u cơ và n m v ng i m c u t o c a t ng lo i h p ch t h u cơ . 8. 7. ng phân ng v i công th c phân t C6H14 B. 7. D. 7. D.

THPT Lê Quý ôn. K T LU N Vi t úng công th c c u t o là giúp h c sinh hi u ư c s khác nhau v tính ch t hoá h c c a các h p ch t h u cơ. trên ây là m t vài kinh nghi m giúp h c sinh vi t ư c công th c c u t o c a các h p ch t h u cơ. t ó giúp h c sinh có nhìn nh n úng v phương trình ph n ng hóa h c x y ra trong các bài toán và là chìa khoá m u cho m i bài toán.IV. R t mong s óng góp ý ki n b sung cho cho tài th c s góp ph n giúp h c sinh h c t p ngày càng t t hơn. Do năng l c và th i gian có h n. Tác gi : Trương Th M Lan . Các ví d th c s tài có th chưa bao quát h t ư c các ư c ưa ra trong tài có th chưa i n hình nhưng vì l i ích thi t th c c a phương pháp trong công tác gi ng d y và h c t p nên tôi m nh d n ưa ra m t ý ki n nh gi i thi u v i các th y cô và h c sinh. bư c vi t công th c c u t o.com Trang 22 .akpơ http:NgocBinh. Xin chân thành c m ơn. nhanh là c n thi t khi h c hoá. Vi c vi t úng công th c c u t o.dayhoahoc.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful