2

“Gerek ziraat ve gerek memleketin servet ve s›hhati umumiyesi noktas› nazar›ndan ehemmiyeti muhakkak olan ormanlar›m›z› asri tedbir ile hüsnühalde bulundurmak, tevsi etmek ve azami faide temin eylemek esas düsturlar›m›zdan biridir”.

Mustafa Kemal ATATÜRK
(Meclis aç›l›fl konuflmas›-1922)

3

4

nsano¤lu, var oldu¤u günden bu yana çevresini kuflatan ormanlardan faydalanma yollar›n› aram›flt›r. Önceleri bu faydalanma yaln›zca bar›nmak, yiyecek, yapacak ve yakacak odun temin etmek biçiminde olmufl, ancak zamanla insan›n geliflmesi ile birlikte artan ve çeflitlenen ihtiyaçlar› sonucu ormanlardan faydalanma da çeflitlenmifltir. Ormanlar, hayat›m›z›n her safhas›nda ihtiyaç duydu¤umuz 6000 çeflit kullanma yeri olan odun ve odun d›fl› orman ürünleri hammaddesi kayna¤› olmakla birlikte, günümüzde daha çok öne ç›kan karbon depolamas›, oksijen kayna¤› olmas›, yer üstü ve yer alt› sular›n› düzenlemesi, iklime olumlu etki yapmas›, erozyonu önlemesi gibi sosyal faydalar› ile dünyan›n vazgeçilemez ortak de¤erleri aras›nda yerini alm›flt›r. Ülkemizde ormanlar ve ormanc›l›¤a ait ilk belgeler, Osmanl› ‹mparatorlu¤unun Tanzimat dönemine ait olmakla birlikte, ormanlar ve ormanc›l›k faaliyetleri hakk›nda yeterli bilgi vermemektedir. Osmanl› döneminde, ormanlar›n “Cibal-i Mübaha” olarak herkesin istifadesine aç›k k›l›nd›¤› bilinmektedir. Ormanlara iliflkin ilk düzenleme, Tanzimat Ferman› ile birlikte 1839 y›l›nda Ticaret Nezaretine ba¤l› “Orman Müdürlü¤ü”nün kuruluflu ile bafllar. Hizmetleri s›n›rl› ölçüde olan Orman Müdürlü¤ü, bu dönemde daha çok ordunun ve saray›n orman ürünlerine olan ihtiyac›n› temin etmifl, padiflah ve yak›n›ndaki zevat›n avlanmalar›na ortam sa¤lay›c› faaliyetlerde bulunmufltur. Cumhuriyet dönemi ile birlikte bu durum de¤iflmifl, ormanlar›m›z›n korunmas›, gelifltirilmesi ve organize bir flekilde teknik icaplara göre iflletilmesi için 4 Haziran 1937 tarih ve 3204 say›l› Orman Umum Müdürlü¤ü Teflkilat Kanunu ile hükmü flahsiyete haiz katma bütçeli bir kamu idaresi olarak “Orman Umum Müdürlü¤ü” kurulmufltur. Orman Genel Müdürlü¤ü, 1960’l› y›llardan itibaren de anayasam›zda yer bulan ormanc›l›k ilkeleri ve Bakanl›¤›m›z politikalar› çerçevesinde; baflta ormanlar›n korunmas›, gelifltirilmesi ve sürdürülebilir bir anlay›flla iflletilmesi çerçevesinde, ülkemiz orman kaynaklar›n› en iyi flekilde yöneten, ülkemize ve insanlar›m›za hizmet eden kurumsal bir yap›ya ulaflm›flt›r. Bu kurumsal yap›lanma sonucu sahip oldu¤u ekonomik ve teknolojik seviye ile yetiflmifl insan gücü ve bilgi birikimiyle baflta komflu ülkeler olmak üzere Balkanlar, Orta Asya Türk Cumhuriyetleri ve Orta Do¤u ülkelerine teknoloji ve bilgi deste¤i verecek bir konuma yükselmifltir. Ormanc›l›¤›m›z›n tarihi geliflimine ›fl›k tutmas› ve bugün ulaflt›¤› seviyeyi göstermesi bak›m›ndan çok de¤erli ve önemli bir kaynak olarak gördü¤üm bu yay›n›n haz›rlanmas›nda eme¤i geçen arkadafllar›m› tebrik ediyorum. 170 y›ld›r hayatlar› pahas›na ormanlar›n korunmas› ve bugünlere getirilmesinde mücadele etmifl ve bugün hayatta olmayanlar› rahmetle anarken, tüm orman teflkilat› çal›flanlar›n› kutlar, baflar›lar dilerim. Prof. Dr. Veysel ERO⁄LU Çevre ve Orman Bakan›

5

6

rman, a¤açlarla birlikte, di¤er bitkiler, hayvanlar ve mikroorganizmalar gibi canl› varl›klarla toprak, hava, su, ›fl›k, s›cakl›k gibi fiziksel çevre unsurlar›n›n birlikte oluflturduklar› karfl›l›kl› iliflkiler dokusunu simgeleyen canl› bir varl›kt›r. Orman ekosistemi dedi¤imiz bu varl›k, insano¤lunun yarad›l›fl›ndan bu yana insanlar›n faydas›na olan kaynaklar› bar›nd›rm›fl ve insano¤lu bu kaynaklardan düzensiz biçimde yararlanm›flt›r. Zamanla bu önemli kayna¤›n u¤rad›¤› zararlar›n insan hayat›n› tehdit edebilecek ölçülere ulaflt›¤› görüldü¤ünde, ormanlar›n öncelikli olarak korunmas› ve gelifltirilmesi konusuna vurgu yap›lm›fl ve konunun bilincinde olan ülkelerin öncülü¤ünde ormanc›l›k bilimine önem verilerek gerekli yasal düzenlemeler yap›lm›flt›r. Bu durum orman kayna¤›n›n yönetimi aç›s›ndan yeni bir ad›m olmufltur. Ülkemizde ormanlar›n yönetimi 19’uncu yüzy›l›n bafllar›na kadar uzanmaktad›r. Önceleri “Cibali Mubaha” yani herkesin istifadesine aç›k bir anlay›flla faydalan›lan ormanlar Tanzimat Ferman› ile birlikte disiplin alt›na al›narak ormanc›l›k hizmetlerinin takibine yönelik olarak 1839 y›l›nda ticaret nezaretine ba¤l› bir ‘Orman Müdürlü¤ü’ kurulmufltur. Hizmetleri s›n›rl› ölçüde olan bu müdürlük, saray’›n, donanman›n, tophane’nin ve ordunun orman ürünlerine olan ihtiyac›n› sa¤lamak, istekleri en k›sa zamanda ve yeterli miktarda karfl›lamak, saray mensuplar›n›n avlanma ve e¤lenmelerine imkân sa¤lamak için çal›flmalarda bulunmufltur. Zaman›n geçmesiyle birlikte artan nüfusumuzun orman hizmet ve ürünlerine olan ihtiyaçlar› da artm›fl ve çeflitlenmifltir. Cumhuriyet dönemi ile birlikte toplumumuzun artan ve çeflitlenen ihtiyaçlar›n› karfl›lamak için ormanlar›m›z›n bilim ve teknolojinin ›fl›¤›nda daha verimli bir tarzda yönetilmesine yönelik olarak da 1937 y›l›nda bu günkü manada ‘Orman Umum Müdürlü¤ü’ kurulmufl ve ormanlar›n yönetimine iliflkin politikalar oluflturulmufltur. Ormanc›l›k politikam›z›n temelini, ormanlar›n korunmas›, gelifltirilmesi, geniflletilmesi ve sürdürülebilir bir anlay›flla iflletilmesi prensipleri oluflturmaktad›r. Bu prensipler çerçevesinde faaliyetlerini yürüten Orman Genel Müdürlü¤ü bu gün geldi¤i nokta itibariyle ormanlar› korumada ve yang›nla mücadelede Akdeniz ülkeleri aras›nda en baflar›l› ülke ve orman varl›¤›n› artt›rmada da Dünyan›n say›l› ülkeleri aras›nda yerini alm›flt›r. 170 y›ld›r ülkemizin, insanlar›m›z›n ve ormanc›l›¤›m›z›n hizmetinde olan Orman Teflkilat›, bu seviyeye köklü tarihi birikimleriyle ve mensuplar›m›z›n inançl›, özverili çal›flmalar›yla ulaflm›flt›r. Bu vesile ile ormanc›l›k tarihimize ›fl›k tutacak bu yay›n› haz›rlamada eme¤i geçenleri kutlar, çal›flmalar›n›zda baflar›lar dilerim. Osman KAHVEC‹ Orman Genel Müdürü

O

7

8

9

OSMANLI DEVLET‹'N‹N KURULUfiUNDAN ARAZ‹ KANUNNÂMES‹'N‹N ‹LÂN ED‹LD‹⁄‹ 1858 TAR‹H‹NE KADAR OSMANLI TOPRAK HUKUKU'NA GENEL B‹R BAKIfi VE ORMANLAR
Osmanl› ormanc›l›¤›n›n geliflimini ve y›llar içinde meydana gelen yap›sal de¤iflimleri daha anlafl›l›r k›lmak amac›yla konuyu, kurulufltan Arazi Kanunnâmesi'nin ilân edildi¤i tarih olan 1858'e kadar geçen dönem ve 1858-1922 y›llar› aras›ndaki dönem olmak üzere ikiye ay›rd›k. Önce, her iki dönemin de genel çerçevesini oluflturan Osmanl› toprak hukukuyla ilgili hat›rlatmalar yaparak, ormanlar›n bu çerçevenin neresinde oldu¤unun tespitine yönelik baz› bilgiler vermeye çal›flaca¤›z. ‹slâm ordular›n›n fethetti¤i topraklar›n devlete ait oldu¤unu kabul eden hukuk kural›, Büyük Selçuklular taraf›ndan Yak›ndo¤u'ya da getirilmifl ve iktâ ad›yla kurumsallaflt›r›lm›flt›r. Osmanl›lara t›mâr ad›yla geçen bu mîrî arazi rejiminin kullan›m›n› düzenleyen hukuksal çerçeveyi, fleriat ile padiflah›n koydu¤u örfî kanun sa¤l›yordu. fieriat, bireyin genel anlamda toprak üzerindeki tasarruf haklar›n› güvenceye al›rken, kanun, daha çok tar›m arazisi üzerindeki devlet denetiminin sürdürülmesiyle ilgiliydi. Fethedilen topraklar›n rakabesi(kuru mülkiyeti) devlete maledilerek, tasarrufu, tapu resmi ad› verilen bir bedel karfl›l›¤› fertlere tahsis edilmiflti. Bu topraklar mîrî ad›n› almaktayd›. Bununla beraber, fethedilen topraklar baz› eyâletlerde (Hicaz, Basra vb.) Müslüman halk›n, Midilli, Basra ve Balkanlarda gayr-i Müslim halk›n mutlak mülkü olarak b›rak›lm›flt›. Baz› eyâletlerde ise toprak, askerler aras›nda mülk olarak paylaflt›r›lm›flt›. Mîrî arazideki vergi kaynaklar›n›n belli hizmetler karfl›l›¤›nda görevlilere havale edilmesi t›mar sistemiyle gerçekleflmekte, kendilerine t›mar tevcih edilen kimseler, arazinin rakabesine veya tasarrufuna de¤il sadece gelirine sahip olabilmekteydi. Devletin sahibi olan padiflah, arazinin tasarruf ve intikal tarz›n› istedi¤i flekilde düzenleyebilmekte; mîrî arazinin bir bölümünü mülk olarak ba¤›fllamakta veya satabilmekteydi. Yine bir grup toprak da, halk›n ya da bir grubun ortak kullan›m›na terk edildi¤i için Metrûk Arazi ismini almaktayd›. Osmanl› toprak hukukundaki di¤er arazi çeflidi ise, Vak›f Arazi idi. Gerek mülk topraklar, gerek padiflah›n izniyle mîrî topraklar›n bir bölümü vak›f haline getirilebilmekteydi. Özet olarak, Osmanl› toprak hukukunda tasarrufa konu olan arazi çeflitlerini üçe ay›rmak mümkündür: 1- Mülk Arazi 2- Vak›f Arazi 3- Mîrî Arazi ‹darî, sosyal ve ekonomik fonksiyonlar içeren t›mar organizasyonunu tüm detaylar›yla burada ele almak olanak d›fl›d›r. Ayr›ca, konumuz olan ormanlar› bu sistem içinde de¤erlendirmeye çal›flmak da baz› yan›lg›lar› beraberinde getirece¤inden; biz statü olarak ormanlar›n bu organizasyonun neresinde oldu¤una iliflkin baz› bilgiler vermekle yetinece¤iz. Mülk olan orman, koru ve a¤açl›k bölgeler: Orman, koru ve a¤açl›k bölgelerin mülk haline gelmesi ise flu flekillerde olmaktayd›: Birincisi, fetih s›ras›nda yararl›l›klar› görülen gazilere temlik edilmesi veya ayn› süreçte gayr-i Müslimlerin elinde b›rak›lmas›. ‹kincisi, tar›ma elveriflsiz bir yerin a¤açland›r›larak imar ve flenlendirilmesi sonucu bu eme¤i veren kifliye devredilmesi. Üçüncüsü, tar›m arazisinin a¤açland›r›lmas› sonucunda bahçe ya da orman haline getirilmesi. Dördüncü olarak da, da¤larda kendili¤inden yetiflen -Hüdâ-

10

y› Nâbit- a¤açlar›n yetiflmesi veya meyve vermesi için çaba harcam›fl olan kifliye devredilmesi. Her dört flekilde de toprak mülkiyet kurallar› geçerli olup, a¤aç ve ürünlerinin5 tasarruf hakk› -vergisini vermek kofluluyla- sahibinin olmakta ve miras olarak b›rakabilmekteydi. Vak›f olan orman, koru ve a¤açl›k bölgeler: Geliri müminlerin ihtiyaçlar›na sarfedilmek üzere kurulan vak›flar›n önemli kaynaklar›ndan birini tar›ma dayal› gelirler oluflturmaktayd›. Ancak, kereste aç›s›ndan verimli olan ve meyve a¤açlar›n›n bol oldu¤u Marmara, Akdeniz ve Karadeniz bölgesindeki orman ve a¤açl›k alanlar›n vergi kayna¤› olarak tahsis edilmesi uygulamas›na da s›kça rastlanmaktayd›. Mîrî statüdeki orman, koru ve baltal›klar: Mîrî orman, Mîrî Da¤, Kor›-y› Mîrî, Kor›y› Hass ya da Kor›-y› Hümâyûn da denen bu tür ormanlar büyük ölçüde, Tersâne-i Âmire, Tophâne-i Âmire, Istabl-› Âmire ve ‹stanbul'un yakacak ihtiyac› için ayr›lm›flt›. Osmanl› Kanunnâmeleri bu tür ormanlardan izinsiz olarak a¤aç kesmeyi, orman ürünü elde etmeyi, hayvan otlatmay› ve avlanmay› kesinlikle yasaklam›flt›. Yine mîrî statüde olup koruma tedbirlerine çok az baflvurulan iki grup orman daha bulunmakta idi. Bunlardan birincisi, Cibâl-i Mübâha denen devlet taraf›ndan reâyân›n kereste, yakacak ve mimarî ihtiyaçlar› için ayr›lm›fl ormanlard›. ‹kinci grup orman ve korular ise, köy veya kasabalar için ayr›lm›fl baltal›klar olup, çevresinde ikamet edenler korunmas› ve yetifltirilmesinden sorumlu olduklar› gibi ihtiyaçlar›n› da buralardan temin edebilmekteydiler. Osmanl› Devleti'nin arazi hukuku ve bu hukukun ormanlar› ilgilendirdi¤i ölçüde k›sa bir de¤erlendirmesini yapt›ktan sonra, ormanlar›n idaresi ve tasarruf yöntemlerine göz atmak istiyoruz.

KURULUfiTAN 1858 TAR‹H‹NE KADAR ORMANLARIN ‹DARES‹
Bu bafll›¤›n Tersâne-i Âmire Tarihi olarak de¤ifltirilmesi de mümkündür. Zira, ürün aç›s›ndan verimli olan ormanlar›n idaresi bu kurum taraf›ndan gerçeklefltirilmifltir. Bu noktada Osmanl› Ormanc›l›k Tarihi, Tersâne-i Âmire'nin Tarihi'yle özdefl bir hale geldi¤inden tersâne ve organizasyonundan k›saca bahsetmek faydal› olacakt›r. XV. yüzy›ldan itibaren yo¤unlaflan gemi yap›m›nda kullan›lacak kerestelerin istenilen çap ve miktarda bulunabilmesi için tersâneye elveriflli a¤açlar›n bulundu¤u bölgeler koruma alt›na al›nm›flt›. Bu tür ormanlar›n s›n›rlar›, Sancak Beyi ve kad›lar›n gözetiminde bilirkifliler taraf›ndan tespit edilmekte, koruma ve denetimi kor›c›lar ma'rifetiyle yap›lmaktayd›. Osmanl› Devleti'nin XVI. yüzy›lda Akdeniz'de büyük bir deniz gücü olarak ortaya ç›kmas›n›n arka plan›nda, Tersâne-i Âmire, organizasyonu vard›. Genellikle ormanlara yak›n bölgelerde kurulan tersânelerin hacim olarak en büyükleri ise flunlard›: Merkez üs Haliç (En büyük kereste deposu olma özelli¤ine de sahipti), ‹zmit, Sinop, Süveyfl, Birecik, Basra, Rusçuk ve Kefken tersâneleri. Gerek sefer dönemlerinde, gerek baz› meslek gruplar› için infla edilecek gemilerin zaman›nda yetifltirilmesi, devletin öncelikli problemlerinden birini oluflturmakta idi. Gemiler için gereken kereste, Tersâne-i Âmire Emîni'ne ba¤l› olarak çal›flan Kereste Emîni'ne bildirilmekte, Kereste Emîni de yöre görevlileriyle birlikte en k›sa sürede belirlenen miktar› tersâneye ulaflt›rmaya çal›flmaktayd›. Kereste elde edilen bafll›ca a¤aç türleri ise flunlard›: Mefle, çam, karaa¤aç, kestane, ceviz, flimflir, ›hlamur ve ç›nar a¤açlar›.

11

Bu kereste çeflitleri ise, genellikle tersânenin ihtiyaçlar›na ayr›lm›fl orman bölgelerindeki halk›n avâr›z vergileri karfl›l›¤›nda yani Ocakl›k olarak sa¤lanmaktayd›. Ocakl›k olarak sa¤lanamayan durumlarda da tüccarlardan kereste al›m›na gidilebilmekteydi. Tersâneye gelen ürünün sa¤lanmas›nda ise az›msanmayacak say›da bir çal›flma grubu görevliydi. Tersâneye ait ürünleri nakletmek ve gemi inflas›nda çal›flmak üzere, gerek tersânede gerek gemi yap›lan di¤er yerlerde yaya, müsellem, yörük, canbaz gibi amele, nakliye ve rençber gruplar› görev yapmaktayd›. E¤er gemi Rumeli k›y›lar›nda yap›lacak ise, Rumeli müsellemleriyle yörük, canbaz ve tatarlardan, Anadolu sahillerinde yap›lacaksa yaya ve müsellemlerden yararlan›lmaktayd›. Bu hizmet gruplar› alt›flar ay arayla nöbetlefle hizmet yürütmekteydiler. Tersâneye gelen orman ürünleri ise flu meslek gruplar› taraf›ndan ifllenmekteydi: Neccârlar: Kalafatç›lar: Gemileri verilen planlara göre imal eden marangozlard›r. Geminin içine su geçmemesi için tahtalar› zift ve katranla dolduran meslek grubuydu. Errekefller(B›çk›c›lar): Keresteleri verilen ölçülere göre kesen meslek grubuydu. Teksinârc›lar: Gemiler için gerekli kürekleri da¤lardan kesmekle görevliydiler. Pârû-t›rafllar: Kürek imalinde çal›flmakta idiler. Fundac›lar: Yeni yap›lan gemileri funda a¤ac› yakarak kurutmaktayd›lar. Kömürcüler: Tersâne ve Tophâne için gereken odun kömürünü imal etmekle görevliydiler. Makarac›lar: Gemi için büyük kütükleri makara haline getirmekteydiler. Varilciler: Su ihtiyac› için varil ve f›ç› imal etmekteydiler. Sefer dönemlerinde kereste ihtiyac› ve dolay›s›yla onlar› iflleyen meslek gruplar›n›n say›s›nda da art›fl olmaktayd›. Yukar›da belirtildi¤i gibi tersâneler genellikle tafl›ma olanaklar›n›n elveriflli oldu¤u ve tersânenin ifline yarayacak a¤açlar›n bulundu¤u bölgelerde kuruldu¤undan, tersânenin oldu¤u her yerde büyük ormanlar vard› demek yanl›fl olmayacakt›r. Tersâne-i Âmire'ye ocakl›k olarak ba¤lanan yerler ise flunlard›r: ‹znikmid, Yalakâbâd, Sar›çay›r, Pazarköyü, Âb-› Sâfî, Akhisar, Geyve, Akyaz›, Sabanca, Kaymas, Kand›ra, Akâbâd, A¤açl›, Gençli, fieyhli, Taflköprü ve Karamürsel. Genel hatlar›yla aktarmaya çal›flt›¤›m›z tersâne organizasyonunda, ormanlar hâssa gemilere yarar kerastenin bulundu¤u yerler olarak görülmekte ve ormanlar›n korunmas› ise yine ayn› mant›k çerçevesinde yap›lmaktayd›. Bu tür ormanlardan yararlanmay› al›flkanl›k haline getirenlere ise, cinayete teflebbüs, h›rs›zl›k, doland›r›c›l›k, iftira ve sahtekarl›k gibi suçlara verilen kürek cezas› verilmekte idi. Tersâne ve tophânenin ihtiyaçlar› d›fl›nda kalan ormanlar ise, genellikle ‹stanbul'un yakacak ihtiyac› için ayr›lm›flt›. Sürekli artan nüfusu ve baflkent olmas›ndan kaynaklanan özel konumu nedeniyle ‹stanbul'da yaflayanlar›n ihtiyaçlar›n›n sa¤lanmas›, her dönemde padiflah ve yöneticilerin üzerinde hassasiyetle durdu¤u bir sorun olmufltur. Yöneticiler baflkentte herhangi bir huzursuzluk, dedikodu ve isyana meydan verilmemesi için yiyecek ve yakacak maddelerinin temini için görevlileri her zaman yak›ndan izleme gere¤i duymufllard›r.

12

Belgelerde yo¤un olarak konu edinilen resmî kurumlar için gereken odun ihtiyac›n›n temini, ‹stanbul A¤as›'n›n yönetiminde öncelikli olarak ele al›nmakta ve flu yollarla sa¤lanmakta idi: Birincisi, derya mübâyaas› denen ve odun getiren gemilerin y›lda bir kez ‹stanbul'a odun getirmesi yükümlülü¤ü. ‹kincisi, kazalardan ifltirâ (sat›n alma) yoluyla odun temini. Üçüncüsü ‹stanbul'un odun ihtiyac› için ayr›lm›fl ormanlardan Ocakl›k olarak odun sa¤lanmas›. ‹lk iki flekilde odun gerçek de¤erinin alt›nda bir fiyatla sat›n al›nmakta, üçüncü yöntem de ise odunun haz›rlan›p iskelelere getirilmesi paras›z olarak reâyâ taraf›ndan yerine getirilmekteydi. Halk ise orman ürünlerini ya esnaftan sat›n almakta ya da havâyic-i zarûriye için ayr›lm›fl mübâh ormanlardan kendi imkanlar›yla sa¤lamaktayd›. fiehir halk›n›n yakacak ve mimarî ihtiyaçlar›n› ise kömürcü ve keresteci esnaf› sa¤lamaktayd›. Osmanl› ‹htisap Teflkilât›'n›n genel kurallar› çerçevesinde faaliyet gösteren bu esnaf grubunun örgütlenme, dükkan açma vb. faaliyetleri devlet taraf›ndan s›k› bir flekilde denetlenmekteydi. Yakacak ifliyle u¤raflan esnaf gruplar›n›n dükkanlar› tafl›ma olanaklar› ve flehrin yang›nlara karfl› korunmas› amac›yla iskelelerde kendilerine ayr›lm›fl yerlerde aç›lmas› zorunlulu¤u vard›. Kömür ve odun satan esnafa mahalle aralar›nda sat›fl yapmas›na izin verilmesine karfl›n, keresteci esnaf›n›n flehir içinde faaliyet göstermesine izin verilmemekteydi. Di¤er ürünlerde oldu¤u gibi, devletin belirledi¤i narh üzerinden sat›fl yapan esnaf grubunun ürünün elde edilmesi, tafl›ma ve sat›fl süreci Muhtesipler taraf›ndan denetlenmekte idi. Ancak, devletin belirledi¤i fiyatla esnaf›n sat›fl fiyat› aras›nda tüketici aleyhine önemli farklar bulunmas›, kaçak odun kesimini h›zland›rd›¤› gibi denetim iflini yapan görevlilerin de bu kârl› alanda faaliyet göstermelerini teflvik etmekteydi. Keresteci esnaf›n›n satm›fl oldu¤u keresteler ise, bu esnaf grubunun iç denetimi d›fl›nda, Hassa Mimar Bafl› taraf›ndan nitelik aç›s›ndan denetime tâbi tutulmaktayd›. Di¤er esnaf gruplar›n›n ihtiyaç duydu¤u orman ürünleri ise (derici esnaf›, ayakkab›c› esnaf› vb.) yine esnaf teflkilat› genel kurallar› çerçevesinde o esnaf grubu taraf›ndan sa¤lanmaktayd›. Özellikle, ekmekçi esnaf›n›n ihtiyaç duydu¤u odunun sa¤lanmas›na özel bir önem verilmekteydi. Osmanl› Devleti'nin ormanlar›n kullan›m›na iliflkin oluflturdu¤u yap›lanma hemen hemen tümüyle ülkenin ihtiyaçlar›n›n karfl›lanmas›na yönelik olup, kurulufltan Tanzîmât Dönemi'ne kadar, ormanlar›n idaresi ve tasarrufunda çevre bilinci veya iktisadî bilinç yoktu. Dolay›s›yla, tersâne, tophâne vb. kurumlar›n ihtiyaçlar›na ayr›lm›fl ormanlar›n d›fl›ndakilerin iyi korundu¤unu söylemek pek mümkün de¤ildir. Baflka bir deyiflle, ormanc›l›k bilinci -özellikle iktisadî anlamda- Tanzîmât'la bafllam›flt›r. Tanzîmât Ferman›'nda, ülkenin iyi yönetilmesi için gerekli olan kanun ve düzenlemelerin yap›laca¤› ve ülkedeki her türlü servet kayna¤›n›n daha verimli de¤erlendirilmesi hususunda gereken önlemlerin al›naca¤›na dair vaatler k›sa zamanda uygulamaya konmufltu.

Osmanl› Padiflah› Abdülmecid

13

Fermanda kastedilen servet kaynaklar›ndan birisi de, hiç kuflkusuz orman ve ürünleri oldu¤undan, ferman›n ilân›n› izleyen y›lda Ticaret Nezâreti'ne ba¤l› olarak Orman Müdürlü¤ü kurulmufl ve Tüfenkhâne-i Âmire Müdürü Ahmet fiükrü Bey 4000 kurufl maaflla Orman Müdürü olarak atanm›flt›. Osmanl› ormanc›l›¤› için önemli bir geliflme olan bu yap›lanma, Tanzîmât'›n ço¤u uygulamalar› gibi malî nitelik tafl›maktayd›. Müdürlü¤ün çal›flma program› niteli¤indeki talimatnâme, orman tahriplerinin önlenmesine yönelik bir talimatnâme olmay›p, daha çok orman ürünlerinden al›nacak vergileri kaps›yordu. Tanzimat'›n malî uygulamalar› gere¤ince talimatnâmede belirtilen vergileri merkez ad›na Koru Muhass›l› tahsil edecekti. Ürün aç›s›ndan devletin önemsedi¤i bölgelere, muhass›la yard›mc› olmalar› için müdür ve memurlar atanm›flt›. Memurlara Tanzimat'›n gerekleri ve bundan sonra ormanlardan zorunlu ihtiyaçlar d›fl›nda faydalan›lmas› halinde al›nacak vergilerin yaz›ld›¤› bir lâyiha verilmiflti. Ellerindeki lâyihalar gere¤ince göreve bafllayan memurlar önce tersâne ve tophânenin ifline yarayacak kereste bölgelerini tespit edecekler ve izinsiz elde edilen orman ürünlerine el koyarak ihale ile sat›lmas›n› sa¤layacaklard›. Ayr›ca, kereste ve odun kömürü elde edip dahilî ve haricî müflterilere satmak isteyen olursa, bunlar›n denetimini yapacaklard›. Tânzîmat gere¤ince odun ve odun kömürü ocakl›klar› da uygulama d›fl› b›rak›ld›¤›ndan, taflradaki orman görevlilerinin ifl yükü ve önemi daha da artm›flt›. Orman Müdürlü¤ü'nün faaliyetleri sonucunda eski uygulamalarla k›yaslanamayacak gelir elde edilmeye bafllanm›flsa da, bu durum uzun sürmemifltir. Uzun süreli olmamas›n›n en önemli sebebini Tânzîmat'›n getirdi¤i yenilikleri içine sindiremeyen kitlelerin ve ormanlardan ticarî amaçlarla yararlanmay› al›flkanl›k haline getiren âyân ve eflrâf›n memurlara sorun ç›kartmas› oluflturmufltur. Di¤er sebebi ise, Ahmet fiükrü Bey'in Orman Müdürlü¤ü görevine ek olarak Posta Nâz›rl›¤›'na atanmas› oluflturmufltu. Posta Nezâreti ve örgütü, Orman Müdürlü¤ü gibi yeni bir yap›lanma sürecine girdi¤inden yöneticisine ek sorumluluklar yüklüyor ve fiükrü Bey'in ilk görevini ihmal etmesine neden oluyordu. Ormanlarla ilgili uygulamalar›n baflar›s›zl›¤a u¤ramas›nda görevlilerin sorumlulu¤u da yok de¤ildi. Devletin orman müdür ve memurlar›na yeteri kadar maafl vermedi¤ini bahane ederek halktan yasal olmayan yol ve isimlerle vergi istemekteydiler. Gerek halk›n bu yeni vergi ve uygulamalara tepkisi, gerek yöneticilerin gösterdi¤i karars›zl›k ve istikrarl› bir yönetim anlay›fl›ndan uzak olmalar› sonucunda 1841 y›l›nda Orman Müdürlükleri la¤vedilmifl; 1842 y›l›nda da di¤er alanlarda oldu¤u gibi Muhass›ll›k uygulamas›ndan vazgeçilmiflti.

1858 ARAZ‹ KANUNNAMES‹'NE GÖRE OSMANLI TOPRAK HUKUKU
Tanzimat-› Hayriyye'nin -her ne kadar ormanc›l›¤›m›z aç›s›ndan yeterli düzenlemeleri içermese bile- yararl› hamlelerinden birisi "Ramazan Kanunu"da denilen 1858 tarihli Arazi Kanunnamesi'nin haz›rlanarak neflredilmesidir. 7 Nisan 1274 (1858) tarihli Arazi Kanunnâmesi, asl›nda eski Osmanl› Kanunnâmelerinde ormanlarla ilgili var olan hükümlere fazlaca bir yenilik getirmemifl olmakla birlikte, bu hükümlerin derlenip toplanarak umumun uymakla yükümlü bulundu¤u yaz›l› kanunlar haline getirilmesi, modern devlet anlay›fl› ve yap›lanmas› aç›s›ndan kuflkusuz faydadan uzak de¤ildir.

14

Ad› geçen kanunnâmeye göre Osmanl› Devleti'nde araziler 5 k›sma ayr›lm›flt›r: 1- Arazi-i Memlûke 2- Arazi-i Mîriyye 3- Arazi-i Mevkûfe 4- Arazi-i Metrûke 5- Arazi-i Mevât Bu arazi s›n›fland›rmas›na göre, ormanlar, devlete ait arazi olan arazi-i mîriyyeden olabildikleri gibi, flah›slar›n sahibi olduklar› arazi-i memlûkeden veya belli köy-kasaba ya da ahali aras›nda kullan›ma b›rak›lm›fl olan arazi-i metrûkeden de olabilmifldir. Yani Osmanl› Devleti'nde, devlete ait ormanlar oldu¤u gibi, flah›s mal› olan ormanlar da görülmektedir. 1858 Arazi Kanunnamesi'nin ormanlarla ilgili maddeleri hakk›nda, yine Orman Bakanl›¤› Yay›n Dairesi Baflkanl›¤›'nca yay›mlanan bu eserin birinci cildinde yeterli aç›klaman›n yap›ld›¤›n› söyleyerek daha fazla aç›klama yapmay› gereksiz görüyoruz.

ORMAN N‹ZAMNAMES‹
Halk, Tânzîmat'la gelen malî külfetlerin eski uygulamalar›n isim de¤ifltirmifl flekilleri oldu¤unu asl›nda biliyordu. Ancak, yüzy›llard›r devam eden Cibâl-i Mübâha anlay›fl›n›n yani halk›n kullanmakta oldukça serbest b›rak›ld›¤› ormanlar›n, yeni vergilerle kontrol alt›na al›nmas›na büyük tepki göstermiflti. Halk›n bu tepkisinden ürken yöneticiler tüm uygulamalardan vazgeçerek ormanlardan iktisadi aç›dan faydalanmak hususunda yeni çareler aramaya koyulmufllard›. Tanzimat Ferman›'nda, ülkenin iyi yönetilmesi için gerekli kanuni düzenlemelerin yan› s›ra, ülkede bulunan her türlü servet kayna¤›n›n daha verimli de¤erlendirilmesi hususunda gereken önlemlerin al›naca¤› da belirtiliyordu. Ülkedeki servet kaynaklar›n›n önemlilerinden biri olan ormanlar›n bilimsel yöntemlere uygun olarak idareleri ve korunmalar› amac›yla "orman fenninde mâhir" hüviyeti ile, dönemim siyasi özelliklerine de uygun olarak, Fransa'dan Louis Tassy ve Alexandre Estem adl› iki uzman ve dört kiflilik yard›mc› bir ekibin Türkiye'ye ça¤›r›ld›¤›n› görüyoruz. Bu heyete, ülkedeki orman varl›¤›n›n tesbit edilmesi, ormanlar için gerekli teknik personelin yetifltirilmesi, orman teflkilat›n›n kurulmas› vs. gibi görevler verilmiflti.

Louis Tassy

Tassy ve daha baflka yabanc› uzmanlar Osmanl› Devleti'ndeki ormanlar›n idaresi, ormanlardaki tasarruflar›n bilimsel yöntemlere uygun hale getirilmesi ve bunu temin edebilmek için de gerekli yasal düzenlemelerin yap›lmas› konusunda dönemin yerli memurlar› ile birlikte çal›flmalara bafllam›fllar ve bunun neticesinde Tassy 1860 y›l›nda Meclis-i Me'âbir'in bafl›na getirilmiflti. Bu meclis çal›flmalara bafllayarak, Orman Mektebi'nin ilk

15

mezunlar›yla birlikte Rumeli ve Anadolu'da üç milyon hektardan fazla mîrî orman›n keflif ve tesbitini yapm›fl bu ormanlar›n yeni usullerle ihale ve sat›fl ifllerini haz›rlam›fl ve uygulmaya koymufltu. Bunlar›n yan›nda, ormanlar›n hukuken düzene sokulmas›n› sa¤layacak mevzuat› haz›rlam›fl, bu mevzuat› uygulamaya koyacak teflkilat› da kurmufltu. En önemlisi devlet ormanlar›n›n idare usûlü için 52 maddelik bir nizamnâme ile 38 bentlik bir flartnâme haz›rlam›flt›. Bu nizamnâme ile çok genifl sahalar› kapsayan mîrî ormanlar›n usûl ve nizâm alt›na al›nmalar› iyi korunup iflletilmeleri tasarlanm›flt›. Orman Nizamnâmesi’ne göre, "Memâlik-i Mahrûse-i fiahânede Kâ`in Ormanlar" dört k›sma ayr›l›yordu: 1- Do¤rudan do¤ruya devlete ait olan mîrî ormanlar. 2- Vak›flara ait ormanlar. 3- Kasaba ve köylere ayr›lm›fl bulunan baltal›klar. 4- fiah›slara ait özel ormanlar. Nizamnâmenin devlete ait ormanlar›n s›n›rlar›n›n tesbit edilece¤ine iliflkin gelece¤e at›f yapan ikinci maddesi d›fl›ndaki di¤er maddeler uygulamaya aittir. Ancak, Orman Nizamnâmesi'nin getirdi¤i önemli yenilik, ormanlar›n korunmas› konusuna iliflkin olup, Arazi Kanunnâmesinin istismara aç›k olan yüz dördüncü maddesindeki "cibâl-i mübâha" anlay›fl›n›n terk edilerek bu tür ormanlar›n da devlete ait ormanlar statüsüne al›nd›¤›n› belirten beflinci maddesidir. Bu maddeye göre halk, zaruri ihtiyaclar› için "cibâl-i mübâha" olan ormanlardan odun ve kereste kesme konusunda eskiden oldu¤u gibi yine serbest b›rak›lm›fl olmakla birlikte bu ormanlardan ticaret amac›yla odun ve kereste kesimi vergiye ba¤lanm›flt›r. Nizamnâmenin ikinci maddesine göre ise devlete ait olan ormanlardan a¤aç kesilmesi, eskiden oldu¤u gibi yine yasaklanm›flt›r. Orman Nizamnâmesi'nin uygulanmaya baflland›¤› 1870 y›l›ndan itibaren ormanlar›n korunmas›nda birinci derecede sorumluluk valilere verilmifl ve merkezde kurulan Orman Meclisi ile uyumlu çal›flmalar› istenmifltir. Taflra'da ise özellikle mübah ormanlar›n tasarrufunda ve tarla açmaya yönelik hareketlerde nizamnâme hükümleri Orman Mektebi mezunlar›n›n kontrolüne b›rak›lm›flt›r. Bütün bu hukukî düzenlemeler yap›l›rken, yine ayn› döneme paralel olarak orman, kor› ve baltal›klar›n bazen halk bazen de devlet görevlileri taraf›ndan tarla haline getirilmesi, ormanlarda muhacir iskan edilmesi, dönemin gereklili¤i olarak ülke çap›nda telgraf direklerinin dikilmesi ve ka¤›t fabrikal›r›n›n kurulmas›, ülke içinde inflâ edilen demiryollar› için yap›lan ihaleleri kazanan flirketlere demir yolun her iki taraf›nda genifl bir alan içindeki ormanlar› iflletme hakk›n›n da verilmesi vs. gibi nedenlerle orman tahripleri ne yaz›k ki devam etmifltir. Orman Nizamnâmesi'nin uygulanmaya bafllad›¤› 1870 y›l›ndan itibaren ormanlar›n korunmas›nda birinci derecede sorumluk valilere verilmifl ve merkezde kurulan Orman Meclisi ile uyumlu çal›flmalar› istenmifltir. Taflrada ise, özellikle mübâh ormanlar›n tasarrufunda ve tarla açmaya yönelik hareketlerde nizamnâme hükümleri Orman Mektebi mezunlar›n›n kontrolüne b›rak›lm›flt›. Tanzîmât'la bafllayan ve Orman Nizamnâmesi'nin ilân› ile devam eden süreçte ülke ormanlar›n›n korunmas›yla ilgili altyap› tamamlanm›fl, bu tarihten sonra yap›lanlar bu altyap›n›n düzeltilmesi veya daha da gelifltirilmesi gibi bir tak›m çabalardan ibaret kalm›flt›r. Özellikle, 1876-1908 y›llar› aras›ndaki istibdâd döneminde -Orman Mektebi mezunlar›n›n çabalar› ve Duyûn-› Umûmiye idaresinin ipekçilikle ilgili teflvikleri hariç- ormanc›l›k aç›s›ndan kayda de¤er bir geliflme olmam›flt›r.

16

XIX. yüzy›l›n son çeyre¤ine kadar bu kurum ve kanunlaflma dönemiyle ilgili olarak ilginç olan ise, kanunlaflt›rma hareketleriyle, ormanlar›n yok edilme sürecinin ayn› döneme rastlamas›d›r. Osmanl› Devleti'nin içinde bulundu¤u ekonomik, sosyal ve siyasî ekonomik flartlar çerçevesinde meydana gelen orman tahriplerinin sebepleri flöyle s›ralanabilir: 1- T›mar sisteminin ortadan kalkmas› ile ortaya ç›kan idari bofllukta baflta sipahi ve güçlü kiflilerin topraklara el koyma sürecinin bafllamas› ve 1858 Arazi Kanunnâmesi'nin bu süreci h›zland›rmas›yla ortaya ç›kan orman, koru ve baltal›klar›n tarla haline getirilmesi. 2- K›r›m ve Kafkasya'dan yap›lan göçler sonucunda göçmenlerin verimli topraklar yerine daha çok ormanl›k bölgelere iskan edilmesiyle birlikte meydana gelen orman tahripleri. 3- Osmanl› Devleti'nde demir yolu yapan flirketlerin gerek yol yap›m› için gerek 20 km2 lik alan içinde yapt›klar› orman tahripleri. 4- XIX. yüzy›lda meydana gelen geliflmelere paralel olarak maden iflletmecili¤indeki art›fl, telgraf sistemi ve ka¤›t fabrikas›n›n kurulmas› sonucunda meydana gelen tahripler. 5- Frans›z uzmanlar›n da teflvikleriyle iç ve d›fl pazarlara yönelik olarak elde edilen kerestelerin ihale ile sat›lmas›yla meydana gelen tahripler. 1908-1922 y›llar› aras›ndaki dönem ise savafllarla geçti¤i için Ali R›za Bey taraf›ndan yürütülen -kanun tasar›s›, lâyiha, nizamnâme ve okul gibi- yo¤un çabalar sonucunda mevcut yap› Cumhuriyet'e devredilmifl ve ça¤dafl anlamda ormanc›l›k bu dönemle bafllam›flt›r.

17

CUMHUR‹YET DÖNEM‹ ORMANCILI⁄IMIZ
1920-1923 y›llar› aras›nda ormanc›l›k iflleri, ‹ktisat Vekaletine ba¤l› bir Genel Müdürlükle yürütülme¤e devam edilmifltir. Bu ara baz› kanun ve kararlar ç›kar›larak uygulanmaya konulmufltur. ATATÜRK’ün 1922 y›l› Meclis aç›l›fl konuflmalar›ndaki: “Gerek ziraat ve gerek memleketin servet ve s›hhati umumiyesi noktas› nazar›ndan ehemmiyeti muhakkak olan ormanlar›m›z› asri tedbir ile hüsnühalde bulundurmak, tevsi etmek ve azami faide temin eylemek esas düsturlar›m›zdan biridir” buyurular›, ormanc›l›k hizmetlerimizin geliflmesinde büyük bir esas teflkil etmifltir. 1 Ekim 1920 tarihinde Baltal›k Kanunu, 15 Nisan 1924’de devlet ormanlar›ndan köylülerin faydalanmas›n› sa¤layacak ‹ntifa Hakk› Kanunu ç›kar›lm›fl ve fakat karfl›lafl›lan zorluklar ile teknik eleman yetersizli¤ine ve milletin uzun geçmifle dayal› al›flkanlar›na çeliflki teflkil etmesi nedeni ile yürürlükten kald›r›lm›flt›r. 1869 y›l›nda Orman Umum Müdürlü¤ünün, kurulmas›ndan itibaren zaman›n hükümetlerinin ormanc›l›¤a verdikleri önem ve hizmetlerle ilgileniflin ana gayesi de dikkat al›narak, de¤iflik kriterlerle pek çok Bakanl›k bünyesinde durmadan yer de¤ifltirdi¤i görülmektedir. Bu yer de¤ifltirmelerin ve ba¤l› olunan Bakanl›klar›n adlar›n›, Orman Müdürlü¤ünün kuruluflu olan 1839’dan itibaren günümüze kadar kronolojik olarak afla¤›da s›ralanm›flt›r.

Faaliyet Dönemi 1839-1869 1869-1872 1872-1873 1873-1877 18781879-1886 1887-1892 1892-1908 1909-1920 1920-1923 1923-1924 1925-1928 1928-1931 1931-1969 1969-1981 1981-1991 1991-2003 2003-

Ormanc›l›ktan Sorumlu Birim Orman Müdürlü¤ü Orman Umum Müdürlü¤ü Orman Umum Müdürlü¤ü Orman Umum Müdürlü¤ü Orman Umum Müdürlü¤ü Orman Umum Müdürlü¤ü Orman Umum Müdürlü¤ü Orman Umum Müdürlü¤ü Orman Umum Müdürlü¤ü Orman Umum Müdürlü¤ü Orman Umum Müdürlü¤ü Orman Umum Müdürlü¤ü Orman Umum Müdürlü¤ü Orman Umum Müdürlü¤ü Orman Genel Müdürlü¤ü Orman Genel Müdürlü¤ü Orman Genel Müdürlü¤ü Orman Genel Müdürlü¤ü

Ba¤l› Oldu¤u Bakanl›k Ticaret Nezareti Maliye Nezareti Orman ve Maadin Nezareti Maliye Nezareti Orman ve Maadin Nezareti Ticaret ve Ziraat Nezareti Maliye Nezareti Orman, Maadin ve Ziraat Nezareti Ticaret ve Ziraat Nezareti ‹ktisat Nezareti ‹ktisat Bakanl›¤› Tar›m Bakanl›¤› ‹ktisat Bakanl›¤› Tar›m Bakanl›¤› Orman Bakanl›¤› Tar›m Orman ve Köy ‹flleri Bakanl›¤› Orman Bakanl›¤› Çevre ve Orman Bakanl›¤›

18

Atatürk’ün direktiflerine ve gelece¤e ›fl›k tutan çok yönlü görüfllerine dayan›larak 1937 y›l›nda 3204 say›l› Kanunla Tar›m Bakanl›¤›na ba¤l› hükmi flahsiyeti haiz ve katma bütçeyle idare olunan bir Genel Müdürlük olarak ormanc›l›k gerçek hizmet yerini alm›fl ve daima geliflen ve geniflleyen hizmet anlay›fl› içinde 1969 y›l›nda Orman Bakanl›¤›’n›n kurulufluna kadar ülke düzeyine yay›lan ve çok yönlü talepleri karfl›layan bir kurulufl olarak ülkede gerçek yerini alm›flt›r. Orman Genel Müdürlü¤ü 1937 y›l›nda ç›kar›lan 3116 say›l› Orman Kanunu ile teknik ve ekonomik ormanc›l›¤›n ülkemizde yerleflmesini 1945 y›l›nda ç›kar›lan 4785 say›l› kanunla ormanc›l›kta Devlet Mülkiyeti tezini esas alan ve s›n›rl› ölçüler içinde özel orman mülkiyetine yer veren bir görüfl ve anlay›fl› 1956 y›l›na kadar sürdürerek ayn› y›l ç›kar›lan 6831 say›l› Orman Kanunu ile millete ve orman köylüsüne hizmet götürme aflamas›na ulaflm›flt›r. 1950-1960 y›llar› aras›nda orman suçlar›n›n aff›n› sa¤layan ve dolay›s›yla orman tahribine h›z kazand›ran dört af kanunu ç›kar›lm›flt›r. Neticede bu kanunlar, orman suçlar›n›n artmas› ile orman varl›¤›m›z›n azalmas›n› ve verim gücünün eksilmesini süratlendirmifltir. Ormanlar›n önemini anlay›p, ço¤almas›n› ve korunmas› gayretlerinin artt›r›lmas› yönünde ilgili teflkilatlar›nca çal›flma yap›l›rken, ters etki yapan baz› politik müdahaleler neticede, anayasa içinde orman ve ormanc›l›¤a ait hükümlerin yer almas›n› zorunlu k›lm›flt›r. Di¤er devletlerin anayasalar›nda pek görünmeyen flekli ile,ormanc›l›¤›m›z› milli öneme kavuflturan ve çal›flmalara güç katan hükümler 02.07.1961 tarihli Anayasada yer alm›flt›r. Ancak, 191. maddede yer alan bu hükümler, 1971 de yeniden ele al›narak ve öncelikle orman-köy iliflkileri aç›s›ndan baz› de¤iflikliklerden sonra, 1225 say›l› kanunla 131 inci: “Ormanlar›n ve Orman Köylüsünün korunmas›, ormanlar›n gelifltirilmesi” bafll›¤› alt›nda, devlet ormanlar›n korunmas› ve ormanl›k sahalar›n geniflletilmesi için gerekli kanunlar› koyman›n devletin hüküm ve tasarrufu alt›nda oldu¤unu hükme ba¤lam›fl bulunmaktad›r. Yine bu madde de, Devlet ormanlar›n›n mülkiyetinin devir olunamayaca¤›, kamu yarar› d›fl›nda irtifak hakk›na konu olamayaca¤› hükmü getirilerek devlet ormanlar›n›n, kanuna göre devletçe yönetilip iflletilece¤i belirtilmifltir. Orman köyleri ve köylüleri ile ilgili olarak, “Ormanlar içinde veya hemen yak›n›nda oturan halk›n kalk›nd›r›lmas› ve orman koruma bak›m›ndan, orman›n gözetilmesi ve iflletilmesinde Devlete bu halk›n iflbirli¤i yapmas›n› sa¤lay›c› tedbirler ve gereken hallerde baflka yere yerlefltirme kanunla düzenlenir” ifadesi gene bu madde kapsam›nda yer alm›flt›r. 1981 Anayasas›nda, ormanlar ve orman köylüsü iliflkilerine daha fazla önem verilerek orman köylüsünün kalk›nd›r›lmas› ve dolay›s›yla da ormanlar›n daha iyi korunabilmesi ve gelifltirilmesine at›flarda bulunuldu¤u görülmektedir. Bu Anayasan›n 169 inci maddesinde ormanlar›n korunmas› ve muhafazas›n›n, 170 inci maddesinde ise, orman köylüsünün korunmas›, kalk›nd›r›lmas›, yerlerinde kalk›nd›r›lmas› mümkün olmayan orman köylerinin nakledilmesi ve boflalt›lan yerlerin a¤açland›r›lmas› hususlar›nda ilke ve esaslara iliflkin hükümlere yer verilmifltir.

19

TEfiK‹LAT YAPISI
1937 de ç›kar›lan 3116 say›l› “Orman Kanunu” teknik ve modern ormanc›l›¤a mevzuat aç›s›ndan da büyük olanaklar getiren aflama olmufltur. Buna paralel olarak 1937’den itibaren kurulmas›na bafllanan “Devlet Orman ‹flletmeleri” ile ormanc›l›k hizmetleri; dikim, kesim ve nakliyat› ile tamamen orman mühendislerinin teknik ve idari sorumlulu¤u alt›nda götürülme¤e bafllanm›fl, 1945 y›l›nda 4785 say›l› kanunla özel orman iflletmecili¤inin devam›nda bilhassa ekonomik zorluklar nedeniyle tafl›d›¤› sak›ncalar› yok eden ve tüm ormanlar› Devletlefltiren hükümler getirilmifltir. Orman Umum Müdürlü¤ü 1937 y›l›nda ç›kar›lan 3204 say›l› “Orman Umum Müdürlü¤ünün Teflkilat Kanunu” ile kurulmufltur. Daha önceki kurulufllarla ilgili olarak yeterli bilgiye sahip de¤iliz. Esas olarak Orman Umum Müdürlü¤ünün kuruluflu bu tarih kabul edilmektedir. 1937 y›l›ndaki Teflkilat Yasas›na göre; • Koruma, • Harita ve Kadastro • Amenajman • ‹flletme • ‹mar • Tedrisat • Fenni Araflt›rma • ‹nflaat • A¤açland›rma • Mücadele ve Avc›l›k • Sanayi ve ‹statistik • Ekonomi • Murakebe ve Teftifl flubelerinden ibaret idi. Taflra Teflkilat› olarak Vilayet Teflkilat› orman durumuna göre kurulur hükmü yer al›yordu. ‹lk olarak baz› vilayet merkezlerinde Çevirge Müdürlükleri kuruluflu ile bafllam›fl, bilahare bu kurulufllar döner sermaye ile çal›flan Revir Amirliklerine dönüflmüfltür. 1945 y›l›na kadar Revir Amirli¤i kuruluflu olarak devam eden taflra kuruluflu, 25.6.1945 tarihinde 4767 Say›l› Kanunla “Devlet Orman ‹flletmesi Müdürlü¤ü” olarak de¤ifltirilmifltir. 1951 Y›l›nda Orman Umum Müdürlü¤üne ba¤l› olarak Baflmüdürlük Teflkilat› kurulmufltur. 1951 y›l›nda kurulan Baflmüdürlüklere Devlet Orman ‹flleme Müdürlükleri ba¤lanm›flt›r. 1950 y›l›ndan itibaren iflletmeler, özelliklerine göre m›nt›kalara ayr›larak “Orman Baflmüdürlükleri”ne ba¤lanm›fl ve merkeziyetçilik sisteminin bölgelere kaymas› prensibine ilk ad›m at›lm›flt›r. 1956 y›l›nda ç›kar›lan 6831 say›l› yeni “Orman Kanunu” 3116 say›l› kanunun baz› hususlar›n› tamamlayarak yeni imkanlar getirmifltir. Devam eden olumlu faaliyetlerde bilhassa ormanlar›n korunmas› konular›nda karfl›lafl›lan baz› müflküllere ba¤l› olarak, 1961 y›l›nda kabul edilen Anayasan›n 131 inci maddesi ile teminat getirici ilkeler metinde yer alm›flt›r. 17.04.1970 gün ve 255 say›l› kanunla bu madde bilahare tadil olunmufl ana esprinin devam› yan›nda getirilen hükümlerle, Orman köyleri ile iflbirli¤i önemle vurgulanm›flt›r.

20

1960 y›l›ndan itibaren Hükümetler, ormanc›l›k hizmetlerinin artan önemini ve bu yöndeki çeflitli problemlerin devam›n› dikkate alarak, teflkilat› yeniden düzenleyebilmek aç›s›ndan çal›flmalara bafllam›fl ve ormanc›l›k hizmetlerini Parlamentoda müstakil bir Bakanl›k olarak flekillendirmeyi düflünmüfllerdir. Ormanc›l›k sektöründeki hizmetlerin çok fazla çeflitlenmesi ve hacminin büyümesi sonucu, bu hizmetleri müstakilen ve hizmet esas›na göre teflkilatlanarak yürütmek üzere 07.08.1969 tarihinde “Orman Bakanl›¤›” kurulmufl ve Orman Genel Müdürlü¤üne ba¤l› kurulufl olarak Bakanl›k bünyesinde yer alm›flt›r. Gerek Ormanc›l›k Sektörü gerekse Orman Ürünleri Endüstrisi Sektörünü yürüten Orman Bakanl›¤›, Kanunda aç›klanan görevleri 31.02.1981 tarihine kadar sürdürmüfltür. Orman Bakanl›¤› , Devlet Baflkanl›¤›n›n 21.09.1980 gün ve 4-741 say›l› oluru ile önce, G›da Tar›m ve Hayvanc›l›k Bakanl›¤› ile birlefltirilerek Tar›m ve Orman Bakanl›¤› ad›n› alm›fl, 1981 y›l›nda ç›kar›lan 13.02.1981 tarih ve 2384 say›l› “Orman Bakanl›¤›n›n Tar›m Bakanl›¤›na Devri Hakk›nda Kanun” ile Orman Bakanl›¤› resmen kapat›lm›flt›r. Kapat›lan bu Bakanl›¤a ba¤l› katma bütçeli Orman Genel Müdürlü¤ü , Tar›m Bakanl›¤›na devredilmifl ve bu Bakanl›¤›n ad› Tar›m ve Orman Bakanl›¤› olarak de¤ifltirilmifltir.1983 y›l› sonunda ise bu Bakanl›k, Köyiflleri Bakanl›¤› ile birlefltirilerek Tar›m Orman ve Köy ‹flleri Bakanl›¤› ad›n› alm›flt›r. Böylece 1981 y›l›ndan itibaren A¤açland›rma ve Milli Parklar Genel Müdürlükleri kapat›lm›fl ve bu genel müdürlüklerce yürütülen hizmetler Orman Genel Müdürlü¤üne devredilmifltir. ORKÖY Genel Müdürlü¤ü ise önce müstakil bir daire baflkanl›¤›na dönüfltürülmüfl, daha sonrada bu daire baflkanl›¤› ayn› bakanl›k bünyesindeki Teflkilatlanma ve Destekleme Genel Müdürlü¤ü bünyesine al›nm›flt›r. Esasen kapat›lmas› ile yap›lan hatan›n anlafl›lmas› ve ormanc›l›k faaliyet ve hizmetlerinin gerçeklefltirilmesinde karfl›lafl›lan teknik, mali, ekonomik ve sosyal güçlüklerin afl›labilmesi için orman teflkilat› 1991 y›l›nda yeniden Orman Bakanl›¤› fleklinde teflkilatlanm›flt›r. 07.08.1991 tarih ve 442 say›l› “Orman Bakanl›¤›n›n Kurulufl ve Görevleri Hakk›ndaki Kanun Hükmünde Kararname” ile kurulan Bakanl›¤›n amaç ve görevleri ile merkez ve taflra teflkilat yap›s›, yürürlü¤e girmifltir. Bu Kanun Hükmünde Kararname de¤ifltirilerek 21.05.1992 tarihinde 3800 say›l› Kanun olarak yürürlü¤e konulmufltur. A¤açland›rma ve erozyon kontrolü, fidan üretimi, tohum üretimi ORKÖY faaliyetleri, milli parklar ve av ve avc›l›k, yaban hayat› faaliyetleri ve mesire yerleri faaliyetleri Bakanl›k Ana hizmet birimlerince yürütülmeye bafllanm›fl, orman iflletmecili¤i faaliyetlerinden olan koruma, gelifltirme ve iflleme faaliyetleri ise Orman Genel Müdürlü¤ü (OGM) taraf›ndan yürütülmüfl ve katma bütçeli ba¤l› kurulufl olarak Bakanl›k bünyesinde yer alm›flt›r. 1.5.2003 tarih ve 4856 say›l› “Çevre ve Orman Bakanl›¤› Teflkilat ve Görevleri Hakk›nda Kanunla” Çevre Bakanl›¤› ile Orman Bakanl›¤› kapat›larak Çevre ve Orman Bakanl›¤› kurulmufltur. Katma bütçeli ve kamu tüzel kiflili¤ine sahip olan Orman Genel Müdürlü¤ü (OGM) ba¤l› kurulufl olarak Bakanl›k bünyesinde yer alm›flt›r. 17.07.2006 tarih ve 26226 say›l› Resmi Gazetede Yay›nlanan 5538 Say›l› Kanunla 5018 Say›l› Kanun ekinde yer alan I say›l› cetvelden II say›l› cetvele geçirilerek Özel Bütçeli ‹dareler statüsüne geçmifltir. Orman Genel Müdürlü¤ü; Çevre ve Orman Bakanl›¤›na ba¤l›, özel bütçeli kamu tüzel kiflili¤ine haiz bir Genel Müdürlüktür.

Kaynak: Çevre ve Orman Bakanl›¤›, Osmanl› Ormanc›l›¤›-I-II-III kitab›

21

22

KISALTMALAR BOA. . . . . . . . . . A. MKT. UM. . . . DH. . . . . . . . . . . H. . . . . . . . . . . . HMfi. . . . . . . . . . ‹D. . . . . . . . . . . . M. . . . . . . . . . . . MD. . . . . . . . . . . NO. . . . . . . . . . . fiD. . . . . . . . . . . Y. MTV. . . . . . . . Baflbakanl›k Osmanl› Arflivi Sadâret-Mektûbî Kalemi Umûm Vilâyât Dâhiliye Nezâreti Hicrî Hukûk Müflâvirli¤i ‹dâre K›sm› Milâdi Mühimme Defteri Numara fiûrâ-y› Devlet Y›ld›z- Mütenevvî Mâruzât

H‹CRÎ AYLARIN RUMUZLARI M. . . . . . . . . . . . S. . . . . . . . . . . . . RA. . . . . . . . . . . R. . . . . . . . . . . . . CA. . . . . . . . . . . . C. . . . . . . . . . . . . B. . . . . . . . . . . . . fi. . . . . . . . . . . . . N. . . . . . . . . . . . L. . . . . . . . . . . . . ZA. . . . . . . . . . . . Z. . . . . . . . . . . . . Muharrem Safer Rebî'u'l-Evvel Rebî'u'l-Âhir Cemâziye'l-Evvel Cemâziye'l-Âhir Receb fia'bân Ramazan fievvâl Zi'l-Ka'de Zi'l-Hicce

Kaynak: Çevre ve Orman Bakanl›¤›, Osmanl› Ormanc›l›¤› ‹le ‹lgili Belgeler I-II-III, Ankara

23

AHMED fiÜKRÜ BEY’‹N ORMAN MÜDÜRLÜ⁄ÜNE NASB VE TAY‹N‹ VE MUKADDEMDEK‹ MEMUR‹YET‹NDEN MUHASSAS MAAfiININ TAHS‹S‹ HAKKINDA T‹CARET NEZARET‹’N‹N TAKR‹R‹
Malûmu übbehetmelzumu asafeneleri buyuruldu¤u veçhile memaliki mahrusei hazreti flahanede icras› muktezay› iradei seniyeden olan Orman Nizamat›n›n tesviyesi z›mm›nda bir münasibinin Orman Müdüri tayini lâz›m gelmifl ve Tüfenkhanei âmire müdüri olup bu defa memuriyeti merkumeden istifa etmifl olan Ahmed fiükrü Bey bendeleri her veçhile dirayetkâr ve mücerrebületvâr bulunmufl olma¤la mîrî mumaileyh bendelerinin Orman Müdüri nasb ve tayini ve mukeddemdeki memuriyetinden dolay› Maliye Hazinesinden muhassas olub münhal olan flehriye dört bin kurufl maafl›n iflbu elli alt› senesi Recebi fierifi gurresinden itibaren mîrî mumaileyhe tahsisi hususlar› muvaf›k› irâdei aliyeleri buyurulur ise emir ve ferman hazreti menlehülemrindir. (Ahmed Fethi) ...........Mühür

ORMAN N‹ZAMATININ TESV‹YES‹ ‹Ç‹N TÜFENKHANE MÜDÜRÜ AHMED fiÜKRÜ BEY’‹N ORMAN MÜDÜRLÜ⁄ÜNE NASB VE TAY‹N‹ HAKKINDA ARZ TESKERES‹
Seniyülhimema Kerimüflfliyema Devletlû ‹nayetlû Atufetlû Übbehetlû Efendim Hazretleri: Malûmu âli buyuruldu¤u üzere orman nizamat›n›n tesviyesi z›mm›nda bir münasibinin Orman Müdüri nasb ve tayini lüzumuna mebni sab›k Tüfenkhane Müdüri Ahmed fiükrü Bey bendelerinin dirayetkâr ve reviyetfliar olmas› cihetile mukeddemdeki memuriyetinden dolay› Maliye Hazinesinden muhassas olub münhal olmufl olan dört bin kurufl maafl›n elli alt› senesi Recebi fierifi gurresinden itibaren tahsisile Orman Müdüri nasb ve tayini hususuna dair Ticaret Nâz›r› Devletlû Fethi Pafla Hazretlerinin bir k›t’a takriri manzuru âlii cenab› flahane buyurulmak üzere irsali suyi müflirileri k›l›nm›fl olma¤la muvaf›k› iradei seniyei hazreti mulûkâne buyurulur ise icray› iktizas›na mubaderet olunaca¤› beyanile tezkeresi senaveri terkimine ibtidar k›l›nd› efendim. Fî: 18/C/1256, (1840)

24

AHMED fiÜKRÜ BEY’‹N ORMAN MÜDÜRLÜ⁄ÜNE NASB VE TAY‹N‹ HAKKINDA ‹RADE
Mar’ûz-› Çâker-i Kemîneleridir ki: Residei desti lâzim olan iflbu tezkerei seniyyei vekâletpenahileri ve nâz›r› müflarünileyh hazretlerinin zikrolunan takriri mûbarek ve mesud hâkipayi tutyasayi hazreti mulûkaneye bittakdim meflmulu enzar› flevket âsar› cenab-› cihandar› buyurulmufl ve bermucibi takrir mah› mezbur gurresinden itibaren olmuktar maafl tahsisile mîrî mumaileyh bendelerinin Orman Müdüri nasb ve tayin olunmas› flerefrizi sunuh ve sudur buyurulan iradei seniyyei flahane icab›ndan bulunmufl ve salifüzzikir takrir iradei savb› samileri k›l›nm›fl olma¤la olbabta emir ve ferman hazreti veliyülemrindir. Fî: 19/C/1256, (1840)

ORMAN MÜDÜRÜ AHMED fiÜKRÜ BEY’‹N D‹RAYET SAH‹B‹ BULUNMASI HASEB‹LE POSTA NEZARET‹ MEMUR‹YET‹ DE MAAfiSIZ OLARAK MEMUR‹YET‹NE ‹LAVE KILINMASI HAKKINDA ARZ TEZKERES‹
Seniyülhimema Kerimüflfliyema Devletlû ‹nayetlû Atufetlû Übbehetlû Efendim Hazretleri: Malûmu devletleri buyuruldu¤u veçhile izzetlû Sami Efendi bendelerinin Takvimi Vakay› Nezâretine memuriyeti cihetile uhdei idaresinde bulunan Posta Nezâretinin ahar münasibine ihalesi lâz›m gelmifl ve geçende Orman Müdüri tayin olunan Ahmed fiükrü Bey kullar› erbab› dirayetten Nezâreti merkumenin iflbu idaresine muktedir bendegan›ndan bulunmufl olduguna binaen Nezâreti mezkûrenin bilâ maafl mîrî mumaileyhin ilâve memuriyeti k›l›nmas› hususuna dair Ticaret Nâz›r› Devletlû Pafla hazretlerinin bir k›t’a takriri manzuru âli buyrulmak için irsali sevi samileri k›l›nm›fl olma¤la bermucibi takrir posta maslahat›nn› dahi mîrî mumaileyh kullar›n›n memuriyetine ilavesi muvaf›k iradei naalî adei hazreti flahane buyurdlur ise icray› iktizas›na ibtidar olunaca¤› beyanile tezkerei senaveri terkimine mübaderet k›l›nd› efendim. 11/B/1256, (1840)

AHMED fiÜKRÜ BEY’‹N ORMAN MÜDÜRLÜ⁄ÜNE TAY‹N KILINDI⁄INA DA‹R
Mar’ûz-› Çâker-i Kemîneleridir ki: Enmile zibi tazim ve tebcil olan iflbu tezkerei seniyyei vekâlet penahilerile Nâz›r› müflarünileyh hazretlerinin takriri mübarek ve mualla hakipayi cenab-› mülûkhâneye bittakdim manzur flevket mefhur hazreti flahane buyrulmufl ve t›bk› ifl’ar ve istizan olundu¤u veçhile Nezâreti mezkûrenin bilâ maafl mîrî mumaileyh bendelerinin memuriyetine ilâve k›l›nmas› flerefsudur buyrulan emr ve irade meali ifadei hazreti mülûkâne muktezay› münifinden bulunmufl ve takriri mezkûr savb› samilerine iade ve irsal k›l›nm›fl olma¤la olbabda emr ve ferman hazreti veliyülemrindir. Fî: 12/B/1256, (1840)

25

BOA. A. MKT. UM. NO: 120/46

26

BOA. A. MKT. UM. NO: 120/46

H.1269/M.1854

Çiftçilikle u¤raflanlar›n tarla açmak için ormanlar› yok etmelerinin önlenmesine iliflkin.

Ma'rûz-› Çâker-i Kemîneleridir ki, Memâlik-i mahrûse-i hazret-i flâhânenin ba'z› mahallerinde zürrâ' tâifesi güya yer açmak garaz›yla büyük ormanlar› yakmakda olduklar› bu kerre tahkîk ve istihbâr buyuruld›¤›na ve bu keyfiyyet bi'l-âhire Tersâne-i 'mire umûr›na sekte îrâs›n› mûcib olub bir vechile tecvîz olunur mevâddan olmad›¤›na binâ`en bundan böyle cebel-i mubâhadan ve kurâ ve çiftlikât hayavânât›na mahsûs mer'âdan ve arâzî-i evkâfdan boz hâlî olan yerleri yeniden açub zer' itmek murâd idenlere kânûn-› müfâd›na ve zirâ'at müdîrlerinin yedlerinde bulunan ta'lîmnâmelere tatbîkan ruhsat virülüb ba'z› kasaba ve karyeler civârlar›nda olarak ahâlî taraf›ndan hatab kesilmekde olan ormanlar›n muhâfazas›na dikkat olunmas› ve böyle ormanlar›n ve cânib-i mîrîye ve fluna buna 'âid olan ve Tersâne-i 'mire içün lüzûmu bulunan orman ve a¤açlar›n ihrâk ve itlâf›na mütecâsir olanlar bulund›¤› halde dahî bu kerre bâ-irâde-i seniyye tanzîm olunan kânûn-i cezâ ahkâm› mûcibince te`dîblerine bak›lmak üzere keyfiyyetlerinin bâ-mazbata hâk-i pâ-y› seniyyelerine 'arz ve inhâs› içün mahallerince iktizâ idenlere tenbîhât icrâs› z›mn›nda keyfiyyetin lâz›m gelen me`mûrin bendelerine tavsiye ve ifl'âr k›l›nmas› Meclis-i Vâlâ'da bi't-tensîb irâde-i seniyye-i hazret-i mülûkâne müte'allik ve fleref-pîrây buyur›ld›¤› beyân-› sâmîsiyle keyfiyyetin zîr-i irâde-i çâkerîde kâin mahallerde bulunan me`mûrin kullar›na ekîden tenbîh ve ifl'âr›yla tamâm-› icrâs› husûs›n› âmir hâme-ârâ-y› zîb-i sutûr olan bir k›t'a fermânnâne-i hidîvîleri me`âl-i karîn-i müdrike-i 'âbidânem olmufl ve t›bk-› emr ü fermân-› seniyyeleri vechile keyfiyyet iktizâ idenlere ekîden tenbîh ve izbâr k›l›nd›¤›n›n beyân ve ifâdesi ma'r›z›nda terkîm ve takdîm-i 'arîza-i çâkeriyye ictirâ' olunmufldur. Ol bâbda ve her halde emr ü fermân hazret-i veliyyü'l-emrindir. Fî 18 RA. Sene [12] 69. Mutasarr›f-› Karesi

27

BOA. A. MKT. UM. NO: 326/55

28

BOA. A. MKT. UM. NO: 326/55

H.1275/M.1858

Devlet ormanlar›na zarar veren afliretlerin uygun bir bölgeye iskan edildiklerine dair 1275 (1858) tarihli belgedir.

Hüdâvendigâr vâlisine: Hüdâvendigâr eyâleti dâhilinde kâin tersâne-i âmireye merbût ormanlarda hemgâm-› sayf ve flitâda ba'z› aflâyîr iskân iderek zikrolunan ormanlara mazarrat îrâs itdirmekde old›klar› Gemlik keraste me'mûru taraf›ndan zabt olunmufl old›¤›ndan ve sûret-i ifl'âra nazaran aflâyîr-i merkûmenin zikrolunan ormanlarda iskân› mazarrat› müstelzem olarak tecvîz olunamayaca¤›ndan bunlar›n îcâb› vechile dâhil-i eyâletde ve sâ'ir mevâki'-i münâsebede iskânlar› husûsun›n savb-› sâmîlerine bildirilmesi übbehetlü devletlü kapûdân pafla hazretleri taraf›ndan bâ-tezkere ifl'âr k›l›nmakdan nâflî keyfiyyet meclîs-i vâlâya lede'l-havâle mîrî ormanlar›n›n hüsn-i muhâfazas›yla tersâne-i âmireye lüzûm› olan kerasteye takabbuz-› terettüb itdirilmemesi ve bunlar›n def'i mazarratlar› esbâb›n›n istihsâli lâzimeden olmas›yla aflâyîr-i merkûmenin yine dâhil-i eyâletde mevâki'-i münâsebede iskân itdirilerek zikrolunan ormanlar›n hüsn-i muhâfazalar› husûsun›n savb-› sâmîlerine bildirilmesi tezekkür k›l›nm›fl olma¤la ol-vechile icrâ-y› îcâb›na himem-i sâmîyeleri der-kâr buyurulmak siyâk›nda flukka. Taraf-› hazret-i kapûdânîye kenâr. ‹flbu tezkere-i aliyye-i âsaf-âneleri me'âl-i sâmîsi ve flukka-y› mezkûre sü'edâs› ma'lûm-› âcizî olarak ifl'âr-› sâmîleri vechile vâli-i müflârün-ileyh hazretlerine tastîr k›l›nan tahrîrât-› senâverî mezkûr flukka ile leffen irsâl savb-› âlî-i kapûdânîleri k›l›nma¤la emr ü irâde hazret-i men lehü'l-emrindir.

29

BOA. Y. A. RES. NO: 9/97

30

BOA. Y. A. RES. NO: 9/97

H.1298/M.1880

Memleket dahilindeki bütün ormanlar›n ve madenlerin ›slah› için yap›lan yaz›flmalar.

Fî 20 May›s sene [12] 96 târîhlü Ticâret Nezâret-i Celîlesi'ne vürûd iden tezkire-i sâmiye sûretidir. Orman ve ma'âdinin hüsn-i idâresiyle vâridât›n›n tezyîdi içün icrâ k›l›nan tedkîkât ve ol bâbda nezâret-i celîleleriyle cereyân iden muhaberât üzerine ›slâhât-› mâliye komisyonu vâridât flu'besinden kaleme al›nub meclis-i mahsûs-› vükelâda mütâla'a k›l›nan mazbatada gösterildi¤i üzere ma'âdinin tâliblerine maktû'an ihâlesi mukarrer olub fakat ormanlardan lây›k›yla istifâde olunmak içün ya masârif-i külliye ihtiyâr›yla îcâb itdi¤i kadar fen ve muhâfaza ve idâre me`mûrlar› ta'yîn olunarak ve îcâb iden yollar yapd›r›larak ormanlar tamâmen ve kâmilen taht-› inzibâta ve idâreye al›nmak ve yahud flimdiden parça parça tâliblerine i'âde idilmek fl›klar›ndan birinin ihtiyâr› lâz›m gelir ise de ormanlar›n tamâmen taht-› muhâfaza ve idâreye al›nmas› içün hasebe'l-hâl masârif-i külliye ihtiyâr› mümkin olamayaca¤› gibi sûret-i maktû'ada ihâlesi de envâ' müflkilât› istilzâm idece¤i cihetle kâbil olmayub emâneten hüsn-i muhâfaza ve idâresi zarûrî bulund›¤› anlafl›ld›¤›ndan flimdiye kadar taht-› muhâfaza ve idâreye al›nm›fl ve al›nmas› mukarrer bulunmufl olan mahaller ormanlar› içün orman idâresince tanzîm olunan teflkîlât defterleri mûcibince tefrîk idilen dokuz milyon guruflun cüz`iyyetine mebnî bunlar›n cümlesini ›slâha kâfî olamayaca¤› cihetle flimdilik sevâhilde bulunan vilâyât ormanlar›n›n idâresine tahsîs ve bir de ormanlardan istifâde idilmek yollar›n tanzîmine mütevakk›f old›¤›ndan ma'denler ihâle olundukca bunlar için tefrîk olunan mebâli¤den kalacak akça ile Nâfi'a Nezâreti'yle bi'lmuhâbere îcâb iden yollar yapd›r›larak hüsn-i idâre ve inzibât›n te`mîni ve ele geçecek vâridât-› sâfiyeden yüzde yirmisi hazîneye al›nub küsûrunun sâlifü'z-zikr dokuz milyon gurufl tahsîsâta ilâve ile ilerüki sene di¤er bir iki mahall ormanlar›n›n daha taht-› idâreye al›narak ve bu yola devam idilerek pey-der-pey maksad›n hâs›l olaca¤› cihetle icrâs› taleb olunan teflkîlât›n âna göre mevki'-i icrâya îsâli ve bi't-tab' birkaç sene lây›k›yla idâre olunamayacak olan mahaller ormanlar›n›n dahî bütün bütün muhâfazas›z b›rak›lmamak üzere mümkün mertebe kor›c›lar ta'yîniyle takayyudât icrâs› husûs›n›n dahî mahalleri me`mûrlar›na tevdî'i ve orman ve ma'âdin büdcesine idhâl idilmifl olan palamut ve mazu a'flâr›n›n idâre-i mezkûreye ta'lîki olmamas›na mebnî bunun geçen seneki karâr vechile doksan alt› sene-i mâliyesi Mart'›ndan i'tibâren idâre-i mezkûre vâridât büdcesinden ihrâc›yla mal me`mûrlar› idâresine virilmesi meclis-i mahsûs-› mezkûr karâr›yla bi'l-istîzân irâde-i seniyye-i cenâb-› pâd-flâhî iktizâ-y› 'âlîsinden olarak Mâliye Nezâret-i Celîlesi'ne teblî¤-i keyfiyyet ve Nâfi'a Nezâreti'ne de i'tâ-y› ma'lûmât olunmufl olma¤la ber-vech-i muharrer îfâ-y› muktezâs›na himmet buyur›lmas› siyâk›nda tezkire-i senâverî terkîm k›l›nd›. Asl›na mutâb›kt›r.

31

BOA. Y. A. RES. NO: 36/14

32

BOA. Y. A. RES. NO: 36/14

H.1304/M.1886

Orman ve Maden ‹daresi'nin Maliye'ye ilhak›, Ticaret ve Bay›nd›rl›k Bakanl›klar›n›n birlefltirilmesi üzerine memurlar aras›nda yeni teflkilata göre düzenleme yap›lmas›na iliflkin.

Nezâret-i Umûr-i Nâfi'a Mektûbî Odas› Numero 78 Huzûr-i Fehâmet-Mevfûr-› Hazret-i Sadâret-Penâhî'ye; Ma'rûz-› Çâker-i Kemîneleridir ki, Orman ve Ma'âdin ‹dâresi'nin Mâliye Nezâret-i Celîlesi'ne ilhâk›yla Ticâret Nezâreti'nin Nâfi'a Nezâreti'ye birleflmesi muktezâ-y› irâde-i seniyye-i hazret-i pâd-flâhîden olub mâliye dâiresi havl›s›nda vâki' Ticâret Nezâreti dâiresinin vüs'atsizli¤i ile baraber orman ve ma'âdin me`mûrlar›na b›rak›lmak lâz›m geldi¤i cihetle Ticâret ve Zirâ'at ve Sanâyi' müdîriyyetleri hey`etleriyle istatistik kaleminin Nâfi'a Nezâreti dâiresine nakli îcâb eyleyerek Nâfi'a Nezâreti'ne mahsûs dâire ise ancak me`mûrîn-i mevcûdeyi istî'âba kâfî old›¤›ndan ve flu aral›k masârif-i külliye ihtiyâr› dahî rehîn-i cevâz olamayaca¤›ndan Nâfi'a Nezâreti'ne mahsûs dâirenin zemin kat›nda vâki' ko¤ufl ve kahve oca¤› gibi mevcûd üç odan›n bölünerek ve çerçeveleri tecdîd ol›narak dâire-i ticâret'den nakl idecek me`mûrlara tahsîsi tasavvur ile bunlar›n masârif-i ta'mîriyye ve tanzîmiyyesi keflf itdirilerek takrîben on befl bin gurufl masrafla vücûda gelece¤i anlafl›lm›fl ve bu hâle göre zikr olunan müdîriyyetler ve kalem hey`eti buralara s›¤›flabilür ise de tercüme-i fünûn kalemi hey`etinin dahî dâire-i nezârete nakli lâz›m geldi¤i takdîrde ânlar içün yer bulunamam›fl olma¤la zikr olunan zemin kat›ndaki odalar›n dâire-i ticâret'den nakl idecek me`mûrlara tahsîsan ol mikdâr masrafla ta'mîr ve tanzîmi muvâf›k-› irâde-i 'aliyye-i cenâb-› vekâlet-penâhîleri old›¤› halde mebla¤-› mezbûrun müsâra'aten tesviye ve îfâs› husûs›n›n Mâliye Nezâret-i Celîlesi'ne emr ü ifl'âr›yla keyfiyyetin taraf-› 'âcizîye dahî irâde ve izbâr buyurulmas› bâb›nda emr ü fermân hazret-i veliyyü'l-emrindir. Fî 8 Rebî'u'l-hir sene 304 ve fî 23 Kânûn-i Evvel sene 302. Ticâret ve Nâfi'a Nâz›r›

33

BOA. fiD. NO: 519/6

34

BOA. fiD. NO: 519/6

H.1312/M.1894

Orman davalar›nda uygulanan zaman afl›m› süresinin de¤ifltirilmesi hakk›nda Orman Bakanl›¤›'n›n yaz›s›.

Orman ve Ma'âdin ve Zirâ'at Nezâreti Mektûbî Kalemi 'Aded 373 Ma'rûz-› Çâker-i Kemîneleridir ki, Orman Nizâmnâmesi'nin otuz birinci maddesinde ormanlara müte'allik tazmînât da'vâlar› içün mürûr-› zamân cürmün vukû'› târîhinden i'tibâren üç mâh old›¤› ve ahkâm-› lâhika dahî üç ay zarf›nda icrâ olunmaz ise münfesih olaca¤› muharrer olub halbuki ormanlarca gerek mültezimîn ve gerek müte'ahhidînin ve gerek eflhâs-› sâirenin mugâyir-i nizâm îkâ' idegeldikleri mu'âmelât ve harekât me`mûrin-i mevcûdenin kifâyetsizli¤inden dolay› ekseriyyet üzere vakt ü zamân›yla haber al›namayub haber alunanlar da ya geflt ü güzâr esnâs›nda me`mûrîn taraf›ndan görilmekde ve yahud âhar taraf›ndan ihbar olunmakda olub bu sûretler bile pek çok def'alar müddet-i mezkûrenin mürûrundan sonra vâki' olmakda old›¤› ve flu ittilâ'dan sonra tahkîkât ve keflfiyyât-› muktezîyye icrâs› ve îcâb iden raport ve keflifnâmelerin tanzîmiyle ikâme ol›nacak de'âvînin esbâb-› sübûtiyyesini istihzâr dahî ormanlar›n vüs'ati ve mevâki'in bu'd› ve ba'zen mevsimin ormanlarda keflf ü güzâra müsâ'adesizli¤i sebebiyle bir hayli vakte muhtâc bulund›¤› cihetle hareket-i mezkûrenin vukû'› târîhinden i'tibâren üç mâh zarf›nda ikâme-i da'vâ itmek imkân hâricinde görünmekde olub e¤erçi ahîran neflr ol›nan usûl-i muhâkemât-› cezâiyyenin mürûr-i zamân fasl›nda cünhalardan dolay› ikâme-i da'vâ içün mürûr-i zamân cürmün târîh-i vukû'›ndan i'tibâren üç sene olmak üzere mahdûd ve ormanlardan dolay› vukû' bulacak cezâ-y› nakdî ve tazmînât hükümleri dahî cünha nev'inden ma'dûd ise de usûl-i muhâkemât-› mezkûrenin dört yüz seksen yedinci maddesinde iflbu fasl›n ahkâm› ba'z› cünha ve kabâyiha müte'allik de'âvînin mürûr-› zamânla sükûtun› ta'yîn iden nizâmât-› mahsûsa ahkâm›na halel getürmez deyü musarrah olmas› orman da'vâlar›ndan dolay› mürûr-i zamân husûs›nda usûl-i muhâkemât-› mezkûreye tevfîk-i mu'âmeleyi mâni' görünmekde ve halbuki mürûr-i zamân 'âdî kabahat da'vâlar›nda kable'd-da'vâ bir ve ba'de'l-hükm iki sene ve cünhalarda kable'l-hükm üç ve ba'de'l-hükm befl seneden 'ibâret old›¤› halde ormanlar hasârât-› a'zamiyyeyi mûcib olan tazmînât ve cezâ-y› nakdî da'vâlar›nda böyle üç mâh zarf›nda ikâme idilmek ve ahkâm-› lâhikan›n ke-zâlik üç mâh zarf›nda icrâ itdirilmek mecbûriyyeti cerâyim ve hareket-i mezkûreye nazaran mütenâsib görilememekde ve e¤erçi mezkûr otuz birinci maddede muharrer üç mâh mürûr-i zamân›n madde-i mezkûrenin sarâhatine istinâden yal›n›z tazmînâta hasr›yla cezâ-y› nakdî da'vâ ve hükümlerinin bundan istisnâs› ciheti vârid-i hatr olmakda ise de mehâkimce ahkâm-› kavânîn ve nizâmât dâ`imâ mücrimînin lehine tefsîr olunmas› kâ'ide-i 'umûmiyyesine tevfîkan flu sûreti mehâkime kabûl itdirmek meflkûk olub 'ale'l-husûs ikâme olunan da'vâlar›n pekço¤› tazmînâta munhas›r olmak hasebiyle sûret-i mezkûre mehâkimce kabûl idilece¤i farz olundukda tazmînât da'vâlar› müstesnâ oldukca bundan yine istifâde idilemeyece¤i gibi usûl-i muhâkemât-› cezâiyyenin dört yüz seksen alt›nc› maddesinde cerâyimden dolay› hukûk-› flahsiyye cihetince vukû' bulmufl hükümler lâ-yetegayyer hükmüne girdikleri târîhden i'tibâren on befl sene sonra sâk›t olaca¤› muharrer old›¤› ve Mecelle ahkâm› dahî bu merkezde bulund›¤› halde bunlar›n cümlesinden müstesnâ olarak ormana müte'allik tazmînât hakk›ndaki hükümlerin üç mâh içinde icrâ olunmaz ise ke-en-lem-yekün 'addi maslahata ve hukûk-› hazîneye münâfî görünmekde old›¤›ndan nâflî madde-i mezkûrenin ya orman tazmînât ve cezâ-y› nakdî da'vâlar›n›n kânûnen cünha nev'inden ma'dûdiyeti cihetile mürûr-i zamân müddetinin mahâlikin ahvâli ve ormanlar›n vüs'ati ve de'âvînin ehemmiyet ve cesâmeti gibi hâlât nazar-› dikkate al›narak ihtiyâcât hâl ve zamâna göre tashîhi muktezî old›¤›ndan lutfen îfâ-y› muktezâs›yla netîcesinin taraf-› çâkerîye emr ü ifl'âr›na erzânî-i müsâ'ade-i celîle-i cenâb-› vekâlet-penâhîleri bâb›nda emr ü fermân hazret-i veliyyü'l-emrindir. Fî 29 Receb sene 312 ve fî Kânûn-i Sânî sene 310. Orman ve Ma'âdin ve Zirâ'at Nâz›r› 35

BOA. fiD. NO: 519/12

36

BOA. fiD. NO: 519/6

H.1312/M.1894

Orman yang›nlar›n söndürülmesi esnas›nda sarfedilen masraflara binaen bakanl›k bütçesine ilave edilmesine dâir.

Ma'rûz-› Çâker-i Kemîneleridir ki, Hüdânkerde mîrî ormanlar›nda vukû' bulacak harîk masraf›na mukâbil îcâb›nda sarf idilmek üzere ihtiyâten bir mikdâr mebâli¤in tahsîsiyle havâlenâmesinin istihsâli Cezâyir-i Bahr-i Sefîd vilâyetinden vârid olan yüz otuz alt› numerolu ve 15 Teflrîn-i Sânî sene 310 târîhli tahrîrâtla ifl'âr olunmufl ve muhâsebeye lede'l-havâle mezkûr masrafa mukâbil tahmînî büdcelerine münâsib bir fley konulmas› lüzûmu fiûrâ-y› Devlet Dâhiliye Dâiresi'nin 29 Kânûn-i Sânî sene 307 târîhli buyuruld›-› 'âlî-i sadâret-penâhîleriyle zaten evvelce irâde ve fermân buyur›lm›fl olmas›na mebnî harîk masraf›yla vilâyet ormanlar›na iddi'â-y› tasarrufda bulunan eflhâs›n hâmil olduklar› senedât›n tedkîki içün vilâyetlerde teflekkül idecek komisyonlar masârif-i istikflâfiye ve sâireleri mukâbili olarak seksen bin guruflun zuhûrât tertîbi nâm›yla nezâret-i 'âcizî büdcesine kayd ve idhâl olunarak lede'l-hâce sarf›na müsâ'ade buyur›lmas› husûsunun huzûr-› 'âlî-i sadâret-penâhîlerine 'arz ve istîzân› ifâde k›l›nm›fl olma¤la ol bâbda emr ü fermân hazret-i veliyyü'l-emrindir. Fî 22 fia'bân sene 312 ve fî 5 fiubat sene 310. Orman ve Ma'âdin ve Zirâ'at Nâz›r›

37

BOA. ‹RÂDE ORMAN VE MA’ÂD‹N, GENEL NO: 215 (105), HUSÛSÎ NO: 2

38

BOA. ‹RÂDE ORMAN VE MA’ÂD‹N, GENEL NO: 215 (105), HUSÛSÎ NO: 2

H.1313/M.1895

Sinop yang›n›nda evsiz kalm›fl olanlar›n yapt›racaklar› evler için gereken kerestelerin 1 y›l süreyle vergiden muaf tutulmas›n›n istendi¤i ‹râde.

Bâb-› Âlî Dâ'ire-i Sadâret Amedî-i Dîvân-› Hümâyûn 240 Atûfetlü efendim hazretleri: Sinob harîkinde musâb olarak meskensiz kalm›fl olan ahâlinin inflâ' itdiricekleri hâneler içün celbeyleyecekleri zîrî Sinob meclîs-i belediyesinden mazbatal› melfûf defterde envâ'› gösterilen kerastelerin gümrük ve orman resminden istisnâs› Kastamon› vilâyetinden inhâ idilmifl ve sûret-i ifl'âr›n tervîci muvâf›k-› flân-› âlî bulunmufl old›¤›ndan ol-vechile îfâ-y› muktezâs›n›n orman ve ma'âdin ve zirâ'at nezâret-i behiyyesine ve cânib-i vilâyete ma'lûmât i'tâs›n›n dâhiliye nezâret-i celîlesine havâlesi hakk›nda flûrâ-y› devlet dâhiliye dâ'iresinin mazbatas› melfûfuyla arz ve takdîm olunmufl olma¤la ol-bâbda her ne vechile irâde-i seniyye-i hazret-i hilâfet-penâhî fleref-sünûh ve sudûr buyurulur ise mantûk-› âlîsi infâz idilece¤i beyân›yla tezkire-i senâverî terkîm k›l›nd› efendim. Fî 2 Safer [1]313. Fî 12 Temmuz [1]311. Sadr-› a'zam Sait.

Ma'rûz-› çâker -i kemîneleridir ki: Resîde-i dest-i ta'zîm olub melfûflar›yla manzûr-› âlî buyurulan iflbu tezkere-i sâmî-i sadâret-penâhîleri üzerine mûcebince irâde-i seniyye-i cenâb-› hilâfet-penâhî fleref-müte'allik buyurulmufl olma¤la ol-bâbda emr ü fermân veliyyü'l-emrindir. Fî 5 Safer [1]313. Fî 15 Temmuz [1]311. Ser-kâtib-i hazret-i flehr-yârî Tahsin.

39

BOA. ‹RÂDE ORMAN VE MA’ÂD‹N, GENEL NO: 830 (156), HUSÛSÎ NO: 1

40

BOA. ‹RÂDE ORMAN VE MA’ÂD‹N, GENEL NO: 830 (156), HUSÛSÎ NO: 1

H.1314/M.1896

Ormanlar›n korunmas› ve yararlan›lmas› hususlar›nda al›nacak önlemlerin konu edildi¤i ‹râde'dir.

Bâb-› Âlî Dâ'ire-i Sadâret Amedî-i Dîvân-› Hümâyûn 970 Atûfetlü efendim hazretleri: Memâlik-i flâhânede bulunan ormanlar›n cesâmet ve ehemmiyeti nisbetinde ve fenn ve kâ'ideye muvâf›k sûretde idâre olunmamakda oldu¤› cihetle sûret-i matlûbede istifâde idilmeme¤le berâber mugâyir-i usûl ve kâ'ide kat'iyat ve sû'-i isti'mâlâtdan dolay› ormanlar›n tahribât› günden güne ilerülemekde oldu¤›na ve bun›n bafll›ca sebebi ise fenn ve idâre-i umûr›n›n bir me'mûra tevdî'i ve lüzûm› kadar orman kor›c›s› istihdâm olunamamas› kaziyyesi bulundu¤una mebnî menâbi'-i servetin mühimmi olan ormanlardan sûret-i matlûbede istifâde ve yolsuz ve nizâms›z kat'iyât cihetiyle tahribâtdan vikâye içün fenn ve idâre-i umûr›n›n yekdigerinden tefrîkiyle orman müfettiflleri umûr-› fenniye ile ifltigal iderek umûr-› idâre içün birer bafl müdir ve elviye ile ehemmiyet-i mevkî'iyesi bulunan mahallerde birer müdir ve kazâ merkezleriyle orman ve ma'âdin mahsûlüne mahreç olan iskelelerde kazâ ve mevki' me'mûrlar› namlar›yla birer me'mûr istihdâm› ve el-yevm müstahdem müfettifl kâtiblerinin ser-müdîriyetlerde kitâbet refâkâtinde ve müdiriyet merkezlerinde kitâbet hidmetinde bulundur›larak orman tezkere muharrirleri de idâre me'mûrlar› ma'iyyetine virilüb sevâhil ve sâ'ir ehemmiyetli mevâki'de bulunan orman ondal›k me'mûrlar›n›n tevzî'ini ve el-yevm omanlar›n muhâfazas›na me'mûr olub adedleri lüzûmundan kalîl olmas›ndan nâflî ormanlarda bulundur›lamayarak muhâf›zlar› olmayan sevâhilde müstahdem piyâde ve ekser livâ ve kazâda umûr-› idâre ile müstakill süvâri kor›c›lar› müfettifllerin ma'iyyetine virilerek bunlar münhas›rân ormanlar›n muhâfazas›nda istihdâm idilüb sevâhile idâre me'mûrlar› cümlesinden olmak üzre müceddeden kolc›lar ta'yîni ve ma'âdin ve tafl ocaklar› rüsûmât›n›n ba'd-ezîn idâre me'mûrlar› ma'rifetiyle istifâs› ve orman ser-müfettifl ve müfettifl-i sânîleriyle ma'den mühendisleri vilâyât›n kang› cihetinde kendilerine lüzûm görünür ise oralarda isbât-› vücûd itmek içün nim seyyâr olarak cümlesi idâre bafl müdirlerinin refâkâtinde bulunmas› ve idâre me'mûrlar› orman ve ma'âdin ve zirâ'at müdir ve me'mûr› nâm›yla yâd olunmas› ve bafl müdirlere zirâ'at müfettifllerine dahî hakk-› nezâret virilmesi ve suver-› ma'rûzan›n flimdilik orman mu'âmelât› sâ'ir vilâyât-› flâhâneye nisbetle ehemmiyetli olan Kastamon› ve Adana ve Konya vilâyetlerinde mevki'-i icrâya vaz'› ve bu bâbda zamîmeten sarf› iktizâ iden dörtyüzotuzsekizbinüçyüzellidört guruflun üçyüztokuz senesi orman ve ma'âdin vâridât›nda sâb›k›na nisbetle fazla zuhûr iden yüzonalt›bin küsûr liradan tesvîyesine me'zûniyet i'tâs› husûsuna dâ'ir orman ve ma'âdin ve zira'ât nezâret-i behiyyesinin tezkereleri 20 R.evvel sene [1]312 târîhinde arz-› huzûr-› âlî k›l›nm›fl idi nezâret-i müflârün-ileyhâdan te'kîd-i keyfiyyet olunmakda olma¤la ol-bâbda her ne vechile irâde-i seniyye-i hazret-i hilâfet-penâhî fleref-müte'allik buyurulur ise mantûk-› münîfî infâz idilece¤i beyân›yla tezkere-i senâverî terkîm k›l›nd› efendim. Fî 15 R. evvel sene [1]314. Fî 13 A¤ustos sene [1]312. Sadr-› a'zam Rifat. Ma'rûz-› çâker-i kemîneleridir ki: Resîde-i dest-i ta'zîm olub manzûr-› âlî buyurulan iflbu tezkere-i sâmîye-i sadâret-penâhîleri üzerine mûcebince irâde-i seniyye-i cenâb-› hilâfet-penâhî fleref-müte'allik buyurulmufl olma¤la ol-bâbda emr ü fermân hazret-i veliyyü'l-emrindir. Fî 22 R. evvel sene [1]314 ve Fî 20 A¤ustos sene [1]312. Ser-vâridât-› hazret-i flehr-yârî. Tahsin. 41

BOA. fiD. NO: 530/20

42

BOA. fiD. NO: 530/20

H.1319/M.1901

Kanunlara ayk›r› olarak ormanlardan yap›lan a¤aç kesimin engellenmesi, kaçak kesim yapanlardan para cezas› al›nmas› ve al›nan cezan›n %2'sinin orman memurlar›na verilmesine iliflkin.

Orman ve Ma'âdin ve Zirâ'at Nezâreti Mektûbî Kalemi 'Aded 78 Ma'rûz-› Çâker-i Kemîneleridir ki, Ormanlarda îkâ' ol›nan nizâms›z kat'iyyât ve tahrîbâtdan dolay› 'âid olduklar› mehâkime mürâca'atla cezâ-y› nakdî ve tazmînât istihsâli sûretleriyle mahkûm idilen eflhasdan aran›lan mebâli¤in vakt ü zamân›yla tahsîline medâr olmak üzere sâir emvâl-i devletin tahsîlinde muvazzaf me`mûrlara virilmekde olan 'â`idât kabîlinden olarak orman me`mûrlar›na da ücret-i vekâlet râddesinde bir fley i'tâs› hakk›nda sebk iden 'arz ve istîzân-› çâkerîye cevâben fleref-bahfl-› hâme-i ta'zîm olan on dokuz numerolu ve 28 Zi'l-Hicce sene 318 târîhli tezkire-i sâmiye-i cenâb-› vekâlet-penâhîlerinde o gibi ta'kîbât›n icrâs› zaten orman me`mûrlar›yla müfettifllerinin vezâif-i asliyyesi cümlesinden old›¤› misillü ahîren bakâyâ tahsîlât›n›n teshîli z›mn›nda hazînece ittihâz olunan usûlün henüz muhassenât› görilüb görilemedü¤i bilinemedi¤inden bunlara ayr›ca bir fley terk ve i'tâs› câ`iz olmad›¤› fiûrâ-y› Devlet Mâliye Dâiresi karâr›na 'atfen irâde ve ifl'âr buyur›lm›fl ve encümen-i nezâret-i çâkerîden yaz›lan mazbatada Orman Nizâmnâmesi'nin otuz birinci maddesinde muharrer old›¤› vechile ormana müte'allik olub tazmînât taleb ahz›n› îcâb iden bir hareket hakk›nda ikâme ol›nacak da'vâya ol hareketin vukû'› târîhinden i'tibâren üç mâh zarf›nda mübâfleret olunmad›¤› ve ba'de'l-muhâkeme lâh›k olacak hükm dahî üç mâh zarf›nda icrâ k›l›nmad›¤› takdîrde münfesih olaca¤› gibi de'âvînin rü`yet ve temfliyetini te`hîre bâdî olan me`mûrlar da cezâ kânûnnâme-i hümâyûn› mûcibince mücâzât ol›nacaklar›na nazaran madde-i mezkûre hükmünce me`mûrîn-i mûmâ-ileyhim vezâif-i mürettebelerini müddet-i mu'ayyene zarf›nda îfâ itmeyerek cüz`î bir rehâvet vukû'a getürecek olurlar ise nizâmen dûçâr-› cezâ olmalar› lâz›m gelüb halbuki ormanlar›n muhâfazas› ve vâridât›n hüsn-i cibâyeti gibi bir tak›m vezâif-i esâsiyye ve mühimme ile de mükellef olan me`mûrîn-i mûmâ-ileyhime gerek de'âvî-i vâk›'an›n tesrî'-i rü`yeti ve gerek i'lâmât›n müddet-i nizâmiyyesi zarf›nda tenfîz-i ahkâm› yol›nda sarf idecekleri ikdâmât ve mesâ'iye karflu bir fley virilemedi¤inden ve hazîne-i celîle bakâyâs›n›n tahsîlinde muvazzaf me`mûrlara bakâyâdan 'â`idât tefrîk ve ifrâz olunmakda olub orman me`mûrlar›na virilmesi tezkire-i mütekaddime-i 'âbidânemle 'arz ol›nan yüzde iki râddesindeki ücret-i tenfîziyye ise hukûk müflâvirli¤i ta'lîmât›n›n elli birinci maddesi hükmünce mahkûmun-'aleyhden istîfâ ol›nacak masârif muhâkeme 'âdât›ndan olmas›yla hazînece müttehaz olan usûle makîs olamayaca¤›ndan sâlifü'l-'arz elli birinci madde mûcibince Der-Sa'âdet vekîllerine virildi¤i gibi hükm-i i'lâm›n tenfîzi ta'kîbât›yla mükellef olan orman me`mûr ve müfettifllerine de yüzde ikiye mu'âdil ücret-i tenfîziyye i'tâs› metâlib-i emîriyyenin vakt ü zamân›yla tamâmen istihsâl ve istîfâs›n› te`mîn idece¤inden bu sûrete müsâ'ade buyur›lmas›n›n tekrar huzûr-› 'âlî-i fahîmânelerine 'arz ve izbâr›na lüzûm gösterilmifl ve mûcibince mu'âmele îfâs› fi'l-hakîka menâfi'-i hazîne-i celîleye hâdim olaca¤› cihetle ol vechile îcâb›n›n icrâs› z›mn›nda taraf-› çâkerîye emr ü me`zûniyet i'tâ buyur›lmas› vâbeste-i müsâ'ade-i celîle-i cenâb-› sadâret-penâhîleri bulunmufl olma¤›n ol bâbda emr ü fermân hazret-i veliyyü'l-emrindir. Fî 29 Safer sene 319 ve fî 3 Haziran sene 317. Orman ve Ma'âdin ve Zirâ'at Nâz›r› 43

BOA. ‹RÂDE ORMAN VE MA’ÂD‹N, GENEL NO: 1288 (392), HUSÛSÎ NO: 1

44

BOA. ‹RÂDE ORMAN VE MA’ÂD‹N, GENEL NO: 1288 (392), HUSÛSÎ NO: 1

H.1320/M.1902

Ordu yöresindeki ormanl›k bölgelere yerleflmek isteyen muhacirler ormanlara zarar verdi¤inden, ülkelerine gönderilmelerine iliflkin ‹râde'dir.

Devletlü efendim hazretleri: Orman ve ma'âdin ve zirâ'at nezâret-i celîlesinin flûrâ-y› devlete havâle olunan tezkeresi üzerine mülkîye dâ'iresinden tanzîm ve leffen arz ve takdîm k›l›nan mazbatada ormanlarda yirleflmek üzre Ordu kazâs› ahâlisinden yigirmibefl hânede üçyüz nüfûs berren Ere¤li'ye gelmifl ise de ormanlar dâhil ve civâr›na bir tak›m nüfûsun iskân› pek çok tahrîbât ve zâyi'âta sebeb olmakda old›¤›ndan oralara ahâli iskân olunmamas› irâde-i seniyye-i hazret-i pâdiflâhî muktezâ-y› âlîsinden olmas›na ve Ere¤li'ye gelenler ise mahâcirînden olmayub mücerred ormanlar derûnunda temekkün içün gelmifl olmalar›na mebnî bunlardan yüzelliiki nüfûsu ba'dehû orman vâridât›ndan tesvîye olunmak üzre mahallî dâ'ire-i belediyesinden idâre-i mahsûsa vapurlar›na n›sf-› navl olarak üçbin gurufl bi'l-i'tâ memleketlerine i'âde idilmifl ve nüfûs-› mütebâkiyenin n›sf-› navl ile nakline idâre-i mezkûre acentesinin adem-i muvâfakat›na mebnî bunlar›n tam navl ile nakilleri z›mn›nda sarf› muktezî beflbinalt›yüz guruflla salifü'z-zikr üçbin guruflun sene-i hâliye bütcesinde muharrer taflra zuhûrât tertîbinden tesvîyesi husûsunun nezâret-i müflârün-ileyhâya ve Trabzon ve Kastamon› vilâyetlerine ma'lûmât i'tâs›n›n dâhiliyye nezâret-i celîlesine havâlesi lüzûm› gösterilmifl olma¤la ol-bâbda her ne vechile irâde-i seniyye-i hazret-i hilâfet-penâhî fleref-müte'allik buyurulur ise mantûk-› münîfi infâz idilece¤i beyân›yla tezkere-i senevârî terkîm k›l›nd› efendim. Fî 29 C. Âhir [1]320. Fî 18 Eylül [1]318. Sadr-› a'zam Sait. Ma'rûz-› çâker -i kemîneleridir ki: Resîde-i dest-i ta'zîm olub melfûf›yla beraber manzûr-› âlî buyurulan iflbu tezkere-i sâmîye-i sadâret-penâhîleri üzerine mûcebince irâde-i seniyye-i cenâb-› hilâfet-penâhî fleref-müte'allik buyurulmufl olma¤la ol-bâbda emr ü fermân hazret-i veliyyü'l-emrindir. Fî 5 Receb [1]320. Fî 24 Eylül [1]318. Ser-kâtib-i hazret-i flehr-yârî. Tahsin.
45

BOA. DH. HMfi. NO: 13/20

46

BOA. DH. HMfi. NO: 13/20

H.1321/M.1903

Ormanlar›n tahrip edilerek tarla haline getirilmemesi, getirilenlerin kullan›ma aç›lmas› konusunda kesinlikle tapu verilmemesine dâir.

Bâb-› 'Âlî Dâire-i Umûr-› Dâhiliye Mektûbî Kalemi 'Aded 'Umum: 241 Hilâf-› memnû'iyet olarak ormanlar dâhilindeki arâzî içün ba'z› taraflardan sened virilmekde olmas›ndan dolay› men'i hakk›nda Orman ve Ma'âdin ve Zirâ'at Nezâret-i Celîlesi'nden vukû' bulan ifl'âra binâ`en mîrî ormanlar›na ve dâhilinde bulunan eflcârdan hâlî arâzîye tasarruf 'ilm ü haberi virmifl olan Defter-i Hâkânî me`mûrîn ve ketebesi haklar›nda ta'kîbât-› kânûniyye icrâ olunma¤la berâber ba'de-mâ bu misillü orman ve arâzî içün hiçbir nâm ve vesile ile kimseye tasarruf senedi virmekden me`mûrîn ve ketebe-i mûmâ-ileyhim taraf›ndan tevakkî olunmas› hakk›nda fiûrâ-y› Devlet'ce ittihâz olunan karâr üzerine ta'mîmen sebk iden ifl'âra cevâben ba'z› mahaller Defter-i Hâkânî me`mûrîninden gönderilen tahrîrâtda fer⤠ve intikâli icrâ olunacak mahallerin bir taraf›nda mîrî orman› old›¤› halde tedkîkât-› lâz›me îfâ idilmekde ise de ekser kurâ ve nevâhî ahâlî 'uhdesinde bulunan tarlalar›n fer⤠ve intikâl mu'âmelât›n›n icras› z›mn›nda kurâ ve mahallât hey`et-i ihtiyâriyyesinden virilen 'ilm ü haberler üzerine virgü idâresinden i'tâ olunan ruhsat tezkiresi mûcebince mu'âmele-i muktezîyye îfâ k›l›nmakda olmas› hasebiyle ormanlardan hudûd dâhiline yer al›nub al›nmad›¤› bilinemiyece¤i tabî'î bulund›¤› ve kurâda takrîri istimâ' olunan mahaller ile yoklama ketebesi taraf›ndan sebt-i defter olunan mahallerde mîrî ormanlar›ndan hudûd dâhiline arâzî alunub al›nmad›¤› ma'lûm olaca¤› gibi fer⤠ve intikâl 'ilm ü haberlerini i'tâ iden kurâ ve mahallât muhtârlar›yla hey`et-i ihtiyâriyyesince dahî buras› bi't-tab' bilinece¤i cihetle hilâf-› hakîkat olarak ormanlar içün sened virilmek üzere 'ilm ü haber i'tâ iden muhtârlar ve hey`et-i ihtiyâriyye haklar›nda ta'kîbât-› kânûniyye icrâs› mutasavver bulund›¤›n›n me`mûrîn-i mülkiye taraf›ndan ta'mîmen kurâ ve nevâhîye i'lân idilmesi lüzûmu der-meyân idilmifl ve bu cihet muvâf›k-› hâl ve maslahat görülmüfl old›¤› beyân›yla 'umûm vilâyât-› flâhâne ve elviye-i gayr› mülhakaya teblîgât-› muktezîyye îfâs› Defter-i Hâkânî Nezâret-i Celîlesi'nden al›nan 11 Kânûn-i Evvel sene 319 târîh ve altm›fl dört numerolu tezkirede ifl'âr olunmas›yla iktizâs› icrâ k›l›nm›fld›r. O vechile icrâ-y› îcâb› husûsuna. Fî 25 fievvâl sene 321 ve fî 1 Kânûn-i Sânî sen 319.

47

BOA. fiD. NO: 533/10

48

BOA. fiD. NO: 533/10

H.1321/M.1903

Orman memurlar›n›n atanma ve terfilerinde kaleme al›nan yönetmelik hakk›nda.

Ma'rûz-› Çâker-i Kemîneleridir ki, Me`mûrînin intihâb ve terakkîleri husûs›n›n usûl-i muntazamaya rabt› z›mn›nda bir lâyiha kaleme al›narak takdîmi 22 fievvâl sene 320 târîhinde nezâret-i 'âcizîye irâde ve izbâr buyur›ld›¤› halde lâyiha-i mezkûre henüz vürûd itmedi¤i beyân-› 'âlîsiyle tesrî'-i isrâs› fleref-bahfl fark-› ta'zîm ve tebcîl olan 28 Haziran sene 319 târîhli ve yüz otuz dört numerolu tezkire-i 'aliyye-i dâver-i efhamîleriyle emr ve ifl'âr buyur›lm›fld›r. Nezâret-i çâkerîye mensûb vilâyet me`mûrlar› orman ve ma'âdin ve zirâ'at müfettifl ve müdîr ve mühendisleriyle zirâ'at 'ameliyât mektebleri ve numûne tarlalar› müdîrleri ve mülkiye baytarlar›ndan ve bunlar›n ba'z›lar› refâketlerinde müstahdem muhâsebeci ve mu'âvin ve kâtib ve tezkire muharrirleriyle süvârî ve piyâde kor›c›lar› ve ondal›k me`mûrlar›ndan 'ibâret olub me`mûrîn-i mûmâ-ileyhimden zirâ'at ve orman müfettiflleriyle mülkiye baytarlar› ve ma'den mühendisleri mekâtib-i mahsûsas›ndan bâ-flahâdetnâme nefl`et ve emâneten idâre idilen befl ma'denle bir kalhânenin ma'den müdîriyyet ve muhâsebecilikleriyle kitâbetlerinde dahî öteden berü ve ma'den umûr›nda istihdâm ile mu'âmelâta iktisâb-› ma'lûmât idenler istihdâm olunageldi¤inden ve orman ve zirâ'at müfettifl ve müdîrleriyle baytarlar›n usûl-i intihâb ve ta'yîn ve terakkîleri her birinin ayr› ayr› tâbi' bulunduklar› nizâmât ve s›n›f-› mertebe dâiresinde s›ras›yla bulunduklar› mahallerde görilen âsâr-› rü`yet ve hidmetlerine göre müteselsilen cereyân itmekde old›¤› gibi bunlar›n ma'dûnunda bulunan ve ma'âfllar›n›n hadd-i gâyesi befl yüz k›rk gurufl olub s›n›fa münkasim bulunan süvârî ve piyâde kor›c›lar›yla orman idâre-i teftîfliyyeleri kâtibleri ve tezkire muharrirleri dahî 22 Mart sene 313 târîhinde ta'dîlen tertîb idilen on bendi flâmil ta'lîmât ahkâm›na tevfîkan nezâret-i kemterîce ve mahallerince kâ'ide-i teselsüle ri'âyeten ve hâricden al›nanlar bi'l-imtihân tebeyyün iden ehliyetlerine göre 'asâkir-i flâhâneden muhric olanlar tercîhan intihâb idilmekde olub ma'a-hâzâ sâye-i ma'rifet-vâye-i hazret-i hilâfet-penâhîde her sene Halkal› Zirâ'at Mekteb-i 'lîsi'nden bâ-flahâdetname nefl`et iden efendiler orman müfettiflli¤i ma'dûd olarak zirâ'at me`mûriyeti dahî henüz her tarafa ta'mîm idilememifl old›¤›ndan bi'l-âhire aç›lacak müfettiflliklere terfi' idilmek üzere süvârî me`mûrl›¤› ve tezkire muharrirli¤i ve idâre-i teftîfliyye kitâbeti gibi me`mûriyetlere de intihâb ve ta'yîn idildiklerine mebnî bunlar›n sene-be-sene tezâyüd-i a'dâd› ve di¤erlerine hakk-› rüchânlar› cihetiyle zaten k›smen fenne ta'lîk iden süvârî me`mûrlar›yla tezkire muharrirleri de tedrîcen mekteb-i me`zûniyetlerine ihtisas idece¤i ve nezâret-i çâkerî taflra k›sm› me`mûrlar›n›n usûl-i intihâb› esâsen nizâm ve ta'lîmât-› mahsûsa dâiresinde cereyân itmekde ve merkez-i nezâret ve flu'abât› dahî ketebeden mâ-'adâ hep me`mûrîn-i fenniyyeden müteflekkil bulunmakda old›¤› cihetle mârrü'l-'arz intihâb ta'lîmât›n›n ma'lûmât olmak üzere bir sûreti matviyyen 'arz ve takdîm k›l›nm›fl olma¤la ol bâbda emr ü fermân hazret-i veliyyü'l-emrindir. Fî 12 Cemâziye'l-hir sene 321 ve fî 24 Temmuz sene 319. Orman ve Ma'âdin ve Zirâ'at Nâz›r›
49

BOA. Y. MTV. NO: 299/117

50

BOA. Y. MTV. NO: 299/117

H.1325/M.1907

‹stanbul civar›ndaki ormanlar, hem halk›n sa¤l›¤› hem de kentin güzelli¤i aç›s›ndan önemli oldu¤undan korunmalar› konusunda özen gösterilmesine dâir.

Hazîne-i Hâssa-i fiâhâne Tahrîrât Kalemi 'Aded 427 Devletlü Efendim Hazretleri, Der-Sa'âdet civâr›ndaki emlâk-› hümâyûn ormanlar›n›n bekâ-y› mevcûdiyet ve muhâfaza-i ma'mûriyetleri içün ‹stanbul ve civâr›n›n medâr-› ziyneti ve s›hhat-i 'umûmiyyeye te`sîrât-› hasenesi cihetile nezd-i âlîde matlûb ve mültezim olmas›na binâ`en yirmi seneden berü mezkûr ormanlar›n yal›n›z çal›lar› imhâ olunarak bir dal›n›n bile emr ü fermân-› cihân-mutâ'-› cenâb-› cihândârîye imtisâlen kat'› tecvîz olunmam›fl ise de bu kerre hey`et-i fenniyyece icrâ k›l›nan tedkîkât netîcesinde iki yüz elli bin lira râddesinde hâ`iz-i k›ymet olan bu ormanlardan flimdiye kadar yal›n›z çal›lar›n› tathîr sûretiyle idilen istifâde pek cüz`î olma¤la berâber yirmi otuz seneden berü nezâret-i mütemâdiye taht›nda bulunmak üzere muhâfazalar› ve içlerinde çürüyen ve ifle yaramayan müsinn a¤açlar›n kat' idilmemesi netîcesi olarak mezkûr ormanlar içlerine girilemiyecek derecede s›kl›k peydâ itmifl ve 'ale'l-ekser mevsim-i sayfda içlerinden zuhûr iden harîklerin emr-i itfâs› kesb-i 'usret iderek bir çok mahalleri mahv olmakda bulunmufl olmas›na ve matlûb ve mültezim-i 'âlî oldu¤› üzere bu ormanlar›n mevcûdiyet ve ma'mûriyet-i hâz›ralar›na zerre kadar halel getürilmemek üzere baltal›k usûlüyle ya'nî altm›fl bin dönüm vüs'atinde bulunan ormanlar›n senevî onda bir parças› olan alt› bin dönümü kesilmek sûretiyle idâreleri kâbil bulunmas›na ve bu usûlün mevki'-i tatbîk ve icrâya vaz' idilmedi¤i takdîrde ormanlar›n neflv ü nemâ-y› tabî'îleri hadd-i kemâle vas›l olduklar› cihetle inhitât-› küllîye dûçâr olacaklar› gibi ikide birde zuhûr iden harîklerin derhal itfâs› kâbil olamamas› misillü marzâ-i 'âlîye muhâlif netâyic husûlü de muhakkak bulunmas›na mebnî müflkilât ve mehâzir-i mebhûse ref' ile mezkûr ormanlar›n dilhavâ-i 'âlî vechile muhâfaza-i mevcûdîn ve ma'mûriyeti esbâb› istikmâl k›l›narak r›zâ-y› 'âlî hilâf›nda olarak tahrîblerine mahall ve imkân b›rakd›r›lmamak ve lede'l-îcâb saray-› hümâyûn hatab anbar› idâresine muktezî hatab ve kömür dahî buradan virilmek üzere zikr olunan ormanlar›n makta'lara tefrîk ve taksîmi ile altm›fl bin dönüm mahalden senevî alt› bin dönüm mahallin baltal›k usûlüne tevfîkan kat'› ve bu 'ameliyyât ile senevî flimdilik befl yüz bin ve âtiyen bir milyon gurufl vâridât›n te`mîni muvâf›k-› muktezâ-y› hâl ve maslahat görünerek evvel ve âhir 'arz ve istîzân k›l›nm›fl olmas›na nazaran emr ü fermân-› hümâyûn-› cenâb-› pâd-flâhî her ne vechile fleref-müte'allik buyurulur ise mantûk-› münîfe tevfîk-i hareket olunaca¤› muhât-› 'ilm-i 'âlî buyuruldukda emr ü fermân hazret-i men-lehü'l-emrindir. Fî 16 Cemâziye'l-Evvel sene 325 ve fî 14 Haziran sene 323. Nâz›r-› Hazîne-i Hâssa

51

BOA. DH. ‹D. NO: 105-1/23

52

BOA. DH. ‹D. NO: 105-1/23

H.1329/M.1911

Köy okullar› için ormanlardan vergisiz kereste kesme izninin kasabalardaki okullar için de verilmesi hakk›nda.

Dâhiliye Nezâreti Muhaberât-› 'umûmîye Dâiresi fiube : 1 Fî 19 May›s sene 327

Orman ve Ma'âdin ve Zirâ'at Nezâret-i Celîlesi'ne;

12 Nisan sene 327 târîhli ve 27 numerolu tezkireye zeyldir: Mîrî ormanlar›ndan kurâ mekâtibine meccânen kereste i'tâs› hakk›ndaki karâr›n kasabât medârisine de teflmîline dâir Selanik vilâyetinden bu kerre de al›nan tahrîrât leffen savb-› 'âlîlerine tesyâr k›l›nm›fl olma¤la iktizâs›n›n tesrî'-i îfâ ve inbâs› menût-› himem-i 'aliyye-i nezâret-penâhîleridir. Ol bâbda.

53

BOA. DH. ‹D. NO: 125/14

54

BOA. DH. ‹D. NO: 125/14

H.1329/M.1911

Köy ve kasabalarda bafl›bofl b›rak›lan hayvanlar›n ekili alanlara ve ormanlara zarar vermeleri ve bu zarara karfl›l›k olarak nakit cezalar›n tahsil edilmesi gerekti¤ine dâir yaz›flmalar.

fiûrâ-y› Devlet Tanzîmât Dâiresi 'Aded 434 Ber-mûceb-i mazbata Dâhiliye Nezâret-i Celîlesi'nden icrâ-y› îcâb›na himmet buyurulmak. Fî 17 Cemâziye'l-Evvel sene 329 ve fî 3 May›s sene 327. Dâhiliye Nezâreti'nin tevârîh-i muhtelifede fiûrâ-y› Devlet'e havâle buyurulan iki k›t'a tezkiresi melfûfât›yla berâber Tanzîmat dâiresinde k›râ`at olund›. Tezâkir-i mezkûrede tarlalara hayavânât sal›virilerek îkâ' idilen ve bi'l-keflf takdîr idilecek olan zarâr ve ziyân mikdâr›n›n mecâlis-i belediye mazbatalar› üzerine istîfâs› her tarafdan teklîf ve hatta Razl›k'da bu bâbda bir miting 'akd idildi¤inden bahisle mutazarr›rlar›n belediyeye hakk-› mürâca'atlar› tasvîb ve belediyelerin bu bâbdaki karârlar›n›n istînâf› halinde mahalleri bidâyet mahkemelerinde mevâdd-› müsta'celeden 'add ile her ifle tercîhan fasl ve rü`yet idilmek üzere nevâhî teflkîlât›n›n icrâs›na kadar bu bâbdaki hükümlerin bidâyeten mecâlis-i belediyece i'tâs› hakk›nda bir karâr ittihâz› Selanik vilâyeti meclis-i umûmîsinin melfûf mazbatas›yla vilâyetin tahrîrât›nda ifl'âr olundu¤› beyân›yla icrâ-y› iktizâs› lüzûmu der-meyân k›l›nm›fld›r. Îcâb› lede't-te`emmül cezâ kânûnun iki yüz altm›fl birinci maddesinde bir kimsenin mezrû'ât›na îrâs-› hasâr idenler hakk›nda icrâ olunacak mücâzât muharrer ve mevâdd-› kânûniyyenin tatbîki ise bi'l-muhâkeme hükm-i iktirân ile olabilece¤i âzâde-i bahs ve nazar bulundu¤undan bu bâbda tahaddüs idecek de'âvînin s›fat-› hâkimiyyeti iktisâb› câ`iz olamayan hey`etlere tevdî'i münâsib olamayaca¤›n›n vilâyet-i mezkûreye li-ecli't-teblî¤ Dâhiliye Nezâreti'ne havâlesi tezekkür k›l›nd›. Ol bâbda emr ü fermân hazreti men-lehü'l-emrindir. Fî 16 Cemâziye'l-Evvel sene 329 ve fî 2 May›s sene 327. (a’zâlar›n imza ve mühürleri)

55

Sertifika

1/100.000 Ölçekli Marmara Bölgesinin Ormanl›k Sahalar›n›, Tar›m Alanlar›n›, Yerleflim Birimlerini, Yollar› ve Dereleri Gösteren Harita (1914)
56

Diploma

Sicil Cuzdan› (1930)
57

Ormanc›l›k ile ‹lgili Yaz›lm›fl Kitaplar

E¤itim Sertifikas› (1902)
58

Amenajman Plan›

Orman Talimatnamesi
59

60

Balta Çeflitleri
61

Kumpas

62

Kompresör (Yak›t Tank› Üstünde)

63

El Kantar›

64

S›¤la Ya¤› Üretim Makinas›
65

Motorlu Testere (1945)

66

Testere Çeflitleri
67

Oturarak Testere Bileme Aleti

68

El Testereleri
69

Hayvanlar›n Koflum Tak›mlar›

70

71

72

73

Çukur Temizleme Küre¤i

Kabuk Soyma Aletleri

Kesilecek A¤açlar› ‹flaretleme B›ça¤›
74

75

Tomruk Döndürme ve Kald›rma Kancalar› ile Sapinleri
76

Numaratörler

Tomruk Devirme Uçlar›

77

Damga Çekici

Art›m Burgusu

A¤aç Yafl› Ölçme Burgusu
78

Yang›n Çapalar›

79

Orman fieytan› (Meyilli arazide kesim s›ras›nda a¤açlar›n yuvarlanmas›n› önlemek için kullan›lmaktad›r.)

80

81

Sahra Telefonu

A¤açlara T›rmanma Mekanizmas›

82

Yang›n Hortumu Yang›n Kancas› Yang›n T›rm›¤›

Yang›n Baltas›

83

Pusulalar Sahra Telefonu

A¤aç Boyu Ölçer Pusulalar

84

Pusula

Relaskop Sahra Telefonu

Pusula

85

Seyyar S›rt Telsizi Dinamit Patlatma Düzene¤i
86

Telsizli Yang›n Pikab›

Seyyar S›rt Telsizi Testmetre
87

Yang›n Kulelerinde Kullan›lan Yön Tayini Mekanizmas›

Teodolit

Pergel Tak›m›
88

Ayakl› Teodolit

89

Ayakl› Dürbün
90

Ahflap Telefon Santrali

91

Film Makinas›
92

Film Makinas›

Manyetolu Telefon Planimetre (Meyilli Arazi Ölçer)

Film Makinas›
93

94

95

96

97

98

99

Mekanik Kamera

Yatay Pafta Pozlama Makinas›

100

fieritli Hesap Makinalar›

Portatif Daktilo

Hesap Makinalar›
101

102

103

104

AHMED fiÜKRÜ BEY (1839 - 1840)

AR‹ST‹D‹ BALTACI (1869 - 1869)

BEDROS KUYUMCUYAN (1869 - 1873) (1878 - 1893)
105

ART‹N DADYAN PAfiA (1873 - 1873)

YUSUF Z‹YA PAfiA (1873 - 1874)

AHMED MÜN‹R PAfiA (1877 - 1878)

MEHMET NAZ‹F BEY (1893 - 23.07.1908)

HOCA AL‹ RIZA EFEND‹ (25.08.1908 - 30.08.1913)

106

HAS‹P KARAÇAY (10.09.1913 - 15.10.1913)

TEVF‹K ORTAÇ (13.08.1914 - 22.02.1919)

AHMET NAZIM BEY (22.02.1919 - 15.03.1919)

AVAD‹S REMZ‹ ÖZARSLAN (15.03.1919 - 19.04.1920)

107

BEK‹R fiASA (01.05.1920 - 30.10.1922) (27.10.1929 - 29.03.1937)

TAHS‹N ERSAN (25.04.1920 - 18.03.1922)

RAZ‹ BEY (10.04.1922 - 14.04.1924)

M‹THAT DA⁄DEM‹R (16.04.1925 - 16.09.1927)

108

CAFER BEY (17.09.1927 - 26.10.1929)

FAHR‹ BÜK (12.04.1937 - 02.06.1938) (03.04.1939 - 20.02.1944)

HÜSNÜ YAMAN (25.07.1938 - 01.04.1939)

NAZIM BATUR (27.10.1944 - 18.08.1946)

109

Ord. Prof. MAZHAR D‹KER (21.08.1946 - 14.08.1948)

FARUK fiEKER (10.09.1948 - 06.06.1950)

Dr. FUAT ADALI (09.08.1950 - 21.01.1952) (23.05.1957 - 25.07.1958)
110

VEHB‹ GÜN‹Z (22.01.1952 - 29.06.1953) (14.11.1953 - 21.02.1955)

fiEVKET TAfiKAN (30.06.1953 - 13.11.1953)

H‹LM‹ AKYAMAÇ (22.02.1955 - 13.04.1957)

MUSTAFA SALKAYA (26.07.1958 - 22.09.1959)

MEHMET FA‹K ATAYURT (22.09.1959 - 06.09.1960)

111

E. AL‹ KARAA⁄AÇ (06.09.1960 - 24.12.1962)

AR‹F SANVER (21.02.1963 - 03.09.1963)

fiEHABETT‹N ERTEM (12.09.1963 - 11.03.1964) (04.12.1969 - 10.07.1972)
112

MEHMET N‹YAZ‹O⁄LU (14.03.1964 - 23.02.1966)

‹ZZET ARSEVEN (22.06.1966 - 07.12.1966)

HAKKI SÜHA KARAMIZRAK (21.12.1966 - 22.07.1969)

Dr. HÜSAMETT‹N PEKER (22.07.1969 - 01.12.1969)

ÖMER ÖZEN (05.09.1969 - 01.12.1969) (10.07.1972 - 05.04.1974) (01.03.1982 - 10.02.1984)
113

‹SMA‹L HAKKI KARAKAN (06.04.1974 - 23.05.1975)

CAV‹T D‹NÇEL (25.05.1975 - 27.10.1977)

YAS‹N BOZKURT (07.11.1977 - 09.03.1978)

BURHANETT‹N KORKMAZ (09.12.1979 - 13.12.1979)

114

MUSA KES‹C‹ (14.12.1979 - 01.03.1982)

MEHMET AL‹ KARADEN‹Z (10.02.1984 - 17.09.1987)

NEVfiAT ÖZER (24.121987 - 31.08.1991)

MEHMET YILMAZ (17.10.1991 - 12.01.1992)

115

VAH‹T ALTINSOY (13.01.1992 - 02.08.1993)

MUSTAFA YILMAZ (16.08.1993 - 01.08.1996)

ABDURRAHMAN SA⁄KAYA (02.08.1996 - 11.09.1997)

HASAN BASR‹ CANLI (04.08.1997 - 15.05.2002)

116

NECAT‹ UYAR (15.05.2002 - 08.08.2002)

CAH‹T NASIRLI (01.11.2002 - 11.12.2002)

Bugüne kadar Türk Ormanc›l›¤›na Eme¤i Geçenleri fiükran ve Minnetle An›yoruz...

OSMAN KAHVEC‹ (12.12.2002)

117

Salim UZER - Ayanc›k/Çangal Bölge fiefi (1946)

118

Orman Jandarmas› ‹çin Düflünülmüfl Amblemler

Bugün Kullan›lan Amblemler

119

120

ORMAN GENEL MÜDÜRLÜ⁄Ü MERKEZ VE TAfiRA TEfiK‹LATI fiEMASI

GENEL MÜDÜR

GENEL MÜDÜR YARDIMCISI

GENEL MÜDÜR YARDIMCISI

GENEL MÜDÜR YARDIMCISI

GENEL MÜDÜR YARDIMCISI

GENEL MÜDÜR YARDIMCISI

ANA H‹ZMET B‹R‹MLER‹ Orman Koruma ve Yang›nla Mücadele Dairesi Baflkanl›¤› Kadastro ve Mülkiyet Dairesi Baflkanl›¤› Orman ‹daresi ve Planlama Dairesi Baflkanl›¤› ‹flletme ve Pazarlama Dairesi Baflkanl›¤›

DANIfiMA VE DENET‹M B‹R‹MLER‹

YARDIMCI H‹ZMET B‹R‹MLER‹

HAR‹TA VE FOTOGRAMETR‹ MÜDÜRLÜ⁄Ü

Teftifl Kurulu Baflkanl›¤›

Personel Dairesi Baflkanl›¤›

Strateji Gelifltirme Dairesi Baflkanl›¤›

‹dari ve Mali ‹fller Dairesi Baflkanl›¤›

Hukuk Müflavirli¤i

E¤itim Dairesi Baflkanl›¤›

‹ç Denetim Birimi

Savunma Uzmanl›¤›

Silvikültür Dairesi Baflkanl›¤›

‹nflaat ve ‹kmal Dairesi Baflkanl›¤›

TAfiRA
Orman Bölge Müdürlükleri (27) Orman ‹flletme Müdürlükleri (217) Orman ‹flletme fieflikleri (1308) Depo fieflikleri (98)

Baflmühendislikler (150)

121

ISO 9001:2000 Kalite Yönetim Sistemi
E¤itim Dairesi Baflkanl›¤› koordinatörlü¤ünde, Genel Müdürlü¤ümüzde TS EN ISO 9001:2000 Kalite Yönetim Sistemi Kurulmas› Çal›flmalar› Eylül 2004 y›l›nda bafllat›lm›flt›r. Türk Standartlar› Enstitüsü taraf›ndan yap›lan belgelendirme tetkiki ile Genel Müdürlü¤ümüz "TSE Kalite Sistem" belgesi almaya hak kazanm›flt›r. 11 A¤ustos 2005 tarihi itibar›yla da TS EN ISO 9001:2000 standard›na uygun "TSE Kalite Belge"li bir kurum olmufltur.

122

123

GENEL MÜDÜR, GENEL MÜDÜR YARDIMCILARI, DA‹RE BAfiKANLARI, BÖLGE MÜDÜRLER‹

124

125

STRATEJ‹ GEL‹fiT‹RME
GENEL POL‹T‹KA
Planlama ve Bütçe iliflkisi içerisinde; • Verimlilik, • Saydaml›k, • Kat›l›mc›l›k, • Adem-i Merkeziyetçilik, • Hesap Verebilirlik, • Sürdürülebilirlik, esaslar›na ba¤l› ça¤dafl bir stratejik yönetime geçmek. 5018 say›l› Kanun gere¤ince Genel Bütçeli bir Kurum olarak 2006 y›l›nda faaliyetlerini sürdüren ve yeni mali düzenlemeler çerçevesinde Strateji Gelifltirme Dairesi Baflkanl›¤›n› kuran Orman Genel Müdürlü¤ü 5538 say›l› Kanunla Özel Bütçeli bir idare haline gelmifltir. 2007 y›l› bütçe uygulamas› da Özel Bütçe kapsam›nda yürütülmüfltür. Bu çerçevede 2007 y›l› bafl›nda Merkezde 1 adet ve Orman Bölge Müdürlüklerinde de toplam 27 adet olmak üzere 28 adet özel bütçe muhasebe birimi oluflturulmufltur.

126

STRATEJ‹K PLANLAMA ÇALIfiMALARI
Genel Müdürlü¤ümüz Stratejik Plan›n ve Performans Program›n› haz›rlama çal›flmalar›, "Kamu ‹darelerinde Stratejik Planlamaya ‹liflkin Usul ve Esaslar Hakk›nda Yönetmeli¤i" ve "Kamu ‹dareleri ‹çin Stratejik Planlama K›lavuzu" esaslar› do¤rultusunda 18.8.2006 tarihinde bafllat›lm›flt›r.

127

‹DAR‹ VE MAL‹ ‹fiLER
GENEL POL‹T‹KA
• • • • Bütçe disiplini, Tasarruf, verimlilik ve kararl›l›k, Kaynaklar›n etkin kullan›m›, Gelirlerin art›r›lmas›, giderlerin az›lt›lmas›.

Genel Müdürlü¤ümüz Döner Sermaye ve Özel Bütçeleri haz›rlan›rken gelirlerin art›r›lmas› ve giderlerin azalt›lmas› ilke edinilmifl, bütçe disiplini ve verimlilik esas al›nmaktad›r. Bütçe uygulamalar› y›l içerisinde takip edilerek ödeneksiz harcamalara ve zaruretler haricinde kesinlikle ödenek afl›m›na müsaade edilmemektedir.

128

Döner Sermaye Bütçesi Elektronik Ortamda
• 5024 say›l› yasa ve Vergi Usul Kanunu çerçevesinde Döner Sermayeli Birimlerimizin Muhasebe kay›tlar›ndaki parasal olmayan de¤erlerin enflasyon düzeltme ifllemleri yap›lm›flt›r. • Döner Sermayeli Kurulufllar›n mali ifllemlerinin bilgisayar ortam›nda yürütülmesi sa¤lanm›fl ve bankalardaki parasal ifllemler anl›k olarak elektronik ortamda takip edilmektedir. • Tafl›n›r Mal Yönetmeli¤i çerçevesinde gerekli yaz›l›m ve donan›mlar sat›n al›nm›fl ve bütün birimlerimizde Özel Bütçe ve Döner Sermayeye kay›tl› tafl›n›rlar›n envanterleri elektronik ortamda tutulmaya bafllanm›flt›r. • Döner Sermayeli Kurulufllar›m›z›n bütçe uygulamalar›na ait formülü ile hesap plan› yeniden düzenlenerek uygulamaya konulmufltur.

129

B‹LG‹ ‹fiLEM GENEL POL‹T‹KA
• Do¤ru, güncel ve an›nda eriflilebilir bilgi • Elde edilen bilginin yönetimi, • e-Avrupa, e-Türkiye, e-devlet sistemine geçmek, Bilgi en de¤erli hazine, en güçlü silaht›r. Bu as›rlar boyunca böyle olagelmifl, her zaman bilgili insan, bilgili toplum rekabette öne geçmifl, daha müreffeh bir hayat yaflam›flt›r. Ça¤›m›z "bilgi, iletiflim, bilgi teknolojileri" ça¤›d›r. Dünyan›n herhangi bir taraf›nda üretilen bir bilgi an›nda milyonlarca insana ulaflmakta, toplumlar› etkilemekte ve de¤ifltirmektedir. Yöneticilerin ve çal›flanlar›n do¤ru karar alabilmeleri, h›zl› ve do¤ru bilgiye ulaflmalar› ile mümkündür. Bu amaçla Genel Müdürlü¤ümüz “e-Devlet’e Geçifl” ve bunun için gerekli "e-Dönüflüm"ün tamamlanmas›n› öncelikli hedeflerden birisi olarak belirlemifltir.

Bilgi ‹letiflim Teknolojileri: E-devlet:
Bilginin toplanmas›nda, ifllenmesinde, depolanmas›nda, a¤lar arac›l›¤›yla bir yerden bir yere iletilmesinde ve kullan›c›lar›n hizmetine sunulmas›nda yararlan›lan, iletiflim ve bilgisayar teknolojilerini de kapsayan bütün teknolojiler "Biliflim Teknolojileri" olarak adland›r›lmaktad›r. E-devlet; kamu kurulufllar›, özel sektör ve vatandafllardan oluflan üç unsurun ayn› ortamda elektronik olarak iletiflim kurabildi¤i ve ifllemlerini sürdürebildi¤i, daha çok web tabanl› uygulamalardan oluflan teknolojik yönetim biçimidir.

130

Yap›lan Çal›flmalar
• Bilgi ‹fllem fiube Müdürlü¤ü bina içi ve düzeni yeniden dizayn edilerek modern görünümüne kavuflturuldu. • 20.03.2008 tarihli “Makam Olur”u ile 27 Orman Bölge Müdürlü¤ü bünyesinde B‹T fieflikleri kuruldu. • Kurum içi atama ve özürlü personel al›m› ile personel say›s› 24’e ç›kar›ld›. Tüm personelimiz uzmanl›k konular›na göre görevlendirilmifltir. • Bilgi ve ‹letiflim Teknolojileri Tamimi yay›nland›. • Kurumsal Elektronik Posta uygulamas› konusunda tüm birimlerimize ve çal›flanlar›m›za “isimsoyisim@ogm.gov.tr” uzant›l› e-posta adresi verilmeye baflland› ve hizmetimiz kesintisiz devam etmektedir. • Web tabanl› “Tafl›n›r ve DS Tafl›n›r Mal Program›” al›m› ve kurulumu yap›ld›. • Birim amirlerinin program ve faaliyetleri ile ilgili çal›flmalar›n›n bir bütünlük halinde yürütülebilmesi için, “www.ogm.gov.tr/takvim” program› al›m› ve kurulumu yap›lm›flt›r. • Bilgi ve iletiflim teknolojileri konusunda ilgili personelimize Hizmet ‹çi E¤itimleri kapsam›nda B‹T E¤itimi verilmektedir. • Genel Müdürlü¤ümüz öncelikle Bilgi ve ‹letiflim Teknolojileri içerisinde kurumsal kimli¤i yans›tmas› aç›s›ndan ‹flletim Sistemi, Office Uygulama ve Sunucu Yaz›l›mlar› al›m› yapm›flt›r. (Microsoft Kurumsal Anlaflma) • Metro eternet hat tesisi ile 40 MB. Internet eriflimi sa¤land›. 1999 y›l›nda 128 kbps olarak bafllayan Internet serüveni bu gün 40 Mbps h›zla sürmektedir. Bu, 2006 y›l› bafllar›ndaki h›zdan 40 kat, serüvene bafllad›¤›m›z ilk y›lla k›yasland›¤›nda 400 kat h›z art›fl› demektir. • Firewall cihaz› al›m›, kurulumu, uygulanmas›, • Güvenlik duvar› yaz›l›m›n›n yenilenmesi ve uygulanmas›, • Active Directory kurulumu ve yönetimi ile Genel Müdürlü¤ümüz merkez birimlerindeki tüm bilgisayarlar Domain (‹ç A¤ Yönetimi) ortam›na al›nm›flt›r. • Nüfus ve Vatandafll›k ‹flleri Genel Müdürlü¤ü ile Genel Müdürlü¤ümüz aras›nda yap›lan ikili anlaflma gere¤i “MERN‹S PROJES‹” kapsam›nda kurumsal imkanlarla OGM Kimlik Paylafl›m Sistemi hizmete sokulmufltur. • Web sitemizin tasar›m›, yay›m› ve güncellemesi tamamen kurumsal imkânlarla yap›lmaktad›r. Günlük ziyaretçi say›m›z ortalama 20.000'e ulaflm›flt›r. Bu rakamlar 2003 y›l› ortalamas›na göre % 600'lük bir art›fl göstermektedir.
131

ORMAN KORUMA VE YANGINLA MÜCADELE
GENEL POL‹T‹KA
• • • • Korumada kararl›l›k ve etkin mücadele, Ormanlar›n korunmas› konusunda ulusal bilinç oluflturulmas›, Yang›nla mücadelede erken uyar›, h›zl› ve etkin müdahale, Orman zararl›lar›na karfl› biyolojik mücadele.

Ormanlar›n korunmas›, milli ormanc›l›k politikam›z›n temel ilkeleri aras›nda birinci s›rada yer almaktad›r. Ormanlar› tehdit eden faktörlerin bafll›calar› orman hastal›klar›, böcek zararl›lar›, insanlar›n ormanlardan yasal olmayan faydalanmalar› ve orman yang›nlar›d›r. Bu tehditlere karfl› bir taraftan kararl›l›kla etkin bir flekilde mücadele edilirken di¤er taraftan da ormanlar›n korunmas› yönünde toplumumuzda ulusal bir bilinç oluflturmaya yönelik faaliyetlere devam edilmektedir. Ülkemizin ekonomik ve sosyal yap›s›nda önemli geliflim ve de¤iflimler olmufl nüfus art›fl› ve sanayileflme ile birlikte h›zl› kentleflme, ormanda yaflayan nüfusta önemli azalmalara neden olmufltur. Bu arada gerek bakanl›¤›m›z›n ald›¤› etkin tedbirler ve gerekse birçok devlet kurumu ve sivil toplum kurulufllar›n›n destekleriyle ülkemizde orman ve çevre bilinci geliflmifl ve bu geliflmeler ormanlar›m›zdaki insan faktörlü suçlar›n azalmas›n› sa¤lam›flt›r. Son 10 Y›lda Ülkemizde Orman Suçlar› % 50 oran›nda azalm›flt›r.

Orman Hastal›k ve Zararl›lar› ile Etkin Mücadele
Dünyada ve Ülkemizde sürdürülebilir, kat›l›mc›, çevreye önem veren do¤aya uygun ormanc›l›k hedeflerine varabilmek için biyolojik mücadele esas al›narak bilimsel temele dayanan çal›flmalar aral›ks›z sürdürülmektedir. Ülkemizde y›ll›k 600 ha. alanda mekanik, biyolojik, biyoteknik ve biyolojik içerikli insektisitler kullan›larak zararl›larla mücadele yap›lmaktad›r. Dünyada ve Ülkemizde sürdürülebilir, kat›l›mc›, çevreye önem veren do¤aya uygun ormanc›l›k hedeflerine varabilmek için biyolojik mücadele esas al›narak bilimsel temele dayanan çal›flmalar aral›ks›z sürdürülmektedir. Biyolojik mücadele kapsam›nda 55 adet laboratuarda Çamkese böce¤i, Alt›nk›çl› Kelebek ve Sünger örücüsü için 180.000 adet Calosoma sypcophanta üretilerek ormana sal›nmaktad›r. Ayr›ca bütün kabuk böceklerini yiyen Thanasimus formicarus 70.000 adet üretilerek orman verilmektedir. Yine Dendroctanus micans’›n özel y›rt›c›s› olan Ryzophagus grandis 500.000 adet üretilerek zararl›lar›n bulundu¤u alanlara verilmektedir.

132

ORMAN YANGINLARINA MÜDAHALE ORGAN‹ZASYONU VE STRATEJ‹M‹Z
Dünyada ve ülkemizde ormanlar› tehdit eden unsurlardan birisi de orman yang›nlar›d›r. Ülkemiz Akdeniz iklim kufla¤›na yer almaktad›r. Orman yang›nlar› bu kufla¤›n kaç›n›lmaz olgusudur. Her y›l dünyada ortalama 4 milyon hektar, Akdeniz kufla¤›nda ortalama 550 bin hektar orman yanmaktad›r. Ülkemizde ise her y›l yaklafl›k 10 bin hektar orman zarar görmektedir. Ülkemiz özellikle Hatay’dan bafllay›p Akdeniz ve Ege sahil bölgelerinden ‹stanbul’a kadar uzanan k›y› band› yang›nlar aç›s›ndan en riskli bölgeyi oluflturmaktad›r.
‹flletme Müdürlüklerinin Yang›na Hassasl›k Derecelerine Göre Da¤›l›m›

1. 2. 3. 4. 5.

DERECE DERECE DERECE DERECE DERECE

Yang›na birinci derece hassas alan 7.182.051 ha, yang›na ikinci derece hassas alan 5.091.788 ha’d›r. Buna göre ormanlar›m›z›n yaklafl›k % 60’›na tekabül eden 12 milyon hektarl›k k›sm› yang›na çok hassas bölgelerde yer almaktad›r. Küresel ›s›nma, iklim de¤iflikli¤i ve kurakl›kla birlikte hassasl›k zaman içinde de¤iflebilmektedir.
ÖNLEME 1) Yang›n ç›kmas›na mani olmak (E¤itim ve bilinçlendirme)

Orman yang›nlar›yla mücadelede 3 temel stratejimiz:

SÖNDÜRME

2) Erken uyar›, h›zl› ve etkin müdahale

REHAB‹L‹TE

3) Yanan alanlar›n h›zla a¤açland›r›lmas›

133

Yang›nla Mücadelede Kullan›lan Hava ve Kara Araçlar›...
Bu y›l ilk defa iklim de¤iflikli¤i ve küresel ›s›nma göz önüne al›narak yang›na hassas bütün bölgeler yo¤un bir araç a¤› ile donat›lm›fl ve bütün ekipler yang›nlara h›zl› ve etkin müdahale edebilir halde konuflland›r›lm›flt›r.

HAVA ARAÇLARI
● ● ● ●

6 Adet Helikopter (Kuruma Ait) 16+4 Adet Helikopter (Kiral›k) 14 Adet THK Uça¤› (Kiral›k 4 Adet Amfibik Uçak (Kiral›k)

KARA ARAÇLARI
● ● ● ● ● ● ●

933 Adet Arazöz 72 Tanker Arazöz, 161 Adet Dozer 128 Adet Greyder 717 Adet Motosiklet 58 Adet Treyler 366 Adet Arazi Arac›

134

PERSONEL
● ● ●

11.000 Yang›n ‹flçisi 5.000 Memur 2.500 Teknik Eleman

Yang›n ihbar› al›nd›¤› anda olay yerine; En yak›n helikopter ve ekibi 7 dakikada kalkmakta, 13-20 dakika içerisinde yang›na müdahale edilmektedir. ‹lk 30 dakika içinde 4-5 helikopter, 45-60 dakika içinde 7-10 helikopter ekibiyle birlikte orman yang›nlar›na müdahale edebilmektedir. Ayr›ca, bu süre içerisinde 50-100 arazöz, 3 adet CL-215 uça¤›, 500-1000 yang›n müdahale iflçisi ile birlikte orman yang›nlar›na müdahale edilebilmektedir. Ayn› anda 5-6 orman yang›n› ç›kabilmekte, bu durumda ise müdahale eden ekip say›lar› de¤iflebilmektedir. Yang›n k›smen kontrol alt›na al›nd›¤›nda, helkopter ve ekipler h›zl› bir flekilde görev yerlerine geri dönmektedirler. Bütün bu ekipman ve personel yang›na karfl› 24 saat göreve haz›r bekletilmektedir.

135

H›zl› ve Etkin Müdahale ‹çin Uydu Araç Takip Sistemi
Orman yang›nlar› ile mücadele konusunda etkinli¤i art›rmak, makine park›nda bulunan veya kiralanan her türlü araçlara ait konum bilgisi ve araçlarlarla ilgili detaylar›n takip edildi¤i, internet tabanl› Orman Yang›n Yönetim Sistemi kurulmufltur. Bu sistem sayesinde, makine pank›nda yer alan araçlar›n daha ekonomik ve verimli oldu¤u, raporlanm›fl bir sistem içerisinde kullan›m› mümkün olacakt›r. Orman yang›nlar› ile mücadele konusunda etkinli¤i art›rmak, makine park›nda bulunan veya kiralanan her türlü araçlara ait konum bilgisi ve araçlarla ilgili detaylar›n takip edildi¤i, “‹nternet Tabanl› Orman Yang›n Yönetim Sistemi” kurulmufltur. Bu sistem sayesinde, makine park›nda yer alan araçlar›n daha ekonomik, verimli düzenli ve raporlanm›fl bir sistem içerisinde kullan›m›, hizmetlerin yap›lmas›nda zamandan tasarruf, h›zlar›n ve hareketlerin izlenmesi nedeniyle sürücüden kaynaklanan hatalar›n ve kazalar›n azalmas›, yak›t tasarrufunun sa¤lanmas›, gere¤inden uzun molalar, afl›r› rolanti süresi ihlalleri, çal›flma bölgesi ihlalleri, rota ihlallerinin önüne geçilerek mevcut araçlar›n istem ve sistem d›fl› kullan›m›n›n önlenerek, maksimum verimlilikle çal›flmas› amaçlanm›flt›r. Hedef mümkün oldu¤unca yang›nlar›n ç›kmas›n› önlemek ve ç›kan orman yang›nlar›n›n da en az zararla neticelenmesini sa¤lamakt›r. Online olarak, orman yang›nlar›na hassas Orman Bölge Müdürlüklerinde bulunan yang›n söndürme arazözleri, treylerler, dozerler, yang›n komuta araçlar›, ormanc›l›kla ilgili say›sal harita altl›¤› ve Google Earth haritas› üzerinden izlenebilmekte, çeflitli raporlar al›nabilmektedir. Kurulan sistem temel olarak; araçlara tak›lan mobil veri cihazlar›, araç- Orman yang›nlar›n›n söndürülmesi ve yang›n yönetiminde lardan gelen bilgileri iflleyen merkez karar destek sistemi olarak kullan›lan araç takip sistemi sunucu sistemi ve araçlar› takip eden haritas› kullan›c›lar için haz›rlanm›fl kullan›c› yaz›l›mlar› olmak üzere üç bölümden oluflmaktad›r. Bu sistem sayesinde helikopter uçaklar›n zaman›nda kalk›p kalkmad›klar› yang›na ne zaman müdahale edece¤i destek ekiplerinin ne zaman varaca¤› arazöz ve di¤er araçlar›n yang›na kaç dakika sonra müdahale etti¤i eski tarihler dahil sorgulama yapabilmektedir. Ayr›ca hava tahmincileri taraf›ndan anl›k meteorolojik de¤erlerin orman yang›nlar› aç›s›ndan risk oluflturan de¤erler dikkate al›narak haz›rlad›klar› risk haritalar› da yang›n yönetim merkezlerine anl›k olarak ulaflt›r›lmaktad›r. Meteoroloji Genel Müdürlü¤ü internet ortam›nda bu bilgileri Yang›n Harekat Merkezine göndermekte, merkezimizde ise bu bilgiler de¤erlendirilerek gerekli tedbirler al›nmaktad›r. Orman yang›nlar› davran›fl modeli gelifltirilecek olursa, modelin meteorolojik aya¤› haz›r durumdad›r.
Hava tahmin haritas› 136

Küresel ›s›nma senaryolar›na göre ülkemizde de s›cakl›k art›fl› beklenmektedir. Bu beklenti, yaz aylar›nda mevcut olan riskin daha da artmas› demektir. Bu nedenle meteorolojik flartlar›n daha fazla gözlenmesi gerekmektedir. Bunun için en az›ndan çok riskli yerlerde meteorolojik istasyonlar› kurarak anl›k de¤erleri izlememiz gerekmektedir. Yang›n Harekat Merkezine ulaflan meteorolojik bilgilere örnek ç›kt›lar afla¤›da gösterilmifltir.

Yukar›daki haritada görülece¤i üzere yang›n riskinin yüksek oldu¤u yerler k›rm›z› ve kahverengidir.

Orman Yang›nlar›yla Elektronik Mücadele
Orman yang›nlar›nda dakikalar›n önemi büyüktür. Bu nedenle eldeki bütün imkanlar›n kullan›lmas› insan hatalar›n›n aza indirilmesi için Bilkent Üniversitesi ile birlikte yap›lan Tübitak projesi do¤rultusunda orman yang›n›n›n bafllamas› ile ç›kan duman›n 15 saniye içinde alarm vererek hem ‹flletmeyi hem Bölge Müdürlü¤ünü, Ankara Yang›n Harekat merkezini uyarmas› önemli bir geliflmedir. 48 adet kamera göreve bafllam›flt›r.

137

ORKUT
Orman Yang›nlar›yla Mücadele ve Acil Kurtarma Timi
Orman yang›nlar› ile Mücadele faaliyetleri s›ras›nda karfl›lafl›labilecek yo¤un duman ortam›nda kalm›fl kiflilere yard›m edilerek kurtar›lmas›, derin vadilere veya uçurumlara yuvarlanm›fl insanlar›n kurtar›larak ilk yard›mlar›n yap›lmas›, yang›n tehdidi alt›nda bulunan meskün mahallerde can ve mal tahliyesi gibi ola¤anüstü durumlarda görev yapmak, yang›n sezonu haricinde de koruma faaliyetlerinde bulunmak üzere ORKUT Timi kurulmufltur. Söz konusu ekipte görev yapacak kifliler askerli¤ini komando olarak yapm›fl genç orman muhafaza memurlar›ndan oluflturulmufltur. Bu ekip Jandarma Genel Komutanl›¤›nca gerekli e¤itime tabi tutulmufllard›r.

138

Yang›n Havuz ve Göletleri Yayg›nlaflt›r›ld›
Su kaynaklar›n›n yeterli olmad›¤› ormanl›k alanlarda orman yang›nlar›na müdahale sürelerini k›saltmak için yang›n havuz ve göletleri yap›lmaktad›r. Son 5 y›l içerisinde 350 adet yang›n havuzu ve göleti yap›lm›flt›r. Önümüzdeki 5 y›ll›k dönemde de (2012 y›l›na kadar) bu say›n›n en az 1500 adede ç›kart›lmas› planlanm›flt›r.

Orman Yang›nlar› ile Mücadelede Uluslararas› Baflar›
2004 y›l›nda Antalya’da yap›lan Uluslararas› Yang›n Konferans›n›n sonuç bildirgesi kapsam›nda ülke olarak orman yang›nlar› mücadele konunda komflu ülkelere talepleri do¤rultusunda 2003-2007 y›llar› aras›nda; Suriye'ye, Gürcistan'a, Makedonya'ya, KKTC'ye, Yunanistan'a uçak, helikopter ve ilk müdahale ekibi gönderilerek orman yang›nlar› ile mücadelelerine katk› sa¤lanm›flt›r. Ayn› iklim kufla¤›nda bulunan Akdeniz ülkeleriyle orman yang›nlar›yla mücadele de yanan alanlar konusunda bir karfl›laflt›rma yap›ld›¤›nda ülkemizin en baflar›l› ülke oldu¤u gözlenmektedir.

139

KADASTRO
GENEL POL‹T‹KA
• Orman Kadastrosunun bitirilmesi konusunda kararl›l›k, • ‹zin gelirlerinin art›r›lmas›, • 2B probleminin çözümü. Ormanc›l›k faaliyetlerimizin en önemli sorunlar›ndan biri orman s›n›rlar›n›n hala tespit edilememifl olmas›d›r. Günümüzde bu sorun güncelli¤ini ve önemini korumaya devam ettirmektedir. Genel Müdürlü¤ümüz orman kadastrosunun sonuçland›r›lmas›n› öncelikli eylem alan› olarak belirlemifl ve bu konuda haz›rlad›¤› projeleri uygulamaya koymufltur.

Orman Kadastrosu
2004 ve 2005 y›llar›nda gerYap›lan Kadastro Miktar› çeklefltirilen kanun de¤ifliklikleri ile hem orman kadastro çal›flmalar›nda hem de Tapu ve Kadastro Genel Müdürlü¤ünce yap›lan genel ka% 95 dastro faaliyetlerinde kökten de¤iKadastrosu fliklikler yap›lm›flt›r. Bu de¤ifliklikYap›lan ler ile hiç kadastrosu yap›lmam›fl yerlerde orman s›n›rlar›n›n belirlenKadastrosu Yap›lmayan mesi görevi Tapu ve Kadastro Ge%5 nel Müdürlü¤ü Kadastro ekiplerine verilmifltir. Bu ekiplere Genel Müdürlü¤ümüzden en az bir orman mühendisinin görevlendirilmesi flart› getirilmifltir. 9 uncu Kalk›nma Plan› kapsam›nda yap›lan planlama ve kanun de¤ifliklikleri sonucu belirlenen ifl stratejisine göre temel hedefler belirlenmifl olup; 3402 say›l› Kanun kapsam›nda Tapu ve Kadastro Genel Müdürlü¤ü ile müflterek yap›lan orman kadastrosunun tamamlanmas›, 2013 y›l›na kadar ise arazi kadastrosu yap›lm›fl yerlerde orman kadastrosu ve 2/B madde uygulamalar› ile daha önceki y›llarda yap›lm›fl olan orman tahdit/kadastro çal›flmalar›ndaki teknik eksiklikler ve hatalar›n düzeltilerek ormanlar›n tapuya tescilini sa¤lamak olarak öngörülmektedir.

GPS Ekipleri
Nirengi s›klaflt›rma çal›flmalar›nda tüm orman kadastro komisyonlar›na destek vermek için 8 bölge müdürlü¤ümüzde GPS ekipleri kurulmufltur. Bu ekipler, Ankara, Adapazar›, Amasya, Bursa, ‹zmir, Mu¤la, Antalya ve Mersin Orman Bölge Müdürlüklerine konuflland›r›lm›flt›r. Ekipler bu bölge müdürlüklerinin yan› s›ra çevre bölge müdürlüklerinin de GPS ifllerini yapmaktad›rlar.

140

‹zin Bilgi Sistemi
Orman alanlar›ndan al›nacak izinlerin talep edilmesinden sonuçlanmas› aflamalar›n›n yan›nda uygulamalar›n takibi amac›yla haz›rlanm›fl sistemde, izinlerle ilgili tüm bilgiler internet ortam›nda girilebilmekte, süreçler takip edilebilmektedir. ‹nternet ortam›nda, izinlere iliflkin konumsal bilgiler girilmekte, bu bilgiler güncellenebilmektedir. (http://izin.ogm.gov.tr/ibs)

Özel Ormanlar
286 adedi özel flah›slara 60 adedi de tüzel kifliliklere ait olmak üzere toplam 346 adet özel orman vard›r. Özel ormanlar›n toplam alan› 18.100 ha. olup genel ormanl›k sahaya oran› on binde yedidir.

Maden ‹flletme ‹zinleri ve Arazi ‹zin Bedeli
Orman say›lan alanlarda verilen maden iflletme ve tesis izinleri 6831 say›l› Orman Kanununun 16 nc› maddesi, fabrika h›zar-flerit ve bal›k üretim tesisleri ise 18 inci maddesi gere¤ince izne konu edilmektedir.

‹zin Gelirleri Art›r›ld›
Orman Kanununun 16, 17 ve 18 inci maddelerine göre verilmifl izinler tamamen bilgisayar ortam›nda aktar›larak sürelerin ve bedellerin takibi bilgisayarla yap›lmaya bafllanm›flt›r. Böylece bedel tahsilat›m›z artm›fl, kaçaklar önlenmifl dolay›s›yla idaremiz ile izin sahipleri aras›ndaki problemler asgari düzeye indirilmeye çal›fl›lm›flt›r.
141

ORMAN ‹DARES‹ VE PLANLAMA
GENEL POL‹T‹KA
• • • • Fonksiyonel planlama, Ulusal orman envanterine geçifl, Planlaman›n yerelleflmesi. Ormanlar›n izlenmesi.

Ormanc›l›ktaki yeni geliflmelerin ›fl›¤› alt›nda orman amenajman planlar› haz›rlan›rken günümüz flartlar›na uygun olarak biyolojik çeflitlili¤in, odun d›fl› orman ürünlerinin ve ormanlar›n çok yönlü fonksiyonlar›n›n da yer alaca¤› flekilde düzenlemeler yap›lm›flt›r.

Amenajman Planlama Anlay›fl› Yenilendi
2004 y›l›ndan itibaren envanter ve planlama sürecinde say›sal ve konumsal verilerin bilgisayar ortam›nda iliflkilendirilmesi için yaz›l›m ve donan›mlar gelifltirilerek planlama çal›flmalar›nda kullan›lmas› sa¤lanm›fl, Co¤rafi Bilgi Sistemleri konular›nda e¤itimler yap›lm›flt›r.

CBS Kullan›m› Yayg›nlaflt›r›ld›
Envanter, planlama ve haritalarla ilgili say›sal ve konumsal veriler bilgisayar ortam›nda düzenlendi¤inden bunlar›n kurulacak Orman Bilgi sistemi ile iliflkilendirilmesi sa¤lanabilecektir. Simülasyon ve Modelleme teknikleri uygulanabilecektir.

142

Kalite Yönetim Sistemi Çerçevesinde E¤itime Önem Verildi
Planlar›n ve haritalar›n bilgisayar ortam›nda haz›rlanmas› ve co¤rafi bilgi sistemlerine aktar›labilmesi amac›yla ilgili Bölge Müdürlükleri ve Amenajman baflmühendislikleri yönlendirilerek e¤itimler verilmifltir. (Gerekli yaz›l›mlar al›nm›flt›r.) 2005 y›l›nda plan yenileme çal›flmalar›n›n tamam›nda bu sistem kullan›lm›flt›r. Fakültelerin iste¤i do¤rultusunda Orman Amenajman Planlama ve Uygulamalar› konular›nda tecrübelerin Üniversite Ö¤rencilerine aktar›lmas› planlanmaktad›r.

Orman Amenajman Planlar›, Say›sal Ortamda Yap›l›yor
2005 Y›l›ndan itibaren tüm yenilenen planlar, Orman ‹daresi ve Planlama Dairesi Baflkanl›¤›na sa¤lanan plan yap›m program› (APP) ile yap›larak; harita ve raporlar say›sal ortamda arflivlenmektedir.

Türkiye Orman Envanteri Güncellefltirildi
Ülkemiz Ormanlar› ile ilgili olarak ilk defa genifl kapsaml› ve detayl› bilgileri içeren "Orman Varl›¤›m›z" kitab› Türkçe ve ‹ngilizce yay›nlanarak genifl kitlelerin kullan›m›na sunulmufltur. Bu kitap içeri¤inde; Orman envanteri, Ormanlar›m›z›n Geçmiflteki ve Bugünkü Durumu hakk›nda genel de¤erlendirmeler, Ormanlar›m›z›n nitelikleri hakk›nda detayl› envanter bilgileri, Dünya Orman Varl›¤› konusunda uluslar aras› araflt›rma sonuçlar› ve de¤erlendirmeleri yer alm›flt›r.

143

Fonksiyonel Planlamaya Geçildi
2005 y›l›nda Ormanlar›m›z›n potansiyel fonksiyonlar›, ‹flletme Amaçlar› belirlenerek ‹flletme S›n›flar›n›n ayr›lmas› ve kodlanmas› ve planlara entegrasyonunun sa¤lanmas› yönünde Fonksiyonel Planlama K›lavuzu haz›rlanm›fl ve planlamada kullan›lmas› sa¤lanm›flt›r.

Yeni Orman Amenajman Yönetmeli¤i Yürürülü¤e Girdi
Orman Amenajman Yönetmeli¤i yeniden haz›rlanarak ve ilk defa 05.02.2008 tarih ve 26778 Say›l› Resmi Gazete’de yay›nlanarak yürürlü¤e girmifltir.

144

Türkiye’de Orman Ekosistemleri ‹zleniyor
Avrupa’da Orman Ekosistemlerinin ‹zlenmesi süreci 1986 y›l›nda bafllam›flt›r. Ülkemizde ilk defa ulusal düzeyde 2006 y›l›nda Orman Genel Müdürlü¤ünce bafllat›lan bir proje ile izleme çal›flmalar› bafllat›lm›flt›r. Türkiye’nin Avrupa Ormanlar›n›n izlemesi ve de¤erlendirmeleri a¤›na dahil edilmesi sa¤lanm›flt›r. Gözlem Alan› Aplikasyon ve De¤erlendirme K›lavuzu haz›rland›. Bu Program kapsam›nda Seviye-1 (800 adet) Daimi Gözlem alanlar› belirlenmifl olup aplikasyonlar› büyük ölçüde tamamlanm›flt›r. Seviye-1 program› ile ormanlar›n sa¤l›k durumu her y›l belirli periyotlarda gözlemlenecektir. Orman Ekosistemlerinin ‹zlenmesi Program› kapsam›nda Seviye-1 Veri Taban› oluflturuldu, 250 adet gözlem alan›n›n veri girifl ve de¤erlendirmeleri yap›ld›. Orman Ekosistemlerinin ‹zlenmesi Seviye-2 Program› kapsam›nda ise 1 hektar büyüklü¤ündeki Daimi Gözlem Alanlar› say›s› yayg›n a¤aç türlerimiz dikkate al›narak belirlendi. Orman Ekosistemlerinin ‹zlenmesi kapsam›nda, Türkiye genelinde 16x16 km’lik grid oluflturularak, Daimi Gözlem Alanlar› belirlenmifltir.

145

‹fiLETME PAZARLAMA
GENEL POL‹T‹KA
• Sürdürülebilir, • Rasyonel ve Verimli ‹flletmecilik Ormanlar›m›z ekolojik ve sosyal de¤erlerinin yan›nda ekonomik de¤ere de sahiptir. Genel Müdürlü¤ümüz ülkemiz orman potansiyelini, ekonomik konjüktör, arz-talep dengesi, ormanc›l›k teknik ve prensiplerini gözönüne alarak sürdürülebilir bir anlay›flla iflleterek ülkenin orman ürünlerine olan talebini karfl›lamaktad›r.

Türkiye’de Yuvarlak Odun Arz-Talep Durumu
ENDÜSTR‹ ODUN: 10 - 11 Milyon m3

OGM YILLIK ODUN ÜRET‹M‹ 14-15 Milyon m3

YAKACAK ODUN: 4.5 - 5.0 Milyon m3

TÜRK‹YE YILLIK ODUN TÜKET‹M‹ 24-25 Milyon m3

ENDÜSTR‹ ODUN: 14 - 15 Milyon m3

YAKACAK ODUN: 10 - 11 Milyon m3

ÖZEL SEKTÖR YILLIK ODUN ÜRET‹M‹ 4.5 - 5.0 Milyon m3

ENDÜSTR‹ ODUN: 3.0 - 3.5 Milyon m3

YAKACAK ODUN: 1.5 - 2.0 Milyon m3

‹THALAT (Yuvarlak Odun Olarak) 2.0 - 2.5 Milyon m3

ENDÜSTR‹ ODUN: 2.0 - 2.2 Milyon m3

YAKACAK ODUN: 0.2 - 0.5 Milyon m3

146

Endüstriyel Odun Talebinin Karfl›lanma Durumu
OGM Özel Sektör ‹thalat : 10,0 Milyon m3 : 3,3 Milyon m3 : 2,0 Milyon m3

Üretim Ç›tas›Yükseltildi
Ormanlar›m›z›n verim gücüne göre yap›lan planlama ve piyasa talebi esas al›narak endüstriyel odun üretimi son 4 y›lda % 35 art›flla 10 Milyon m3ü aflm›flt›r.

Verimli ‹flletmecilik ile Sat›fl Gelirleri Art›r›ld›
Sat›fl gelirlerinde en yüksek has›lat› elde etmek için standardizasyona önem verilmifl, ülke ekonomisindeki genel iyileflme çerçevesinde sektördeki geliflim ve de¤iflmeler yak›nen takip edilmifl, sat›fl usul ve esaslar› da genel konjöktüre göre güncellefltirilerek sat›fl gelirlerinde önemli art›fllar sa¤lanm›flt›r.

Orman Köylülerinin Geliri Art›r›ld›
Üretim iflçili¤i orman köylümüzün en önemli gelir kaynaklar›ndan biridir. Orman teflkilat› y›lda ortalama 300 bin aileye ifl imkan› sa¤lamaktad›r. Orman iflçili¤i birim fiyatlar› her y›l enflasyonun üzerinde art›fl verilerek üretim ifllerinde çal›flanlar›n gelirlerinde art›fl sa¤lanmaktad›r.

147

Orman Köylüsüne Yap›lan Katk›
Orman köylü ve kooperatiflerine son 5 y›lda üretim iflçili¤i ve tan›nan kanuni haklarla yap›lan toplam katk› 3 kat art›flla 700 Milyon TL.’ye ulaflmaktad›r.

Dikili Sat›fllara Önem Verildi
Orman ürünlerinin en k›sa sürede istenilen çeflit, miktar ve kalitede piyasaya arz etmek için dikili sat›fllara önem verilmifl ve toplam üretim içerisindeki pay› artt›r›lm›flt›r.

Sat›fl Usul ve Esaslar› Güncellefltirildi
Genel ekonomik trend ve orman ürünleri pazar durumu izlenerek sat›fl usul ve esaslar› güncellefltirilmifltir. Bu çerçevede vadeli sat›fllarda (taksitli sat›fllarda) faiz oran› indirilmifl, vade süreleri tüm ürünlerde 9 aya ç›kar›lm›flt›r. Gecikme faizleri de makul seviyeye indirilmifltir.

Odun D›fl› Orman Ürünlerinde Planl› Faydalanmalar Yayg›nlaflt›r›l›yor
Biyolojik çeflitlilik aç›s›ndan zengin olan ormanlar›m›zdan odun d›fl› ürünler sürdürülebilirlik ilkeleriyle de¤erlendirmeye al›nmaktad›r. Odun d›fl› orman ürünlerinin ekonomiye katk›s› 100 Milyon $’a ulaflmaktad›r. Potansiyelin belirlenmesi ve en iyi flekilde de¤erlendirilmesi için yay›l›fl saha ve miktarlar› ayr› ayr› belirlenerek internet ortam›nda ve kitap halinde yay›nlanm›flt›r. Odun d›fl› orman ürünlerinde ürün baz›nda planlamalar yap›larak verimli ve rasyonel bir de¤erlendirme yap›lmaktad›r. Ayr›ca orman tali ürünler konusunu gündem etmek, sorunlar› ilgili taraflarla tart›flarak çözüm önerilerini belirlemek üzere Türkiye genelinde Bölge Müdürlükleri baz›nda üniversiteler, sektör temsilcileri ve orman köylülerinin kat›l›m›yla paneller düzenlenmifltir.

Köylü ve Kooperatiflere E¤itimler Veriliyor
Ormanc›l›kta kesim tekni¤i, iflçi sa¤l›¤› ve ifl güvenli¤i konusunda ulusal bas›n ve medyan›n kat›l›m›yla köylü ve kooperatiflere uygulamal› e¤itimler yap›larak yeniden haz›rlanan e¤itim kitapç›klar› bölgelere da¤›t›lm›flt›r.

148

‹nce Çapl› Orman Ürünlerinin Tafl›nmas›nda Plastik Oluk Sistemine Geçildi
Üretim çal›flmalar›nda verilmlilik ve ormanda yap›lan sürütme zararlar›n›n azalt›lmas› için yap›lan proje sonucu uygun yerlerde plastik olukla ormanda üretilen emvalin ç›kar›lmas› uygulamas› bafllat›lm›flt›r.

Sertifikasyon Çal›flmalar› Bafllat›ld›
Orman iflletmecili¤inin ve ürünlerin sertifikaland›r›lmas›yla hem sürdürülebilirlik, hem de orman ürünleri sanayinin d›fl piyasalardaki rekabet gücünü art›r›c› etkisini tescil etmesini sa¤layacak çal›flmalar bafllat›lm›flt›r.

Orman Art›klar›n›n Biyokütle Enerji Üretiminde Kullan›m› Yönünde Çal›flmalar Sürüyor
Dünyada yenilenebilir enerji kaynaklar›na a¤›rl›k verilmesiyle yaflanan h›zl› de¤iflim çerçevesinde ormanlar›m›zda halen de¤erlendirilmeyen üretim art›klar›, çal›, ç›rp›, süceyrat ve makinin odunsu biyokütle olarak biyoenerji çal›flmalar›nda kullan›m› için çal›flmalar son aflamaya getirildi.

149

S‹LV‹KÜLTÜR
GENEL POL‹T‹KA
• Do¤aya yak›n ormanc›l›k, • Ormanlar›n rehabilitasyonu • Korumada Kat›l›mc›l›k. Dünyada geliflen ve de¤iflen ormanc›l›k anlay›fl›yla birlikte Genel Müdürlü¤ümüzün de orman yetifltirme anlay›fl› de¤iflerek do¤aya yak›n ormanc›l›k ilkesi benimsenmifltir. Toplumumuzun ormanlardan beklentileri sürekli de¤iflmektedir. Bu beklentileri karfl›lamak ancak ormanlar›n çok yönlü fonksiyonlar›ndan en yüksek düzeyde yararlanmakla mümkündür. Bunun için de yaklafl›k yar›s› bozuk vas›fl› olan ormanlar›m›z›n h›zla verimli hale getirilerek beklentilere cevap verecek koru ormanlar›na dönüfltürülmesi gerekmektedir.

Gençlefltirme Çal›flmalar›
Tabii ve suni gençlefltirme programlar› % 100 oranlar›nda gerçeklefltirilmifltir. Ormanlar›m›zda yetiflen türlerin bol tohum y›llar› takip edilerek tohum toplanm›fl ve do¤al genlefltirmenin yap›lamad›¤› ormanlara yönelik suni gençlefltirme çal›flmalar› yap›lm›flt›r.

150

Orman Köyleriyle ‹flbirli¤i
Tabii ve suni gençlefltirme, enerji orman› tesisi ve rehabilite uygulamalar› sonucu meydana gelen gençlik ve kültür alanlar›n›n korunmas›nda çok büyük maliyetlere ulaflan koruma giderlerinin azalt›lmas›, köylülerin ormanc›l›k çal›flmalar›n› benimsemesi ve kat›l›mlar›n›n sa¤lanmas› için Köy Tüzel Kiflili¤i korumalar›na son 5 y›lda büyük önem verilmifltir.

S›kl›k Bak›mlar›
Gerek tabii ve gerekse suni yoldan elde edilen genç meflcerelerin bak›m› en öncelikli çal›flmalar›m›zdand›r. S›kl›k bak›mlar› ile gelece¤in de¤er a¤açlar› bu günden belirlenerek onu kolayca bulunur, tan›n›r, bilinir duruma getirmek, bu a¤açlara serbest yaflama alan› verilerek ›fl›k ve hava ihtiyac›n› sa¤lamak, meflcere kar›fl›m›n› düzenlemek ve meflcere perdesinin bak›m›n›n yap›lmas› amaçlanmaktad›r.

Rehabilitasyon Çal›flmalar›
Bir kapal› ve bozuk orman alanlar›; mevcut meflcerelerin geliflme dinami¤i ve büyüme enerjisinden maksimum derecede faydalan›larak, orman ekosistemini bozmadan yetiflme ortamlar›n› yerinde korumak suretiyle en az emek ve masrafla verimli koru ormanlar›na dönüfltürmek için rehabilitasyon çal›flmalar› yap›lmaktad›r. Otoyollar›n ve yerleflim yerleri çevresinin rehabilitasyonuna öncelik verilmektedir.

151

Baltal›klar Koruya Dönüfltürülüyor
Bilindi¤i üzere 2005 y›l›nda al›nan milat niteli¤indeki siyasi bir kararla prensipte baltal›k iflletmecili¤inden vazgeçilmifltir. 100 y›la yak›n bir süreden beri meslek camias›nca sürekli elefltirilen baltal›k ormanlar› art›k büyük ölçüde koru orman›na dönüfltürülecektir. ‹flte bu koruya dönüfltürülme çal›flmalar›na yön verecek Koruya Tahvil Eylem Plan› haz›rlanm›flt›r. Plan›n uygulanmas› neticesinde ormanlar›m›z çok yönlü fonksiyon hizmeti gören koru ormanlar›na dönüflecek böylece toplumumuz, ormanlar›n üretti¤i ekolojik, sosyal ve ekonomik de¤erlerden daha çok faydalan›lacakt›r. Hedef; y›lda 100 bin, on y›lda 1 milyon hektar baltal›¤›n koruya tahvil edilmesidir.

Budama
Genel Müdürlü¤ümüzün toplam odun üretimi içerisindeki 1. ve 2. s›n›f ürünlerin pay› oldukça düflüktür. Bu oranlar› art›rmak için bir taraftan gençlik ve s›kl›k bak›mlar›na önem verilmifl di¤er taraftan kaliteli ürün elde etmeye yönelik budamalara ilk defa 2004 y›l›nda bafllam›flt›r. Y›lda 1 milyon adet budama yap›lmaktad›r. Ayr›ca f›st›kçam›nda kozalak verimini art›r›lmas›na yönelik budamaya devam edilmektedir.

“Ormanlar›m›zda Uygulanacak Silvikültürel Esaslar ve ‹lkeler”
291 say›l› tebli¤ silvikültürle ilgili yürürlükteki tek mevzuatt›r. Bu tebli¤ ile 177-A say›l› tebli¤ ve ekleri ile toplam 25 adet tamim ve emir yürürlükten kald›r›lm›flt›r.

152

Silvikültürel Eylem Planlar›
Genel Müdürlü¤ümüzün hedef ve prensipleri do¤rultusunda, çal›flmalar› bafllat›lan önemli faaliyetlerle ilgili eylem planlar› haz›rlanm›flt›r. Eylem planlar› ile uygulay›c› birimlere, konu hakk›nda teknik bilgilere yer verilmifl, usul ve esaslar aç›klanm›flt›r. Ayr›ca çal›flmalar› kamuoyuna tan›tacak bölümler haz›rlanm›flt›r.

HER KÖYE B‹R ORMAN (2007-2011) Proje Alan›: 100.000 Ha. Y›ll›k Proje Maliyeti: 10 Milyon YTL

SED‹R ORMANLARI (2005-2014) Proje Alan›: 96.595 Ha. Y›ll›k Proje Maliyeti: 5.087.914 YTL

ARDIÇ ORMANLARI (2006-2015) Proje Alan›: 300.000 Ha. Y›ll›k Proje Maliyeti: 17.5 Milyon YTL

KEÇ‹BOYNUZU (HARNUP) (2007-2015) Proje Alan›: 30.000 Ha. Y›ll›k Proje Maliyeti: 675.000 YTL

BOZUK MEfiE ALANLARI (2005-2014) Proje Alan›: 200.000 Ha. Y›ll›k Proje Maliyeti: 8.3 Milyon YTL

BALTALIKLARIN KORUYA (2006-2015) Proje Alan›: 1.000.000 Ha. Y›ll›k Proje Maliyeti: 35 Milyon YTL

MEfiE ORMANLARI (2006-2015 Proje Alan›: 1.000.000 Ha. Y›ll›k Proje Maliyeti: 45 Milyon YTL

FISTIKÇAMI (2006-2010)

153

M‹LL‹ A⁄AÇLANDIRMA SEFERBERL‹⁄‹ (2008-2012)

Milli A¤açland›rma ve Erozyon Kontrolu Seferberli¤i, Baflbakan Recep Tayyip ERDO⁄AN taraf›ndan bafllat›ld›. Milli A¤açland›rma ve Erozyon Kontrolu Seferberli¤i, Baflbakan Recep Tayyip ERDO⁄AN’›n kat›l›m›yla düzenlenen merasimle 02.12 2007 tarihi itibariyle yurt genelinde bafllat›ld›. Canl› ba¤lant›larla Antalya, Giresin, Uflak, Ad›yaman, Yozgat ve Malatya’ya ba¤lan›larak kampanya çerçevesinde ilk fidanlar dikildi. Baflbakanl›¤›n "A¤açland›rma Seferberli¤i" konulu 2007/28 nolu genelgesi gere¤ince "A¤açland›rma ve Erozyon Kontrolü Seferberli¤i Eylem Plan›" Çevre ve Orman Bakanl›¤›'nca haz›rlanm›flt›r. 2008-2012 y›llar›n› kapsayan eylem plan› ile 2.300.000 ha sahada çal›fl›lmas› ve 2,7 milyar TL harcama yap›lmas› planlanm›flt›r. Bu eylem plan› ile ayr›ca 4122 say›l› Milli A¤açland›rma ve Seferberlik Kanunu ile görev verilen kurum ve kurulufllar›n yapaca¤› çal›flmalar da planlanm›flt›r. Orman Genel Müdürlü¤ü y›lda 300.000 hektar olmak üzere 5 y›lda 1,5 milyon hektar rehabilitasyon çal›flmas› yapacakt›r.

154

Yanan Alanlar›n Rehabilitasyonu ve Yang›na Dirençli Ormanlar Tesisi Projesi
Ormanlar›m›z›n % 60’›na tekabül eden 12 milyon hektarl›k k›sm› yang›na çok hassas bölgelerde yer almakta olup, bu alanlar Hatay’dan bafllay›p Akdeniz ve Ege sahil bölgelerinden ‹stanbul’a kadar uzanmaktad›r. Akdeniz iklim kufla¤›nda bulunan di¤er ülkeler gibi orman yang›nlar› bir Türkiye gerçe¤idir. Her y›l üç bin adede yak›n orman ve k›rsal alan yang›n› ç›kmakta, bunlar›n birço¤u büyümeden söndürülmektedir. Bazen de ola¤anüstü flartlar nedeniyle yang›nlar befl-on bin hektar gibi oldukça genifl alanlarda etkili olabilmektedir. Yang›n geçirmifl tüm alanlar y›l› içerisinde a¤açland›r›lmaktad›r. Bu çal›flmalar teflkilat›m›zca bu güne kadar yap›la gelmifl ancak belli bir proje kapsam› içinde olmamas› nedeniyle nelerin hangi metodla ve maliyetle yap›ld›¤›n›n takibinde ve kamuoyunun bilgilendirilmesinde aksamalar ortaya ç›km›flt›r. Ayr›ca a¤açland›r›lan bu sahalar bir müddet sonra yeniden yanabilmektedir. Özellikle Antalya-Serik yang›n›ndan sonra bu çal›flmalar›n bir proje kapsam›nda ele al›nmas› ihtiyac› daha bariz hale gelmifltir. Yap›lan de¤erlendirmeler sonucunda; yang›na hassas yerlerdeki ormanlar›n yang›na karfl› dirençli hale getirilmesi ve yanan alanlar›n yeniden a¤açland›r›lmas›n›n bu güne kadar yap›lanlardan farkl› bir anlay›flla ele al›nmas› gerekti¤i belirlenmifl ve "Yanan Alanlar›n Rehabilitasyonu ve Yang›na Dirençli Ormanlar Tesisi Projesi" haz›rlanarak yürürlü¤e konmas› kararlaflt›r›lm›flt›r.

YARDOP

155

‹NfiAAT VE ‹KMAL
GENEL POL‹T‹KA
• ‹dari binalar›n bak›m ve onar›m›, • At›l menkul ve gayrimenkullerin de¤erlendirilmesi. Tasarruf ilkesi ve kaynaklar›n etkin kullan›m› prensibi çerçevesinde mevcut bina ve tesislerimizin tamir, bak›m ve onar›mlar›na a¤›rl›k verilmifl, hizmet aktivitelerinin art›r›lmas› sa¤lanm›fl ve çal›flanlar›m›z için uygun çal›flma ortamlar› oluflturulmufltur.

Binalar›n Tamir ve Bak›m› Yap›ld›
Orman Genel Müdürlü¤ümüz kuruldu¤u günden bugüne kadar gerek mülkiyetinde bulundu¤u araziler, gerek orman arazisi üzerinde ve gerekse hazine arazileri üzerinde muhtelif zamanlarda yap›lan bina ve tesislerde görevini sürdürmektedir. Yap›ld›¤› dönemlerde flehir d›fl›nda olan bina ve tesislerimiz zamanla geliflim sürecinde flehir merkezinde kalm›fllard›r. Çal›flma düzeni ve görev gere¤i yeni duruma uygun tekrar planlama yap›lm›flt›r. 2009 y›l› itibariyle yukar›da aç›klanan nedenlerden dolay› Orman Genel Müdürlü¤ü bina ve tesisler yönünden yeniden yap›lanmay› seçmifltir. Amaç: ‹flletim giderleri fazla olan binalar yerine iflletim masraflar› az olan modern tesislerde hizmet vermektedir. Genel Müdürlü¤ümüz bünyesinde bulunan toplam 11.364 adet binan›n ortalama yafl› 35 y›l›n üzerindedir. Bu nedenle bu binalar›n uygun çal›flma ortamlar›na getirilmesine yönelik 3 y›ll›k bir büyük onar›m program› yap›lm›fl, gerekli ödenekler ayr›lm›fl ve büyük bir ço¤unlu¤unun bak›m ve onar›m› yap›lm›flt›r.

156

Makine ve Teçhizatlar
Yeni arazözlerin makine park›na kat›lmas›ndan sonra çal›flt›r›lmalar› ekonomik olmayan ve s›k s›k ar›za yapan arazözler terkin edilerek piyasaya sat›fllar› gerçeklefltirilmektedir. 2008 y›l›nda yang›nla mücadele amaçl› olarak 135 adet arazöz, 30 adet karavan, 40 adet su ikmal arac› ve 100 adet motosiklet sat›n al›narak makine park›n›n yenilenmesine ve güçlendirilmesine devam edilmektedir. 2008 y›l› sonu itibariyle 2173 adet hizmet arac›m›z mevcuttur. Ayr›ca 14 adet Renault marka binek araç kiralanarak makine park›m›za dahil edilmifltir.

Üretim Makineleri
Üretim makineleri, orman köylüsü ve kooperatiflere her y›l düzenlenen Üretim Makineleri Kira Bedelleri üzerinden kiraya verilerek çal›flt›r›lmaktad›r. Yine, ormanc›l›k hizmetleri için Bölge Müdürlükleri taraf›ndan ihtiyaç duyulan Sisleme makineleri, Motopomp, motorlu testere, dürbün, GPS vb. alet ve cihazlar sat›n al›nm›flt›r.

157

Orman Yollar› Bitiriliyor
Orman yollar› planl› çal›flmalar›na 1964 y›l›nda bafllanm›fl ve 1964-1974 y›llar› aras›nda 1.317 adet flefli¤in yol flebeke plan› yap›larak 144.425 km üretim amaçl› orman yolluna ihtiyaç oldu¤u tespit edilmifltir. 2008 y›l› sonuna kadar toplam 140.289 km yeni yol infla edilerek üretim amaçl› planlanan 144.425 km yolun % 97'lik k›sm› gerçeklefltirilmifltir. • Orman yollar› bütçe ve ifl program› ilk defa uyumlu hale getirilmifltir. • 140.289 km üretim yolu, 820 km kule kulübe yolu, 1.574 km depo dahili yol ve 16.642 km yang›n emniyet yolu olmak üzere toplam 159.325 km orman yolunun her y›l düzenli olarak tamir bak›m› yap›lmaktad›r. • Fonksiyonel planlama sonunda mevcutlarla birlikte toplam 210.000 km orman yolu, 26.000 km yang›n emniyet yolu yap›lacakt›r, • Orman içinden geçen köy ve il yollar›ndan standart olanlar yaklafl›k 40.000 km’dir. Buna göre yap›lacak; orman yolu 10.675 km, yang›n emniyet yolu ise 9.358 km’dir. • Orman yolu yap›m program› % 40 art›r›larak 1400 km'ye ç›kar›lm›fl ve yang›n önleme ve söndürme tedbirleri yükseltilmifltir. • Orman içi mevcut tüm yollar›n yo¤unlu¤u 9.40 m/ ha olup, planlanan tüm yollar yap›ld›¤›nda 11.14 m/ha olacakt›r, tam kapal› verimli ormanlarda yol yo¤unlu¤u 20 m/hektar›n üzerindedir. • 2003-2008 y›llar›nda toplam 6.956 km yeni orman yolu, 6.000 km büyük onar›m, 6.207 km üst yap›, 11.289 km sanat yap›s›, 593 m. köprü yap›lm›flt›r.

158

‹htiyaç Fazlas› Gayrimenkuller De¤erlendirildi
Genel Müdürlü¤ümüzün tapulu gayrimenkullerinin 1998 y›l›nda yap›lan envanter çal›flmas› sonucunda 3348 müstakil tapu karfl›l›¤› toplam 34.221.350,57 m2 oldu¤u tespit edilmifltir. Bu gayrimenkullerden ihtiyaç fazlas› olmas›ndan dolay› kullan›lmayan veya kullan›lmas›nda yarar görülmeyen kullan›lmas› halinde de idaremize ilave külfetler getirecek olan gayrimenkuller 2886 say›l› devlet ihale kanunun çerçevesinde sat›larak veya kiralanarak de¤erlendirilmesi sa¤lanm›flt›r. Elde edilen paralar ormanc›l›kta kullan›lmaktad›r.

‹htiyaç Fazlas› Makina ve Yedek Parçalar De¤erlendirildi
Ekonomik ömrünü doldurmalar› sonucu hurdaya ayr›lan veya servis d›fl› tutulan makine ve araçlara ait olup kullan›m alan› bulunmayan takriben 11.000 kalem ihtiyaç fazlas› yedek parçalar, ihale mevzuat› çerçevesinde de¤erlendirilerek, ekonomiye kazand›r›lm›flt›r. 1998 y›l›ndan itibaren Genel Müdürlü¤ümüz araç park›na 1924 adet 4x4 Toyota ve Isuzu marka tafl›t ilave edilmesine karfl›l›k, Genel Müdürlü¤ümüz park›nda yer alan ekonomik ömürlerini doldurmufl, kullan›mlar› ekonomik olmayan muhtelif marka ve modelde ifl, üretim, koruma makinalar› ile hizmet vas›talar›ndan oluflan toplam 2.967 adet tafl›t hizmet d›fl› b›rak›l›p ihaleye ç›kar›lmak suretiyle piyasaya sat›fllar› yap›lm›flt›r.

159

E⁄‹T‹M VE TANITIM
GENEL POL‹T‹KA
• • • • Her Kademede Sürekli E¤itim. Hedef Kitlelere Yönelik Etkin Bilinçlendirme. Orman-Halk ‹lflkilerine Katk› "Kent Ormanc›l›¤›". Kalite Yönetim Sistemini Uygulamak.

Ormanc›l›k politikalar› ile bakanl›¤›m›z ilke ve prensipleri do¤rultusunda planlanan faaliyetlerimiz eylem planlar› çerçevesinde yürütülmüfltür. Bu süre ‹çerisinde; • Ormanlar›m›z›n korunmas› yönünde ulusal bilincin oluflturulmas›na yönelik faaliyetlerin yo¤unlaflt›¤›, • Ormanlar›n faydalar›n›n toplumun her kesimine azami düzeyde yans›t›ld›¤› "vatandafl memnuniyetinin" esas al›nd›¤›, • Verimli ve etkin bir ormanc›l›k kamu yönetiminin oluflturulmas› amac›yla Kalite Yönetim Sisteminin uyguland›¤›, • Ormanlar›n sosyal fonksiyonlar›ndan kent halk›n›n daha fazla yararland›r›ld›¤›, • Personelinin verimlili¤ini art›r›c› bir çal›flma ortam›n›n oluflturuldu¤u, • Millet ormanc›l›¤›na geçiflin ilk ad›mlar›n›n at›ld›¤›, baflar›l› ve verimli bir çal›flma dönemi olmufltur.

160

E¤itim Faaliyetleri
Hizmet ‹çi E¤itimler yo¤un olarak sürdürülmüfl, rutin e¤itimlerden ziyade, Kurumsal kapasitenin gelifltirilmesine yönelik e¤itimlere öncelik verilmifl ve bu e¤itimlerde Verimlilik ve Toplam Kalite Yönetimi konular› a¤›rl›kl› olarak ifllenmifltir. Ormanc›l›kla ilgili uluslararas› süreçler yak›nen takip edilmifl ve bu faaliyetlere Daire Baflkanl›klar›'n›n kat›l›mlar› sa¤lanm›fl, Genel Müdürlü¤ümüz politikalar› çerçevesinde çeflitli ormanc›l›k konular›nda yabanc› ülkelerle ifl birli¤i yapm›flt›r.

Genel E¤itimler
Genel Müdürlü¤ümüz ihtiyac›n› karfl›lamak için, kurum içinde yönetmelik ve programlar dahilinde görevde yükselme e¤itimleri yap›lm›flt›r. Gerek Ormanc›l›k alan›ndaki uluslararas› geliflmeleri takip edebilmek gerekse AB mevzuat›na uyum çal›flmalar›n› etkin bir flekilde sürdürebilmek amac›yla yabanc› dil e¤itimlerine devam edilmifltir. Ormanc›l›k alan›nda di¤er ülkelerde uygulanan ilmi ve teknik çal›flmalar› yerinde görüp inceleyerek ülkemiz flartlar›na uygulanabilirli¤ini ortaya koymak ve ormanc›l›¤›n çeflitli konular›nda uzman yetifltirebilmek amac›yla yurt d›fl›ndaki e¤itim, toplant› ve konferanslara kat›l›m sa¤lanm›flt›r. Göreve yeni bafllayan Orman Mühendisleri'ne yönelik olarak Göreve Haz›rlama E¤itimi düzenlenmifltir.

‹flçi E¤itimleri
Üretim faaliyetlerinde çal›flan iflçilerin daha kalifiye hale getirilmesi amac›yla iflçi e¤itimlerine a¤›rl›k verilmifl, bu kapsamda Kastamonu-Araç E¤itim merkezinde üretim faaliyetleri ile ilgili olarak, Mu¤la-Y›lanl› ve Antalya-Düzlerçam› e¤itim merkezlerinde orman yang›nlar›yla mücadele faaliyetlerinde çal›flan iflçilerimiz e¤itime tabi tutulmufl olup toplam 1850 iflçi e¤itilmifltir. Üretimde çal›flan orman köylülerine ve kooperatif üyelerine yönelik olarak Bölge Müdürlüklerimiz'de; kesim teknikleri, standardizasyon ve ifl güvenli¤i konular›nda e¤itilmifl iflçiler ve teknik elemanlar taraf›ndan e¤itimleri verilmifl ve 5 bin orman köylüsü ve kooperatif üyesi e¤itilmifltir.

161

Planl› ve Etkin Bilinçlendirme
Ormanlar›n korunmas› yönünde ulusal bir bilinç oluflturmak amac›yla baflta hedef kitlemiz olan gençler ve çocuklar olmak üzere toplumumuzun tüm kesimine yönelik faaliyetler haz›rlanan eylem planlar› çerçevesinde yürütülmektedir.

Orman Köylülerine Birebir E¤itim
Halkla iliflkiler konusunda e¤itim alm›fl Gezici E¤itim Ekipleri vas›tas›yla sorunlu köylerde köylülere orman yang›nlar› ve ormanlar›n korunmas› konusunda birebir e¤itim verilmifl, avc›, çiftçi ve çobanlarla da toplant›lar gerçeklefltirilmifltir.

Genel Kapsaml› E¤itimler
• Askeri birlikler ve tur operatörlerine yönelik e¤itimler gerçeklefltirilmifl, • Ulusal-yerel televizyon ve radyo program›na kat›l›m sa¤lanarak ormanlar›n korunmas› yönünde e¤itici ve uyar›c› bilgiler verilmifltir. Tan›t›m ve Bilinçlendirme için e¤itici ve uyar›c› nitelikte afifl, broflür ve kitap, dergi ve üç adet e¤itici türde video filmi yap›larak hedef kitlelere yönelik da¤›t›m› gerçeklefltirilmifltir.

162

Kent Ormanlar› ve Orman ‹çi Dinlenme Yerleri
Artan nüfusun rekreasyon ihtiyac›n› gidermek, kontrollü pikni¤i özendirmek suretiyle orman yang›nlar›n›n önüne geçmek ve orman halk iliflkilerine katk› sa¤lamak amac›yla kent içi ve civar›ndaki ormanl›k alanlar›n bir k›sm› ateflli pikni¤e yönelik Orman ‹çi Dinlenme Yerleri, ateflsiz pikni¤e yönelik olarak da Kent Ormanlar› olarak planlanm›fl ve 62 adet Kent Orman› ile 763 adet Orman ‹çi Dinlenme Yeri halk›n hizmetine sunulmufltur. Orman ‹çi Dinlenme Yerlerinden 121 adedi Belediyelere, 14 adedi flah›slara ve 94 adedi Köy Tüzel Kifliliklerine olmak üzere toplam 229 adedi, Kent Ormanlar›'ndan ise 22 adedi Belediyelere kiraya verilmek suretiyle iflletilmektedir.

Ulusal Destek Kampanyas›
Ormanlar›n korunmas› konusunda toplumumuzda ulusal bir bilinç oluflturmaya yönelik olarak Ulusal Destek Kampanyas› gerçeklefltirilmifltir. Bu kampanyaya toplumumuzun önde gelen sanat, spor, ifl dünyas›, gönüllü kurulufllar, yerel yönetimler gibi kesimlerinden temsilciler kat›larak bunlar vas›tas›yla halka mesajlar verilmifltir.

Uluslararas› Orman Yang›nlar› Konferans›
Birleflmifl Milletler gözetiminde FAO/ECE/ILO iflbirli¤i ile Antalya’da; Akdeniz, Balkanlar, Ortado¤u ve Yak›ndo¤u ülkelerinden 30 temsilcinin kat›l›m›yla "Do¤u Akdeniz, Balkanlar ve Yak›ndo¤u ile Orta Asya Bölgeleri'ndeki Acil Yang›n Durumunda Uluslararas› ‹flbirli¤i ve Yang›n Yönetimi" konulu bir konferans düzenlenmifltir. Konferans sonunda yay›nlanan Antalya Deklarasyonu ile Antalya’da bölge ülkeleri k›demli uzmanlar›ndan oluflan bir dan›flma kurulu oluflturulmas› kabul edilmifltir.

163

HAR‹TA VE FOTOGRAMETR‹
GENEL POL‹T‹KA
• Fotogrametrik çal›flmalar, • Uzaktan alg›lama, - Uydu görüntüleri, - Hava foto¤raflar›, • Co¤rafi Bilgi Sistemi. Ülkemizin do¤al kaynaklar› içerisinde önemli yer tutan orman varl›¤›m›z›n iyi idare edilmesi, en üst düzeyde verimin sa¤lanmas› ve sürdürülebilir ormanc›l›k yap›labilmesi için mevcut varl›¤›n iyi bilinmesi gerekmektedir. Orman mevcudunun tespiti, planlamas›, idaresi ve süreklili¤inin sa¤lanmas› Amenajman Planlar› ile yap›lmaktad›r. Amenajman planlar›n›n yap›m›nda, orman›n aktüel durumunu ortaya koymak ve kullan›m›n› plana ba¤lamak için gereken hava foto¤raflar› ve haritalar Orman Harita ve Fotogrametri Müdürlü¤ü taraf›ndan karfl›lanmaktad›r. Bu verileri kullanarak sözel ve konumsal verileri birlikte iflleyen, yöneten, genifl sorgulama, analiz ve haritalama yeteneklerine sahip ulusal ve uluslararas› kriterlere uygun bütün ormanc›l›k faaliyetlerini içeren bir Orman Bilgi Sistemi’nin oluflturulmas› çal›flmalar› devam etmektedir.

Hava Foto¤raf› Al›m›
1963 y›l›ndan itibaren, baflta orman planlama ve s›n›rland›rma olmak üzere, bütün ormanc›l›k çal›flmalar› için her y›l ortalama 40.000 km2lik alanda renkli k›z›lötesi hava foto¤raf› al›m› yap›lmakta ve ormanc›l›k amaçlar› do¤rultusunda yorumlanmaktad›r.

Say›sal Orman Haritas› Üretimi
Yorumlanan hava foto¤raflar›ndan 1992 y›l›ndan beri say›sal fotogrametrik yöntemle 1/25.000 ölçekli say›sal orman haritalar› üretimi yap›lmaktad›r.

164

1/100.000 ölçekli ‹dari ve Genel Ormanc›l›k Veri Taban› Oluflturuldu
Genel ormanc›l›k çal›flmalar›na yard›mc› olmas› ve karar vermeyi kolaylaflt›rmas› aç›s›ndan 1/25 000 ölçekli Orman Amenajman Plan haritalar›ndan genellefltirme yoluyla elde edilen 1/100.000 ölçekli orman haritalar›ndaki orman bilgileri ve 1/100 000 ölçekli topo¤rafik haritalar üzerine ifllenilen Bölge Müdürlü¤ü, ‹flletme Müdürlü¤ü, Bölge fiefli¤i s›n›rlar›n›n bilgisayar ortam›na aktar›lmas›, 100 metre aral›kl› say›sal eflyükselti e¤rilerinin ve ormanc›l›¤a ait baz› tablosal bilgilerin eklenmesi sonucunda 1/100.000 ölçekli ‹dari ve Genel Ormanc›l›k Veri Taban› oluflturulmufltur. Bu veri taban›na göre; • 1/1.000.000 Ölçekli Orman Haritas› • Böceklerin Zarar Verdi¤i Orman Alanlar›n›n Haritalar› Ülkemizde mevcut orman alanlar›na ar›z olan böceklerin zarar verdi¤i orman alanlar›n›n Orman Koruma ve Yang›nla Mücadele Dairesi Baflkanl›¤›nca tespiti sonras›nda, ar›z oldu¤u a¤aç türleri itibar›yla bilgisayar ortam›na aktar›lm›fl ve böceklere ar›z olan ormanlar›n haritalar› ç›kar›lm›flt›r. • Odun D›fl› Orman Ürünleri Haritalar› ‹flletme Pazarlama Dairesi Baflkanl›¤›nca envanteri ç›kar›lan odun d›fl› orman ürünlerinin Bölge Müdürlü¤ü, ‹flletme Müdürlü¤ü, Tek ürün (ana türler), di¤er türler baz›nda say›sal ortama aktar›lmas› ve haritalar›n›n haz›rlanmas›, gerçeklefltirilmifltir.

TÜRK‹YE ORMAN VARLI⁄I HAR‹TASI

165

Türkiye Orman Atlas› Haz›rland›
Co¤rafi Bilgi Sistemleri ve Uzaktan Alg›lama Teknikleri kullan›larak Türkçe ve ‹ngilizce haz›rlanan Orman Atlas›, ormanc›l›k çal›flmalar› ile ilgili harita ve verileri içermektedir.

Uydu Görüntüleri ile Yap›lan Çal›flmalar
Türkiye orman envanteri ve genel orman durum tespitinde uydu görüntülerini kullanman›n yan›nda, uydu görüntüleri ile ormanlar›n korunmas›, kontrolü, korumada öncelikli alanlar›n belirlenmesi çal›flmalar› yap›lmaktad›r.

Uydu Görüntüleri ile Ormanlar›n Korunmas›, Kontrolü
Sanayimizin merkezi ‹stanbul da göç olgusunun h›zl› bir flekilde yaflanmas›, çarp›k kentleflme ve h›zl› nüfus art›fl› sonucunda Metropolitan alana bitiflik paha biçilmez de¤erdeki orman varl›¤›m›z gün geçtikçe azalmaktad›r. Özellikle seçim dönemleri bu amaçlar için kullan›lmaktad›r. Bu nedenle özellikle bu dönemde yap›lan koruma ve kontrol faaliyetlerinin sonucunu görmek aç›s›ndan 2004 mahalli idareler seçimlerinin öncesi ve sonras›nda ‹stanbul’un Anadolu yakas›ndaki orman alanlar›n›n uydu görüntüleri al›narak ormana illegal müdahale, kaçak yap›laflma, yerleflme ve açma vb. aç›s›ndan de¤iflim analizleri ve karfl›laflt›rmas› yap›lm›fl, sonras›nda 2005, 2006 ve 2007 y›llar›nda al›nan uydu görüntüleri ile bu çal›flma devam ettirilmifltir.

166

CO⁄RAF‹ B‹LG‹ S‹STEM‹ ÇALIfiMALARI Orman Bilgi Sistemi Web Uygulamas›:
ArcGIS yaz›l›m› ile haz›rlanan haritalar ArcGIS Server ile web üzerinden kullan›c›lar›n hizmetine sunulmufltur. Kullan›c›lar bu veriler ile sorgulama ve güncelleme yapabilmektedirler. (http://orbis.ogm.gov.tr/orbis)

Genel Orman Bilgi Sistemi:
Aç›k kaynak kodlu yaz›l›m kullan›larak haz›rlanan bu veritaban›nda orman yap›s›, orman idari s›n›rlar›, statülü alanlar, ya¤›fl, yüksekli¤e göre orman ve ya a¤aç türü da¤›l›m› vb. sorgulamalar yap›labilmektedir. (http://orbisgenel.ogm.gov.tr/)

Biyolojik Çeflitlilik ‹zleme Sistemi
Dünya Bankas› deste¤i ile Bakanl›¤›m›z Do¤a Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlü¤ünün koordinasyonunda Genel Müdürlü¤ümüz ile birlikte yürütülen "Biyolojik Çeflitlilik ve Do¤al Kaynak Yönetimi Projesi - GEF-II) kapsam›nda Orman Harita ve Fotogrametri Müdürlü¤ü bünyesinde kurulu Biyolojik ‹zleme Birimi taraf›ndan biyolojik çeflitlili¤in izlenmesi için bir sistem oluflturulmufltur. www.nuhungemisi.gov.tr adresinden eriflilebilen internet tabanl› bir Biyolojik Çeflitlilik Veriban› benzeri ulusal ve uluslararas› çal›flmalar› temel alarak haz›rlanm›fl olup, proje sonras›nda Bakanl›¤›m›za devredilmifltir.

167

Say›sal Arfliv Sistemi
Ormanc›l›k çal›flmalar›nda yo¤un olarak kullan›lan hava foto¤raflar›, harita ve uydu görüntüleri say›sal ortama aktar›lmakta olup, birimlerimizin talep ve takip ifllemleri için bir sistem oluflturulmufl ve http://fotoarsiv.ogm.gov.tr adresinden hizmete sunulmufltur.

Genel Müdürlü¤ümüz Orman Bilgi Sistemi Web Uygulamas› ile Uluslararas›CBS Konferans›nda Birinci Oldu
4-8 A¤ustos 2008 tarihlerinde Amerika Birleflik Devletleri San Diego/California kentinde gerçeklefltirilen CBS konulu 28.Uluslararas› ESRI Kullan›c›lar Konferans›’na bir ekiple kat›lan Genel Müdürlü¤ümüz; Amerika Birleflik Devletleri, Kanada, ‹ngiltere, Kore, Avusturalya gibi bu konuda geliflmifl ülkelerin yer ald›¤› "Kullan›c› Yaz›l›m Uygulamalar› Fuar›na" (User Software Application Fair), ArcGIS Server üzerinde gelifltirilen "ORB‹S Web Uygulama Yaz›l›m›" (Forest ‹nformation System Web Application) ile kat›lm›fl ve 123 ülkeden 13.000’den fazla kat›l›mc›n›n gizli oylamalar› sonucunda "Web tabanl› CBS uygulamalar›" (Web-based GIS Application) bölümünde birinci olmufltur. Orman Genel Müdürlü¤ü bundan önce; • 2002 y›l›nda (Orman Bakanl›¤› dönemi) ESR‹ taraf›ndan 22. ESR‹ Uluslararas› Kullan›c›lar Konferans›nda CBS Özel Baflar› Ödülü’ne "Special Achivement in GIS" lay›k görülmüfl, • 2008 y›l›nda da ESR‹ Türkiye kullan›c›lar toplant›s›nda Harita dal›nda birincilik ödülü alm›flt›. Böylelikle Orman Genel Müdürlü¤ü dolay›s›yla Çevre ve Orman Bakanl›¤› olarak CBS çal›flmalar›ndaki baflar›lar›m›z Dünya çap›nda tescillenmifl oldu.

168

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful