You are on page 1of 4

So¹n ngµy 02.11.

2008
TiÕt 40 Ng÷ c¶nh
A.Môc tiªu cÇn ®¹t
1.KiÕn thøc: Gióp HS
N¾m ®îc kh¸i niÖm ng÷ c¶nh, c¸c yÕu tè cña ng÷ c¶nh vµ vai trß cña
ng÷ c¶nh trong ho¹t ®éng giao tiÕp b»ng ng«n ng÷.
2.Kü n¨ng:BiÕt nãi vµ viÕt cho phï hîp víi ng÷ c¶nh giao tiÕp, ®ång thêi
cã n¨ng lùc lÜnh héi chÝnh x¸c néi dung, môc ®Ých cña lêi nãi, c©u v¨n
trong mèi quan hÖ víi ng÷ c¶nh.
3.Th¸i ®é: båi dìng t×nh c¶m yªu quý vèn tõ ng÷ phong phó, giµu søc
biÓu hiÖn cña tiÕng ViÖt
B.ChuÈn bÞ cña GV vµ HS
- SGK, SGV, thiÕt kÕ bµi so¹n,
- SGK, b¶ng phô
C.C¸ch thøc tiÕn hµnh: GV tæ chøc giê d¹y häc theo c¸ch kÕt hîp nªu
vÊn ®Ò, trao ®æi th¶o luËn, tr¶ lêi c©u hái. TÝch hîp víi ®äc v¨n vµ lµm
v¨n
D.TiÕn tr×nh bµi d¹y
1.æn ®Þnh tæ chøc
2.KiÓm tra bµi cò:
3.Bµi míi

Ho¹t ®éng cña GV vµ Néi dung cÇn ®¹t


HS
*Ho¹t ®éng1 I.Kh¸i niÖm
GV híng dÉn HS ph©n tÝch 1.VÝ dô
VD1SGK C©u nãi “Giê muén thÕ nµy mµ hä cha ra
HS chia nhãm nhá trao ®æi nhØ?”
th¶o luËn tr¶ lêi c©u hái 2 cö + Kh«ng ®Æt trong bèi c¶nh sö dông nµo sÏ
ngêi tr×nh bµy tríc líp kh«ng hiÓu ®îc néi dung
Gv chèt kiÕn thøc + §Æt c©u nãi trªn vµo bèi c¶nh ph¸t sinh
trong truyÖn ng¾n “Hai ®øa trΔ ta biÕt mét
sè th«ng tin vÒ bèi c¶nh cña c©u nãi trªn:
C©u nãi ®ã lµ cña ai? nãi ë ®©u, lóc nµo?....
-> mçi c©u ®Òu ®îc s¶n sinh ra trong mét
bèi c¶nh nhÊt ®Þnh vµ chØ ®îc lÜnh héi ®Çy
®ñ, chÝnh x¸c trong bèi c¶nh cña nã
*Ho¹t ®éng 2 2.Kh¸i niÖm ng÷ c¶nh ( SGK)
Ng÷ c¶nh bao gåm nh÷ng II.C¸c nh©n tè cña ng÷ c¶nh
nh©n tè nµo? C¸c nh©n tè 1.Nh©n vËt giao tiÕp
®ã cã quan hÖ g× tíi qu¸ - Nh©n vËt giao tiÕp: Ngêi nãi ( Ngêi viÕt) vµ
tr×nh lÜnh héi vµ t¹o lËp lêi mét hoÆc nhiÒu ngêi kh¸c tham gia ho¹t
nãi? Ph©n tÝch vÝ dô ®éng giao tiÕp
GV ph¸t vÊn HS tr¶ lêi - C¸c nh©n vËt giao tiÕp cã quan hÖ t¬ng t¸c
víi nhau
- Quan hÖ, vÞ thÕ, nghÒ nghiÖp, giíi tÝnh, løa
tuæi cña nh©n vËt giao tiÕp chi phèi néi dung
vµ h×nh thøc cña lêi nãi, c©u v¨n
2.Bèi c¶nh ngoµi ng«n ng÷
- Bèi c¶nh giao tiÕp réng: Toµn bé nh÷ng
nh©n tè x· héi, ®Þa lÝ, chÝnh trÞ, kinh tÕ, v¨n
ho¸, phong tôc, tËp qu¸n... cña céng ®ång
ng«n ng÷
-> T¹o nªn bèi c¶nh v¨n ho¸ cña mét ®¬n vÞ
ng«n ng÷, mét s¶n phÈm ng«n ng÷
VD Bèi c¶nh v¨n ho¸ cña c©u nãi cña chÞ
TÝ trong truyÖn ng¾n “ Hai ®øa trΔ ->
XHVN tríc CM th¸ng 8 n¨m 1945
*Chó ý: Bèi c¶nh v¨n ho¸ ®èi víi v¨n b¶n v¨n
häc: Hoµn c¶nh ra ®êi t¸c phÈm
- Bèi c¶nh giao tiÕp hÑp: §ã lµ n¬i chèn,
thêi gian ph¸t sinh c©u nãi cïng víi nh÷ng sù
viÖc, hiÖn tîng x¶y ra xung quanh -> T¹o nªn
t×nh huèng cña tõng c©u nãi
* Chó ý: TÊt c¶ sù thay ®æi ë t×nh huèng
®Òu chi phèi néi dung vµ h×nh thøc cña c¸c
c©u nãi
- HiÖn thùc ®îc nãi tíi: Cã thÓ lµ hiÖn thùc
bªn ngoµi c¸c nh©n vËt giao tiÕp, còng cã thÓ
ThÕ nµo lµ v¨n c¶nh? Quan lµ hiÖn thùc t©m tr¹ng cña con ngêi -> t¹o nªn
hÖ cña v¨n c¶nh víi viÖc sö phÇn nghÜa sù viÖc cña c©u
dông vµ lÜnh héi ®¬n vÞ VD SGK
ng«n ng÷? 3.V¨n c¶nh
- Lµ c¸c ®¬n vÞ ng«n ng÷ (©m, tiÕng, tõ,
Hs suy nghÜ lµm viÖc ®éc ng÷, c©u) ®I tríc vµ ®I sau mét ®¬n vÞ ng«n
lËp ng÷ nµo ®ã t¹o nªn v¨n c¶nh cña ®¬n vÞ
ng«n ng÷ ®ã
- V¨n c¶nh võa lµ c¬ së cho viÖc sö dông, võa
*Ho¹t ®éng 3 lµ c¬ së cho viÖc lÜnh héi ®¬n vÞ ng«n ng÷
Nªu vai trß cña v¨n b¶n ®èi VD: SGK
víi qu¸ tr×nh s¶n sinh vµ III.Vai trß cña ng÷ c¶nh
lÜnh héi v¨ b¶n? 1.§èi víi ngêi nãi ( ngêi viÕt): lµ m«I trêng
GV ph¸t vÊn HS tr¶ lêi s¶n sinh ra c©u nãi (lêi v¨n); ®ång thêi chi
phèi néi dung vµ h×nh thøc cña c©u
2.§èi víi ngêi nghe ( ngêi ®äc): Ng÷ c¶nh
lµ c¨n cø ®Ó lÜnh héi tõ ng÷, c©u v¨n, hiÓu
*Ho¹t ®éng 4: Gv híng ®îc néi dung ý nghÜa, môc ®Ých...cña lêi nãi,
dÉn HS lµm bµi tËp luyÖn c©u v¨n.
tËp IV.Ghi nhí
HS chia 4 nhãm: mçi nhãm V.LuyÖn tËp
lµm 1 bµi tËp lÇn lît 1, 2, 3, 4 1.Bµi tËp1
c¸c nhãm trao ®æi th¶o - C¸c chi tiÕt trong 2 c©u v¨n ®Òu b¾t nguån
luËn, tr¶ lêi c©u hái cö ngêi tõ hiÖn thùc
tr×nh bµy tríc líp - C©u v¨n xuÊt ph¸t tõ bèi c¶nh: Tin tøc vÒ kÎ
GV chèt kiÕn thøc ®Þch ®Õn ®· phong thanh nhiÒu th¸ng nay
mµ lÖnh quan ( ®¸nh giÆc) th× vÉn cßn chê
®îi. Ngêi n«ng d©n ®· thÊy râ h×nh ¶nh d¬
bÈn cña kÎ thï vµ c¨m ghÐt chóng mçi khi thÊy
bãng d¸ng tµu xe cña chóng
2.Bµi tËp2
- Hai c©u th¬ cña HXH g¾n liÒn víi t×nh
huèng giao tiÕp cô thÓ: ®ªm khuya, tiÕng
trèng canh dån dËp mµ ngêi phô n÷ vÉn c«
®¬n, tr¬ träi..
- C©u th¬ lµ sù diÔn t¶ t×nh huèng, cßn t×nh
huèng lµ néi dung ®Ò tµi cña c©u th¬
- Ngoµi sù diÔn t¶ t×nh huèng, c©u th¬ cßn
béc lé t©m sù cña nh©n vËt tr÷ t×nh- cña
chÝnh t¸c gi¶, mét ngêi phô n÷ lËn ®Ën, tr¾c
trë trong t×nh duyªn
3.Bµi tËp3
- Nh÷ng chi tiÕt trong hoµn c¶nh sèng cña gia
®×nh Tó X¬ng chÝnh lµ bèi c¶nh t×nh huèng
cho néi dung cña 6 c©u th¬ ®Çu
GV híng dÉn HS lµm bµi - VD: viÖc dïng thµnh ng÷ “ Mét duyªn hai nî”
tËp 5 kh«ng ph¶i chØ ®Ó nãi nçi vÊt v¶ cña bµ Tó
mµ xuÊt ph¸t tõ chÝnh ng÷ c¶nh s¸ng t¸c: bµ
Tó ph¶i lµm ®Ó nu«i c¶ con vµ chång
4.Bµi tËp 4
- Hoµn c¶nh s¸ng t¸c chÝnh lµ ng÷ c¶nh: Sù
kiÖn vµo n¨m §inh DËu ( 1897) chÝnh quyÒn
míi do TDP lËp nªn ( nhµ níc) ®· tæ chøc cho
c¸c sÜ tö ë HN xuèng thi chung ë trêng Nam
§Þnh. Trong k× thi ®ã toµn quyÒn Ph¸p ®·
®Õn dù
5.Bµi tËp 5
- Kh«ng ph¶i nãi vÒ ®Ò tµi ®ång hå mµ nãi
vÒ thêi gian
- Nh»m môc ®Ých nªu nhu cÇu cÇn biÕt th«ng
tin vÒ thêi gian

4.Cñng cè, dÆn dß


- GV hÖ thèng l¹i néi dung bµi häc
- Giê sau häc bµi “ Ch÷ ngêi tö tï”

Related Interests