You are on page 1of 43

Gio trnh Lut kinh t

CHNG I I CNG V LUT KINH T BI 1 MT S VN L LUN V LUT KINH T


I. Khi nim chung v lut kinh t 1/ Khi nim Php lut kinh t Trc khi i vo tm hiu khi nim lut kinh t ta phi hiu mt khi nim c lin quan l php lut kinh t. Php lut kinh t l mt hn hp cc quy phm php lut thuc nhiu ngnh lut khc nhau lin quan n ton b i sng kinh t trong x hi. php lut kinh t bao gm cc quy phm php lut ca cc ngnh lut c i tng iu chnh l cc quan h kinh t lin quan cht ch vi nhau trong qu trnh t chc, qun l kinh t v cc hot ng kinh doanh. Php lut kinh t bao gm cc ngnh lut sau: Lut kinh t, lut ti chnh - ngn hng, lut lao ng, lut t ai v mi trng. 2/ Khi nim lut kinh t Theo khi nim trn, Lut kinh t ch l mt b phn ca php lut kinh t. N l mt ngnh lut c lp. Lut kinh t c hiu mt cch chung nht th n l tng th cc quy phm php lut m vi cc quy phm nh nc tc ng vo cc tc nhn tham gia i sng kinh t v cc quy phm php lut lin quan n mi tng quan gia s t do ca tng c nhn v s iu chnh ca nh nc. Ngy nay nc ta ang xy dng v pht trin nn kinh t hng ha nhiu thnh phn theo c ch th trng c s qun l ca nh nc th lut kinh t c hiu theo mt quan im c th: Lut kinh t l tng hp cc quy phm php lut do nh nc ban hnh iu chnh cc quan h kinh t pht sinh trong qu trnh t chc qun l kinh t ca nh nc v trong qu trnh sn xut kinh doanh gia cc ch th kinh doanh vi nhau. II. i tng iu chnh ca lut kinh t Ngi ta phn bit cc ngnh lut vi nhau th phi da vo i tng v phng php iu chnh ca chng v mi mt ngnh lut c i tng v phng php iu chnh ring. i tng iu chnh ca lut kinh t l nhng quan h kinh t do lut kinh t tc ng vo, bao gm cc nhm quan h pht sinh trong qu trnh qun l kinh t v nhm quan h kinh t pht sinh trong qu trnh kinh doanh gia cc doanh nghip vi nhau. 1/ Nhm quan h qun l kinh t y l quan h pht sinh trong qu trnh qun l kinh t gia cc c quan qun l nh nuc v kinh t vi cc ch th kinh doanh (cc c quan trong b my nh nc t nhiu u thc hin chc nng qun l kinh t). c im ca mi quan h ny l quan h bt bnh ng da trn nguyn tc quyn uy phc tng: ch th qun l hoch nh, quyt nh c tnh cht mnh lnh, ch th b qun l phi phc tng thc hin theo ch ca ch th qun l. H thng quan h qun l kinh t gm: +/ Quan h qun l theo chiu dc: l cc mi quan h gia b ch qun vi cc doanh nghip trc thuc, gia cc UBND cp tnh / thnh ph vi cc doanh nghip trc thuc UBND. +/ Quan h qun l gia cc c quan qun l chc nng vi cc c quan qun l kinh t c thm quyn ring v c quan qun l c thm quyn chung. VD quan h gia c quan ti chnh vi cc b kinh t, b k hoch u t vi cc b kinh t.... +/ Quan h qun l gia cc c quan qun l chc nng vi cc doanh nghip. VD: quan h gia cc c quan ti chnh vi cc doanh nghip v vn qun l vn ti sn ca doanh nghip...
Trung tm pht trin phn mm - i hc Nng

Gio trnh Lut kinh t

2/ Nhm quan h kinh t pht sinh trong qu trnh kinh doanh gia cc ch th kinh doanh vi nhau y l nhng quan h thng pht sinh do thc hin hot ng sn xut nh ch bin gia cng, xy lp sn phm hoc thc hin hot ng tiu th sn phm hoc thc hin cc hot ng dch v trn th trng nhm mc ch sinh li. Trong h thng cc quan h kinh t thuc i tng iu chnh ca lut kinh t, nhm quan h ny l nhm quan h ch yu, thng xuyn v ph bin nht. Nhm quan h ny c c im: - Pht sinh trc tip trong qu trnh kinh doanh nhm p ng cc nhu cu kinh doanh ca cc ch th kinh doanh. - Pht sinh trn c s thng nht ch ca cc bn thng qua hnh thc php l v hp ng kinh t hoc nhng tha thun (v d gp vn thnh lp cng ty...). - Ch th ca nhm quan h ny l cc ch th kinh doanh (c nhn, t chc) thuc cc thnh phn kinh t tham gia vo quan h kinh t trn nguyn tc t nguyn, bnh ng, hai bn cng c li. - Quan h ny l quan h ti sn / quan h hng ha- tin t. Quan h ti sn do lut kinh t iu chnh pht sinh trc tip trong qua trnh kinh doanh nhm mc ch kinh doanh m ch th ca chng phi c chc nng kinh doanh (cc doanh nghip); trong khi ch th ca quan h ti sn trong lut dn s li ch yu l c nhn v khng c mc ch kinh doanh. 3/ Nhm quan h kinh t pht sinh trong ni b mt n v kinh doanh Trong iu kin nn kinh t th trng cc hnh thc kinh doanh ngy cng tr nn phong ph v phc tp. Ngoi hnh thc cc doanh nghip va v nh, Vit Nam xut hin cc n v kinh doanh ln di hnh thc tng cng ty v tp on kinh doanh (Theo Lut doanh nghip nh nc v Quyt nh s 91/TTg ngy 07/03/1994 ca th tng chnh ph v vic th im thnh lp tp on kinh doanh). Tp on kinh doanh hay tng cng ty l nhng hnh thc lin kt ca nhiu doanh nghip c mi quan h gn b cht ch vi nhau v li ch kinh t, cng ngh cung ng v tiu th, dch v...v c t cch php nhn. Quan h pht sinh trong ni b mt n v kinh doanh ny c nhng c im sau: - L quan h gia mt bn l php nhn v bn kia l mt thnh vin hoc gia cc thnh vin vi nhau khi tin hnh thc hin k hoch ca tng cng ty, tp on. Cc thnh vin l cc doanh nghip hch ton c lp hoc khng nhng c php lut v tng cng ty hay tp on m bo quyn t ch kinh doanh trong nhng lnh vc nht nh. - Quan h gia cc thnh vin ca tng cng ty c thit lp thc hin k hoch chung ca tng cng ty nhng quan h vn l quan h hp tc do vy phi c th hin di hnh thc hp ng, chu s iu chnh ca php lut hp ng kinh t. III. Ch th lut kinh t Lut kinh t c h thng ch th ring bao gm cc t chc hay c nhn c iu kin tham gia vo nhng quan h do lut kinh t iu chnh. iu kin tr thnh ch th lut kinh t: 1/ i vi t chc - Phi c thnh lp mt cch hp php. Tc l n phi c c quan nh nc c thm quyn ra quyt nh thnh lp hoc cho php thnh lp hoc c tha nhn trn c s tun th cc th tc do lut nh, c t chc di nhng hnh thc nht nh vi chc nng, nhim v v phm vi hot ng r rng theo cc quy nh ca php lut (theo du hiu ny th ch th lut kinh t chnh l cc c quan qun l kinh t, cc doanh nghip, cc t chc x hi). - Phi c ti sn ring. Ti sn l c s vt cht khng th thiu c cc t chc thc hin cc quyn v ngha v ti sn i vi bn kia. Du hiu ny c bit quan trng i vi cc ch th kinh doanh di hnh thc doanh nghip. Mt t chc c coi l c ti sn khi t chc c mt khi lng ti sn nht nh phn bit vi ti sn ca c quan cp trn hay vi cc t

Trung tm pht trin phn mm - i hc Nng

Gio trnh Lut kinh t

chc khc ng thi phi c quyn nng nht nh chi phi khi lng ti sn v phi t chu trch nhim c lp bng chnh ti sn ( l quyn s hu, quyn qun l ti sn). - Phi c thm quyn kinh t. Thm quyn kinh t l tng hp cc quyn v ngha v v kinh t c php lut ghi nhn hoc cng nhn. Mi mt ch th lut kinh t c thm quyn kinh t c th ng vi chc nng, nhim v v lnh vc hot ng ca n. Thm quyn kinh t chnh l gii hn php l m trong ch th lut kinh t c hnh ng, phi hnh ng hoc khng c php hnh ng. Nh vy thm quyn kinh t tr thnh c s php l cc ch th lut kinh t thc hin cc hnh vi php l nhm to ra cc quyn v ngha v c th cho mnh. Thm quyn kinh t mt phn c quy nh trong cc vn bn php lut, mt phn do chnh quyt nh ca bn thn ch th (VD thng qua iu l, ngh quyt hay k hoch. . ). 2/ i vi c nhn - Phi c nng lc hnh vi dn s. C ngha l c nhn phi c kh nng nhn bit c hnh vi ca mnh v t chu trch nhim v hnh vi y. Theo lut php ca chng ta th ngi va 18 tui tr ln v khng mc bnh tm thn hoc cc bnh khc m khng th nhn thc, lm ch hnh vi ca mnh. - C giy php kinh doanh. Ngi mun kinh doanh phi c n xin php kinh doanh c cp giy php kinh doanh. V ch sau khi c cp giy php ngi kinh doanh mi c php kinh doanh. Khi thc hin cc hot ng kinh doanh, c nhn s tham gia vo cc quan h do lut kinh t iu chnh v h tr thnh ch th lut kinh t. Vi cc iu kin trn ch th lut kinh t bao gm: - Cc c quan qun l kinh t. y l nhng c quan nh nc trc tip thc hin chc nng qun l kinh t. - Cc n v c chc nng sn xut-kinh doanh, trong gm cc doanh nghip thuc cc thnh phn kinh t v c c nhn c php kinh doanh. Ch th thng xuyn v ch yu nht ca lut kinh t vn l cc doanh nghip bi v trong nn kinh t hng ha nhiu thnh phn theo c ch th trng ca nc ta, cc doanh nghip c thnh lp vi mc ch ch yu l tin hnh cc hot ng kinh doanh. - Ngoi ra lut kinh t cn c mt loi ch th khng thng xuyn, chnh l nhng c quan hnh chnh s nghip nh trng hc, bnh vin, vin nghin cu v nhng t chc x hi. Nhng t chc ny khng phi l c quan qun l kinh t v cng khng c chc nng kinh doanh nhng trong qu trnh thc hin cc nhim v ca mnh c th phi tham gia vo mt s quan h hp ng kinh t vi mt s cc doanh nghip khc. VD: hp ng khm sc khe cho cng nhn, hp ng o to cn b cho mt nh my... IV. Phng php iu chnh ca lut kinh t Do i tng iu chnh ca lut kinh t a dng nn lut kinh t s dng v phi hp nhiu phng php tc ng khc nhau. Trong cc phng php lut kinh t s dng hai phng php c bn. l phng php mnh lnh v phng php tha thun theo mc linh hot ty theo tng quan h kinh t c th. 1/Phng php mnh lnh (c nhiu sch gi l phng php quyn uy) l phng php c s dng ch yu iu chnh nhm quan h qun l kinh t gia nhng ch th bt bnh ng vi nhau. Lut kinh t quy nh cho cc c quan qun l nh nc v kinh t c quyn ra quyt nh, ch th bt buc i vi cc ch th kinh doanh- b qun l trong phm vi chc nng ca mnh. 2/ Phng php tha thun (hay phng php bnh ng) Phng php ny c s dng iu chnh cc quan h kinh t pht sinh trong qu trnh kinh doanh gia cc ch th bnh ng vi nhau. Lut kinh t quy nh cho cc bn tham gia quan h kinh t c quyn bnh ng vi nhau, cng tha thun nhng vn m cc bn quan tm khi thit lp hoc chm dt quan h kinh t m khng ph thuc vo ch ca bt k mt t chc hay c nhn no.
Trung tm pht trin phn mm - i hc Nng

Gio trnh Lut kinh t

V. Nguyn tc ca lut kinh t. C 3 nguyn tc c bn 1/ Lut kinh t phi m bo s lnh o ca ng cng sn Vit Nam i vi hot ng qun l kinh t nh nc. C ngha l lut kinh t phi th hin c vai tr lnh o ca ng i vi hot ng qun l kinh t ca nh nc thng qua vic th ch ha cc ng li ch trng, chnh sch ca ng trong cc quy nh php lut thnh ngha v ca qun l kinh t c th. 2/ Lut kinh t phi m bo quyn t do kinh doanh v quyn t ch trong kinh doanh ca cc ch th kinh doanh. Lut kinh t quy nh: cc ch th kinh doanh c quyn la chn cc hnh thc kinh doanh, ngnh ngh kinh doanh, quy m v ch ng trong mi hot ng kinh doanh theo quy nh ca php lut. 3/ Nguyn tc bnh ng trong kinh doanh iu 22 ca Hin php nm 1992 quy nh cc c s sn xut kinh doanh thuc mi thnh phn kinh t phi thc hin y ngha v i vi nh nc, u bnh ng trc php lut S bnh ng c th hin cc mt ch yu sau. - Bnh ng trong vic tham gia vo cc mi quan h kinh t do lut kinh t iu chnh m khng ph thuc vo ch s hu, cp qun l hay qui m kinh doanh. - Bnh ng v quyn v ngha v khi quyn v ngha v c xc nh. - Bnh ng v trch nhim nu ch th thc hin khng ng ngha v hoc khng thc hin ngha v ca mnh. VI. Ngun iu chnh ca lut kinh t Ngun ca lut kinh t l cc vn bn php lut cha ng nhng quy phm php lut kinh t do c quan nh nc c thm quyn ban hnh. Bao gm: 1/ Hin php: Hin php l ngun c gi tr php l cao nht ca lut kinh t nc ta ( chng II v ch kinh t v mt s iu trong chong V ca hin php nm 1992). Nhng quy nh trong Hin php mang tnh nguyn tc ch o vic xc lp cc ch nh, cc qui phm c th ca lut kinh t. 2/ Lut: Lut l vn bn quy phm php lut c hiu lc sau Hin php. N quy nh nhng vn quan trng trong qun l kinh t ca nh nc i vi hot ng kinh doanh ca cc doanh nghip. Gm lut doanh nghip t nhn, lut cng ty, lut u t nc ngoi ti Vit nam, lut t chc ta n nhn dn, lut ph sn doanh nghip. 3/ Ngh quyt ca Quc hi v kinh t. y l hnh thc vn bn php lut c gi tr php l nh l lut (VD ngh quyt thng qua phng hng nhim v k hoch nh nc hng nm hay di hn, ngh quyt thng qua quyt ton ngn sch nh nc...). 4/ Php lnh ca UB thng v Quc hi. L nhng vn bn quy phm php lut dng iu chnh cc quan h kinh t quan trng khi cha c lut iu chnh VD Php lnh hp ng kinh t, Php lnh v th tc gii quyt cc v n kinh t. 5/ Ngh quyt, ngh nh ca chnh ph, quyt nh, ch th ca th tng chnh ph v kinh t Ngh quyt ca chnh ph dng ban hnh cc ch trng, chnh sch ln quy nh nhim v k hoch, ngn sch nh nc v cc cng tc khc trong qu trnh thc hin chc nng qun l nn kinh t quc dn. Ngh nh ca chnh ph c s dng ban hnh cc vn bn quy phm php lut c th ha lut, php lnh, VD ngh nh ca chnh ph ban hnh quy nh hng dn thc hin lut doanh nghip t nhn, lut ph sn, php lnh hp ng kinh t... Quyt nh ca th tng chnh ph v t chc trung tm trng ti quc t Vit Nam. 6/ Quyt nh, ch th, thng t ca cc b hoc lin b, lin ngnh....

Trung tm pht trin phn mm - i hc Nng

Gio trnh Lut kinh t

Trung tm pht trin phn mm - i hc Nng

Gio trnh Lut kinh t

BI 2 VAI TR CA LUT KINH T


I. c im nn kinh t ca Vit Nam Trc khi tm hiu c im ca nn kinh t Vit Nam, chng ta cn phi im li mt s l lun v kinh t m mn Kinh t chnh tr c cp n. l l lun v th trng, c ch th trng, kinh t th trng... - Th trng l ni mua bn, trao i hng ha, l ni din ra s tc ng ca cc quy lut kinh t th trng: tc ng gia ngi bn v ngi mua, gia ngi sn xut vi ngi tiu dng ( xc nh sn lng v gi c hng ha). - C ch th trng l tng hp nhng nhn t kinh t tc ng n th trng, chi phi th trng: nhn t cung - cu, gi c hng ha, quan h hng ha - tin t, trong ngi sn xut v ngi tiu dng tc ng ln nhau, chu s chi phi ca cc quy lut kinh t th trng. - Nn kinh t th trng l nn kinh t hng ha a hnh thc s hu i vi t liu sn xut, a thnh phn kinh t, a li ch. Trong nn kinh t th trng cc ch th kinh doanh (tp th hay c nhn) u c quyn t do kinh doanh, quyn ch ng sng to v hnh thc kinh doanh v t do cnh tranh. Vi nhng c trng y nn kinh t th trng vi c ch ca n c nhiu u im: tc ng tch cc n sn xut v tiu dng thc y s pht trin lc lng sn xut v tin b x hi nhng ng thi n cng c rt nhiu hn ch (ngi ta gi n l mt tri ca c ch th trng) nh hng n s pht trin kinh t x hi: l cnh tranh t do v t chc gy ra s mt cn i cho nn kinh t quc dn dn n khng hong, ph sn, lm pht, ph hoi mi trng, i khi trnh s qun l nh nc c cc hnh vi bun lu, kinh doanh gian ln... Trc y nn kinh t Vit Nam l nn kinh t c iu tit theo c ch hnh chnh bao cp. Qua qu trnh pht trin v hi nhp quc t, Nh nc Vit Nam ch ng xy dng mt nn kinh t th trng nhng c nhng nt ring bit Nn kinh t ca chng ta ngy nay l nn kinh t hng ha nhiu thnh phn theo c ch th trng nhng c s qun l ca nh nc theo nh hng XHCN. Cc thnh phn kinh t vi cc hnh thc t chc sn xut kinh doanh a dng da trn ch s hu ton dn, s hu tp th v s hu t nhn. II. Vai tr ca Lut kinh t trong nn kinh t th trng ca nc ta hin nay c c nhng c im ring bit cho nn kinh t Vit Nam vi mc ch pht huy nhng yu t tch cc ca nn kinh t th trng v hn ch nhng tiu cc ca n nh nc ta s dng Lut kinh t vi t cch l cng c, l phng tin quan trng qun l nn kinh t theo nh hng XHCN, bi v: - Thng qua lut kinh t, nh nc th ch ha ng li ch trng, chnh sch kinh t ca ng thnh nhng quy nh php l c gi tr bt buc chung i vi cc ch th kinh doanh. - Lut kinh t to ra hnh lang php l thun li khuyn khch t chc, c nhn cng dn Vit Nam v t chc c nhn nc ngoi u t vo Vit Nam nhm tng ngun vn kinh doanh (lut cng ty, lut doanh nghip t nhn, lut u t nc ngoi ti Vit Nam. - Lut kinh t l c s php l xc nh a v php l cho cc ch th kinh doanh. - Lut kinh t iu chnh cc hnh vi kinh doanh ca cc ch th kinh doanh. III. Qun l ca nh nc i vi hot ng kinh doanh thng qua Lut kinh t - Ban hnh, ph bin, t chc thc hin cc vn bn php lut v hot ng kinh doanh. - T chc ng k kinh doanh, hng dn vic ng k kinh doanh m bo thc hin chin lc, quy hoch v k hoch nh hng pht trin kinh t - x hi. - T chc thc hin v qun l o to. bi dng nghip v, nng cao phm cht o c kinh doanh cho ngi qun l doanh nghip, phm cht chnh tr, o c, nghip v cho cn b qun l nh nc i vi doanh nghip, o to v xy dng i ng cng nhn lnh ngh.

Trung tm pht trin phn mm - i hc Nng

Gio trnh Lut kinh t

- Thc hin chnh sch u i i vi doanh nghip theo nh hng v mc tiu ca chin lc, quy hoch v k hoch pht trin kinh t - x hi - Kim tra thanh tra doanh nghip, gim st hot ng kinh doanh ca doanh nghip thng qua ch bo co ti chnh nh k v cc bo co khc.

Trung tm pht trin phn mm - i hc Nng

Gio trnh Lut kinh t

BI 3 CH TH KINH DOANH V NHNG VN CHUNG V DOANH NGHIP


I. Khi nim v ch th kinh doanh 1/ Khi nim v kinh doanh Theo iu 3 ca Lut doanh nghip (quc hi thng qua ngy 12/06/1999) th kinh doanh l vic thc hin mt, mt s hay tt c cng on ca qu trnh u t t sn xut n tiu th sn phm hoc cung ng dch v trn th trng nhm mc ch sinh li. Theo nh ngha trn th cc hnh vi c gi l kinh doanh khi hnh vi phi tha mn cc iu kin: - Hnh vi phi mang tnh ngh nghip - Hnh vi phi din ra trn th trng - Hnh vi l hnh vi c tin hnh thng xuyn - Mc ch ca hnh vi l kim li Ngi ta c th nhm hnh vi kinh doanh vi hnh vi thng mi: hnh vi thng mi l hnh vi bao gm vic mua bn hng ha, cung ng dch v thng mi v cc hot ng xc tin thng mi nhm mc ch li nhun hay thc hin cc chnh sch kinh t x hi. Theo cc khi nim trn th ch th ca hnh vi thng mi l cc thng nhn, gm cc c nhn, php nhn, t hp tc, h gia nh c ng k kinh doanh hot ng thng mi mt cch c lp thng xuyn. 2/ Ch th kinh doanh Ch th ca hnh vi kinh doanh l nhng php nhn hay th nhn trn thc t thc hin cc hnh vi kinh doanh. - Php nhn c hiu l mt thc th php l c thnh lp hay tha nhn mt cch hp php, c ti sn ring v t chu trch nhim v mi hot ng ca mnh bng s ti sn . - Th nhn cng l mt thc th php l c lp v t cch ch th nhng khng tch bch c v ti sn gia phn ti sn ca thc th vi ch s hu ca n (C nhn v v t chc gp vn) V vy v ch trch nhim ti sn trong kinh doanh th chnh thc th cng vi ch s hu ca n cng lin i chu trch nhim v hn v cc khon n ca thc th php l . hiu r v ch th kinh doanh chng ta phi i su tm hiu v doanh nghip v trn thc t th ch th ca cc hnh vi kinh doanh chnh l cc doanh nghip. Cc doanh nghip ra i vi mc ch ch yu l kinh doanh v doanh nghip chnh l ch th ch yu thng xuyn ca lut kinh t. II. Doanh nghip v nhng vn chung v doanh nghip 1/ Khi nim doanh nghip Theo Lut doanh nghip 1999 th doanh nghip l t chc kinh t c tn ring, c ti sn, c tr s giao dch n nh, c ng k kinh doanh theo quy nh ca php lut nhm mc ch thc hin cc hot ng kinh doanh. T khi nim trn chng ta hiu rng ch c nhng n v, nhng thc th php l ly kinh doanh lm mc tiu chnh cho hot ng ca mnh mi c coi l doanh nghip. Nhng trong h thng cc ch th kinh doanh c mt s loi ch th khng c coi l doanh nghip, l cc h gia nh, t hp tc, h kinh doanh c th mc d y l cc dng ch th kinh doanh hp php (theo quan nim ca lut ph sn doanh nghip). 2/ Phn loi doanh nghip Trn l thuyt cng nh thc tin c th phn loi doanh nghip theo nhng du hiu khc nhau

Trung tm pht trin phn mm - i hc Nng

Gio trnh Lut kinh t

a/ Xt t du hiu s hu (vn, ti sn) ngi ta chia cc doanh nghip thnh: Doanh nghip nh nc, doanh nghip t nhn, doanh nghip tp th v doanh nghip ca cc t chc chnh tr x hi. b/ Xt t du hiu phng thc u t vn c th chia cc doanh nghip thnh: doanh nghip c vn u t trong nc. Doanh nghip c vn u t nc ngoi (bao gm doanh nghip lin doanh v doanh nghip 100% vn nc ngoi), hoc thnh: doanh nghip mt ch (do mt ch u t vn), doanh nghip nhiu ch (hnh thnh trn c s lin kt gp vn thnh lp doanh nghip) loi ny c gi l cng ty. c/ Xt t trch nhim ti sn i vi kt qu kinh doanh (kt qu dn n n v kh nng tr n) c chia thnh: Doanh nghip c ch trch nhim v hn v doanh nghip c ch trch nhim hu hn. Hu hn v v hn l khi nim ch kh nng tr n. V hn l trch nhim tr n ca ch doanh nghp bng ton b s ti sn m mnh c k c ti sn khng a vo kinh doanh, nu s ti sn ny khng th ch doanh nghip vn phi tip tc thc hin ngha v tr n(ch cc doanh nghip ny l cc th nhn, ch yu l cc doanh nghip t nhn). Cn trch nhim hu hn l trch nhim tr n bng mc gi tr vn ti sn ca n, l vn iu l hay l vn php nh (vn a vo kinh doanh) ti thi im doanh nghip tuyn b ph sn. Tt c cc php nhn u u hng ch trch nhim hu hn bi n c s tch bch v ti sn. 3/ Quy nh v thnh lp doanh nghip a/ iu kin thnh lp doanh nghip +/ Vn. Bt k mt doanh nghip no mun thc hin cc hnh vi kinh doanh u phi c vn. Cc hnh thc ca vn l: - Tin (tin Vit Nam hay ngoi t) - Ti sn l hin vt (c giy xc nhn s hu v xc nh gi tr - bng tin ca ti sn ) - Quyn s hu cng nghip (bn quyn) l quyn v bng pht minh sng ch, cc gii php hu ch, kiu dng cng nghip, tn (nhn hiu) sn phm. Mt s loi hnh doanh nghip bt buc phi c mt lng vn nht nh. Tc l nh nc quy nh s vn ti thiu phi c khi thnh lp doanh nghip m ta gi l vn php nh. +/ Ngnh ngh kinh doanh - Ngnh ngh kinh doanh xc nh - Ngnh ngh kinh doanh khng b php lut cm +/ Ngui ng ra thnh lp doanh nghip phi c t cch php l. tc l ngi c nng lc hnh vi dn s, khng b php lut loi tr (iu 9 Lut doanh nghip). +/ Doanh nghip phi c tn gi, tr s giao dch n nh, c con du ring ng quy nh. V tn ca doanh nghip, tn khng c trng vi tn ca doanh nghip khc, khng tri vi thun phong m tc. b/ Th tc thnh lp doanh nghip Bc 1: ng k kinh doanh Lm h s ng k kinh doanh, gm: - n xin ng k kinh doanh: c mu thng nht do b k hoch v u t ban hnh - Bn iu l ca doanh nghip - Danh sch cc thnh vin - Giy xc nhn vn - Chng ch hnh ngh c nhn (nu cn) Np h s ng k kinh doanh ln c quan nh nc c thm quyn xin cp giy php /giy chng nhn ng k kinh doanh (c quan c thm quyn do chnh ph quy nh). Cc c quan c thm quyn s xem xt v cp giy khng qua 15 ngy k t ngy nhn n v h s.
Trung tm pht trin phn mm - i hc Nng

Gio trnh Lut kinh t

Bc 2: Thng bo s kin thnh lp doanh nghip Sau khi c giy chng nhn ng k kinh doanh tc l doanh nghip c quyt nh thnh lp th doanh nghip phi thng bo s ra i ca doanh nghip trong vng 30 ngy k t khi nhn giy chng nhn. Vic thng bo ny phi c chuyn ti trn cc phong tin thng tin i chng mi ngi u bit, thng thng n c ng ti trn bo ch ca trung ng hoc ca a phong (thng bo trn t nht l 3 s bo hng ngy lin tip. 4/ Quy nh v t chc li doanh nghip Doanh nghip c thnh lp nhng trong qu trnh hot ng kinh doanh c th c nhng bin ng bt buc doanh nghip phi t chc li c cu thnh phn ca mnh trong trng hp doanh nghip c php t chc li theo cc hnh thc sau: - Chia doanh nghip: Doanh nghip c chia thnh mt s doanh nghip cng loi hnh (p dng i vi loi cng ty trch nhim hu hn, cng ty c phn). - Tch doanh nghip l mt doanh nghip chuyn mt phn ti sn thnh lp mt s doanh nghip cng loi hnh (cng ty m vn cn tn ti). - Hp nht doanh nghip: l hai hay mt s doanh nghip cng loi hnh hp nht li thnh mt doanh nghip ln. - St nhp doanh nghip: l mt hay mt s doanh nghip cng loi hnh st nhp li vi nhau vo mt doanh nghip khc. - Chuyn i loi hnh doanh nghip: doanh nghip loi hnh ny c th chuyn i sang loi hnh doanh nghip khc nu n iu kin chuyn i: VD t cng ty c phn chuyn i thnh cng ty trch nhim hu hn hoc ngc li... 5/ Quy nh gii th v ph sn doanh nghip a/ Gii th doanh nghip C nhiu nguyn nhn dn n gii th doanh nghip nhng v c bn l nhng nguyn nhn ny ph thuc vo ch ca ch doanh nghip (cng c nhng trng hp bt buc phi gii th. +/ Cc trng hp dn n gii th doanh nghip: - Doanh nghip ht thi hn ng k kinh doanh nhng ch doanh nghip khng mun ng k kinh doanh tip tc. - Doanh nghip gp kh khn khng th tip tc kinh doanh - Doanh nghip khng cn s lng thnh vin theo quy nh (bt buc) - Doanh nghip b thu hi giy php kinh doanh (bt buc) +/ Th tc gii th Bc 1: Ch doanh nghip quyt nh gii th Bc 2: Gi n xin gii th ln c quan ng k kinh doanh. Gi thng bo v quyt nh gii th trn bo ch v cc phng tin thng tin i chng. Bc 3: Thanh l ti sn, tr ht cc khon n, thanh l cc hp ng Bc 4: gi h s xin gii th ln c quan ng k kinh doanh xa tn trong h s ng k kinh doanh. C quan nh nc c thm quyn nhn n v sau 15 ngy k t khi hon thnh cc th tc thng tin thng bo, thanh ton n, thanh l cc hp ng nu khng c khiu ni th c quan nh nc c thm quyn s chp nhn cho doanh nghip gii th. 6/ Ph sn doanh nghip a/ Khi nim v ph sn

10

Trung tm pht trin phn mm - i hc Nng

Gio trnh Lut kinh t

Doanh nghip lm vo tnh trng ph sn l doanh nghip gp kh khn hoc b thua l trong hot ng kinh doanh sau khi p dng cc bin php ti chnh cn thit m vn mt kh nng thanh ton n n hn. Cc du hiu ca ph sn l: Mt kh nng thanh ton n n hn - Hin tng mt kh nng thanh ton n n hn khng phi l hin tng nht thi m rt trm trng thuc v bn cht v v phng cu cha. Vic xc nh doanh nghip c tht s n mc phi ph sn hay khng l vic ht sc quan trng nn phi ht sc thn trng bi v khi quyt nh tuyn b ph sn tc l s khai t i vi doanh nghip. Khi doanh nghip b tuyn b ph sn, doanh nghip phi giao ton b ti sn ca mnh chi tr cho cc ch n. Ta n l c quan nh nc c thm quyn ra quyt nh tuyn b ph sn doanh nghip. b/ Trnh t v th tc gii quyt yu cu tuyn b ph sn +/ i tng c th b tuyn b ph sn Lut ph sn c p dng i vi cc doanh nghip thuc mi hnh thc s hu c thnh lp v hot ng theo php lut ca nh nc Vit Nam khi lm vo tnh trng ph sn. Cc doanh nghip t nhn ch b tuyn b ph sn khi ch doanh nghip t nhn y c doanh nghip ring. Cc c nhn kinh doanh c thnh lp theo ngh nh 66/HBTngy 02/03/1992 khng phi l i tng b tuyn b ph sn. Mt s doanh nghip c bit: phc v quc phng, an ninh v dch v cng cng quan trng (sn xut, sa cha v kh, kh ti trang b chuyn dng cho quc phng an ninh, kinh doanh ti chnh tin t qun l v xy dng cc vng rng c dng, rng phng h quc gia trng im, kinh doanh bo him, sn xut cung ng in, giao thng cng chnh th , vn ti ng st, hng khng, thng tin vin thng) ch b tuyn b ph sn khi nhn c kin bng vn bn ca c quan nh nc c thm quyn t chi p dng cc bin php cn thit cu doanh nghip. +/ Th tc np n v th l n n yu cu tuyn b ph sn */ i tng c yu cu tuyn b ph sn - i tng th nht l cc ch n khng c m bo (ch n c cc khon n khng c m bo bng ti sn ca doanh nghip mc n) v ch n c m bo mt phn (ch n c khon n c m bo bng ti sn ca doanh nghip mc n nhng gi tr ti sn m bo t hn khon n ). Loi i tng ny khi lm n yu cu tuyn b ph sn phi ghi r h tn, a ch ca ngi lm n, tn v a ch tr s chnh ca doanh nghip b yu cu tuyn b ph sn cng vi cc bn sao giy i n v cc giy t khc chng minh doanh nghip khng c kh nng tr n n hn. Ngi np n phi np tin tm ng l ph theo quy nh ca php lut. - i tng th hai l i din cng on hoc i din ngi lao ng. Ngi lao ng ca doanh nghip b tuyn b ph sn khng c doanh nghip tr lng theo tha c lao ng v hp ng lao ng trong 3 thng lin tip v ngh quyt ca cng on yu cu gii quyt tuyn b ph sn doanh nghip. i tng ny khi np n khng phi np tin tm ng l ph. - i tng th ba l chnh doanh nghip b mc n lm n yu cu tuyn b ph sn. Ngi lm n l ch doanh nghip hoc l i din hp php ca doanh nghip. Trng hp ny gi l ph sn t nguyn. Trong n phi ghi r tn v a ch tr s chnh ca doanh nghip, h tn ca ch doanh nghip hoc ngi i din hp php ca doanh nghip. Trnh by cc bin php m doanh nghip thc hin thanh ton n, cng vi danh sch cc ch n v s n phi tr cho mi ch n, bo co tnh hnh kinh doanh trong 6 thng trc khi khng tr c n n hn, bo co tng kt ti chnh hai nm cui cng, cc h s k ton c lin quan. i tng ny phi np tin tm ng l ph.
Trung tm pht trin phn mm - i hc Nng

11

Gio trnh Lut kinh t

*/ Th l n yu cu tuyn b ph sn Ta n c thm quyn th l n yu cu tuyn b ph sn doanh nghip phi vo s v cp cho ngi np n giy bo nhn n v cc giy t km theo. nu nguyn n l ch n hay i din ca ngi lao ng th trong thi hn 7 ngy, k t ngy th l n, ta n phi thng bo cho doanh nghip mc n bit (c bn sao n v cc giy t km theo). Trong thi hn 10 ngy, k t ngy nhn thng bo ca ta n, doanh nghip b yu cu tuyn b ph sn phi gi cho ta n bo co v kh nng thanh ton n. Nu doanh nghip mt kh nng thanh ton n th phi gi ti ta n cc bo co v ti liu nh chnh doanh nghip l i tng gi n yu cu tuyn b ph sn. Trong vng 30 ngy k t ngy th l n, chnh n ta kinh t ta n nhn dn tnh phi xem xt n v cc giy t c lin quan a ra nhn nh ca mnh v tnh trng ca doanh nghip b yu cu tuyn b ph sn. Nu tnh trng ca doanh nghip trm trng th quyt nh m th tc ph sn, nu tnh trng khng trm trng th quyt nh khng m th tc ph sn. Khi quyt nh khng m th tc ph sn phi nu l do v phi gi cho ngi vit n cng doanh nghip mc n c bit. Nu c n khiu ni (thi hn khiu ni l 15 ngy k t khi nhn c quyt nh), trong thi hn 7 ngy k t ngy nhn n khiu ni chnh n ta n nhn dn tnh phi a ra quyt inh cui cng. */ Th tc gii quyt yu cu tuyn b ph sn Bc 1: Khi chnh ta ta n kinh t quyt nh m th tc tuyn b ph sn th phi thng bo quyt nh ny trn bo trung ng v a phng trong 3 ngy lin tip v c mt (hoc 3) thm phn chu trch nhim v vic gii quyt v ph sn , thnh lp mt t qun l ti sn gm: mt cn b ca ta kinh t lm t trng, mt chp hnh vin phng thi hnh n - thuc s t php c, mt ch n c s n nhiu nht hoc do hi ngh ch n c ra, mt i din ca doanh nghip mc n, mt i din cng on, mt i din s ti chnh, mt i din ca ngn hng nh nc cp tnh. Bc 2: T chc hi ngh ch n Mc ch ca hi ngh ch n nhm gii quyt mt cch bnh ng, cng khai, cng bng li ch ca h. Ni dung ca hi ngh ch n l xem xt thng qua phng n ha gii t chc li hot ng kinh doanh ca doanh nghip. Nu khng ha gii c th tin hnh tho lun v kin ngh vi thm phn v vic phn chia gi tr ti sn cn li ca doanh nghip. Bc 3:Tuyn b ph sn Vic ph sn ca doanh nghip phi do thm phn c phn cng ph trch v ph sn phn quyt di hnh thc mt quyt nh. Quyt nh tuyn b ph sn phi c nhng ni dung sau: - Tn ca ta n, h v tn ca thm phn gii quyt yu cu tuyn b ph sn doanh nghip - Ngy v s th l n yu cu tuyn b ph sn doanh nghip - Tn v a ch ca doanh nghip b tuyn b ph sn - Ngy tuyn b ph sn doanh nghip - Phng n phn chia gi tr ti sn cn li ca doanh nghip Quyt nh c gi cho cc ch n, cho doanh nghip b ph sn, v vin kim st nhn dn cng cp. Thi hn dnh cho khiu ni hay khng ngh l 30 ngy k t ngy c quyt nh. sau 30 ngy nu khng c khiu ni hay khng ngh th quyt nh tuyn b ph sn doanh nghip c hiu lc thi hnh. Quyt nh ny khi c hiu lc s c ng bo hng ngy ca a phng v trung ng trong 3 s lin tip, sao gi cho phng thi hnh n thuc s t php, cc ch n, vin kim st nhn dn, c quan ti chnh, lao ng cng cp v c quan cp giy php thnh lp doanh nghip. Bc 4: Phn chia gi tr ti sn ca doanh nghip b tuyn b ph sn - Ti sn ca doanh nghip b tuyn b ph sn l ti sn ca doanh nghip c ti thi im ta n n nh ngy ngng thanh ton n. Lut ph sn doanh nghip Vit Nam quy nh: ta n c quyn thu hi nhng ti sn, gi tr ti sn ca doanh nghip nu trong 6 thng trc ngy th l n yu cu tuyn b ph sn doanh nghip m doanh nghip lm tu tn ti sn, thanh ton

12

Trung tm pht trin phn mm - i hc Nng

Gio trnh Lut kinh t

khon n cha n hn, t b quyn i n i vi cc khon n, chuyn cc khon n khng m bo thnh n c m bo, bn ti sn ca doanh nghip thp hn gi thc t. Vic phn chia ti sn c tin hnh theo th t u tin sau: Cc khon l ph, chi ph cho vic gii quyt ph sn doanh nghip, cc khon n lng, tr cp. thi vic, bo him x hi theo quy nh ca php lut v cc quyn li khc theo tha c lao ng tp th v hp ng lao ng k, cc khon n np thu, cc khon n cho cc ch n. Nu gi tr ti sn khng thanh ton n cho cc ch n th cc ch n s c thanh ton mt phn theo t l tng ng. cn nu tha th s tha ny tr li cho ch doanh nghip, cng ty hoc ngn sch nh nc ty theo loi hnh doanh nghip. - Vic thi hnh quyt nh tuyn b ph sn thuc thm quyn ca c quan thi hnh n thuc s t php ni doanh nghip c tr s chnh. Trng phng thi hnh n c trch nhim kim tra, gim st cng vic ca t thanh ton ti sn. T thanh ton ti sn gm c: Chp hnh vin l cn b ca phng thi hnh n, i din c quan ti chnh ngn hng, i din ch n, i din cng on. i din doanh nghip b ph sn.

Trung tm pht trin phn mm - i hc Nng

13

Gio trnh Lut kinh t

CHNG II PHP LUT V CC LOI HNH DOANH NGHIP C TH BI 1 DOANH NGHIP NH NC


I. Khi nim v c im 1/ Khi nim Theo iu I ca lut doanh nghip nh nc ngy 20/04/1995 th doanh nghip nh nc c nh ngha nh sau: - Doanh nghip nh nc l mt t chc kinh t do nh nc u t vn, thnh lp v t chc qun l, hot ng kinh doanh hoc hot ng cng ch, nhm thc hin cc mc tiu kinh t- x hi do nh nc giao. - Doanh nghp nh nc c t cch php nhn, c cc quyn v ngha v dn s t chu trch nhim v ton b hot ng, kinh doanh trong phm vi s vn do doanh nghip qun l. - Doanh nghip nh nc c tn gi, c con du ring v c tr s chnh trn lnh th Vit Nam. 2/ c im ca doanh nghip nh nc - Doanh nghip nh nc l t chc kinh t do nh nc thnh lp. Cc doanh nghip khc nh nc ch gin tip thnh lp thng qua vic cho php thnh lp, cn doanh nghip nh nc l do chnh nh nc trc tip thnh lp, th hin ch: nh nc quy nh m hnh c cu t chc qun l; quy nh chc nng, nhim v, quyn hn ca c cu t chc trong doanh nghip (hi ng qun tr, ch tch hi ng qun tr, gim c, ban kim soat, i hi cng nhn vin chc, cc t chc ng, on th x hi...); b nhim, min nhim cc chc v quan trng nh ch tch hi ng qun tr, gim c, tng gim c, k ton trng...cho nn c mt s vn bn trc y cho rng i vi loi hnh doanh nghip nh nc th nh nc chnh l ch s hu doanh nghip. - Ti sn trong doanh nghip l mt b phn ca ti sn nh nc. V doanh nghip nh nc do nh nc u t vn nn n thuc s hu nh nc. Nh nc giao vn cho doanh nghip v doanh nghip phi chu trch nhim bo ton v pht trin s vn duy tr kh nng kinh doanh ca doanh nghip. - Doanh nghip nh nc l i tng qun l trc tip ca nh nc. Tt c cc doanh nghip nh nc u chu s qun l trc tip ca mt c quan nh nc c thm quyn theo s phn cp qun l ca ca chnh ph. Th trng c quan qun l nh nc ca doanh nghip c chnh ph y quyn i din ch s hu ca doanh nghip nh nc (c quan ch qun). - Doanh nghip nh nc l t chc kinh t c t cch php nhn, thc hin hch ton kinh doanh ly thu b chi v m bo c li. Sau khi thnh lp doanh nghip nh nc tr thnh mt ch th kinh doanh c lp c v kinh t v php l. Ti sn ca doanh nghip mc d l ti sn ca nh nc nhng li c tch bit vi ti sn khc ca nh nc v cng ch chu trch nhim v ton b hot ng kinh doanh trong phm vi s vn do doanh nghip qun l (trch nhim hu hn). - Doanh nghip nh nc thc hin mc tiu m nh nc giao. V doanh nghip l n v kinh t nh nc thnh lp ra thc hin cc mc tiu ca nh nc nn c im ny l tt yu. 3/ Vai tr ca doanh nghip nh nc trong nn kinh t hin nay ca nc ta Hin nay chng ta ang xy dng v pht trin nn kinh t hng ha nhiu thnh phn theo c ch th trng c s iu tit ca nh nc, cc thnh phn kinh t u c khuyn khch pht trin, cc doanh nghip u bnh ng trc php lut. Trong nn kinh t ny phm vi hot ng v lnh vc hot ng ca doanh nghip nh nc s thu hp li nhng n vn gi vai

14

Trung tm pht trin phn mm - i hc Nng

Gio trnh Lut kinh t

tr ch o bi n vn tn ti v pht trin nhng ngnh, nhng lnh vc then cht, quan trng ca nn kinh t Nh nc phi c nhng doanh nghip cc lnh vc then cht, quan trng nh nc sc thc hin chc nng iu tit v m, can thip vo th trng khc phc nhng khuyt tt ca nn kinh t th trng. Mt khc nh nc cn phi u t vn cho c nhng ngnh, nhng lnh vc t hoc khng c li nhun m bo nhu cu chung ca nn kinh t v m bo li ch cng cng. Hoc u t vo c nhng lnh vc kinh doanh i hi vn ln m cc thnh phn kinh t khc khng sc u t pht trin x hi. Chnh v cc l nn vic tn ti cc doanh nghip nh nc l tt yu khch quan. 4/ Phn loi doanh nghip nh nc a/ Cn c va mc tiu thnh lp v hot ng ca doanh nghip, doanh nghip nh nc c phn thnh doanh nghip nh nc hot ng kinh doanh v doanh nghip nh nc hot ng cng ch. * Doanh nghip nh nc hot ng kinh doanh l doanh nghip c mc ch chnh l hot ng kinh doanh bo ton v pht trin vn m nh nc giao. Doanh nghip phi ha nhp vo th trng cnh tranh gay gt, bin ng khn lng kinh doanh c li, chim lnh c th trng buc phi cnh tranh bnh ng vi cc doanh nghip khc. Doanh nghip c php t quyt nh vic huy ng vn kinh doanh, c hon ton c lp chi phi trong vic s dng ti sn thuc quyn qun l doanh nghip tr nhng ti sn nghim trng, c quyn chuyn nhng cho thu th chp cm c ti sn tin hnh hot ng kinh doanh theo quy nh ca php lut. * Doanh nghip nh nc hot ng cng ch. l doanh nghip hot ng khng v mc ch kinh doanh, hot ng ca cc doanh nghip ch yu phc v li ch cng cng nh to vic lm, o to cn b cng nhn lnh ngh, cung cp nhng dch v thit yu cho x hi, gim bt nhng mt cn i trong x hi , thc hin nhim v quc phng an ninh...Loi cng ty ny ch c c lp trong vic s dng vn trong ni b doanh nghip nu mun quan h vi cc doanh nghip hay ch th khc phi xin php c quan nh nc c thm quyn. b/ Cn c vo c cu t chc qun l doanh nghip, doanh nghip nh nc c chia lm hai loi: doanh nghip nh nc c hi ng qun tr v doanh nghip nh nc khng c hi ng qun tr. * Doanh nghip nh nc c hi ng qun tr l nhng doanh nghip ln, gi vai tr quan trng trong nn kinh t quc dn. Vic ra i Hi ng qun tr nhm tch ri quyn s hu ti sn v quyn qun l kinh doanh: Hi ng qun tr thc hin chc nng l ch s hu trc tip qun l vn nh nc giao, Ban gim c thc hin chc nng qun l sn xut kinh doanh. N gm cc doanh nghip sau: - Cc tng cng ty nh nc l cc tp on kinh doanh mt s b qun l ngnh kinh t. Cc tng cng ty ny c thnh lp theo quyt inh s 91/TTg ngy 7/3/1994 ca chnh ph c gi tt l cc tng cng ty 91. Theo quyt nh trn th tng cng ty 91 phi c t nht l 7 thnh vin; vn php nh t nht l 1000 t ng Vit Nam; Th tng chnh ph k quyt nh thnh lp, b nhim hi ng qun tr, ban hnh iu l t chc v hot ng; tng cng ty c th kinh doanh a ngnh nhng trong nht thit phi c nh hng ngnh ch o c php lin doanh vi cc n v kinh t khc k c lin doanh vi nc ngoi Cho n nay Th tng chnh ph k thnh lp c 17 tng cng ty 91. - Cc tng cng ty c thnh lp theo quyt nh 90/TTg ngy 7/3/94, c gi l tng cng ty 90. cc tng cng ty ny c thnh lp do s sp xp, thnh lp ng k li cc lin hip x nghip, tng cng ty, cng ty ln vi cc iu kin: Doanh nghip c t nht l 5 thnh vin; vn iu l l trn 500 t ng Vit Nam (nhng ngnh c th th mc vn c th thp hn nhng ti thiu l 100 t ng); tng cng ty thc hin hch ton kinh t theo mt trong hai hnh thc: hch ton cng ty, cc n v hch ton bo s v hch ton tng hp c phn cp cho cc n v thnh vin; tng cng ty phi c lun chng kinh t - k thut cho vic thnh lp, c n kinh doanh v vn bn gim nh cho cc lun chng ; C phng n b tr cn b lnh o v qun l ng
Trung tm pht trin phn mm - i hc Nng

15

Gio trnh Lut kinh t

tiu chun; C iu l t chc v hot ng c c quan ch qun ph duyt. Hin nay chng ta c 77 tng cng ty loi ny. - Cc doanh nghip c lp c quy m ln: l cc doanh nghip c s vn t 15 t ng tr nn; s lng lao ng t nht t 500 ngi tr ln, s doanh thu t nht l 20 t ng Vit Nam; s np ngn sch nh nc tnh mc l 5 t ng/nm. * Doanh nghip nh nc khng c hi ng qun tr Loi m hnh ny c p dng cho tt c cc doanh nghip nh nc c quy m va v nh, n m bo c hai yu cu: Tng cng ti a quyn t ch ca doanh nghip v m bo s kim sot t bn ngoi ca nh nc i vi quyn li ch s hu ca mnh i vi ti sn doanh nghip. Trong cc doanh nghip nh nc khng c hi ng qun tr Gim c l ngi i din php nhn ca doanh nghip, gim c chu trch nhim trc b trng, trc ch tch UBND tnh / thnh ph trc thuc trung ng l ngi trc tip b nhim mnh cng nh chu trch nhim trc php lut trong khi thc thi nhim v quyn hn ca mnh. c/ Cn c vo du hiu v tnh c lp ca doanh nghip th c hai loi doanh nghip nh nc: Doanh nghip c lp v doanh nghip thnh vin. - Doanh nghip c lp l doanh nghip khng nm trong c cu ca tng cng ty. - Doanh nghip thnh vin l doanh nghip tham gia vo s lin kt thnh lp tng cng ty v l mt thnh vin ca tng cng ty . Doanh nghip thnh vin cng c chia lm hai loi: Doanh nghip hch ton c lp v doanh nghip hch ton ph thuc. II. Th tc thnh lp doanh nghip nh nc. 1/ iu kin thnh lp doanh nghip nh nc - Lnh vc kinh doanh l lnh vc then cht, quan trng c tc dng m ng v to iu kin cho cc thnh phn kinh t pht trin, iu tit v hng dn nn kinh t th trng nh hng XHCN. Theo ngh nh 50/CP ngy 28/8/1996 th c 19 ngnh, lnh vc c xem xt thnh lp doanh nghip nh nc. - Ngi ngh thnh lp nh nc phi l B trng cc b, Th trng cc c quan ngang b, Th trng c quan thuc chnh ph, Ch tch UBND tnh / thnh ph trc thuc trung ng. - Ch tch UBND qun / huyn l ngi ngh thnh lp cc doanh nghip cng ch hot ng trn a bn ca mnh. 2/ Quy trnh thnh lp doanh nghip nh nc (theo Lut doanh nghip nh nc ngy 20/04/1995 v ngh nh 50/CP ngy 28/08/1996) Bc 1: Lp v gi h s xin thnh lp doanh nghip H s gm: t trnh ngh thnh lp, n thnh lp, vn iu l, kin bng vn bn ca c quan ti chnh v ngun v mc vn c cp, d tho iu l t chc v hot ng ca doanh nghip, giy ngh cho doanh nghip c s dng t c kin ca ch tch UBND cp huyn v quyn s dng t v cc vn c lin quan n a phng ni doanh nghip ng tr s chnh v thnh lp cc c s sn xut, kin ngh v hnh thc t chc doanh nghip, bn thuyt trnh v cc gii php bo v mi trng. H s c gi ti c quan qun l nh nc c thm quyn . Bc 2: Thm nh h s. Vic thm nh h s l do hi ng thm nh h s tin hnh v a ra kt qa thm nh. Bc 3: Quyt nh thnh lp. Nu kt qu thm nh h s kt lun h s y v hp l th hi ng thm nh s trnh Th tng chnh ph, B trng, Ch tch UBND tnh k quyt nh thnh lp doanh nghip, ng thi ph duyt iu l doanh nghip (khng qu 30 ngy k t ngy nhn h s). B nhim ch tch, thnh vin hi ng qun tr, tng gim c / gim c doanh nghip.

16

Trung tm pht trin phn mm - i hc Nng

Gio trnh Lut kinh t

Bc 4: ng k kinh doanh ti cc s k hoch v u t theo trnh t ca th tc ng k kinh doanh (bi 3 chng I) Khng qu 60 ngy k t ngy nhn quyt nh thnh lp. III. Cc quyn v ngha v ca doanh nghip nh nc 1/ Cc quyn ca doanh nghip nh nc a/ Quyn trong t chc, qun l kinh doanh Nh nc ch giao nhng ch tiu c bn cn vic t chc li kinh doanh, phng thc kinh doanh, quy m hot ng kinh doanh u do doanh nghip t quyt nh, c th: - T chc b my qun l, t chc kinh doanh ph hp vi vi mc tiu v nhim v nh nc giao, u t, lin doanh, lin kt, t chc qun l lao ng, xy dng chin lc pht trin, k hoch sn xut kinh doanh ca doanh nghip. - i mi cng ngh, trang thit b - c t chi nhnh vn phng i din ca doanh nghip trong v ngoi nc t chn th trng th phn, c xut nhp khu theo quy nh ca php lut. - c quyn u t lin doanh, lin kt, gp c phn thnh cc doanh nghip ln, tng cng ty hoc tp on kinh t tng mnh v vn, cng ngh, lao ng v m rng th trng. - c t chc v qun l lao ng. Lut doanh nghip nh nc cho php cc doanh nghip c quyn la chn lao ng, quy nh mc lng mc thng cho ngi lao ng trn c s n gi tin lng trn n v sn phm, thc hin cc quyn ca ngi lao ng. b/ Quyn ca doanh nghip trong qun l ti chnh Nh nc l ch s hu ca doanh nghip, nh nc giao vn cho doanh nghip tc l nh nc trao quyn s dng, bo ton v pht trin vn cho doanh nghip. Trnh t ca vic giao vn c tin hnh nh sau:Nh nc y quyn cho b ti chnh lm i din ch s hu v vn v ti sn ca nh nc ti doanh nghip. B trng b ti chnh hoc ngi c y quyn giao vn cho doanh nghip chm nht l 60 ngy k t khi doanh nghip c cp giy chng nhn ng k kinh doanh. Ch tch hi ng qun tr / tng gim c / gim c l ngi k nhn vn. Vn nh nc giao ban u c th l ton b hoc mt phn vn iu l nhng khng thp hn tng mc vn php nh ca cc ngnh ngh m doanh nghip kinh doanh. Vn nh nc giao cho doanh nghip v s dng bao gm vn ngn sch nh nc cp ban u, vn cp ngun gc ngn sch, v vn do doanh nghip tch ly c. Doanh nghip c quyn t ch v mt ti chnh. vi chnh sch t to v pht trin ngun vn trong c ch mi pht trin kinh doanh, doanh nghip nh nc c th vay vn ca cc ngn hng thng mi, cng ty ti chnh di hnh thc pht hnh tri phiu, vay bn hng di hnh thc cm c nhn n hoc lin doanh lin kt vi nguyn tc l phi bo ton v pht trin vn. ng thi doanh nghip cn c php s dng tt c nhng ngun vn, qu cha dng n (phi gi ngn hng) v vn c nh da vo kinh doanh sau hon tr li cc vn ny. c php chuyn nhng, bn cc ti sn khng dng, lc hu v k thut, thanh l ti sn km phm cht, h hng khng c kh nng phc hi thu hi vn. 2/ Ngha v ca doanh nghip nh nc - Doanh nghip c ngha v phi ng k kinh doanh v kinh doanh ng ngnh ngh ng k, chu trch nhim trc nh nc v kt qu hot ng kinh doanh v chu trch nhim trc khch hng, trc php lut v sn phm v dch v do doanh nghip thc hin. - Doanh nghip phi xy dng chin lc k hoch sn xut ph hp vi nhim v nh nc giao v nhu cu ca th trng. - Doanh nghip nh nc phi cnh tranh trn thng trng mt cch lnh mnh phi thng tin y cng khai v ti chnh. IV. T chc li, gii th v ph sn doanh nghip nh nc 1/ T chc li doanh nghip nh nc
Trung tm pht trin phn mm - i hc Nng

17

Gio trnh Lut kinh t

Thc hin vic t chc li doanh nghip nh nc l lm gim i nhng doanh nghip nh nc kinh doanh thua l. Cc bin php t chc li doanh nghip l: - Sp nhp doanh nghip: trng hp sp nhp l trn cng mt a bn, cng loi hot ng kinh doanh nhng doanh nghip lm n yu km thua l s sp nhp vo mt doanh nghip. Doanh nghip tip nhn vn gi nguyn t cch php nhn nhng phi ng k li vn iu l, ng k li ngnh ngh kinh doanh sau khi sp nhp. - Chia doanh nghip: Trong trng hp l tng cng ty c lien kt ri rc lm n km hiu qu phi t chc li bng cch tch mt s hoc tt c cc thnh vin ra khi tng cng ty cc doanh nghip hot ng c hiu qu hn. 2/ Gii th doanh nghip nh nc Gii th doanh nghip nh nc xy ra trong cc trng hp sau: - Ht thi hn ghi trong quyt nh giy chng nhn ng k kinh doanh (doanh nghip khng xin ra hn). - Doanh nghip lm n thua l ko di khng c bin php khc phc c (cha lm vo tnh trng mt kh nng thanh ton n n hn). - doanh nghip khng thc hin c cc nhim v do nh nc giao. - Vai tr ca doanh nghip khng cn cn thit na khi doanh nghip hon thnh mc tiu nh hoc c ch, chnh sch nh nc thay i v vic duy tr doanh nghip khng c li nn cn gii th. Quyn quyt nh vic gii th doanh nghip thuc v cp c thm quyn thnh lp doanh nghip v vic gii th c tin hnh ng vi quy nh nh nc v gii th doanh nghip nh nc. 3/ Ph sn doanh nghip nh nc Tnh trng dn n ph sn ca doanh nghip nh nc cng ging nh cc loi hnh doanh nghip khc l do lm n thua l ko di dn n doanh nghip lm vo tnh trng c nguy c ph sn trm trng, hon ton mt kh nng thanh ton n n hn. Trong cc doanh nghip nh nc th loi doanh nghip hot ng cng ch t c nguy c b ph sn, bi v i vi loi doanh nghip ny nh nc thc hin c ch qun l gn ging vi c ch bao cp hnh chnh trc y. Trnh t th tc ph sn ca cc doanh nghip nh nc cng ging nh trnh t th tc ca cc loi hnh doanh nghip khc. C mt s doanh nghip nh nc kinh doanh trong nhng lnh vc c bit quan trng th nh nc c th xem xt dng bin php nhiu mt bo v doanh nghip khi b ph sn v vy khi doanh nghip nh nc lm vo nguy c b ph sn ta n ch m th tc gii quyt yu cu tuyn b ph sn khi c kin ca c quan nh nc c thm quyn t chi p dng cc chnh sch ti chnh gip doanh nghip thot khi tnh trng b ph sn.

18

Trung tm pht trin phn mm - i hc Nng

Gio trnh Lut kinh t

BI 2 DOANH NGHIP TP TH
I. Khi nim doanh nghip tp th 1/ Kinh t tp th v doanh nghip tp th a/ Kinh t tp th. Kinh t tp th c hiu l cch t chc sn xut kinh doanh ca cc thnh vin trong x hi nhm t c mt mc tiu sn xut kinh doanh nht nh bng cch lin kt, phi hp, cng tc vi nhau theo cc cp khc nhau ty thuc ch ca cc thnh vin sng lp. Cp n gin nht l cc t hp tc. T hp tc khng c t cch php nhn. khng c iu l. V mi vn v t chc, hot ng, quyn v ngha v ca n c iu chnh bi Lut dn s . Khi t hp tc hi t cc iu kin, t trnh t chc, qun l sn xut kinh doanh cht ch v theo nhu cu ca cc thnh vin th t hp tc c th tin hnh thnh lp doanh nghip. b/ Doanh nghip tp th Doanh nghip tp th v bn cht n l mt hnh thc kinh t tp th nhng mc , tnh cht, ni dung ca s hp tc, lin kt trnh cao. Chng ta s nghin cu khi nim v doanh nghip tp th k hn mt hnh thc doanh nghip tp th in hnh l hp tc x. 2/ Hp tc x - hnh thc doanh nghip tp th in hnh a/ Khi nim hp tc x iu 1 ca Lut hp tc x Vit Nam nm 1996 quy nh v khi nim Hp tc x nh sau: Hp tc x l t chc kinh t t ch do nhng ngi c nhu cu, li ch chung t nguyn cng gp vn, gp sc lp ra theo quy nh ca php lut pht huy sc mnh ca tp th v ca tng x vin nhm thc hin c hiu qu hn cc hot ng sn xut, kinh doanh, dch v v ci thin i sng, gp phn pht trin kinh t x hi ca t nc. b/ Cc c im ca hp tc x - Hp tc x trc ht l mt t chc kinh t. n c thnh lp tin hnh cc hot ng sn xut, kinh doanh, dch v. Li nhun l mc tiu quan trng nht trn c s nguyn tc bnh ng v quyn v ngha v nh tt c mi loi hnh doanh nghip khc. - Hp tc x l mt t chc kinh t t ch. iu 5 trong Lut hp tc x khng nh: Nh nc tn trng quyn t ch, t chu trch nhim trong sn xut, kinh doanh, dch v ca hp tc x, khng can thip vo vic qun l v hot ng hp php ca hp tc x . Tnh t ch ca hp tc x th hin ch n l doanh nghip t hch ton, c iu kin ca mt t chc c cng nhn l php nhn. Hp tc x khi c cp giy chng nhn ng k kinh doanh l hp tc x c t cch php nhn. - Hp tc x l mt t chc kinh t mang tnh x hi cao. Hp tc x khc vi cc loi hnh doanh nghip khc l ch nhng thnh vin tham gia hp tc x th hin s hp tc c tnh cht ton din: cng gp vn, gp sc (trc tip tham gia hot ng)v cng c nhu cu, li ch. Trong khi s hp tc trong cng ty trch nhim hu hn n thun l s gp vn, cng ty c phn l ng gp c phn, cn cc thnh vin khng nht thit phi trc tip tham gia hot ng sn xut kinh doanh hay dch v. c / Vai tr ca hp tc x trong nn kinh t nc ta hin nay Hp tc x l loi hnh doanh nghip tp th khng ch ph bin nc ta, trn th gii, hp tc x cng l mt vn c quan tm v y l hnh thc doanh nghip tp th ca nhng ngi lao ng mang tnh x hi cao. Vit Nam, hp tc x gi vai tr quan trng trong nn kinh t quc dn cng nh trong s nghip pht trin nn kinh t t nc. V loi hnh hp tc x p ng c nhu cu ca nhng
Trung tm pht trin phn mm - i hc Nng

19

Gio trnh Lut kinh t

ngi lao ng n l, ngho v tch ly cha c nhiu nn cha c c hi lm n pht trin; nhng c nhn kinh doanh c nhu cu hp tc lm n mt cch cht ch vi nhau trn tinh thn tng tr gip vt qua nhng kh khn, cng nhau tn ti v pht trin trong nn kinh t th trng. C th ni Hp tc x l cu ni gup nhng ngi lao ng, c bit l ngi nng dn ha nhp vi s pht trin chung ca ton x hi. Mt khc, bng nhng quy nh php lut v hp tc x nh nc ta hng nhng quan h x hi c lin quan n hot ng sn xut, kinh doanh, dch v pht trin theo nh hng x hi ch ngha. II. Thnh lp v t chc hot ng ca doanh nghip tp th - Hp tc x 1/ Nguyn tc thnh lp v t chc hot ng ca hp tc x a/ Nguyn tc t nguyn gia nhp v ra khi hp tc x iu kin gia nhp hp tc x l: Cng dn Vit Nam 18 tui tr ln, c nng lc hnh vi dn s, c gp vn, gp sc, tn thnh iu l ca hp tc x. Khi l x vin hp tc x, v l do no o, c quyn ra khi hp tc x theo quy nh ca iu l hp tc x. b/ Nguyn tc dn ch v bnh ng trong qun l hp tc x Tt c cc x vin hp tc x u c quyn tham gia qun l, kim tra, gim st hp tc x v c quyn ngang nhau trong biu quyt gii quyt nhng cng vic ca hp tc x m khng ph thuc v s vn hoc cng sc h gp vo hp tc x. c/ Nguyn tc t chu trch nhim v cng c li Khon 3 iu 7 Lut hp tc x quy nh hp tc x t chu trch nhim v kt qu hot ng sn xut, kinh doanh, dch v; t quyt v phn phi, thu nhp m bo hp tc x v x vin cng c li. Mt khc, theo quy nh ca php lut hp tc x l mt php nhn, c ti sn c lp v tch bit vi cc thnh vin cho nn hp tc x c quyn tham gia vo cc quan h php lut v t chu trch nhim v chnh ti sn ca mnh. d/ Nguyn tc chia li m bo kt hp li ch ca x vin vi s pht trin ca hp tc x. Sau khi thc hin xong ngha v thu v cc ngha v ti chnh theo quy nh ca php lut, s li thu c mt phn c trch vo qu hp tc x, mt phn c chia cho vn gp v cng sc ca x vin, phn cn li c chia cho x vin theo mc s dng dch v ca hp tc x. Vic chia li ny c x vin bn bc thng nht v quyt nh trong i hi x vin. e/ Nguyn tc hp tc v pht trin cng ng S hp tc tng thn tng i gip ln nhau gia cc x vin hp tc x l u im c bn nht ca loi hnh doanh nghip ny. S hp tc phi lun trung thc, v t, lnh mnh v v tp th. 2/ Quy trnh thnh lp hp tc x Bc 1: Lp h s xin thnh lp hp tc x. H s gm: n xin thnh lp phng hng, chng trnh v k hoch hnh ng ca hp tc x. n v h s c gi ln UBND cp x. Bc 2: Xem xt, nghin cu h s v ra quyt nh thnh lp hp tc x. Bc 3: Sau khi nhn c quyt nh cho thnh lp hp tc x cc sng lp vin phi tin hnh cc cng vic phc v cho vic ra i Hp tc x: tuyn truyn vn ng mi ngi tham gia hp tc x, d tho iu l hp tc x, chun b hi ngh thnh lp hp tc x. Bc 4: T chc hi ngh thnh lp hp tc x . Hi ngh gm: Cc thnh vin c tng sng lp ra hp tc x v nhng ngi c nhu cu tham gia hp tc x. Trong hi ngh cc thnh vin s tha thun phng hng sn xut kinh doanh, k hoch hnh ng ca hp tc x, thng qua iu l hp tc x v lp ra danh sch nhng thnh vin chnh thc, bu c quan qun l v c quan kim sot ca hp tc x. iu l quy nh tn, biu tng (nu c)ca hp tc x, a ch tr s chnh, ngnh ngh sn xut, kinh doanh, dch v, quy nh v x vin hp tc x...

20

Trung tm pht trin phn mm - i hc Nng

Gio trnh Lut kinh t

Bc 5: Tin hnh cc th tc ng k kinh doanh (trnh t v th tc c trnh by bi 3 chng I). III. Quyn v ngha v ca hp tc x 1/ Quyn ca hp tc x +/ Quyn la chn ngnh ngh v lnh vc kinh doanh, quy m kinh doanh ph hp vi kh nng ca mnh. +/ Quyn quyt nh hnh thc v c cu t chc. sn xut kinh doanh, dch v. +/ Thu lao ng trong trng hp x vin khng p ng c yu cu sn xut kinh doanh dch v ca mnh theo quy nh ca php lut. +/ Quyt nh phn phi thu nhp v s l cc khon l ca hp tc x. +/ Quyt nh khen thng, k lut c nhn x vin hp tc x. +/ Quyn vay vn ngn hng v huy ng cc ngun vn khc. +/ c bo h b quyt cng ngh. 2/ Ngha v ca hp tc x +/ Sn xut, kinh doanh ng ngnh ngh c ng k. +/ Thc hin ng ch k ton, thng k nh nc quy nh +/ Np thu v thc hin cc ngha v ti chnh +/ Bo ton v pht trin vn hot ng ca hp tc x +/ Chu trch nhim i vi cc khon n v cc ngha v khc bng ti sn thuc s hu ca hp tc x. +/ Bo v mi trng, bo m cc quyn ca x vin +/ ng bo him x hi cho x vin theo quy nh ca php lut

Trung tm pht trin phn mm - i hc Nng

21

Gio trnh Lut kinh t

BI 3 DOANH NGHIP T NHN


I. Khi nim v c im ca doanh nghip t nhn 1/ Khi nim iu 99 Lut doanh nghip nh ngha: Doanh nghip t nhn l doanh nghip do mt c nhn lm ch v t chu trch nhim bng ton b ti sn ca mnh v mi hot ng ca doanh nghip. Doanh nghip t nhn l n v kinh doanh ca mt c nhn v khng c t cch php nhn. 2/ c im ca doanh nghip t nhn a/ Doanh nghip t nhn l mt n v kinh doanh do mt ngi b vn ra thnh lp v lm ch doanh nghip. Doanh nghip t nhn l doanh nghip thuc quyn s hu ca mt ngi l chu doanh nghip. Do tnh cht mt ch nn doanh nghip t nhn khng c s phn chia quyn hnh qun l v c s ri ro. Ch doanh nghip c th trc tip lm gim c hoc thu ngi qun l iu hnh mi hot ng ca doanh nghip. Ngi c thu ch lm theo s y quyn ca ch doanh nghip ch khng phi chu trch nhim v hot ng ca doanh nghip vi t cch ch s hu. b/ Ch doanh nghip t nhn chu trch nhim v hn v cc khon n trong kinh doanh ca doanh nghip . Doanh nghip t nhn l doanh nghip khng c t cch php nhn v doanh nghip t nhn khng c ti sn ring, ti sn ca doanh nghip chnh l ti sn ca ch doanh nghip (khng tch bch v ti sn)v vy doanh nghip n cng chnh l ch doanh nghip n, ch doanh nghip phi tr n n cng cc khon n n hn bng tt c ti sn m mnh c k c ti sn khng a ra kinh doanh. 3/ Vai tr ca kinh t t nhn trong nn kinh t nc ta hin nay Vi vic pht trin nn kinh t hng ha nhiu thnh phn theo c ch th trng nc ta, kinh t t nhn v s gi mt vai tr quan trnh trong nn kinh t quc dn. T thc t pht trin ca nn kinh t nc ta trong giai on hin nay tha nhn s tn ti khch quan ca loi hnh kinh t ny v chp nhn n l mt thnh phn kinh t trong c cu kinh t quc dn. Trc ht cc n v kinh doanh ny to ra mt khi lng sn phm hng ha ng k p ng nhu cu ca x hi v ngn sch nh nc ng thi n tn dng c ngun vn trong nhn dn, to thm vic lm cho ngi lao ng. Vic pht trin kinh t t nhn lm cho nn kinh t tr nn si ng v linh hot hn v p ng nhu cu tt hn ca cuc sng. Vai tr ca kinh t t nhn rt quan trng bi tnh u vit ca n nhng ng thi vi tnh u vit kinh t t nhn cng c nhng tiu cc nh kinh doanh cha cht ch, t kinh nghim nn d b v, li dng k h ca php lut lm n phi php, la o, trn thu...v vy n cn phi c qun l cht ch hn, ngy 21/12/1990 Quc hi thng qua Lut doanh nghip t nhn v lut cng ty nhm to iu kin cho loi hnh kinh t ny pht huy c nhng mt mnh, m bo cho nhng ngi c vn u t vo hot ng kinh doanh mt cch n nh lu di, hn ch nhng biu hin tiu cc ca n. II. Thnh lp v ng k kinh doanh doanh nghip t nhn 1/ Thnh lp doanh nghip t nhn a/ iu kin thnh lp doanh nghip t nhn C nhn c php thnh lp doanh nghip t nhn phi c iu kin: - Ngi Vit Nam, ngi nc ngoi thng tr Vit Nam. Nu ngi nc ngoi khng thng tr Vit Nam mun thnh lp doanh nghip ch c th thnh lp loi hnh doanh nghip 100% vn nc ngoi theo Lut u t nc ngoi. - Ngi ng ra thnh lp doanh nghip t nhn phi l ngi c nng lc hnh vi dn s, l ngi khng b truy cu trch nhim hnh s, ngi khng b ta n tc quyn hnh ngh v

22

Trung tm pht trin phn mm - i hc Nng

Gio trnh Lut kinh t

phm vo cc ti bun lu, lm hng gi, kinh doanh tri php, trn thu..... v khng phi l ch doanh nghip t nhn mi b ph sn. +/ Ngnh ngh kinh doanh: khng thuc ngnh ngh m php lut cm +/ Tn doanh nghip t khng trng hoc nhm ln tn ca doanh nghip khc b/ Th tc thnh lp doanh nghip t nhn. Theo quy nh mi v vic thnh lp doanh nghip t nhn th ch doanh nghip t nhn khng cn c bc xin thnh lp doanh nghip m ch cn thc hin th tc ng k kinh doanh theo cc trnh t sau: Bc 1: Lp h s ng k kinh doanh l n xin ng k kinh doanh. Ni dung n trnh by nhng ni dung sau y: Tn doanh nghip; a ch tr s chnh ca doanh nghip; mc tiu v ngnh ngh kinh doanh; vn u t ban u ca ch doanh nghip. Nu kinh doanh mt s ngnh ngh c bit cn chng ch hnh ngh hoc i hi vn php nh th ch doanh nghip phi trnh cc loi giy t lin quan n vn v bng cp, chng ch hnh ngh. Bc 2: Np h s ng k kinh doanh ln cc c quan nh nc c thm quyn C quan nh nc c thm quyn c trch nhim gii quyt vic ng k kinh doanh sau 15 ngy k t ngy nhn h s. Nu h s hp l c quan ng k kinh doanh cp giy chng nhn ng k kinh doanh cho ch doanh nghip. Khi nhn c giy chng nhn ng k kinh doanh l khi doanh nghip ra i v c quyn c hot ng kinh doanh. Bc 3: Thng bo s ra i ca doanh nghip. Trong thi hn 30 ngy k t ngy c cp giy chng nhn ng k kinh doanh, doanh nghip phi ng bo a phng hoc bo hng ngy ca trung ng trong 3 s lin tip vi ni dung: tn doanh nghip; a ch chnh ca doanh nghip; mc tiu v ngnh ngh kinh doanh; vn u t ban u; ni ng k kinh doanh; h tn v a ch ca ch doanh nghip (s in thoi). III. Quyn v ngha v ca doanh nghip t nhn 1/ Quyn ca doanh nghip t nhn +/ Doanh nghip t nhn c quyn t do kinh doanh v t ch trong cc hot ng kinh doanh l quyn t do la chn ngnh ngh v quy m kinh doanh. quyn la chn hnh thc v cch thc vay vn, quyn tuyn dng v thu lao ng theo yu cu kinh doanh, quyn kinh doanh xut nhp khu v s dng ngoi t. +/ Ch doanh nghip t nhn c quyn qun l iu hnh hot ng kinh doanh ca doanh nghip hoc thu ngi khc iu hnh doanh nghip, quyn cho thu ton b doanh nghip, quyn bn doanh nghip hoc gii th doanh nghip, quyn s hu ti sn v t liu sn xut, quyn tha k vn v ti sn ca doanh nghip. 2/ Ngha v ca doanh nghip t nhn +/ Ngha v phi khai bo ng vn u t kinh doanh. Cc vn ny c th hin cc s sch k ton ca doanh nghip nh nc c th kim tra, kim ton... +/ Ngha v kinh doanh ng ngnh ngh ng k. +/ Ngha v u tin tuyn lao ng trong nc v m bo cc quyn li ca ngi lao ng theo quy nh ca php lut. +/ m bo cht lng hng ha ng tiu chun ng k. IV. Gii th doanh nghip t nhn 1/ Cc trng hp gii th v iu kin gii th Gii th doanh nghip t nhn l quyn ca ch doanh nghip. Trng hp gii th l trng hp ch doanh nghip khng mun tip tc kinh doanh na nn quyt nh chm dt hot ng kinh doanh ca doanh nghip hoc doanh nghip b thu hi giy chng nhn kinh doanh.
Trung tm pht trin phn mm - i hc Nng

23

Gio trnh Lut kinh t

iu kin gii th doanh nghip l: ch doanh nghip m bo thanh ton ht cc khon n ca doanh nghip v thanh l ht cc hp ng c k kt. 2/ Th tc gii th doanh nghip t nhn Trong thi hn 7 ngy k t ngy quyt nh gii th, ch doanh nghip phi gi quyt nh gii th n c quan ng k kinh doanh, cc ch n, ngi c quyn, ngha v, li ch lin quan v ngi lao ng trong doanh nghip. Quyt nh phi c nim yt ti tr s chnh ca doanh nghip, ng bo v quyt inh gii th doanh nghip trn 3 s bo lin tip ca bo a phng v bo trung ng. Thanh ton ht cc khon n v gi h s v gii th n c quan ng k kinh doanh. Sau 7 ngy k t ngy nhn h s c quan ng k kinh doanh phi xa tn doanh nghip trong s ng k kinh doanh. */ Trng hp doanh nghip t nhn gp kh khn hoc b thua l trong hot ng kinh doanh n mc khng th thanh ton c cc khon n n hn, tc l lm vo tnh trng ph sn th doanh nghip phi gii quyt theo th tc ph sn.

24

Trung tm pht trin phn mm - i hc Nng

Gio trnh Lut kinh t

BI 4 CNG TY KINH DOANH


I. Khi nim v c im cng ty kinh doanh 1/ Khi nim cng ty Cng ty l s lin kt hai hoc nhiu ngi (c nhn hoc php nhn) bng mt s kin php l nhm thc hin mt mc tiu chung no . Vi khi nim trn th cng ty cc cc c im c bn: - Cng ty l s lin kt ca nhiu ngi. Cng ty ch ra i khi c nhiu ch th tham gia - Cng ty c thnh lp thng qua mt s kin php l, l hp ng hoc iu l, hoc quy ch hot ng ca cng ty - Cng ty c thnh lp thc hin mc ch chung do cc thnh vin thng nht t ra 2/ Khi nim cng ty kinh doanh Cng ty kinh doanh l cng ty do hai hoc nhiu ngi gp vn thnh lp kinh doanh ly li chia nhau. N c nhng c im khc bit vi cng ty dn s mc ch thnh lp v cc c im khc. Cng ty dn s l cng ty khng tin hnh cc hot ng kinh doanh, hot khng ly kinh doanh lm mc ch chnh VD cng ty t thin, cng ty nui dng tr m ci.... 3/ c im ca cng ty kinh doanh - Cng ty kinh doanh phi c t nht l hai thnh vin tr ln. S lin kt ca cng ty kinh doanh c th l s lin kt v vn lp ra mt php nhn thc hin cc hot ng kinh doanh; hoc cng c th l s lin kt cc hot ng kinh doanh v vn ca nhiu ngi, h hot ng kinh doanh trn danh ngha ca cng ty . Ch c ngi gp vn mi l thnh vin ca cng ty, h l nhng ngi ng s hu cng ty, quyn v ngha v ca cc thnh vin c cng ty m bo tng ng vi phn vn gp. - Vn ca cng ty hnh thnh ch yu t ngun vn gp ca cc thnh vin. s vn ny ca cng ty thuc s hu chung theo phn. V vy khi gp vn vo cng ty cc thnh vin khng c rt vn khi cng ty h ch c th chuyn nhng phn vn ca mnh cho ngi khc trong cng cng ty. Vic chuyn phn vn cho ngi ngoi cng ty l rt kh. - Mc ch kinh doanh kim li l mc tiu ca ton b hot ng kinh doanh ca cng ty v cng l mc tiu ca vic gp vn ca cc thnh vin. - Cc thnh vin cng ty c quyn c hng li nhun ng thi phi chu trch nhim v s ri ro ca cng ty. 4/ Vai tr ca cng ty trong nn kinh t nc ta hin nay S ra i ca cng ty l mt hin tng kinh t tt yu ca nn kinh t th trng. cng ty l hnh thc kinh doanh c nhiu u im hn cc hnh thc kinh doanh khc v n l hnh thc tp trung vn ln v nhanh chng, c th trnh c nhng ri ro ln trong kinh doanh v to cho ngi c t vn v ngi khng c kh nng kinh doanh cng c th kinh doanh trn ng vn ca mnh bng cch hn vn v kinh doanh chung. Nn kinh t k hoch ha tp trung ca nc ta khng c loi hnh cng ty kinh doanh ng ngha, chng ta cng c n v c gi l cng ty: cng ty vt t, cng ty ha cht...thc cht y chnh l nhng doanh nghip nh nc. Khi chng ta chuyn sang nn kinh t hng ha nhiu thnh phn vn hnh theo c ch th trng th nn kinh t ca chng ta tip nhn c loi hnh kinh t vn l c trng ca nn kinh t th trng. Vi loi hnh kinh doanh ny chng ta c th pht huy c u im, li th ca tt c cc thnh phn kinh t pht trin nhanh v mnh nn kinh t quc dn. V bng nhng vn bn quy phm php lut chng ta vn iu tit c cc loi hnh kinh doanh theo nh hng x hi ch ngha.

Trung tm pht trin phn mm - i hc Nng

25

Gio trnh Lut kinh t

II. Cc loi hnh cng ty kinh doanh Vit Nam 1/ Cng ty hp danh a/ Khi nim cng ty hp danh Cng ty hp danh l loi cng ty trong cc thnh vin cng nhau tin hnh cc hot ng di mt hng chung v cng lin i chu trch nhim v hn v cc khon n ca cng ty. Theo quan im ca cc nh lm lut ca Vit Nam th cng ty hp danh c th l cng ty ch c mt loi thnh vin l chu trch nhim v hn v cc khon n ca cng ty; Cng c th l cng ty c hai loi thnh vin, mt loi chu trch nhim v hn (nhn vn- gp danh), mt loi chu trch nhim hu hn (gp vn). b/c im v bn cht php l ca cng ty hp danh +/c im - Cng ty hp danh c t nht l hai thnh vin hp danh tr nn, ngoi ra cn c cc thnh vin gp vn. - Thnh vin hp danh phi l c nhn c trnh chuyn mn v uy tn ngh nghip, phi chu trch nhim bng ton b ti sn ca mnh v cc ngha v ca cng ty. -Thnh vin gp vn ch chu trch nhim v cc khon n ca cng ty trong phm vi s vn gp ca mnh vo cng ty. c/ Quy nh v cc thnh vin ca cng ty Cc thnh vin ca cng ty hp danh phi l c nhn v cng ty phi c t nht l hai thnh vin hp danh. C mt s c nhn khng c lm thnh vin ca cng ty: Cn b cng chc nh nc, cn b lnh o qun l nghip v trong doanh nghip nh nc, Ngi cha thnh nin v ngi mt nng lc hnh vi dn s, ngi ang b truy cu trch nhim hnh s, b pht t, tc quyn hnh ngh kinh doanh v vi phm cc ti v kinh doanh (la o, trn thu, bun lu...). , ch doanh nghip t nhn ang b tuyn b ph sn, c nhn ngi nc ngoi khng thng tr ti Vit Nam. Thnh vin gp vn ca cng ty c th l c nhn, tp th k c nhng ngi khng c php lm thnh vin hp danh ca cng ty. 2/ Cng ty c phn a/ Khi nim cng ty c phn Cng ty c phn l doanh nghip m vn iu l ca n c chia thnh nhiu phn bng nhau v cc thnh vin ca cng ty c phn l ch s hu ca mt hoc nhiu phn vn . hiu r hn v cng ty c phn ta cn hiu mt s khi nim c s dng trong loi hnh doanh nghip ny. +/ C phn: l phn vn c chia nh ca cng ty. Mt cng ty c th tn ti hai loi c phn: C phn ph thng v c phn u i. C phn ph thng l c phn bt buc cc thnh vin ca cng ty u phi c. C phn u i l c phn dnh cho mt s thnh vin c vai tr c bit trong cng ty l nhng thnh vin sng lp v cc thnh vin c chnh ph y quyn tham gia cng ty C phn u i c 3 loi: C phn u i biu quyt, c phn u i c tc v c phn i hon li. +/ C phiu: C phiu l c phn c th hin di hnh thc l mt t phiu, c phiu l mt loi chng ch c gi tr (chng khon). Mt c phiu c th ghi nhn mt c phn hoc mt s c phn. - Mnh gi c phiu: l gi tr ca c phn c ghi trn c phiu c cng ty xc nhn. - Gi c phiu l gi c mua bn c phiu trn th trng, n ph thuc vo cc yu t ca th trng chng khon v kt qu hot ng kinh doanh ca cng ty. - Th trng chng khon l th trng mua bn cc c phiu. - C ng chnh l nhng thnh vin ca cng ty, l ch s hu ca mt hoc nhiu c phn (c phiu). C phn c nhiu loi th c ng cng c nhiu loi: C ng ph thng v c ng

26

Trung tm pht trin phn mm - i hc Nng

Gio trnh Lut kinh t

u i. C ng ph thng l c ng c c phn ph thng. C ng u i l c ng c c phn u i cc loi. - C tc l s tin hng nm c trch t li nhun ca cng ty chia cho cc c ng theo t l i hi c ng quyt nh cho tng loi c phn sau khi thc hin mi ngha v ca mnh i vi nh nc. b/ c im ca cng ty c phn - Mt c im quan trng ca cng ty c phn l vic vn iu l ca n c chia thnh nhiu phn bng nhau. - Mi mt c ng phi c t nht l mt c phn. - C ng ch chu trch nhim v n v cc ngha v ti sn khc ca doanh nghip trong phm vi gp ca mnh (trch nhim hu hn). C ng c th chuyn nhng c phn ca mnh cho ngi khc (tr nhng trng hp c quy nh trong lut doanh nghip: C phn u i biu quyt thuc t chc c Chnh ph y quyn, v cc c ng sng lp). - C ng c th l t chc, c nhn. s lng c ng ti thiu l 3 v khng hn ch s lng ti a. - Cng ty c phn c quyn pht hnh chng khon (c phiu v tri phiu) ra cng chng theo quy nh ca php lut v chng khon. - Cng ty c phn c t cch php nhn k t ngy c cp giy chng nhn ng k kinh doanh. c/ Quy inh v cc thnh vin ca cng ty c phn +/ C ng sng lp: C ng sng lp c quyn nm gi c phn u i biu quyt, l c phn c s phiu biu quyt cao hn cc loi c phn khc vi t l do iu l cng ty quy nh. S c phn u i biu quyt ny khng c php chuyn nhng cho ngi khc. Sau 3 nm k t ngy cng ty c cp giy chng nhn ng k kinh doanh, c phn u i biu quyt ca c ng sng lp s chuyn thnh c phn ph thng. Cc c ng sng lp trong 3 nm u k t ngy cng ty nhn c giy chng nhn ng k kinh doanh phi cng nhau nm gi t nht l 20% s c phn ph thng c cho bn, nu cc c ng mun chuyn nhng s c phn ph thng ny phi c i hi ng c ng chp thun. +/ C ng ph thng l ngi nm gi cc c phn ph thng. Mi thnh vin trong cng ty bt bc phi c t nht l mt c phn ny. Mi mt c phn ph thng c mt phiu biu quyt. C ng (hoc mt nhm c ng) nm gi 10% s c phn ph thng c quyn c ngi vo hi ng qun tr v ban kim sot, yu cu triu tp hp i hi ng c ng v c xem cc bn sao hoc trch lc danh sch nhng c ng c quyn d hp i hi ng c ng. +/ C ng u i c tc l c ng nm gi c phn u i c tc, tc l ngi c hng c tc cao hn mc c tc ca c phn ph thng hoc cc mc c tc n nh hng nm khng ph thuc vo kt qu kinh doanh ca cng ty. C ng u i c tc khng c quyn biu quet, khng c d i hi ng c ng, khng c quyn c ngi vo ban kim sot v hi ng qun tr. +/ C ng u i hon li l nhng ngi nm gi s c phn u i hon li, l ngi c quyn c cng ty hon li s vn gp bt c lc no c ng c nhu cu hoc theo cc iu kin c ghi trn c phiu u i hon li. Cc c ng ny khng c quyn biu quyt, khng c quyn d hp i hi ng c ng, khng c quyn c ngi vo hi ng qun tr v ban kim sot. d/ C ch t chc, qun l ca cng ty c phn +/ i hi ng c ng i hi ng c ng l i hi ca tt c c ng (thnh vin) c quyn biu quyt, l c quan cao nht ca cng ty c phn. i hi ng ph thng c cc quyn c bn sau: Quyt nh
Trung tm pht trin phn mm - i hc Nng

27

Gio trnh Lut kinh t

cc loi c phn v tng s c phn c cho bn ca tng loi, quyt nh mc c tc hng nm cho tng loi c phn; Bu v min nhim cc thnh vin hi ng qun tr v ban kim sot; Xem xt v x l cc vi phm ca hi ng quan tr v ban kim sot; quyt nh t chc, gii th cng ty; quyt nh sa i b sung iu l cng ty; thng qua bo co ti chnh, nh hng pht trin cng ty... Ngi c d i hi ng ph thng l cc c ng nm gi cc c phn c quyn biu quyt. i hi ng c ng mi nm c t chc t nht l mt ln do hi ng qun tr triu tp theo quyt nh ca hi ng qun tr hoc theo yu cu ca c ng (Nm gi 10% s c phn ph thng) hoc theo yu cu ca ban kim sot. +/ Hi ng qun tr Hi ng qun tr l c quan qun l cng ty, c ton quyn nhn danh cng ty quyt nh mi vn lin quan n mc ch, quyn li ca cng ty. Hi ng qun tr c quyn: Quyt nh chin lc pht trin ca cng ty; kin ngh loi c phn v tng s c phn c quyn cho bn ca tng loi; quyt nh cho bn c phn, quyt nh huy ng thm vn theo cc hnh thc khc; quyt nh phng n u t; Quyt nh gii php pht trin th trng; b nhim, min nhim chc gim c / tng gim c.... Hi ng qun tr khng qu 11 ngi. Hi ng qun tr trc tip bu ch tch hi ng qun tr. +/ Ban kim sot Cng ty c phn c trn 11c ng phi c ban kim sot. Ban kim sot gm 3 n 5 thnh vin trong t nht c mt thnh vin c chuyn mn v k ton. Trng ban kim sot phi l c ng. Nhim v quyn hn ca ban kim sot l kim tra tnh hp php trong qun l, iu hnh cc hot ng kinh doanh, trong ghi chp s k ton v bo co ti chnh. Vic kim tra cc hot ng khng c lm gin on vic iu hnh hot ng ca cng ty. 3/ Cng ty trch nhim hu hn */ Cng ty trch nhim hu hn hai thnh vin tr ln a/ Khi nim cng ty trch nhim hu hn hai thnh vin tr ln Cng ty trch nhim hu hn l mt t chc kinh doanh c t cch php nhn. Cng ty chu trch nhim i vi cc khon n ca cng ty bng ti sn ca cng ty v cc thnh vin ca cng ty ch chu trch nhim trong phm vi vn gp ca mnh. b/ c im ca cng ty Cng ty trch nhim hu hn l loi cng ty i vn n c nhng c im sau y: - L loi doanh nghip va v nh, s lng thnh vin khng qua 50 - Vn iu l ca cng ty l do cc thnh vin gp vi cc mc cao thp khc nhau theo kh nng ti chnh ca mi thnh vin. - Thnh vin ca cng ty ch chu trch nhim v cc khon n v cc ngha v ti sn khc ca cng ty trong phm vi s vn gp vo doanh nghip. - Cng ty trch nhim hu hn khng c quyn pht hnh c phiu. - Cng ty trch nhim hu hn c t cch php nhn k t ngy c cp giy chng nhn ng k kinh doanh. c/ Mt s quy nh v thnh vin ca cng ty Thnh vin ca cng ty trch nhim hu hn c th l c nhn hoc t chc. Thnh vin phi gp vn y v ng hn nh cam kt, nu n hn m cha ng gp u th s vn cn thiu c coi l n ca thnh vin i vi cng ty v chu trch nhim bi thng thit hi pht sinh do khng gp s vn cam kt; Thnh vin c chia li nhun sau

28

Trung tm pht trin phn mm - i hc Nng

Gio trnh Lut kinh t

khi cng ty np thu v hon thnh cc ngha v ti chnh khc tng ng vi s vn gp ca mnh: c quyn chuyn nhng phn vn gp ng vi quy nh chuyn nhng ca php lut v cng ty trch nhim hu hn (iu 32 lut doanh nghip); Thnh vin/ mt nhm thnh vin s hu trn 30% vn iu l c quyn yu cu triu tp hp hi ng thnh vin khi c nhu cu v cc quyn khc c quy nh ca Lut doanh nghip v cng ty trch nhim hu hn. d/ C cu t chc v qun l cng ty Cng ty trch nhim hu hn c hai thnh vin tr ln phi c hi ng thnh vin, ch tch hi ng thnh vin, gim c/tng gim c. +/ Hi ng thnh vin gm tt c cc thnh vin ca cng ty, l c quan quyt nh cao nht ca cng ty. Nu thnh vin l mt t chc th c ngi i din tham gia hi ng thnh vin. Hi ng thnh vin hp t nht mi nm mt ln Hi ng thnh vin quyt nh phng hng pht trin cng ty; quyt nh tng hay gim vn iu l; quyt nh thi im v phng thc huy ng thm vn; quyt nh phng thc u t v d n u t c gi tr ln hn 50% tng gi tr ti sn c ghi trong s k ton ca cng ty; bu, min nhim ch tch hi ng thnh vin; b nhim, min nhim, cch chc gam c/tng gim c; quyt nh mc lng, li ch khc i vi gim c/ tng gim c, k ton trng v cc cn b qun l quan trng khc v cc quyn khc (iu 35 Lut doanh nghip v cng ty trch nhim hu hn). +/ Ch tch hi ng thnh vin do hi ng thnh vin bu ra. Ch tch hi ng thnh vin c nhim k 3 nm. Nu ch tch hi ng thnh vin l ngi i din theo php lut th phi c ghi r trong cc giy t giao dch. +/ Gim c/tng gim c. Gim c hay tng gim c l ngi iu hnh hot ng kinh doanh hng ngy ca cng ty, chu trch nhim trc hi ng thnh vin v vic thc hin cc quyn v ngha v ca mnh. */ Cng ty trch nhim hu hn mt thnh vin a/ Khi nim Cng ty trch nhim hu hn mt thnh vin l doanh nghip do mt t chc lm ch s hu (gi l ch s hu cng ty). Khi nim trn gn ging vi doanh nghip t nhn v doanh nghip t nhn cng l doanh nghip c mt ch s hu. Tuy vy gia hai loi hnh ny khc nhau v bn cht l: doanh nghip t nhn l doanh nghip khng phi l php nhn cn cng ty trch nhim hu hn mt ch l php nhn, cng ty c ti sn c lp vi ti sn ca ring thnh vin lm ch v kinh doanh vi danh ngha ring v l ch th kinh doanh c lp; Ch s hu ca doanh nghip t nhn l c nhn, khi thnh lp khng phi chuyn giao ti sn v quyn s hu ti sn, khng c iu l doanh nghip, trong khi ch s hu ca cng ty trch nhim hu hn l mt t chc, khi thnh lp phi chuyn giao ti sn v quyn s hu ti sn cho cng ty ( tch bch ti sn ca ring mnh) v phi c iu l cng ty. b/c im ca cng ty - Ch s hu cng ty chu trch nhim v cc khon n v cc ngha v khc ca cng ty trong phm vi s vn iu l ca cng ty. - Cng ty trch nhim hu hn mt thnh vin khng c pht hnh c phiu. - Ch s hu cng ty c quyn chuyn nhng ton b hoc mt phn vn iu l ca cng ty cho t chc, c nhn khc; khng c trc tip rt mt phn hoc ton b s vn gp vo cng ty v khng c rt li nhun ca cng ty khi cng ty khng thanh ton cc khon n v cc ngha v ti sn khc n hn phi tr. - Cng ty trch nhim hu hn mt thnh vin c t cch php nhn k t ngy c cp giy chng nhn ng k kinh doanh. c/ Mt s quy nh v ch s hu
Trung tm pht trin phn mm - i hc Nng

29

Gio trnh Lut kinh t

Ty thuc vo quy m v ngnh ngh kinh doanh c cu t chc ni b ca cng ty m c cu ca n c th c cc b phn sau: Hi ng qun tr v gim c/tng gim c hoc ch tch cng ty v gim c/ tng gim c. Quyn v ngha v ca cc b phn ny do iu l cng ty quy nh.

30

Trung tm pht trin phn mm - i hc Nng

Gio trnh Lut kinh t

BI 5 DOANH NGHIP C VN U T NC NGOI


I. Mt s vn v u t trc tip nc ngoi vo Vit Nam 1/ Khi nim v u t trc tip nc ngoi ti Vit Nam u t trc tip nc ngoi l vic nh u t nc ngoi a vo Vit Nam vn bng tin hoc bt k ti sn no tin hnh cc hot ng u t theo quy nh ca Lut u t nc ngoi ti Vit Nam. Nh u t nc ngoi l t chc kinh t, c nhn nc ngoi u t vo Vit Nam. 2/ Cc hnh thc u t trc tip nc ngoi ti Vit Nam a/ Hp ng hp tc kinh doanh L vn bn k kt gia hai bn hoc nhiu bn tin hnh u t m khng lp thnh mt php nhn mi. N gm cc hnh thc sau: +/ Hp ng hp tc kinh doanh phn chia li nhun, phn chia sn phm (cn gi l hp doanh). y l loi hp ng c k kt gia cc nh u t nc ngoi vi cc doanh nghip Vit Nam tin hnh mt hoc nhiu hot ng kinh doanh Vit Nam trn c s qui nh r trch nhim v phn chia kt qu kinh doanh cho mi bn. +/ Hp ng xy dng- kinh doanh- chuyn giao (gi tt l BOT)l vn bn k kt gia c quan nh nc c thm quyn ca Vit Nam v nh u t nc ngoi xy dng, kinh doanh cng trnh kt cu h tng trong mt thi gian nht nh Ht thi hn, nh u t nc ngoi chuyn giao khng bi hon cng trnh cho nh nc Vit Nam. +/ Hp ng xy dng- chuyn giao- kinh doanh (gi tt l BTO) l vn bn k kt gia c quan nh nc c thm quyn ca Vit Nam v nh u t nc ngoi xy dng cng trnh kt cu h tng, sau khi xy dng xong, nh u t nc ngoi chuyn giao cng trnh cho nh nc Vit Nam. Chnh ph Vit Nam dnh cho nh u t quyn kinh doanh cng trnh mt thi hn nht nh thu hi vn v li nhun hp l. +/ Hp ng xy dng - chuyn giao (gi tt l BT) l vn bn k kt gia c quan nh nc c thm quyn ca Vit Nam v nh u t nc ngoi xy dng cng trnh kt cu h tng, sau khi xy dng xong nh u t nc ngoi chuyn giao cng trnh cho nh nc Vit Nam, chnh ph Vit Nam to iu kin cho nh u t nc ngoi thc hin mt d n khc thu hi vn u t v li nhun hp l. b/ Doanh nghip lin doanh Doanh nghip lin doanh l doanh nghip do hai bn hoc nhiu bn hp tc thnh lp Vit Nam trn c s hp ng lin doanh hoc hip nh k gia Chnh ph nc Vit Nam v Chnh ph nc ngoi, hoc l doanh nghip do doanh nghip c vn u t nc ngoi vi doanh nghip Vit Nam hoc l doanh nghip do doanh nghip hp tc lin doanh vi nh u t nc ngoi trn c s hp ng lin doanh. c/ Doanh nghip 100% vn u t nc ngoi l doanh nghip do nh u t nc ngoi u t 100% vn ti Vit Nam. y l hnh thc u t khng c bn Vit Nam trong c cu vn ca doanh nghip. *Trong cc hnh u t trn hnh thc ph bin v nng ng nht l hnh thc u t vo cc doanh nghip. Doanh nghip lin doanh v doanh nghip 100% vn u t nc ngoi c tnh n nh lu di, l php nhn Vit Nam v kinh doanh theo php lut Vit nam. 3/ Vai tr ca vn thu ht vn u t ca nc ngoi ti Vit Nam i sng kinh t th gii hin nay ang c quc t ha c v chiu su v chiu rng. Khng mt quc gia no c th tn ti v pht trin bnh thng nu khng c quan h kinh t vi nc ngoi. Cc quc gia d mnh hay yu u ph thuc ln nhau. Hp tc kinh t tr thnh i hi khch quan ca thi i.
Trung tm pht trin phn mm - i hc Nng

31

Gio trnh Lut kinh t

Trong iu kin ca nn kinh t nc ta hin nay vic m rng quan h kinh t vi cc nc trn th gii li cng cn thit. Sau bao nhiu nm b chin tranh tn ph chng ta cn phi c nhiu vt t, thit b my mc k thut v cng ngh tin tin xy dng v pht trin kinh t, thu hp khong cch v trnh pht trin kinh t gia nc ta vi cc nc khc trn th gii v tin ti ui kp v ha nhp vi cc nc tin tin. Mc ch ca vic m rng quan h kinh t vi tt c cc nc trn th gii l: - To ra ngun vn t kinh t i ngoi tch ly ban u - Tranh th vn, k thut hin i, cng ngh tin tin, kinh nghim qun l nc ngoi nhm phc v cho vic hin i ha v khai thc c hiu qu tim nng kinh t. - Gp phn i mi c cu kinh t hnh thnh mt c cu kinh t c hiu qu gn vi th trng th gii. - Tham gia su rng vo s phn cng lao ng quc t to th ng vng chc trn th trng th gii. Thu ht vn u t nc ngoi thc cht l s trin khai mng li sn xut quc t, l qu trnh di chuyn cng ngh v vn trn phm vi ton cu; lm tng tim lc xut khu v tng kh nng cnh tranh ca nn kinh t, do y nhanh kh nng thm nhp th trng th gii ca Vit Nam. ng v nh nc ta nh gi cao vai tr ca kinh t i ngoi nhng khng tuyt i ha vai tr ca ca n. Quan im ca ng v nc ta l: Vn trong nc l quyt nh v vn nc ngoi l quan trng. II. Qun l nh nc v u t nc ngoi 1/ C quan qun l nh nc v u t Qun l nh nc v u t nc ngoi bao gm vic xy dng chin lc, quy hoch, k hoch v chnh sch ku gi u t nc ngoi; Ban hnh cc vn bn php lut iu chnh hot ng u t nc ngoi; Hng dn cc ngnh, cc a phng thc hin cc hot ng lin quan n hp tc u t nc ngoi: cp, thu hi giy php u t, gim st, kim tra, thanh tra cc hot ng u t. Chnh ph thng nht qun l nh nc v u t nc ngoi, Chnh ph giao cng tc qun l cho cc c quan sau: a/ B k hoch v u t . L c quan c Chnh ph ch nh l c quan qun l nh nc v u t nc ngoi, c trch nhim gip Chnh ph qun l hot ng u t nc ngoi ti Vit Nam. Nhim v ca B k hoch v u t l ch tr xy dng chin lc, quy hoch thu ht vn u nc ngoi, son tho cc d n php lut, chnh sch v u t nc ngoi. b/ Cc B v c quan thuc Chnh ph. Gip B k hoch v u t; Xy dng cc k hoch , danh mc d n thu ht vn u t; tham gia thm nh cc d n u t; t chc vn ng, xc tin u t; gii quyt cc th tc lin quan n trin khai, thc hin cc phng n u t. c/ Cc y ban nhn dn tnh / thnh ph trc thuc trung ong. c trch nhim qun l nh nc v u t nc ngoi trn lnh th theo chc nng v thm quyn ca mnh. Tip nhn d n u t, thm nh v v cp giy php u t cho cc d n u t nc ngoi ti a phng theo s phn cp ca Chnh ph; gii quyt cc th tc hnh chnh lin quan n s hnh thnh, trin khai thc hin cc d n u t thuc thm quyn mnh. 2/ Thm quyn cp giy php u t Chnh ph l c quan qun l nh nc v u t nc ngoi. Chnh ph quy nh vic thm nh cp giy php u t, vic ng k cp giy php u t cn c vo quy hoch, k hoch pht trin kinh t -x hi. Thm quyn cp giy php u t c phn cp nh sau: a/ Th tng Chnh ph quyt nh cc d n u t (khng phn bit quy m vn u t) cc lnh vc sau (gi l nhm A): xy dng kinh doanh kt cu h tng khu cng nghip, khu ch

32

Trung tm pht trin phn mm - i hc Nng

Gio trnh Lut kinh t

xut, khu cng ngh cao, khu th, d n BOT, BTO, BT; Xy dng v kinh doanh cng bin, sn bay, vn ti ng bin, hng khng; Hot ng du kh; Dch v bu chnh vin thng; Vn ha, xut bn, bo ch, truyn thanh, truyn hnh, c s khm cha bnh, gio dc o to, nghin cu khoa hc, sn xut thuc y t, : Bo him ti chnh, kim ton, gim nh; Thm d, khai thc ti nguyn qu him; Xy dng nh bn; D n thuc lnh vc quc phng an ninh; Cc d n c vn u t t 40 triu USD tr ln; Cc d n s dng t th t 5 hcta v cc t ni khc t 50 hecta tr ln. b/UBND tnh/thnh ph trc thuc trung ng c php quyt nh cp giy php u t cc d n ph hp vi quy hoch, k hoch pht trin kinh t -x hi c Chnh ph duyt: cc d n u t c quy m vn khng qu 10 triu USD ti TPHCM v H Ni v khng qua 5 triu USD cc tnh v thnh ph khc. c/ B k hoch v u t c thm quyn quyt nh cc d n nhm B l cc d n khng nm trong danh mc cc d n thuc thm quyn ca Th tng Chnh ph v Uy ban nhn dn tnh / thnh ph trc thuc trung ng. d/ Ban qun l khu ch xut, khu cng nghip, khu cng ngh cao (gi chung l khu cng nghip) c cp giy php u t cho cc d n u t nc ngoi vo khu cng nghip theo s y quyn ca B k hoch v u t. 3/ Th tc cp giy php u t Th tc cp giy php u t c tin hnh theo hai quy trnh: ng k cp giy php u t v thm nh cp giy php u t. giy php u t ng thi l giy chng nhn ng k kinh doanh. Ni dung ca giy php u t gm: Xc nh ch u t: Mc ch v phm vi hot ng ca d n; Xc nh vn u t v t l gp vn php nh ca cc bn(nu c); Thi hn hot ng; Cc u i dnh cho d n; quyn v ngha v ca doanh nghip c vn u t nc ngoi, cc bn hp doanh v mt s quy nh c th i vi tng loi d n (nu c). a/ Quy trnh ng k cp giy php u t +/ Chun b h s ng k cp giy php u t (5 b, trong c mt bn gc) gm: - n ng k cp giy php - Hp ng lin doanh (viDNLD), hp ng hp tc kinh doanh (Vi Hp ng hp tc kinh doanh), iu l doanh nghip. - Vn bn xc nhn t cch php l, tnh hnh ti chnh cc bn - Lnh vc u t (theo quy nh ca nh nc Vit Nam) - Thi hn u t. Thi hn hot ng ca doanh nghip c vn u t nc ngoi ty theo tng d n c th nhng khng c qu 50 nm. +/ Np h s ng k cp giy php u t cho c quan c thm quyn (B k hoch v u t; UBND cp tnh/ thnh ph trc thuc trung ng theo quy nh v thm quyn cp giy php u t). b/ Quy trnh thm nh cp giy php u t +/ Ni dung thm nh: - Thm nh t cch php l, nng lc ti chnh ca nh u t - Mc ph hp ca tng d n vi quy hoch - Li ch kinh t- x hi - Trnh cng ngh p dng, s dng hp l v bo v ti nguyn thin nhin, mi trng sinh thi. +/ Thi gian thm nh cp giy php: - D n nhm A (Th tng chnh ph quyt nh): Gi h s ti cc b ngnh, UBND tnh/thnh ph c lin quan ly kin trong vng 15 ngy k t ngy nhn h s ng k cp giy php u t; Trnh kt qu thm nh v xin kin ca Th tng chnh ph trong vng 30
Trung tm pht trin phn mm - i hc Nng

33

Gio trnh Lut kinh t

ngy; Th tng Chnh ph xem xt quyt nh cp giy php trong vng 10 ngy; Thng bo quyt nh cp giy php khng qu 5 ngy k t ngy nhn c giy php u t. - D n nhm B (B k hoch v u t quyt nh): Gi h s v ly kin cc b, ngnh, UBND tnh c lin quan trong vng 15 ngy, B k hoch v u t hon thnh vic thm nh v cp giy php khng qu 30 ngy kt t ngy nhn c kin ca cc b, ngnh, UBND tnh c lin quan. - Cc d n do UBND tnh/ thnh ph trc thuc trung ng quyt nh: Gi h s ti cc b, ngnh kinh t - k thut c lin quan ly kin trong vng 15 ngy; Quyt nh cp giy php u t trong vng 30 ngy; Gi bn gc giy php u t n B k hoch v u t, bn sao giy php n B ti chnh, B thng mi, B qun l ngnh kinh t- k thut trong vng 7 ngy k t ngy cp giy php u t. 4/ Chm dt hot ng u t - Trng hp chm dt hot ng xy ra trong cc trng hp: Ht thi hn trong giy php u t; do ngh ca mt hoc cc bn c c qun l nh nc v u t chp thun; do vi phm nghim trng php lut v quy nh ca giy php u t; do b tuyn b ph sn. - Khi chm dt hot ng u t cc doanh nghip c vn u t nc ngoi, cc bn tham gia hp ng hp tc kinh doanh phi tin hnh thanh l ti sn ca doanh nghip, thanh l hp ng v thc hin cc ngha v khc theo quy nh ca php lut. - Trng hp doanh nghip c vn u t nc ngoi b tuyn b ph sn th c gii quyt theo php lut v ph sn doanh nghip. III. a v php l ca doanh nghip c vn u t nc ngoi ti Vit Nam 1/ Khi nim v c im ca doanh nghip c vn u t nc ngoi Doanh nghip c vn u t nc ngoi ti Vit Nam l hnh thc u t m cc nh u t nc ngoi u t mt phn hoc ton b vn lp ra php nhn mi ti Vit Nam theo quy nh ca Lut u t nc ngoi ti Vit Nam nhm thc hin mc tiu chung ca cc nh u t. Doanh nghip c vn u t nc ngoi th hin di hai hnh thc: doanh nghip lin doanh v doanh nghip 100% vn u t nc ngoi. Cc doanh nghip c vn u t nc ngoi c chung cc c im sau: - Doanh nghip c vn u t nuc ngoi l mt t chc c t cch php nhn. Sau khi c thnh lp n tr thnh ch th kinh doanh c lp trc tip tin hnh cc hot ng kinh doanh trn danh ngha doanh nghip v t chu trch nhim v kt qu kinh doanh ca mnh. - Doanh nghip c vn u t nc ngoi c thnh lp di hnh thc cng ty trch nhim hu hn. C ngha l cc nh u t nc ngoi ch chu trch nhim trong phm vi phn vn u t vo doanh nghip i vi cc khon n ca doanh nghip. - Cc nh u t vn nc ngoi c quyn s hu ton b hoc mt phn ti sn ca doanh nghip theo hnh thc u t lin doanh hay 100% vn. - Doanh nghip c vn u t nc ngoi chu s iu chnh ca Lut u t nc ngoi ti Vit Nam. 2/ Quyn v ngha v ca doanh nghip c vn u t nc ngoi a/ Quyn ca doanh nghip c vn u t nc ngoi Doanh nghip c vn u t nc ngoi c ton quyn quyt nh chng trnh v k hoch kinh doanh ca mnh ph hp vi giy php u t c cp v thc hin ng cc ngha v m php lut Vit Nam quy nh. C th nh sau: - Quyn ch ng t chc qun l doanh nghip - Quyn ch ng trong vic xy dng k hoch sn xut kinh doanh, k hoch pht trin di hn v k hoch hng nm ca mnh.

34

Trung tm pht trin phn mm - i hc Nng

Gio trnh Lut kinh t

- Quyn nhp khu my mc thit b, phng tin vn ti, nguyn vt liu xy dng x nghip v phc v cho hot ng kinh doanh. - Quyn c trc tip xut khu hoc y thc xut khu cc sn phm ca mnh c quyn tiu th sn phm ca mnh ti th trng Vit Nam nhng phi tun theo quy nh ca Vit Nam v qun l th trng. - Quyn tuyn dng, thu mn lao ng Vit Nam v phi tun theo quy nh ca Vit Nam v bo v ngi lao ng, tn trng quyn tham gia cng on, cc t chc chnh tr x hi khc. C quyn tuyn dng, thu mn lao ng nc ngoi nhng ch nhng cng vic i hi k thut, nghip v cao m ngi Vit Namkhng p ng c. - Quyn t ch v ti chnh. hot ng theo nguyn tc hch ton kinh t c lp. b/ Ngha v ca doanh nghip c vn u t nc ngoi - Doanh nghip c vn u t nc ngoi phi np thu li tc (Thu thu nhp) bng 25% li nhun thu c. Trong trng hp khuyn khch u t c th s gim thu li tc ph hp: 20%, 15%, 10% cho tng lnh vc khuyn khch; min v gim 50% thu li tc trong nhng trng hp khuyn khch u t t 2 n 8 nm ty theo mc khuyn khch c quy nh c th cho tng d n. - Doanh nghip c vn u t nc ngoi phi np thu nhp khu v thu gi tr gia tng theo cc quy nh ca php lut Vit Nam. Min thu nhp khu cho cc trng hp nhp khu cc thit b, my mc u t xy dng c bn hnh thnh x nghip hoc m rng quy m d n u t, phng tin vn chuyn nhp khu a n cng nhn. - Khi nh u t ncngoi mun chuyn li nhun ra nc ngoi phi np thu chuyn li nhun. Ty theo mc u t vn ca nh u t m tnh t l thu chuyn li nhun ra nc ngoi: trn 10 triu USD np 3%; trn 5 triu USD dn 10 triu USD np 5%; cc d n cn li np 7%. - Doanh nghip c vn u t nc ngoi cn phi np tin thu t, mt nc, mt bin v thu ti nguyn nu khai thc ti nguyn. - Trch 5% li nhun lp qu d phng. Qu d phng khng qu 25% vn php nh ca doanh nghip. - Doanh nghip c vn u t nc ngoi phi chp hnh nghim chnh cc qun l ngoi hi ca Vit Nam. Doanh nghip phi m ti khon ti ngn hng Vit Nam. Mi khon thu chi ca doanh nghip phi thc hin thng qua ti khon ti ngn hng Vit Nam. - Doanh nghip c vn u t nc ngoi phi p dng ch k ton Vit Nam.

Trung tm pht trin phn mm - i hc Nng

35

Gio trnh Lut kinh t

CHNG III PHP LNH HP NG KINH T (25/09/1989) BI 1 NHNG VN CHUNG V HP NG KINH T


I. Khi nim v c im ca hp ng kinh t 1/ Khi nim hp ng kinh t Hp ng l s tha thun gia hai hay nhiu bn v mt vn nht nh no m gia cc bn cam kt cng nhau thc hin nhm lm pht sinh, thay i hoc chm dt cc quan h gia h vi nhau. Hnh thc tha thun hay cam kt c th bng vn bn hoc bng li ni ty theo mc ch tha thun gia cc bn. Do trong i sng x hi tn ti nhiu loi hp ng khc nhau. VD: Hp ng dn s l hp ng v c bn l phc v nhu cu tiu dng sinh hot, hp ng ngoi thng mc ch l xut nhp khu, hp ng lao ng mc ch l cho thu sc lao ng. Hp ng kinh t l loi hp ng nhm mc ch kinh doanh sinh li. iu I ca Php lnh hp ng kinh t ban hnh ngy 25/09/1989 nh ngha: Hp ng kinh t l s tha thun bng vn bn, ti liu giao dch gia cc bn k kt thc hin cng vic sn xut, trao i hng ha, dch v, nghin cu, ng dng tin b khoa hc k thut v cc tha thun khc c mc ch kinh doanh vi s quy nh r rng quyn v ngha v ca mi bn xy dng v thc hin k hoch ca mnh. V bn cht hp ng kinh t l tng hp cc quy phm php lut do nh nc ban hnh nhm iu chnh cc quan h pht sinh trn c s t nguyn v bnh ng gia cc ch th kinh doanh vi nhau. Hp ng kinh t l kt qu ca s thng nht ch ca cc ch th sau khi bn bc tha thun nhm lm pht sinh hay chm dt quan h bnh ng gia h vi nhau. Hp ng kinh t khc vi cc hp ng khc nh hp ng dn s, hp ng thng mi mc ch. i tng, hnh thc v ch th. phn bit chng ta phi i su vo tm hiu c im ca hp ng kinh t. 2/ c im ca hp ng kinh t +/ Hp ng kinh t c k kt nhm mc ch kinh doanh c im ny chnh l c s phn bit hp ng kinh t vi cc loi hp ng khc. N c th hin ni dung cng vic m cc bn tha thun nh: thc hin hot ng sn xut, trao i hng ha, dch v v cc tha thun khc c mc ch kinh doanh. +/ Ch th ca hp ng kinh t Theo Php lnh hp ng kinh t ban hnh ngy 25/9/1989 th hp ng kinh t ch c k kt khi mt bn tham gia k kt phi l php nhn cn bn kia c th l php nhn v c th l cc c nhn c ng k kinh doanh theo quy nh ca php lut. Nh vy ch th ca hp ng kinh t l cc php nhn v c nhn c ng k kinh doanh. Nhng cn phi lu rng trong hp ng cc c nhn kinh doanh ny phi k kt vi php nhn mi gi l hp ng kinh t v chu s iu chnh ca Php lnh hp ng kinh t. Cn hp ng m cc c nhn c ng k kinh doanh k kt vi nhau nhm mc ch kinh doanh th hp ng khng c coi l hp ng kinh t v n c iu chnh bi Php lnh hp ng dn s ban hnh ngy 7/5/1991. Gia cc doanh nghip t nhn khi thc hin k kt hp ng vi nhau kinh doanh cng khng c coi l hp ng kinh t. Hin nay php lut ca chng ta cn ng loi i tng ny v Lut doanh nghip t nhn c ban hnh sau khi c Php lnh hp ng kinh t (21/12/1990). +/ Hnh thc hp ng kinh t Bt buc phi bng vn bn hoc bng ti liu giao dch. y l cc vn bn c ch k xc nhn ca cc bn tham gia sau khi tha thun v ni dung hp ng. Vn bn c th l cng vn,

36

Trung tm pht trin phn mm - i hc Nng

Gio trnh Lut kinh t

in bo, n cho hng, n t hng nhm mc ch ghi nhn s cam kt, tha thun mt cch y v r rng v l c s cc bn tin hnh thc hin cc cam kt trong hp ng; L c s cc c quan c thm quyn kim tra tnh hp php ca hp ng v ch yu l gii quyt khi cc bn tham gia k kt pht sinh s tranh chp hoc vi phm cam kt trong hp ng. II. Phn loi hp ng kinh t 1/ Cn c vo tnh cht ca quan h hp ng C hai loi hp ng: +/ Hp ng c tnh cht n b l loi hp ng trong quyn v ngha v cc bn tng xng vi nhau trong trao i hng ha, thc hin dch v hoc sn xut v thanh ton. N c xy dng trong cc lnh vc trao i hng ha, vn chuyn hng ha, xy dng c bn, nghin cu ng dng tin b khoa hc. +/ Hp ng c tnh cht t chc y l loi hp ng gia cc ch th kinh doanh vi nhau tha thun lp ra mt c s kinh t - k thut mi thc hin mc ch chung ca h v c s mi ny ch tn ti v hot ng trn c s tha thun gia cc bn. Cc bn ch th c th tha thun gp vt cht, gp sc lao ng lp ra c s kinh doanh mi. Hp ng ny mang tnh cht lin kt cho nn c th gm nhiu bn. 2/ Cn c vo thi hn thc hin hp ng C hai loi hp ng: Hp ng ngn hn v hp ng di hn. +/ Hp ng ngn hn l hp ng c thi hn thc hin t 1nm tr xung (1 nm, na nm, qu...). +/ Hp ng di hn l hp ng c thi hn thc hin t 1 nm tr nn. 3/ Cn c vo tnh k hoch ca hp ng +/ Hp ng theo ch tiu php lnh. Hp ng ny hin nay ch thc hin i vi cc doanh nghip nh nc hot ng cng ch. +/ Hp ng khng theo ch tiu php lnh. Loi hp ng ny l hp ng c tnh ph bin theo nguyn tc t nguyn, bnh ng, cc bn cng c li. 4/ Cn c vo ni dung giao dch ca hp ng. +/ Hp ng mua bn hng ha. y l hp ng ch yu tha thun v vic mua bn vt t v tiu th sn phm ca n v kinh t. Quan h ca hp ng ny l trao i hng ha hay cn gi l quan h hng ha - tin t. +/ Hp ng vn chuyn hng ha. L hp ng gia n v vn chuyn hng ha v n v thu vn chuyn hng ha (y l loi hp ng mang tnh n b). +/ Hp ng xy dng c bn. l hp ng gia bn giao thu v bn nhn thu xy dng c bn ton b cng trnh theo n thit k v thi hn tha thun trong hp ng. +/ Hp ng dch v. L hp ng gia bn thu dch v v bn dch v. bn dch v thc hin cc hnh vi ph hp vi ngnh ngh ng k v tha mn nhu cu ca bn thu v hng tin cng l ph dch v. III. Vai tr ca hp ng kinh t L mt ch nh php lut, ch hp ng kinh t c vai tr ht sc to ln i vi nh nc, x hi cng nh mi n v kinh doanh. 1/ Hp ng kinh t l cng c php l trong kinh doanh v qun l kinh t. - Hp ng kinh t gp phn tng cng k hoch ha, cng c hch ton kinh t trn c s tn trng quyn t ch kinh doanh ca cc ch th kinh doanh. - Bo v cc quyn v li ch hp php ca doanh nghip, cao trch nhim ca doanh nghip trong cc quan h kinh t.
Trung tm pht trin phn mm - i hc Nng

37

Gio trnh Lut kinh t

- Gi vng trt t, k cng, tng cng php ch x hi ch ngha trong hot ng kinh doanh ca x hi. 2/ Hp ng kinh t l hnh thc php l bo v quyn v li ch hp php ca cc ch th kinh doanh - Bo v quyn t ch v bnh ng trong kinh doanh, iu ny c th hin trong cc quy nh v k kt hp ng. - Quyn c lut php bo v khi cc ch th kinh doanh khc khng thc hin ng cam kt trong quan h kinh t. c bi thng vt cht khi cc ch th kinh doanh khc gy thit hi (th hin trong cc cam kt ca hp ng v quy nh khc ca php lnh hp ng kinh t). 3/ Hp ng kinh t l cng c qun l nh nc v kinh t. - Thng qua ch nh hp ng kinh t vi cc quy nh v k kt v thc hin hp ng kinh t, Nh nc thc hin vai tr iu tit ca mnh i vi cc quan h kinh t a dng ca x hi, hng s pht trin ca cc quan h theo trt t k cng ca php lut, m bo s vn hnh ca nn kinh t theo c ch th trng c s qun l ca Nh nc.

38

Trung tm pht trin phn mm - i hc Nng

Gio trnh Lut kinh t

BI 2 K KT HP NG KINH T
I. Cc nguyn tc k kt hp ng kinh t m bo quyn v li ch chnh ng ca cc bn tham gia quan h hp ng, bo v li ch ca x hi, vic k kt hp ng kinh t phi tun theo nhng nguyn tc nht nh do php lnh v hp ng kinh t quy nh. Nh nc ch can thip vo hp ng kinh t khi cc bn k kt hp ng vi phm nhng nguyn tc k kt hp ng m php lut quy nh. l nhng nguyn tc sau: 1/ Nguyn tc t nguyn C nhn hay t chc kinh doanh c quyn t do giao kt hp ng kinh t p ng nhu cu kinh doanh ca mnh. Vic k kt hp ng kinh t phi da trn c s t do ch ca cc bn. Vic by t ch l hon ton t nguyn, l mun thc s ca cc bn nhm mc ch nht nh ch khng phi do s p t ca bt k mt c nhn hay t chc no. Quyn t do c th hin cc ni dung sau: - T do la chn bn hng - T do tha thun cc iu khon trong hp ng - T do la chn thi im giao kt hp ng 2/ Nguyn tc cng c li Trong nn kinh t th trng mi c nhn hay n v kinh doanh u c a v c lp. khi tham gia k kt hp ng u xut pht t li ch ring ca mnh, li ch y gn vi mc ch ring ca mi bn trong quan h hp ng, do trong mi quan h hp ng kinh t phi m bo ng thi li ch cho c cc bn. Cc bn phi tn trng li ch ca nhau. 3/ Nguyn tc bmh ng v quyn v ngha v Quan h hp ng kinh t l quan h gia cc ch th bnh ng vi nhau. Cc ch th c quyn v ngha v ngang nhau trong vic k kt cng nh thc hin hp ng. S bnh ng v quyn v ngha v ca cc bn c th hin ngay trong qu trnh m phn k kt hp ng, l s bnh ng a ra yu cu ca mnh v bnh ng trong chp nhn yu cu ca bn kia khng bn no c quyn p buc bn no. S bnh ng cn c th hin sau khi hp ng c k kt . Cc bn u c ngha v thc hin ng nhng cam kt trong hp ng. Bt k bn no vi phm hp ng khng thc hin hoc thc hin khng ng hp ng u phi chu trch nhim trc bn kia. 4/ Nguyn tc khng tri php lut Php lut hp ng kinh t tn trng ch ca cc bn. iu khng c ngha l tt c cc ch ca cc bn u c tn trng. ch ca cc bn tham gia hp ng ch c tn trng khi ch ph hp vi php lut m thi. Nu cc bn tha thun nhng vn tri vi php lut th nhng tha thun s v hiu dn n hp ng v hiu (VD hai bn tha thun lm hng gi...). 5/Nguyn tc trc tip chu trch nhim ti sn Cc bn tham gia k kt hp ng phi t mnh gnh vc trch nhim v ti sn nu v mt l do no khng thc hin c y cc cam kt trong hp ng. II. Cn c, thm quyn v th tc k kt hp ng 1/ Cn c k kt hp ng kinh t. Bao gm: - nh hng k hoch ca nh nc, cc chnh sch, ch , cc chun mc kinh t - k thut hin hnh. y l loi hp ng kinh t ch yu c k kt theo ch tiu php lnh ca nh nc. - Nhu cu th trng, n t hng, n cho hng ca bn hng.
Trung tm pht trin phn mm - i hc Nng

39

Gio trnh Lut kinh t

- Kh nng pht trin sn xut kinh doanh, chc nng hot ng kinh t ca cc bn. - Tnh hp php ca hot ng sn xut kinh doanh v kh nng m bo v ti sn cc bn cng k kt hp ng. 2/ Thm quyn k kt hp ng Khi tin hnh k kt hp ng, mi bn tham gia c ngi i din hp php k vo hp ng. i din hp php i vi php nhn l ngi c b nhim hoc c bu vo chc v ng u php nhn . i din hp php i vi c nhn (khng phi l php nhn) l chnh c nhn ng tn trong giy php ng k kinh doanh. Trong trng hp mt bn tham gia hp ng l ngi lm cng tc nghin cu khoa hc, k thut, ngh nhn...th ngi k kt l ngi trc tip thc hin cc cng vic . Nu c nhiu ngi tham gia th ngi k l ngi c nhng ngi tham gia c ra bng vn bn v vn bn ny s c nh km vi vn bn hp ng. Trng hp mt bn l t chc nc ngoi ti Vit Nam th i din t chc phi c y nhim bng vn bn, nu l c nhn nc ngoi th ngi nc ngoi phi trc tip k kt cc hp ng kinh t. Ngi i din ng nhin ca cc ch th hp ng kinh t c th y quyn cho ngi khc thay mnh k kt, thc hin hp ng kinh t cng nh trong t tng khi c tranh chp hp ng (gi l i din theo y quyn). V ngi c y quyn ch c k kt hp ng kinh t trong phm vi v thi hn c y quyn. 3/ Th tc k kt hp ng kinh t Th tc k kt hp ng kinh t l cch thc, cc bc m cc bn phi tin hnh nhm xc lp mt quan h hp ng kinh t c hiu lc php l. C hai cch k kt hp ng: k kt trc tip v k kt gin tip. K kt hp ng trc tip din ra trong trng hp i din hp php ca cc bn trc tip gp nhau bn bc, tha thun, thng nht ch, xc nh cc iu khon ca hp ng v cng k kt vo mt vn bn. Hp ng c coi l hnh thnh v c hiu lc php l t thi im hai bn k kt vo vn bn hp ng. K kt hp ng gin tip l cch k kt m trong cc bn gi cho nhau cc ti liu giao dch (nh cng vn, in bo, n t hng, n cho hng)c cha ni dung cn giao dch. Trong trng hp ny hp ng ch c coi l c gi tr php l t khi cc bn nhn c ti liu giao dch th hin s tha thun xong nhng iu khon ch yu ca hp ng. 4/ Ni dung ca hp ng kinh t Ni dung ca hp ng kinh t l ton b cc iu khon m hai bn k kt hp ng tha thun hnh thnh nn trn c s t nguyn, bnh ng v cng c li. Ni dung ca hp ng kinh t gm ba iu khon a/ iu khon thng l. l nhng iu khon c quy nh trong cc vn bn quy phm php lut, nu cc bn khng ghi c th vo th n l nhng iu khon mc nhin cc bn c ngha v phi thc hin. Nu cc bn ghi vo cc iu khon ny th l nhng iu khon c tnh c th hn ch khng c a vo nhng ni dung tri vi quy nh (VD iu khon v vic bi thng thit hi, thi gian thng bo s thay i no ca cc bn v ni dung hp ng....). b/ iu khon ch yu L nhng iu khon cn bn bt buc phi c trong hp ng kinh t, nu khng c cc iu khon ny th hp ng coi nh l cha k kt. Cc iu khon ch yu ca hp ng l: - Ngy thng nm k kt hp ng, tn, a ch, s ti khon v ngn hng giao dch. H tn ngi i din ca cc bn.

40

Trung tm pht trin phn mm - i hc Nng

Gio trnh Lut kinh t

- i tng ca hp ng kinh t: tnh bng s lng, khi lng hay gi tr quy c tha thun. - Cht lng, chng loi, quy cch, tnh ng b ca sn phm, hng ha hoc yu cu k thut ca cng vic. - Gi c, bo hnh. - iu kin nghim thu, phng thc thanh ton. - Trch nhim do vi phm hp ng, thi hn hiu lc ca hp ng, cc bin php m bo thc hin hp ng. c/ iu khon ty nghi L cc iu khon c a vo hp ng cn c vo kh nng, nhu cu v s tha thun ca mi bn khi cha c quy inh ca php lut hoc cc bn vn dng linh hot nhng quy nh ca php lut vo hon cnh c th ca mnh m khng tri php lut. VD nhng iu khon v tin thng khi thc hin tt hp ng... 5/ Cc bin php m bo hp ng HKT l hnh thc ca cc quan h kinh t din ra gia cc ch th kinh doanh vi nhau trong qu trnh tin hnh cc hot ng kinh doanh v y l hnh thc c tnh thng xuyn v ch yu cc ch th kinh doanh hot ng c hiu qu cc hot ng kinh doanh ca mnh. Nhng trong nn kinh t th trng cc hot ng kinh doanh din ra ht sc phc tp, buc cc nh kinh doanh lun phi tnh to, quan tm n kh nng thc hin hp ng ca i tc cng hp tc vi mnh. Bi v khi k kt mt hp ng no ch cn mt bn thc hin khng ng hoc khng thc hin hp ng th s nh hng trc tip ti k hoch kinh doanh ca bn kia. Do vy trong qu trnh m phn k kt c hai bn u phi xem xt n kh nng thc hin hp ng ca nhau v ng thi tm cc bin php m bo c hai bn u phi phi thc hin hp ng mt cch nghim tc. Php lut v hp ng kinh t a ra 3 bin php c th m bo thc hin hp ng kinh t: a/ Th chp ti sn: Th chp ti sn l mt bin php dng ti sn thuc s hu ca mnh m bo thc hin hp ng (ti sn l bt ng sn, hoc ng sn) Mt bn a ti sn ra m bo ngha v thc hin hp ng vi bn kia. Trong trng bn c ngha v nu khng thc hin c ngha v c xc nh trong hp ng th bn kia c quyn s l ti sn th chp m bo quyn li ca mnh. Vic th chp ti sn phi c lp thnh vn bn v phi c quan nh nc c thm quyn xc nhn, cng chng. c im ca th chp ti sn l bn th chp vn gi ti sn ca mnh, bn nhn th chp gi cc giy t s hu ti sn ca bn th chp v ti sn a ra th chp. b/ Cm c ti sn. Cng ging nh th chp ti sn nhng c im khc vi th chp ti sn l bn cm c a ti sn cho bn nhn cm c trc tip gi ti sn cm c. Vic cm c cng phi lp thnh vn bn v c c quan nh nc c thm quyn chng thc. c/ Bo lnh ti sn: Cng l bin php ti sn nhng do mt c nhn hoc t chc (vai tr l ngi bo lnh) ng ra cam kt s vi bn kia l s dng ti sn ca mnh m bo hp ng thay cho bn c ngha v thc hin hp ng. Vic bo lnh cng phi lp thnh vn bn v c s chng thc ca c quan nh nc c thm quyn. d// t cc. Cng l bin php ti sn. mt bn a ti sn ra t cc cho bn kia m bo cho vic thc hin ngha v i vi bn kia. e/ Pht hp ng. Bin php ny do php lut quy nh. Bn no khng thc hin hoc thc hin khng ng hp ng th s phi chu pht hp ng v phi bi thng thit hi do hnh vi vi phm hp ng gy ra cho bn kia khng cn phi qua tha thun. g/ K qu l bin php: bn c ngha v thc hin hp ng a kim kh, qu hoc cc giy t tr gi bng tin gi vo ti khon phong ta ti ngn hng thc hin ngha v.
Trung tm pht trin phn mm - i hc Nng

41

Gio trnh Lut kinh t

h/ K cc l bn i thu ti sn dng mt s tin cc trc dm bo vic tr ti sn cho thu. 6/ Thay i v thanh l hp ng a/ Thay i hp ng L vic sa i b sung mt s im ca ni dung hp ng kinh t c tha thun trong qu trnh thc hin hp ng kinh t. Vic thay i hp ng c th do nhng bin ng ca thc t m mt s ni dung hp ng khng cn ph hp na do c hai bn phi tha thun li. Cng c th do s thay i ch th hp ng kinh t khi c s sp xp, t chc li c cu ca mt bn trong hp ng... Mc ch ca vic thay i hp ng kinh t l gip cc bn khc phc nhng thiu st khi tha thun k kt hp ng hoc khc phc hu qu do nguyn nhn khch quan. Vic thay i hp ng ch c tin hnh khi cc bn cng thng nht thay i v phi c ghi bng vn bn. b/ Thanh l hp ng Thanh l hp ng kinh t l hnh vi ca cc ch th hp ng kinh t nhm kt thc mt quan h hp ng kinh t. Vic thanh l hp ng c tin hnh trong cc trng hp sau: - Hp ng c thc hin xong - Thi hn c hiu lc ca hp ng ht v khng c s tha thun ko di thi hn - Hp ng kinh t b nh ch hoc hy b - Khi thay i ch th m hp ng khng chuyn giao cho ch th mi - Ch th ca hp ng kinh t l doanh nghip b gii th Ni dung thanh l hp ng kinh t nh sau: - Xc minh mc thc hin ni dung ca hp ng t xc nh ngha v ca cc bn sau khi thanh l hp ng. - Xc nh cc khon thuc trch nhim ti sn, hu qu php l ca cc bn trong quan h hp ng do phi thanh l trc hp ng (nu c). Tt c cc ni dung phi c ghi vo v bn v cc bn phi k vo vn bn . V k t lc hp ng c thanh l.

42

Trung tm pht trin phn mm - i hc Nng

Gio trnh Lut kinh t

MC LC
CHNG I I CNG V LUT KINH T.....................................................1
BI 1 MT S VN L LUN V LUT KINH T........................................................1
I. Khi nim chung v lut kinh t.................................................................................................................1 II. i tng iu chnh ca lut kinh t ......................................................................................................1 III. Ch th lut kinh t..................................................................................................................................2 IV. Phng php iu chnh ca lut kinh t................................................................................................3 V. Nguyn tc ca lut kinh t. C 3 nguyn tc c bn ...........................................................................4 VI. Ngun iu chnh ca lut kinh t .........................................................................................................4

BI 2 VAI TR CA LUT KINH T.....................................................................................6


I. c im nn kinh t ca Vit Nam..........................................................................................................6 II. Vai tr ca Lut kinh t trong nn kinh t th trng ca nc ta hin nay .............................................6 III. Qun l ca nh nc i vi hot ng kinh doanh thng qua Lut kinh t .........................................6

BI 3 CH TH KINH DOANH V NHNG VN CHUNG V DOANH NGHIP..........8


I. Khi nim v ch th kinh doanh...............................................................................................................8 II. Doanh nghip v nhng vn chung v doanh nghip..........................................................................8

CHNG II PHP LUT V CC LOI HNH DOANH NGHIP C TH.....14


BI 1 DOANH NGHIP NH NC...................................................................................14
I. Khi nim v c im ............................................................................................................................14 II. Th tc thnh lp doanh nghip nh nc. ...........................................................................................16 III. Cc quyn v ngha v ca doanh nghip nh nc.............................................................................17 IV. T chc li, gii th v ph sn doanh nghip nh nc......................................................................17

BI 2 DOANH NGHIP TP TH........................................................................................19


I. Khi nim doanh nghip tp th..............................................................................................................19 II. Thnh lp v t chc hot ng ca doanh nghip tp th - Hp tc x...............................................20 III. Quyn v ngha v ca hp tc x ........................................................................................................21

BI 3 DOANH NGHIP T NHN......................................................................................22


I. Khi nim v c im ca doanh nghip t nhn .................................................................................22 II. Thnh lp v ng k kinh doanh doanh nghip t nhn ......................................................................22 III. Quyn v ngha v ca doanh nghip t nhn .....................................................................................23 IV. Gii th doanh nghip t nhn ..............................................................................................................23

BI 4 CNG TY KINH DOANH............................................................................................25


I. Khi nim v c im cng ty kinh doanh..............................................................................................25 II. Cc loi hnh cng ty kinh doanh Vit Nam..........................................................................................26

BI 5 DOANH NGHIP C VN U T NC NGOI................................................31


I. Mt s vn v u t trc tip nc ngoi vo Vit Nam..................................................................31 II. Qun l nh nc v u t nc ngoi.................................................................................................32 III. a v php l ca doanh nghip c vn u t nc ngoi ti Vit Nam.............................................34

CHNG III PHP LNH HP NG KINH T (25/09/1989).......................36


BI 1 NHNG VN CHUNG V HP NG KINH T ..............................................36
I. Khi nim v c im ca hp ng kinh t .........................................................................................36 II. Phn loi hp ng kinh t .....................................................................................................................37 III. Vai tr ca hp ng kinh t .................................................................................................................37

BI 2 K KT HP NG KINH T...................................................................................39
I. Cc nguyn tc k kt hp ng kinh t .................................................................................................39 II. Cn c, thm quyn v th tc k kt hp ng....................................................................................39

Trung tm pht trin phn mm - i hc Nng

43