You are on page 1of 13

I dio Osnovni pojmovi metodologije

mr. Zoran Lalovi

Osnovni pojmovi metodologije

Metodologija (pojam i cilj metodologije) Nauka (struktura naunog saznaja) Pojam naunog metoda Principi naune spoznaje Metodoloki postupak (glavne faze istraivakog postupka, ukratko) Vrste istraivanja (osnovni kriteriji za razlikovanje vrsta istraivanja) Predmet i podaci istraivanja u drutvenim naukama Indikatori

Metodologija (pojam i cilj metodologije)


Metodologija (od grkih rijei methodos put i logos um) je nauka o putevima dolaenja do naunog saznanja (materijalnog, drutvenog i duhovnog svijeta). Cilj metodologije je da se pojmi (razumije) sutina naunog saznanja i da utvrdi osnovne principe u njegovom sticanju i kritikom preispitivanju. Metodologije nas ui kojim sredstvima treba da se sluimo kako bi doli do to istinitije (objektivne) spoznaje svijeta.

Metodologija je nauka o nauci, ona je metanauka

ta je nauka?
(: scientia - ; : "episteme"; : "science"; italijanski: "scienza"; : "Wissenschaft")

, .

, , , , ,

Nauka (struktura naunog saznaja)


Nauka je sistematski poduhvat prikupljanja znanja o svijetu i organizovanje i saimanje tog znanja u zakone i teorije koji mogu biti provjereni.

Najee vrste naunih zakona u drutvenim naukama su:


Struktura naunog saznanja

nauni sistemi naune teorije nauni zakoni injenice podaci

temporalni zakoni (kod temporalnih zakona vrijeme se javlja kao bitna odrednica zakona, npr. sa proticanjem vremena zaboravljanje je sve sporije);

NAUKA

funkcionalni zakoni (ukazuju na povezanost odreenih pojava koje nisu u uzronoj, kauzalnoj vezi, ve su obje funkcija nekog treeg faktora); kauzalni zakoni (odnose ce na objanjavanje uzrone veze meu nekim pojavama)

Pojam naunog metoda

Metod je nain miljenja i istraivanja u nauci. Metod u najirem smislu rijei obuhvata tri osnovne komponente:
opti pristup istraivanju (principi naune spoznaju) metodoloki postupak istraivanja (faze istraivakog postupka) metode i tehnike istraivanja

Principi naune spoznaje


Postoje odreeni principi koji odlikuju naunu, u odnosu na npr. zdravorazumsku spoznaju. Neki od najvanijih su:
princip objektivnosti princip pouzdanosti princip optosti princip sistematinosti sinteza indukcije i dedukcije sinteza kvantitativnog i kvalitativnog

Metodoloki postupak (glavne faze istraivakog postupka, ukratko)


Metodoloki postupak se sastoji iz odreenih faza, radnji kroz koje istraivanje prolazi i koje predstavljaju neku vrstu garancije za objektivnost. Faze istraivakog postupka razliito se odreuju u literaturi. U najveem broju sluajeva one se svode na nekoliko osnovnih radnji: formulisanje istraivakog problema teorijsko i operacionalno (radno) definisanje pojave koja je predmet istraivanja postavljanje prethodnih pretpostavki hipoteza istraivanja prikupljanje podataka nauno objanjenje i verifikacija hipoteze

Vrste istraivanja (osnovni kriteriji za razlikovanje vrsta istraivanja)


Postoje razliiti kriteriji za razlikovanje vrsta istraivanja. Prvi polazi od razlikovanja vrsta istraivanja prema njihovom krajnjem cilju (prema ovom kriteriju razlikujemo eksplorativna, deskriptivna, eksplikativna i predikrivna istraivanja); Drugi kriterij polazi od injenice da li se radi o jednokratnom istraivanju ili o seriji meusobno povezanih istraivanja (jednokratna i razvojna istraivanja); Trei kriterij se odnosi na opredjeljenja izmeu neeksperimentalnih (anketnih) i eksperimentalnih istraivanja.

Predmet i podaci istraivanja u drutvenim naukama


Predmet istraivanja moe biti svaki element stvarnosti, realne ili imaginativne, koja je od nekog interesa za nas i/ili nauku. U najoptijem smislu predmet istraivanja u drutrvenim naukama mogu biti: drutvene pojave, drutveni dogaaji ili drutveni procesi.

siromatvo

fudbalska utakmica

globalizacija

Indikatori
Neke pojave mogue je registrovati i mjeriti neposredno. Npr, ako nas zanimaju godine starosti, visina mjesenih primanja, brani status, broj djece itd. Postoje, neke druge pojave koje nije mogue direktno opaati ni mjeriti. Na primjer, zadovoljstvo poslom, religioznost, ili srea. Kako moemo posmatrati i mjeriti ove pojave?
o o o o stavove osjeanja namjere elje itd...

Indikatori su pojavna strana nekog predmeta istraivanja, ono to je dostupno naim ulima (vidu, sluhu, dodiru, ukusu, mirisu) i to je mogue registrovati.

Indikatori
PREDMET Pojavna strana predmeta: indikatori
Iskazi (pisani i usmeni); postupci; Podaci o svojstvima priordnog i drutvenog okruenja Iskazi; Gestovi; Mimika; Pokreti; materijalni predmeti Postupci pojedinaca i grupa; Iskazi; Iskazi iz kojih se vidi koliina tanih podataka o neemu; Postupci koji su pokazatelji /ne/postojanja informacija o neemu Iskazi; ponaanje (gledanje TV, itanje novina, sluanje radija, prisustvo na internetu) Pisani sadraj (tekst); slikovni sadraj ( fotografije, plakati, crtei); audio-vizuelni sadraji filmski zapisi Dokumenti (pisani, zvuni i audio-vizuelni zapisi); Iskazi; Postupci pojedinaca i grupa Dokumenti (pisani, zvuni i audio-vizuelni zapisi); Iskazi; Postupci pojedinaca i grupa Postupci pojedinaca i grupa; Iskazi; Gestovi; Mimika; Pokreti; razne vrste artefakata: religiozni simboli, obredni predmeti, razni oblici orua koja se koriste tokom nekog dogaaja, umetnika dela Lino iskustvo: ulni utisci (slike, oseti), predstave, pojmovi, stavovi, oseanja, snovi

Stavovi Oseanja Ponaanje Informisanost Mediji (publika) Mediji (sadraj) Institucije (organizacije) Norme Dogaaji JA kao predmet istraivanja: linost

Metodologija
Nauka
Nauni metod
Principi naune spoznaje

I dio Osnovni pojmovi metodologije

Metodoloki postupak

Vrste istraivanja
Predmet i podaci istraivanja u drutvenim naukama

Zaklj

uak

Indikatori