You are on page 1of 4

15/12/08 หนังสือพิมพมติชนออนไลน : หนังสือพิ…

วันที่ 04 ธันวาคม พ.ศ. 2551 เวลา 17:12:05 น. มติชนออนไลน

ไขปริศนาเลขบัตรประชาชนไทยทั้ง 13 หลัก อยากรู


มั้ย วาแตละตําแหนงหมายถึงอะไร คนหาคําตอบไดที่
เลขประจําตัวประชาชน นี่
ในบัตรประชาชน เดี๋ยว
นี้เรียก สมารทการด 13 13 เลขนี้ มีความสําคัญยิ่ง เพราะเปนการสําแดงตัวตน “ความเปนคน
หลัก แตละหลักก็มิใช
ไทยหรือคนในประเทศไทย” ที่ทําใหเราสามารถอาศัยอยูในประเทศไทย
เปนเพียงจํานวนนับธร
รมดาๆ สนใจตองดู...
และใชสิทธิอยางถูกตองตามกฎหมายได

โดยความเปนจริงแลว ไมวาจะเรียนหรือทําอะไร ตัวเลขก็ลวนมีเอี่ยว


หรือมายุงเกี่ยวกับชีวิตประจําวันของคนเราเสมอ และในทางกลับกัน
ตัวเลขบางตัวอาจจะทําใหเรามีความสุขขึ้นดวยซ้ํา เชน ตัวเลขเพิ่มขึ้น
ของเงินเดือนหรือโบนัส ตัวเลขในบัญชีรายรับ ตัวเลขมูลคาเพิ่มของหุน
ที่เราซื้อ ฯลฯ ยกเวน ตัวเลขดอกเบี้ยเงินกู ที่งามโดยไมตองรดน้ํา หรือ
ตัวเลขยอดหนี้ที่ยังไมจาย สวนตัวเลขที่นารังเกียจอีกตัว คือ ตัวเลขอายุ
ที่เพิ่มขึ้นของสาวๆ ที่ยังไมแตงงาน เปนตน

นอกเหนือจากที่กลาวมาแลว ยังมี “ตัวเลข” ที่เกี่ยวพันกับความเชื่อ


ตางๆ ทั้งของไทยและตางประเทศอีกหลายตัว เชน คนไทยถือวา เลข 9
เปนเลขมงคล เพราะออกเสียงวา “เกา” ที่พองกับคําวา “กาว” อันหมาย
ถึง ความเจริญกาวหนา ดวยเหตุนี้ ในปจจุบัน เราจึงเห็นคนไทยจํานวน
ไมนอย ไปทัวรไหวพระ 9 วัดเพื่อความเปนสิริมงคล จนไดกลายมา
เปนการ “ทําบุญ” อีกรูปแบบที่นิยมกันอยางแพรหลาย

สําหรับฝรั่ง เขาจะถือวา เลข 13 เปนเลขอาถรรพ หรือเลขอัปมงคล


หรือเรียกกันวา ลัคกี้นัมเบอร (Lucky number) สาเหตุมาจากอาหารมื้อ
สุดทาย ของพระเยซูคริสต ที่เรียกกันวา เดอะลาสซับเปอร (The Last
Supper) นั้น มีสาวกรวมโตะพรอมกับพระองค นับรวมแลวได 13 คน
พอดี ครั้นวันรุงขึ้นซึ่งตรงกับวันศุกร พระองคก็ถูกจับตรึงกางเขนจน
สิ้นพระชนม เขาจึงถือวาวันศุกรที่ตรงกับวันที่ 13 เปนวันโชคราย

แมวาเลข 13 จะเปนเลขอาถรรพของฝรั่ง แตคนไทยโดยทั่วไป ไมไดถือ


กับตัวเลขดังกลาว และที่นาสนใจคือ มี เลข 13 ที่เกี่ยวพันโดยตรงกับ
คนไทย ซึ่งเชื่อวา คงมีคนอีกไมนอยไมเคยทราบมากอน นั่นคือ เลข
ประจําตัวประชาชนในบัตรประชาชน หรือที่เดี๋ยวนี้เรียก สมารทการด ที่มี
ดวยกัน 13 หลัก และแตละหลักก็มิใชแคเปนเพียงจํานวนนับธรรมดาๆ
แตมีความหมายแฝงอยูดวย ซึ่งกลุมประชาสัมพันธ สํานักงานคณะ
กรรมการวัฒนธรรมแหงชาติ กระทรวงวัฒนธรรม ขอนํามาเสนอเพื่อเปน
ความรู ดังนี้

สมมุติวา เลขบัตรประชาชนของเราเขียนไววา 1 1001 01245 29 9


(เขียนเวนวรรค ตามแบบ) แตละหลักก็จะมีความหมายดังนี้

หลักที่ 1 (คือหมายเลข 1 ในตัวอยาง) จะหมายถึง ประเภทบุคคล ซึ่งมี


อยู 8 ประเภทไดแก

ประเภทที่ 1 คือ คนที่เกิดและมีสัญชาติไทย และไดแจงเกิดภายใน


กําหนดเวลา หมายความวา เด็กคนใดก็ตามที่เกิดตั้งแตวันที่ 1 มกราคม
พ.ศ.2527 เปนตนไป อันเปนวันเริ่มแรกที่เขาประกาศใหประชาชนทุกคน
ตองมีเลขประจําตัว 13 หลัก เมื่อพอแมผูปกครองไปแจงเกิดที่อําเภอ
หรือสํานักทะเบียนในเขตที่อยูภายใน 15 วันนับแตเกิดมา ตามที่
กฎหมายกําหนด เด็กคนนั้นก็ถือเปนบุคคลประเภท 1 และจะมีเลขประจํา
ตัวขึ้นดวยเลข 1 เชน เด็กหญิงสมจี๊ด เกิดเมื่อวันที่ 2 มกราคม 2527
และพอไปแจงเกิดที่เขตดุสิตภายในวันที่ 17 มกราคม 2527 เด็กหญิง
matichon.co.th/news_detail.php?ne… 1/4
15/12/08 หนังสือพิมพมติชนออนไลน : หนังสือพิ…
สมจี๊ด ก็จะมีหมายเลขประจําตัวขึ้นตนดวยเลข 1 และก็ตอดวยเลขหลัก
อื่นๆ อีก 12 ตัว เปน 1 1001 01245 29 9 เปนตน ซึ่งเลขนี้จะปรากฏใน
ทะเบียนบาน และจะเปนเลขประจําตัว เมื่อสมจี๊ดไปทําบัตรประชาชนตอน
อายุ 15 ป

ประเภทที่ 2 คือ คนที่เกิดและมีสัญชาติไทย ไดแจงเกิดเกินกําหนด


เวลา หมายความวา เด็กคนใดก็ตามที่เกิดตั้งแตวันที่ 1 มกราคม พ.ศ.
2527 เปนตนไป แลวบังเอิญวาพอแมผูปกครองลืมหรือติดธุระ ทําใหไม
สามารถไปแจงเกิดที่อําเภอหรือเขตภายใน 15 วันตามกฎหมายกําหนด
เมื่อไปแจงภายหลัง เด็กคนนั้นก็จะกลายเปนบุคคลประเภท 2 และจะมี
เลขตัวแรกในทะเบียนบานขึ้นดวยเลข 2 ทันที เชน ในกรณีสมจี๊ด หาก
พอไปแจงเกิดให ในวันที่ 18 มกราคม 2527 หรือเกินกวานั้น สมจี๊ดก็จะ
มีเลขประจําตัวเปน 2 1001 01245 29 9 ในทะเบียนบาน และเมื่อไปทํา
บัตรประชาชนในภายหนา

ประเภทที่ 3 คือ คนไทยและคนตางดาว ที่มีใบสําคัญประจําตัวคน


ตางดาว และมีชื่ออยูในทะเบียนบาน ในสมัยเริ่มแรก (คือตั้งแตกอนวันที่
31 พฤษภาคม 2527) หมายความวา บุคคลใดก็ตาม ไมวาจะเปนคน
ไทย หรือคนตางดาว ที่มีใบสําคัญประจําตัวคนตางดาว และมีชื่ออยูใน
ทะเบียนบาน ณ ที่ใดที่หนึ่งในประเทศไทย มาตั้งแตกอนวันที่ 31
พฤษภาคม พ.ศ. 2527 คนนั้นถือวาเปนบุคคลประเภท 3 และก็จะมีเลข
ประจําตัวขึ้นตนดวยเลข 3 เชน สมจี๊ด เกิดเมื่อวันที่ 25 มกราคม
พ.ศ.2501 และมีชื่ออยูในทะเบียนบานแลว สมจี๊ดก็จะมีเลขประจําตัวใน
ทะเบียนบาน และบัตรประชาชนเปน 3 1001 01245 29 9

ประเภทที่ 4 คือ คนไทยและคนตางดาว ที่มีใบสําคัญคนตางดาวแตแจง


ยายเขา โดยยังไมมีเลขประจําตัวประชาชน ในสมัยเริ่มแรก หมายความ
วา คนไทยหรือคนตางดาว ที่มีใบสําคัญคนตางดาว ที่อาจจะเปนบุคคล
ประเภท 3 คือมีชื่ออยูในทะเบียนบานเดิมอยูแลว แตยังไมทันไดเลข
ประจําตัว ก็ขอยายบานไปเขตหรืออําเภออื่น กอนชวงวันที่ 31
พฤษภาคม พ.ศ. 2527 ก็จะเปนบุคคลประเภท 4 ทันที เชน สมจี๊ดมีชื่อ
อยูในสํานักทะเบียนเขตคลองสาน มาตั้งแตป พ.ศ. 2501 ตอมาในเดือน
กุมภาพันธ 2527 สมจี๊ดก็ขอยายบานไปเขตดุสิต โดยที่สมจี๊ดยังไมทัน
ไดเลขประจําตัวจากเขตคลองสาน พอแจงยายเขาเขตดุสิต สมจี๊ดก็จะ
กลายเปนบุคคลประเภท 4 มีเลขประจําตัวขึ้นตนดวย 4 กลายเปน 4
1001 01245 29 9 ทันที แตถาสมจี๊ดยายจากเขตคลองสานเดิม ไปเขต
ดุสิต หลังวันที่ 31 พฤษภาคม 2527 สมจี๊ดก็ยังเปนบุคคลประเภท 3 อยู
เพราะถือวาจะไดเลขประจําตัวจากเขตคลองสานแลว จะยายอยางไรก็
ไมเปลี่ยนแปลง

การกําหนดใหบุคคลเริ่มมีเลขประจําตัว 13 หลักในทะเบียนบานหรือบัตร
ประชาชน โดยเริ่มตั้งแตวันที่ 1 มกราคม 2527 เปนตนไป จนถึงวันที่ 31
พฤษภาคม 2527 อันเปนวันสุดทาย ของการดําเนินการใหประชาชน ที่
ไมมีเลขประจําตัวในบัตรหรือทะเบียนบาน ไดมีเลขประจําตัวจนครบแลว
นั้น ก็เพราะกอนหนานี้ ประเทศไทยยังไมเคยมีการกําหนดเลขประจําตัว
ดังกลาวมากอนเลย ดังนั้น ชวงที่วาจึงเปนระยะเวลาจัดระบบใหเขาที่เขา
ทาง เพราะหลังจากวันที่ 31 พฤษภาคม 2527 แลว ทุกคนจะตองมีเลข
ประจําตัวเพื่อสําแดงตนวา เปนบุคคลประเภทใด โดยดูตามเงื่อนไขใน
แตละกรณี ซึ่งมีอีก 4 ประเภท คือ

ประเภทที่ 5 คือ คนไทยที่ไดรับอนุมัติใหเพิ่มชื่อ เขาไปในทะเบียนบาน


ในกรณีตกสํารวจ หรือกรณีอื่นๆ เชน สมจี๊ดมีชื่ออยูในทะเบียนบานเขต
ดุสิตอยูแลว แตบังเอิญวาตอนที่มีการสํารวจรายชื่อผูอยูในบาน เกิด
ความผิดพลาดทางเทคนิค ทําใหชื่อของสมจี๊ดหายไปจากทะเบียนบาน
เมื่อไปแจงเจาหนาที่และตรวจสอบแลววาตกสํารวจจริง หรือจะเปน
เพราะกรณีอื่นใดก็ตาม เจาหนาที่ก็จะเพิ่มชื่อให แตสมจี๊ดก็จะมี
หมายเลขในทะเบียนบานเปนบุคคลประเภท 5 และบัตรประชาชนจะขึ้น
ตนดวยเลข 5 ทันที คือ กลายเปน 5 1001 01245 29 9

ประเภทที่ 6 คือ ผูที่เขาเมืองโดยไมชอบดวยกฎหมาย และผูที่เขาเมือง


โดยชอบดวยกฎหมาย แตอยูในลักษณะชั่วคราว กลาวคือ คนที่มาอาศัย
อยูในประเทศไทย แตยังไมไดสัญชาติไทย เพราะทางการยังไมรับรอง
ทางกฎหมาย เชน ชนกลุมนอยตามชายแดน หรือชาวเขา กลุมนี้ถือวา
เปนผูเขาเมืองโดยไมชอบดวยกฎหมาย สวนบุคคลที่เขาเมืองโดยชอบ

matichon.co.th/news_detail.php?ne… 2/4
15/12/08 หนังสือพิมพมติชนออนไลน : หนังสือพิ…
ดวยกฎหมาย แตอยูชั่วคราว เชน นักทองเที่ยวหรือชาวตางชาติที่เดิน
ทางเขาประเทศไทย แมบางคนจะถือพาสปอรตประเทศของตน แตอาจ
จะมีสามีหรือภริยาคนไทย จึงไปขอทําทะเบียนประวัติ เพื่อใหมีชื่ออยูใน
ทะเบียนบานสามีหรือภริยา คนทั้งสองแบบที่วา ถือวาเปนบุคคลประเภท
6 เลขประจําตัวในบัตรจะขึ้นตนดวยเลข 6 เชน 6 1012 23458 12

ประเภทที่ 7 คือ บุตรของบุคคลประเภทที่ 6 ซึ่งเกิดในประเทศไทย คน


กลุมนี้ในทะเบียนประวัติจะมีเลขประจําตัวขึ้นตนดวยเลข 7 เชน 7 1012
2345 133

ประเภทที่ 8 คือ คนตางดาวที่เขาเมืองโดยถูกตองตามกฎหมาย คือ ผูที่


ไดรับใบสําคัญประจําตัวคนตางดาว หรือคนที่ไดรับการแปลงสัญชาติเปน
สัญชาติไทย และคนที่ไดรับการใหสัญชาติไทย ตั้งแตหลังวันที่ 31
พฤษภาคม 2527 เปนตนไปจนปจจุบัน คนกลุมนี้เลขในทะเบียนประวัติจะ
ขึ้นดวยเลข 8 เชน 8 1018 01234 24 7

คนทั้ง 8 ประเภทนี้ จะมีเพียงประเภทที่ 3, 4 และ 5 เทานั้น ที่จะมี


บัตรประชาชนไดเลย สวนประเภทที่ 1 และ 2 จะมีบัตรประชาชนได
ก็ตอเมื่อมีอายุถึงเกณฑทําบัตรประจําตัวประชาชน คืออายุ 15 ป
แตสํา หรับบุคคลประเภทที่ 6, 7 และ 8 จะมีเพียงทะเบียนประวัติ
เลมสีเหลืองเทา นั้น จะไมมีการออกบัตรประชาชนให

ตอไปคือ หลักที่ 2 ถึงหลักที่ 5 (เลข 1001 ในตัวอยางหรือสี่ตัวถัดไป


จากตัวแรก) จะหมายถึง รหัสของสํานักทะเบียน หรืออํา เภอที่เรา
มีชื่ออยูในทะเบียนขณะที่ใหเลข ซึ่งก็หมายถึงถิ่นที่อยูของเรา
นั่นเอง กลาวคือ เลขหลักที่ 2 และ 3 จะหมายถึงจังหวัดที่อยู สวนหลัก
ที่ 4 และ 5 หมายถึงเขตหรืออําเภอในจังหวัดนั้นๆ เชน ถาเขียนวา
1001 ก็หมายถึงวา คุณอาศัยอยูที่กรุงเทพฯ ในเขตดุสิต เพราะ 10๐ ใน
หลักที่ 2 และ 3 หมายถึงกรุงเทพมหานคร สวนเลข 01 ในหลักที่ 4
และ 5 คือรหัสของสํานักทะเบียนเขตดุสิต หรือถาเขียนวา 1101 ก็จะ
หมายถึง อยูที่จังหวัดสมุทรปราการ อําเภอเมือง เพราะ 11 แรกคือ รหัส
จังหวัดสมุทรปราการ และ 01 หลัง คือ อําเภอเมืองสมุทรปราการ
เปนตน

สําหรับ หลักที่ 6 ถึงหลักที่ 10 (เลข 01245 ในตัวอยาง) จะหมายถึง


กลุมที่ของบุคคลแตละประเภท ตามหลักแรก (หลักที่ 1) ซึ่งทาง
สํานักทะเบียนในแตละแหง ก็จะจัดกลุมเรียงไปตามลําดับ หรือหาก
เปนเด็กเกิดใหมในปจจุบัน เลขดังกลาวก็จะหมายถึง เลมที่ของสูติบัตร
(ใบแจงเกิดที่อําเภอหรือเขตออกให) ซึ่งก็คือเลขประจําตัวในทะเบียน
บานของเด็กที่แตละอําเภอหรือเขตออกให และจะไปปรากฎในบัตร
ประชาชน เมื่อถึงอายุตองทําบัตรนั่นเอง แตถายังไมถึงเกณฑเลขนี้ ก็จะ
ปรากฏอยูแคในทะเบียนบานของเด็กเทานั้น

หลักที่ 11 และ 12 (หมายเลข 29 ในตัวอยางสมมุติ) จะหมายถึง


ลําดับที่ของบุคคลในแตละกลุมประเภท เปนการจัดลําดับวาเราเปน
คนที่เทา ไรในกลุมของบุคคลประเภทนั้นๆ

หลักที่ 13 (เลข 9 ตัวสุดทายในตัวอยาง) จะหมายถึง ตัวเลขสําหรับ


ตรวจสอบความถูกตองของเลขทั้ง 12 หลักแรกอีกที

สําหรับเลขตั้งแตหลักที่ 6 ถึง 13 นี้เปนการจัดหมวดหมู และเรียง


ลําดับบุคคลในแตละประเภทของสํานักทะเบียนในแตละทองที่ ซึ่ง
เราก็คงไมตองรูรายละเอียดอะไรลึกไปกวานี้ เพราะรูแลวอาจจะงง
เปลาๆ

เปนเรื่องนาแปลกวา ตัวเลข 13 หลักที่เปนหมายเลขในบัตรประชาชน


หรือเลขประจําตัวประชาชนของเราแตละคนนี้ จะไมมีการซ้ํากันเลย ผิด
กับชื่อหรือนามสกุล ยังมีซ้ํากันได และจะเปนเลขประจําตัวเราจนตาย
ไมมีการเปลี่ยน หรือยกใหคนอื่น และจากการสอบถามเจาหนาที่วา ใน
อนาคตจะตองมีการเติมเลข อยางเลข 8 เขาไปอีก เพราะเลขไมพอใช
เหมือนโทรศัพทมือถือหรือไม เขาก็บอกวาคงอีกนาน อาจจะถึง 100 ป
โนน เพราะการที่เขาแยกแยะบุคคลเปนประเภทตางๆ และยังแยกยอย
เปนจังหวัดอําเภอ แลวลงรายละเอียดไปเปนกลุมๆในแตละประเภทอีก
นั้น ทําใหเพดานหรือชวงตัวเลขมีความหางมาก จนสามารถรองรับ

matichon.co.th/news_detail.php?ne… 3/4
15/12/08 หนังสือพิมพมติชนออนไลน : หนังสือพิ…
จํานวนคนไดอีกมาก และหากใครสงสัย หรือมีปญหาในเรื่องทะเบียน
บาน ทะเบียนสมรส บัตรประชาชน ก็สามารถสอบถามไปไดที่ สํานัก
บริหารการทะเบียน กรมการปกครอง โทร. 1548

ตัวเลข 13 หลักที่กลาวขางตน เปนเลขประจําตัวประชาชนของแตละคน


นี้ แมจะมิใชตัวเลขที่เราตองใชเปนประจําในชีวิตประจําวัน ยกเวนใชใน
การกรอกเอกสารบางอยาง เชน การเปดบัญชีธนาคาร ฯลฯ แตเลขนี้ก็มี
ความสําคัญยิ่ง เพราะเปนการสําแดงตัวตน “ความเปนคนไทยหรือคนใน
ประเทศไทย” ที่ทําใหเราสามารถอาศัยอยูในประเทศไทย และใชสิทธิ
อยางถูกตองตามกฎหมายได

ขอขอบคุณ ขอมูลขาว : อมรรัตน เทพกําปนาท สํานักงานคณะ


กรรมการวัฒนธรรมแหงชาติ กระทรวงวัฒนธรรม

โปรดอา นกฎกติกาและขอตกลง กอนแสดงความคิดเห็นใน matichon.co.th ทั้งหมด


1. กรุณาทําการ Login กอนแสดงความคิดเห็นทุกครั้ง ขอความที่ทานไดแสดงความคิดเห็นลงในขาวนี้
จะแสดงผลทันทีหลังการโพสตหากทานลงทะเบีย นเรีย บรอยแลว
2. การแสดงความคิดเห็นตางๆ ขอสงวนสิทธิ์ไวเฉพาะผูที่ลงทะเบีย น ออนไลนเทานั้น หากทานยังไมได
ลงทะเบีย นมติชนออนไลน กรุณาคลิ๊กที่นี่ หากตองการแกไขขอมูลสวนตัว กรุณาคลิ๊กที่นี่
3. โปรดงดเวน การใชคําหรือขอความใดๆที่เปนคําหยาบ เปนคําหรือขอความใดๆ ที่แสดงถึงการหมิ่นตอ
พระบรมเดชานุภาพแหงสถาบันพระมหากษัตริย  พระบรมวงศานุวงศ หรือเปนการอางอิง พาดพิงถึง
บุคคลหนึ่งบุคคลใด การใชคําหรือขอความหยาบคาย ไมสุภาพ สอเสีย ด ดูหมิ่น กลาวหาใหราย ทําใหผู
อื่นเสีย หาย สรางความแตกแยก
4. ขอสมาชิกทานใหความเคารพตอสิทธิของผูอื่นและตนเอง ในการแสดงความคิดเห็นตอสาธารณะชน
กรุณาอยาใชคําหยาบคายหรือขอความใดๆที่ไมสุภาพ สอดเสีย ด หรือทําใหผูอื่นเสีย หาย และโพสต
ขอความซ้ํา ๆ กันหลายครั้ง
5. ทุกความคิดเห็นไมเกี่ย วของกับผูดําเนินการเว็บไซต และไมสามารถนําไปอางอิงทางกฎหมายได
หรือไมสามารถนําไปอางอิงทางกฎหมาย วาดวยการกระทําความผิดเกี่ย วกับคอมพิวเตอร พ.ศ. ๒๕๕๐
ไดร ะบุไว
6. หากมีการแจงลบความคิดเห็นใด ความคิดเห็นหนึ่งเกิน 10 ครั้ง ที่ IP ไมซ้ํากัน ระบบจะทําการลบ
ความคิดเห็นนั้น โดยอัตโนมัติทั้นที
7. ผูดําเนินการเว็บไซตขอสงวนสิทธิ์ในการลบความคิดเห็น โดยไมตองชี้แจงเหตุผลใดๆ ตอเจาของ
ความคิดเห็นนั้น

กรุณาใชขอความที่สุภาพ หรือ ไมโพสตขอความซ้ํากันหลาย


ขาว

ผูใชงาน :
รหัสผาน :
รหัสสงขอมูล :
ขอความที่เขียนได 1000 ตัวอักษร
ความเห็น :

ลงความเห็น ยกเลิกความเห็น
ลงทะเบียน | ลืมรหัสผาน

All site contents copyright © by Matichon Public Co.,Ltd. All Rights Reserved.

matichon.co.th/news_detail.php?ne… 4/4