METALET

Metalet jane materiale me structure kokerrzore , qe fitohen me procesin teknologjik te shkrirjes se xeheve perkatese si lende e pare. Pastaj ne proceset ne vazhdim u shtohen substance te cilat u permiresojne vetite qe mund te perdoren si legura me veti te kerkuara. Lidhja e atomeve ne molekula si dhe lidhja e molekulave realizohet me forcat elektostatike ne mes molekulave te poleve te ndryshme. l  Lidhjet mund te jene: Kovalente, Jonike

Struktura e metaleve
Ne pergjithesi struktura e metaleve eshte kristalore , dhe nenkupton renditjen e atomeve perberese, gjegjesisht format qe formojne ne mes veti ne procesin e lidhjes
l 

Paketimi I thjeshte kubik

Secila sfere ne structure takon kater sfera te njejta ne rrafshin e njejte. Poashtu kjo sfere takon nje sfere ne rrafshin nen te . Secili atom ne kete structure lidhe gjashte fqinje te aferm, qe ne nje menyre secila sfere ka numrin e koordinatave 6.

Paketimi kubik centrik- Body centered cubic (BCC)
Ne sistemin e paketimit kubik centric (BCC) krysisht kemi nje paketim me te dendur qe kryesisht lidhet per rreth diagonals se atomit. Karakteristike eshte qe atomet e nje rendi ne nje rrafsh (sferat e nje rendi) nuk takojne rendin tjeter sic tregohet ne fig. 3.a, mirepo ndaj rrafsheve tjera paketohen duke lene zbrastesira ndaj rrafsheve paraprake, fig.3.b.

(fig. dhe karakterizohet me numrin koordinativ 8. Poashtu nje shperndarje apo prezentim I disa menyrave ne Strukturen Kubike centrike jane dhene ne fig. 5.Karaktristikat e paketimit Kubik Paketim kubik centric.4). .

d.th.Struktura heksagonale e paketimit te mbyllur Ne te dy rastet paketimi I sferave eshte I mbyllur. ndersa ne tersi formon nje forme heksagonale ne nje rrafsh . nje sfere takon gjashte apo tete sfera.m.

Struktura Kubike e tjeshte Kubike qendrore Heksagonale e mbyllur Kubike e mbyllur Numri koordinativ 6 8 12 12 .Struktura e paketimit te mbyllur kubik Kjo structure paraqet nje menyre tjeter te paketimit te sferave. ashtuqe atomet nga rrafshi I trete paketohen dhe net e njejten menyre mbyllin zbrastesirat e mbetura ne rrafshin paraprak numri koordinativ eshte 12. Ketu .

shtypje apo prerje.Vetite fizike qe rezultojne prej Struktures se Metaleve l  Nje prej karakteristikave te metaleve eshte sjellja e tyre ndaj ngarkesave. apo te themi aftesia mbajtese ne terheqje. dhe gjithsesi aftesia e tij qe te kete deformime pa keputje Nje prej parametrave te rendesishem gjate kesaj procedure eshte Moduli I Elasticitetit qe karakterizon secilin metal l  .

Sjellja e ketyre metaleve na sjelle tek disa nocione: materiale te brishta.etj .Deformimet Elasto-Plastike Me rritjen e ngarkeses deri ne nje mase te caktuar materialet sillen si materiale elastike(kufiri I elasticitetit). Keto dy elemente I pershkruajne te gjitha metalet mirepo nuk jane te njejta net e gjitha rastet. e me vone kalojne ne nje gjendje tjeter qe e mertojme si gjendje plastike (kur deformimet dhe nderjet nuk jane proporcionale). materiale ductile.

qe ne fakt paraqet nje harte te kushteve te ekuilibrit ne temperature dhe kushte te caktuara .Mekanizmi I perforcimit Metalet te cilat I perdorim per struktura. Ne nje menyre keto materiale shtohen ne temperature te ndryshme sepse edhe ne ato temperature e arrine efektin e kerkuar. nuk jane metale te thjeshta por perbehen se paku nga dy elemente. Kjo me se miri paraqitet ne diagramin e fazes-proceseve ne faza.

Diagrami I fazes: Hekur -Karbon .

0-4.Celiku dhe Giza Nje prezentim I ketij diagrami tregon nje kompleksivitet mjaft te madh teorik. por ne fakt ne praktike mund te ndahet ne dy grupe: Celik qe permban Carbon deri 1.5 Hekuri I derdhur-giza .5 Celiku 2. Permbajtja e Carbonit (%) Hekuri Deri 1.5 %.5 % dhe Hekur I derdhur-Gize Me permbajtje te Carbonit prej 2 deri 4. Prandaj per celikun do te marrim parasysh anen e majte te diagramit-pjesen e pare.

Prodhimi I celikut- .

me permbajtje te karbonit deri 0. me permbajtje te karbonit deri 1.25% -Celiqe gjysem te forta.5% (2.Celiqe te buta.50 % .0%) l  Perpunimi I celikut –  –  –  perpunimi mekanik perpunimi termik perpunimi kimik .celiqe te forta.15-0.Klasifikimi I celiqeve klasifikimi ne funksion te permbajtjes se karbonit dhe ate: . me permbajtje te karbonit 0.

Perpunimi mekanik Ky perpunim mund te behet ne temperature normale (perpunimi ne te ftohet) dhe ne temperature te rritura (perpunimi ne te nxehte). l  l  l  l  l  Farketimi Preshimi Petezimi Terheqja Shtyerja .

Perpunimi termik Mikro struktura e celikut dhe vetite e celikut si dhe te perberseve mund te permiresohen ne mase te dukshme me perpunimin ne temperature te caktuar(gjate ngrohjes dhe ftohjes). l  l  l  Kalitja (annealing) Normalizimi(Normalising) Leshimi .

apo edhe ndonjehere nje qendrushmeri ndaj abrasionit te siperfaqeve kontaktuese.Perpunimi kimik Nga perdorimi I celikut ne praktike ne varesi nga ambienti. e sidomos I siperfaqeve te jashtme. Cementimi Nitrimi . Trajtimet kimike mundesojne nje qendrushmeri ndaj korozionit.shkalla e agresivitetit. kerkohet nje tretman mbrojtes.

Trajtimi I siperfaqeve te jashtme .

Vetite mekanike te celikut dhe ekzaminimet e nevojshme .

Standardit Europian EN 10002-1 . nga se edhe dimensionimi bazohet ne kete veti te celikut.Soliditeti ne terheqje Eshte vetia kryesore qe e karakterizon celikun ne fazat e eksploatimit.

Pikat karakteristike gjate ekzaminimit Fmax Rm = A0 (N/mm2) .

Zgjatja procentuale Paraqet zgjatjen e mostres me gjatesi te caktuar ne momentin e keputjes ndaj zgjatjes fillestare lt − l 0 δ= x100 l0 Gjatesia fillestare mund te kete gjatesi sipas standardeve dhe ate: .epruveta e shkurter l0 = 100mm EN 10002 .epruveta normale-standarde l0 = 200mm .

Fortesia e celikut .Kontraksioni i prerjes tethore A0 − A ψ= x100 A0 ψ kontraksioni I prerjes terthore A0 siperfaqja e prerjes terthore para ekzaminimit A Siperfaqja e prerjes terthore pas keputjes.

Ekzaminimi I fortesise sipas Brinelit .

apo fijeve te celikut. qe nen veprimin e forcave mund te lakohet dhe mos te keputet. . e ne te njejten kohe te mbaje ate forme.Lakimi Aftesia e celikut.

24) . (fig.Duktiliteti I celikut l  Aftesia e celikut qe te zgjatet dhe mos te keputet. duke pas parasysh mos humbjen e aftesise mbajtese te vete materialit.

Cdohere zgjidhja e celikut behet duke u mbeshtetur ne Standardet Europiane per llojin apo tipin e caktuar .Zgjidhja e celikut per struktura te ndertimit Zgjidhja e celikut per aplikime te caktuara percaktohet nga disa faktore. ku ata mund te jene: l  kerkesa per soliditet ne terheqje l  fortesia. duktiliteti l  kostoja l  kushtet net e cilat do te kryhen punimet.

Fushat e perdorimit te celikut .

Perdorimi I celikut si armature per beton .

Tabela e shenimit te llojeve te armatures .

mirepo nje veti e dobet e celikut eshte kur temperature rritet ne mase te madhe dhe ate >3000C .Sjellja e celikut ne temperatura te larta Nga aspekti I ndertimitn te strukturave celiku mund te konsiderohet si material mjaft I pershtatshem.

qe eshte bazik (pH=12-13). . Korozioni I celikut ne beton.Korozioni I metaleve dhe mbrojtja nga korozioni Ne pergjithesi korozioni mund te shkaktohet nga faktoret : Kimik dhe elektrokimik. Ne kete rast ne siperfaqe te armatures formohet ferrit kalciumi ( Fe2 O3CaO ) qe siguron nje bashkeveprim te armatures me mjedisin.qe paraqitet si rezultat I pranise se gelqeres se lire ne cimento.

Mbrojtja e betonit-celikut ne beton me masa mbrojtese .

.70 gr/cm3.soliditet relativishtte mire ne terheqje perpunueshmeri me te mire dhe me mundesi te marrjes se formave te ndryshme decorative cdo dite e me teper po zene vende ne strukturat metalike.me mase specifike 2.Metalet e ngjyrosura Alumini.

Procesi teknologjik I perfitimit te aluminit si dhe reciklimi .

Perdorimi I aluminit .

Fitohet nga xehja e bakrit . dhe ne pergjithesi mund te perdoret si metal I paster apo edhe si legure. qe e grupon ne materialet qe ka thyerje te brishte dhe veshtersi e perpunimit ne te ftohet. sidomos per llamarina te holla. . Perpunimi dhe marrja e formave arrihet ne temperature 100-105 0C. qe njihet si Mesingu Zinku. ka ngjyre te kuqeremte.Karakterizohet me nje structure te mbyllur heksagonale.Bakri Eshte prej metaleve me te vjetra qe jane perdorur duke ju falenderuar perpunimit te lehte.

Perdorimi I zinkut .

342 grams per cubic centimeter Phase at Room Temperature: Solid Ne aspektin e perdorimit I bute dhe me nje rezistence te larte ndaj korozionit. ka gjete nje perdorim ne izolimet dhe ate izolimet nga rrezet gama.Plumbi l  l  l  l  l  l  l  Atomic Number: 82 Atomic Weight: 207.43 °F) Boiling Point: 2022 K (3180. dhe si tille perdoret si mveshje e mureve ne laboratore .46 K (621.2 °F) Density: 11. rentgene etj si dhe per mbylljen e vrimave me rendesi te vecante.2 Melting Point: 600. .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful