You are on page 1of 714

\

7'

my

C/^SARIS

BARONII

ANNALES ECCLESIASTICI
TOMUS NONUSDECIMUS

Cetouvrage, parlescorrections etlesadditions


considerables qui y ont ete opcrees, est dcvenu la propriete de rOEuvre de Saint-Paul, qui se
reserve tous ses
imitation, quelle
droits.

Hoc
dideril

in

opere lam multa sunt aut correcla aut

addila, ut id
et,
si

suum

Consociatio Sancli Pauli redsit,

quidquid sui juris


erit imitatus,

sibi vindicet.

Toute contrelafon ou

Itaque,

quis idem aut furto ediderit aut quoin

elle se presente, sera

que soitla forme sous laquelle poursuivie rigoureusement,


lois.

quo modo

crimine

erit et

de

injuria postulabitur.

conformement aux

CyESARIS
OD.

S.

R.

E.
ET

CARD. BARONll
JAC.

RAYNALDl

LADERCHIl

CONGnEGATIONlS OliATORII PRESBVTEROHUM

ANNALES
ECCLESIASTICI
DENUO ET ACCURATE EXCUSI

TOMUS NONUSDECIMUS
II47-II98

>

71

l^

EX TYPIS CONSOCIATIONIS SANCTI PAULI


BARRI-DUCIS
VIA DICTA DE LA BANQUE,
30
51,

PARISIIS
VIA DICTA DE LILLE,
01
II

FRIBURGI HELV.
10,

VIA DICTA ORANDRUE,

10

Jtf

DCCC LXXX

BR
(i(J
-^
(

SUMMARIUM
TOMI
XIX.

AlCXLVll.

l, 2.

Legati decernuntur ab Eugenio

III

pro expedilione in Terram-Sanctam, ad


III

quam Conradus
S. GenoveftB,

rex

cum

suis proficiscitur. 3-6. Judicium Eugenii

papa in causa prioratus

Ludovici regis in Orienlem. 7-H. Giliberti episcopi haeresis cognita et damnala ia Concilio ab Eugenio III. 12-14. Legalio Alberici episcopi Ostiensis contra hffiresim Henricianam Tolosje. 13-18. S. Bernardi Epistola ad Ildefonsum comitem contra Henricum hjereet profectlo

ticum.

19-21.

S.

Bernardus Tolosanos prajdicatione

et

miraculis ab hajresi

espurgat.

22, 23. Haeresis Apostolicorum dicta.

MCXLVIII.

1.

Appulsus exercituum in Palcestinam. 2-7. In concilio Rhemensi Eon insignis hcerelicus damnatus. 8-12. Fidei symbolum conlra Giliberti errores, et Concilii Rhemensis canones.
13-19. Giliberlus confutatus resipiscit
derit. 20-30. Gaufredi Epistola de

in cujus causa cur S. Bernardus in cardinales offenrebus gestis in causa Giliberti. 31. De corpore S. Eugenii
:

marlyris. 32. Hildegardis virginis sanctitas per Eugenium III probata. 33, 34. Eugenius papa Claramvallem et Cistercium visitat. 3K, 36. Causa inter Cantuariensem et Menevensem Ecclesias ab Eugenio cognila. 37. Obilus S. Malachiio episcopi in Hihernia. 38, 39. Contra Arnaldum clericorum rebellioni studentem decreta. 49. Legatio ad Danos per Nicolaum cardinalem Albanensem. 41-44. Emanuel imperator errorem suum corrigens dat constitutionem pro immobilibus Ecclesiae bonis. 43-47. Successio patriarchae Constautinopolitani, et status Ecclesia;

Orientalis.

MCXLIX.

1.

4.

Romani Eugenium Illpersequuntur. 2, 3. Eugenii III littersB adConradum regem. Ludovici redilus in Galliam. 3-10. De infelici exitu belliHierosolymitani. S. Bernardus tum per se, tum per alios a calumniis vindicatur. 11, 12. Henricus Ludovici regis frater monaArnaldis1a3

chus Cisterciensis,

et

mox

episcopus Bellovacensis.

MCL.

1-3.

rum

Eugenius papa quam benigne excepcrit Petrum abbatem Cluniacensem. regis Sicilias, unde litterse ad eum Petri Cluniacensis.

4-6.

Funera

filio-

MCLI.

1,

3.

Moguntinus et Coloniensis archiepiscopi Romam se conferunt ad dicendam causam. Synodus Gallicana pro divorlio regis. 4, S. Legationes Joannis et Jordani cardinalium in Germaniam et Hiberniam. 6. De Gratiano decretorum colleclore.
2.

Daron.

ToMis XIX.

II

SUMMARIUM.
i, 2.

MCLII.

derici. 4. Ilenricus iraperator intersanctos adscriptus. n,

Conradi regis obitus et subrogatio Frifi. Conventionis iuter Fridericum et Eugenium diploma. 7-0. De Magdeburgensi archiepiscopo temere intruso querelee Eugenii 111. 10. Rogerii obitus et Potho scriptor.

Ad Eugenium

III libri

de Consideratione scripti.

3.

MCLIII.

1-3.

cardinales legati in

Diploma Eugenii papae datum canonicis S. Pelri. 4-9. In causa archiepiscopi Moguntini Gcrmaniam, quorum fama vindicatur. 10, 11. Eugenii III obitus et acta. 12. Anastasius papa IV. 13, 14. S. Bernardi obitus et laudes.

MCLIV.

1.

nus

Legatio Anastasii papae spreta a Friderico. 2-4. Moritur Anaslasius IV, eique succedit HadriaIV. 5. Henrici H regis Angliaj ad Hadrianum papam litterae. 6. Fridericus cum exercitu
7.

descendit iu Italiam.

Patriarcha Antiocheuus quanta passus a principe.

MCLV.

1, 2.

Arnaldus turbat Urbem

tio, Friderici

eorumdem
cjus

unde interdictum, et postea reconcilialio. 3, 4. Willelmi infestaadventus, Arnaldi supplicium. S-8. Acta per legatos inter papam et regem, et congressus. 9-13. Legatorum Arnaldistarum Romanorum oralio ad Fridericum, et
:

responsum. 16-18. Post coronationem Fridericus cum papa ab Urbe recedit, invalescentibus turbis. 19. Tiburtini sese dedentes imperatori respuuntur. 20. Felices progressus Friderici

imp. 21-24. Hadriano IV in

Canipaniam veniente, Willelmus

Sicilis
:

rex resipiscit.

23-29. Controversia inter Hospitalarios et patriarcbam Hierosolymitan'im

sus ad ponlificem Romanura. 30-33.


litteris

unde hujus accesLegatio Hadriani IV ad imperatorem Orientalem cum

36.

ad arcbiepiscopum Thessalonicensem et hujus responsio circa unitatem Ecclesiarum. uuerelE Hadriani IV de onere Ponlificalus.

MCLVI.

1-9. Iladrianus

IV Beneventi obsessus
Saresberiensi de

pacem

a Willelrao Siculo redimit, datis hinc inde diplo-

raatibus. 10. Friderici imp. divortium. 11-13. Hadriani IV reditus in

Urbem,

et ejus coilatio

cum Joanne

Romana

curia reformanda.

MCLVII.

l-b.

Ex legatione

et litteris

Romaui

Ponliflcis

orta discordia inter

ipsum

et

imperatorem.

6-9. Friderici imp. litterae circulares contra

Hadrianum papam.

10-13. Littera3 papse


16.

scopos Germaniee,
et Paulini refossa.

et

eorum responsio excusantium Fridericum.

ad epiCorpora SS. Bartholomaji

MCLVIII.

1-G.

Per legatos

et litteras

Hadriani IV conciliatus Fridericus imperator. 7-9. In convenlu Ron-

caliensi de regalibus juribus disceptatum. 10.

De antiquioribus jureconsultis judicium.

MCI.IX.

1-7.

Quomodo

iterum orla discordia inter papam et imperatorem. 8-12. Henrici cardinalis et


litterce

Eberardi episcopi Bambergensis dalae hinc inde

pro reconciliatione. 13-17. Alia Ha-

driani IV legatio ad iraperatorem, congressus el capitula pacis utrinque proposita. 18-22. Hadriani IV obitus et acta. 23-27. Cardinales captivi dimittuntur a Friderico

papa

III

creatur, turbas cientc Octaviano cardinale, qui per


III

imp. 28-34. Aiexander vim mantum pontificalem arripil.

33-41. Alexandri

litterae

schismaticorum mendaces
49-33. Fridcricus
riales

ad Bononienses de sua electione. 42-46. Antipapae et cardinalium litterae cirrularcs. 47, 48. Cardinaliura littera; ad Fridericum imp.

convenlum episcoporuni dolose, datis litteris, provocat. 5i-37. Legati impeAlexandrum III spernunt, Octaviano antipapa^ adlia^rcntes. 58-62. Arnulpbi episcopi Lexoviensisad Alexandrum papam Jittcra! ejus legitimam proraotionem acerrirae vindicantes. 63-72. Legaliones Alcxandri III in provincias, et maxime in Angliara ex qua Arnulpbusepi:

scopus dal
receptus.

litteras

ad

S.

R. E. cardinales.

73

74. Legalus Alexandri papa) in

Orientem

MCLX.

1-14.

Conciliabulum Papiense
imi).

15-19. derici

et documenta allala ad inrirmandam Alexandri III eloclionom. Ex conciliabuio sententia in Ale.vandrura III confirmans antipapam. 20-27. Lilterai Fri-

et aliorum ad opiscopos Germania; de robus gcstis in conventu Papiensi. Laudes arcliiopiscopi Salisburgcnsis. 30. Radevicus et Guntherus scriptores de rebus Friderici imp. 31. Ediclum Friderici do rocipiendo Oclaviano cujus fautores Alexandor III cxcommunical. 32, 33. Ca^des ArnoUli archiopiscopi Moguntini schismatici. 34. Conradus archiopiscopus Mogtmlinus Aloxandri III soclalor. 33. Fridericus imp. inslar Pharaonis in Ecclesia positus. 36, 37. Potrus archiopiscopus Tarantasi;o ooulra imperatorem prxdical cl Alexandrum III defendil. 38-47. Arnulpbus episcopus Loxoviensis, acceplis Aloxandri IH litteris, ad ceeteros Anglia) episcopos dnl litteras de lcgilima illius elcctione, et de aclis in conciliahulo Papionsi. 48. Do ignoniiniuso silenlio cardinalis Papiensis in conciliabulo schisma-

28, 29.

ticorum.

'

SUMMARIUM.
MCLXl.
).

111

Canonizalio

S.

EJuardi regis Angliae.

2, 3. S.

Pulrus arcliiepiscopus Taranlasia} schismalicos


III. ii-lo.

exagilat, Roniaiu venit. 4. Carlliusiani et Cisiercienses laliorant pro Alexandro

Ale-

xander papa iturus iu Gallias S. l'etruni Tarantasienseni pra'initlit, qui niiraculis reges et populos confimiat, celebrato Concilio. IG. Conciliabiilum Laudense. 17, 18. Waldeinaius rex Dani;e, adbibitis Absalone episcopo Roscbildensi et WiUelmo viro religioso idoldlriaiu iii regno suo everlit, et disciplinam regularem inslaurat.

MCLXII.

1-13. Navigatio Alexandri

III in fiallias, et quae Fridericus imp. egerit, ut reges Gallioe et Angliaj adevotiune PontiUcis removeret 14-20. Regis Danite tenlata ab imperatore virtus, ut anlipap;u adba?reret et ab Alexandro papa deliceret. 21, 22. Coucilium Londiueuse in Anglia, ubi

S.

Tbomas arcbiepiscopus

Cautuariensis creatur.

MCLXIll.

1, 2.

Alexander III Parisiis et postea Turone, ubi celebratur Concilium. 3-lS. Sermo synodalis Arnulphi episcopi Lexoviensis. IG. Conradus electus Moguntinus ad Synodum venit. 17, 18, Acta et canones Concilii Turonensis. 19-25. S. Thomas reversus in Angliam, quibus
ex causis
litterse.

cum

26.

rege luctatiouem iniverit, uude inter ipsum et Alexaudrum III data; utrinque Alexandri papse admonitio ad episcopos Anglite. 27. Rex Hierosolymitauus

Amalricus.

MC^XIV.

1-4.

Conventus exsecrabilis Clarendunae collectus, in quo S. Thomas indebita regi juramento Thonne pa-nilentia et absolutio. 7-10. Archiepiscopus Eboracensis subrogatur S.Thomae in legalioue Apostolica. 11-14. Alexanderlll laborat pro Thoma, monet Henricum regem. 13-22. Cousultaliones episcoporum, et regis minaj ad labetaclandam constautiam S. Tboniffi. 23-26. S. Thom;e fuga et appellatio per litteras ad Alexandrum papam, qui acta contra ipsum abrogat. 27-31. Obitus Octaviani anlipapae, cui subrogalur Guido, favenle iiuperalore. 32-34. Nuntii regis et legatio episcoporum Anglise ad Alexandrum III contra S. Thomam. 35-38. S. Tbomas suam causam agit in consistorio, ubi Constitutiones Anglicanee reprobatae. 39-41. S. Tbomas ab archiepiscopatu se abdicat, sed per Alexandrum III restituilur. 42-44. Henricus rex iniquas jubet leges in Ecclesiam, denarium S. Petri inhibet. 45-47. Civitates Longobardicae contra Fridericum imp. confoederaiai. 48, 49. Alexauder papa a Romauis revocatus in Urbem, iter parat. 50, 51. Canonizalio SS. Heleuaj Gothaj el Cauuti regis. 32. Petri Lombardi et S. Eberardi archiepiscopi Salisburgensis obilus huic succedil Conradus.
promittit. o, 6. S.
:

MCLXV.

1.

Legalio ad Alexandrum
litteras

III ab imperatrice Mathilde. 2-7. S. Thoraas ab amico admonitus, dat ad Heuricum regem et ad episcopum Herefordensem. 8. Legaiio regis Anglorum ad papam. 9, 10. Alexandrum III reversuruin in Urbem furor schismaticus prosequitur. 11-13. Alexaudri III reditus triumpbalis Roinam, freinentibusschismaticis. 16-18. Friderici imp. Epistola ad catholicos S. R. E. cardinales.

MCLXVl.

1-6.

Conciliabulum Herbipolense ab imperatore habitum contra Alexandrum

III

et

quid

ibi

regisAngli;B legati deliquerint. 7-12. Acla in conciliabulo Ilerbipoleusi ad schisma roboran-

dum.

13-15. Fndericus irap. in Italiam venit, conlu'deralis Longobardis pro Alexaudro


Siciliaj

111

laborautibus. 16. Willelinus rex

moritur. 17. Legatio imperatoris Constantinopolitani

ad Alexandrum III. 18. Falsis vaticiniis rem agit Fridericus. 19-23. Henricus rex redargutus ab Alexandro III dat litterasapologeticas. 24-36. Alexanderpapa et S. Thomas perlitteras pro conversione regis Angliae laborant. 37-40. S. Tboina', Epistolaad episcopos Angliae de uuitdle Ecclesice. 41, 42. De Nomocanone Theodori Balsamonis.

JiCLXVII.

1-5.

Infaustum
6, 7.

Romanorum bellum cum TuscuUmis, et summi

Ponlificis fuga ab insidiis Friderici

imp.

Fridericus imp. pestilentia aftlictus fugit Papiam. 8-13. Res gest;B Friderici contra

Urbem,

et ejus

drum III. 15, tum Augliae


delinquentes
S.

fuga ignominiosa et clades. 14. S. Thomae Epistola gratulatoria ad AlexanDe Friderico imp. el Henrico AngliiB rege judicia. 17-19. Alexauder III legacreat S. Tboniam. 20-29. S. Thomas legati munere fungens abusus corrigit,
16.

excommunicat, regem minis horlatur. 30-42. Angliae episcopi adversantes Tbumtfi dant lilteras ad eum, qui eisdeni rescribit. 43-48. Episcopi Anglia;, dalis litteris pro rege, appellant ad Alexaudrum III, qui S. Thom;e sententiam confirmat. 49-52. S. Tho-

mas
S.

a Pontiniaco

monasterio exturbatus dat

litleras hortatorias
III

ad regem. 53-62. Rex Angliae


:

iniquis usus consiliariis legationem impetrat ab Alexaudro

unde sparsa mendacia, et Thom;e quereke et aliorum. 63-67. Vindicatur Alexander III ab illatis in eum calumniis. 68, 69. De cardinalibus auro Angli;c corruplis. 70, 71. Joannis cardinalis Neapolilani auri cupidi legationes in Siciliam et detestandum judicium. 72, 73. Petri Rleseusis accessus ei
recessus e
Sicilia.

,v

SUMMARIUiM.
1-6.

MCLXVIII.

regem Angliae Willelmus rapiciisis et Oddo cardinales ab Alexaodro III legati a latere ad Thomam causa S. Thoma; miltuntur. 7-H. Inter Willelmum cardinalem legatum et S. Thomfe Epistolaris consuetudo. acerbae litlera;. 12, 13. Cum allero legato Oddone cardinale S. Wilreges Anglije et Gallisc exortum bellum Alexander III compescit, turbante
j,',

14-18. Inter

lelmo legato. 19, 20. Legatorum auctoritalem Alexander

III

suspendit. 21, 22. S.

Thomas

arguit

Willelmum legatura, recreatus ipse litleris ponlificiis. 23-34. Relalio tum Willelmi legati, tum in causa ejusdem Thomce. 3o-43. S. TlioS. Thoma; ad Alexandrum papam de congressu habito mas suspensus a legatis egregias dal litteras ad Alexandrum III et ad cardinales. 44-52. Revocantur legati Apostolici ab Anglia ob res male gestas. 53-01. In Concilio Lateranensi Fridericus imp. depositas, Laudenses et alii populi ad unitatem recepti, eodem imperatore turpiter in Germaniam rcdeunte. 62-64. Legali regis Angliae apud Alexandrum III Beneventi commorantem et de stalu urbis. 65. Alexandria civitas a;diiicata. 66. Aliic legationes regis Angliae et Thoma corara rege S. Thomaj ad Alexandrum III. 67-73. Congressus regis Angliffi cum S. Francorum, a quo prius derelictus, deinde benigne receptus S. Thomas. 74. Tusculum recipil
:

Ale.\ander

III.

WCLXIX.

1-

i.

Alexandri

Novi et obstinali conatus regis Anglioe contra S. Thomam. S-9. Nuntii Apostolici cum lil'.eris III ad regem Anglioe et S. Thomam. 10-15. Congressus Parisiis nuntiorum cum

rege Angliee. 16-19. De formulis pacis propositis et rejectis. 20-22. Viviani legali spes vinEe de pace. 23-28. Congressus Viviani legati cum rege Angliis et finis legationis. 20. ConslitJlio Alexandri 111 contra investituras laicorum. 30, 31. Nova legalio ejusdcm Alexancri ad Angliae regem cum lilteris comminatoriis. 32-36. Relatio de legalione postrema, in qua datie liitsrEe comminatoriffi regi. 37, 38. Revocatio suspensionis S. Thomae per Alexandrum III. 39. Sthismatici
atflicti. 40, 41.Rex Hungarias libertatem Ecclesiae resliluit. 42-44. Soldani lconii ad Christum conversio. 45-49. De clade ex terraimolu in Sicilia, cujus rege WilleliLO Ecclesam

vexante.

MCLXX.

1-9. Novaaltercalio

ob coronationem filii regis Anglife unde inter S. Thomam et Alexandrua III de absolutione episcoporum dissensio. 10-15. Litterre Alexandri III se penitus a calumaiis purgantis in causa Cantuariensis et coronationis regis. 16-19. Petri Blesensis l.tterae hortatoriii! in causa S. Thomae. 20-28. Rex Augli;e rainis Alexandri III terrilus congressum (um S. Thoma habet et pacem init. 29-34. S. Thomffi et Alexandri paprc Jitleraj de restitueidis Ecclcsice Cantuariensi bonis, et de pace cum rege firmanda. 35. Congressus S. rhomae (um rege Turone. 36-39. S. Thomas reversurus in Angliam poslremas dat litteras ad regim. 40-43. Novissima Epistola S. Thoma) ad Alexandrum 111 de suo accessu in Angliani. 44. Qialis fuerit archiepiscopus Eboracensis. 45-50. Martyrium S. Thomre. 51-53. Fluctualio Ecclesiae
:

Cantuariensis ex Epislola Petri Blesensis S. Thomam laudanlis. 54, 55. Legatio Emmanualis impcratoris ad Alexandrum 111. 56-60. Mortuo antipapa, Fridericus imp. episcopura Bamlergensem dolose mittit legatura ad Alexandrura III. 61. Comes Tusculanus papae subjicLur.
02. Nascitur S.

Dominicus.

MCLXXl.

1-10.

De

S.
III.

Thoma; nece luctus


11. Legatio

et

drura

Alexandri

III

quid nuntii Anglici regem excusantes egerint apud Alexanad regem Angliae antea missa. 12. Hibernia dedita regi

Auglia;.

MCLXXII.

1-11. Henrici rcgis, legatis pontificiis suadentibus, pccnitentia, absolulio,

juramcn.um, rerum Thoma; cl virorum cx ejus larailia laudcs. 14,15. Alcxandri III cxtra Urbem commoranlis liltera; ad episcopura Biluricensem. 10, 17. De occisoribus S. Thomic prenilentibus.
Ecclcsiasticarum rostilutio
ct Ecclesiro

Cantuariensis reconcilialio.

12, 13. S.

MCLXXIll.

1-7. S.

Thoraas miraculis clarissimus ab Alcxandro UI canonizatur.


III

8-16.

Rex

Anglia3 a

filio

pcrduelle et proccribus regni exagitatus ad Alexandrium

confugit, laborantibus etiam

pro pace episcopo Rothomagensi ei aliis. 17. Legatio regis Anglia^ ad Francorum regem. 18, 19. Eleclio episcoporum in sedcs vacantes .\nglia;, intcr quos Rcgiualdus Jocelini filius.

.MCLXXIV.

1, 2.

Fridcricus imp. Alexandriam obsidet ct repellitur.

3,

4. Electi Anglia^,

episcopi
et

Romam
publica

veniuiU confirmationcm accepluri. 5-9. Rcgis Anglia) peregriuatio Cantuarium


pcDnitoulia.

MCLXXV.

1.

Concilium Anglicanum. 2-6. Obscssio Alcxandria) cum ignominia Friderici


pcnlucla. 7-11. Legatorum Alexandri
opiscopalu.
III

congrcssus

uini

Friderico.

12.

inip. ad finem Alexandria aucta

SUMMARIUM.
MCLXXVI,
1, 2.

3-M. Tolosatcs lixrclici conventi, convicti etdamnali. ili-IO. Friderici imp. a Mediolanensibus victi lcgatio ad papam pro pace ineunda. 21-25. Fridericus imp. Corcyram iusulam tentat. 26-30. Episcopi Anglicuni curiales excusantur ac delenduntiir.
Sicilire

Willelnius rex

Joannam

regis Angiiai filiam

uxorcm

ducit.

MCLXXVII.

i.

De Alexandro III cum Friderico Venetiis conveniente varietates bistoDe rebus Alexandri III Yenetiis gestis usque ad absolutionem Friderici imp. 24-26. Ejusdem Alexandri liltene gratulatorite ad diversos datae. 27-31. Absolutiones schismaticorum et synodus Venetiis, ubi pax firmata. 32-33. Alexandri III litterae et legatio ad regem Indorum catholicas fidei studiosum. 36-30. Alexander III denuo cum imperatore congressus recedit Veuetiis Anagniam. 40-84. De rebus Venetiis inter imperatorem et papam transactis fusior et veritati consona Iractatio ex aliisauthenticisdocumentis. 8b-88. Mendacia de Alexandro III conficta. 89-92. Legatio ab Alexandro papa ad conferendum episcopo Laudensi pallium. 93. Legatio in Nortmanniam. 94, 93. Obitus S. Galdini archiepiscopi Mediola-

Annus

placabilis. 2-9.

ricae.

10-23.

uensis

et structura pontis

Avenionensis.

MCLXXVIII.

1-4.

Alexander

III

triumphalis

Romam

ingressus poenitentem antipapam benigne suscipit.

3-7. Petri Blesensis Epistola de pace Ecclesi. 8-12. Indicitur ab

Alexandro

III

generale Con-

cilium in

annum sequentem.

13-16. Litteric Georgii metropolilio Corcyrensis

itinerantis. 17-37. Legati apostolici Tolosae in haereticos

versus puguaut, errantes convertunt.

Romam

MCLXXIX.

1-13.

Concilium generale Lateranense.

14.

Archiepiscopo Dublinensi creditur legatio Apostolica

in Ilibernia. 13. Peregrinatio regis

terffi

phonsus regio titulo Emanuelis imp. Orientis ad Fridericum imp.


de
affinitatis

Francorum ad sepulchrum S. Thomie martyris. 16-18. Alauctus regnum Portugallense vectigale Romante Ecclesiai facit. 19. Lit20. Theodosii patriarchae CP.

Conslitutio

gradibus.

MCLXXX.

1, 2.

Prophetissa quisdam Romae innotescit.

3. Civitati

Alexandria? datur ab Alexandro

III

epi-

scopus. 4-H. Controversia de electione episcopi S. Andreae in Scotia: underex


catus et

excommuniconfirmata.

regnum iuterdictum.

12-14.

Statuta regni Polonice ab Alexandro

III

Terram-Sanctam Alexander III dat litleras ad principes et episcopos. 21-24. Emanuelis imp. Orientis litterte ad Alexandrum papam de expeditione, et obitus.
13-20. Pro expedilione in

23-28. Concilium Constantinopolitanum ex Georgio metropolita. 29-33. Obitus Nectarii schismatici,

quem Georgius

metropolita laudat. 34, 33. Obitus Ludoviciregis el Amalrici patriar-

chee Hierosolymitani.

MCLX.XXI.

1-3.

Gaufredus suae electioni ad episcopalum Lincolniensem renuntiat. 4. Excommunicalio et interdictum in Scotiam. 3-10. Alexandri III obitus de ejus scriptis, et maxime de rescripto
:

super veneratione sanctorum. 11, 12. Arnulphus ab episcopatu Lexoviensi se abdicat. 13. Ordinis Carmelitani primordia. 14. S. Laurentii episcopi Dublinensis obitus. 13. Lucius

papa

IIL 16.

Joannes Saresberiensis moritur.

17, 18. S. Virgilii

corpus inventum.

MCL,XXXII.

1-3. Lucius

III,

ad Ecclesiam reversi.
Assisii.

cognita causa, Scotos ab excommunicatione et interdicto absolvit. 4. Maronitae 5. Laborantis S. R. E. cardinalis scripta. 6. Nativitas S. Francisci

MGLXXXIII.

1.

papam.

Ecclesia S. Maria;~Montis-Regalis erecta in metropolim. 2, 3. Discordia inter Romanos et 4-6. Henricus regis Angliae filius poenilens moritur : unde Petri Blesensis littera)

solatoriae

ad patrem. 7. De pace Constantise, et de Coterellis bajreticis. 8-14. Andronicus tyrannus in Latinos Constantinopoli degentes horribiliter furit.

MCLXXXIV.

Promotio cardinalium.2. Rex Anglia3 legatos ad papam Veronae commorantem mittit ad pacem inter imperatorem et ducem Saxonia; instaurandam. 3-6. Obitus Richardi archiepiscopi Cautuariensis et translatio corporis S. Floriani.

MCLXX.XV.

1-4.

Hierosolymitanis, Lucius
11. Lucii papa) obitus et

Conventus Veronaiinterpapam etimperatorem circa schismaticos. 3-10. Instantibus legali:; III ad expeditionem Terrae-Sanct;e regem Angliie et alios sollicitat.
Urbani
III

creatio. 12-16. Siculi in Griccos sasviunt

Andronici imp.

Orientis miserabilis exituset pcenilentia.

MCLXXXVl

1,2. Liltene

Urbani

III

de sua eleclione. 3-11. Contentiones intcr

Urbauum papam

et Frideri-

ANNALES ECCLESIASTICl.

EUGENII

III

ANNUS

3.

rHRISTl

1147.

l.

Legati deccrmmtur ab Eiigenio III pro

expeditione in
radiis

Terram-Sanctam ad quam ConAnnus incipit rex cum suis proficiscitur.

Redemptoris millesimus centesimus quadragesimus seplimus, Indictione decima, quo ab Eugenio papa riuo e latere decernuntur legati S. R. E, cardinales pro expeditione in Terram-Saiictam aller qui proficiscereturcum Ludovico Francorum rege,
;

frater regis, de ordineque comitum, nobilium virorum illustrium innuinerabiles. Tanta etiam, mirum dictu, proedonum et latronum advolabat multitudo, nt nullus sani capitis banc tam subilam, quam insolitam miitationem ex dextera Excelsi provenire non cognosceret, cognoscendo, attonita mente non stiipesceret. Guelpho quoque Henrici prioris ducis fraler de
,

corum Henricus

et iste fuit Giiido Florenlinus, presliyter cardinalis


tituli

nobilissiniis regni oplimatibus, in

ipsa Nativilatis

Sancti-Clirysogoni

alter vero,

qui iu Con-

Dominicae nocte,

in

propria vilia Bitengou eamfiierat. Se.l et

radi regis exercitu eo


fuit

munere

fungeretur, isteque

dem

mililiam

cum

multis professus

Theodinus cardinalis episcopus Portiiensis. Haec bujus temporis scriptor Wilielmus Tyrius
arcbie[)iscopus.

dux Boemorum Labeslaus


Odoacer,
et

et Slyrensis

marchio

Carinthia! illustris coiiies Beriiardus

non multo

post

cum

nuilto
'

suorum comitatu cru:

rali

Porro Conradus rex Romanorum indicto geneconventu ad niensem Februarium, ibi cum

ces accefiere . El inferius


2. Igitur

non solum exRomano imperio, sed

suismililise tesseram

crucem

accepit.

De hisautem
ita

unus ex
scribit
'
:

illis

crucesignatus Otto Frisingensis

etiam ex vicinis regnis, idesl, Occidenlali Francia, Anglia, Pannonia, iniiuineris populis ac nationiexiiedilionis fama ad sumendam crucem commotis repente sic totus |ia?ne Occidens siluit, ul non solum bella movere, sed el arma quempiam in publico portare, nefas haberelur . Ita ciuiesignatis illis omnibus (iit idem ait auclor) in Ascensione Domini Conradus rex iter Orieiitem versuscapessit, quein mulla infortuniasecutasunl,

Post

hsc princeps Bnjoariam ingredi-

bus hac

tur,

ibique niense Februario generalem curiam

celebravit, ducens seciim vice Clartevalleiisis abbatis

Eboracensem abbatem Adam, virum


et

religio-

sum
ex

boneste erudilum. Qui niissarum solemnia


sancti

more celebrans, invocataque

Spirilus

gralia,

ambonem

ascendit,

ac

leclis

Aposlolicje
brevi exhor-

Sedis et ClaicBvallensisabbalis
tatione facla, pa-ne

litteris,

qnae describuntur ab ipsius peiegrinationis comite

omnibus qui aderant prafatam miiitiam proOteri persuasit. Neqiie enim persuasibilibus humanae sapienlia? verbis, vel arlificiosa, juxta pra'cepta rhetorum oratione, circuitus
insiuualione egebat, cunctis qui aderant, ex
[iriori

Oltone episcopo Frisingensi


post

'.

Perveiiit

Conradus

urbi

incommoda ad proximam regionem die


multa

Constantinopolitanae
ante Nalivitatem Dei

Genitricis Marice. Porro

rumore
episcopi,

excitatis,

ad acci(iiendam crucem ultro

fuit reliquum hujus anni, et partem sequentis, anteqnam ajipellerent in Palastinam, consumpserunt nostri in

totum quod

accurrenlibus. Accepere eadem hora crucem Ires

itinere mnltis molestiis afflictati.

Henricus Ratisponensis, Otto Frisingensis, Reginbertus Potaviensis, et dux Norividelicet


Ollo in Frid.

rum adventu
3.

Dicemus do ipsoSyriam anno sequenti. Judiciiim Eugenii III papai in causa prioin
1.

1.

\.

c.

40.

Oim

ia FriJ.

I.

0.

M.

',:,.

'-

Ibid. c. 45.

Baron.

ToMts XIX.

EUGENII
ratiis

III

ANXUS

3.

CHRTSTl 1147,

Orientem.

S. Genovefcn, et profectio Ludovici regis in Dulimiit aliqiianlisfM-r Liuioviciim

regfm

iii

Gallia adventus Eii}i:enii


Ariialdistai

[>.iiise,
]it

(ini vitaiis

vero qui electus erat, vellet in abbatia illa, quce regia diccljatiir, regio assensu firmari, obnitentibus aliis, et piaisertiin Willelino, qui postea abbas
Roschildensis in Dania creatus mira cliruil sanctitate
:

Romanornm
iniit.

nm jiigem
more
,

rsccnlionem,

in Gallias se conferendi

majoriiin consilium

ex ejiisdem Actis ab ejus discipiilo scriplis


jiidicaveril

',

Exspeclavit ipsum Ludovicns Parisiis, cxcelioiiorilicentissime

qiiid

pitqne

sed

acciderit,

Acta Willelmi alibalis

ita

qnid turbariim sigmficant'

coram rcge papa Eiigeiiius, hic narrandum. Abbate Odone e vila decedeiite, Garinus ejiis monasterii prior abbas creatur erat enim
:

Eugenius Ponlifex sese in Gallias conferret, cnm(|ue LuteliaD a|)propinqnaret, Ludovicns r x et Parisiensis e|iiscopii6 cum multa cleri populique frtquentia ei obviam procedentes,
Accidil deinde, ut

vir doctus el probus, et in rebus agendis [irovidus


et circum^[)ectus. Ille

modis omnibus priorem vode fratribus, nec


alii

lebat

instituere

quemdam

fratres abliorrebant. At ille

jam eligendns

recla-

illum lionorifice exccperunt, atque ad beatissimffi


Mariffi Virginis

Ecclesiam

cum

ingenti gaudio de-

duxerunt. Paucis deinde elapsis diebiis, voluit idem Pontifex in Ecclesia beatffi Genovefffi mysteria divina peragere, quia A|>ostolica dicebatur. Ubi eo

merito per regem enim vocant eos qui ejusmodi functionibus praepositi sunt). Ea res male

mabat, diccns,

in regia abbatia
officiales (sic

debere constitui

habuit fratres, dixeruntque


instituto

illi

Si vis

ex nostro

prioratum

susci[)ere,

nos non refragabieo pertinges,


estqiie in regis

ventum
ficiset

est, orta est

contentio inter

summi

Ponti-

mur
Ille

si

vero transgredi vis lerminos quos ponostri


,

hujus Ecclesire canoiiicorum ministros, adeo


iiise

suerunt patres
in sententia
palatio,

nunquam
:

ut ad pngnos res processerit, et non solum Pontilicis

mansit pertinax

ministri, sed cliani

rex Lmlovicus, qui

ab ipso rege Ordinis constituliones igno-

illos

compiscere

voiuit, a
sit.

faniulis verberatus
indigiiitate

canonicorum illorum Tanta aulem nefariae rei

rante, f icfu< prior.

Cum autem

vellet puisata

cam-

pana convocarc

iratrcs ad

mensam, valde
[lotuit

id uio-

traclavit

permotus Ponlifex ciim Ludovico rege deiniproborum liominum insolentiadigiie castiganda. Visum est autem in eonim locuin alios subrogare bomines religiosos. nempe monacbos illos, quos Nigros vocant iieque tamen canonicos illos per vim suis prabendis sive sacerdotiis privare vokbant (erant enim inler eos non pauci
:

b ste tulere fratres. Nec ferre

tantam inso-

lenliam vir Dei Willilmus, sed zelo Dei, Ordinis, etjustitiic accensus, illum a campana pulsanda

removit, supprioremque adhibuit.


5.

Eo iiomine accusalus aiiud abbatem, tan-

quam

qui

manum

violcntam injecisset
est

in [iriorem,
:

piibicam jussus

agcre poenitentiam

ncc id
nulla

nobiles et lilterati) sed permillere ut

illis,

qiioad

facere recnsavit, licet palani testaretur, se

viverent, fruerentur.

Verum

iitii

istud Poiitificis et

etim affccisse injuria, atque ab officio prioris noa


prioreni
Displicuit

regis propositum ad aiires abbatis S. Victoris per-

abegisse, sed
aiitem
sententia

instituti

pr.Tvaricatorem.
in Willel-

latum, est Pontifici


ille

et regi

valde supplices

preces

fratribus ea abbatis
;

obtulit, ut Ordinis sancti Augustini professores

mum

[irolala

remque

totaiii

summo
cum

in

eam Ecclesiam
\itani

introdiicercntur

multisque

Poiitiiici, qiii

apud Senonas tunc

erat,

indicarunt.

oslendit rationibus,

contumaces illos facilius ad regularem, qiiam ad nionacliorum habiluni et consueludinem traductiim iri. Pontifex et rex his auditis, cuni jani exploratam liabcrent bonam faiiiam illius abbatis el fralrum ejus, co-

Pontifex vero

cum

insliliiti

praevaricalione,
leviter

borum

W'illclmi injiisla
tus, abbali S.

damnatione non

GenovefiC mandavit, nt

commocitra moram

una cum Wnilelmo ad ipsum ascenderet. Paruit ille, veniensque ad Ponbficem, temeritatis et immoderationis argnilur. Porro W'illelmiis ab ejus
sentenlia absohilur.

rumque

institiitum prtE multis aliis prajilicari

non
exi-

nescirenl,

domum

(jiioqiieS. Vicloris

suavem

Mandatque Punlifex

severis-

micE charitatis de se
cilius assensere.

odorem spargere, abbatis preAlque die sequenti electus est in

sime, ne dcinccps oflicialescontra Or<limsiiislituta eligantur . Ibvc ibi. Scd prose(|uamiir leliijiia de
profectione Francoruni exercitiis
a
iii

abbattm Odo

prior,

homo

saiictaj conversationis,

Orienlem.

atqiie tolius religionis

amator

indifatigabilis, adviri

His [leractis , inquit Sugeriiis in Vita Liido,

juuclique snnt
vefx*

ci

diiodecim canonici,

probi et

vici regis

o i|ise

rex Fraiicorum Ludovicus Iieb[lost

bona; wslimalioiiis, qui in Ecclesia Sancla;-Geno-

doniada secuiida
inilitibus i>cr

feslum Pentecosles [leregriinfiiiitis el

comiiiorarenlur.
i.4ic

prajsens

Alque ex eo tempore in canonicorum sancli Augii<liiii iiisliconscrvatur ex Privilegio

nalionem aggressns,
[jhoro

expedilis suoriim

Hungariam

profeclus, tiansilo Bos-

tutum

in

ca Ecclesia

Ponliflcis Engenii, el regis Chrislianissinii


vici 0. Iluciisi|ue
\.

Ludo-

dc
iii

liis ibi.

Al nec

practereuiidum cjusdem

Eugcnii

papEC judicium

causa prioraliis S. Genovefa',

ciim paulo posl decedeiiti! (tdonc abbale, Garinus


((uarinus)

ctc. Habes Gr.TCum anclorein, Willelmum Tyriuni de bcllo sacro, et Sugcriiim abbalem S. Dionysii, in Vita Ludovici regis Franeorum copiose ista Iraetantem. Veruin corrigendi sunt errores, qiii in notas

occursii

Conradi excipitnr,

plures qui

ista

scribuut, Nicelam

prior in

abbutem

elccliis

(<st.

Cum

lcni|H>ris irrcpseiimt,

statucndusquc ccrtus
vi April.

aiiniis

A|>ncl Sur.

lom.

ll.

die vi A|ir.

f.xlanl n|iuil Siir.

lom.

ii,

ilie

EUGENII
lioriim prolectionis,
ribiis

III

ANNUS
ab auctoSujrerius

3.
linc

CIIRrSTl

11

'i7.

pi'lon(lai]uo
I|ise

veritas

qui

interfueruiit.

iiamque

abtias Sancti-Dionysii, ([ui protkisceiite rege regni


ijisius reliclus

nomine: eadem civitate oriundiis, ab adoles(M*iiti;v usque ad ullimam senectuleiu in diversis Galliai
civifate Picfavis, episcopiis Gilibertus

hic ex

estadministralor,

dum

exactecuncta
regis
ait

locis

philosoiihiie

studiuiii colens,
;

re et noiniiie

describit
a

litec

de

prnfectione

ipsius

magistri ofUcium admiiiistiarat


lios dies

novilerque anlc

AiHio igitur ab Incariiatione Doinini

niillesinio

ad culmen pontificale in pra;fata civitatc

centesimo quadragesimo seplimo, in litbdomada secunda post festum I^cntecosles, prius ordinatis rebus ad iter peregiiiiationis tantse necessariis, venit rex, ut moris est, ad Ecclesiam S. Dionysii,
a martyribus licentiam

subliinatus

fuerat, consuetiis ex iiigenii sublilis magiiitudine ac ratlonum acumine, multa piajter

accpturus, et ibi post celebrationem missarum liaculum peregrinationis, et vexillum B. Dionysii, qnod Oriflambe gallice dicitur, valde reverenter acceiiif, siciit moris cst

cominunem hominum morem dicere. Is igitur cum quadam vice conventum de siia dioecesi clericoruiii magniim celebrans, sermoni, quem lorte
gratia exliortandi habebat,

qu;edam de Gde

sanclai
siiis,

Trinitatis intersererat, a duohusarcliiiliaconis

Arnaldo

et

Calone, tanquain contra CatholiccE noi-

antiquorum regum, quando debent ad bella procedere, vel votum peregrinationis adimplere. Et
tunc movit directe cum magno comitatu priclatorum et baronuin, etc. Haec de tempore Sugerius. Dodechinus qui in novali expeditione el ipse
,

inam

Ecclesise

doctrinam institueus, ad sumini


inter|iosita

Pontificis

Romanaeque Sedis exainen,

appellatione, vocatur.

hoc eodem anno profectionem Idipsum aiictor in Appendice ad Lambertum, itidem Roberlus de Monte disertis verbis in Appendice ad Sigebertum. Idipsum quo-

unus ex

itlis

fuit,

contigisse testatur.

utrique viam carpunt, Romano(|ue Eugenio ab Urbe in Gallias tendenti, Senis civilate Tusciae occurrunt. Quibus Romanus antistes auditis, causaque via? cognita, breviter
8. a Sic

Pontifici

respondit, seGallias inlroire, ibique de hoc verbo, eo quod proiiter litleratorum virorum copiam ibi-

que coUigis ex Ottone Frisingensi, qui et ipse cum imperatore profectus est Hierosolymam. 6. Ex quibus omnibus aique aliis tu corrigas errorem illapsum in Willelmuin Tyrium ', dum cladem, quam accepit boc anno imperator a Soldano Iconii, proditione Gifficorum, conligisse asserit anno superiori, niillesimo centesimo quadragesimo sexto. Sumptus viiielur error ex Sugerii loco corrui'lo, dum eadem clades iliata eodem anno in
Codice depravato contigisse legitur
reni

dem manentiuin opportuniorem examinandi

facul-

tatem baberet, plenius velle cognoscere. Archidiaconi in Gallias redeunt, acconsulloBernardosupra memoiato abbate (Claravallensi), eum in commo-

diim causae sufe adversus episco|ium inclinant.


Erat aulem
praedictus

abbas, lam ex Christianaj

religionis fervore zelotypus, ijuam ex habitudinali

mansuetudine quodanimodo credulus, ut


gistros, qui

et

maet
si

humanis ratiouibus
inlia;rebant
,

saeculari sajiieniia

Tyrius legisse noscitur.


:

tempus spectant cstera si rium consule, atqueWillelmum, ilemque Nicetdm, cujus firmissiina conslat auctoritate, ne quis a Latinis

quem auctoHsc de his quae ad cupis, eumdem Suge:

confisi

nimium
ei

abhorreret

quidqiiam

Christianae fldei

absonum de

talibus

diceretur, facile

aurem piffiberet . Hcec Otto, qui postea clarius rebus perspectis recantavit palinoquod plus
ita

diaiii,

ffiquo

Giliberto
ut vides,

favisset,

cujus

aemulationis gratia

commentum

existiinet,

causa

S.

Bernardo,

nonnihil dero-

Conradi imperatoris exercitum dolo Graecoruin, arte Pelasga Manuele id agenteConstantinnpoIitaiio


imperatore, a Turcis fractum
,

gasse videri posset. Sed qui ex his magis iaudandus fuisset, ut qui nequaquam novitates in fide
Catholica pati posset, et

pessumdalum
verba
fuil,
:

ac

humana

ingenia, qucC suis

perditum. Accipe
viter ut
(lerator

tu,

lector, Nicetae

Bre-

viribus divina petentia, elata superbia

haud essent

dicam, nulliim mali genus


in eos

quod imvc
i

humilibus consentientia, abhorreret,


solereiit

non vel ipse machinandi auctor

machinaretur,

aliis

sui
:

uti ea qu;e aeslimatione gravida parere liaereses

esset;

nempe

ut calcem la-

monstruosas

quod

et

tam

in Ariialdoet Abailardo,

rinae Grrcci miscerent,

ut scilicet

corum

posteri

quamin
9.

Giliberto evenla infelicia declararunt. Sed

perpetuis monimentis ab adjuvandis Roinanis deterrerentur.


lilleris

prose(|uaniur incho;>ta; historiae cursum.

Turci imitati sunt, Maniielis ad bellum Aiemannisfacieiidniiiconcitati.


et

Idem

UbiS. BLTnardusea perarchidiai-onosaudivit


eis

de Giliberto, una cuni


gat;e quae dicerentur

naviter egit, ut [iromul-

In

qiiorum

iiianus, pioditione

ductorum, nescien-

ab codem Giliberto haeresLS


aggressus,

tes trucidaiidi

sunl

traditi.

Haec de rebus Orienta-

damnarentur; nec
tidei Catholicae esset

destitit

libus

summatim

sat dixisse.

quousque id quoil zelo omnino |)eificeret,

7. Giliberti

episcopi hmresis cognita et

nata in Concilio ab Eugtnio III. Eodem anno ad jiidiciuin Pontiflcium deferlur hceresisGiliberti episcopi Pictaviensis, de quo ista habet Olto Frisingensis"
:

dam-

hoc propensiori cura a|)ud Eugenium papam ageiis


ut idem Gilibertus coram ipso Pontifice in diversis conventibus, priinum Antisiodori, deinde Parisiis,
po^^tremo
in

pleniori

Concilio

Rheniis se sistere

Fuit

illis

in diubus in Aquitaiiia Gal-

cogeretur, responsurus ad eas quibiis impeteretur objectiouibus. Quaeiiam fuerint illae, idem (|ui sujira

'

Will. Tyr.

l.

xvi.

c.

22. ia

fin.

Otto

Fiis.

in

FmJ.

Otto

Frisingensis enarrat,

Iiis

1.

priinum

prtBiasti-

c. 46, 47.

niissis

de ejusdem Giliberti ab adolesceutia

EUGENll
tulione
'
:

III

ANNUS
sibi

3.

CHRISTI 1147.
a

PrcTtaxati

archidinconi

adscito

Quod Quod

theologicae personae in nulla praedica-

tantae aucioritalis el aeslimnlionis viro, abbale Ber-

rentur propositione.

nardo, episcoputn Gilibertuni, eadim, qua prEedictum Pelrum, via damnnre altentabant, sed nec

(livina natura
:

non

esset incarnata.

Haec (]ua; de Deo pergit

Et pra>ter haec alia mi-

eadem causa, nec sirnilis erat materia. Iste enim ab adolescentia niagnonim virorum disciplinai se
subjitiens, niagisque illorum
|)onderi (luam suo
fuil Hilarius Picta-

nora, id esl
a

Quod meritum humannm attenuando, nuldiceret practer Christnm.


EcclcsiaD

credens ingeiiio, qualis primo


\iensis,

lum mereri Quod


ceret,

sacramcnta evacuando,

di-

post Bernardus

Carnotensis, ad

ultimum

Anselmus el Hadulplms Laudunenses gennani fratres non levem ab eis, sed gravem doclrinam hanseral, manu non subito feruloe subdacta, a scieutite baud censura morum vilasque gravilate discordante, non jocis vel ludicris, sed seriis rebus menlem applicarat. Hinc crat, ut tam gestu quam
:

nullum bai)tizari, nisi salvandum, et caetera in hunc moduin, Haec Olto de ipso, qui tamen quid actnm fuerit in conventu Antisiodorensi, in quo primum jussus est caiisam dicere, non niemiuit, sed tantum cuin coactus est ad audientiam venire Parisios. Quaj haec ipsa, hoc ipso anno gesta
esse, sequenti vero

Rliemense Concilium indictnm

voce pondus servans sicut iu


ostenderet dilficilem, ut

faclis, sic in diclis se

ad Dominicam post
potest.

numquam

puerilibus, vix

mediam Quadragesimam dici Haud enim rerum gestarum patitur ratio,

autem
vitae.

eruditis et exercitatis (\ux ab eo dicebantur,


Giliberti

ut ista oinnia simul tribus mensibns agi poluerint,

paterent animis . Ha;c de

institutione

Sed quod antiquitus dictnm, reipsa probatum inventum, nimirum philosophos palriarchas
luisse ha;reticorum, in Giliberto tuit experiniento

neinpe advenire Engenium in Gallias, celebrarique Parisiensemque convenab eo Anlisiodorensem tum, necnon generale Rhcmense Concilium; sed
,

hoc polius sequenti anno habitum


satisostendit
' ;

esse,

idem, Olto
exorditur
:

hoc tempore
stotehcis

iufeliciter

topicis

innovatum, cum ex Ariqusedam dc divinitate et Deo,


concionibus,
ellulire
sit

cum

de ipso acturus,

sic

post Parisiensem enarratum consessum

Igitur

quem
ausus.

separabat a divinitate, sive in

volvente teinpore, (nempe eiapso ejus anni curriculo),

sive in tamiiiaribus coiloquiis temerc


tO. Sed qui ista de Giliberto
(ut par erat)

cum

laude,

non

cum

detestatione

idem OUo

scripsit,

prfesidente summo PonliQce Engecelebratum Concilinm ctc. Hiecdetempore rernm gestarum ad firmam statuendam cbronologiam dicta sint jam de consessu Parisiensi qucC

Rhemis

nio, est

excusare pluribus laboravit , eodem ipso hbro dc rebus Friderici imperatoris, idem ipse cx hac vita migraturus, rebns teslamento dispc sitis

quem

et

scribat

idem

Otlo, sic paucis habeto

ll.altaque praesidenlecum cardinalibus, episcopis, aliisque viris venerabilibus el eruditis in

jam
:

etiam hunc (liisloriarum) Codicem,


vicus canonic. Frising.',
cepit,

iniiuit

Rade-

dicla civitate Parisiis


pra;dictiis

summo

Ponlifice Eugenio

manibus

suis otlerri prae-

episcopns Gilibertus consistorio prtesen-

eumque

litteratis et religiosis viris Iradidit,

talur,

ulsi quid pro sententia magistri Giliberli (ul patet in prioribus) dixis^e visus esset, (juod quempiam posset offendere, ad ipsorum arbilrium corrigere-

contra
faclus,

de his capilulis responsurus. Producuntur eum duo magislri Ad;im de Parvoponte, vir
canonicus recenter
cancellarius regius,

subtilis et Parisiensis Ecclesiac

Hugo de Campo-Florido
eis, et
liis

tur,seque Catholicae

fidci

assertorem, juxla sanctae

asserentibus

Romana; imo
et

et universalis Ecciesiaj

regulam prorecognosceus,

tibus, se aliqna ex

quasi sub sacrainento pollicende proprio ejus ore audisse,

fessus est. Deinde inulla prius cordis contritione,

humili confessione reatum

suum

suinplis sacrosanclis mysleriis, in inedio mullitudinis

non sine multornm qui aderaiit admiratione: viros magnos, et in ralione disserendi exeicitatos, pro argumenlo juramenlum afferre. Ibidein dum hinc
indc innlla sibi objicerentur, pluiiunujue impulsaUonibns ad responsionem de re tani incfabili
cogerelur, inter ca-tera dixisse Iraditnr
coidileor
:

Domino

sanclorum tam episcoporum quain abbatum, s(iiritum redilidit. Ha!c Hadevicus de

Oltonis iceiiileiilia de Giliberto defenso alqne laudato. Porio aulein (|uiiiam fuerint errores, (|uibus

Audacter

Patrcm

alio esse Patreiu, alio


lioc. Cujiis

Deum, nec
tain iin-

ab adversariis idem Giliberlus imiieleretur,

el

apud

tainen esse hoc et


laiKinain

dicli

obsciiritalem

Eugenium

i>apMiii

accusarelur in duolins prioribus


exliibilis,

verborum piofanam novilatem

judiciis adv(;rsus

eum

idem OUo

sic iiar-

ral': Is ita(|ue priino Anlisiodoriim, po^lParisios vocalus esl. Enml iiiler cji-tera qna> illi objiciebanlur de diviiia .Majeslate (inaluor capilula: a OiKul videlicel assuiciet, divinam esscntiam

patienler magisler Joslenus Suessioiiensium episcopus excepil, uljiixla proverbium, medium vi-

tando incurreret ripam,


xius cjus
seiileiilia;

ctc.

oxplicalionem

Prosequilur proliad reguias


:

lopicas Aristutelis, Evangeliiiin aplare


adjicil

laborans,
tra-

non

esse

Deum. Quod |iropriclales personarum nou

ad excusandum Gilibertuin piolixiorem

esscnt

taluiii.

ipsac persona;.

12. Legatlo Alberici episcopi Oitiensis

hcnresitn IJenriciaiunn Tolosm.


'

Quid domimi
.'jl.

contra
per

011. Fr.inFtiJ.
1

1.

i.

c. 50.

'

Hadev.

iTiil.

I.

ll.

c.

II.

'

Oi

r.

in Frid.

1.

I.

c.

50. 51.

01. Fr. lu Frid.

I.

l.

c. Sii.

Ibid, c. 51, i:!. 53,

EUGENII

IIl

A.NNUS 3,

CHRISTI 1147.
i3.

Eiigeniiini deliberatimi de revocanda eadem causa ad geiierale Concilium, ita idem Otto siilijicit Diim ita ptr ali(|uot liics jam sie|)e dictus e|iiscopus coram summo Foiitifue de (ide sua iii civi:

De

ipso

autem Henrico

jiost

ciiiercs

pi-c-

decessoris invnlescente, ista liabct ipse Pctrus Cluniacensis in hreviori Epistola adversus eos conscripta
:

Sed post rogiim Petri de Bruis, quo


zcliis

tate Parisiis discuteretiir

scntiens papa, utpotevir


diffiLultatcm, prote-

ajiud

Sanclum-^gidium

fidclium flammas

cautus
laiidam

et religiosus, caiiso'

eam

us(|ue ad uiiiversale Concilium adju-

dicavil, etc.

De eo suo loco

dicturi

sumus anno

nb co succensas, eiim concremando ultus esl; pos((]uam |)laiie inipius ille do igne ad iguem, de transeiinte ad aeteriium transiDoiiiinicre Crucis

sequenti, rcliqua de lioc conventu Parisiensi audi-

tum

turus eris ex Epistolu Gauliedi inferius recitanda


post

Rliemeuse Concilium.
Post
liiEC

fecit; h;eres nequitia; ejiis Heiiricus cum nescio quibusaiiis doctrinam diabolicam noii quidem eiULndavit, sed immutavil; ct sicul nuper in

autem codem anno, urgente causa,


Tolosanam Petrobusianum,

Albericus S. R. E. cariiinalis episcopus Ostiensis ab

tomo, (|uiabore ejiis exceiifus dicebalur, scriplum vidi, non quinque tantum, (lueresiim scilicet), sed
plura capitnla edidit,
rint,
etc.

Eugenio
qui
illani

electus, legatus in provinciam

adversus Henricum
labefactarai
duxit.

lirereticum

idem
:

inferius, post

At quaenam ista fuebaplismum, quod Henri-

provinciam vehemenfer impiis bferesibus


:

ciani negarent infantium, atque

templa superflue
inquit,

eumdem sanctum Bernardum secum

fabricari

Et quod

dicerent,

cruceni

De cujus legatione liic modo dicendum, et admirandis operibus, quae Deus in detestationem
et S.

confutationem haBretica! pravitatis per

eumdem

Domini honorandani vel adorandam non esse asseritis corpusDomini insacramer.toaltaris Ecclesiam non habere affirmatis vanum esse orare pro
:

Bernardum ad conQrmandam Catholicam veritatem o[)eratus est. Describit rem gestam ejusdem temporis auctor', Gotridus monachus Claravallen,

defunctis . Ha^c

communia cum
quod

Petro de Bruis
:

adjecerit Henricus ipse,

siibjicit

Additis,

inquit, irrideri

Deum

canlicis Ecclesiasticis .
ita

Ad:

sis

qiii et ociilis

haec etiam vidisse potuit,

cum

versus autem

ipse testetur paene


scripsit, se

omnibus quae desanctoBernardo


-.

disputat forliter, confufat valide, pofenterqiie rejicK ipse Petrus ul

haec singula

prsesentem fuisse

Videbis, lector, ab

auctore iisdem fernie coloribiis pingi

cum

hseresi-

pudeat quemlibet novatorum ista denuo revocasse in observantiam , quaj con(ula(a, damna(a omni-

nefandissimum, quibus nostri temporis ortbodoxi scriplores describere consue-

bus

suis hiereticum

noque proscrip(a scriptis sanc(orum miraculoium viderint.

e(

virtu(e

verunt recentiores nostri saeculi haeresiarchas omuium impurissimos, easdem cum illo faeces hceresum e cloaca, in quam abierant, revocantes. Atque primum quod ad tempus spectat, Henatque adversus

14. Adversus igilur ejusmodi monstrum conficiendum Eugenius papa legadonem decernens,

quem
E.

praeslantiorem novi(

iii

sacro collegio S. R.

ricum innotuisse hoc tempore et plures seduxisse, eum tum Pelrum Cluniacensem, tum S. Bernardum scripsisse, ex eo possumus intelligere, quod cum numeret annos viginti Petrus
Cluniacensis
hseresiarchae,

caidmalium Albericuin cardmalem episcopuiii 0.>(iensem legatum delegi(; qui sanctum Bernardum, uecnon Gaufiedum Carnofensem episcoimm,
e( alios

episcopos viros sanc(i(a(e praestandssimos

secum
ut

ejus

praedecessoris

Petri

de Bruis

duxi(, Insignis plane legatio a(que digna, de ipsa cuncia quae reperimus Annalibus

quem

emersisse diximus anuo Re-

intexamus. Alque
ipse sanc(us

primnm

qui,e prfficesEerun(,

cum

demptoris millesimo ceiitesinio vigesimo sexto post quem annum, si numeres annos viginti absolutos, ad hoc usque tempus eumdem oportuit
pervenisse,
periisse.

Bernardus adversus besdain adhuc longe posilus pugnans, eam liKerarum suarum
[io(en(issimo a|)pelivi(, adversus

jacLilo

eumdem
comitem

absumptumque

(ul

dictum

est)

flammis

Henricuin
S. .^gidii.

scribens

ad

Ildephonsum

Cumque idem

Petrus Cluniacensis

nume-

ginta ab

annos quingentos fernie (ut ait) et quinquaHeraclio imp. ^ qui anno decimo post sexcentesimum imperarecoepit paulo |)Ost Gregorii papae obitum, usque ad tempus, quo illa adversus Henricum scribebat plane ad liaec tempora resperet
:

huc
tus,

e.\(a(

Quee quidcm E|iis(ola Dei beneficio ad(amquam gladius in sancluario asservaest ca|)ut,

quo Goliath praecisum


conficiendos
reliquos

quae e( simul
si(

ad

Dei

bustes

jio(ens;

acci[)e, leclor,

tum,

sic

eniin

dignum viri se habeC


:

sanclissimi moniinen-

ctum habuisse

salis apparet.

Sicut

et

sanctus Ber-

nardus ostendit, qui cum de eodem Henrico cavendo Epistolam scripserit ad lldephonsum comsane ante sequentem annum item S. /Egidii * ad eum scripsisse oportuit nam eo anno in expeditione Hierosolymitana eum esse defunctum, atfirmat Roberlus de Monte in Appendice ad Sigebertum. Ha;c de his quae ad tempus spectant.
: :

Bernardi Ephtola ad Udephomum comitem contra Henricum hcereticum. Qiionta audivimus et cognovimus mala, qua; iii Ecclesiis
15.

S.

Dei fecit e( faci( quotidie Ilenricus lia're(icus? Vei-

salur in terra veslia sub vcstiiiieiitis


ra[iax,

ovium lupus

sed ad Domini designatioiiein a fructibus ejns cognoscimus illum. Busllic.e siiie pleLibus, plebes siue saccrdotibus, sacerdotes siiie debita revercntja sunt, et sine Christo deinde (denique)

liolr.

I. Iil.

Vil. S. Btrij. c.
I.

3.
I,

lilein

iii

[irul.

I.

iii. Vit.

S. lierii.
'

- ' Pel. Clun.

I.

Ep.

ii. et

v. Ep. xvi.

Beru. tp. ccxl.

Ueiii. Eii.

CCXL.

EUGENII

III

ANNUS

3.

CHRISTI 1147.

Cliristiani. Ecclcsise synagofrae repiitantur, sanctua-

riuin DiM sanclum esse negalnr, sacramcnta iion

hens verbum Dei, evangelizahat ut manducaret.Si quid supra victum elicere poterat a simplicioribus
popiili, velalialiqua matronorum in ludendoaleis, aut certe in usus turpiores tnrpiler efTuiiilebat. Frequenter siijuidem post diurnum popiiii plau-

sacra

censentiir, dies

festivi

feslivis

frustraiitur
suis,

sohniniis.

Moriuntiir liomincs in

pcccalis

rapiuntiir aniin;e passiin ad tritninal terrilicuin,

heu

iicc

pfieiiitciiti.i

reconciliati, ncc sacra coin-

siim, nocte insecuta


est

cum

merelricibus invciitus

miiiiione muiiiti. Parvulis Cliristianorum Christi


iiitcrchiditur vila,

pra;dicator insignis, et

interdum etiam

cum

dnm
eis'
:

haplismi iiegatiir gratia,


inquit, parviilos

conjiigalis. 17. Inquire, si placet, vir nohilis,qiiomodode Lausana civitate exierit, quomodo de Cenoiiianis, qiiomodo de Pictavi, qnomodo de Burdegali. Nec patet ei uspiain reversionis aditus, utpotequi foeda post se ubiqne reliquerit vesligia. Tu te tali arbore tandem honos sperabas fructiis? Terraj profecto in qua est, fecit foelerc odorein in universa terra, quia non potest jnxta sermonem Domini arbor mala fructiis bonos facere '. Ha;c ergo (ut dixi) causa adventus niei . Audisli leclor, pseudoapostolus
,

nec
pie

sahiti

propiiu|iiare sinuntur, Salvatore licet


Sinite,

clamante pro

venirea<l 11100. Et posl detcstationem erroris pergit

exchmians Proli dolorl auditur tamen a pluriIius, et po|iulum qui sibi credat habet. infelicissimum populum Ad vocem unius hajrelici
: I

siluerunt in eo

omnes

prophelicae et A|)ostolicBe

voccs, qufe de convocanda in

cunctis nationibus Ecclesia,

una Christi fide e uno veritatis spiritu

cecinerunt. Ergo fefdlerunt divina oracula, fal-

luntur

omnium

ociili ct

animi, qui quod legunt

unde

vencrit, et ad quid venerit,

nempe

ex reli-

prapdictum, intucntur impletum.


nifestam
el

Quam
iste

certe

ma-

omnihus veritalem

solus

stupeuda,

gione apostala, ut solutis quibiislibct, quibiis tenehatur astrictus, ne diftluerct in carnis opera, vinculis
:

prorsus Judaica cacitate aut non videns, aut

et ad

pcrficienda

mala cuncta quaj


liherlatem docebat

vellet
filios

invidens adimpletam, simiil nescio qna arte diaholica persuasit popiilo stullo et insipienti,

liher ul esset,

hanc

cariiis

de re ma-

nifesta

nec suis credere

ociilis, fcfellisse priores,

hominum. At diiin S. Bernardus describit Henricum, plane iisdem coloribus pingere visus cst
nostri temi^orisinfelices lueresiarchas, exapostasia
pariter prodeuiites, ct in luxiiriic gnrgitem, ut in

errare iiosleros, totum

mundum

etiam post effuiri, et

sum
quos

Christi

sangninem pcrditum
graliam pervenisse.

ad solos
et

decipit, totas

miserationnm Dei

divitias,

Intum porcos,
sui adveiitus

sese pr;ccipites dantes. Aperta igitur

uiiivcrsitatis

Ita saiictns

Beresse

causa, et auctorilate qiia veniat, ut

nardus cx
cens,

diviiio

verbo argiiinentatii)iieni deduipsc

sui Ai)Ostnlatus legitimi

demonslret insignia
:

ita

quod cum ex eo constet coadunatioiiem universalis Ecclesiaj, in qua sit verilas, sil(|ue
Christus
:

suhjicit de Poiitihcia ad eos missa Icgatione

18. a

Nec

plane qui extra


in

eam

invenitur, extraveritas, nec

pariter et

a nie ipso nuiic venio, sed vocatione miseratione Ecclesia; trahor si forte
;

neum

esse, sit necesse,

quo nec

spina

illa, et

parva ipsins,

dum

adliuc parva sunt,

Christus, nec ulla gratia esse possit; quie nonnisi


in Ecclesia insit. Posl hsec autein sute ipsius

ad eos

germina dc agro Domimco exslirpari queaiit, iion mea, qui nuUiis sum, scd sanctonim, cuni qiiihus

profectionis ila reddil rationem


16. a Et

sum
mnlta
lias

eiiiscoporum manu,

tiia

(|uo(|ue potenti dex-

nunc

liiijns rei gratia, licet in

corporis

intiriiiitale,

iterarripui ad

parles qiias

potissimum singularis ferus depascilnr, dum non est (|ui resistat, neque qui salvuin faciat. Quippe
dc
tola

quihns pra)ci|)uus est venerahilis Ostiensis episcopiis, ab Aiiostolica Sede ad hoc ipsum direclus, honio qiii magna fccit in Israel,
tera cooperunte. In
et

victoriam deditEcclesi;csn;c
siiscipere

in

mullis per illum


inclyte.

Francia pro simili ctfugatns malilia, has

Domiiius omnipotens. Tua


honorifice

intcrest, vir

solas sihi invenit cxposilas in

quibus
Christi

flducialiler

ilium, et

eos qui

cum

ipso

suh tuo dominatu


illustris,
pi;iis

iii

gregem

toto furore

baccliatiir. Qiiod luoiic lioiiori coiigruat,

princeps
scrpie-

ipse

judicato.

ille

callidiis
,

Nec miruin tameu si deccpil te, qnippe speciem


llomo aposlata nionachus
esl,

laUs

habeiis
iiiinc

cujus virtnlem |Hiiitus ahiiegavit.


ipiis ille sil.
(|iii

Sed

auih

nc tantns labor taiitoriim virorum pro tua potissimum, tuorumquesalute susccptns, iiicfficax sit, secunduin polcstatem dcsnpcrdatam tibi, o(ierain dare. Hucusque S. Beriiardus ad lldejihoiisum comitcm, de (|uo isla aiino seiinenti Ko lldeplionsiis conics S. /Egidii bertus de Monte
sunt
:

ac,

relicto nligionis

liabilu

(n iin

cxlilil),

navali exeicilu

Pala^^tinam iipphcuil, ct
rcgiuic

ciiiii
(iit

ina-

ad spiircitias carnis et

.^ccculi,

taii(|uam canis ad
cuiiliisionc

giium

qiiid fiicliirus spcrarelur,

ainiil)

suiim vomitum,
poliiis

est reversus.

Pne

aulem

dolo inah) poliilus, apud C;csaream Pala;shn;c niorilur . Al

haliilare iiitcr cdgiialos et niilos noii snsliiien<, vcl

hgalioncm prosequamur, quain snscc-

non

perinissiis

uh magiiiliidiiiem criminis,
et iter

pimns

pcrlractaiidani.

succmxit himiios suos,


jiuit,

qua nescichal
posiiil
iii

arri-

l'J.

Qiiicaulcm leliquasunl dcipsa, audiamus


"
:

laclus gyiov.igus et profugus siiper tcrraiii,

a Giifrido lestc lidcli, qni ail


sanis lienricus
(|ui(liiiii

Iii

Ciiniipic

inciidicare

coepisscl,

siimptu

oliin moniichiis,

parUbus Tolotunc apo-

ENaiigehum;

iiuni lilleratus crat: et vcnali: di.slia-

slala vilis pessiiiue viltu, pcriiicios;cdoclriiia.% vcrbis

.Mallh.

1.

2 (i|r.

Vil. S. licrii.

1.

111. c.

5.

EUGENTI
jicrsiinsibilibus

III

ANNITS 3.

CHRISTI 1147.
,

gentis
:

illiiis

nccnpavcrat levitaillius sa^jiins

nitus sentientcs

se noverint
,

divino calculo in

lein . Et infra
arri|iiiit,

Hac

necessilaie vir sanctns iter

ostensione signorum

suae

pariter damiiationis
iiitelligant,

ab Ecdesia regionis

jam ante

sentenliam accepisse; ut jure se


probante, in Heiirico
natos
et
;

Deo

nigatiis et tnnc

dimiim
et

a reverendissinio Albirico

et

cnm

Heiirico esse

dam-

Ostien^i eiiiscopo

legato Sedis Apostolicoe per-

snasns pariter et dednctus. Veniens autein, cnm incredibili devotione susceptns est a popnlo terra;,
ac
si

cere potnit apud eos,

dc cajlo angeliis advenisset, Nec moram faqnod irrnentinm turb;is re-

primere nemo posset. tanta erat frequentia diebus ac nociibns adventantium,benedictionem expelentinm, flagitantium opem. Praidicavit tamen in
ci-

nos autemcum Ecclesia Calholica cerlam perpetnam victoiiam conseculos. 20. 5. Bernardus Tolosanos prcedicatione et Sed non praetemiracidis ab iioiresi expurgat. reamus, quomodo Deus responderit legitimo Bernardi Ajiostolatui tunc in prinio per ipsum edito

vitate Tolosa per aliquot dies et ca^teris locis, quae

miser
cissel,

illc

freqnentasset amplius, et gravius infein fide simplices instruens,

multos

nutantes

miraculo. Subdit enim haec anctor Prinium sane miraculum, quod per famulum suuni in urbe Tolosa Cbristus exhibuit, paralytici cujusdam clerici curatio fuit. Hnnc in doino regularium clericorum S. Satnrnini, quorum unus
Tolosae

' :

roborans,

errantes revocans, snbversos reparans,


et obstinafos auctoritate

ipse erat, ad petitionem abbatis et fratrum, circa

subversores
et

sua [iremens

noctis

crepusculum
iuvenit

visitans honio Dei,

moribun-

opprimens, ut non dico resistere, sed ne assistereqnidem et apjiarere pra;sumerent. CcEterum etsi tnnc fugit haerelicus ille, et
latuit
niit;p
:

dum

hominem, qui extremuin spiritnm

trahere videretur. Consolatus itaque miserum, et


data benedictione, egrediens (sicut postea confes-

ita

tamen impeditae sunt

viae

ejiis, et

se-

sus

est)

loquebatur in corde suo


fiducialiter

fidelis

servus ad
dicens
:

circnmseptse, ut vix

alicubi

postea

tulus,

Dominum, tam

quam

fideliter

tandem captns et catenatus episcopo traderetur. In quo itinere plurimis etiam signis in servo siio
glorificatiis est

Deus, aliorum corda ab erroribus

impiis revocans aliorum corpora a languoribus


variis saiians.
Est

locus in regione eadem, Sarlatum no-

Quid exspectas, Domine Deus? Generatio hasc signa quaerit. Alioquin minus apud eos nostris proflcinnis verbis, nisi abs te fnerint confirmata sequentibus signis. Eadem hora exiiiit paralylicus de grabato, et accurrens seculus et conseculus est eum, sacra vestigia devotione qua dcbuil amplexatus.Cui
subito

ubi sermone complecto plurimos ad benedicendum panes (sicut ubique fiebat) Dei famulo offerebant. Quos ille elevala manu, et signo in noc, crucis edito, in Dei nomine benedicens
est illi,
:

men

procedenti obvians ex concaiioiiicis unus


lectiilo

expavit, et exclamavit, siqnidem phaiitasnia putabat.

Quando enim de

cnin crederet surgere

potuisse? Egressam magis a corpore ejus


ipsa

animam
fidem

inquit, SCIETIS

VERA ESSE QVM A NOBIS, FALSA


SI

QVM AB
PA-

phantastice sibi apparuisse arbitratus, aufugit. Sed

HJ;RETICIS SUADEISTIR,

IISFIRMI VESTRI GISTATIS

demum

tani ei,

quam

caeteris rei veritas

NIBUS ISTIS, ADEPTI FUERINT SOSPITATEM.


Gaufrediis, siquidem
viro

TimenS aU-

fecit.

Egreditur exinde serino inter


et

fratres, curri-

tem venerabilis episcopus Carnolensiiim niagnus


ille

tur ad spectaculum tam jucuiidum. Ipse eliam inter

praej^ens

erat, et proxi-

primos accurrit episcopns


:

legatns

inde
pari-

mus

Dei

Si

bona, inquit,
lioc

fide

suinpserint,

pergitur ad Ecclesiani
ter concinente
tate
etc.

eo

i|)SO

qui convaluerat

sanabuntnr. Cui
nilul haesitans
:

pater sanclus, de Dumini virtute

praeeunte conclamatur in laudes Dei,

eodem

ego dixerim, ait, sed vere qui gustaverint sanabuntur : ut proinde veros nos et veraces D>i nuntiusessecognoscant. Tam ingens
multitutlo languentiuiii, gustato eodeiii paiie coiivaluit, nt per totain

Non

Pergit dicere de mullipliciqiii

signorum, ex quibus |iopuIus,


in arcuin
han"esi,

conversus

forte fiierat

cum una cum


licam,

damiians hsreliest reversus ad fidem Cathopravuin,


ista

provinciam verbum hoc

di-

sicque factnin, ut legatio

o|itiiiium

vnlgaretur
linuurit

et vir

sanclus per vicina loca regre-

diens, ob concursus intolerabiles declinaverit, et


illo

ire .

Audisti, leclor,

viri

saiictis-

finem fueril consecuta. Cum vero fuisset jam reversus sanctus Bcrnardus ex legatione ista, atque accepisset fidei constanliam Tolosanorum ; hortans
eos, ut qui errores illos sparsissent in populuiii,

sinii fideiii

lirmam deOrthodoxa tidequam tuebacertain certitudinemqne secu-

tur, et securitatem

persequi non cessarent,


ipsus
^
:

ista

gaudens

scripsit

ad

ram de

veritate Catholicse lidei

quam

priedicabat,

ut libera promissione, nutla

licet fide petenlis o|ii-

21

In adventu charissimi fratris et coabbatis


in his quBe dicta
et

tulante, spondeat in confirmalioneni Catholicaj ve-

nostri Beruardi de Grandisilva exullavimus et delectati

a Deo exhibenda fore miracula ? Vidisti, quod obediente Deo voci hominis in Catholici dogmatis comprobationem, Dens fidei saiicli viri probe responderit, ut quaecumque voluerit, ipse fecerit? Inqua quidem viri sanctissimi dignissima actione perspicne non Henriciana tantiim ha?resis tunc damnationem accepit, sed recentiores oinnes novatores Sacrainenturii ea !em cuni Henrico peritatis

sumus

snnt nobis ab

illo

de constantia

sinceritate fidei vestra; in

Deum,

de perseverantia dilectionis et devotionis in nos, de zelo et odio adversus hajreticos . Et inferius : Veritate nimirum per iios manifestata, non so-

lum
'

ia

sermone, sed etiam


Hern.
iii. c.

virtute, depiehensi

Vil. S.

I.

6.

Bern. Ep. ccvLi.

EUGENII

III

AXXUS

3.

CHRISTI 1147.
prodiisse
:

sunt lupi qui venientes ad vos in vestimentis ovium, devorabant plebem vestram sicut escam
panis, sicut

sunt iidem

siquidem plura

communia

habent, atque illud

cum illis primum secretum

oves

occisionis. Deprehensne vulpes,

cum

perjurio,

qua demoliebantur

pretiosissimam
:

mini, civitatem vestram comprehensae. Pro|)terea, dileclissimi, persoquimini el comprehendite eos, el nolile desistere donec penitus depereant etc. In fine autem bcec admoriuit dicens a Hoc etiam moneo vos, charissimi, quod et dicebam vobis cum prresens essem,
:

vineam Dodeprehens, sed non

pantes, de quibus

quod Manichaeorum erat ', usuridem superiori sermone . De: :

nique indixere (ut dicitur) latebras sibi flrmaverunt sibi serraonem nequam, istiusmodi scilicet
Jura, perjura, secretum prodere
iioli.

ut

nullum extraneunijSive ignotum praedicatorem


missus a

recipiatis, nisi qui

summo
'

seu a vestro
,

permissus pontifice praedicaverit. quit, prcPdicabunt, nisi mittantur


gatione bac satis. Porro hoc

Quomodo
? etc.

inle-

De

alias ne tenuiter quidera jurare uUatenus acquiescunt propter illud de Evangelio ' a Nolite jurare neque per caeliim, neque per terram etc. Quorum de juramento cavendo insaniam pluribus damnat et confutat idem sanctus Bernar:

Enimvero

eodem anno defun-

dus. Sed et praeter hoc de Manichsis,

quod omnes

ctum esse ipsum Albcricum episcopum Ostiensem legatum,virum praestantissimum doctrina, et vita>
sanctilate

qui de Ecclesia sunt,canes esse censerent et porcos,


ut idem subdit
erat,
De Manichaeorum quoque schola quod conjugium abhorrerent, cum tamen
:

conspicuum, coliigitur ex Gaufredi Cisterciensis Epistola, anno sequenti recitanda post Rhemense Concilium, cui interesse non potuerit idem Albericus, nuper mortc praeventus. Fuit au22. Bceresis Apostolicornm dicta. tem eidem S. Bernardo his diebus piignandum ad-

impudicissimis sese luxuriis jugiter inquinarent.

Ad

hcEC insuper ex eadern schola

Manichaeorum

illud erat, abstinere a carnibus et


Ccarne

omnibus quaeex

generanlur . Sed et nonnisi ex moribus Manicha;orura illud prodibat, quod tales esse haeretici

versus alios novos ha;reticos, qui cum certo carerent auctore a quo denominari possent, seipsos Apostolicos appellarunt, co difficilius curandos,

ne convinci possent

ut Orlhodoxi in Eccle-

siam
ctor
lat.
si

cum
:

Catholicis convenirenl.

Namde

hisidem

sanctus

Cumque

pateat opus,

non apparet au-

quod penes
nardus
'
:

rusticos

et illitteralos

homines

esset

ejusmoili pestis. De his nanique haec ipse S. Ber

Nunc autem
et

videte,

si

non

pro|)rie

: ita per ea qnae in facie sunt, cuncta dissiinuDeniqnesi fidem interroges, nihil Christianius : conversationem , nihil irreprehensibilius , et

daemonum,

non honiinum
:

ludificatio baec, seiilis

quae loquitur, factis probat. Vicieas

hominem

in

cundum
sua;
sis

qucid

pra^dixerat Spiriliis. Qtiaere ab

nemiiiem dabuiit. Quae hffiresectffl uuclorem non ex hominihus hahuit proprium ha:resiarcliam ? ManiclifBi Manem hahuere principem et praeceptorem, Sabelhani Sabeilium, Ariani Arium, Eunoiniani Euiioniium, Nestoriani Nestorium
:

lestimoninm fidei sute frequentare Ecclesiam honorare presbyteros, offerre mnnus suum, confessionem facere, sacramentis communicare. Quid fidelius? Jam qiiod ad vitam moresque spectat, ncminem concutil, neniinem circumvcnit, nemi-

nem

supergreditur. Pallent insuper orajejnniis,


otiosus, operatur manibiis,

ejusmodi pestes, singulae singulos magistros homines babiiisse noscuntur, a quibus originom siinul duxere et nomen. Quo nomine istos tilnlovc censebis ? nullo, qiioniam non
ita

omnes

caeteraB

panem non comedit

unde vitam sustentat. Haec quidcin ad formam


Manicliacorum esse compositi, Annalibus,
si

legas superius in

est

ab homine illnrum harcsis

etc.

Sed quod au-

actum, de ijisis scripta invenies. Prodihat insiiper et de M.inichcTis


ipsis est

cum

de

ctore carerent el nomine,seipsos nominavere Apostolicos. idem docet infcrins duin iiacc ait sanctiis

quod
cl

snltjicit: Mulieres, relictis viris,ef

item viri
sese
prJE-

relictis

uxoribus ad

istos se

conferunt, promiscuos

Bcrnaidus
Cliristi esse

Non ignoro
:

qiiod se et solos corjius


lioc

clandcstinos conventus ageiites,


spurcilia

mntuo

glorientiir

seii sibi

persuadeant,

omni
vetiis

polkamt,

cum tamen votum

qni

illuil

qiioi|ue

pcr.masnm habenl, polestatem

fcraiit cnstitalis.

se habereqnotidie in meiisa sua corpus Chrisli, et sanguinem consecrandi ad nutricndum se in cor-

Adhuc illiid, quod Tcstainentutn non recipercnt, sed Evangelium tantum ' ex Manicliaeorum istos schola prodiisse qiiis non
eodem sancto
istis

pus Chi

cessorcs

el nnmbra. Nemiie jactant se esse siicAposlolorum, et Apostolicos nominant, nullum tamen Apostolatus sui signum valcntes osleiidere . llacc de nominc, et siia ipsorum rrstimalione sanclus Reinanliis. Dc conditione aulem
isli

intelligat ? Scil adliuc audi cx

Rer-

nardo

alias his

admixtas

licTreses,

communcs cum
se genitosesse
Irri-

noslii temiioris novatoribns, ut

parcnlibus rnsticanis

et iinpiis

glorienlur*:

dent, iiuiuil, nos, qiiia baplizaimis infantes,

quod

ipsorum

isla superiiis

Biislicani

homiiies sunt
nuil-

oramiis pro mortuis,

(jiiod

sanclorum
:

siifiVagia

et idiutT, et

prorsus contcinplibiles. Scd non est

(dico vohis),

cnm

eis

ncgligenler

agendum

Porro mortuos postiilaimif, B. Et paulo post vivcntium fraudaiites anxiliis viventcs nihilomi:

lum enim

proDciiint ad impiclatem elc .

iius

sanctornm

(iiii

deccsscrunt, snlTragiis spolian-

23. !'orro de iiisanin Manichrporiiin vidcri pos'

Bcrn. in Canl. senu. lxv.


in Ciint.

' Jiicnli.

v.

Itorn. ibid.

'

Rnm.

X.

'

H".

III

Cmil. serm. Lxvi.

Hern.

serm. lxvi.

EtT(iENM[
tes .

III

ANXlis
siihjicil
:

;?.

CHRISTr

1147.
lios

<>

Et infcrius post

ista

ooiiriit;ila

siinos novulores, ipii


briitos ii^relicos,

neraiidissimos scclantcs

Non

crediint auteni igneiii

purgatoriuin resfare
soltitani a cor-

post inortem, sed statiui aniinani

percussi

iisdem plane iinincnsa CcPcilate plus deferant, quain Bernardo. IJl jiire
sit

pore, vel ad requiein

Iransire, vel ad dainnatio:

cum
iiain

Jeremia

exclamaiidum

'

Obshipescite,
isti

nem

Et adiuic eflutichanl illud

rcccalores

cceli, sicper Iioc.

Cum

videlicet reliqueriiit
el

ve-

sunt Apostolici, (nempe IJninani Pontiliccs), arcliicpiscopi, episcopi, presljyteri


dis,
:

aquarum vivenlium Doniiniim,


Quod ad
res speclat Orienlis
:

foderinl

ac per lioc necdan-

sihi cisternas dissijiatas oliin in ManicliaMs.

nec recipiendis

idoiiei sacranientis . Ihcc

qui
saii-

recitat, l^ariter el

confulat per singula idcin

Cosmiis

iialiiarclia Constanlinoiiolitanus ubi

eodem anno decem

ctus Bernardus.

Quein scientia divinilus

illiistra-

luin, in virtute iniraculoruin

iniiltipliciuin a

Deo

nienses sedisset, obiit successitque in locuni ejus (iit liabet Gra;ca series palriarcliaruin Constantino]iolitanoruin
)

missuin el probatum,atque egregiavita; sanctitate imbutuin, Uei amicum fuissecum certo sciani, ipsi
penitifsime iiduierendo, qui inluTsit Dco, securus
existo
;

Cliariton

cx

monacho

qui

sedit

mensibus

(ut

ibidem ponitur) undeciin.

deplorans ex Cliristiana cbaritate perditis-

Anno

(leriodi

Gra?co-Ronianae (iC40.

Anno
Eugenii

^Erae Hispan.

H8o.

III

Anno

Hegira; 542, inclioato die 2 Junii, Fer. 2.

Jesu

Clirisli

1147.

III

papae 3.

Conradi

reg. 10. Manuelis

Comneni

inip. 5.

1.

Ludovic. rex curce regni in sua absentia

consulit.

Odo de Diogilo lihro 7 puhlicavit de profectione Ludovici VII Francorum


1

A num.

2.

Ipse et

ad

S.

ciscuntur.
Pasclia

Romanus Pontifex Eugenius venit,

Conradus imp.

in

Orientem profiet
Illo

in Ecclesia B. Dionysii celebravit.

regis in Orienlem, a Chiffletio editos, ex

quihus

quEe ad pra^sentem aiinuni pertinent,


nostro instituto

prffiterinissis

anno Duin

in quarta feria Pentecostes

edictum

accidit.

a B. Dionysio vexillum et abeundi licentiam

vicus rex,

iit

non necessariis, referemus. LudoiiarratOdosub finem lihelli 1, omnes

petiit (qui

mos seniper

victoriosis regibus fuit) rex

ad Circumdedernnt
lituagesiir.w,

me

(id est,

ad Doininicam Se-

quse hoc anno in

diem xvi

inensis

Februarii incidit) Stampas vocat, ut pariter elige-

planctum niaximum excitavit . Postmodum veniens, papain et ahbatem, et Ecclesite nionachos invenit cougregatos. Deinde sumpsit vexillum desuper altari, et perain et benedictionem a summo
Pontifice.

quod |iariter tolerarent . Congregato episcoet nobilium magno nuinero, sanctus Bernardus de Alemannia redux prsentiain suain obtulit, et concionem hahuit. Interfuere qui dicerent,

Ait postea

poruin

venisse.
eiiini

Eum

prfecessit

Odo lihello 2, regein Metas Conradus tmperator. Hic

rent GrcTCos fraudulenlos esse, sed rex fraudes non limuit. Pra^lati Ecclesia? et regni optimates juxta

facullatem

sibi

a rege factam

elegere Siigerium

abbatem Sancli-Dionysii, et Guillelmum Nivernensein comitcm, hujus nominis II, ad regnum in regis absentia regendum. Sed Guillelmus se a Cartosa devoverat quod cito post effeclui mancipavit .
:

in Pentecosten, ille iu Pascha jJTOcessit; Ludovicus de Beato-Dionysio movit pedem, Conradus de Ratispona. Perventum est Vormatiam feslo die ApostoIorumPetriet Pauli, nempe diexxix Juuii per Hungariam diehusquindecim transitnm cst, indeque occurrit in adilu LJelgariffi liellagrava Bogarensis, sic nuncupari solita. Constantinopoli
;

Ludoviciis rex festuin sancti Dionysii


celcbravit.

cum

Graecis

ludeque in

Romaniam
media

post exercitum
sui parte defe-

Post discessuin regis ah EcclesiaSancti-Dionysii, ut


refert

suum

jirogressus est, et sol

Odo
et

libello 2,

sociuin

Rhemensem

Sugerio in regni cura dedit archiepiscopum (neinpe Samgladius


saecularis
tertius

sonem),

Radulphus coines (nempe Veromandeesset


,

ctionem passus est, die Dominica, VII kalendas Novembris. Quain ecliiisim illustrem fecit Basilica Sancti-Stephani Catalaunensis cum primario allari,

duorum) ne

eo ipso die et Iiora ab Eugenio

papa

III

additus csl . Indicitur dies in Pentecosten profecturis, etcivitasMetensis ad conventum habenduin


elifiilur.

aliisque tuin episcopis,


leinni

tum

cardinalibus, ritu so-

consecrata,

ut antiqua; ejusdem Ecclesiaa

Tabula; docent.

BaRON.

TCMLSXIX.

10
3.

EUGEXII
Vtrlusque itinerariutn.

III

ANXtTS 3.

CHRISTI 1147.
:

Interim Aleinan-

papa^ Parisios dicitur

Secessit in

jiarles Gallia%

noriim exercitu (quia Constanlinopoli Antiociiiam \crsus brevissimum per lconiurn, sed periculosis-

cui Parisius approjiinquanli rex Ludovicus et episcopiis

ejusdem
et

civilatis,

cuiii

muUitudiiie cleri.

simum iter arripuerat) Gra;corum dolis, Turcorumque armis paene confecto, eorum imperator
Conradus
sis,

corum

laicorum, occuiTiint

(1)

Verum

paulo canoet

posl iste

anonymus

dupliciter errat, ut

me

Parisiis

triginla millitnis iniliium

suorum

ainis-

agentem monuit

vir CI. Claiidiusdu Molinet,

Ludovicum, opem al) eo el solatinin quffisiturus: etcum eo ad lacum Nicajnum apud castrum Lupar colloquium luibuit sub inivenit ad rejjem

nicus regularis monasterii Parisicnsis Sanclac-Genovcf;e. Nain iliidem

num. 12

ait,

apud regem

Pontiticem adliuc Parisiis agcntes actum fuisse de


canonicis regularibus ad Suicts-GenovefLC Eccle-

tium Novembris. Tost fcslum samti Martini rex ad castrum Esseron venit, hinc Demetriam, timi denique Ephesuni, Smyrna et Pergamo ad sinistrain
relictis.

Hinc ituin Laodic.cani, iinde


iniidiis,

in

montana
Jadis-

siam inlroducendis. Sccundo, id faclum fuisse ad preces Odonis abbatis Sancti Victoris Parisiensis ctim ttimen id contigerit anno seinslaiitissimas
;

cdnctus Francorum exercilus, Turcorum pariter


ct

quenti, et rege
6.

jam

e Giillia absente.

Graecorum circuniseptus nuario sequentis Christi anni


periit.

mense

Reformatio

in

magnam partem

S. Genovcfce inducta.
in Epistola

Ipsemet enim

Ecclesiam

Parisiensem

Eugenius

Hacc

summarie excerpta

ex sex prioribus

Odonis
l.

libellis.

ad Sugerium abbatem data, quae est XXVII inter Ejiistolas Sugerii tom. iv Duchesnii,
:

Guillelm. 11 comes Nivernensis

sianus.
dus.

fit

Carthusupplen,

ait

Inde

est,

sicut tua
filio

novit dilectio,

Nunc Odo
et

ex

aliis

historicis

cum

charissimo

nostro Ludovico

quod Francorum

Guillelmus Secundus
religiosus

comes Nivernensis
his

rege contulimus

(lioc

anno) ut in Ecclcsia S. Ge-

laudatur ab Hugone monaclio Autisiodorensi in Chronic. Anno Mf.XLVii, Guillelmus Nivernensis comes,
verbis
:

princeps pius

novefae religiosos fratres ad Dei servitium ponere-

rclicto saculi principatu et

omni honore

calcato,

Quod brevitate temporis prohibente, secunduin ipsius et noslrum proposituni, nequiviinus cffectui mancipare. Verum quia vices regias in
inus.

Carthusiam

petit,

ibique Deo in huniillima pau-

Galliarum
liia

partibus dinosceris
tibi

perlate conversans, infra

annum

conversionis suae
Guil-

prifsentin

scripla

felicem terminat

cursum

vita; . Ei successit

liriorem abbatis villae in

exercere etc. Per niandamus, quatcnus abbatem liberum et abso-

lelnius, hujus iiomiiiis III, filius cjus, qui

cum

lutum

ibi statuere, et

oclo fratres Ecclesi.x Sancti-

Renaldo

fralrc

Hierosolymilanuin

ilcr

cuin Lu-

Martini de Campis cjussocielati studcasdeputare.

el duce Aquitanorum anonymus, qui scripsit Originem et Historiam brevem Niverncnsiumcon:itum,reciBiblioth., pag. 399. tatam a Labbeo tom. 5. EiiQenius PP hoc anno in Frayiciam venit.

dovico rege Francorum


arripuit, inquil

Quibus cx verbis Iiquet primo, refnrmationcm in Ecclesiam SancL-e-Genovefjc, qua? semper fuerat

canonicorum s;ccularium, anno tantiim sequenti Siigerio jam rcgni administratore, inductam esse. Secundo, id factum non essc ad preccs abbatis
S.uicli-Victoris
Parisiensis, qni erat Ordinls

Baronius

num.

3 et seq. verba

facit

de ad-

canoet

ventu Eugenii III in Galliam, ad quem refercnda qna; habet Clironicon Divioncnse tom. i Biblioth. mcxlviii, Eugenius papa et Labbci relatum Ludovicus rcx Dominica medim QuadragesimcC fueruiil pariter Divioni, et in crastino, secunda videlicet feria, consecrata est Ecclcsia Divioncnsis ab eodem papa. Baronius ibidem ail, Ludovicum
;

nicorum regularium, sed juxta jussionem papae


regis.

Eugenii litlene data; Linconis 111 kalend.


III

Maii, ubi idco Eugenius

eo die in Ilaliam peret

gens versabatur.

Eodem

die

in

cadem urbe

Episfolam xxviii cationicis Sanctce-Genovefcc, inter Sugerianas, qiia mandat

idem Pontifcx
honeste

scripsit

ut

recipiant

fratres
se

Sancli-Marlini

de

regein

eum

Parisiis

cxspectasse el cxcepisse, in-

Campis ad eos a Sugerio

mandanlo mittendos.

nixus Vita S. ^VillcImi abbatis Roschildensis in Dania, a Surio ad dicin vi Ajjril. relata. Al praeler-

quam quod eamdcm


interpolavit, seu

Surius, ut ipsemet fatelur,

7. A Sur/erio,sed jussu Eugcniilll. Dcnique Sugerius dedil ad Eugeiiium jiapam Epislolam xi, ex qua apparet canonicos San-Genovefianos Eu-

plenimque phrasim mutavit, discipulus hujus sancti abbalis, qui eamdcni conscripsit, minus dislinctam rcruin quas in Gallia gessil cognitionem habuit. In Aclis sanctorum
Bollandianis ad (liem sextam Aprilis stylo piimo-

genii

111

voluiitatiacquiesccntcs, autsaltem acquiecl

scere

simulanlcs euni convenisse,


si

lioc

solum

luodo rogasse, ut

placerct

regulares viros in
tolcrabilior

Ecclcsia Sanct;c-Genovcf;e excipi, et San-Victorinos

canoiiicos jiiberet admitti,

cumquibus

gcnio ca cxhibelur,

et cap. 1,

num.

40,

deadventu

csse posset conversatio proplcr instituli cognalio-

(l)

Eugcniug

Pariiius subatilil us<iuc ad quarlara

ffiiara

IVnlecoslP, id

fsl,

nsqiu'

ail

dicm xi

Juuii.

Tuui Meldas

Iraiisiil.

Narral

lia>c

ad Wibalduui abliatcin Corbeiciisem K|iislola. (|ua; iiilcr WikiMianas cst x\v. In ca vero scribit |)ervciiisse se ad 3. Dionysiuui fcria lcrtia rcnlccosle, liiiic aiilcm prohibiluni fiiisse nc stalim |iapaui adircl, proptcr n tmmiltuni maximmn ipii iii exilu doniini regis cirra dorainum papain adcrat . Va \\n discimus l.ndovicuai ct l^iifieiiiuiii diuliirniorciii cousiicUidinero siiniil PariHis babiiitisc. Ladnvlcum vcrti in sacrani cxpcditinnein a;i di pcrrciissc. t\ ca iirbc movcns Kugonius Iransiit Allissidurum, ut fl fagiue noUI ; tA looge anlcIJeDriciis iHOuaclius in sua

ipiam idcin

Pagius definial, cn Iransicral, ciim ibidcin dic


i.ii
I

III

id.

Jiilii

biijus

nnni

sigiinril

bullam prn

monastcrio Pclrisbuscnsi in diirccsi


,Mansi,

i:onilanlicnii, (|uam bnilai

iiin^',

S|iicilef:, iihi

dc Dipiomatibus buju9 Ccenobii pag. 103.

EUGENII
iieiii, (iii;uii

II

ANNUS

3.

CHRISTI 11

/|7.

11

CLim monacliis Benediclinis cuni quiipsis

ubi Pasclia

cum

rego celebravit. Meldis versaba-

bus
ab

iiulla

erat,

aut esse polerat commuiiis

ageiuii latio.
ipsis

Quibus rationibus pensilatis, aliis(|ue |)iociiictis, Eugenius 111 mandat Surierio,


rcgulares
Sancti-Victoiis, noii
III

ut discimus ex ejus Epislola ad Stephaiium Aiigli;e regein dala, et tom. x CoiiJiilii,

tur VI kalendas

cil.
III

ut caiioiiicos

vem

pag. 1070 relata, inde^jue noiidum discesserat kalendas Julii, (|uo die Theobaldo Cantuarieiisi
festivitatem
saiicti

monachos
cellis

iiitioilticat.

Ea luigenii
t

ad Sugeriuin

aichiepiscopo

Lucoe anni

se-

Epistola iiiterSugerianas ordiiie est xxxii, dala Ver-

quentis

praifixit, ut

dirimeret coiitroversiam, qua;

X VI kal. Juli/, seciuenli

tiam

Cli risti

auno.

Ad

inter euiii et Bernarduine|)iscopum Sancti-Davidis

eam

lespoiidet Sugeriusdicla EpislolaxLse magiia

dejure metropolico
genio
III dalffi

cura exseciilum essequodsibi praeceperat, priorem Saiicli-Viclori in Festo sancti Barthulomcei ad


Ecclesiam Sanctas-Genovefae cuin diiodecim canonicis regularibus

erat. Liltenc ea de re ab Eureferuntur tom. x Coiicil., pag. 1048.

Autisiodorum ilerum
ab eo eniissa
cilata,

venit, ut

demonstidt Cliarta

et in Biblioth.

Cluniac. pag. Illl re:

solemniter induxisse,

et

eadem

cujus

Iikc est

clausula

Dat. Altisiodori

die abbatein

Quare luec reformatio, liltei'8e(]ue laudatae ad annuni sequentem revocandx'. Hoc Sugerii faclum valde placuit divo Ueriiardo, qui Epistola sua novo ordine ccclix,
benedici curasse.
gratulatus est Sugerio de ea reformatione feliciter
instituta, et Epistola ccclxx,

per

nianum Guidonis
Ponlitic.

S. K. E. diac. card. et can-

cell., VIII

kal.Septeinb.,lndict. x, Incarnat.
domiiii

Dom.
pa[ia!

anno mcxlvii, anno tertio .


10.

Eugenii

III

Ejusdem
tantuin

itinerarii continuatio.
veiiit.

Auti-

ad eumdein Ecclesiani
iiioiite

siodoro primuin Cistercium

Maiiricus qui-

de Monle,
silam. et
8.

scilicet

Sanctai-Genovelic in

po-

dem semel
alii

eum

Cistercii tuisse scribit, nec

Odonem novum abbatem commendat.

ab eo dissentiunt, eamque profectionem cuin


est illud perrexisse,

senti in Galliatn venit.

Eugenius 111 non annu superiori, sed prceEuyeniuin 111 boc aiiuo, non vero superiori, ut male aliqui historici et

anno sequenti, quo certuin


connectit;

verum hoc eliam anno Euffeniwn

Ci-

crilici

Iradidere

in

Galliam venisse lestanlur


et

Joannes de Ceccano iu Chron.


sinensis, qui

anonymus

Cas-

stercium iuvisisse deinonslrat Diplonia ab eo XV kal. Octob. concessum moiiasterio Yargua}, postea Filerium traiislalo (situm illud in Navarr^e et CastellcB

anno mcxlvi, qui nobis est mcxlvii, iiiquit: Idcm papa Burgundiam ingressus a Ludovico rege Francorum apud Divionem honorilice susceptus est, cuni quo Pascha apud Parisius celebravit, ejusijue tutelae regno Francorum dimisso lid est, coniniendato) idem rex cuni magiio exercitu

conflnio); die enim illo, sequeiUi anno Eugenius in Gallia aini^lius non versabatur. Diploma illud a cardiualibus octo subscriptum, et ab Oihenarto in Notitia utriusque Vascoiii;e lib. 1, cap. 3, recitatum dicitur datiim apud Cistercium per

Hierosolyinam perrexit. Quo etiain aiino Conradus rex Secundus.Alemanniae cuin ingeiili exer-

manuin Hugonis presbyteri cardiiialis, cem domini Guidonis S. K. E. diac.


caiicellarii

agenlis vicardin. et

XV

kal.

Octob. Indict. x, Incariiat. Do-

cilu per Ungariam Hierosolymam profecturus, Coustantiiiopolim devenit, ibique Ludovico socia-

ab imperatore Emmanuele cognalo suo honoriQce suscepti, per Iconium desertuin ingressi
tus, et

min. anno mcxlvii, Pontificalus vero doniini Eugenii papae III anno iii , Sed loco Indict. x (juce hoc anno cuin mense Augusto absolvitur, legen-

dum
cio

Indict. xi,

uttam annus

Clirisli,

'|uam anniis

sunt, et
alii

quamplures de exercitu

faine perierunt;

Pontificatus Eugenii manifestum

faciunt. Cister-

a Turcis occisi suut. Sol obscuratus cst IV kal.

Nuvemb. (legendum
error librariis vei

VI f kal. Novemb.,

isque

exscriptoribus altribuendus).

Eugenius papa Antisiodorum veniens, monasterium Sancli-Mauri sub obedientia inonasterii Ca.
sinensis dientia

mauere continnavit, abbate prius ab obeepiscopi Andegavensis soluto. Indeque

Treverim veniens ab archiepiscopis et proceribus Alemannia; bonorifice susceptus est . 9. Ejus itinerarium. Ubi iu Burgundia Pontifex fuit, Cluniacum invisit etPrivilegium de-

Aulisiodorum rediit, ibique scripsit Epistolam XII, tom. X Concil. pag. 1038 relatam, et Sugerio abbati inscriptam, in qua ait se locum ad celebrandum Concilium jam designasse. Ubi loquitur de Concilio Rhemensi, quod const-at die xxii mensis Martii habitum fuisse. Ea Epislola ab Eugenio scpipta Autissiodori, 11 nonas Octob. Ex quo valde coiifutatur eorum error, qui Concilium Rheinense praesenti anno afflgunt.
ordine
11. Virduni transtulit reliquias S. Vitoni.

ex

Autisiodoro
dictis

Catalaunum profectus
2,

est,

ut

jialet

dil

abbatne Bonaevallis quo

eam sub

patrocinio

tancti Petri posuit, et


lirniavit.

exemplionem adeciinis con-

indeque ad civilatem Virdunensem. Monachus enim anonymus Sancti-Vitoni Virdunensis in Continuatione Hist. Virdunensium episc.

num.

Cluniaci per inanuin Guidonis S. U. E. diaconi card. et cancellarii, Vll kalend.


April., Indict x,

Datum

scriptae a

Laurentio Leodiensi, tom.


:

lucarnat.Dom.anno mcxlvii, Pontilic. vero domini Eugenii III papae anno tertio . Uecitatur illud a Manrico boc anno cap. 15. Inde Divionem profectus est, ibique a rege exceptus,
uti

Spicilegii, ait

Anno

lucarnat.

expeditio Christianorum

Dacheriam quo contra paganos a loto


1:2

Dom.

mcxlvii,

Romano imperio

processit,

etc.

doininus papa

jam diximus, Divione Autisiodorum


post

paulo

venit, ut ostendimus, et Autisiodoro Parisios,

Eugenius in Franciam venit (errant ita(|iie, (|ui hanc profectionem iii annum praccedcntcni rclraxere), et ad consecrandum B. Virginis [)riticip;ilem

12

EUGENII

III

ANNUS

3.

CHRISTI 1147.
Wille/mus Eboraccnsi pra-sidatu

EccIesiam,adoininopraesuleVi[tluiiensi, Alberone

14. [n eo S.

nomine, multa prece evocnlus. Sulxiit postea Kugeiiiuni papani nonis Novembris eam urljeui iiigressiiiii, qulnto idm ejusdem mensis solemniler
transtulisse corinis sincti Viioni.
12.
Ail Crucesignali a Turcis mole hahiti. 5 el seq. GuiUelnius Tyrius lib. 16, cap. et narrat, Ludovicum regem el Conraiiiim

depnsitus.

Gervasius in Cliron.
in
liiinc

magno

errore

Concilium Rhemense
in CoMcilio Parisiensi,

anutim

rclrahil, et

depo?ilione;ii S. Willelmi arcbiepiscopi Eboracensis


iil

ipsemet asserit, factam,


:

ei iiialo ntliilniit,

scribit

enim

Astiteriint in lioc

num.
seq(|.

Concilio

cleiici

Eboracensis Ecclesine

una cuni

Henrico Miirdac tunc temporisabbatedeFontibus,


accusanles

imperatorem an. mcxlvi, mense Maio Hierosolymitaiiam expedilionem suscepisse, viajque se dedisse, et diim Conradus in Licaoniam, cujus metropolis est Iconium, iiertransiret, congregata

Willelmum Eboracensem

archiepisco-

pum,

et dicentes

eum neqne

canonice eleclum,

neque legitime consecratum, sed aucloritate regia


intrusum. Tandem pra-fatus Willeliniis conviclus
et

maxima

Turcoruni miilliUuline conturbasse legioiies, et

Soldanum
in

Iconiensem
paucis ex
licet

depofitns

est,

Alberico Hostiensi episcopo pro,

eas irruisse. Evasit

nunliante
auctoritate

sententiam
Apostolica

et

dicente

Decernimus

tamen

, inquit

Tyrins, D. iinp.

cum

Willelmum Eboracensem
,

principibus snis; el

cum

residiio

snorum,

archiep. a pontificatu deponendiiin

cum

difficultate nimia, post dies aliquot in partes


:

Nicese se conlulit. Subdit Tyrius

Accidit anno

ab Incarnat. Domini mcxlvi, mense Novembri. Verum discessum Ludovici regis et Conradi imperatoris ex Occidente, et cladem Iconiensem ad pra;sentem annum pertineie demonstravil Baroiiiiis,
et ex iis qua^

eo quod Stecanonicam eleclionem enm nominavit. Cum igitur dominus papa Eiigenius beatum Willelmum Eboracensem arcliiep. p.\Risius (non vero Rlieinis, ut antea dixerat) miplianus rex Angliae
ante
nori parte cardinalium sibi consentiente, propria
voliintate, ut praedictum
est, de|)Osuiiset,

capitiiin

jam diximus

certo constat.
ait

Fallitiir

lum Eboracensis

Ecclesice ad ejus

mandatum

tamen

cardinaiis

doclissimus, cuin

Tyrium,

qu.-edeanno cladis illius habet acce|)isse a Sugerio abbate in Vita Ludovici VII; is enim Lndovici tantum VI, cognominali Grossi, Vitam elucubravit, et duo historici a Ducliesnio tom. iv publicati, qui aliquot annos Vila; Ludovici VII iu lilteras misere, non raro in Cbroiiologiam peccant. Tyriiis vero,
licet in

uniim conveniens, elegerunt arcbiepiscopum, pars capituli major dominum Hilarium Cicestriensem episcopum, pars altera Henricum Murdac abbatem de Fontibus. Pra'dictus aulem pajia Eugenius, cum
utraque electio se(|uenti hyeme
dac confirmavit,
electae [lersoiue
et
ei fiiisset Aiitisio-

dori piffisentata, electionem prffidicti Henrici

Mur-

Pra'fatione libri 16 testetur, se sequenlia


iis

plurima tameii commendatione cassavit, et ipsum


alteram

cum

parlim fide oculata conspexisse, partim ab


gestis interfuere didicisse,

qni

eum tamen male

quaii-

doque edoctum
vici regis et

fuisse,

tam ex narratioue

pra?t'ata!

Henricum propriis manibus consecravit. Willelmus autem hoc modo depositus rediens in Aiigliani inansit apud Winloniam cum Henrico ejusdem
civitatis episcojio,
et

cladis, et ex iirava

connexione profeclionis LudoConradi imp. cum anno mcxlvi, quam

usque ad obitiim Eugenii papac,


per

praidicti

Henrici episcopi

omnia

consiliis

ex variis ejus erroribus Chronologicis in postliac revocari nou debet.


13. Sy)iodus Parisiensis.

dubium
7 ad 12.

inlnerebat. Depositionem aiitem S. Willelini ad liunc anuum pertinere testantur Annales Winlonieiises, jiarte
i

A num.

Angliie Sacra-, pag. 300.

M. Gislebertus I'orretanusex canonicoelTlieologia!


professore clarissimo creatus esl e|)iscopus Piclaviensis, postiiuam

15.

Henricus Murdac in cjus locum subrogatus. Joannes prior Hagiislaldciisis iii Cliron. ad an-

ab adoltscentia us(|ue ad
Gallia!

iilti-

mam
|)hia)

senectulem in diversis

locis 1'hiloso-

lelmo

iium MCXLVii, qiii illi cst mcxlviii, eadem de Wilet de Henrico narrat; sed locum Concilii
:

studium

coluisset, et re ac noniine magistri


,

tacet, ait(|ne
(ialliis)

Eugeiiius pajia in Gallis (legendiim


edicto ab arcliiepisco|iatus

officium admiuislrasset
lib. 1, cap. 50,

uti

liabet Olto

Frisiiig.

Concilio pnvsidens Williclmuiii Eboracen-

qni de co ibidem apnd Daronium

suin

generali

Ebora-

nuiii. 10, adjicit: Is itaque i^rinio

Anlisiodorum,

ceiisis oflicio

et

bciielicio
:

amoveudum

censiiit.

post Parisios vocatus est. Erant iiiter ciclera (jua)


illi

Alii|uibus iiiterpositis
inii

Litem lianc eorum direcivitatem


ii

objiciebanlurde divina Majestatc (piatuor capiBaroiiiuin

Aposlolicns consecrans Ilenricum archiejiisco-

tulaapud
.\utisiodori,

legenda. EMstimal

is

lam

piim Eboracensem
iiiini.

apud

Treveris in

celebrasse
lus

(luam Parisiis Eugeniiiinlll convuiitus verum conveiilus Autisiodorensis nulParisieusis,


feslis
iii

octabis sancti .\iidrea',

Doininica

meminil; convcntus vero


audilns
lioc

iii

(|uo

nicam

II

Hoc vero aniio Oclava S. Adventus iiicidil. Deiii(|iie chroiiographus


liiiiic

Adventus DoAiidrcjc in Domi:

(lisleberlus

aiino

Pasclialibiis

Mailroseiisis ad

aiiiium scribit

llcuricus

habitus

esl, et

generalc Concilium

annum
liiiis

se-

Murdac abbas de

Foiitibus eleclus est in arcliiepiet

(|uciitcni
iierLtiir.
(|ui

indiclum, ut Giliberti causiu

inipo-

scupuui Eboraceiisem,
,

consecralns est a papa

E\ i|uibus mauifestuiii lit, Eugcnium III, Pasclui, (jiiod lioc auno in iliiiii xx uiensis
iiicidit,
(lics

Apiilis

l*arisiis

celebravil

iiiiillos

aiitc

Eugeuio Treveris Domiiiica secuuda .\dveiilus DomiuiB.Unare lapsusest Alfordus iii .Vnnal. Aiigl. nbi aiino mi.xi v, lleiirici Murdac consccralionem
iclerl,

P^liiin illud

Gallius iiilrassc.

qui tameii iiiim.

uani

improbans,

cum

EUGENII
Haroiiio
iii

III

ANNU.S 3,
lanien

sunt,
aniio

CHRISTI

1147.

13

Appendicc pnulcnler
piitavit

ait

Ita

Carnotensibus, d(xtorum viroruni, qui eos secuti

nt niliil tlerogatnm veliinns sanctitati Bernardi, (|ni


tavit cans;E (jnani

mortem

esse jiisli.-simain, falsa

.>icxxxviii.

Ganfridi Carnoteiisis collocantium Mabilloiiius tom. ii Analect.

(lece|>tns insiiuKitione

apnd enm liand

dnliiffitidei essetn.

eornm, (inornni existimatio Interdnm enim

IX kal.
nis,

pag. 530, refert ejus elogium, in qiio dicitur eum Februarii egressum esse do ergastnlo carei(ine successisse
uli ex

cunligisse se decipi, falsa relatione polentiuin, snis


ipse teslatnr Epistolis.
16. Ei/geniits IJl Ti'evirim venit.
lib.

Goslimtm,

([ui

nepos ejus
itaqiie

erat,

Bronverns
civilatis

Actis publicis Ii(|net.

Pervemt

13 Annal. Trevir.

nnm. 63

prodit, Baldriatm

e castello Florinensi Leodiensis dioece:-is ortnm,

constitnlnm fnisse magistrnni scliolarum


Treverensis ab Alberone arcliiepiscopo,
res

Gaufridus nsque ad se(|iieiitein Cbrisli aiiniim. Ue legatioiiibiis ei a Sede Aposlolica commissis suis locis egimus. Inter Enislolas Nicolai Clarocvallensis diini S. Bernardi notariuseral, refertur (iiue ab

et

postea
litle-

ab inclyto

islo

prKsnle gestas memoriae

anno superiori in persona ejusilem sancti Bernardi scripta comiti et baronibus Britannioe pro negotiii

risqne sacrasse. Pra-cipitabat annns, incinit Bron-

verus ex hoc historico,


praecedit
accessit.

cum Eugenins Virdnno

di-

gressns, Belgicam adiit, et pridie

ejns diei, quai

qua Nicokuis ait Venit ad Dei doininus Carnotensis, qni plenius vos doceat, qute dicta et facta suiit, et ostendat lar:

crucis ordine xiv, in

vos

homo

Dominicam Adventns, urbem proiiins Nominat Baldricns cardinales et prsesules


Eboracensem arcbiepiscopnm.
Natales illuxere a clero
est

gissimam veniam, qux

qni papani Treverim inennteni comitati snnt, et


'm\ev SiWoi nenriciim

in litteris domini papte super eos, qui cruces siisceperunt, continetur . Ex quibus vides illustrem hunc pr;csulem usque ad
vitffi

tiiiem i)ro Ecclesia laborasse.


19.

Cum
in

auteni

feria;

Cbristi

Nicolaus Muzalo

fit

patriarc/ta

CP.

\d

urbem deductus

ad Basilicam Paulinianam,

quani pridie kalendas Febriiarias aiini inenntis dedicavit. Engenii III itinerarium ad varios scri-

23. Inlerponlificium palriarcliatus Constanlinopolitani, juxta anno superiori narrata, duravit us(iuo in
tis

num

ptorum errores profligandos nobis diligenter describendum fnit.


17.

anni,

dictus,

diem xxvi meusis Decembris prEesenpostea Nicoiaus monacbus, Muzalo antea archiepiscopus Cypri, ad thronum
et
fuit,

Profectio
-23.

Tolosana divi Bernardi.

Constantinopolis evectus
episc.

ut

habet Catalogus

num.

12 ad

Ilenricus hfpreticns, qiii

jam anno

Mcxvi errores suos spargebat, ut fuse ibidem ostendimus, boc tempore in snscepto consilio persistebat. Nani divus Eernardus in Epist. ccxli ad Idel-

Bjzaulinorum. Cinnainus lib. 2 num. 18, postquam locutus est de Conrado imp. Constantiait
:

nopoli a Manuele imp. exceplo,


btec geruiitur, imperator

Interea

dum

fonsum seu Alphonsum, hujus nominis Primum, coniitem Sancti-^-Egidii ac Tolosanum, currenti anno scripta, ut talem virum in sua ditione impuiie grassari non sineret, ait Inquire, si placet, vir
:

Nicolaum quemdam Muzalonem ad patriarchalem sedem provehit, qui iu


Ecclesiasticis

primum

sianique

Cyprorum adeptus,

dignitatibus versatus, Eccleultro postmodum


ut res administrare coepit,
injuste

inde recesserat.

Verum

quomodo de Lausana civitate exierit: quomodo de Cenomannis quomodo de Pictavi, quomodo de Burdegali nec patet ei uspiam
nobilis,
,

reversionis aditus, utpote qui fcEda post se ubique


reliquerit vestigia. Addit sanctns abbas se

cum

ut qui nactus fuerat, sacerdotium quoque deposuisset . Hiec narratio Udem adstruil Catalogo episc. Constantinopolitanorum citato, et

oninium slatim ora in euni commota suut, occupatum ab illo thronum clamantium,

cum

Ecclesia,

quam

episcoporum manu, praicipueque cuni Ostiensi episcopo ab Apostolica Sede ad boc ipsuni ilhic
directo
proficisci.

Baronium Nicolai Muzdlonis inortem cuni anno mcxvii male copulasse, eunique cum Nicolao
ostendit,

Loquitnr de Albeiico CluniaII

censi nionacho ab Innocentio

cardinali creato.

Cum

vero continuator Aimoini in fine sui Operis,


esse

gramnuitico confudisse. Prajterea uon bene scripsisse Cliaritonem Cosma; Attico successisse. Suspicor eum incidisseinCatalogum episc. Coustanti-

aliique doceant,

secutum

Alphonswn comitem Tolosanum Ludovicnm VII Francia; regem,initio

uopolitanorum depravatum. Hic itaque Nicolaus est hujus nominislV.


20. Gesta in Uispania a crucesignatis. Redeo ad Bellum Sacruni. Non est recognitum vicinis temporibus, nec auditum a diebus sajculi,

mensis Junii

in Orienlem proQciscentem, ubi anno insequenti obiit, teste vulgato Boberto de Monte,

perspicuum est sanctum Bernardum eam Epistolam dedisse, et saciam expeditionem suscepisse
ante Alphonsi comitis e Gallia discessum, sed obscurum, an ante vel post conventum Stanipensem, cui

taiitum convenisse exercitum, exercituin, inquam,

grandem

uiiiiis.

Fueruntque

signati titulo Crucis


fuit aucto-

iu vestibus et armatura.

Visum aulem

sanctus vir interfuit.

ribus ex()editionispartem exercitus

Laudatur Gaufridus Carnotensis episc. Bernardus Gaufridum e|)iscopum Carnotensem celebeiTinmm in partem solliciludinis vocavit ut
18.

in partes Orientis,

deshuari alteram in liispaniam, terliam

unam

testalur Godefridus in ejus Vita lib. 3 cap. 3, cujus verba apiid Baronium num. 18 legenda, quibus

vero ad Slavos, qui juxta nos habitant , inquit Helmoldus, qui Lubecensis erat, iu Chronico Slavorum cap. 60. Narrat capitibus sequentibus prinaim exercitum, qui et maximus erat, abiisse terrestri,

manifestus

flt

error San-.Marthanorum

in

episc.

itinere

cum

rege Alemannia; Conrado, ei

14

EUCiENII

III

ANNUS

3.

CHRISTI 1147.
AiiiiiirUiut

rege Francia; Ludovico, ac praecipuis utriusc|ue regiii principibus secunduui vero navaleni exer:

cuncla fiieiant

(lua;

parla labore.

Viribus exliaustis consumptus omnis escis;


Ohsiilibusque datis
Viveri".

jam pacis

foedera quajrunt.

citum navi^'are coepisse Oceaiii


venirent in

spatia,

Britanniani, ubi torsere vela


,

quous^iue verius

cmu

requirunt regi sua, sc quoque dedcrunt.

Reddilur ac Banos castellum nobile quoddaiii.


Inclyta Bajona
"...

Hispaniaui
GalicicC

applicueruntque

aii

Portugallensem
:

Redilitur invictis vexillis imperatoris


iNobilis

urbem, adoraturiapudSanctum-Jacobum et hoc solum prospere cessissc deuniversoopere, quod peregrinus patravil exercilus . De boc navali exercitu Hovcdenus part. i, jiag. 489, htec scri Inlerea qnidam exercitus viroruni nou pobit tentum, nec alicui magno duci iimixus, nisi Deo
:

urbs

alia,

qu!B ferlur, voce Beza ^

magno concussa tremore, coUum submitlit honore. Et gaudet reddi cum non valet esse rebellis. Mauri, Ca'tera castella qus sunt ea ciixa Oiimia cum redduntur, vitam pro muncre poscuut,
Visis tot signis

Deposilo prisco,

elc.

Urbihiis his cunctis strenuus pra^ponitur arinis

Consul. Manrique

^
;

omnipotenli, quia humilitcr profucti snnt, gratiam Dei uieruerunt, et magnani probilatem ostenderunt. Civitatem

Omnihus expletis qua; diximus, atqiie peractis Tcmporc consumplo, priscorum more parentum Cum palma redeunt cives ad mtBnia patrum,
Exceptis paucis, tenet bos solertia regis.

namque

in Hisi^ania

famosam, quie

vocatur Ulixisbona (de ejus expugnatioue loquilur etiam Helmoldus), et aiiam, quie vocatur Almade
(seu Ameria) et regiones adjacenlesa

23.
Fraiicis

Almeria
in

capta.

Interim

dc(iutati

muUis
etc.

pauci,

magno numero maritimo

itinere ve-

Deo cooperante, bellantes obtinuerant,


21. Alfihonsiis
7'es

niuut, etc.

VI Castcllce

et

Navarrcc reges bello intcrsunt.

Garsias RamiGesta iu exKrancoruni pulchra juventus,


Ii.\pansis velis,

peditione Hispauica accuralius retulere historici Hispani. Hkc narratio versibus barbaris scrii)la
fuit

vos clara voce salulal.

Ad

uiaris et ripas
*

armato milite sperat


uti promisit Uaimundiis.

ab auctore anouymo ejusdem temporis, quam edidit Sandovalius in AI[ilionso VII, licet barbarismis plenam, proplcr facinoraad fldei exaltationem
tunc patrata.
Cnnvenore
Pontificcs
(luces Hisiiani. Fnincit,'e.nii]ue
liella

Vester connatus

At hostis adversuni properat nimiuui furibundiis.

gens Pisana veuit. insimul ct ricnuana. Dux Pessulanus* Guillclmus in ordine niagnus
lit

.Millc

rates ducunt, tres

tantum

jaiii

forc dicunt, etc.

Nuntia (Uxerunt, ut

talia sic

tacueiunl.

Talibus auditis rediit

mens

imperatoris

Per mare, pcr tenas Maiiroruni

rn|uirunl.

Sed trepidant fortes sub tali voce cohortes *. Proximus ad socium lacrymans sic fatnr auiicum

omnes

Tolcti sive I.eifiimis,


r,or|nireoi|HC.

Exenipto

glailio ilivino,

modo bella bellis sunt uiidique mixta. Nuntia suut chara regi'', nobis* sed amara.
Usijue

Orant majores, invilant atque minores,


\]\.

llndiquc sunt hostes in itinere quasi postes.

veniant cuneli forles

iiij

prfrlia tuti.

Et via longa nobis diversis consila spinis.


Potus cive cibus
iii

Pl':bs His|)anoriim sic prrelia

Saracenornm

saxis

uon uianet

ullus.

Exoptans....

Vox Almaricis

cunctis est agnila dira;.

Et carucs nostriis volucrcs cocli laccrahunt'.


Inlcr Pontifices pr.-Esente3 Astoricensis

Hispani expugnationem Almeria- piraiarum receptaculum pr^sertim intendebant. Galhcci mense

Hoc cernens prssul, ciijus inicat inclytus eiisis, Plus quam cousortes coiifortaus voce coliortes Alliiipiilur genlem jam prorsus deUnienlciu.

Maio in hostem movere

Pollicelur
Majus et mensis proceilit Galliciensis
Praicepta
.Iai-lii

em. cardinalis Daguierre

sc

ver-

su islos magis correctos editurum.

Tandem ab

priuin ilnliTiliui' saui-l

omnibiis pugnalum, Almeria vi capta, et viginti millia Mauroruin, qui in castellum confugeranl,
in

Dein de Navarne rcge et expugn:ili(ine Andu/ari And;.lnsia siti verba facit


;

vilani

iiccunia redcmere. In antiquis Documentis

A(l bellmii propcrat, regalia signain: portal

Latatis locis cliarus !;enus iniperatoris Garsia, sed Pampilimio tola Jungilur .\laba, Navarria fnljict et cnse, Omnibus liis fultus gaudet cerlamiiie tutus Ramiri natus, regis si (corrigo seu), iioslea virlus.

Nomine

legilur, Cbristianos Genueuses cepisse Almeriani mense Octobri yEra jiclxxxv, Omnes hislorici fldem faciunt Gai>iam riamirem NavariU' regeni in hac expeditione Alphonso imperatori uunquani dcfuisse, et .Uistinianus in Aiinal. Genua;
Toletaiiis
lib. 2, ait
:

Haud

alia classis poteutior

Genua

sol-

verat, ex (|uo qui in vivis erant recordabantur .

Mariana
2-2.

lib.

10, cap,

18,

ait

Almeriain, antiquis
ea tempe
lillus si

Opiiida cxpar/nata.

Paulo post

Abderam seu |iortum magnum diclam,


stale

firmissimam, ad .Meditcrranei maris

Talibiis auxiliis ac laiitis Hispania fulla coluumis.

Krcclis sigiiis Amliixcris ocrupal oras

Primidis Andiixas dcnustaiis hiii,i doloris Aiigiisti jussii clnumiliilur impi'raliiris,


Sumiliir lioc ciislrum
scil il
I

r|.'i

ccrnilur ipsiiui

'.

otduba dlssila. Vcl Baiciia, scd Uacna octo leui vcl llyaca celebns Bxticxi uibt. l'ol Isla raclnora plcraque cxcrcilus pati a slgnls dlsce^sit, cum Alphonso impcratore rcmanserc.
'

'

Bacu

pauciqut.'

3ic per lrc9 mcnses aduiillimt nrirme messcs.

*
* *

Id csl, cognatiis.

OulllulmuH Monspolii comc.

'

Urgi opplduni miifillnium sb nniiqiil colchratum, el b Arabibu Biraii


llldpiini focete

'

Qula scilicet bello fatigttto. Alphonso nempo pugnandi avido.


Bcllo fcMis.
Inletliu

vocnuim, ox qoo
poaitam.

Virnm,

inlcr

Almciliii cl CatltiRtiu".'")
*

AtnulJus cpiscopus Asluticensin

subsiijim coifobo

EIHIENTI
lani
iii

Iir

ANNUS
\V1 ka-

'^.

CHRISTI
riim appollatur.

II

'i

7.

15

paloslalem

Ciiristi;\ii(iruiii

venisso

Ad

Ii.tc

anonymns
cejiit

Casiucnsis ait

lciui. Novenil.
2-i.

cmreiilis amii.

Victori(c

Alphonsi PorlurjoUice

ref}is.

Anno
que

MCXLVi, Rogerius
:

Mcxi.vii scribit
et

Tripolim , annoSol obscuratus est IV kal.


cepit

anno Alphonsum Portugallia? rcj;em Scalabim oppidum amplissiHisloriei Lusilani reieniiil lioc

Novomb.
incolis,

addit

Rex Rogerius

Africam
legi in

Mdhadiam

dictani,

quK

pra;cipua sedes

nium
vulijo

Lusilania^

ail

Tagum
ortum
,

fluvium, tredecim leutlissitum


,

fucrat

Ziridum Africc proprie


;

dicloe. Ita

cis al) Ulyssiitoue in

Santarennm

opliinis Mss. Montis-Casini, asscrit Peregrinius in

nuncupatiim scalis aiimotis expuguasse, ipsammet Ulyssiponem post olisidionem quinque mensium sibi suljjecisse. Addunt eam captani non fuisse, nisi ingens classis Francorum, Anglorum, Flandrorum, Alemannorum, aliorumque Septentrionalium in Terram-Siuiclam adversus
et

Notisad illnm anoiiymuni

Codex enini impressus,

quem

socutus est Caracciolus,


solaris, qutc

annum unum minus


mclii
;

numerat usque ad annum


eclipsis

Christi

verum

niense Octobri contigit, cur-

Saracenos proliciscentium tempeslate ad oslia Tagi abrepla fuisset et Clirisliaiiis Lusilania; operam
,

suam commodasset. Urbs expuguata, hostesque


internecione
deleti

hoc anno die

XXV

Octobris

rentem annum ncccssario designat. Anonymus tamen Montis-Casini, seu potius cjus librarius in die erravit, et loco7y' kal. Novembr. lcgondum VII kal. Novemb. ut Auctarium Gemblacense a Mirffio cditum habet. 27. Alice Rogerii de Mauris victorice. Roge-

sancto Crispino sacra. Hostium ducenta miilia in

rius rex, teste

eodem
et

Noveirio, Tripolim in

suam

magna

urbe occisi. Verum Franci illi, aliiquo ii sunt,quornm Hehnoldus nientionem facit, quosque asserit Ulyssiponem exiiugnasse Helmoidus autein lioc tem|)ore Yivcl)at. Vivebant et continuator Anselmi Gemblacensis, Robertus de Monte et Dodechinus abbas, qui in Chroiiicis ad hunc annum hanc Uiyssiponensis urbis obsidionem, et Saracenorum ex ea expulsionem egregie describunt.
illa
;

ditionem redegit,
sis

ut habet geographus Nuhien-

pag. 88

Tripolis est urbs torlis, saxeo


littus

muro

valiata, sita
vit

prope

maris. etc. Hancexpugna-

Rogeriusanno (neinpe HegiriT) dxl, qui mulie-

ribus captivis ductis, viros incolas

peremitn.Tum

anno HegiraB

dxli, movil exercituin ad

Mahadiam

Ait

Dodechiiius, dncentas fere naves Anglicas et Flandricas huic expeditioni interfuisse, et Chri-

Aphrodisiuin alias vocatani, nuncque a Galiis, ut jain diximus, Afrique. Ea est hodie in ora regni Tunetani, et viginti leucis ab Adrumeto in ortum

virginum umlecim millium illos proelio fudisse, die nempe xxi mensis Octohris. Roberlus vero de Crucesignatis ait Cum hymnis Ecclesiam dedicantes, cpiscopum ibi et clericos ordinaverunt d, currenti nempe anno.
slianos in festo
:

23. Pessimus spania et Africa,

status

Almorabitarum
Mauri
tot

in Hi-

Iileo

jacturas passi,

quia Ciiristiani

conjunctis viribus adversus eos pugnabant, ipsique nuilum ah Africanis auxihum accipiebant, quia hi beilis civilibus et externis lacerabantur AbdelmumeJi victorias suas prosequens Salam, vulgo Sale, Mauritanioe Tingintanseurbem, ora Oceani Atlantici regnoque Fezza> sitam obsidione cinxit, anno Hegiras dxli, sed tanla erat
in
,

Alhasanus rex ea derelicta ad Abdelmutnen cjusauxilium imploraturus venit, sed nihil ab eo obtinere poluit. Quare ea Rogerio regi vere hujus anni dedita, sicuti etSafacos, Capsia, et ejusdem ora; reliqua oppida. Arabcs in ea regione habitantes se ejus dominio subdidere, etAfricani ei tributum penderunt. Eo in statu erat Africa, quando Christiani hoc anno in Hispania narratas victorias retulere. Almowehidini , seu Almoades, toti ad exterminium Almorabitarum intenti erant, eodemque tempore, seu annoHegirte dxlii, Abdolmumen Marochium ubi versabatur imperator Ishac Ebnali
distat.

suis copiis exercituque sepivit.Fortissimum


iliud

tamen oppidum nonnisi anno sequenti expugnatum,


pugnant. Helposlquam de duobus prinribus
:

teste Noveirio.

tunc Almorabitarum
lerro

debilitas

ut suis auxilium

28. Crucesignati in Slavos

non poterint. Hinc iiiagis animatus Abdelmumen Septam Hispanis Ceutam, urbein tunc MaurilaniaB Tingenlan<c nunc regni Fizzae et
. ,
,

moldus

cap. 63,

quasi Africa et Hispania; claveni, obsedit,

camque

exeunte anno HegircC dxli, seu currenti Christi

crucesignatorum exercitibus locutus est, subdit Tertius signalorum exercitus devotaverunt se ad gentein Siavorum, Obotritos scilicet et Lutricios (de quibus videnda qua; diximus cum de missione
sancti

anno juxta Noveirium sibi subdidit. 2(). Victoriw de Mauris reportatw a Rogerio
Siciliai rege.
Siciliso et Neamilitum, qui excensionem lacerent, instrucla, parvani Atricam, cui dominabatur Alhasanus e familia Ziridum, qui Ali patri

Ottonis
(sc.

Bambergensis

episcopi

egimus)

Parte alia Rogerius

nobis
et

Lubecensibus) confines, ulturi mortes

exterminia qu<c intulerunt Christicolis, praeci-

poiis rex ingenli ciasse

aniio HcgiicE

dxv successerat, aggressus est. Jam Rogerius Melilam, ahasque vicinas insulas occuin

parat, sed restabat Girba, hodie

legno Tripolioccupavit
pirata-

tano, et vix
lis dicla,

uno

milliari a continenti Africic, a Gal:

L'ile-de-Gerbes

eam hoc anno

Rogerius

tesle Noveirio, a

quo perfugium

pue vero Danis. Hujiis vero expeditionis capitanei et universi erant Albero Hammemburgensis Saxonia) episcofii cl magnates ibidem nominati. Slavi cum classe sua ad ostium Travena? (seu Travaj FI. ad quod posita Lubeca in Wagria Holsatiffi tractu) vcnerunt, et a die qua sanctorum Joannis ot 1'auli passio veneranda celebratur , in Lubecanos multa potatione ebrios irruerunt, inultos interfeceruut, et du3E equitum turmce oinnem
,

I(i

EUfiENll
iciiuiii

III

ANNUS
iii

4.

aliis

CHRISTI

'l8.

Wnyirnisiiiiii

ijcrvayantes
,

qnic^iuiil

densis e|iscopus,
rat ofllcio

qiii classis

a rege

curam accepesed gesta ab


proeler-

subordio Si^^eberg jciierenint


Liibeca
ct

demoliti siint

suo non bene functus

esl,

enim

posila in

Wagria seu Wagaria,


.uliiuc

sicuti
infl-

loco laudato legenda. Hic


,

tamen non
,

Segcberta. Quarc
in
illis

magnus

uumcrus

miltcndum
expedilioni,

Ottonem

Frisingenscm

unum
iis

ex

delium erat

partibus.

crucesignalis lib. l, cap. 40, scribere,

qui buic

Saxo

29. Tessera imUlaris

Saxomm crucesignator.

tam

Orientali,

quam

Septenfrionali

boc tcmpore \ivebal lib. d-i Hist. Danica; pag. 2o.i, de liis crucesignatis varia notavit. Eugenius 111, datis per Europam Epistolis, uiiivcrsis Catholicorum pro\inciis picEcepit confincm sibi barbaricm incesscre. Quia \ero
Graminaticus,
(jui

nomiiia sna dabant, diversas pro tessera mililari


sanctae

crucis

imagines datas fuisse

Saxones

vero, iiiquit, quia

quasdam gentes

spurcitiis ido-

cisci

lorum deditas vicinas babcnt, ad Orientcm profiabnueiites, cruces itidcin, easdcm gentes
bcllo
atlcntaturi,

Caniilus et Sueno defuncto Erico de jure rcgiii

assumpserunt.

nostris

in

lioc

Danici contendebant, i^accm pro temporestatuunt, et Scla\iam pelunt, Gcrmanis ex condicto diver-

dislantes,

quod non

simplicilcr vcstibus assula;


iii

essenl, sed a rota siibter posila

allum proteiide-

sam

cjus invadenlibus plagani. Ascerus Roscbil-

bantur

EUGENII

III

ANNUS

4.

CHRISTl 114 8.

\.

Millesinius centcsimus
(juilur

Apptdsus exerciluum in Palcestinam. quadragcsimus octavus seannus, Indictione undccima inclioatus, quo

ceriam

facit

idcm

(jiii

superius Otto,

cum

aif

Igitur volvente tcmpore, cuin

Qii.idragesiiiia advcniret, (ad

eadem mediana quod tcmpus scilicet

1'rancorum exercilussub rege Ludovico, qui aniio supcriori post Asccnsionein Domiiii e Gallia solve-

iiidictuin

fuerat Rlicmense Coiicilium) duin(|iie a


dispersi llierusaleiu tendenles, pcr
in

Tiircis popnli
altuiii

Syriam pro|ie Anliocbiam, circa mediam Quadragesimam, fraclus iiiaris tempestatibus ajipcrvcnil Dominica ali|ue Hierosolymam pulit l'as?ionis. Conradns aulcm rioinanoruiii rex Parat, in
,

iiavigaremus a;quor,

Basilica Dci

geni-

tricis

semiierque Virginis Mariac Hlicmis, pra'sidciile siimmoPontilice Eiigenio scdit Concilium . Iloc (|uod ad ccrliim teinpus Rliemensis Concilii

scbali iicbdoniade l'ala'stinniii littus altigit, et post

paucos dies ad sanclain civitatem iiervenit. Ihfc de tempore Ollo Frisingensis episcopus ', qui cum

Conradorcge cruccsignalus,
peregrinationcm
orta conlentione

caiii

laboriosissimam
coiilecil.

susccpit
iiiter

alqiie

Porro

principes, uiiius aniii trivere

dcclar.mdum cx Otlonc, scd ct a Robcrto iii Appendicc ad Sigcbeitum ideiii omniiio asserilnr, lioc ipso anno quadragcsimo octavo posl millesimum et centesimnm contigisse a papa Eugenio Rliemis undccimo kalciid. Aprilis Concilium cclebrari a Iii (|uo, in(|uit, lucreticus quidam dc Rrilannia
:

tempus, et iiiliil penitus digiium mcmoria peregerunt cuiiKiue proxiiiie acccptnri essent Daiiiascuiii in decbtionem inconsulte niinis circumventi proditionibus, solvere obsidionem. Sed bac lii pele, si pieiiius scire cupis, a Sugcrio atque Tyrio,
;
:

adduclus damiiatur, qiii se prophctani vcl niaginim qucmlibct, el nomiiie siio albidcns (Eon eniiii diccliatur) eum (lui venturus cst judicarc
vivos ct morluos, ct s:vculuni pcr igiicm, sc csse
dicebal, et de suis (luosdani

quidcm angelos,
;

alios

nam

ba;c nobis satis ad instiliiliim.


2.

aulem Apostolos
Quadraita

faciebat, et propriis Angeloruni,


(|iio

In Concilio llhcmcnsi

cus damnatus.

Qiio

Eon

insif/nis /icvrcti-

scu Aposloloruin nominibiis appcllabat


sigiio et

plane

ipso aiino, inedia

gesiiiia, iiidiclum

Ulicmis ab Eugenio papa giiic-

ipsum ex Manicb;roruiii ofliiina prodiisse possmnus inlcliigcrc cx iis quic dicta sunt suo

rale Concibuin celcbratur.

De lenipore

lidcni

loco de Maniclucis. Qui , pergil Roberlus, o in

Otlu

III

l''iid.

I.

I.

c.

'M,

'

Otlo

iii

FriJ.

1.

I.

c.

B5

EUGEXir

II

ANNUS
aiclii-

4.

CHRISTI
4.

1148.

17

Concilio (lamnatus, snbcnsloilia Rlienionsis


episcopi
carnit et

Accedebant ad
:

eum

plerumc|uc noti cjus

non nuilto post

ilefnnctus,

vila pariter
'

et|)ropinqui

erat eiiim iion infiini generis, sivo ut

memoria

. Ha;c lioberlns; eadoni fere

eum

Otto Frisingensis, qni tanjon euni tradituin Sngerio abbati S. Dionysii custoilientiuin,
ipse,

se circa

famiUari ansu corriperent, sive ut, quomodo eum res haberet, cautius explorarent. Vi-

quod curaret
;

debatur autem esse circa

rege absente, regnuin, affirniat

queni nec

euiii iiigensgloria, apparatus fastusque regius, et qui cuin eo erant, sol-

hfEretici
nisi

nomine

putat fuisse dicendum, sed fatui,


soli,

quod non buic

sed hcerelicis oinnibus

adscribenda. Caeteruin ne arguendus sit tam nobilis Patruni consessus, quod insanum hominem introduci vohierit in plenam Synoduni priino dicenduni, Apostolum ad hos etiam non contemnendos oninino Ecfatuitas sit justissime
levitatis
:

licitudinis laborisque expertes splendide epulari, et in summa banlur, in tantuin, ut plerique

(iretiose

indui

h-ctitia

(|ui

agere videad corripien-

duin eum venerant, conspeclu cjus non vera, sed phantasUca gloria corrumperentur. Fiebant haec eniiii, sed phantasticc per dffimones a quibus scilicet misera illa multitudo, noii veris et solidis,
:

clesiam obUgasse,
sapientibus
et

dicentem"-: Debilores sumus

insipientibus. Deinde

quod magnain
et

sed aeriis poUus cibis in locis desertis alebatur. Naiii sicut postmodum pcr quosdam audivimus, qni iii
ejus fuerant comitatu
,

homo

iste

mullitudineni seduxisset,
illis

adhuccomacci-

pkires ex

obstinatissimi in errore persisterent,

agentes poenitentiam per

eoque sublato, tanquam orbem vagabantur, in


volebat,

ipsorum
rus

ralio

habenda

erat. Haec

antem ut

promptu
5. o

ejus erant,

quoUescumque
iidem
cibi

pa-

pias, locuplelius

de inipostore agendum. Auditu-

nes, carnes, pisces, et quique cibi lautiores.

namque

eris

miranda,

lector,

pescas, narrata ab auctore luijus sa3cuU

quibus obstuWilielmo

Verum

qiiod

nou

solidi,

sed

aerii fuerint,

subministrantibus

invisibiliter spiri-

Neubrigensi, qui res ab eodem perditissimo homine gestas ad Rhemense Concilium perdnctas sic
refert'
:

Ubus

aeris hujus,

ad capiendas magis

quam

pas-

cendas animas, hinc elucet,


ex cibis
illis

quodquantamcumque
ut eosdem
cibos

replelionem modico ructu exinanitam


esuries,

3. Circa

idem tempus Eugenius papa Romaaus


vitfe regularis di-

tanta inox sequebatur


illico

ad Sedis Apostolicse regimen ex


strictione

repetere cogerentur.

assumptus, Ecclesiasticje studio


in

disci-

accedens, ex cibis

Quicumque forte ad eos eorum vel modicum gustasset,

plina; in Gallias veniens, generale


stitnit

Concilium in-

Rhemis

quo

dum

sederet cuin

omni

ex parUcipatione menste daeinoniorum mente mutata, spurcissimce multitudini continuoadhaerebat, Et

frequentia episcoporum atque


est ei

nobiUum, oblatus
plenus dia-

quicumque ab

eis

aliquid

in
erat.

quahbet specie
miiitem propinet simpliilla

quidam

vir pestifer, qui spiritu

accepisset, periculi expers

non

bohco,

prffishgiali

ut fretus

astuha tam multos seduxerat, sequentium numero per diversa loca for-

Denique

fertur,

quemdam

quum
citer

illius pesUferi accessisse

ad eum,

midabilis aberraret, Ecclesiis

que infestus. Diu itaque tandem a Rhemensi archiepiscopo captus


pientia vincente
hibitus.

maxime monasteriismultumque debacchatus,


est, sa-

monuisse, ut abjurata nefanda secta


Ille

per

communionem
redderetur.
dit
ei

Christianae gratiae, proprio generi

hominemastutesuspendens, osten-

nialitiam, et sancto Goncilio ex-

in

multiplici specie phantasticarum

opum

Eudo

is

dicebatur, natioiieBrito,agnomen

habensdeStella,
catione

homo illitleratus et idiota, ludifidaemonum ita deinentatus, ut cum sermoue gallico Eon diceretur, ad suam personam
pertinere crederet,

amplitudinem, ut blandiente visarum rerum illecebra caperetur. Propinquus, iiiquit, noster es, sume de nostro, quod et quanlum vis. Verum honio prudens cum verba correptionis in ventum

quod
per

in Ecclesiasticis exorci-

smis dicitur,
dicare vivos
Ita

scilicet;

eum

et mortuos, et plane fatuus, ut Eon, et

qui venturus est jusceculum per ignem.

eum

nesciret distin-

guere, sed supra


ret esse

modum
et

dominatorem
:

stupenda csecitate credejudicem vivoruin et nior-

Armiger vero ejus conspectum miras pulchritudinis accipitrem in propriam perniciem concupivit.Quo peUto et-accepto, doininum suum jam abeuntem cum lactitia sequebatur. Cui ille Abjice cito quod portas, non eiiim est avis, ut videtur, sed daemon sic transformatus
fudisset, exivit ut abiret.
:

tuorum

eratque per diabolicas praestigias tam potens ad capiendas simplicium animas, ut tan-

cujus verbi verilas post modicum claruit. Cum enim insipiens nollet audire moneutem, primo

quam

ex muscis aranearum opere irreUtis, seductam sibi multitudinem aggregaret,quce tota illum, tanquam dominum dominoruin individue sequeretur. Et interdum quideni mira velocitate per
diversas provincias ferebatur, interdum vero

conquestus quod accipiter

ille

unguibus

sibi

pu-

gnum
ruit.

fortius stringoret,

mox

ab eodem per ma-

nuin in aerem sublevatus deinceps non compa6. Sane cum pesUfer ille ita debaccharetur diclum est sfepius) a principibus ad vestiganet

mo(ut

rabatur
viis,

cum

suis

omnibus

in

locis desertis et iu-

visus

nioxque insUgante diabolo erumpebat improEcclesiarum niaxime ac monastenorum


,

dum

tebatur

iufestator.

prosequendum eum exercilus frustra initqua^iitus enim iion inveniebatur. Tandem vero fraudatus ope daemonum, cum non ampiius per illuin debacchari sinerentur (iion enim nisi a
;

'

Ot. in Frid.

1. 1.

c. 54,

iia.

^-

Rom. 1.

Wil. Neubrig.

1.

1. c.

19.

superioribus potestatibus justo Dei judiciorelaxan-

Baron.

TowLs XIX,

T8

ETIGENII

III

ANNfS
coin-

'i

CHRrsTI

Il4f<.

tur) lcvi iiegolio a Kliemensi arcliiepiscopo

gere, duiii quartu aiino atem]iore istocoiiqueritur

prehensus est, et populusquidem stolidusqui euni sequebatur dilapsus est. Porro discijiuli qui ei arctius adhaerebant ejusquc cooperatores extite,

quae in apud ipsum Pontiflcem non servari proximo prajcedenti Rhemensi Concilio statuta
, ,

fuissent.

rant, cuui ipso capti sunt.

At primuni

omnium

ante canones ad discipliest,

Cum ergo staret in conspectu Concihi, interrogatus a summo Pontifice qnisnam esset, responn

nam

Ecclesiaslicam pertinentes describendum

dit:

Ego sum
et

ille (pii

venturus

est

jndicare vivoset

quod Eiigenius ipse post ConciHum Rhemense Synibolum fidei promulgandum statuit contra errores Giliberli. Sed antea hic recensendos errores
ipsos, uti

mortuos,
in

spoculum per ignem. Habebat autem


;

sua bacuhim inusitatae formcC in snperiori scilicetbihircum. Interrogatus quid sibi vellet baculus ille Res, inquit, grandis mysterii est.
:

manu

leguntur in Codice Gallicano, operEepre-

tium existimamus, his verbis:


9.

ASSERTIOSES GILIBERTI P0RRET.\NI PICTAVIENSIS

duobus c?elum capitibus suspicit duas orbis partes Deus possidet, tertiam mihi partem cedens. Porro si eadem duo superiora capita bacnli suhmittam usque ad terram, et inferiorem ejus partem qua; simplex est erigam ut ca?lum snspiciat, duabus mundi partibus mibi retentis, tertiam tantummodo partem Deo relinquam. Ad ha?c risit universn Synodus,
sicut
:

Quamdiu enim

nunc

videtis,

EPISCOPI.
((

Quod

divina natura

quae divinitas

dici-

Deus non sit, sed foriiia qua Deus est, quemadmodum humanitas homo non est, sed forma qua est homo.
tur,

Quod cum

Palcr, et Filius, ct Spirifus san-

ctus
tate

unum
esse

esse

dicuntur,
,

nonnisi
vel

una

divini-

intelligantur
vel

nec converti

possit,

ut
ali-

derisitque

hominem tam profunde datum

in re-

unus Deus,
quid, Paler
catur.
tria, et

una

subslantia,

unum

probum sensum. Jussus autem


ne
pestis

ex decreto Concilii,

et Filius,

et Spiritus sanctus esse di-

iterum serperct, diligcnter custodiri, lempore exiguo siipervixit.


7. a Discipuli

Quod
ipsa;

trcs persona!

tribus

unitatibus sint
(juae

vero ejus, quos magnis insignie-

distinctce proprietatibus

tribus,

non

rat

nominibus, alium scilicet vocans Sapientiam, alium Scientiam, ahum Judicium, et in hunc mo-

sunt
ct

personse

sed

sunt tres res aeternae,


difFe-

ab invicem a divina substanliain nuniero

doctrinam nullaratione reciperent, potins obslinatissime de falsis gloriarentur vocabulis in tantum, ut ille qui judicium
:

dum

cstoros,

cum sanam

rentes.

prajpositis, haec

dicebalur, suis detentoribus ullricem infelici flducia

slea ignibus traditi ardere

comminaretur sententiam. Curiae prius et popotiusquam ad vitam


maluerunt. Audivi a quodam venerabili

non sit incarnata . His scquuntur Anno Doniini millesimo centesimo quadragesimo octavo, Symbolum istud sub Eugenio Tertio papain Rhemensi Conciliofirmatum esta Patribus
divina nafura
:

Quod

corrigi

provinciariim.

viro, (jui interfuit


dierit illum, qui

dum

haec agerentur,

quod auad supfin-

Credimus

et

Judicium dicebatur, phcium duceretur, crebro dicentem


:

cum
:

divinilatis esse

Deum, nec

confitemur simplieem naturam aliquo sensu Catholico


sil

Terra,

posse ncgari quiu divinitas


nitas. Sicubi vero dicitur,

dere

tanquam ad
et

oris ejus

imperium

terra apeet

Deus, et Deus diviDomini sapientia sadivinilate

rienda esset,

devoratura sicul Dathan


Neubrigensis. Sed

Abiron,

pientcm, magnitudine
esse, et alia

magnum,

Deum
:

hostes ejus. Tanta vis semel inhxi cordibus erroris


fuit . llactenus

Rhemensis
8.
et

Concilii Acta

jamad ejusdem revocemus orationcm.


Giliberti errores,

hujusmodi, crcdimus nonnisi ca sapientia, qua; esl ipse Deus, sapicntcm esse nonnisi ea magnitudine, qu;B est ipsc Deus, magnum
:

Fidei

Symboliim contra

esse

nonnisi ca aeternitate, quae est ipse Deus,


:

Concilii Rhemensis canones.

Inter alia autem,

aeternum esse
ipse
;

nonnisi ea unitale ununi, quje est

perlalasadSynodum regum causas esse sic narrat: Venerunt ad prtcdiclum Concilium cum lUilIa Aurea nuntii juiiioris Romanorum regis Henrici, tam de sublimatione sua ad impcrium Romano
Pontiflci

nonnisi ca divinilale

Deum,

ixwiv cst ipse,

idcst,seipsosapientem,magnum,;cternum, unum,
Deuni.
M

Cum

do tribus personis loquimur, Patre

et

signiflcanles,
f|ui

quam

ducatus Poloniaj,

de tribus fratribus ejecto quarto et seniore,

Filio, et

Spiritu snncto, ipsas

unum Deum, unam


e coiivcrso

divinam substantiam esse fatenuir. El

ducatum

inlra sc diviscrant; ac de episcopis illius

cum

provincia;, (|ui supcr lioc patri

ipsornm juranion-

dc uno Deo, una divinasubstanlia 10(iuiiiuir: ipsum unum Deum, unam divinam snbslantiam

tiim pra;slitcrant, qucriinoiiiam facicntcs . Sed quid de his in Concilio fuerit deflnitum , dicerc
praitermillil.

esse tres personas confitemur.


Credimus et conlilemur solum Dcum Patrem, ct Fihum, ct Spirilum sanctum a-tcrnum

Iiisupir

autem

statutos fiijsse

in

eadem Sy-

esse,

nec aliquas omnino

res, sive relaliones, sive

nodo complurcs canones spcctantcs ad discipiinam Kcclesiaslicam in usum pnshimin rcvocandaiii, ex


S. Hernardo,
i|iii

proprietalcs, sivesingularitates, vcl unilalesdicantur, vcl alia luijusmodi adcsse

Dco,

(|u;c siiit

ab

cx

illis

aii(|uot rccilat in librisde


inlclli-

Kterno, ct non

siiit

Dciis.

Coiisideralionc ad

Eugcnium, possunius

aCredimuscl

coiifilemur, ipsiun divinilalcm,

EUGENII
sive substantiam divinam, sive
dicas, incariialam esse,

III

ANNUS

4.

CHRISTI 1148.
4.

19
'

sed in Fiiio .

naturam divinam Hucusque


prius canones

Ad majorem aulem domus

Uei decorem

adjicientes,statuimus,utsanctimoniaiesetmulieri;s
ju.xta

Symbolum

lidei

post
Statuti

idem Rliemense Conciliuin


sunt cniin
uacti

promulgalum.
plaria,

qua; canonicK nominantur, et irregulariter vivunt, beatorum Benedicti et Augustini rationem

deceni et sepiera,

quorum duo

sumus exem-

alterum Vaticanum, Gallicanum vero alte-

(regulam) vitam suam in melius corrigant ct einendent superfluitatem et inhonestatem vestium


:

rum, missum Romani ad Gregorium papam, decimum tertium a Jacobo Amioto episcopo Antisiodorensi, seddesiderantur in Vaticano cauones fldei

recidant, et in claustro sint assidue permanentes

(communi) choro,

refectorio et

dorniitorio

sint

contenta;, et relictis pra;bendis et aliis

propriis,

spectantes

ad daninationem errorum Giliberti , quos ex Gallicano posuimus. In reliquisautem, si quaj inventa sunt admodum lcvia ab invicem discrepantia, ponunlur in margine. Post canones vero sancitos, dimissa Synodo,

earum

necessitatibus de

videatur).

Quod

si

comrauni provideant (prousque ad pro.xiraum Apostolo-

rum

Ecclesiis,

festum non adimpleverint, ex tunc in earum donec hoc nostrum raandatum adimpleet si

cum

delectis insi-

verint (adimpleant), divina


lebrari
;

gnioribusdoctrinaepiscopis, seorsum convenit Eu-

genius papa ad

imponendam manum postremam cum et abeodem Pontitice praedictum Drmatum est Symboium,quod nos honoris
erroribusGiliberti,

prohibemus otficia cequaipsarum mortuafuerit, Christianorumcareat sepultura. Prohibemus etiam, ne in


coUegiis aliqua quae irregulariter
^

earumdem
5.

(nisi

regulariter) victura fuerit, recipiatur.

reperimus in Codice Gallicano, primo loco posuimus, et post ipsum canones, uti sequuntur 10. 1. Qui ab episcopissuisanathematissententia condemnantur quoniam a communione Ecclesiastica removentur, diabolicae dignoscuntur
:

causa, ut factum

Decerniraus etiam

(autem), ut

iaici

Ec;

clesiastica

terminare negotia non proesumant


alii

et

subjici potestati.

Non enim esthomo


suis

qui ligat, sed

Ecclesiarum praelati de negotiis Ecclesiasticis, vel de aliis qua; spiritalia esse noscuntur, aliquorum laicorum judicio non disponant nec propter eorum proliibitionem Ecclesiasticam dimittant justitiam e.xer;

episcopi, abbates, archidiaconi, et

Cbristus, qui hancministris suis exhibuit (tribuit)

cere.
6. Auctoritate quoque Apostolica prohibemus, ut nullus advocatus, praeter jus et beneficium antiquitus constitutum sibi aliquid accipere

potestatem. Ideoque a
nicatos ab

episcopis

aliis recipi (suscipi)

excommumodis omnibus pro-

bibemus; episcopus autem qui sententiam promulgaverit,

eam

vicinis episcopis euuntiut(annuntiet).

(quid arripere) vel usurpare praesumat.


catos vero et (caret) exactores

Qui vero excommunicato, donec ab eo qui euni excommunicaverat, vel ab auctoritate Sedis Apostolicai absolvatur, scienter

Subadvoeorum modis omni-

communicareprtEsum-

bus ab Ecclesiarum infestationibus removeri pra;cipimus. Quod si quis contra hanc sententiam
(prohibitionem) a nobis promulgatam de caetero attenlare praisumpserit, Christianorum careat sepultura.
7. Quia vero continentia ', et Deo placens raunditia in Ecclesiasticis personis et sanctis Ordinibus dilatanda est, sanctorum Patrum, et pree-

pserit,

teneri

eadem excomrauuicationis sententia ipsuin censenms.


Praecipimus etiam
clerici,
',

2.

quod

(ut)

tara epi-

scopi,

quam

neque

in superfluitate,

seu

inhonesta varietate colorum, aut scissura vestium, neque in tonsura, intuentium,

(flssura)

quorum

forma

et
;

exemplum

esse debent, otTendaut aspein suis actibus ea (errata)

decessoris nostri papa; Innocentii

vestigiis inhaj-

ctum

sed potius

ita

rentes statuiraus, quatenus episcopi, presbyleri,

condemnent, utaniorem innocenticE conversatione


denionstrent, sicut diguitas exigit ordinis clericalis.

subdiaconi

regulares canonici, monachi, atque

Quod
dies

si

moniti ab episcopis suis infra undecim


Ecclesiasticis beneficiis

conversi professi, qui sacrum transgredientes propositum, uxores sibi copulare pra;sumpserint, se-

non obtemperaveriiit,

parentur

hujusmodi

namque copulationem

pontificum auctoritate priventur. Episcopi vero si pr;eflxam poenam irrogare neglexerint


:

eorumdem

quam

contra Ecclesiasticam rationem (regulam) constat esse contractam, matrimonium non esse
censeraus. Qui etiam ab invicem separati, pro tantis excessibus condignam poenitentiam agant. Id

ferendaB

quia inferiorum culpfe ad nullos magis resunt, quam ad desides negligentesque

rectores, tamdiu ab episcopali (pontiflcaU) offlcio

abstineant, donec pcenam a nobis constitutam clericis


sibi

ipsum quoque de sanclinionialibus, si, quod nubere tentaverint, observari pnBcipimus.


8.

absit,

subjectis

iinponant,

nec etiain

(eam)
et

Divinarumlegum manifestaest

disciplina,

nisi praecedente

congrua

satisfaclione relaxenl.

3. Prffiterea quod a patribus nostris propencura novimus constitutum, nos quoque pra;cipimus observari utqui in ordine subdiaconatus

siori

aut supra uxores duxerint, aut concubinas habuerint, officio atqne Ecclesiastico beneficio careant.

sanctorum Patrum decreta sanxerunt, uti decimas Ecclesiarum, quas in usus pietatis concessas canonum demonstrat aucloritas, laici non debeant possidere. Nos quoque ne id flat, modis onmibus prohibemus, sive ab episcopis, sive a regibus, vel

'

XVIII. q.
1.

C. Deceriiiiiius de Judiciis.

'

xxvii.

'

XXI.

(].

IX. c. ult.

.|.

c. 46.

20

EUGENII

III

ANNUS

4.
nisi

CHRISTI 1148.
prius

quibuslibet personis acceperinl, nisi Ecclesise reddiderint, sacrilegii crimen conimiltunt, et pericu-

damno

cui intulit

suam

resarcito, juret se ulterius


(ei)

secundum facultatem ignem non appodetur, ut Hierosoly-

lum

BEternffi 9.

damnationis incurrunt.
'

siturum. Pi^nitenlia Dei

IUud ctiam duximus annectendum, ut nullus in arcbidiaconum nisi diaconus vel presbyler ordinetur.

mis, aut in Ilispania in servitio Dei per annura


perinaneat. Si quis vero arcbiepiscopus vel episco-

Archidiaconi vero, decani, vel praepositi, qui infra ordines praenominatos existunt, si suscepto inobedienles ordinari contempserint
,

pus hoc relaxaverit, damnum restituat, et per annum ab officio pontificali abstineat. Sane regibus
et principibus facultatem faciendae justitise

non ne-

bonore priventur. Probibemus etiam

(auteni)

ne

gamus.
16.

adolesceniibiis, vel infrasacrosordines constitutis,

Pra^cipinius etiam, ut pro (per) chri-

sed qui prudenlia et meritovilfficlarescunt, prsedicti

smatis, ct olei sacri, et sepultura; acceptione, (acce-

concedantur bonores. 10. Prajcipimus etiam -, ne presbyteris conductitiis Ecclesia? committantur, et unaqugeque Ecclesia, cui facultas suppetit, proprium babeat sacerdotem, nec ab ejus regimine abcujus nisi
episcopi, in cujusparocbia fuerit, velarcliidiaconi,
(aut)

ptioncm) nullum pretium exigatur.


B

17. Illud etiam

quod

a prsdecessore nostro
est

papa

Innocentio statutum
filio

innovantes ordiet irritas esse

nationes factas a

Petri Leonis, et aliis schi-

smaticis et haereticis,

evacuamus,

canonico judicio depellatur.

Cui de bonis

censemus. Quiaetiam AposloIicaSedes,quod reclumest,


consuevit attenta consideratione defendere, et quod

Ecclesiaj tantuni beneficii pra?beatur,

undc conve-

nienter valeat sustentari.


di. Praecipinius
rici,

devium invenitur
ut nullus

esse evitare

esse invcnerit evi-

quoque', ut presbyteri,cle-

tare), prcescntis decreti

auctoritate praecipimus,

nionaciii

conversi, pcregrinij mercatores,

omnino bominum

baeresiarcbas et eo-

rustici cuntes et redeunies, et in agricultura exi-

rum

sequaces, qui in partibus Gasconiac, aut Pro-

stentes,

et

animalia
sint

cum

quibus arant,
Si

et

oves

vinciae.... vel alibi

commorantur, manuteneat
eis

vel

omni tempore

secura.

quis autem boc notrepiditate (lepidi-

defendat

nec aliquis

in terra sua receptacuvel eosde caitero reti-

strum statutum violare praesumpserit, episcopus,


in cujus parocbia fuerit,
tate)

lum
nere

pracbeat. Si quis
,

autem

omni

vel

ad alias partcs

proQciscentes

eorum

canonicam de ipso justitiam faciat. 12. Temerariam * quoque militum audaciam, qui ad detestabiles nundinas vel ferias ex
seposita,

condicto solent ad ostensionem

suarum virium

convenire, unde mortes (boininum et pericula) corporum et anmiarum saepuis provenerunt, om-

quo Deus animas percutit, anatbemate feriatur, et in terris eorum donec condigne satisfaciant, divina celebrari officia interdicimus . Hactcnus ex Codice Vaticano. Sed audianius querelas S. Bererrori consentiens recipere forte pracsumpserit, iratus

nardi,

nino

(sibi)

beri interdicimus.

Quod

si

quis ibidem

glectu

Eugenium compellantis verbis istis de canonum ejusdem Rbemensis Concilii


'

ne:

ca'sus vel

mortuus

fuerit,

jiocnileutia ei et viatise-

11. Mibi, inquit, in


et

promptu

cst

(ut

multa

cuni non negetur; Ecclesiastica tamen careat


pultura.
13.

innumera
)

jirajlermittam, qua; passini neglecta


,

jaccnt

Nibilominus'* pra^sentis scripti serie stafelicis

nonnulla etiam ex his quae plantavit dextcra tua, convulsa monstrarc. Nonnc os tuum
in

tuta

praedecessoris nostri

memoriaj papa;
si

Rbemcnsi Concilio subjecta capitula pronuilgaQuis ea tenet? quis tenuit


:

Innocentii conCrmantes, decernimus, ut

quis,

vit ?

? Falleris, si teneri

suadcnte diabolo, tanti sacriiegii reatuiii incurrerit, (|uod in cicricum vel monacbum violenlas manus
mitlat (injiciat), analiiemati sut)jaceat, et nuilus

putas

si

non putas,

ipsc peccasti,autstatuensqu8e

non
lans

tenerentiir, aut
'.

Pi\Tcipimus,

aisti,

quod non tenentur dissimuut tam episcopi, quam


seu inbouesta varieveitium, neque in ton-

episcoporuni illum i^rajsumat absolvere, nisi mortis

clerici iieque in superfluitale


tate

urgenle iiericulo, donec A|)ostolico conspeclui

colorum, aut

fissiira

pra;sentelur, et cjus
14. Ilac

mandatum

suscipiaf.

sura, iiitiicntium (quoriim forma et

cxcmplum
ita

esse

etiam consona sanctornm Patrum definitione saiicimus, ut in cos qui ad Ecclesiam, vel coemeterium confugerinl, niillus niaiuis mittere audeat.
lf>.

debent) ofTcndant aspcctum

sed potius

in suis

aclibus errata condemnent, ut

amorem

innocentiaB

Quod (si) qui fccerit, anatbema sit. Innovamus ctiam ^, nt si quis malo stiipro vindicla
igiiein

conversatione demonstrcnt, sicut dignilas exigit ordinis clericorum. Quod si moiiiti ab cpiscopis
suis inlra qiiadraginta dics
Ecclcsiasticis bencliciis

non obtemperaverint,
ponlificiim
aiisi

dio, sive j^ro odio, sivc suerit, vel

appo-

eorumdem

lium mimicetur. Et si mortuus fuerit iiicendinrius Cbristianorum carcat sopultura. Nc^ ai)Solvalur,
,

apponi fecerit aut npposilorii)us consivel auxilium scicnter tribueril exeom,

cloritate priveiitur. Episcopi vcro

pra>fixam pir-

nani irrogare ncglcxerinl; quia iiiferioriim culpa' ad niillos magis refcrcnd;c sunt, (|iiam ad dcsid(ih negligentcsque reclores lamdiu ab officio poiili:

ficali al.sliiieanl,

nil. vri. c.

:t.

'

I.
I

(].
.

II.

c.
'

5. cl ull.

clericis sibi

.^fi.

doiiecpiEnam a nobisconslitulam sulpjcctis imponanl.

C.

l'.

ilc

et pace,

'

lic loin.

c.

svi. q. iv. c.

Ircn^-a
(|.
'

xxiii

VIII. c. 32.

llnu (nnsiil.

1.

IV.

'

Dlic.

Illiciii.

i'

i.

EUGENII
Illiul

iri

ANNUS

4..

tur

CIIRISTl

1148.
singulorum
,

21
ut

ctinm

'

lus in arcliitiiaconiiin vel


et jiresbyter ordiiictur
et pra^positi,
si
;

cUixinnisannectendum, iit nnldccannm, nisi diaconus


arcliidiaconi vero, decani,

nomina

eoruni

viiltlic(!t

omnium

sicut irreprchensibilis fides, sic irreprc-

hensibilis zeliis cccteris innotescat. Ita


stolico judicio,
el auctoritate

demum

Apo-

qui infra ordincs prKnominatos sunt,


,

univer.^alis Ecclcsiaj

inobedientes ordinari conlempseriiit

honorc

crror

ille

damnatur.

E|iiscoi)iis

Gilibertus an ei:

susceplo priventur.
i"!.

dem damnationi
"-,

coiisentiat, intcrrogatur

consenet

Probibemus autem

nc adolcsccntibiis,
pru-

tiens et publice rcfutans quaj

priiis scripscrat

vel infra sacros ordines constitutis, scd qui

aftirmaverut, indulgentiam ipse conswiuitur,

ma-

dentia, ct vitae merito darescunt, pra?dicti

conce-

\ime quod

ali

iiiitio

cautus

fiiisset

ea lcgc

eam-

dantur bonores

His vero recitatis, bacc subjicit


:

dem

ingredi disceptationem, ut promittcrct sinc

quid effcctui maiiVerba tua bfec tu sanxisti cipatum ? Adbuc adolescentes adbuc iiui infra sacros ordines sunt, in Ecclesia promoventur. Quod ad primuni capitulum pertinet, luxus vestium interdictus, sed non restrictus pcena dictata, sed minime secuta est. Jam quartus annus est, ex (|tio datum mandatum audivimus, et neminem adliuc clericorum privatum beneficio, neminem episcoporum suspensum ab offlcio, luximus. At luctu amarissimo dignuin quod secutum est. Quid hoc? Impunitas incurise soboles, insolentia? mater, radix
,
:

uila sese obstinationc pro Ecclesia! saiictie arbitrio

correcturum libere siiam opinioncm . Hactenus Gofridus. Ex quibns plaiie illiul inducitur, eum-

dem

Gilibertum
fuisse;

licet

hffiretica

senserit,

haireti-

cum uon

cum

pertinacia, qua>

sanctum Augustinum de civitate Dei, quani bsreticum, omnino caruerit, et hac de causa non fuerit pcena mulctatus privatione episcopatus, quo privandus omnino fuissct ex pra;scripto
ticus,

secundum facit quem-

sacrarum legum,

si

convictus fuisset ha?re-

imo

et hrcresiarclia.

impudentia?, transgressionum nufrix tur enim

etc.

Queri-

de bis

pluribus. Porro ex hujusmodi

ti. At quoad Symbolum noviim, quod asserit tunc a sancto Bernardo fuisse conscriptum, atque

sancti Bernardi textu,

corrige Decretum Gratiani,

ab episcopis subscriptum;
S. R. E. cardinalibus
prffistat

(luffiiiam

controversia

ubi sub nomine Innocentii Secundi, in Concilio

ejus causa excitata fuerit et tumiiltus obortus a

Roniano recitatus habetur ejusmodi canon de non promovendis iisdem adolescentibus ', nisi dixerimus, idipsum ab Innocentio in Romano Concilio constitutum, quod postea ab Eugenio iuRhemensi
Concilio fnit iteratum.
13. Gilibertus confutatus resipiscit : in cujus causa cur S. Bernardus in cardinales affenderit. His absolutis, introducta est in Concilium Gili-

adversus

Eugenium papam,

audire ab ejus temporis scriptore Ottone


'

Frisingensi,

rem ipsam locupletius prosequente, Itaque flnita Synodo, salutiferisque ad innovationem seu conflrmationem anti(|uorum
qui
ait
: ((

ibidem promulgatis decretorum capitulis, prudentiores et viciniores ad causam episcopi Giliberti

berti episcopi Pictaviensis causa, in

qua idem

Gi-

terminandam reservantur. Decursa mediantc Quadragesimfc hebdomada, sacroque DominictC Pasfempore incboante, episcopus Pictavinus, manente adhuc summo Pontifice Rbemis, rursus
sionis

libertus

expertus

est

sanctum Bernardum
Qiii

ve-

hementissimum
hffircticum

contrailictorem.

cum

adeo

omnino convinceret ipsum Eugenius papa consulens tanti episcopi famfe, id seorsum post dimissum Concilium faciendum duxit. Testatur hffic Gofridus iu Vita
perstringeret illuni, ut
,

ad judicium trahitur, in cubicnlo, ubi urbis episcopus cum senioribus sedit, vocatur, et ab eo, quid dc fide sanctai Trinitatis sentiat, subtiliter
interrogatur etc.
Subjicit disputationem de bis tunc habiiam coram Eugenio papa, ipso etiain in-

ipsius sancti Bernardi,


cilio, (|uod

in

cum ait * Igitur in Conurbe Rbemorum papa venerabilis


:

terloquente; atciue

demum,

quie sanctus BeriiarCatliolica! fidei

cominus adversus hunc Gilibertum Ecclefia; sanctae suo tempore singularis atbleta Bernardus primo quidem totum, quod ille verborum cavillationibus occnltare nitebatur, eliciens; deinde vero tam suis ratiociniis, quam sanctorum testimoniis biduana disputatione reegit
:

Eugenius celebravif,

dus scribenda curarit capita


sus
Giliberti

adver-

nominat Symbolum novum, adversus novos errores ab eodem sancto Bernardo conscriptuni, de quo ista
Quam auctoritatcin cuni determinare velletClaravallensis abbas, aliqua verba, qua? cardinalibus displicerent protulit, episcopo Pictavino dicenle Et hoc scribatur. Ad quod ille re-

errores,

quae

Gofridus

Otto habet

darguens. Considerans sane, nonnullos ex bis qui praesidebant, jam quidem animadvertentes bla-

sphemiam

in

doctrina,

adhuc tainen avertentes

spondit

cam

injuriam a persona; accensus est zelo, et domeslisibi Ecclesiam seorsum convocat Gallicanam.

Scribatur stylo ferreo in ungiie adamantino. Moxque ad publicum progressus, omnes quo.->
:

poterat convocavit.

Ibi

cuni arcliiepi<copis, viris

denique consilio a Patribus deceiii provinciarum, aliis autem episcopis et abbalibus


plurimis, dictante viro Dei, novis dogmatibus op-

Communi

que
quaj

religiosis et eruditis contra

Pictavino episcopo

quatuor imponebantur
iiise

pr;cdicta
capitiila.

fidem

suam

in

bunc

modum

cum

aliis, et alii

ponitur

Sjmbolnm novuni.
c.
!l.

Cui etiam subscribun-

ciim ipso exnosuerunt


13.

Grcdimussimpliciter natur.iin divimtatis


c. Sti,

'

Conc. Rlicm.

'

Ibul.

'

Disl

i.x.

>

Vii.

S.

lieni.
1

I.

III. c. 5.

01. Fr. iu Frid.

I.

i.

31.

22
esse Deiim, ncc alifnio
gari,

EUGENII

III

ANNTJS h.

Cerle
cliia;,

CHRISTI 114H.
si

sensu Catliolico posse neDciis, et

in

Oriente, utpote Alexandria; vel Antio-

quin divinitas

sit

Deus
,

divinitas. Si

corani

omnibus
:

patriarcbis liiijiismodi tra-

vero dicitur,

sapieiilia

sapientem

magnitudine

ctarelur negotium
sine noslra

nibii

Drma

slabilitale

solidum

magnum, ffiternitale a;ternum, unitate unum, dicredimus vinitate Deum esse, et alia iuijusmodi
:

definiri

valeret auctoritate.
institiita vel

Quinimo
exempla,

juxta antiquoruiu Patrum

nonnisi ea sapientia,qua)
esse
;

est ipse
,

Deus, sapientem
qure est ipse qu;f
ffiter-

Roinano servaretur examini terminandiim. Quo-

nonnisi magnitudine
esse
:

quae est ipse Deus

modo crgo
dcnt,

isti

in nostra prBESentia
et

magnum
Deus
est,
,

non

nisi Kternitate,
;

quod etiam remotioribus


licct
?

usurpare aumajoribus nobis


temerari;c

ceternum esse

nonnisi unitate qua> ipse

non

Volumus

igitur huic tain

unum

esse; nonnisi ca divinilale

ipse est, id est, seipso, sapienteii),

Deum magnum,

novitiiti celeriter

assurgas, ipsorumque contuma-

uum, unum, Deum.


(1

Cuni de

tril)us personis, Patre, Filio, et Spi-

ciam punire non differas . Ista ad Eugenium papam universum sacrum coUegium cardinalium. t7. Ac plane quot cardinales, tot dixeris
Paulos resistenles in faciem Petro, repreliendentes

ritu

sancto loquimur, ipsas

unum Deum, unam


:

divinam substantiam fateniur esse. Et e converso cuni de uno Deo, unatiuc divina subslantia loquimur, ipsum unum Deum unam divinani
,

eum,

qui connivere bis creditus;

omnino quidem
(juid

ipsis repieliensibilis videbatur,

diim definire

de flde nullius
vita;

sit

alterius hominis, quaiiliinililiel

substantiani esse tres pcrsonas profltemur.

laiidabilis,
uti

etiamsi

dono
erat.

polleat miraculo-

et

Patrem, el Filium, Spiritum sanctum a;ternum esse, nec aliquas


a

Crediinus solum

Deum

rum,
tur,

S.

Dernardus

Nam
in

quaiitumlibet

s;inctissimus esset,

quod adhuc

carne morare-

omnino
alia a

res, sive relaliones, sive proprietates, sive


et

singularilates, vel unilates dicantur,

ejusmodi

Deo

esse, qua; sint

ab a;lerno,

et

non

sint

Deus.
liani

Credimus ipsam divinitalem, sive subslandivinam, sive natuiam diviiiam dicas, incarin Filio esse
. Ista

natam, sed
nardus una
servari

sunt,

quK

S. Bcr-

cum

episcopis Gailicanis tunc scribi et

prsecepit,

tanquam antidolum adversus

propinatos Giliberti errores. At qufc lioruni causa oborta tunc est conlroversia inler S. R. E. cardinales, qui aderant, adversus Eugenium papam,

loiige erat inferior Angelo, cui nequaiiuam hanc pr;erogativam tribuendam putavit Apostolus, ut de flde quid posset CDelitus definire sub anatlieo Nemalis pcena. Etenim idem ipse qui dixil scitis quia et Aiigelos judicabimus ? his verbis in Angelos anathema potenter inlorquet, dicens Etsi Angelus de cselo evangelizet vobis pr;cterquam quod evangclizavimus vobis analhema sit . Quod autem dixit in Angelum, ut multo inagis deberet, de quolibet intelligi homine, mox sic ge Sicut praidiximus, ct nunc iteneralius repetit
'

ruin dico

Si

quis vobis annuntiaverit, praiter


:

id

ab eodem Otloue
16.

sic

accipe

quod
factum tam
accepit
,

accepislis

Anathema
Romanae

sit

Non

igilur

Anesl

Qnod

Gallicanffi

Ecclesia3

gelo, vel aliqui

sanctorum hoc a Deo Iributum


est

graviter sacer cardinaliuin

senatus

ut

piivilegium, sed
tri,

Ecclesice in persona Pepollicilus


et

cum

ac tanquam

inagna inentis indignatione curiam intraret, unum corpus eilecti, una oiunes voce
:

cui

tantam Christus

tribuil

dignilatem.Quomodo autem
ita

his perstrictus Eiige-

Pontifici suo dicerent

Scire debes,

quod a nobis

nius j)apa, satisfaciendum curaverit cardinalibus,

per quos tan(|uam per cardines universalis Ecclesia; volvitur axis, ad regimen lotius Ecclesis pro-

idem Otto rem gestain


:

prosecutus enarrat,

diceiis

molus, a privato universalis |ater effeclus, jani deinceps te non tuum, sed iiostiuiu polius esse nec privatas et modernas aniicitias anoportere
:

18.
el(i(|iiio,

Quos Romanus Pontifex blando miligans

abbale ad se vocato, de hoc facto, qualitateve tacti solerter inquirit. Cui ille liiiinililer ct

liquis

ct

communibus

[iricponeie, sed
ciiri;e

oinnium

cum

levcrcntia respondit, se, vel doiiiinos episco:

utilitati

consulcre, Homana;(|ue
tui

culmcii c\

officii

nccessiludine cuiare et obscrvaie dcel

sed (juia pos nihil de prafatis capilulis dcfinisse ab episcopo Pictavino audierat, ut fides suu scribereliir, idcirco,
rilale

bere. Sed quid fecit abiias tiius, cana Ecclesia ? Qiia fronlc, quo

ciim co

(;alli-

quia solns noUet, illoriim aucto-

aiisu

cerviccm

ac testimonio simpliciter se quod sentiret

contra Koman;e Sedis |irinialum et apiceni ere.xit ? Ha;c est enini sola qu;c claudil, el neino aperil aperit, et nemo claudil. Ipsa sola de fide Calliolica
:

cxposiiisse.

Hocijuc tam buinili,

quam modeslo
iiidigiialio

ipsius

responso pr^edicta cardiualium


;

coiiquievit

discutere habens, a iiullo, cliain absens, in lioc singulari bonorc pi\Tjudiciuin pali j.otesl. Sed

tamen, ut pnefalum scriptuni laiii|uam inconsulla curia prolatum, velul auclorilalis pondere carcns, pro Symbolo in Ecclesia, qnod in
ita

ecce Galli

isli

etiam facieni nostram coiilemneiiles,


qii;c
Iiis

Conciliis
uoii

coutra luiMcses congiegatis


iiisi

fieri

solel,

super capilulis,
biis,

dicbiis, iiobis
tinilur;e

assidenli(dcliniliv^e)

habeieliir ,

al)

ipsa Roiiiaiia

Ecclesia

agilala

sunt,

laiKiuaiu

ceiirinnarclur.
seiileiitia

Quod etfaclum,

alqiie oiiiniiim iiiia

sentcntiK ultimam maiiuiii ai)i)onendo, nobis inconsultis, fidem suaiii scriberc pnrsuiDpserunl.

coiifirniatum. Sic ikique cuiicla per cariio-

diiiaics (d)jecla, solida veritale coiislilula esse

01.

l-i.

ile

gesl.

1'riil.

i.

i-

KUr.ENII

lir

ANNUS
coiiUm-

').

UIIRISTI

1148.

23

vernnl
clicere

ijiiibLis

nemo

Ciilliulice s;iiiieiis

iiosset.

Quod

aiitem

sie

sane sobrieque

lam diligentcr notiim facere, (iiialitcr in Rhemensi Concilio, (|uod dominus papa beatie memorite Eiigenius Tertius celebravit super (luibusdam capitulis, in

sapuerint, sicut et recte cuin S. Bernardo ejiiseopi


Gallicani, ut repreliensioni acquieverint, nec schi-

expositione Pictavieiisis cpiscopi magistri

snia conflarint,

neqwe cardinales

ita

coninioti dis-

Cisleiierti,

cognomento Porretani, deprehensis


et

et

cessionem fecerint ab Eugenio, ipse auctor Otto de liis Deo gratias agens, moxsubdit Benedictus
:

reprehensis, tractatum, quid

(luemadmodum
vobis
si

tandein fnerit judicatum.

Unde

tardius
:

peroiiinia Deus qui


providit, ut nec vel

sic Ecclesia;

suse sponsa; suae


a ca|)ite

videor

suo dissiderent, vel tantus religiosarum et discretarum personarum numerus Gallicanse Ecclesise aliquod

sumnia niembra

miretur vestra serLiiitas quoniam ante vigiliam festivitatisOmnium Sanctorum verbum aliquod parvum vel grandc super

obedire, non

judicii
tis

pondus a Sede Roniana reportans,schismanon parvi occasio esset. Ha;c paucaex multisde
Concilio dixisse sufficiat .
19.

non audivi. Eadem die stylum et tabulas apprehendens coepi scriberc, (juod optarem vobis, si possem, celerius intimare.
lioc
Eodem igitur anno, quo prtedictus Pontifex Eugenius Romanae Ecclesiffi Cathedram sedens (scandens), non mediocreni primo statim auditu

illo

Cscterum quod pertinet ad sancti Bernardi quatuor capita, idem Otto subjicitista De primo tantum Ronianus Pontifex definivit (ut put.i, majoris momenti, in quo et totius qua>stionis cardo verteretur) ne aliqua ratio in Theologia inter naturam et personam divideret neve Deus divina essentia diceretur ex sensu ablalivi tantum, sed
:

flagitiosis intulit

regione flduciam

metum, et honestis omnibus e magnusquidam vir et bonorum

memoria dignusArnaldus nomine, et cognomine' Qui 71071 ridet, in EcclesiaPictaviensi sub praedicto
episcopo offlciiim
iiliiis

archidiaconale

gerebat

non

etiam nominativi . Et de Giliberto ipso

mox

isfa

H Episcopus vero preemissam sumnii Pontificis sententiam reverenter excipiens, archidiaconis suis in gratiam receptis cum ordinis integritate et ho-

adeptus uiunere, sed ab ejus pra?decessore promotus. Difficile siquidem talis arbor fructum

ejusmodi protulisset. Accidit autem, ut ab eodem arciiidiacono satis fldeli pariter et diserto super

noris plenitudine, ad
vit

propriam dicecesim remeacorrexit errorem episcopus, ex discipulis tamen fuerunt nonnuih, qui in ea permanentes perversitate, haereticis merito meadversus quos ipse S. Berruerunt annumerari
B.Cccterum
etsi

suum

nardus
haec

in Canticis disputans, ait

ad finem

'

Sed

quibusdam capitulis fideifamiliariter, ut credimus, ante commonitus, nec acquicscens, in Ecclesia demum palam argueretur. Appellatum denique est ad Romanam Ecclesiam, et coram praBnominato papa eadem quKstio ventilata. Qui in Gallias descensurus, utramque partem sibi praecepit in
solemnitate
Paschali
Parisiis

ipsum loquimur Gilibertum (quippe qui in eodem conventu sententia3 tam hgec episcoporuni humititer acquiescens

minime

jani contra

pnBsentari.

Affuit

beatissimus pater noster sanctus Bernardus cuin

eodem papa

in

eadem solemnitate
Christi,

Parisiis,

cui

quam

caetera

digua reprehensione inventa proprio

omne negotium

ore damnavit) sed propter eos, qui adhuc libruni

illum contra Apostolicum utique promuigatum ibidem interdictum transcribere et lectitare feruntnr, contentiosius persistentes sequi episcofium, in

ubiciimque eum contigisset adesse, tanquani omnino proprium, nemine super hic (hoc) ambigente, protinus incumbebat.
Facta est inquisitio,

cem
dit.

expositionis
^

secundum praedictum Codisuper Boetium ab eodem epi:

quo

ipse

non

stelit,

et

erroris,
.

quam

correctionis

scopo requisitum Inventa


,

magistruni habere malentes


-20.

Heec sanctus Ber-

est

ad manus sc non habere respontamen apud scholares particula

nardus, afque de his hactcnus.

quiedam
verba
ipsa,
:

ubi

inter cretera

continebantur haec
sit,

Gaufredi Epistola de rebus gestis in causa Giliberti. Ad postremum hic (quod pollicili sumus) reddenda est Epistola Gaufredi monachi Cisterciensis data, adcardinaiem Albanensem,post

Si

homo,

cui divcrsa conferunt ut

praj

abuiKlanti uniusformae, ut puta, sapientia','dicitur

secundum
:

illud

Tu quantus quantus

nihil

nisi sapientia es

multo magis Deus, cui diversa


sit,

plura
sciret

annorum

curricula rogantem

eum, quem

non conferunt ul

dicituresse sapientia sua, bo-

eidem Rhemensi Concilio, ut cuncta quae actitata essent ab Eugenio papa in causa ejusdem Giliberli, sive Gisleberti Pictaviensis episcopi, ad ipsum scriberet. Quod et prfestitit ita
interfuisse
:

nitas sua, et Ccetera. In luinc

modum producta

est in

medium

ha?c scriptura, et disputabat sanctus Ber-

scribens
B
tia

nardus adversus episcopuin, dicens grave verbum et enorme videri,quodiccbatur, diversa non conferre Deo utsit, quasi conferat unurn. Illam quoque
similitudinem locutionis emphaticae procul esse a

Amantissimo

patri et

domino

A., Dei gra-

Albaneiisi episcopo, domini papae vicario, fra-

Deo, nec sicut (|uilibet


esse sapicntiam

hominem (hominum),

sa-

ter

Gaufredus de Claravalte minimus,

id

quod

est.

pientia sua dicitur; sed vere et substantive

dicam

liijunxerat veslra paternitas venerabili fratri


filio

suam, essenliam suam, divinita-

nostro, et vestro speciali

Augustino,

ut dc
1

mandalo vestro mihi imponeret, vobis per EpisloLocus


(iecurtalns, et corruptus, desunt raulta de

qua; scquuntur dicU sunl dc


1

ejus accusatore.

Gilibeclo

Dam

'

Texlii? in muliis

liern.

iii

Caui. ^tr.

Lxxx.

depravatus.

24
tein

EUGEXII

III

ANNUS

4.

nales,

CHRISTI 1148.
dominos cardi-

snam, et non queniailmodnm Davus didus Negabat autem episcopus docuisse, vel credidisse aliqnando se, vel litteris commendasse, quod divinifus non esset Deiis quod forma vel essentia essel in Deo, qus non esset Deus el amplius aliquid faciens, discipulcis suos cpiscopum quemdam Eboiensem (Ebroicensem) generosum salis, Rotiiomagensem arcliiepiscopum ])ost futiirum, Rotoldum noniine, et magistrum Ivonem Carnotensem testes |)roduxit, (juod iilud dogma iion tenuerit ncc crediderit, invitiis quani (quamest scelus.
,
;

sus, et poenitentiam egit, audiens

quorum

principales favisse reo, et evidenter

etiam fovisse conslabat, superauditisobjectionibns


sese promittere judicaturos.
22. Ingredientibus vero nobis consistorium,

prima die

cum magnorum voluminum

corpora

nos paucas auctoritates Ecclesia; in sola schedula baberemns, occasione accepla calumuiabantur lauafferri, et

per clericos snos Pictaviensis fecisset

tores

illius

hominis, quod decertata (decurtata) cuni


ille
,

testimonia proferremus,

Codices integros

vis

quidein), ut satis tunc animadvertinuis, sed


sui quae prffimisimus,
ei

exhiberet,
rerenl.
in ha;c

ubi

posset

intelligi

quemadmodum

suornm stinmlatione coinpulsus; propter verba


tamen
alii

verbis propositis ])raBcedentia vel seqnentia adhae-

libelii

et

quia aliud
in civi-

asserebant, injunxit

summus

Pontifex, qua-

tenus ante Concilium, quod


tate
sibi

eodem anno

Rheinornm celebrare proponebat, eumdem


lihellum transmitteret studiose scrutandum et

paralus esset in

eodem Concilio ad

objecta plenius

respondere.
21.

Accidit autem, nt expositionem illam

ssepe dictus

dominus Eugenius ab episcopo

sibi

Prolatum tamen capitulum de ejns Codice Cuni dicitur Deus, pertinet ad substantiam, non quae est, sed qua esl. Quod duin alii atque alii clamantes auctorem arguerent, et adversus eam adhuc tergiversantem non immerito causarentur, sanctus Bernardus ad cpiscopum ait: Quid necesseestcirca hnjusmodi verba diutius inimorari?nonaIiunde proceditscandali hujus origo, nisi quod plures credere vos credunt el docere,
verba
:

directam venerabili cuidam abbati Prajmonstratensi Godescalco de inonte S. Eligii, qui postmo-

quod divinaessentia
pientia, bonitas,

vel natura, divinitas cjus, saest

magnitudo, non
si
:

Deus, sed est

dum

factus

est Atrebatensis

episcopus,

traderet

forma qua

est

Deus. Hoc

creditis,

palam

dicite,

perscrutandam. Qui diligenter, utpote virdisertus,


notavit capilnla, et ex libris

aut negate. Ausus est dicere

Forma Dei
est

et divinitas,
ait

sanctorum Catholico-

qua Deus
scribatur

est, et ipse (ipsa)

non

Deus. Ecce,

ruin Patruin auctoritates paucas manifeste contrarias scripsit in schedula, quas ad idem Concilium
veniens,

sanctns Bernardus, tenemus quod quaerebamus,


ista confessio.

Pr;ecepit

summus

Pontifex

domino papaj cum

libello

Pictaviensis

episcopi praBsentavit. Tulerat autein de

medio Dominus anno ipso coiumnain grandem Ecclesiae, doinnum Albericum Oslienseni, cum omni reverentia

memorandum

qui

legatione
et

functns in

Romaiue EcclesitB subdiaconus, futurus postea Claravalleusis monachus et ex abbate Sancti-Anastasii Sanctornm Nerei etAchillei presbyter cardinalis, adejusmandatum i)orrexit et attulil chartam, calamum, et

etdomnus Henricus
,

Pisanus, tunc

Aquitania,

super vila

pariter

doctrina illius
aliter

incaustum. Cuin autein scribcret ipsam confessio-

G.

(Giliberti)

tanta didicerat,

ut ipse sibi

nem
quod
dit
:

Et vos,

ait

episcopus ad abbatem, scribite,

quam

oporluerat conscius, ab ejusdem Ostiensis


ferventissinio
zelo praj ca?teris

divinitas est Deus.

episco[ii

ejusdem

Scribalur,
vel

iiuiuiens,

temporis cardiiialibus trepidaret. Nec defuere qui


crederent,
ille,

adaniantino,

Nec concitatusilIeres])onstylo ferreo in ungue sculiialur iii silice, quod divina


deitas,

quod

si

advixissetidein vir Pictaviensis,

essentia, forma, natura,

bonitas, sapientia,
est

pncsente eo nullatenus prtcsuni|isisset. Veiitum cst ad discussionem capitiiloruin qure pi"pdictiis abbas Godescalcus noquEE ausus cst coiifiteri,
tavcrat:
ille

virtus, potentia,

magnitndo, vere

Deus.

23.

Disputatuin est deiudc super codeni ca-

pitnlo, ct ctus,

sed quia ipse nimis erat clinguis, libcr


teslimoniis
(est) j^atri

quod

eousquc processum est, ut diceret saiisi forina illa Deus non est, niclior Deo

cum sanctorum
traditus

ei

contrariis a do-

mino papa
lillerati

nostro S.

Bernardo

Claravallensi. Aderant viri magiii nec mediocriter

Gaufredus de Oratorio,

lUirdigalensis Ec-

clcsia;
sia)

archiepiscopus, cujns in Pictaviensi (Eccle-

episcopus sulVraganeus eral, Milo Morincnsis


sajculari

est, cuiii ex ca Deiis habcat csse, ipsa autem nec ab co sit, nec ab co liabeat quid(iuam. Quod potissimnin credidi memorandum proiitcr cam specialiler causam, (inia disjiutatione complela, Ecclesi;c Rhemcnsis arinarium inox ingrcssus, plures cxinde tuli Codices, ct iii libro beati Augustini de

episcopus, rcligione et scicntiasalis insignis, Josle-

Trinitatc

iiitcr alia

plura teslimonia, eadcin picuc

nus Suessionis cpiscopus, tam


terali scicntia prajditus,

qnani

lil-

vcrba, qn;e sanclns Rei nardus objecerat, reperi in

Sugerins abbas S. Dionysii,

hunc moduni
gnitudine
iiuijor

cui

Francorum

rex J.udovicus llierosolymam pro-

(|u;e cst

Dcus inagnus quod ipse

est
:

nonnisi ea mailla

alio^iuin

erit

liciscens totius regiii


Ili

commiseratadminislrntiouem.
licrnardo piicdicta capilula
pricdicliis (iaufrcdus inimis
i)arcciis liomini,

ct alii pliircs cuiii

magniliido (|uam Deus. C;cterum cuni de prinio caiiilnlo prima die dispularctur cgo fui
:

ratioiiibns

pariler et Scriptnnu sacr.c tcstimoniis

(jui objeci

eidem
illa

episcojio, audientibus universis,


(iu;c

argucbaiil, nisi
ciulcris
el

quod

qnod verba

inodo prorilebatur, eodem

loqucbatur, dc iiidustria

aniio Parisiis corani doinino |)apa, ct nuijori parte


uuijiiriim (|ua!

judicio sc rescrvans, sicut humiliter csl confcs-

adcraiit

personarum, penitus abne-

EUGENII
gasset, et tesles
crediilLTaf,

III

AXXUS
imillmn

4.

CHRISTI

48.

25
capitiilis illisG. (Giliberti)

produxisset

(jiiod

talia

riimqurtm

providere oportere,
plenius

cum

iiiuKiuam
et

dociieraf.

At

ilie

episcopi, suee et fidei symboliiin inilli, ut scirent

confldeiis
set, (|uia

amplius forsitan
ait,

qnam

postea voluis:

unde judicarent.

Scripseruiit ergo capitula

negare non potcrat

se negasse

Quidquid

tofidem

quam

expressius

potucre

iilius

verbi

hoc dico. Ego vero suspirans graviter quod viderem coram taulisjudiErgo cibus paulo niiiuis impune tanta prxiinii sicut rex, inquam, vestruni dictum et dediclum
:

tunc dixerim, modo,

suam conlessionem contrariam

in oiiinibus et per

omnia proponenfes, quam de couununi omnium convenienfia, non sine multa deliberatione dictatam judicatiiris facerent exbiberi. Nec fanieii verebanlur, nec (ne) conlrarium aliquid judicarent; sed credebanl, nomiuUos eorum ad hoc tendere,
ut sine

habetis.
24. Et factmn est, ut disputantibus personis

qu3D aderaiit, super priinocapiUihi praedicto occurreret secundiim, profitenle prxdicto episcopo,

aliqua definilione Concilium solveretur.

quod

nec unus Deus, noc


iicet
tate, et sint

unum

ali^iuid sit tres |iersonae,


id est,

Propler (]uod eidem scripturae, (luam novissimain vobis mitlimus, subscripta sunt noiniiia singulo-

trespersonajsint unusDtus,

unadiviniiioccajii-

unum,

id est,

uno. Etadversus

rum, qui aderantarchiepiscoporum, episcoporum, abbatum et magisfroruin, de conseusu et couvenieiifia

sancto Bernardo,et

tnhim diulinsestdisputatuin,postquam suggerente domino papa prgpcipiente, ipsiim


etiam

universorum.

26.

Et elecfre sunt tres personae, episcopi duo

cum
:

priore htleris est

commendatnm. Cui

reverendissimi,

Hugo

Antisiodorensis, et Milo Mo-

evidens

satis

opposila est auctoritas Atlianasii in

rinensis, et Sugerius abbas S. Dionysii, qui

eam-

haec verba
tria, et Iria

Supernarum virtutum carmina unum

deni scripttiram
sentareiit,
et

domino

papae et cardiualibus prae:

unum

esse

confirmanl. Sequenti die

dicerent eis

Pro vestra reverenlia

Codices lantos attuhmus ad disput;itionem, ut obstupescerent fautores episcopi, et a nobis audirent,

minus dignos acceptione sermones, donec tandem audiviinus , quod de eis judicare
susliiiuimus

quia ecce schedulas non liabemus. Faciebat epi-

scopus in

libris bcati Hilarii,

et

de corpore canoEpislolis

ergo et nos vobis nosfram confessionem, ut nou de parte, sed de partibus judicevellefis. Oflferimus
tis.

num

in

quorumdam Graecorum
iirfesertim

verba
nec
in-

Tenetis confessionem
et

minus

intelhgibilia,

in tanla

festina:

convenit ut teneatis
esset corrigere,

hoininis illius scriptam uostram. Verumfamen ille


:

tioue, et in tanta ac fali

multitudine

lectitari

vobis sub hoc tenore tradidit suain, ut paratus


si quid vobis aliud videretur. Nos hujnsmodi conditionein penitus (ixcludentes, sic vobis nostram oCferimus, ut noveritis quod in hoc sumus, in hoc perseverabimus, nihil penitus mutafuri. Quibus sine cuuctatione dominus papa re-

deerant, qui pro eo se opponerent, licet


felligentes.

parum

Addita sunt eodem die capitula duo


et

prioribus,

hfteris

pariter

commendafa. Quod

personales proprietates, et a>ternaruin reruin mulsine initio profiferetur,


essef, niilla a Deo.

htudinem copiosam episcopus idem veraciter esse quarum tamen nulla Deus
23.

spondit, et universis qui miserant eos reiiuufiare


j)raecepit,

quod ab eadem confessione eorum

in

Quarlum fuit capitulum, quod natura divina nafurain non suscepit humanam, sed persona Fihi nafuram nostiam suscepit, conlra illud beafi Gregorii Quia veuit ad nos calceata divini:

nullo

prorsus

Romana

Ecclesia dissentiret, etsi

sfare visi fueranl aliquid (aliqui) pro persona, sed

non stabant aliqualeuus pro doctrina. Inde fuit quod in insigni palatio, cui nomen est Thau, Ecclesia uuiversa conveniens, et interrogatus episco-

humanitate et beafi Aiigusfini in libro primo de Trinitate Ergo quia forma Dei accepif formara servi, utrumque Deus et utruiuque homo. Item ejusdem super Evangelio Joannis in Tracfatu septuagesimo quinto Semetipstini exinanivit, et liomo elc. quis uisi idem ipse Christus Jesus? sed hic jam sunt omnia, et Verbum in fornia Dei, qus
tas
;
:

tiavit,

pus Pictaviensis capitulis singulis libere renunhffic eadem verba locutus Si vos aliter
:

et anima et caro in forma que accepta est a forma Dei. Et Leo papa Suscepit nos illa natura, quae nec nostris sua, nec

accepit
servi,

formam

servi

;'

et ego ; si , dominus" papa aucloritate Apostolica de assensu toUus Ecclesiai quaj convenerat, capitula ipsa damnavit, districte praecipiens, ne eumdem librum legere, vel transcribere efiam sic reprobafum quis auderet,

creditis

et

ego
,

si

aliter

dicitis

alifer scribitis

et

ego.
,

Ibidem

nisi prius

eum Romana
:

Ecclesia correxisset.
:

Cum-

Exinde propter quam (postquam) diutius disputatnm est sub eo teuore, discessum est, ut dicerent domini cardinales, quia ecce audivimus qua; proposita sunt, deinceps judicabimus quahter debeaut definiri. Quod verbum eatenus movit corda multorum, ut sequenti die
suis

nostra

consumeret.

que responderet episcopus Ego corrigam ad arbilrium vestrum Non vobis, ait, haec correctio
committetur. 27. Erant et
alia, quae in scholis suis dicebatur auditoribus suis frequeuter idem episcopus tradidisse, hcet uos dissimuiaremus pro multiludine tamen scholarium, qui testimonium perhibe;

apud sanctnm Bernardum convenirent archiepiscopi decem, episcoporum quoque et abbafuni ac magistrorum plurima mullitudo. Et quia jiidi-

scisste et discerptte

bant ab eo audiviL;se mulloties, haecoram omnibus fuerunt chartae, qua; dicebautur


ejiis

cium sibi soli videbanfurreservasse, quos noverant lere omnes erraulis pofiusquam erroris lautores
:

seiifenlias

continere.

Quiii

igne petito
sufiicere

ad

comburcndum

eas, dixerunt

quidam

BAkOK.

Toiius XIX.

26
si

EUGENIl
fciiiderenlur.

ril

ANNUS
nec

4.

CHRISTl

1148.
:

Qaenam fuerinl

illa capiliiia,

tum

scire curavi, nec adluic scio.

De

cfclero siiper
\estia; digna-

ad

capitulis aliis, de quilnis


tionis acceiii, diligenler

mandalum

considerans in libro Glos-

saruni Psallerii, quas idem G. Porretanus coniposuit

super \ersuni

ejus, ita

Adoralc scabcllum pedum scriptum inveni Caro de terra esl, et de


, :

liumana diviiiis ipse est caro qui Verbum. Idem Flavianum episco[iuin Sciiteutia est Joannis Ajiostoli et E\angelistGe. Qui sulvil Jesuiii ex Deo non est, et bic est antichrislus. Quid autein est solvere Jesuin, nisi humanam a Verbo separare naluram ? Augiistiniis in defiiiitionibus Ecclesiasticoruni dogiiiatum Homousion Patri ct homini
: :

tarne Mariic carnem


iinpietate

accepit

Cliri:;tiis.

Ha'c sinc

adoralur ab Angelis et omni creatura, sicut Pater


et Spiritus

adoratur a nobis, quia nenio carnem

sanctus

non

lioiiio projiter

Deuui, vel

ejus

spiritualiler

manducat

nisi

prius

adoret.

Cbristus
Deiis.

eum

Deo, sed liomo in Deo, elin hoinine

Hucusque verba suut Augustini. Quibus continuo addidit G. declarationcin, quod est additamentuni

eorum
lam)
qua;
,

Non

illa

(illaiii)

dico

adorationem, qu.c
illa (il-

Idem de Pra>destinatione sanctorum. llle liomo ut a Vcrbo unitateni persouffi assumplus filius Dei unigenitus essct, unde lioc nieruit?Nam
et

lalria est,

qiue soli Creatori debetur, sed


in
,

ipsuni

Dominum

gloria},

iii

quautum

lioiiio
iii

quifi

dulia

dignior est

dulia

enini

factus cst Dci Eilius, pr;cdestiiiatuiu

didicimus

adoratio est

quae

etium

creatiira;

e.xbibetiir;

Apostolo. Prajdcslinata istanatiirs huniaiia; tanta,

diias babet species , unam qua; lioniinibus indiircrenler, alteram quai soli bumanitati

tam

ceisa

et

tur altius iion haberet.

sumnia subvectio, ut quo attollcreHierouymus in Breviario


Adorate scabelhtm pedum ejus: it liomo, et ad compara-

Christi

exliibetur.

Iii

libro

autem

Glossarum
lo-

Psalniorum

svi\^ev,

ejus

in
:

Epistola

saiicti

Pauli

super illum
nomeii,
ita

Licet quidcni assumjitiis


tiouciii Dei oniiiis

cum
illi

Propter quod Deiis exallavit

illiim, el dedit

crcatura scabclliim

pedum

ejus

nomen quod
:

comiiieiilatiis

super Quibiisdam
est

omue

est

est

videtur boc iiomen


:

datum boiuini, quod nuila ratione convenit lioc enim donum (noineii) csse rilium Dci, boc iioinen esse Dcuin, quo non per solam appellatioiicm, sed per naturam super omne nomen esl, quod non
post
liabel oimiia, cuin
pit.

scabcllum sociatum est Deo, et de sedili suo, videte quam rcm audeani loqui Ego ita adoro scabellum, sicut cl thronum. Ego non iiitelligo aliud sedenlem, et aliud stabelluni,
;

tamen hoc

i|)suiii

sed toluiii in Christo Ihronus

esl.

Quomodo

sit

ncsciOjCt tamen credo quod

sit.

Sufficit milii scirc


:

passionem suain, sed potius a Patre, a iiuo generatur (gcncrarelur), acceHoc ergo non boinini datum, nisi forte quis
:

quod scriptum non ralionales.


29.

est

quod crcdo

fidcles

dicimur,

Coiitra ca|)itulum

dicat [ler adoiilionem oinne daluin

sed adoptivo
cst in gloria

quod

|M'a;scri|isimus, scntit
ita
:

Deo

noii

flcctitur oiiine
:

genu, nec

Flaviaiium episco|uim
senlite in vobis
siim|iti iion

quartum, secunduni Leo jiajia scribciis ad Hoc, iiKjuit Apostolus.

Dei Putris
laiiieii

nato cx Deo hoc competil. Dicit Apo^tolus Dedit iUi nonieii elc. Qiiod idco
iiaiii
:

usque in gloria Patris, asassumentis jirovectio cst quod dicitur.


etc.

dico, quia iiatus acccpil ut pcr

crucem manifesta-

Dcus
Filii

illuiii

exaltat.

Idem

scieiites,

quod

semiiileriia

retur, quid
pit.

((jui)

a Palre,

Horuin

eigo

gcncrarctur accecapitulorum iiibil cjusdem

dum

(icitas

nullo ajiud Patrcm crevit angnicnto.


advcrlite, qiiod

|iru(lentcr

nec cui dictum

est

Concilii

tempore audicramiis, nihil penitus no\e-

ramus.
28. Vidcnlur

Terra es, et in terram ibis, eidcm iii Chii^to dicitur Sede a dextris miii. Idem ad Constaiitiuopo:

autem

liis

coiitraiia hffic qua;

litanos: Dicaiil advcrsarii vcritatis, (|uaiido onini[lolciis

sequuntur

et

scripturis

bcati

Lconis

pa|ia;, ()uo-

Pater. vel scciindum ()iiam iiaturam Filium

rum

auctoritatem sacris cauonibus coiifirmatam


eiiiiii
iii

sujier univcrsa provcxit, vel cui substaiitia; cuncla


subjccit. Dcitas cnini Vcrbi par

opliine no\il \estra discrctio. Dicil

in scr-

inoinnibus

et con-

mone PaschaU
csset

Non

sic

crcalura

societatem
ilia

suhstantialis est l\itri


()ui

sed miuor crat provchente

sui Crcaloris assunipta cst, utille habitator, et

crevit

iii

iiatura

homiuis actepil a Patre


ijise

habitaculum; scd utruiiHiue Dcus dc

potcii-

quod

in nalura deilatisctiam

douavil. Itciu ad
:

lia suscipientis,
cciiti.

ulerque hoino de huniililalc susnaturai,

In ulra()ue igitur iialiira ideiii cst Dci Filius,

et iiihil esl allerius


()ue. Itciii
bili,

quod

iioii sit

utrius-

in

iiuilo

di\idciitcs \isibile

cor|)Oicuiii

ab incorjioreo, el

ab invisiVerbuin in
in Verbo.

Leoiiem Augustum, ct ad. Pala;stinos Exaltationein, qua illum cxaltavit Deus, ct donavit illi nomen, qiiud est super omnc nomen, ad eam iutelligimus |icrtincrc forinam, (|iue ditandacrat taiiltc
glorificalioiiis

Christo homiiieiii,clCliribtum
Iiifra
:

adoremus

accciiit,

in

augmeuto. Itein tcmpore secundum


liabuit,

Quidquid ergo
Forina autem
esl,

hoiniiiciii acccjiil,

IJlrumquc
iii

lidelitcrcreiiite, ulriimqiie lideliter

cui qua;
servi
iii

non
cx

confcrniitur.

adorute, et
divisio.

unitalc Verbiel carnis


scrinoiie dc Natali
:

non

sit

Ideiii in

Ab

illo

uUa lem-

gloria diviiiic potcstalis cvccta


,

nec

intcrest

()ua

Cliristus siibslaiitia
iii

nominctur
luniio

pore, qiio Verbiim caro tactiim esl, ncc

lum

Dcuni ilncc homiiiem siiic lioc litcat togitarc (juod Deiis est, cuni iiiliil assunijitu divinum, mbil assumcnli dccssel liumanum. Ncc cniiii divinis humana iUiTJudicant, ncc
siiie

vel adorctur. Ilicroiiynius


stolain ad
Pliiiip|iciiscs
:

Brcviario suiicr E|ii-

hoc (luod lionio

cst,

Si ita

assumptus

humiliari digiiatiisest,

di^iiiilas, ()ua; se

non

polesl,

cum
ct
illi

(jui

humiliarc humiliatus fucrat, mcrito

exaitavit.

Scd

donaluin csl noiiien, quod antc

EUCxENII

III

ANNUS
Iiunia-

4.

et

CHRISTl

48.
Petri notantur

27
:

non habnit. Underecte locus liicsecundum

rnm, quo errores ejusdem


olim

quem

nam

iialuram iiittdligendiis
:

est.

Mem

super, Dixit
in

me

vidisse recordor, sed a mullis annis, ut


,

Domiiius Domiiio meo

Istum locum Salvalor


:

ciistodes

librorum asserimt

sludiose

quffisilus,

Si Christiis est, inEvangelio expoj^uit, dicens qiiit, filius David, quomodo in spiritit vocat eitm Domimim ? hiiic Domino, cui pnecipiturulfedeat Deus enim non sedet, assuniptione corporis sedet iiuic ergo pr;t?cipitur ut sedeat (jui honio est, qui
:

primus quaternio nou potuit inveniri. Propter qiiod propositi noslri esl in Franciam destinare ad monasterium cujus abbas extilit qui eumdem
,

librum composuit, et si recuperare potero, Iranscribi facereCodicem lotum, et millere vobis. Credo

asfumplus est. Augustinus conlra Maximiim Donavit illi nomcn elc. liomini donavit ista, non Dco. Ac deinde in qua forma crucifixus est, ipsa donalum est nomen qnod est ijisi exaltata est
,

euim

(|uod vestnr inquisitioni sufficere debeat, ut

super

omno nomen,

lioniini

Chrjsto

secundum
;

(]uemadmodum, quare sinl condemnata. Hactenus GaulVedi Epistola ad episcopum cardinalem Alhanensem. 31. De corpore S. Eiigenii martijris. De his
cognoscatis, quae,

carnem mortuo, resurgenli, ascendenti donatnr enim nonien, quod est super omne nomen. De
crptero ut E|iistola fineni deinceps sortiatur,
si

qua; S|>ectant ad

Rhemense Concilium dum

agi-

pla-

cuerit vestiiie discretioni super prioribiis cnpitulis


in sermonibus B. Berquatuor plenius edoceri nardi super Cantica canticorum diligentior de cis:

mus, etiam illud dicere non praeteruiittimus, magno cessisse lucro Raymundo Toletano archiepiscopo ', quod vocatiiscum aliisab Eugenio papa,
veneril ad

Rhemense Concilium. Nam

in via prope

Parisios ingrediens Basilicam Sancti-Dionysii, didicit


ibi

dem

dispiilatio continetiir.

Optamus

et

oramus

ut

bene sem[ier in Domino valeal vestra

iiaternitas.

primo, quod ipsi fuerat incompertum, esse reconditum corpus sancti Eugenii archiepi-

Recommendamus
sanctffi

vobis fratres nostros de Fossaet

Nova. De prosperitate veslra,


certiludinem
:

statu

Ecclesiac
.

scopi Toletani, marlyris, ejusEpilaphio id hislilteris indicanle nic situs est evgenivs martyr primvs
:

satis

vellemus audire

Per-

git

vero

30. Vix perfecta erat Epistola hsec ab eo cui


Iradita fuerat ad

scribendum,
fuit,

et ecce

eadem hora
priusquam

voluntas Domini
miiii prgesens

ut niihi

occurreret quod
fratre,

volebam. Ab altero siquidem


Epistola

redderetur, scriptura alia


desperanti mihi exhibila

Quo facluin cst, ut sub Alphonso rege socero hujus Ludovici regis Francorum anno millesimo centesimo quinquagesimo sexto brachium ejusdem Eugenii a rege ad socerum illud expetentem missuni fuerit in Hispaniam, exceptumque summa reverentia, ipso Alpbonso et filiis succollantibus sacram sarcinam. Reliqua vero
ARCHiEPiscopvs TOLETANvs.
sacri corporis

diu qutesila
est,

jam penitus

ossa

nostro tempore,

concedente

super eisdem capitulis ante annos pcene (luadraginta edideram cum ipso Symbolo, <iuod

quam

Carolo

NonoFrancorum

rege, pari religionis cultu

accepit, qui

domino
qui in

papae, et

Romana: Ecclesiajex parte decem

archiepiscoporiim, et
illa

omnium episcoporum

paene,

Rhemis invincti (inventi) sunt cum abbatibus maximis atque plurimis, et magistris scholarum, et subscriptis nominibus singuioruni, per superius memoratas personas fuerat prsesentatum. Unde satis exultans, illam qiioque scripturam adjiciens huic Epistolae, tanquam charissimo domiiio meo vobis utramque filiaii devoadhuc
die

per legatos petierat Philippus Secundus rex Catholicus, spectaculum edens tanto principe dignum hoc praBsertim tempore, Deo gratissinuim, cum Hagiomachorum insanit in orbe Cliristiano

dementia,

et

furit

insania,

ita

de

ipsis

Catholico rege gloriosissime triumphante. 32. Hilderjardis virginis sanetilas per Eugenitim III probata. Absoluto Rliemensi Concilio,

cum Eugenius papa , inquit Tlieodorus abbas in rebus gestis sanctte Hildegardis -, o per AdalAiogunad Apostolici cognitionem esse veniendum, quatenus ipsius auctoritate nosceretur, quid de compertis sanctte Hildegardis virginis monialis visionibus recipiendum
pontifici

tione transmillo.
a

beronem Trevirorum archiepiscopum devocatus,


Treviris niorabatur,
tinae civitatis, et

Audivi etiam, quod super damnatione Petri


veritatem, cujus libellos piae menioriai

visum

est

Abailardi dihgentia vestra desideret plenius nosse


similiter

majoribus

cleri

dominus Innocentius papa Secundus in Urbe Roma, et in Ecclesia beati Petri inceiidio celebri
concremavit
rabilis
clesiae,
,

Apostoiica auctotitate

ha^reticum

autrefutandum
cuncla esse

illum denuntians.

Nam

et

ante plures annos vene-

foret. At papasumma;discretionis, auditu tanta; novitatis attonitus, cum Deo sciret

qiiidam cardinalis et legatus Romanaj Ec-

possibilia,

rem

diligentius investigare

Cono nomine, regularis quondam canoni,

gestiens, venerabilem Virduni

praesulem, et
,

cum

cus Ecclesiae-Sancti Nicolai de Ariiasia,Theologiam ejus, Suessione Concilium celebrans similiter

eo Adalbertum

concremaverat, ipsum Petrum praesentem arguens, et conviclum de haeretica pravitate condemnans.

Unde

vestro

si

placiieril desiderio, |)er libellum

de

primicerium aliasqiie personas idoneas dirigit ad coenobium, subquo eadein virgo tot annis degebat inclusa, ut sine strepitu vel curiositatis acumine, quid rerum esset, ab ipsa sciscitarentur. Quibus humiliter inquirentibus, cum

Vita sancti

Bernardi, et per ejus Epistolas niissas


satistiel. Iiiveni tamen in Claravalle cujusdam abbatis nigrorum innnarhn'

ad curiam
libelliim

Scriplores rerum Hisp.


tocn. V. dip

el iiovissime

Joan. Mariana.

'

Apiid

Siir.

wii

Sept.

28
illa

EUGEXIT

III

ANXUS

4.

rem

CHRISTI 1148.
et

simpliciler quae de re (ranl aperuisset, ad Apostolicum rcdierunt, et magna ipsius, magna cunclorum aslantium exspcctatione, qujc audie-

se Ponfificem

moribus

ef

vesfibus exhibebaf,

rant retulerunt.
His

papa

recognitis
,

jubet
qua;
sibi

reprfcsentari

scripta beatae

HiUlegardis

de praefalo
functus,

diversarum in uiio bomiue proprictalem exprimens persoiiarum. Segmentata ci circumfercbaniur pulvinaria, lecius cjus palliis opertus corlina ambiebatur purpurca. Sed si revolveres operimenia, inveniressuperjcctis laneiscomdifficilem agens,
[ilosa

ccenobio perlata susceperaf, et ea manibus propriis

stramina, et pLdeas conglobatas.

Homo

in

tenens,

ipseque

recitatoris vice

facic,

Deus videt in corde,

ipse vero

bona coram

arcbiepiscopo et cardinalibus, oiiinibus(|ue qui de


clcro aderant, publice lcgif, ac rcsponsa viroruni,

Deo et honiinibus providebat. Alloquitur fraires non sine lacrymis, miscens sermonibus avulsa a
corde suspiria, horfatur et consolatur
eos fratrem et socium,
et se inter

quos ad haec indnganda miserat, pronuntians omnium mentes el voces in laudem Conditoris et congratiilationcm excitavit. Aderat etiam ibideni sanclBB recordationis Bcrnardus abbas Clarsevallis,
:

non doniinum exhibet vel


ibi

magistnim. Cumque
patcreiur

eum

morari diulius
iter in

iion

magna cum prosequens habilantium


Italiam diriIlaec ibi

quo
tur

niediante, ca^terisque annitentibus,

moneba-

multifudo, salufaiis fratribus,

summu?

Pontifex, ne tam insignem lucernam

gens abscessit,

et

ad

Urbcm

pcrvenii.

de

silenlio tegi paterelur, sed

gratiam tantam,

quam
sua

Eugenio papa. Sed qui Claramvallem

visitavit,

fcmpore ipsius Dominus manifcstare


auctorilate confirmaret.

veilef,

Cistercium cunabiila foiius Ordinis noii pralcriil,


34. Quodnam autcm tunc contigerii pcr sancium Bernardiim miraculum fieri.accipe' :Eodem

Ad ba^c revcrendus patcr pafrum tam benigne quam sagaciter assensum


praebens, litteris salutatoriis

beatam virgiiiem

visi-

tavif, in qiiibiis

concessa sui) Chrisli el beati Pctri

juxla
lica

anno, imiiiii iilcm aiictor, ajiud Cisierciuin morein abbatibus congregatis praedicius
:

quBPcumque pcr Spiritum sancfum cognovissef, eam ad scribendum


liccntia profcrendi

nomine

papa venerabilis
infer eos,
in

affuii, iion tain auctoritate

Aposio-

praesidens, ijuani

fraierna cbaritate rcsidens

animavil; sed
ravif, dafis
toriis

ef

locum, qiio

illa

fovebalur, honogratula-

ad abbatcm

et fratres ccenobii

ex suo nomine litterarum apicibus . Heec de

his ibi.

33.

Eugenins papa Claramvalle^n

ct

CisterIlil-

(iiia:-i iinus ex eis. Ubi cum ad ccllulam qua jacebai, faclo vct^pere et convcniu soluto, Dci famulus divertisfei, surdum ei puerum obtiilerunt. Eral autein puer ille de vicinia eadem, et sicut postea didiciinus, ex longo ante tempore vigilans

civm

visitat.

Visitafio

ista et

exaininalio dc

in custodia gregis sui

subito ferrore

percussus

degarde facta majorcm illi conciliavit cxislimationem, de qua Joannes Saresbericnsis lucc habet libro primo Epislolarum sancti TtiomtT, Epistola aVisiones centesima scpluagesima prima in fine
:

et oracula beatae illius et celebcrrimap Hikiegardis,

auditum. Orans ifaque paier sanciiis, et puero maiiiis imponens, utrum audiat sciscilatur. Ai ille miradevoiione proclamans: Audio, doniine, audio, tam Crmiler amplexalus est eum, ut vix ab eo posset avclli. Auditum csi verami^erat
prorsus

qusc apud vos sunt, (mittite scilicet). Qua; mihi ex

bum,
sonis,

oblaius esl

summo

Poiitifici,

aliisciue per-

60

commendata est et veiierabilis, quod eam dominus Eugcnius spccialis charifatis atfectu familiarius am()lectebatur.
bife,

celeberrimum(|ue hoc miraculum fuit.

Hffic ibi.

Exi)lorale

efiaiii et

rescri-

3b. Caiisa inter

an ei sif de fine hnjus schismatis aliquid revelatnm. Praeilixit enim, in diebiis papae Eiigenii,

Ecclesias ab Eugenio cognita.

Cantuariensem et Menevensem Auteqiiam auteiii

quod non esset nisi extiemis dicbiis pacem el gratiam in Urbe habiturus. Ha>c Joannes Saresberiensis.

Quomodo autem Eugcnius converfens


rium
vallis,
invisif, sic

posf
iter,

ha-c

Romain veisus

Claravallense monaste-

accipe a Bernardo abbate Boiiae:

Eugenius papa e Galliis recederei, cuutroversiam arduam oboriam inferThcobaldum Cantuariensem arcliiciiiscopum, ct Bernardiim episcopiim SancfiDavidis cjus refugientcm obedientiam componere laboravit. H;ec ut intelligas, ex Annalibus Anglorum, isla opus est audias, quae sic se habent ' Rex Henricus Walliam regno suo subjuga:

qui aderat"

Eugcnius interim, celehiato

vit, ct

ideo praGdiclam

Wencvcnsem Ecclesiam,
sulTiaganeas

et

Rhemis
ct

Concilio, Claramvallem humiliter visitat,

alias

Wallia!

Ecclesias

Mcnevensis

gloriam Pontificafus Roniani pauperum pr;c-

Ecdesia;, Ecclesiae rcgni sui, scilicet Canfuarise


subjicere cupiens, Bernardiim clericiim de caniera
sua, (]uem in Menevensi Ecclcsia Wilfrido episcopo

senfat aspectibus. Mirantur

omnes

in fanta alfilu-

dine humilitatcm inimohilcm, ef in tam excellcnti culmine proposifi sancli permanere virtufem, ut
aliifudini

suhrogari procuravit, apuil Canfuariam pcr rcgiam


violcnfiam consecrari
piscnpo consecratus,
rcgibiis Anglia>
fccif
:

sociata

buniilitas, pro officio

exlcrius
inlerius

et hic fuit prinius

Me-

splendeat, ut per virliilcm

nequaquam

nevensis Ecclesiae episcopus a Cantuaricnsi archiect post

inanescat. Adhrcrebat cariii ejns lanca tunica, et

eum
,

David

ct

Pclrus a
sacra-

diebus ac noctihus ciiciilla vestifus, sic ihaf, sic cubabal. Inliis moiiadii habitiiiii relinens, cxfra

compulsi, similiter a Canlnariensi


suiit

archicpiscopo

consccrali

pra^slitis

Ueru.

I.

II. c.

8.

Vil. S.

tlem.

1.

IV. c.

nog. parl. pasl.

aii.

irjD.

lo

linc.

EUGEMI

III

ANNUS

4.

CHRISTl

1/|H.

2*)

mentis contra canones exortis dc non siipcitanda


lile siiper jiire

commendationem
licae

S. Ecclesiae Cantnariensis anti-

mctropolilico coiilraCantiiarifiiscm

slitum, quod addictissimi sempcr fueriiit ApostoSedi, etiam conlra regiim AngtiiE id prohi-

Kcciesiam in perpeluiim. Bernanlus tamen ciefnnclo Hcnrico rege Primo, movit qnttslioncm snpcr jnre EcclcsiBD sna; metropoiitico contra

l)entium voluntatem. Quid vero cgeril Engenius

TheobaUinm Canluariensem arcliiepiscopnm.Unde


papa Eugeiiins

in

liac

fornia
:

scripsit

Tbeobaldo

Cauluariensi archiepiscopo
venerabili

Eugenius episcopus, servus servorum Dei, fralri Thcobaido Caiituariensi nrchie-

papa adversus regem eumdem, monilis pontificis non parenlem, idem S. Thoinas iii fine ejusdem Epistolic ad Bosonem cardinaiem d;ila?, haH;liabet: Rex Slc|dianus ab anlecessoris nostri persecutione non dcstitit, autequam pi;E recordationis dominus Eugeiiius omni cessante a|ipellationis
,

piscopo, salulem et Aposlolicam benediclionem.


a Veiierabilis frater noster Bernardus episcopus Sancti-David, ad nostram pnesentiam veniens, Ecclesiam Sancli-David olim metropolim fuisse

obstacuio, in caput ejus auathematis et in terram


interdicti

sententiam praecepit ab omnibiis episco-

pis auctoritate Aiiostoiica exerceri. oviii

Lupus

eiiim ab

facile

non arcetur,

nisi

claniored

cauum
Episto-

asseruit viva voce, et

eauidem dignitatem

sibi a

terreatur et bacuio . Ha^c sanctus


sexta. Et libro quarto,

Thomas

nobis reslilui postulavit. Cuni anfeni circa pelitio-

iaruni iibro priino, Epistola cenfesiina trigesima


Epistola decima quarta ad Alexandium papam ista etiam refircal de Eugenio papa, in Stephanum regem Aiigli;cjuste permoto. Ait enim :Niimquid eram arcliiepisco|ius, qnando
pater ejus

nem

istam invigilans, diu in curia nostra


,

commo-

ratus csset, tu, frater archiepiscope


praesente, ex

tandem eo
pra^sentia

adverso

consurgens,

in

nostra adversus

eum querelam

deposnisti,

quod

debitam tanquam primo metropolitano obedientiam subtraxisset, tibique inobediens et rebellis


existeret,

nuntios beati

Eugenii terrain illam


arcliiepisco-

intrare prohibuit?

Nuinquid eram

cum

a prffdecessore tuo,

tanquam

me-

tropolilano ]irimoconsecratusesset,elviva voce, et


scripto Canluariensi Ecclesia; iirofessionem fecisset, et in
tibi

pns, quando Gregorius S. Angeli diaconus cardinaiis, tyrannidem hujus iiraividens, [lersuasit

domino Eugenio,

ut

Eustachium

flliiim regis Stefaciliiis

multis postea,

tanquam

alii

suffraganei,

pbani coronori permitferet, dicens


teneri arietcm per cornua,

posse
?

obedissetet

aslitisset. llle

vero consecrationem

quam cauda leonem

negare non poluil, sed profcssiouem se fecisse, et obedienliam exliibuisse oninino negavit. Qiiod tu
audiens, duos testes iu

Haec vobis liistoria nota esl . Haec ad

Alcxandrum
liistoria

sanctus Thomas. At quae tnnc nota erat

medium
ipse,

produxisti, testiillis

remansit obscura,
est)

nisi

quod

illud (quod

summum

monium

perbibentes,

quod

videntibus
et viva

et audientibus, post

consecrationem suara,

iicuisse

voce etscripto Cantuariensi Ecclesiae prufessionem fecisset. Nos igitur, audilis utriusque partis ratiouibus, et diligciitius inquisitis, et testibus tuis slu-

communicato fratrum nostrojuramenta eorum recepimus, et ut ipse episcopus tibi, tanquam primo metropolitano, obedienliam et reverentiam exhibeat, justitia dictante prsecepimus. Unde, quoniaii! singulis Ecclediose examinatis,

Eugenio papa, non Eusfachium Qliuin regis Stephani;quiet anno quinquagesimo secundo post millesimum cenfesimuin, ipsa die sancti Laurentii, cum invaderet terram Sancti-Edmundi marfyris subifa morte prffireptus esf, ita Deo ulciscente,
coronari
in sacrilegum regis lilium.
37. Obltus S.

liquet, neinpe resistente

rum

consilio,

Post

Malachia
in

episcopi in Hibernia.
et Aiigiia stabilifa

haec aufeni

Gailiis

siis, et

Ecclesiasticis personis

suam

dignitatem, et

jnstitiam

voiumus conservare,

B. Lucae feslivitate
dieni praefiximus,

proximi sequentis anni


Sancti-David
et

tibi et ipsi

idem Eugenius papa inde recedens, recta via absque aliqua digressione Romam versusiferdirigens elsi non Romam, ubi manere nou licuit, saifein ad Romanae Ecclesiae ioca |)rope Urbem posif;i perve-

ut tunc inaesentibus partibus, de dignitate EcclesiE


,

et libertate

sua, rei veritatem

cognoscamus,

mino, exinde
kalendas Julii
niagisfer

quod justum fuerit, auctore Dostatuamus. Datiim Meldis tertio . Epislolam autem istam pra^dictus
(Giraldus) invenit in

mense Ocfobris, ut colligitur ex saiicto Bernardo quo ait, quod cum veiiisset Ciaramvailem, ut Eugenium papam propaliioailoqui
nit

in Malacbia, de

posset, invenit

eum

diu anteexGailia discessisse:

Gilardus

registro

Eugenii papee.
Canlnariensis

et erat Romae. vei prope Roniam B. Porro, ut ex eodeiii sancto Bernardo colligitur, adventus Maiachiae in Claramvai-

Jam, inquit, Eugenius abieiat,

aulem interbEec, iit archiepiscopus Rhemensi Concilio in Angliam, gravem perseculicnem passus sit a Stephano Angliae rege, ea ex causa, inqiut S. Tliomas ejusdein Ecclesiccarchiepiscopus, quod contra prohiliitionem ejusdem regis vocatus ab Eugenio
36. Accidit

lem

contigit

quatuor vei quinque dies


Luca',

aiite

solemvei

rediens ex

nitatem

sancfi

nempe decima

tertia,

decinia quarta meiisis Octobris, cuni


vei quin(|ue dies ;cgrolans

(lost

quatiior

diem
rim

obiif (]uarfo

aefatis

idem sanctus Maiachias nonas Novembris Iioc i])so anno su;pquin(iungesimo (juarfo. De (]uo panegyejiis-

pa|ia,

ad Rliemense Conciliuin venisset. Alia quointercessit

in die dcjiositionis, quae extaf, liabuif sanctiis

que

perseculionis causa,
1'onlilice, filium

nempe quod
regis Eusla-

Beriiardus eidem charifate coiijnncfissiiiius,

proiiibente

Romano

que

s;inclitatis

cultor addictissimus, atqiie virtu-

chinm

noluit

coronare. Haec sanctus Tliomas in

Inni i>i;cdicator aiiiplissimus; cujiis el Vitam scri-

30
psii sicut fidelifer
ifa et

EUGENII

III

AXNTIS

4.

CHRISTI 11
Su[)er

'l><.

copiose nuctorc Hisinam.

controversia

obedientifP exhibendae.

Extant ejusdcm
Epistolae tres',

S.

Bernardi ad ipsum Malacbiani


vidclicet ex Hibernia uiisisset

qua; inter vos et ca[)ellanuiu de Pinea agilari di-

cum

gnoscitur
picntes,

Ecclesia; Sancti-Marci
|ir.i

pros[iicere cu-

sanctus Malacliias

quosdam

ex suis erudiendos in-

per
et

sentia

vobis scripta

mandamus,

unus ex iis nomine Cbrislianus, quem bene probatum idem Bernardus remisit in Hiberniam ad alios instituendos. Hic autem magnarum virtutum vir post mortem Malacliiae in locum ipsius in archisfitulionibus Cisierciensibus. Fuit inter alios
episco[iafn successit ex abbafe nionasterii Mellifonfis,

quafenus euni
aiiti(iiiam

disfrictius

monealis, ut secandum

rationabilem consuetudinem vestra;

Ecclesia; obedienliam promittere nullafenus contradicat. Si vero vesfris nionitis su[)er hoc ohedirc

confcmpserit, sententiam,
ctore

quam

in ip?urn et prae-

fatam Ecclesiam de Pinea juste tuleritis, nos au-

ut Roberfus affirmat in Chronico

Vir,

in-

plurima sanctitate prasdltus, qui ejusdem sancti viri arcliidiaconusextiterat, etprimus abbas de Ordine Cisferciensi in Hibernia ahimnus (utdiquit,

Deo ratain habebimus . Hadrianus Quarfus recloribus Roinanae fraternitatis. De eodem. 39. Ad audientiam nostram pervenit, quod

clum

est)

monasferii Claraevallensis

clerici Sancfi-Petri

ad Vincula

in

qiiadam

ca[)ella

Contra Arnaldum clericorum rebellioni sludentem decreta. Ca^ferum rediens Eugeniiis in Italiam, antequam Romam perveniret, Brixi.-c
38.

sua, Eccl( sia, videlic(.'tSanctae-Maria' in Candialore,

quia ejusdem Ecclesiffipopulusmanuui obedienti;c

jam
Pefri

dictffi

Ecclesiae presbytero,

illi

videlicet Sancti-

audivil. qua? prfefer alia execranda,


iiovus hacreticus

ipso absente,

exliiberi

contradicit

divina

prohibuerunt

adversus

Romanam
parum

Ecclesiam
sibi

ofDcia celebrari. Qiiia igitur sustinere

non possu-

prajsumpsisset Arnaldns. Etenim

visum,

Romanos

laicos a Pontifice et cardinalibus sopa:

ncc debemus ut Ecclesia Sancfi-Pefri ad Vincula suo jiire debeat defraudari per Aitosfolica
,

mus

rare qnaGsisse

clericos subditos eisdem cardinaliiis

vobis scri|)fa

mandamus, quatenus
cffitero

[iraedictum po-

bus titulorum rectoribusab

divellere laboravit.

pulum
illa

districte coinmonealis, ut a contradiclione


cessel,
et

Quod

et iisdem facile persuasit,

negantibus scipsis

penitus de

quod Ecciesia

esse subjectos, et obedire teneri.

Adeoque error invahiit, utad ipsum eveliendum non satis virium, licef summoperelaboraverit, liabuerit idem Eugeuius pajia
,

Sancti-Petri habet in caeferis suis capcilis, in ista


ei

subtrahere non praesumaf. Et


[)ra;(licfa

levifate cessaverif,

nisi ab ejusmodi interdictum voiumus reiaxari,

sed

successoriluis Hadriano

et

post

ut in

EccIesiaSancta!-Mari;cofficia divina

eum Alexandro
c:ham

Tertio fnerif

iusudandum, ut ejus-

liceat ceiebrari. .\lioquin poeiiam,

quam

in officiis

modi inventum diaboli


prorsus auferrent.

per nefarium hffiresiar-

|)atiuntur, eos decernimussusfinere. Dafuni


venti,

Bene-

promulgatum adversus Romanam Ecclesiam

Qnorum trium Romanorum

kaiendas Aprilis . Alexander, serviis servorum


siiit

XV

Dei

septem
aliis

Ponfificum decreta simul posita in Codice Valicano hic tibi curavimus scribenda ; sic enim se habet

cardinahbus Sancti-Pefri, alque omnibus


capellae suis

ut

subdita; titulis.

ut capellani promittaut

Eugenius TcrUiis, universo Romano clero, obedientiam rectoribus liFallax et invidus

conslitutuni

lus Ecclesiarum a sanctis Pafribus canonice necessario ad memoriam compen-

tulorum.

diose credimus
titulis
,

revocandum quahter
;

scilicet xxviii

humani generis inimicus per Arnaldum scliismaticum, quasi iiermembrum proprium, hoc elfccit, ul quidam capellani unifaa

eorumque sacerdotibus
quatenus posteris
:

lota

Urbs

disfri-

buta

sil,

nostris,

quasi e[)ilogo

coin|)rchensa, lucidiora sint

luni ([uia diligeiitia

tem Ecclesiie,qu;c seclionem non


in eis est, dividentes,

patitur, (luaritum

vuslra a iiostra digiiata est expelere parvitate, (]uid

ipsius Arnaldi sequantur er-

lorem, et cardinalibus atque archipresbylcris suis obedientiam etreverentiam promiltere et cxhiberc

debitam contradicanf. Ne igifur vires dare


ichismafici [^ravis actionibus
(ler

pra^fafi

tuui quianostra niemoria iu faiifani capellae provecUe sunt elationem, ut nullam penitus siiis tilulis reverenfiam exhibere dignenfur. Proiiide ([uod maloruinpeidi:

inde reconstituendum sentiremus

silentium de ca;-

tum

iie sluduil

incuria sacerdotum,
,

iios

summa

lero videanuir, [ler pr.xsenlia vohis scri[)ta

man-

curia,

ut

possibile

esf

malricalibus reparemus
senteiifiis,

damus

af(iue

pr.Tcipimus

qiiatenus

[iriTfntum

Ecciesiis. Placuit fainen niliii de his

Arnaldum, lan(|iiam schismalicum modis omnibus devitefis.

nire, scd

diversorum Palruni

temere deliquoriim
|)ri-

Quod

si

alit|ui clcrici

Dei el sancfie
jirffisen-

aiictorilas [)Iurimis a|i[)robata declaratnr Concilii.-;,


ct ut in sanctis iiivcnitur

Ecclesiai contem|itorcs,

ejus errorem post


:

canonibus, ad iisum

tium acce[itioncm se(|ui [ira;sumpseriiit scirevos volunius, ([uia tam (ifficio([uain hcneflcioEcclesiaslico

stiiium revocare. Ca[)cll;c igiiur, (]ua; jiiribus propriis liluloruni a sanctis !'atril)us adscribiintur,
oiniii lalione

reddcmus eos

|ieuitus

alienos. l>atum Brixia'

suo subjugandic sunl

ca[)iti,
iii

adeo ut
cis, (lua;

idibus Juiii n.
Idcm archipreshylerolituio Sancti-Marci. codem.
I

(]uis(iMe cardinalis
e
siiiit siio

liaiid scciis aliiiuid

suhdila' tilulo. dis[onat et judicct, (luam

C[)isco|>i in

suo episcopio facerc cognoscuntur.


talis

Si

vero qihTiilnr iindc


1

iisus

Roinana" inoievil

llcrn.

Kp. r.ccxv. rr.ctvi. ccr.xvn.

EccIcsiM"

Dioiivsiiim

pa[)ani

diliLcnlcr .illcnda-

EUGENU
mus
De
dicenteni
:

III

ANNUS
tlifciis
:

4.

CHRISTl 1148.
lere suslmuerit. Et illa tilularisdignitas,
si

31
(|iiando

Severo

ciiiscoiio

scribit,

Ecclesiis vero

parocliianis, untle Apostolicani


voluisli
,

concessa fuit,

iu ^scliillo

extinela evaiiuit. Et

Setlein
tiioiula;

consulere

(|ualiler

sint

custo-

inferius addil', Upsalensem Ecclesiam confirma-

per Ccriiubensein proviiiciani, ac sacenioniliil tua;

tibus tiivitlcnda',
iiitiinare,

cbaritali potui

nielius

Ecclesia
siiigulas

quain ut sequaris, quod nos in Roinana nuper egisse cognoscilur. Ecclesias vero singulis presbyteris dedimus, jtarocbias
et

et ccemeteria eis divisimus,

unicuitine jus proigitur

prium babere slatuimus. Patet

Romaiiam

prius babuisse Ecclesiam, qiiod episco|)i iiule adipiscentes usque in bodiernum retinent diem, et quod omnes capellas suo subditas episcopio, (luasi jus proprium vendicant, ab bac Ecclesia accepere. Sed jam dignum est, ut quod socordia atqiie insolentia

metropolim ab Alexandro papa Tertio. ista legatione usque ad obiium Eugenii etiam Saxo Gramiualicus ^ Egit el de eadem Willelmus Neubrigensis '. 41. Emma?uiel imperator errorem siium corricjcns dat conslitutionem pro immobilibus Ecclesia; bonis. Hoc eodem anno Rogerius Siciiiae rex ingentem parat classeni adversus Gra^corum imp. Emmauuelem qui id audiens, et timens priesse Seripsit

tam

autem de

mum omnium
laborat,

divinum

sibi

iiumen conciliare

cto
siis

sacerdotum multis perdilum


et

ivil

lemporicajiite in
,

quod a se graviler offensum recenti deliillo, quo gravissimam lotius imperii sui Ecclepersecutionem indixerat, male sibi conscius

bus, per illos qui a nobis acceperunt, ad nos re-

satis inlelligebat.

Quodnam

autein fueiit crimen

deat

opersprelium
descenderit
,

esl,

ut

si

quid a
sit

membra

cum

necesse

idem a

hiijusmodi, quod adeo exiilcerasset conscientiam im|)eraloris, recenset ita Nicelas Clioniata', eam

membris in caput ascendat. Rescindatur itaque malorum usus sacerdotum, et quod episcopi de
suo babeiit episcopio, qui boc de

Romana

accepe-

runt Ecclesia
beaiit .

illud

idein cardinales
suffi

singulorum
Ecclesiffi
liaalii

tantum peiiingens parteni faciuoris, quie spectaret ad monachos Cum enim monachos possessionibus et negotiis tnrbatos, et tranquillitate animi et Dei cuitu
:

tilulorum de capellis

subditis
in

excidere intelligerel,
agros,

Hactenus de his
et decreta

Codice, in qiio

canones
tur.

suinmorum Pontilicum legun-

40. Legalio

Albanensem.

Hoc eodem

ad Danos per ISicolaum card. anno ab eodem Euge-

nulias eis vineas nuUos nuUas possessiones, quas nec eorum professio admiltit, assignavit sed ex fisco tantum pendi jussit, quautum ad victum et cultum opus esset. Videtur nimirum iminodicam cupiditatem
, :

struendi

nio papa legato a lalere inisso in Daniain Nicolao

Anglico S. R. E. cardinali episcopo Albanensi, qui postea fuit Hadrianus papa Quartus ', ad eam provinciaiii metropoli illusirandam, ab eoilem Concilium est habilum, de quo JoannesOIaus bis verbis
uieminil
:

monasteria improbasse et exemplum prodere posteris voluisse, quo pacto templa condenda, el qua) vivendi ratio eremilis pauperibus,
,

et a terrenis
sit.

rebus se abslrahenlibus proponenda

Tantum autem

iaiidarei,

abfnit, ut eoruiii institutum qui monasticam vitain professi et opibus

Effecit Nicolaus ea legatione, ut

apud

affluunl, et

multitudinecurarum magis distrahunqui hujus


vilae deiiciis

Norvegianos arcbiepiscopalis sedes cuin plenitudine pontifieia; polestatis erigeretur quod etiam
:

iur

quam

ii

occiipantur

anno

Cbrisli millesimo cente^iiiio quadragesirno

ut sanclionem Nicephori Pbocae forlissimi et cordatissimi imperatoris , olim abolitam de non

octavo apuu Sueones celebralo Lincopite Concilio


provinciali peragere cupiens, Gulliis et Sueonibus

de urbe

et persona taiito muneri idonea concordare nequeunlibus, spe sua frustratus abscessit, ordiuato prins sanclo Henrico episcopo Upsalensi.

augendis monasteriorum tatifundiis, quasi postlimiuio revocarit, neque patrem, avum, ca!terosque cognatos suos onines, qui monasteriis ainplis-

sima
qiiod

piffidia

quod de

suis

donarant, incusare destiteiit non opibus Deo aliquid consecrassent, sed


:

Jam

eniin Suecia tempore Amundi, fllii Olaui, Scbolkonung arcbiepiscopum ex Polonia acceperat,

rem bonam maie administrassent. Nam cum monachis habilahones in abditis et desertis locis,
et monlium cacuininibus assignandae Constantinopoiis tauquam Sirenum cantus vitanda gloriola duclos, incrustata sua sepul-

qui in controversiam cuin Gotliis et arcbiepiscopo Brcniensi de pneeminenlia devenerat. Gotbi eiiiiu
potius

in autris

essent

et

Bremensi, quain Upsalensi arcbiepiscopo


iiulabant.

obediendum

Ob quam dissensionem

ar-

chra

et

vario

marmore exornata

iis

qui templa

chiepiscopalis dignilas in Suecia ad aliquot annos intermissa fuil. Pruinde NicolauSj ne ea legationis
suae parte in tulo frustranlur, pallium arcbiepi-

iiigrediantur, spectauda iiroposuisse, et

mortuos

quoque coronari
:

se el hilari splendido^jue vultu

scopalis

dignitalis

aj.ud iEschillum

Lundenscm

conspici voiuisse, et iu foro ac triviis iuonasteria aedificasse et ibi nullociini delectu virtutis, velut

arcbiepiscopum deposuisse (licitur, ut illi conferrct quein Golhi et Sueonts conforinibus suffragiis elegissent. Sed iiuUus

Sueonum
,

arebipi;esnluiii bacin

tenus iuveutus est

qui se Ludensi ponlifici

monachos uon ultra tonsum capillum, et mutatum babitum, promissamque baibam exprimerent. Ilis igilur de causis, sive ut inouaslicam sanclimoiiiam mulantem, ac
in cavea conclusisse eos, qui
Joaii.

accipiendis archiepiscopalibus insignibus submit'

'

Joan. ulaus

I.

xvin.

c. 17, IS. el

1.

xu.

c.

(i.

I.

XIV.

Olaus I. xviii. c 17, 18. el i. \i\. c. 3 Wil. Neubrig. 1. ii. c. 6. iNicel.

6.

Saxo
I.

Lir.iii,

in .Mauiiei.

vii.

32

EUGEXII in AXNUS

4.

CHRISTI 1148.
/iS.

poliiishuini tere proslrafain fulciret, sive nietuens,

ea facere diceretur, quae reprelieiideret, rationein a suis majoribus diversam est secu-

ne

i()se

tus. Haec Nicetas de his qua; spectareut ad

mo-

nachos.
42. At quantuinlibel hisce coloribus facti turpitudinem honestire curas?et, vcxalio, (\\\3S. juxla

Econiuibus diclis antistitihus sanctaruin quse ubicumque sunt Ecdesiarum, et securitatem titulorum ac jnrium qu;c illis adsunt, in ipsorum iinmobiliiim detenM

Volens

eniiii,

ut firmitas

ct stabilitas

clesiai (luie

omnibus

pra;e-t servelur, el

tione (possessione) firmius constiluens

et pra;terea

Isaiam',dat iiilellcctum auditui, reddidit ipsuin imperatorem prudenliorem ; conlinuoque piiravit inedicameutuni morbo, quo inflictum vulnus EcclesiEB sanaretur. Siciuidem Auream Bullam pro-

quid in eorum juribus claudicet, el inero jure sit destilutum et non soluiii hoc, sed cl si quod jus consequi debeat ad ejusinodi iminocorrigens,
si
:

hilium dominationem
possessionem),
el

detentionem (dominium.

proprietatem, id fortasse prius


in perii

mulfiandam curavit, quam ctiam ah


CATRiCEM
apjiell.ivit.

effL-ctu

medi-

factum non
ejus

est;

hanc
et

mei Bullain Auream,


illis

Est de

ea

aliif(|ue

eodem

quod

deest, medicatricem

tradidit,

quoe

argumento conscriplis, mentio apud Tlieodorum Balsamonem, qui et recitat eas, quas et habes descriplas in Codice juris Orientalis, hoc prteposilo de tempore lilulo Emifsa est Aurea Bulia imperatoris nostri domini Manuelis Comneni, inense Februario, Indictione undecima, anno 6566 qu;L' Medicatrix dici:

veluli

perfectum

integrum

et

omnino inconcusconfirmat quiin

suin jns ejus ostendit, per

quam

dem

et tutius facit,

quodcumque
illis

jus adest sanclis


i|>saruin
et

Ecclesiis,

eique quae
sita

praesidel,

immobilibus cujuscumquemodi
cunKjiie ea
facit,

fuerint,
est,

ubi-

sint

et

quod bonum

melius

imperii mei sentcnlia et calculo. Qiiiilquid


est in eis, in

tur, utpote (jua; forlasse inedeatur tilulis et juribus

autem
id

omniuin Eccksiarum, quK claudicant, episcopatuuin scilicet, et metropolium et ipsius magna)


,

dixerit, sive in

Aureis

quibuscuinque quis spectatuin Biillis diversorum iinpesimplicibus jusest exactuin, el

peratorum, sive iu
dicans,

sigillis, sive iu

Ecclcsia', qua; etiam ad verhuin sic habet

sionihus, sive in resolutionibus, sive iu Aclis clauel ali(]uatenus

a Qui post Moysein fnit eletti illius populi imperator Jesus, Jeric-hunlis - festinansmimiinenta ac propugnacula diruere, sacerdotibus jussit in circuitu tuba canere, et sic mnroruin propugna-

ab eo, quod

a debita consequentia deficiens regaliuin jussio-

num

et

leguin corrigit; et decernit dictis sanctissi-

mis Ecclesiis nulluin ex ea re pra;jiidicium in


a;ternuin afferri

cula mirahiliter dejecit. Imperioautem ineo, qnod novo populo a Dco eleclo pra-esl, post illuin prin-

cipem populi s(;rvatorem


sein,

et diicein,

inclylum dico

iiniicrii

alinm Moymei dominum et geni-

torem, Vfluli qiia-dam Jerichunlina nicenia, diruere


properanli,

comniunis

Clirisliaiioruni iniinici pro-

pugnaciila
Sicilia

Occidenlalis dico
et

draconis, qui

in

sed quod in eis est infiniium et imbecillum, esse firmissiinuin, et nulla jiiris allegatione oppugnandum ab eo, qui velit aliqiiid pro fisco seu pulilico dicere, iitquod prasseuti iinperii mei Bulla Aurea confirmetur et valde corrohoretiir. Et ut ex multis eorum, qua; cuipiam in ineutein veiiire possint, pauca qiiffidam imperiuin
:

tyiannidein exercet,

illinc

adversus Uo-

ineum memoria
parocchorum
niodi
sit

repetal

si

forte donatio i|)sius

inanum inipenum
(|uotidie

latenter prorepit, veluti spiri-

sine certa quantifate, aut

mensura-

talibus (|uibusdam tubis, antistitum

Deum

iiobis

riim teriiT, vel anlurgia alia innovarint in liujuspossessionibus, forte quai ipsis donata non
,

placanlium precibus, ad

illuin

diruendum

:.djuvanlibus opusest. Sed et

i[)se

divinnsMoyses*,

fiierunt

aut doiiata quideni


his factae

fuerunt, jussiones
:

ijuando ciim Amalec pioelium comniisil, sacerdolibus ulrimque iiinixus, sic euin fugavit et vicil.
Sicut
ille eigo, meiini quoque impeiium antislitum susteulaculo indigens, ad aciem adversus iiovuin hunc Amalec propositain, et veluti quamdam lucis columnam novum huiic l?rael pnocedenlem et ejus gressus dirigentein preces eorum babere volens, hanc praDsentem Auream bullain

autem de

nou sunt revocattc


:

vel in prius

designatis donatis ipsis jiissiones de iirius dennilis

non sunt revocatse


nualic fuerunt

aut jussionum principalium,


iiullo

quac ipsi tribiitae sunt, aliquffi


:

inodo insiaut insi-

aul fueruut quidein iusinuat;e iu

aliquo secreto,

nuafa; perierunf,

non tanien competente exempla auleiu earum


Acta, quiB

fiJe digiia

reperiuntur,

aiit

procedere debebant,

cmninm
ti:e

Ecclesiariim matrinovajSioii, Uei Sapieiiiis

non iirocesserunf, vel


insinuafa
;

(]ua3 iiroccsserunt, noii

suul

habitaculo, el

qui sunt

iii

oiiinibus insulis,

aut

ijua; Ueri

debuerunt rafionumcom:

el

in Oriente el Occidente

aiitistitibus

donavil

liufationes,
aliain

facl;c

nou sunt

aut forfe (luainlibet


iii

corum pro imp. ineo preces magis confirmans. Recle enim scit meuiii imperium, regem uoii serV ri permultam potenliam, elgigantem nonservatiiin iri

ob cuusam,

sive cx parle_, sive

totuin jura

Sicpe dictis sancfis Dei Ecclesiis, et inatri

ouiniuin

claudicaut, cf
etsi
sif
:

iiid-;

firmitalem

suam

iion habeiit

in

multitudine virtutis susc (roboris

siii)

non

(|ua;

id

facial

causa nomiiialim exinessa

mciidax autem eqiius ad salutem, ul dicam Piopheta cl Psalmographo, el Dei Palre'.

cuiii

aut forte alia

ipsis exliiberi

dehucrunl jura de
si

hujiismodiiinmobilibus, velut quibusdaiu onniiiio


procedeiitibus
iii

iiisis,

iiain

documenliiin do
Biillie (.r.ilione

'

Iga. xxviii.
'

' Jo9. VI.


*

t.\ln\.

XVII.

'

Rogoriuia

SiciliiB

regciu

quo[)iam ex
liilelligii.

[lossessis a

seimmobilibus nequa(|uaiii
Aurca;

P.mI. xxxii.

acqiiisieriiil, niliil n priPsenli

EUGENTI

III

ANNUS

4.

CHRISTI 1148.

33
At

juvabuntur, iniUa inre liaecunuiia, et()ua}cunii|iie


aliacuipiainpro fiscocertanti
venerint, lcedere
et SapienlifE Dei
les,
iii

aiino Domiiii milk^simo ccntcsimo octogesimo.

iiientem(iuaiHlo(]ue
Ecclesias,

post Charitonem

ponendum
:

unquain

sanctissiinas

teinplum, reliquasque metropoepiscopatus poleruiit in


iis

arcliiepisco|iatus,

immobilibus, quae

(nt (iictiim est)

ex qualibuscumque documentis.

ad ipsas iiertinent Nam si niillum

Acta significant, ex quibus corrigas eos, qui nuele Lucam sedisse ante Michaeleni ponunt. Hic cognomento dictus est Chrysoberges, cujus extant Acta Synodalia notata iudiclione decima quarta sub impcratore Comneno, qui est annus

Lucam, Synodalia quibus manifustum est sub Maosse

acquisiverunt unqiiam jus in aliquibus forte inimobilibus, quae habent, nuUam exprcesenli Aureae
Bullae oratione sentient utililatem
:

sicut nec in

quibus flscus ad hodiernum usque diein possessio-

nem

habuit ex justa quapiam causa. In his enim


juris observabitur exacta disciplina.
Si

omnibus

quis igitur voluerit per avaritiam,

aut

quampiam
hac Aureae
;

aliam causam ea contemnere

quse

Bullae niei imperii oratione definita sunl

primum
ad tre:

quidein sanclae Trinitatis splendorem,

cum

mendum
dat

sistemus tribunal, non conspiciat


et

exci-

Christianorum parte, ut Judas duodenario. Et prster haec execralionem sibi couciliet primogenitorum sanctorum justorum etdeiferorum

autem

Redemptoris millesimus centesimus (|uin(juagesiinus primus. Ita in Codice juiis Orienlalis, libro tertio. At sub qua Indictione decima quarla contigerit eam Synodum celebrari, cum sub ejusdem Emmanuelis imperio ejiisdem numerilndictionem contingat tertio repeli, ex annis ab origine mundi notatis a Balsamone constat, cum in Nomocanone Pholii titulo deciino tertio, De laicis, cap. 2, de eadeiii agens Synodo, celebratam dicit anno 6693, ita notato numero barbaris notis, in quibus erratum apparet, cum is annus tempora Manuelisimp.
excedat, sub quo certuin est Synodum celebratam unde puto restituendum 0675 loco 0693 quo anno incidit posita ibi Indictio deciina quarta, eritque annus Redemptoris millesimus centesimus sexagesimus sextus. Sane quidein diu vixisse Lucam in sede patriarchali, argumento sunt ea, quae
:

Patrum, qui ab aevo praemortui fuerunt . Hactenus Bulla Aurea, Medicalrix nomine nuncupata. Recitat eamdein Theodorus Balsamon, alia tainen translatione latine redditam habens. 44. At ()uod generalim de omnibus Ecclesiis, ut imniobilia possidere possint, hoc anno st;ituit

de ipso frequenler ingeril Tlieodorus Balsamon. Interim unum vcl alterum hic describemus memoria dignum ex Synodi Actis ac primum cum agit de canone octogesimo quinto sextae Synodi
:

Emmanuel
luit

imperator, postea vero cavisse legeTO-

de bonis immoliilibus magni templi ejusdemin


:

(|ue primarii Sapienlice dicti. Exlat ipsa Constitutlo

iu Trullo. 40. Tempore autem sanctissinii patriarchae domini Lucae synodice atfuerunt Agareni, et cum ab eis postularelur ut baplizarentur, dixerunt, quod in suis regionibus antea baptizati fuerant. Et interrogali res[)onderunt esse consueludinem, ut

eodem

citato
illi

Codice

'

juris

Orientalis,
Saloejus-

incipit

Et

inonis sapienliae

quidem antiquo et celebri teinplo, etc. Atqne deinde

dem

generis, sed specialem pro bonisinimobilibus

monastLTiorumconservandis firinam robustamque

admodum
:

edidit Constilutionem, cujus est exor-

omnes Agarenorum

infantes ab orthodoxis sacer-

dium Imperialis mea sublimilas, etc. Habetur in eodem Codice % atque etiam apud Theodorum Balsamonem *. Sic igitur quod semel, peccasset,
tri|ilici

dotibus baptizarentur; non tameii admissi fuerunt.

Audierut enini quod baptismus, quein


Christianis petunt,

iiifideles

non bona

aCfectione, et ortho-

confessione
ejiis)

(>ic

noniinaverim

tres

de his

Conslituliones

voluit delevisse, atque penitus

doxo i^roposilo pelilur, sed propter corporalem medicinam. Persuasum est enim Agarenis, fore ut
sui liberi a

abrogasse, exemplo paterno aclmonitus, qui


deiiquisset in sacra vasa Ecclesiarum,
belli

quod
tein-

pore,

sumens ea ad usum

belli

continuo correxit

Constitutione contraria promulgata,


superiori

quam tomo
f)erversi, per-

suo loco posuinius

specimen edens

daemone vexentur, et tanquam canes nisi baptismum Christianum assequantur, Quamobrem non ut omniuin animae sor(iium mundatorem, divinaeque lucis et sanctificacationis praebitorein baptismum postulant sed
niale oleant,
,

optiini principis, qui

nequaquam, ut

peram
l^Iici

facta tueri voluerit, sed fuerit sanctione tri-

detestatus.
43. Successio patriarchce Constantinopolitani,

Orientalis. Qnod s|)ectat ad successionem Constantinopolitauce Ecclesiae episcoporum, hoc eodem anno Chariton patriarcha
et status Ecclesice

tanquam veneficium et incantationem. Quidam autem eorum dicebant se matres habere Orlhodoxas, seque earum cura ac studio fuisse baptizatos. Sed nec ii exauditi sunt, quoniam testes non
adducebant,
47.
etc.

cini,

Constantinopolitanus, ubi sedisset mensibus undeinorilur. De successore quis fuerit, constat

erratum in Graca Serie patriarcharnm, dum post Charitonem ponitur Theodosius, quem Niceta testante hquet tempore obitus Manuelis imp. vixisse
'

Lib.

II.

can. 2.

Ibid. c. 4.

Iq

Syn. Seplirao can. 12.

Rursus autem, quo statu esset Orientalis Ecclesia hoc tempore, in his quaj spectant ad jura Ecclesiastica, ipsamque immunitatem Ecclesi;B et libertatem conservandam, ex eodem Theodoro Balsamone videamus, ubi tractat de canone decimo quinto Concilii Carthaginensis, quo agitur de non Irahendo clerico ad laicorum tribunal. Quibus ostenditur, ad ima prorsus demersa jam fuisse omnia Ecclesiastica privilegia, unde opus fuit, ul-

Raron.

Tn>nis XIX.

34
ciscente

EirOEXII

III

AXNUS

4.

CHRISTI

'i8.

numine, imperatores

privari imperio, et

gratum recusasset,

et

causam ad

sajculare judi-

redigi in servituiem, ciim cogerent Ecclesiam sibi


ipsis subjici servitute.

cium
rens,

traduxisset per

mandatum

imperiale
id

san-

Sed audi Tlieodorum

oHo-

ctissimus

palriarcha

dominus Lucas

aegre fe-

die autem, inquit, hsec negligenter; propter

quam
sed

causam, nescio. Mulli enim non solum


etiam
sacrati, episcnpos et clericos et
civilia judicia atlrahunt,

laici,

monachosad

nec imperaloris quidem

plurimum studium adhibuit, ut corrigeretur quod factum fnerat. Audivil antem a civilibus judicibus, quod imperatoria potestas omnia facere polest; et quemadmodum primo loco potuit dare
imperator judicem pro judicando episcopo, vel alio sacrato, adversus quem agitur; ita et per transpositionem judicium Ecclesiasticum ex legitima observatione in civile traduxerit. Sed etiani
si is

ea re exhibentes, et neque incompetentis judicis prBescriptio seu exceptio prodest iis qui rei aguntur. Eos enim cogunt vel invitos ju-

mandatum de

dicio

aliquid penilus
vel clerici,
tur,
si

contendere; nec sacrati qui eos traxernnt, damni sensere; sed nec monachi
id

qui

liic

dicitur monasterii prffifectusexauditus

adversus quos in foro Ecclesiastico agiquidem recusaverint, civilem aulem exaulla


in

est,

cio

Synodale judicium recusans, et sine praejudiconservatiis est . Hsec Theodorus de infelici


ulciscens Dominiis
evulsit

minationem petiverint,

re

pnniti

sunt.

statu Orientalis Ecclesife, sed imperii infelicissimo,

Quemadmodum
recusarunt.

nec

clerici,

vel

saeculare judicium tracti sunt, et

monachi, qui in in eo liligare non

cum

torum manibus

tandem ab eorum imperaimperium ut sciant prin;

Cum autem

Pantepopus

monachns

cipes Occidentales,

pro

ipsis

rem

agi ab episcopis,

ille Meletius, qui prwfectus monaslerii dictus est, ad Synodale judicium tractus, ipsum ul ?ibi non

cum quod suum

est

vendicant ab

eorum manibus

censuris Ecclesiastlcis.

Arrin

{lerifidi

r.wco-Kiimann' Bfi41.

Anno
III

yEra> Hispaa. 1186.

\nno

Hegira; 'Ji^, inchoalo die

22

Maii, Fer. 7.

Ip^h Clirisii

t4S.

Eugenii

pa|w

4.

Conradi HI reg. 11. Manuelis Coraneoi imp. 6.

I .

Ad
citus
sidiis,

num.

Exfjeditio Eierosolymitaiia paritm fauxta. I. Poslquam crucesignalorum cxcrpcrvenit, in


et

cuni

suis Joppo

conveniunt, sed

Hierosolymilis
rex suis re-

minime juxlacondiclum occurrentibus, impeialor


Constantiiiopolim navibus evLdiilnr,
patrianlibus,

Laodicsam Turcorum pariler

montana eductus, Graxorum circumseptiis in-

cum

paucis Hierosolymis per

annum

niense Januario cuirentis anni niagna parle disperiil. Acta est apud Salolliam a copiarnm reliquiis Piiriflcalio heata? Maria?, qna> urbs, antiquis

inoratur ,
2.

FAigenius 111 templum S. Matthice Treviris

dedicat.

A num.

2 ad 37. In Aetis SS. HoUan-

Atalia,

memoralur

consiiio

Capto deinde de peteiula Anliociiia ilinere mnritimo,


Act. 14, v.
2-1.

dinnis ad diein xxiv mensis Februarii, qiio sanctiis

Matthias Apostolus colitur, referiintur Acta


Mallhiaj,
et

per qiiinque hebdomadas exspi clati siint veiili feUim iiebdonuuiis tribus iter confecliiin, renles
:

iiivenlionis corporis sancti

miraculocap.
-t

riim ex Laniberto
legitur
siiiio
:

ap|iulsuiru|ue Anliochiam leria sexla post

mediam

monacho Trevirensi, et Anno Dom. liicarnat. millcsimo


prajsidente A|iostoiico

cenlc-

Quadiagesimam,
lillera', et regis,

die meiisis Martii xix. Hinc dalic elOdonis de Diogilo ad Siigerium ahbatem. E|iit-lola rcgis ad Siigerium cst ordine xxxix inlcr cjiisdem Sugerii Epislolas, in qiia narrata refenintur. lUibiTlus de Monle vulgaliis in

(|uadragesinio octavo, deceimovali amio ix,

Indicl. XI,

manae
sui
III,

Ecclesio!
iiuperii

siimmo

Pontitice,
lil

Eugenio ill Hoanno papalus


Adalheronis

Conradi

regis gloriosi seeuiido,

regiii

uiidecimo, venerabilis aiitein

Chron. haic
a Fiantis,

haliel

Olisessa pertridiiuin

Damasco

hiijus civilalis archiepiscopi


esl

anno

xvi, deilicaliim

Germanis llierosoiymilaiiis, captisjam muris exlerioribus, qiii Imrtos ambiebanl, eiini in


brcvi
civitas capieiuia

hoc

lico, et

ni(inasleriiiiii ab codem veiierabili Aposloab Adalberone archipra'sule, idibiis Janna-

pularelur, dolo

(iit

aiunl)

rii, elc.

Memoranliir

ibideiii cardinalcs xiii

(|ui

principuin

Pakrsliiioriini, ulisidio

removetur. Ea-

pra!sentes fiuire.
3.

claquc disccssione, rex Francorum et iniperator, iterum coiidicto die ud obsiilendam Ascaloiuin,

rciisi

eiaihinata.

Scripta S. llHdcgardis in Concilio TrcviAnle Concilium Rlienieiisc

EUfiENII

III

ANNUS

4.

CHRrsTI

II '|S.

35
Mnrlium
pra^sentis aiini.

aliud Trever/s Eup;enins III celebravit, in qno scripta sancta) Eildegardis, qna; monasferium a;iud

bris anni elapsi iisquend


ri.

Bingium ad Rhenum
tia

fl.,

quatuor leucis a Mogundiscussa


sunt.

Concilium Epocha Concilii Rhemensis. enim Rhememe hoc anno nb eo celebrntum esse,
testanlur
ca[i.
F>fi.

dissilnni.

cciistruxerat,

Rcm

Otfo Frisingensis

in

Friderico

lib.
i

1,

narrnt Baronius

num.
et

3^2 et

?eq., sed nnlla Conciiii

sanctffi

cum Theodoro al)bate in Vita apud Surium ad diemxvii Septemb., existimat lioc examenpost Concilinm Rhemense peractum. Verum ex dicendis liquebit,
mentione
facta,

Hildepardis,

Clironogrnnhus Cntnlaunensis tom. Bibliofh. Labbei, et fhronographus Rhemensis ibidem, quibus adde chronogrnphnm Snncli-Medardi Siiessionensis tom. ii Spicilepii et Robertiim de

Theodorum

hac in re seculi sunt, hallucinatum. Eildegardis unctione niagistra edocta niulta docebat, et non deerant, qui mulierem illusam aut illudentem publicarent
et

recentiores,

qui

eum

variusque

ille

rumor, diversseque
in

sententiae

Euut

genium
refert

III

adegere, ut

rem Concilio examinaret,


:

Chron. Hirsaug. ad annum MCi., loco scilicet non suo a Synodum, inquit, tam episcoporum quam cardinalium et abbatum ibidem celebravit (nempe Treviris) ubi Henricus archiep. Moguntinus, et sanctus abbas Claraevallis Bernardus ipsi summo Pontitici mirabilia, quoe Deus operabatur in famula sua HildeTritliemius
garde, Montis-Sancli-Ruperticonfessoris abbatissa, retulerunt. Quibus auditis pajia attonitus, et reni
diligenlius investigare voleus,

Mnute viilgatum. Veriim quidem est Bnb-pum tom. II Universit. Paris. pag. 23"2, et Gervnsiurn in Chron. Concilium istud cum anno superiori nlsed fundnmenta quibus innitiintur friligasse vola, et ex iis, quae hoc et praecedenli anno in mediiim addnximus, plane eversa. Chronographns Mailrosensis annum a Paschate incipiens nit, anno MCXLVii Eugenium papam magnum Concilium i?/;e/??w ad L^TARE Jerusalem, seu Dominicn quarta Quadragesima?, qua} hoc anno in diem Xll kalend. April. seu diem xii Marlii incidit. Huic Chronographo consensit chronographus Rhemensis citatus. Roberlus vero de Monte vulgatus, et chrono, ;

graphus Catalaunensis laudatus, qui


Aprilis collocant, a prioribus
alii

illud

XI

kal.

non discrepant, sed

a die
alii

Virdunensem

epi-

dere,
sessio

Dominicn, qun mos erat preces Deo funa feria secunda insequenti, qua priina
solita

scopum Aldeljertum cum


sit

aliis viris fide

dignis mi-

fieri

erat,
litferis

illud exordiuutur.

Illud

ad sanclani Hildegardem, ut
siiie

cum

huuHlitate et

Concilium, ut ex

Eugenii liquet, non

om-

inansuetudine,

strepitu vel curiosilate, quid

esset, ab ipsa sciscitarentur. Qui cutn ad inonasterium, in quo degebat saiicta virgo, devenissent, et juxta conimissiouem Aposlolicam veri-

lerum

nino generale fuit, sed Cisalpinre taufum Ecclesiae, licet passim generaleappellelur. Ex die porro, quo
Conciliuni

ad pra^sentem

Rhemense inchoafum, colligitur illud annum omnino perlinere, cum suEugenius 111 Divione fue-

tatem ab ipsa humiliter iuquirerent, illa simpliciter quae de se erant , aperuit et legatos cum
scriptis et libris revelatis sibi divinitus dimisit .
Ita

periori die xxiii Martii


rit,

ut suo loco ostensum.


6.

Canones

in eo sanciti.

Canones
ultiino

xviii

in

TritbemiusexTheodoricoIaudato. Eugeuius
ei

ill

hoc Synodo sanciti in


((

quorum

dicitur
,

licentiam

concessit proferendi

quaecumque per

Praesentis

decreti

aucforitate

prscipimus

ut

Spirilum sauctuin cognovisset, et eam ad scribeu(lum auiinavit. Ipsamet Hildegardis in una ex suis
Epistolis ait
:

nullas

omnino hominum

ha>resiarchas, et

eorum

Scripla

mea Eugenio

papae,

cum

sequaces, qui in partibus Gasconia; aut Provinciae, vel alibi commorantur, manuteneat vel defendat

Treberl esset, allata sunt, qui ea gratanter coram pluribus legi fecit , ac per seipsum legit ; mul-

nec aliquis

eis in

terra sua receptaculum

(ir;e-

beat . Iste canon

apud Baronium num. 10 dicitur

tumque de
(juae

gratia Dei confldens,


litteris

benedictionem

mihi mittens, prscepit, ut ea quae in visione viderem, vel audirem , scriptis allentius cominendarem . Eae Eugenii ad Hildegardem lilteraerecitantur tom. xCoucil. pag. H28, sed post Conciliuni Rhemeuse. Biou4. In eo abbas Fuldemis depositus. verus lib. 14 Annal. Trevir. num. 70, refert ex Ms. Fuldensi, el Conradi imp. Diplomate, in hac Synodo monasterii Fuldensiscongregationem Henrici abbatis sui nomen detulisse, etapud Eugenium eum accusasse, quod minus recte et salubriter Ecclesiam illam adminislraret. Causa ab Eugenio cognita-, placuit Eenricum suo nuinere defungi, successore obveniente Marquardo, qui summa glo-

cum

decimus septimus, quia in exemplari Vaticano, est, canones xvii et xviii in unum confunduntur. Haeretici illi alii non erant, quam Henricus, Eudo, sive Eon, et Apostolici, de quibus

quo usus

mox.

Epi7. Ei intersunt episcopi Eispanice. scopos HispaniarumConcilioRlienieiisi interfuisse, docet Sandovalius in AI[ihonso VII, fol. 196, aitque hunc Hispaniarum imperatorem Concilium Palen-

tinum cum episcopis et proceribus suis celebrasse ^ra MCLXXXvi, anno scilicet Christi praesenti, et imprimis lectum fuisse Eugenii III papae Edictum,

quo

praecipiebatur, ut sese in Gallias ad celebran,

et Concilium generale Rhemis indictum examinandas ibidem quatuor theses exoticas Gil-

dum
berti

ria

monasterium
et

illud

rexit.

Pontifex

per tres

Porretani episcopi, conterrent, prolato de

iis

ineuses Treviris moratus est, uti notarunt Biou-

verus
Reg.

Ital.

Trithemius cilati, ac Sigonius lib. M de ideoque ab initio circiter nieusis Deceiii-

judieio, ut vel per seipsos vel interventu gravium operiel doctoriim hominum illiid postea Rhemis
rcnl.

Ad

luec

iu

Epistola

lxxiv ad

Al[ihoiisuni

36

EUGENir

III

ANNUS
in terri-

4.

CHRISTI 1148.

Hispaniaruin resem scripta. sub

datum

torioLmgonensi, V kal.Maii,?,e\i(\\c xxvu mensis a Quia episco()()S et al)l)ates Aprilis, ait Eugenius regni tui ad vocationem noslram, lanquam devolus
:

Rhemensi damnatus insanus haereticus de Britannia Armorica adduclus, homo illitleratus et idiota,
ludificatione

dnemonum

ita

demeiitatus, ut

cum

sermone

Gallico Eoji

dicerelur, ad

suam

perso-

et

humilis

filius,

Rhemensi
tuffi

interesse Concilio vo-

nam

pertinere crederet,

luisti,

benevolentiae

gratias exhibentes,

pre-

cisinis dicitur, scilicel per

ciim tuarum consideratione devicti, eos qui non venerunt, a suspensionis sentenlia relaxamus . Quare plures Hispaniarum episcopi et abbates ad

judicarevivos

et

quod in Ecclesiasticis exoreum, qui venturus est mortuos, etsaeculum periguem,


lib.
1,

ut iiiquil Willelmus Neubrigensis

cap. 19;

de qiio hccretico Baronius a


disserit
,

num.2

ad 8 pluribus

Concilium Rhemense venere. De pra3senlia ei^iscoporuin Hispania; in Concilio Rhemensi legendus


Baronius nuni. 31.

et

Auctarium

Gemblacense ad annos

MCXLVI et MCXLVIIl.
10. Gilberti Porrelani doctrina reprobata.

Theobaldus archiepiscopus Cantuariensis Gervasius in Chron. ad anniiin male hahitus. MCXLvn refert, Eugenium Hl Tlieobaldum Canlua8.

Damnatus

et

Gilbertus /'orre/fln!episcopusPicta-

rieiisem archiep. scriptis et nuntiis

cum

cseteris

viensis, cujus causa in Concilio Parisiensi ad Rhemense, ut anno superiori insinuavimus, remissa fuerat. De ea et de Gilberto Baronius a num. 13

episcopis Angliae vocasse, at ministros regis portus


inaris observasse, ne archiepiscopus transtretaret.
Sed archiepiscopus Deum magis quam regem metuens clanculo mare adiit, el vix tandem in cimba fracta transvectus vix terram tetigil et domino papae se praesentavit . Nam, ut sanctus
,

ad 32 plura in

medium

adducit, (|uae apud

eum

legenda. Auditi praeterea nuntii jiinioris Germauice


regis Henrici circa disseusionem
uti

ducum

Poloniae,

Thomas Cantuariensis archiep. in Epistola cxxxvi ad Bosonem cardinalem scribit: Theobaldus ad


Concilium Rliemense venit, caeteris episcopis doini contra obedientiam remanentibus, exceptis tribus, qui de mandato regis venerunt, ut aliorum absen-

anno Mcxxxix, nuin. ult. videre est. Itinerarium Eugenii III post Concilium 11 Statutum etiam in lioc Concilio, ut Rhemense. omnes, qui essent deOrdineSaviiiiacensi, habitum Ordinis Cisterciensis, sine mora, accepto mandato, sumerent et conservarent , ut refert Serlo

piissimus abbas Saviniacensis in sua Charta recitata toin.


i

Monastici Anglicaui pag. 871 et seq.


III

Theobaldus soluto Concilio Cantuariam prospere pervenit; sed Stephanus rex eum Anglia celeriter exire coegit. Quare Theobaldus in Franciam secessit. De hac istius pr^sulis vexatione loquitur Baronius niim. 36, jamque numero anteriori narrarat, Eugeniuui HI controversiam obortam inter Theobaldum etBernardum episcopum Sancti-Davidis ejus obedientiam refntiain

excusarent

>.

Absoluto Concilio Rhemensi, Eugenius

adhuc

per aliquot dies ea in urbe moratus est. Marlotus enim lib. 2 Hist. metropolis Rhemensis cap. 52.
recitat

Privilegium monasterio Sancti-Theoderici


sili

in ea urbe

concessum, quod dicilur


kal. Maii, Indict.
ii,

Rheinis per

manum
XIV

daluin Guidonis S. R. E. diac. cardin.

et cancellarii,
II,)

Incarnat. Doin.

anno

mcxlviii,
iv).

Pontiflc.

(legendum Eu-

gientem componere laborasse, quod probat Baronius ex ejusdem papce Epistola, data Meldis tertio
kalendas Julii, in ([iia ait: B. Lucae festivitate proximi sequentis anni, tibi et ipsi (uempe Bernardo Menevensi seu Sancti-Davidis episcopo) diein praefiximiis, ul tiiuc piiTsenlibus |)artibus, de dignitate Ecclesia; Saiicti-David, el libertale sua, rei
verilatein

genii

anno

iii,

(legendiim anno

lude Catalau-

num
mis

paucis leucis

Rhemis

dissitiim profectus est,

ubi Odoni abbati monaslerii Sancti-Remigii Rliepositi

Privilegium

largitus

est

datuni

Catalauni per

mauuin

Giiidonis, elc. Xll kal. Maii,

Indict. II, (legendum Iiulict. xi,) Incarnat. Doin. anno mcxlvui, Pontiflc. vero domini Eugenii III

cognoscamus
alii.

eliam

annum

revocanl Alfordus

et passiin

Epistolam ad liunc num. 10 et seq. Sed non dubito, quin haliiicinati


. Haiic
iit

papic aniio quarto . Exhibet iilud ibidem Marlotus cap. 53. CatalaunoLingonas venit, ubi III kal.

Maii
iiicos

scripsit

ad Sugeriuin abbatem,
suiil

et

ad canoxiii et

fuerint, et

quin ea anno superiori,

ibi

dixiinus,
III hoc

Sauctie-Genovefa; Epistolas ordine

xiv

data

sil,

cum

ceito constet,

Eugenium

toiu.

X Concil. relatas, qua;

de reformationc

aiino die xxix mensis Junii,

quod ea ad Theobalscri|)ta,
illa

canoiiicorum Sancta3-Genovef;e ad liuein p(!rduceuda.


12. Ettgenius Cisterc. et

dum
jam
inter

archiep.
in
Italia

Epistola
fnisse.

Meldis in Gallia

Ca;terum controversia

Claramvallem

inrisit.

Ecclesiam Cantuariensem cl Meneveiisem (luiabal adhuc siib Pontihcatu Innocentii III. Beriiardus cniin
xuiii

Instabat
:

tempus

capituli generaiis Ordinis Ci-

sterciensis

Igitur , iiii|uit Godefridus, (Hiipr;e-

ante

dieiii

a papa

Eugenio

pia3li-

sens

fiiit,

in Vila

sancti Bernardi lib.


Cisterciaiii
(

i,

cap. 7,
leucis

diem

clausit supreiiium , iiKiuil canoiiicus


(iil

eodein anno apud

paucis

Menevensis coa;laneus

exislimat

Wailhonus

in
II

Lingonis distans) juxta inoreni, abbatibus coiigregatis, pra'(lictus

Anglia Sacra
esl apiid

part.

pag. G52) in Vita Davidis

papa venerabilis

adfiiit,
,

non tam
fraterua

episcopi Meneveiisis. Bernardiis aulem, ul videre

aucloritate

Aiiostolica pra^sidens

quam
uiiiis
el

(iodvinum de

pr;esiilibiis

Aiiglia',

lioc

charitale residens iiiler eos, (luasi


Iii

ex

eis .

aniio obiit.
9.

eo Serlo abbiis Saviniacensis so

triginta suas

Eon

hcrreticm damnatus.

lii

Coiicilio

abhatias Cislercio subdidit, ut refert .Manricus

hoc

EUGENir
anno
ca[). 7,

III

ANNUS
Is

'i

CHRISTl 1148.
Italia cgisse.

37

ubi abbatias

illas

eminieral.

non quo

legerat Chronicon Saviniacense a Baluzio lib. 2


Miscell. pag.

310

et in

seciq.

postea editum, in

Interim Arnaldns ha;retictis,qm Ronu-c populum in clerum hactcnus armarat, cleruni advlmsus seipsum commovebat, ct capeJlanos ministros Ecclesiarum,

qugedam

alia

hanc

rem

referuntur. Anle(juam

Lingonas etCisterciiim veniret, suosClaravallenses invisit: Interim , ait Arnaldusabbas Bonffivaiiis,


lib.

qu;c cardinalibus cesserant in titnlum ab eorum otiedientia retraliel)at, eosque

inter se facliose dividebat, ut patetex E[)isloiis

Eu-

2 Vitcc S. Bernardi cap. 8, celebrato

Rhemis

genii a Baronio recilatis.

Concilio Claramvallem luimiliter visitat, et gloriam Pontificatus Romani pauperum prtrsentat aspectibus. Mirabantur onmes in tanta alliludine humilitalem immobilcm, et in tam excellenti culmine propositi sancti permanere virtutem; ut alti-

Post
in

U. Moritur S. Mnlachias archiep. Armachan.


Eugenii e Gailia discessum sanctus

Ma-

lachias archiepiscopus

Armachanus

in

Hibernia

Galliam venit pallium

ab eo petiturus, sed

Pontifex

jam

in Italiam perrexerat, ipseque Mala-

tudine sociata humilitas, pro ofQcio exterius splendeat, et pro virtute

nequaquam
,

interius inanescat.

ctibus cucullo

Adhajrebat carni cjus laiiea tunica, diebus et nosic ibat , sic cubabat. vestitus

mortuus est, anno ab IncarnaDomini miilesimo centesimo quadragesimo octavo, quarto nonas Novembris , ut inquitdivus
cliias Claravalie

tione

Bernardus

in ejus Vita cap. ult.. Godefridus in Vita

monachi habitum retinens, extra se Pontificeni et vestibuset moribus exhibebat; rem difficilem agens, diversarum in uno homine proprietates exprimens personarum, segmentata ei circumfeIntus

sancti Bernardi iib. 4, cap. 4, qui morti sancti


lachia; praesens fuit, ait

Masanctum abbatem proejus

transitu liostiam

saiutarem offerentem,

cum

ejus

mors

rebantur pulvinaria. Lectus palliisopertus, cortina ambiebaturpurpura, sedsi revolveres operimenta,


inveuires superjectis laneis, coinplosa stramina, et
paleas conglobatas.
:

orationis: Et collectam, inqiiit, intiilit, quae ad san-

sibi

revelata fuisset,

formam mutasse

Deus videt in corde ipse vero bona coram Deo et hominibus providebat. AUoquilur fratres, non sine lacrymis, miscens sermonibus avulsa a corde suspiria horin facie,
;

Homo

ctorum pontiflcum celebritates, non ad commendationes defunctorum pertinet, ita dicens Deus qui beatum Malacliiam pontificem sanctorum tuo:

meritis coaequasti visionem tamen illam nemini aperuisse. Quod exemplum magis mirandum quam imitandum. Anno mcxcii, canoni;

rum

tatur etconsolatur, et se inter eos fratrem et socium,

zatio beati

Malachia;
a

inquit

non dominum exhibet

vel

magistrum. Cumque

Clarevallensis

Chiffietio

editus,

auctor Chronici qui ab anno


perducit.

eum

ibi

morari diutius non pateretur

magna eum
fra-

MCXLvii
Illud

parvum suum,
ab
eo

sed

egregium Chronicon
mcxcii

prosequens comitantium multitndo, salutatis


tribus, iter in Italiam dirigens, abscessit , sed

auspicatur, illudque ad

annum

uon

post aliquot menses, ut perperam scribit Manricus hoc anno cap. 6, num. 3, verum post aliquotdies,

elucubratum post annum Mccxxiii Philippi Augusti Galiiarum regis emortuaiem cum an. mclxxix, de ejus coronatione,
;

tamen

perspicuum est. Ex quibus tandem onmibus manifestum, eumdem Manricum, aliosque non bene scripsisse Eugeniumlll Concilium Treverense post Rhemense celebrasse, et Theodoricum abbatem Benedictinum, qui initio
uf ex dictis dicendisque

vivente patre facta, ioquens, dicat annis regnavit . Indeque patet

xliv circiter
hai-

quanlum

qui arbitianlur chronographos et historicos annisquibus desinunt Opera sua pnbiiii

lucinentur

casse.
15.

sequentis saeculi floruisse creditur,


in vita sanctae Hildegardls, ubi id
vit
;

deceptum esse lilteris mandavariis


coeeta-

Ad num. 40. Nicoiaus Anglicus cardinalis Albancnsis, postea Hadrianus papa IV, legatus in Norvegiam missus primum ibi archiepiscopatum
,

Metropoles in Norvegia

et

Suecia

erectce.

quod mirum videri non debet, cum exemplis passim monstraverimus scriptores neos in simiiibus quandoque errare.
13.

Galliis discedit.

erexit, Nidrosia sede archiepiscopaii sive

A num.

37 ad 40.

litana constifuta.

Quod
,

etiani

eum hoc

metropoanno, testa-

Eugenius III & Galliadiscessit ante diem decimum sextum mensisJunii,cunitom.xConcil.pag. 1059, recitetur ejus ad Sugerium abbatem Epistola, qua ei significat, se mutato consilio non jam monachos
ad SancttE-Genovefae Parisiensis milti velle, sed canonicos regulares, quod et Sugerius executioni

tur Joannes Magnuslib. 18 Hist. Golhica; cap. 18, apud Sueones fecisse ordinato sancto Benrico episcopo Upsalensi. Extat Vita sancti Henrici marlyris episcopi Upsaiensis in Actis SS. Boliandinnis ad diemxix mensis Januarii. Fuit hic sanctus vii Upsalensis Ecciesiae episcopus, totiusque Fm/andia Aposlolus et patronus. Upsala regum quondam

mandavit; Epistoia enim data


Julii.

est Vercellis

X Vlkal.

Qua eliam

Epistola lucuienter

probatur,

sedes, postea

Stochoimiam haud procui inde

dissi-

Episloiam ejusdem Ponlificis Meldis III kalendas 7//, diesciiicet xxixJuniiad Theobaidum Cantua-

tam

transiata.

16.

Victorice Rogerii regis de Grcecis.


iib.
:

riensem archiep. missam, de qua mox egimus, non mense Junio currentis, sed antecedentis anni
scriptam esse;
Gallia
constet,

num.

41 ad 45. Otto Frisingensis

de gestis

cum hoc anno

die

iilo

ampiius

in

33, hoc anno habet Circa idem tempus Rogerius Siculus, aptatis in Apulia, Caia-

Friderici cap.

Eugenius non fuerit,etex aliisejusEpistoIis eum mense Julio et subsequentibus in

bria et Sicilia, triremibus, (luas modo gaieas seu sagittas vulgo dicere solent, aliisque navibus bel-

38
licis

EU6ENII
onerariis, classem
eis ducibiis

III

ANNUS
[irse-

4.

CHRISTi 1148,
diis

in

Graeciam destinat,
navali

Barcinoncnsis comes supreiniim Tortosae domisibi

fectis

strenuis, et in

prtelio

niiim
tionis
[lag.

reservavit,
in
,

indei|ue in Cliarta popula-

gnaris . Curfolium forlissinuim Graeciae castrum

Tortosae

Appendice

Marca;

Hispanica;

expugnant. Inde ad interiora Grajcia; progressi, Corinlham, Tliebas , Atlienas, antiqna nobilitate celebres expugnant, ac rnaxima ibidcni prixda direpta, opitices etiam, qui sericos pannos texere
solent,

annoque sequenti die festo sancti Aiidrea; data ait: Ego Raimimdns Berengarii G. D. comes Barcinonae, princeiis Aragonum,
1313 relata
atque nerdiB el Tortosae marcliio . In Gestis Comit. Barcinon. cap. 17 dicitnr, Raiinundum
Berengarii Tortosae sedem episco[)alem instituisse, ciijus primus episcopus fuit Gaufredns ut infra
videbinuis.
19.

ob ignominiam imperatnris captivos deducunt.De bis legen<lus Roberlus de Moute vulgatus ad hunc Christi annum. 17. Series palriarcharum ConstantinopolitaAd nuni. 45 et seqq. Baronorum corrigitur.

Abdelmumen rex Almohadum regnum


evertit.

nius hoc anno Charitonis patriarchae Constanlinop. niortem consignat. Verum certum est, non

Almorabilarum
refert

Hoc etiam anno, ut


VII,
fol.

Sandovaiius

in

Alphonso

147, cx

Cliaritonem,

sed

Nicolaum

III,

Muzalonem

di-

veteribus documentis

clum, Ecclesiam Constantino[)olitanam rexisse, de cujus morte, sicuti et Charilunis inilio suo loco

mon

a|)|)ellatiis,

Aldemnn rex, ab aliis Abalqui alius non eslabAbdelmumen,


Almorabitas.

Marochium

sibi subjecit. et destruxit

oermo

erit.

18.

Tortosa Saracenis erepta.

Noveiriiis ait

Hoc anno

Raimundus Bereiigarii^ Barcinonensiscomes, hujiis nominisIV,et supremusAragonum (irinceps, Dertosami&u 7'or;osa?n juxta Iberuni fluvium sitani, magni momenti oppidum, quo in universam Catalauniam Mauri ingredi poterant, die tricesima mensis Decenibris cepit, ut Justinianus in Annal. Genuensibus et Sandovalius in Alplionso VII narrant. Terlia ejus porlio Genuensibus ob praE'clara eorum facinora in eo bello patrala, tertia Willelmo
liaimundo Moncadce seneschaleo seu da[)ifero altributa, aliaque tertia Willelmo dumino Monspellii, qui in eam jus habebat ob donationtm sibi ab eodem Raimundo comite ab anno mcxxxvi
factam, attributa
fuit,

Abdelmunien anno Hegirae dxliii, post undecim mensium obsidionem Mar^ochium expugnasse, et non solum Ishac regem occidisse, sed etiam stragem innumerabilium personarum edidisse. Germanus quidem Robertns de Monte Almerice expugnationem anno mcxlvii collocat, Almeria; \ero, Sanlareni, et TortosjT; anno prcBterito, id est, anno mcxlvi, sed unius anni prochronismo, quod in narratione renim per hrcc lein])ora geslariim sx\)e

huic chronograplio accidit.

Indecine

Alphonsum Porlugalliae regem freluin auxilio Anglorum, et Normannorum Ulissiponem cepisse, quod tamen anno superiori conaddit,
tigit.
2.0.

ut docet Charta in castris

rebellat.

Rex Cordubensis adversus Alphonsum VII Porro Abengamia Cordubensis rex, qui

ante Torlosam locatis data, et recitata ab Ughello tom. IV Italia; Sacra; col. H90 et seqq.: EgoHai-

se

Alphonso imperatori His|)aniarum dederat,


is

et

quem
anno

Cordubae

dominum sub
uti

praefecto Cliri-

Dei gratia comes Barcinonensis et princeps Aragonensis et marchio, ob insignem fidein et sinceram amiciliani strenuissiini [)opuIi Januensis, dono et offerro majestati Dei et Ecclesiffi beati Lau-

mundus

stiano, cui tributa solvebantur, constituerat,

hoc
AI-

rebellavit,
fol.

narrat Sandovalius in

plionso VII,

147, ex anliqiia Historia. Persuaiii

dere conatus est proditor imperatori se euni


[)ossessionem Giemiii, vulgo Jaen, munili
Vandalilia;,

rentii

duas

[)artes

msula;, qua; sita est ante civi-

o[)|)idi

tatem TortoScE in ilumine Iberi, |)er consensum doniini Guilleimi Montis|iessuIaiii, atiiue Guillelmi Baimundi da[)iferi, ul [^ricdicta Ecclesiu habcat et
[iiovideat jure

aliquot
si

leucis

Cordiiba
[lassi

distanlis,

inimissurum,
ret, et

veniret. Veruiii

non

siint

inagnates, ut sese imperator in discrimen conjice-

ha;reditario supiadictam

insulaiii

comes Manrique de Lara, qui

sese peri-

l.bere elc. et siiie coiitradictioiie doiniiii Willelmi

culo cx|)onere voluit, vix


suis, ut carceri

urbem
ad

ingrcssus estcuin

Monlispessulani et (iliorum cjus (ha;c luo tertia


[)oriioiie

omnes

iiiaiicipati fiieriiit, iibi

dura
liaec

ad dominos

Moiis[)ellii [)ertmenle) et siiie

scrvitute

(iressi,

usqiie

Abeni/nmicE
fol.

mortem

contradictione GuiiUlmi

Kaimimdi

dajiiferi,
iii

(et

liermansere.
initio

Sandovalins

198 su[i|)onit

ha;c pro secuiida alia portiune). Dat.

obsitlioiie

contigisse ante conveiilnmPaleiitiiiiini, luijiisauni

TortosiiMneiiscNuvemb.,aiiiioDoinIii.car.MCXLViii,
liidict. XI , a iiieii-^e .laiiuaiio

coactum.

iiuTejita.

Biiiiinui-

EUGENII

III

ANNUS

5.

CHRISTI 1149.

39

EUGENIl

III

ANNUS

5.

CHRISTI

1149.

1.

Arnaldista;

qimntur.

Eomani Eugeninm

III perse-

alter

vocando pertraheret,
;

alter

impelleret

sa;-

Setiiiitnr

annus Redeniploris mille-

viendo

ut piebs in servitio turpiter fixa, vel pro-

simus centesinius quadragesinuis nonus, Indictione duodecima, quo res Eugenii papse Romanoruni Arnaldistarum agilationibus fluclnarunt, de quibus hfec tantum Robertus in Chronico Papa Eugenius in Itaham rcgressus cum Romanis \ario e\entu confligit . Praeter ha;c autem nihil sicque inopia scriptoruni perobscurae hujus anni res gestae Eugenii cum Romanis remanserunt. Quo anno Conradus rex, qui Hierosolymis anno prseterito fuerat, rediens, Constantinopolim
:

vocata bonis, vel impulsa molestiis moveretur.

Hoc itaque rationis tuam commonemus

debito incitati, discretionem


et

exhortamur

in

Domino,

quafenus tribulationes, quas tibi et exercitui tuo omnipotens Deus irrogavit, patienter supportes, et in eo spem tuam constituaSj qui quem vult permittit
affligi,

et confidentes in se misericorditer

liberare consuevit. Si

enim patientiam

et

humiliignis,

tatem

in adversis perfecte tenueris,

per desertum

hujus vitffisubprotectionecolumnge nubiset


pidus perduceris.
tate diligimus, et

se contuiit, ibique iniens fcedus

cum Emmanuele
regem, ejus

id est, patientiae solatio et charitatis ardore, intre-

imperatore adversus Rogerium

Siciliae

cum
ditis,

classe navigans, in Italiam venit, et

quidem

viribus militaribus

rebus

ipsis

consumpUs, exercilibus perlonge aliter quam mente conceeventibus deploratis.

Quia igitur personam tuam vera chartde te valde confidimus, si post tuum reditum sine dilatione de his quae ad hono3.

pissel, contrariis

Quem cum
audivit,

rem

sanclae Ecclesiae, et regni spectare noscuntnr,

Eugenius

in

Longobardiam pervenisse
',

tecum

mutuis potuissemus
et

tractare

colloquiis,

his est litteris consolatus

quas recitat Otto Fri-

nobis ulique gratum fuisset verum, quia id nobfs

singensis ejus in peregrinatione


2.

comes

temporis qualilas denegavit,


soJliciti,

de tua salute

sumus

Eugenii III litterce ad Conradum regem. Eugenius episcopus, servus servorum Dei, chafilio

quosdam de

fratribus nostris,

te ail

Longobardiae partes,

postquam auctore Domino, inco-

rissimo in Christo

norum

regi illustri,

Cnnrado, Dei gratia Romasalutemet AposloUcam bene-

lumem
scopum,

pervenisse accepimus, sicut pervenerabiles

fratns nostros Artuvicum


et

Bremensem

archiepi-

dictionem.
Cum in hoc mundo cuncta mutabilitalis ordo corrumpat; sicut nec prosperis elevari, ita nec frangi adversis, confuientes de divina misera-

puin, tibi

Anselnuim Hamelburgensem episcosigniflcavimus, ad tuam serenitatem


et

duximus destinandos, ut affectum


tiam

benevolenet

quam
te

erga

te

gerimus,

tibi

exponerent;

debemus, quia Dci et hominum mediator admiranda disiiensatione consuevit omnem filium
tione,

quod de

audire cupimus,

ipsorum relatione
in

nosceremus. Quibus dedimus

mandalis, ut

tibi

quem
sens

recipil adversitatibus

flagellare,

ut

dum
prte-

tanquam charissimo
cipi,

fllio

nostro et Catholico prinsanct;r!

ipsum per amorem ad aeterna priemia vocat,

atquc speciali Romanae

Ecclesiae de-

mundus

ejus

animum
,

perturbaliones, quas

fensori, ipsius Ecclesiae

slatum

ingerit,

a seipso repellat tantoque facilius ab hujus soeculi aniore recedat, quando magis imiielHlur duni vocatur. Quod in Israelilico populo, Moyse vocante , et Pharaone signatur. Moyses

nerent. Qui siquidcm in

nostrum expoTusciam usque progressi,


et

ex

quo

te

ad Teutonicas parles pertransisse nove-

runt, longitudineni via', et difflcultatem itineris


jiropter astatis intcmperiem metuentes, ad nostram praesentiam redierunt. Cajterumquiastalum

namque tunc ad vocandum


Pharao duris

niissus

esl

cuni

eum

oiieribus perurgebat, quatenus

tuum,

et dilecti

fllii

noslri Henrici Junioris regis,

quem
'

post discessum
et in

tuum

paterno affectu diiein

ApiiJ Otl. in Frid.l.

i.

c.

61.

ximus,

posterum actione ejus prosperari

40

EUGENII

III

AXXrS

5.

CHRISTI 1149.
illis,

Dnmino praoptamus, cognoscere cupimiis, cum


fratres
tanti

peregrinis

ailque post multa'

Si

dicamus

noslri

propter

aestatis

fervorem laborem

sanctum illum abbatem, Bernardum

scilicet, Spi-

perficere non valuerint, per fidelem Franconem latorem pracsenlinm, et Apostolica scripta tuam excellentiam visilantes, nobilitatem tuam monemus et exbortamur in Domino, iiuatenus ea quae circa te et ipsum geruntur, et statum regni per eumdem Franconem nobis stuitineris

iiostrum

ritu Dei ad excilandos nos afflatum fuisse; sed nos ob superbiam lasciviamque nostram salubriamandata non observantes, merito rerum personarumque dispendium deportasse non sit a rationibus vel antiquis exemplis dissonum. Quamquaiu et
:

spiritiis
tis .

Prophelarum non semper subdit


:

i)roplie-

deas intimare, et boc tempore devotionem,

quam
et

erga

matrem tuam

S.

R. E.

geris, ostendas, ut

nostro respondere affectui congrue videaris,


cui te totum debes exponere, Creatoris

Sed haec de oblrectatoribiis audi a Gofridoin Vila i|)sius ' Nec tacendum, inquit, quod ex praedicalione itineris Hierosolymitani gravecontra
vel

B. Petri Apostolorum principis intercessionibus,


noslri larin

eum quorumdam bominum


malignilas scandalum sumpsit,
retur effectus.

simplicitas vel

cum

tristiorseque-

giorem debeas gratiam promereri. Datum


sculano, octavo kalendns Julii

Tu-

. Hkc de his quae Germaniam redeuntem. 4. Ludovici reditus in Galliam. Quod vero spectatad reditum Ludovici Francorum regis, mare naviganSj capitur a navibus Emmanuelis Constan-

ad

Conradum

in

Quod tamen verbum dicere possumus, ab eo quidem initium non siimpsisse. Cum enim multorum jam animas permovissel audita necessitas , a rege Francorum semel et ilerum
propter hoc expetitus Aposlolicis etiam litteris monitus, nec sic acquievit super hoc loqui, vel
,

tinopolitani imperatoris, sed eripitur a classe regis


Siciliae.

consiiium dare, donec per ipsius tandem


Pontificis

summi

Res gesta ita breviter narratur a Roberto a Ludode Monte in Appendice ad Sigebertum
:

generalem Epistolam jussus ab eo est, tanquam Romanae Ecclesiae lingua, exponere populis atque principibus
;

vicus rex

Francorum

Palaestina navigans, ut in

cujus Epistolae lenorfuit,

Graecorum naves incurrit. Cumque ab eis imperatori Curfolium obsidenti praesentandus deducitur, Georgius dux navium regis SiciiiEB eos aggreditur, siquidem vastatis et spoliatis GrcTCorum provinciis, usque ad ipsam urbem retiatriam rediret,
giaui

ut in poenilentiam et remissionem peccatorum iter


arriperent, aut liberaturi frafres, aut suas pro
illis

animas

posituri. Haec et
;

terant veraciter dici

hujusmodi siiper hoc posed dicendum potius idquod

potius fuit. Evidenter eniin

Constantinopolim accedens, sagittas aureas in palatium imperatorisejecerat, et incensissuburbanis, de fructu

Domino cooperante,

et

verbum hoc praedicavit, sermonem contirmante se-

bortorum

regis violenter tulerat.

Unde rediens naves Graecoriim incurrit, captum Ludovicum regem eripuit, sed captos regisobtentu
dimittit d. Et paulo post
Siciliffi
:

quentibus signis. Sed quantis et quam multiplicibus signis? qiianta vel numerare, nedum narrare difficile foret. Nain et eodem tempore scribi
cceperant, sed ipsa
tas

demum

Ludovicus

Rogerio

scribeiulorum
ciiiii

et

scripforum numerosimateria superavit aucforein,

necnon a papa bonorifice suscipitur, B. Hactenus ibi de reditu Ludovici. Qui ubi in Galliam pervenit, de nova expedilione cogitari copplum, de qua idem auctor hoc eodem anno in fine a Habilis per Franciam conventibus, annuente etiam jiapa Eugenio, ut abbas ClaraEvallis Hierosnlymam ad alios provocandos grandis iterum sermo de profeclione mitlerelur
rege,

niniirum

aliqiiando

unadie

viginti, seu

etiam

afque deducilur

plures ab incomniodis variissanarentur, nec facile

ab hujusinodi dics ulla vacaret. Deiiique

pliires eo

tempore

Cliristiis
ijisis

per servus sui tactuni, et oratio-

nem

ex

etiam

matrum

uleris cscos videre,

claiidos aiiibiilare,aridosconvalescere, surdosfecit

audire, et
tia,

(luod
6. a

transmarina celebratur, sed per Cistercienses mo-

mutos loqui, niirabilius restitiieiite graminus pnesUtum fuerat a natura. Nec tauieu ex illa profectione Oiientalis
liberari,
si

nachos totum cassatur

Quod enim infebx admo-

Ecclesia

sed cadeslis meruit impleri et

dum

extilisset prioris

pedilionem iterum, num ac practer rationem.


b.

eamdem tenlare cxvisum est admodum imporluexitus,

ruiii eripere si noii

lali occasione plurimoOrientalium corpora a paganis, Occidentalium animas a peccatis, quis audeat di-

hctari. Qiiod

placuit Deo,

De

infelici

exilu

belli

Bierosolymitani.

cere

S. Bernardus
niis

tum per se, tum per alios a calttmQuod igiliir Cistercienses movindicatur.

illi Quid fecisli sic ? .Viit quis recle sapiens, illorum sorteiu magis non doleat, qiii ad priora
:

vcl pejora forte piioribiis scelera redieruiit,

naclios ol)slitisse auctor affirmat, occasio illa fuil,

enriim morteni,
g.ili,

(jui in friictibus

p(Knitentia>

quani pur-

(juodcuni prior expedilio male cessissct, in auclorcm ejus sanclum Bernardum oblo(|uentium om-

variis triliuIatioiiibusChristo
? Ali()i|uin (|uaiiilibet

animas reddideiiec

runt
lilji

dicant .Egyptii, dicaiit

nium

lingurc convurtebantur, quasi sua prjedicaipsi

lenobrarum

qui veritatem
:

videre va-

tione (d)sequenteni

po|)ulum decepissct

qiii

lcant, iiec proferre"

Callide ediixit eos, ut iiiler-

eos ad interitum aljsqiie ulililate misisset. Quamobrem liorum dctractione non parum ()uidi'in

liceret in deserto. Palienter toleral Salvator

oppro-

briuiii, (luod lantariim

animaruiu salute compen-

dcrogatum

cst cxislimationi ejusdem sancli Bernardi ulriusquc cxercitus promotoris. Excusavit autcm cnm Otlo episcnpus Frisingensis iinu-- o\

'

01. Fr. in Friil.


"

l.

i.

(iO.

iii

lin.

Vil. S. Bcrn.

I.

v. c. 4.

EmJ.

XXXII.

EUGENII
sat B. Et infra: Accidit autein,

III

ANNUS

5.

eo.

CHRISTI

11 /|9.

41
noii
fiierit

ubi |iiiinum de

nuiiliare iieatuin,

(|iii

scaiidalizalus in

ejusdeni exercitus dissipatione


Gallias insoiiuerat

laiuentahilis iiitra

Quomodo

lameii liuinana temeritas audet re-

rumor, ut illuiuinanduin Dei

faniulo liliuni ca;cum olfcrens pater, multis pre-

cibns vinceret excusanlem. Et imponens sanctus

prelicndere, quod minime compreliendere valet? Recordemur su|>ernoruni jiidicioriini qna) a sa;culo sunt, si forte sit consolatio. Naiii quidam ita

puero

manum,

orabat ad

Dominum, quatenus
illius exierat,
si

si

ab eo verbum pra?dicationis
tione ostendere diguaretur.

pra-

dicanti Spirifiis ejus alTuerat, in illius illiimina-

Dum

vero posl oratioeffectum


:

nem
illico

orationis

prestolaretur
ait

Qiiid

judiciorum tuoruni a sapculo, snm. Rem dico ignotam nemini et nunc nemini notam. Nenipe sic se liabeiit mortalium corda, <iuoil scimiis cum necesse non est, in necessitate nescimus.Moyses educturus
dixit'
:

Memor
:

fui

Domine

et

consolatiis

factu rus

sum?

puer. Video enim. Attollitur


;

populum de
est terrani.

terra /Egypti,

meliorem

illis

pollicitus

clamor adstantium

plures enim non niodo


qui ut

Nam quando

ipsuni aliter sequeretur


:

ex fratribus,

verum

a saicularii)us aderant,

puerum
lius.

videre videntem, multipliciter consolati,


.

tamen
duxit.

populus solam sapiens terram ? Eduxit eductos in terram, quain promiserat, non intro-

Deo gratias referebant

Hucusque de
ista

his Gofri-

Necestquod ducis

temeritati impulari queat


:

Poterant qnidem tanta

obstrueie ora lo-

quentium iniqua, attamen

Redemptori tot ab eo edita profuere miracula, quin in eum calumniae atque blaspliemitc jacerentur, imo etiam
sicut nec
iiiorti

oninia faciebat Dominoiinperante, Domino cooperante, et opus confirmante sequentibus signis. Sed populus ille, intristis et

inopinatus eventus

turpissimse traderetur

ita

nec

satis

sancto

Bernardo,ejnsmodi miraculo siispicionem depraesumplatemeritate purgasse, quin de iis ipsisjugiter

calumniam

pateretur, adeo ut fuerit ipsi necesse pro seipso scribere Apologiam post biennium', nempe anno quarto a Concilio Rhemensi (ut ipse numerat ) cum libros de Consideratione scripsit ad Eugenium papam in cujus tractatus libro
,

semper contenliose agens Moysen servum ejus. Bene illi increduli et rebelles, hi autem quid? ipsos interroga. Quid me dicere opus est, quod fatentur ipsi? Dico ego unum Quid poterant proficere, qui semper revertebanlur cum ambularent? Quando et isti pertotam viam non redierunt corde in.^gyquit, duroB cervicis fuil,

contra

Dominum,

et

ptum

Quod

si illi

ceciderunt, et perierunt propter

iniquitatem suam,

miramur

istos

eadem

facientes,

secundo, ejus exordio

ista

in

sui

defensionem

eadem passos?

sed nuniquid illorum casus adver-

habet
7.

sus promissa Dei? ergo nec istorum. Neque

enim

Incidimus, ut ipse nosti, in tempusgrave,


vivendi usui videbatur indicere
studiis;

aliquando promissiones Dei


cant, etaudi aliud.
8.

justitiae

Dei praejudi-

quod

et ipsi paene

cessationem,

nedum

cum

provocatus peccatis nostris, ante

Dominus tempus, quodamscilicet

Peccavit

Benjamin
,

'

liquge

tribiis

ad ultionem
et

accinguntur renec sine nulu Dei.


,

modo

visus

sit

judicasse orbeni terrae, in aequitate

Designavit denique ipse

ducem
his

prseliaturus. Ita-

quidem, sed misericordiae suae oblitus. Non pepercit populo suo, non suo nomini. Nonne dicunt in Ubi est Deus eorum ? Nec mirum Gentibus^ Ecclesiae fiiii, et qui Christiano censentur nomine,
:

que
causa
filios

proeliantur
potiori
,

freti

manu
majus

validiori
est
,

et

et

quod

favore

divino. At

quam terribilis Deiis in consiliis hominum ? Terga dedere sceleratis


et

super
ulto-

prostrati sunt in deserto, aut interfecti

gladio, aut

res

sceleris,

paucioribus
et

piures.

Sed recur:

fame consumpti. Effusaest contemptio super principes, et Doniinus errare fecit eos in invio et
in via. Contrilio et infelicitas in viis
et

runt ad
fusi

Dominum,

Dominus ad

eos

Ascendite,
fusi et

non
ipso-

inquit, et ascendunt

denuo; denuoque

con-

eorum, pavor

moeror,

et

confusio in penetralibus

regum

rum. Quam confusi pedes evangelizantium pacem, annuntiantium bona? Diximus, pax, et non est pax promisimus bona, et ecce turbatio. Quasi vero
:

Deo primum quidem favente, secundo et jubente, justi justum certamen ineunt, et succumbunt. Sed quo inferiores cerlamine, eo fide superiores inventi sunt. Quid putas de me fasunt. Ita

cerent
rato

isli, si

meo

hortatu iterato ascenderent,

ite-

temeritate in opere isto, aut levitate usi simus,

succumberent? Quando

me

audirent monen-

non quasi in incertum, Deo. Quare ergo jejunavimus, et non aspexit? Humiliavimus animas nostras, et nescivit? Nam in his oinnibus non est aversus furor ejus, sed adhuc manus ejus extenta. Quam patienter interim adhuc audit voces sacrilegas, et ^gyptios blasphemantes Quia callide eduxit eos ut occideret in deserto^? Et quidem judicia Dei vera quis nesciat*? At judicium hoc abyssus tanta, ut videar mihi non immerito procucurrimus plane in
te

eo,

sed

jubente,

imo per

te

tem tertio repetere item, repetere opus, in quo semeletjam secundo frustrati forent? Et tamen
Israelilae

unam
tertio
:

et

alteram non reputantes frustra-

tionem,
sitan

isti

parent et superant. Sed dicunt forUnde scimus, quod a Domino sermo


facis,

egressus sit? Quae signa tu

Non
ipso,

est

quod ad

istaipse respondeain;

verecundiae mea;. Responde tu

utcredamus tibi ? parcendum pro me, et pro te-

secundum ea qua: audisti et vidisti, autcerte secundum quod tibi inspiraverit Deus.
9.

Sed

forte miraris,

me

prosequi

ista,

qui

'

Bern. de Consid.
*

l.

iii.

in

fin.

Psal.

cxili.

Exoil..xxxir
'

Psal. cxviii.

Psal. cxviii.

' .lud.

X.

Baron.

ToMts XIX.

42

EUGENII

III

ANXUS

5.

CHRISTl 1149.
ah(|uid ehaiii stultum dicerem, confido vos beni-

aliud proposuerani. Facio, non oblitns propoiiiti,


sed

quod

a proposito

de Consideratione (ul dignationem. Et sane rnagna


sideratioue

non jndiccm aliena, nem|)e niemini) sermo milii ad tuam


ista res et
si

egens con-

non minima. Quod


:

res

magnas

magnis considerari oportet cui ripque ut tibi id studii competit, qui parem super terram non
habes
?

sed tu
tibi

secundum sapientiam
tibi,

et

potestatem

datam
sufficit

desuper, facies de hoc.


sic vel

humiiitalis dictare

Non est mese fieri quidquam


:

inlimasse, oportere ahquid


et

fieri,

nnde

et

gne ac mansuete, quasi pitrem tilio ignoscere. Dictum est mihi, pater charissime, quod de hac re, quae non ila prospere, ut forsitan volebahs, contigit (de via vero Hierosolymae loquor) niultum tristinilni, eo quod Ecelesia Dei vel gloria, non accrevit. Quapropter (|Uod sicut desideraljatis mihi pro hoc diu cogitanti Deus (ut credo) in corde niisit, vobis humihter suggero, nimirum pcrpendens, quod saepe parvo cuilibet Dominus et multis aliquid ostendit, quod alicui magno
, , ,

Ecclesia tonsoletur,

obstruatur os Ifiquentium

donis repleto videre

nequaquam

concedit, sicnt

iniqua. Hfec pauca vice Apologia; dicta sint, utipsa

Moysi sancto facie ad faciem

cum Deo loquenU

qualiacumque habeat conscienlia tua ex me, nnde babeal me excusatum et te pariter, efsi non apud eos, qui facta ex eventibus fcstimant, certe apud teipsum. Perfecta et absoluta cuique excusatio testinionium conscientia' sufc. Mihi pro mininio est, ut ab illis judicer, qui dicunt bonum malum, et malnni bonum, ponentes hicem tenebras, et tenebras lucem '. Et si neccsse sit unum fieri e duobus, malo in nos murniur hominum, quam iu iJeum
esse.

Jethro alienigena consiliuin dedit'.

de hac via

Videtur itaque mihi, quod omnipotens Deus multum fiuctum fecit, non tanien eo
sicut

ordine, quo ipsi viatores arbitrabantur. Siquidem


si

hoc quod coeperant,


ac

decet Christianos,

juste ac religiose prosequi


eis esset,

Dominus cum magnuin fructum per eos perfecissef. Sed quoniam ipsi ad mala sunt devohiti, et hoc nequaquam Dominum, qui auctor viae fuerat, a
vellent,
l)rinci|iio latere potuit,

Bonum

mihi,

si

libens excipio in

me

dignetur me uti pro clypeo detrahentium hnguas male:

ut sua providentia in sui

dispositione

non

falleretur,

malitiam eorum

in

blasphemorum, ul non ad ipsuni perveniant. Nou recuso inglorius fieri, ut non irruatur in Dei gloriam.Quis niihi det glodicas et venenata spicula
riari in

suam

convertit clementiain, et inisit eis persecu-

tiones et afflictiones, quibus purgati ad

regnum

pervenire

possent.

Denique confessi sunt nobis,


ibi

voce

illa

'

Quoniani

jiropter te sustinui

qui redibant, quod vidissent inultos

morientes,

opprobrium, o|)eruit confusio faciem meam ? Gloria mihi est, consortem fieri Christi, cnjus illa vox Opprobria exprobraiitium tibi ceciderunt est '
:

qui libenter se mori dicebant, neque velle reverti,

ne amplius

in

peccatis reciderent. Sed


dico, quasi patri

ne in duspirituah

bium

veiiiat

quod

meo

super me. Hucusque sancli Bernardi A|)ologia adversus detrahentes et murinurantes. Qui etsi coiiscienlia sua tutus et quietus, quod tamen ob peccala populi periLlitaretur, publica causa Dei,et civilas sancta esset exposita infidelibus, dedenda dolor vehemens occupabat aliquando hostibus
:

in confessione aperio,

quod patroni

loci nostri heati

Joannes

et

Paulus saepius nos visitare dignati sunt.

Quos ego super hac re interrogari feci, et hujiismodi sententiam respjnderunt. Dicebantque multitudinem Anglorum qui ceciderant, de illis qui ibi mortui suiit, esse restauratain. Hoc autein scitofe,

aiiimum ipsius, non solum quod inanis cesserat pi imus acctssuSj sed (|Uod non esset qui de altero iterando loqui prffisumeret. Quem sic mcerentem Deus vohiit per ahuin consolari, uiium ex (Hscipulis suis, abliatem Cassmarii (est iii Hernicis Irope Veruias monaslerium celebre valde, de quo superius) quihas ad eumdein saiiclum Bernardum codem argumento littoras dedil '
:

quod inagnanl veslri meinoriam liabiieruiit, finemque vestrum cito venturuin praedixeriint. Quia igitur bene res, ctsi nonsecundum hominum desiderium tainen secundum Dei jiroposituin evenit, vestrac erit prudentia', in ipso de hac re coiisolari, cnjus solius gloriam (jusritis et desideratis. Idcirco iiamque vobis et exhorlandi et operandi gratiain iii hoc negofio dedit, quia boiium
,

Diletto patri ac venerabili

domino Bernardo,

qiiod inde facfurus erat, praevidit. Ipse igitur cur-

Dei voluntale nc gratia Clanevallis abbati reverendissimo, IVater Joannes minister suus, (lualiscum([ue CascDinarii abbas,

sum vestrum

feliciter coin|)leat,

nosque vobiscum
ablias Caproiihefi-

in siia gloria constifual .


sa^niarii, et |iuto
ciiin

fehciler currere ac fehcius

Joanms secundum sermonem


Ha'c
sancfi

Christi pietate

consummare.
dulcedinis

haud diu ante ejusdem


10.

Bernardi ohi-

Memor

ac famiharitalis,

quam

tum.
Sed audiendus
est

mihi indigno pietas vestra (|U0iidani exhibuit, aperirc cogitaliones mei cordis iiateriiilali vestra) (|uasi coram positus, pra-sumo, vcstra magis dc mansuetudiiieconfisus, quam de offensa suspectus. S|>ero naiiKiue atfeclioiiein ac dilectioiiem quain
erga vos halxjo, pielatcm veslrani noii lalere.
Etsi

etiam de his Rogeriiis, in

Aiinalibiis Aiigloriim plura loculus, in defesfalio-

nem

Christiaiioriim militum

gidi, luxuriis

qui superbia liirimmniidi, sacric militia' nomen dc,

derc, et consunipli sunt


eos. Qiii

(|noihain Deiis sprevit

(luomodo per pauperes ef huiniles eodem lcmpore magiia fcccrit, ista subjicit, dicciis
:

'

Isa. V.

P9jl.

LXVIII.

'

Ibil.

Apuil

S. Ileni.

Kp,
'

cccxxxi.

lixoil. X.K.XII,

EUGENII

III

ANNUS

5.

CHRISTl

'lO.

48
tacita cogitalione volvebat
:

Interea quidam exercilus navalis virorum non potentum, ncc alicui magno duci innixi, nisi Deo oinni|ioteiiti , quia huniiliter iirofccti sunt, gratiani Dei nienierunt, ct niagnam probitatem

(ut

hodieque

fatetur)

In hoc

nunc
tibi

scio falsum te csse

prophetam. Hoc

oslencicrunt. Civitatcm

namque

in Ilispania

famo-

sam, qu;t vocatur Ulyxipona, et aliam, qua; vocatur Almade, et regiones adjacentes amultis pauci, Deo cooperante, bellantes obtiiuierunt. Vere Deus
superbis resistit,
Exercilus enim

sum, quia locutus es verbum, et non ego coram rege et principibus in celebri quocumque convcntu improperare non parcam, ut tua omnibus falsitas iimotescat. Cieteriim quam admirabihs Deus iuconsiliis super filios hoeiiim certus
fiel.

Hoc

liumilibus

autem

dat graliam.
prior, qui

eorum vana conamina, ut propositum suum quando et quomodo ipse voluerit imniiiium, ridens

Francorum

regis, et imperatoris

pleatur

Si(|uidem die altera ibat Andreas mala


nionasterio, ubi

splendidior et major fuerat,

quam
et a

ille

omnia imprecans

doininum

di-

Hierosolymani conquisierat,
triti

paucissimis con-

mitlebat, ipsain qiioque desiderans vallem fnnditus

sunt, et quasi telae

aranearum disterminati

sunt etdemoliti. His autem pauperibus, de quibus prsedixi, nulla multitudo resistere poterat , sed

subrui cuin habitatoribns suis. Nec parum moti suiit et miiali qui pr.Tdictum viri sancti de ipso audierant verbum, cum taliter videretnr abire.

quando
glia.

eis

plures insurgebant, debiliores efficie-

bantur. Pars autem


bistoriam.

eorum maxima venerat exAn,

Sed non diu pusillaniinitatem eorum etfidem modicam tentari passus est Deus. Illa tantum die procedens,
et

Hncusque Rogerius

scribens sui sa?culi

repellens

quodammodo gratiam

Dei,

nocte proxima victus, et quasi vinctus, trahente se

di. Henriciis Ltidovici regis fraler

monachus

Cisterciensis , et

mox

episcopiis Bellovacensis.

et

vim

faciente Spiritu Dei,

diem exspectare non

Hoc eodem anno (quod notat Robertus in Apiiendice ad Sigebertum)magnaadmiratione hominum, Henricus frater Ludovici regis Franconim, abdicans e a saeculari consuetudine,
tur Ordinis Cisterciensis.
in ea

exurgens ante diluculum, velociterquc rediens ad monasterium, alterum nobis Saulum, vel magis de Saulo Paulum alterum exhibebat .
potuit, sed

Haec

ii)se

auctor.

monacbus
:

eflici-

quam

Sed haud diu permissus delegerat vita degere nam Bellovaelectus,

censis episcopus

eam Ecclesiam
habet
Gofridus

cogitur
Vita

autem postquam idem Henricus monasticam vitam, mori episcopum Bellovacensem, atque ab iis ad quos spectabat electio, eligi ipsum in ejusdem civitatis episcopum.
12. Contigit

professus est

administrare. De hujus conversione opera S. Bernardi


jpsius
'

Verum cum probe

scirent electores longe abesse,


:

procurata
:

hsec

in

ut ipse acciperet episcopatum

actum

est

apud

Accidit enim, ut veniens idem Henricus


regis ad

Ronianum Ponlificem Eugenium,

ut ejus

litteris

germanus
delicet,

hominem

Dei,

Beriiardum

vi-

super quodam saeculaii negotio locuturus, conventum etiam fratrum visitaiis, eorum sese
oralionibus commendaret.

cogeretur e monasterio trahiad episcopatum. Scripsere aique omnes, necnon idem Eugenius papa

Cui pater sanctus inier


:

verba sanctoe exhortationis

Confldo,

ait,

ad sanclum Bernaidum, ut dimitteret electum ad Ecclesiam suam. Porro Bernardus quid agendum
sibi

Do-

mino, nequaquam

in

eo te moriturum, in quo

sem

nunc proposilus es, sed velociter experimento proquantiim tibi istorum prosit prio probaturum oratio quam expetisti. Quod eodem postmodum die non absque mullorum admiratione completum est, de tanti juvenis conversione ccenobium omne exultatione repletum. Lugentibus aulem sociis, et
,

consuluit patrem abbatem Cluniacenqui respondit videri sibi multis argumentis a Deo esse eam electionem. Quod ubi ipse Henriesset,
',

cus accepisset,

litteris his
'

conquestus
:

est

cum

ipso

Petro, quae sic se habent

cbarissimo

Inter patres reverendissimo, et inter amicos domno Petro abbati Cluniacensium,

familia tota, ac

si

mortuum

illum cernerent, eju-

fraterHenricussive jubente, sive permittente Deo, Bellovacensis eleclus, se ipsum, et si quid amplius
potest.
Parcat vobis omnipotens Deus, quid est quod fecistis ? Sepultum hominem revocastis ad homiues, et consilio vestro, cui iiimium creditum est, expositus sum, et repositus in terribile cura-

lante, prae cseteris

Andreas quidam Parisiensis Henricumebrium, Henricum vociferabatur insanum,

nec conviciis nec blasphemiis parcens. Et contra sane idem Ilenricus pro iilms potissimum conversione Dei

hominem

dare operam precabatur. Cui


:

vir sanctus audientibusmultis

Dimitte,

ait,

hominec

rum

pelagus, ut

me

iterum honoris altitudo re-

modo anima ejus in amariludine pro eo multum sollicitus sis, quia tuus Cumque ampUus spe concepta, Henricus

nem

est,

sorbeat. Nescivi,

est ille.

instaret

anima mea conturbavit me propter quadrigas Aminadab, quas suscepi regendas, regi, non regere opus habens. Manus meas
miserunt ad
lator
tia.

ut loqueretur Andrea?

severius intuitus

eum

vir

fortia

Dei: Quid hoc

est, ait,

numquid non jam

dixi tibi:

domui
:

Israel factus

opus esset fortitudine. Spectisum opus esset prudeu:

Tuus

Audiens haec Andreas (astabat enim et ipse) sicut plurimum improbus erat, et a sacra conversatione vehementer abborrens, talia secum
est ille?
'

Sapientibus et

insipienlibus

debitor factus

sum

opus esset

datus

sum

PrKdicator populo Dei opus esset temperanlia, ne forte cum


>i.

justitia.

Vit

S. lieni.

1.

IV. c. 3.

l'tli.

tluu.

1.

Ep.

11.

Ibiii.

Lp.

111.

hk
aliis

EUGENII

III

ANNUS

5.

CHRISTI 1149.
noster, ego
si

Sed quae sunl ista


et ubi

prirdicavuro, reprobus (quod abslt) inveniar. ? el quis sum ego ? vul ubi isla ?

Dominus Deus
strum
accipite in

vestcr

sum,

et

ad ve-

servitiiim,

dignamini, praeparatus. Me
:

ego

Domine
:

paler et Deus vitoe me?e,

im-

perfectum
passus
tia

meum

sum

viderunt oculi tui. Domine, vim respoiide pro mc, quia sola obedienin-

sanctrc multitudini, cui

cialem

et

servum, in amicum, in filium et illi Deo auctore prsecstis, speiiterinum monacbum, (ne dicam eiiiscosocietate .
Christi

cocgit

me, sine qua, juxta virum sanctum,

fidelis fidelis quisque esse convincitur, etiamsi utitur, esse videatur. Et quia nemo majori flducia

quam

qui ex afTectu diligil

nunc

vos, quasi por-

bene institutus, docentespiritu,adCbristiunamhumilitatein. Porro ubi (ut decebat Apostolicum viriim) administrare
coepit Ecclesiam,

pum) fempilerno fcedcre gcrmanus regis in scbola

Hucusque

tionem anima? mece convenio, deponens apud vos familiarem et dolentem querelam. Quid vobis visum est, ut litteris vestris ad dominum abbatem missis, faceretis stultiliam meam elevari super

ipsumregcm Ludovicum germain litteris ad

num suum
pam

expertus est adversarium, ul sanctus

Bernardus tcstatur
frater

Eugenium
'
:

pa-

pro ipso datis, in quibus inter alia

Ipse et
-

candelabrum ? Credidisti quidem, domine, propter quod locutus es nec fallere,nec falli voluisti, sed iion evasisti secundum. Verumtamen quoquomodo factuin sit, et quaquaversum vertat exitum rei
:

suus rexnonambulant in uno spiritu

etc.

'

Bera. Ep. ccxvui.

Ibid.

Ep. cccv.

Anno

periodi

Grwco-Romana 6642.

Anno

>Er<c Hispan. 1187.

Eiigenii UI papa; 5.

- Anno Hegirae 544, inchoato 11 Conradi reg. 12. ManueUs Comneni imp.
die
III

Maii, Fer. 4.
7.

Je^.,

rhnsti

10.

imp. infamta:

Expedilio Bierosol. Ludov. VII et Conradi A num. 1 ad 11. Ludovifiiit. cus Vll, Francice rex et Coiiradus imp. hoc anno ex Hicrosolymitana expeditionc rcdiere. Gaufredus prior Vosiensis in Chron. apud Labl)eum tom. ii
\
.

ei

Fummoncm

Anonymus

vero Casincnsis an.

MrxLviii,

Eugenius papa Tusculaiium ingressus, fulfus auxilioRogerii

qui est aniius mcxlix, ail:


sibi

regis

Romanos

rcbelles expiigiiat.

LudovicGs

Biblioth. dc
citus

magno eorum
omnino

exercitu, ait

Exer-

rcx a partibus Hierosolymitanis reversus, et a rcge Rogcrio apud Poleiitiam cum lionore susccptus,

illc nibil
;

proficil,

quia indisciplinate
iiii(]iiilatem

quarto nonas Octobris ad


(^.assiiiense)

lioc

monasterium (nempe
honorifice,
jwst

habucrunt
tlicsauros

quapropter multi defeceriint innumesuain


;

venit,

susceptusiiue

rabilisque perierunt proptcr

Ecclesiarum
itcr

falsa

promittcntes vadi-

apud Tusciilanuin cum Apostolico colloquens, Franciam rcdiit. Eugciiius


dicni rccedens lertiuni, et

monia ante
diris

auferebant, et infirmam plebcni


,

pompatice sccufi exactionibus affligebant sunt et supcrbi humilcm Ciiristum, et crravcrunt frustra a justo bumillimo. Hi omncs vixquamdam
cepere civifatcm,
ratore,

papa paceiu (in Ms. nt asscrit Percgrinius pag. li>8. habcfur pactutn) cuni Romaiiis rcformans, Romain
reversus
3.

est

Ilenricus

cum

forcl, cxccpfo

rcgc

et

impe-

scopus lielvacensis.

monachus Clarcevallensis fit epi Ad iium. II el seq. Ludo-

principum provincialium numenis iniiumerus . LegendusBaronius in Appeiuiicead hunc Christiannum. In Chro2. Eugenius Romam revertitur. nico Joannis Ceccani lioc anno habetur o Indi-

vicusVl, Gallise rex, flenricuyn e filiis ab eo cx Adclaidc a Sabaudia susccptum unum, el fratrein
LiidoviciVH
(lui patri siicccssit in

rcgno, ad dignie

tatcs Ecdcsiasficas proniovit,

cducfum(]ue

doino

rcgiiatricc ])liirima

iii

cuui

bcncficia Fcclcsiaslica
Saiicli-Vicforis Pari-

ctione xii, Ccccanus crematus cst id. Seplcml). feria tertia, rcx Franciic reverlitiir a trausmarinis
partibiis
, scd

congcssit
sicnsis

in Privilegio

cnim

dicitur

Sancti-Marfiiii arcliiclavis, abbiis

interpuncfio anfe
:

illa

vcrba

id.
xii,
iii,
:

quarumdam rcgalium
ri;e

Ecclcsiariim, vidclicct S. Ma-

Scplcmh. ponenda, lcgciidumiiue o Indict. Ceccanus cremalus esf, Idiis Scpfemb. fciia
rcx

dc Slain]iis,

S. Mariic

de Corbolio. S, Mari;e de

clc.
c!-set

Addit (^eccanus de Liidovico


Florentini

rcgc

Mediinta, S. Maris de Piiiciaco, S. Melonis de Poiifisaia, cfc. scd Evaiigclicam ]iauiierlalem ;.ul;e
dcliciis
ef

(;um

('.regorius Fmiiiiioneiisis
el absfulif

ojiibus anfc|>iincnd;un

diixit.

(Joilcrri-

ivil

inviscre

eum,

et capliis cst a papa,

dus Cislcrciensis ainul Duchcsiiium

in Hisl.

Dro-

EUGENII
censi

Iir

ANNUS

5.

num

CHRISTI 1149.

45

miram

lianc mutationeni, coiloqiiio cinod oi

conliyit habcre cuni sanclo DLinariio tnbuit, ubi

ali(iuam excitare Sfilitioiicin, eo ([uod nnberlus et Milo comites universa; carnis viam ingressi
fueriint,
ct im[)eratrix

cum

eum consulturus convefratrum collegium visitans eorum precibus eoinmendasset, priedixit vir Dei luuic e
pro saxulari negotio
sccjue

transfrelaverat,
in

nisi

ipsc
re-

nisset,

quem omnia
diret.
diit

de jure contingehant,

Angliam

statu
et

ScBCulari ad reyularem brevi transiturunij experturum quanli pretii essent liumilium preces apud Deuni pro sua conversione, quod statim

Hac igitur occasionc, ut pr;cdictum in Angliam, posli)osilisf[ue litlerarum


coe|iit

est, re-

studiis,

excrcitia
itai[ue

militaria

frequentare.

Assumplo
et

secum
illos,

nobili

Ranulfo Cestrensi comite,

evenit.Emisso post tricnnii spatium voto a clero et populo Belvacensi [)OSlulalur in eiiiscopum, lioc
scilicet

Rogerio comile Herefordensi,


|)ra?ter

aliisque nonnullis

quos secum duxerat de Normannia


adiit

auno,
luec

ut colligilur ex Roberto de

Monle

niilitibus famosis,

vulgatOj a Baronio laudato ad

aunum

mgxlix, ubi

sanguineum suum,
honore susceplus
,

regem quo cum

Scotia; David con-

summa

laititia el

tamen

uno tenore recitat. Sedem Belvacensem annos circiter duodecim tenuit, in qua ad jura cleri tuenda strenuum et ulilem sc semper exhibuit, ob idque Ludovicum VII germanum suum
Sc-epe

militari

quo^iue

balfeo

cum

nonnullis coactaneis suis in sacra sokmnitate Pentecostes accinctus est. Ab illo ergo die coepil Hen-

expertus est adversarium, ut testatur sanctus


111 scriptis

mentem regisSte[)hani, filiique sui Eustachii multis ex causis adversuni se excitare . Paulo
ricus

Bernardus Epistolis ad Eugenium


ccxcxiu
et

ordine

post

Eustachius autem

regis Stephani miles


in terris

cccv.

Fortiter
,

etiam

sese

Octaviano

factus,

multa mala excrcuit


II

procerum
.

et

pseudo-papae opposuit
fuit

et

ad arcbiepiscopatum
archiep. translatus

comitum qui
ejusque

Henrici partibus favebant

Henrifuit,

Rhemensem mortuo Samsone


,

cus postea sub Henrici


sffipe infra

nomine

rex Anglia;

anno mclxii clu'onographo Clarevallensi a Cbiffletio in lucem edito, Alberico et Vincentio Bellovacensi testibus. Chrouographus S. Petri-Vivi Henrici praesulatum in annuin sequentem perpe-

6. Fraga et Hoc etiam anno Ilerda et Fraga nobiles civitates VIll kalend. Novemb. dedunturRaimundo comiti

mentio occurrel, Ilerda Saracenis eripiuntur.

ram

confert.
4.

Floret Bervetis monach. Burgidolensis.

Cum
ceusi

Eerveus, Dolensis coenobii in dicecesi Biturisiti

Barcinonensi, hujus nominis IV, qui llerdam honorario jure et fidei sacramento Ermengaudo Urgellitano comiti dcdit, potestate et supremo do-

monachus, palria Cenomanensis,

in eo

minatu

sibi

reservato.

Sedem

et

episcopalem
et in Guillel-

annis in prcedicanda moriim probitate vixerit, et Girberto abbatiam regente floruerit, ut docet Epistola eucyclica nionacirciter quinquacjinta

dignitalem llerdensem instauravit,

mim

chorum Dolensium seu Burgidolensium, vulgo Bottrdieus, qua mortem ejus fratribus suis annuntiant, recitata

tom.

ii

S|iicilegii Daclieriani,

ad boc

circiter teinpus in vivis fuit,

quia Girbertus abbas

anno mclui, ut habet Chronicon DoMiilta volumina in Scripturam sacram composuit Herveus in prwfata Epistola memorala ex quibus tantum in lucem prodiere Commentarii in omnes Epistolas sancti Pauli Apostoli, iinpressi lamen cum o[)eribus sancti Anseimi Cantuariensis, ipsique perperam attributi, ut fidem faciunt Codices mss. quos se vidisse testatur Oudinus in Supplem. de Scrip.
est
i

mortuus

lense toni.

Biblioth. Labbei.

Rotensemepiscopum conlulit. Haec hunc Christi annum, cui consensit auclor anonymus de Gestis comitum Barcinon. qui addit ulramque urbem eodem die captam fuisse. Baluzius in Appendice ad Marcam Hispanicam num. 409, refert Cbartam po|)ulationis llerda) a Raimundo comite Barcinon. et Ermengaudo comite Urgellitanodatain, continentem priPeresiimi
lib.
1

Surita

Indict. ad

vilegia

populo llerdensi ab utroque principe concessa; sed ea non hoc anno, ut exislimat Baluet

zius in margine,

ipsa indicare videtur,

verum

quia in comitalu Barcinonensi annus a Paschate more Gallicano inchoabatur, et in ea legitur Facta ista Cbarta mense Januarii anno Dominicae Incarnationis mcxlix .
sequenti scripta,
:

Eccles. in Herveo, qui et asserit asservari in ali-

7. Finis

dominationis Almorabitarum.

Bel-

quibus Bibliothecis Gallioe Hervei Commentanos in Isaiam prophetam amplissimos, et Postillas


breves in Deuteroiiomium.

lum
fuit,

civile,

quod

Ecclesiae

Africanae

exitiosum

hoc tandein anno extinctum. Ut enim naret

opera in EpisloJa

An vero alia Hervei monachorum Burgidolensium


adhuc supersint, mihi

rat Noveirius

vinciam

Almorabitw qui in quamdam [uoMarochianum regnum convenerant,

enumerata
b.

perierint, vel

incompertuni.

Anglia bello

civili afflicta.

Huc anno,
filius

iiigentesque copias collegerant, prceliofusi suut ab Abdelmumeno Almohadum imiieratore anno Hegirae dxliv, et

ut

legitur in Cbron. Gervasii

Henricus

impe-

profligatique

ab eo tempore AlmorabitcB ita fusi ut de eis nulla a[)ud historicos

ratricis (nempe Mathildis uxoris Gaufridi comitis Andegaveusis) mense Maio mediante, cuni grandi comitatu militum electorum et peditum rediit in

mentio

[)0stea facta sit.

adventu suo multorum animos contra regem Stephanum excitavit; nolebant eniin comiles Anglia) et proceres contra regem Sle()haet

Angliam,

in

Christiana in Africa et Hispania Extincta et antiqua EcSaraceidca exstincta. clesia Africuna, qusd hactenus, uti Mozarabes Hispauia, inter Saracenos substiterat; Almohadum enim secta nuUi neque Ecclesiic neque Chn8. Religio

'\\\

46
stiano

EUGEXII

III

ANNUS

6.

CIIRISTI

1150.

Africa pepercit, iliasomncs solo squavit,

stiani, qui in Africa ct

Christianos vero sine exceplione trucidavit; ita ut ex omnibiisMozarabibus nulli superfuorint, proc-

terquam qui
conditio
in

in

terras

Cbrislianorum
:

Hispaniaj

sese fuga reciperepotuere

nec polior

Mozarabum

Hispania inter Occidentales Mozarabes uuncupati, Saracenos commoranlur Latinam habent litteram el Latino sermone in scripturis utuntur, et sancta? Rom. Ecclesia; sicut Latini cum omni humililate et devotione alii
, ,

Hispania Saracenica fiiit; cum quicumque a fideChristiana deficere rccusarunt, niorti Iraditi fuerint. Quod si aliqui servi bello ca|>li aut

suam religionem

Almohadtim lunnus cvaserint, eis profiteri non licuit in locis in quibus neque episcopi, neque presbyteri, neiue monachi amplius remanebant. Inter eos Mozalatebris occultiti

obediunl ab articulis fulei vel sacrameutis in nuHo deviantes. Quibus similibusve locis innixi Joannes-Baptista Grauuuayus in libris de Africaillustrata, SchelstratiusDissert. iv de EcclesiaAfricana
,

cap. 7, et Odoricus Raynaldus

Annal. Ecclesiast. episcopos


sicculi

titiilares

tom. xiu et xiv sub hujus


vel in Afri-

finem vel sequenti

in

Hispaniam

rabas, qui ad
bitata

loca a

Clirislianis

HispanicE

inha-

aufugientes
et

Cleniens,

memoratur ultimus archiepiscopus Mozarabum Hivitfc

consuluere,

spalensium

cumcivitas ha;c, Corduba, Gienna,

Mursia et Valentia, sancto Ludovico in Gallia regnante, a Christianis Hispaniee recepla? sunt, nulli
alii

Mozarabum Hispania; liabent, nequidem suspicantes Jacobum de Vilriaco de slatu, in quo tam Ecclesia Oiientahs quam Occidentalis versabautur, parum edoctum fuisse, et antequam episcopi titulares a Ponlificibus Romanis in Africam et Hispaniam
c.am mifsos pro reliquiis Ecclesiaj Africanse et

Christiani praeter caplivos Hispali reperti.


0.

mitterentur, antiquos utriusque regionis Christiaiios defecisse.

Quipostea

iii illis

partibus episcopi

visi, titu-

Al tantum abest, ut exepiscopis


in illis

titu-

lares

tantum

fuere.

Jacobus de Vilriaco
libris,
a?late,

in suis

laribus in partes illas directis infercndum fuerit, aliquos

de EcclesiaOrientali

ubi de Ecclesiis

Moza-

adhuc Christianos

regionibus reli-

rabum tanquam sua


tio

seu s,tcuIo decimo ter-

adhuc

in Africa et Hispania subsistenlibus, ser-

quos fuisse, ut contra inde deducendum eral, ante illa tempora Mozarabes penitus exterminatos. Tentarunt

monem

facit,

manifeste indicat, se quae in

adducit, ex antiquis libris cxcerpsisse,

medium parumque

quidem Romani

Pontifices,

secta

Almo-

de couYersionibus et commutationibus, quae jamdiu contigerant, curasse indeque non mirum si de rebus qucC amplius non erant, tanquam si adhuc superessent, locutus fuerit, casque praetermiserit, (luaruin ampla mentio facienda crat. Sic licet pro;

ad interitum iucunibente, novam Christianitatem in illis partibus instituere; sed sanctum


illud

hadum

consilium felicem exitum sortitum non


citatus lib. 2, cap. 5, ait
iii
:

fuit.

(Irammayus
noniiuantur,

Anno

Mcxciii, archiepiscopi

et episcopi

in

Barbaiia

fiteatur

se

de Ordinibus

religiosis

post

sacrum

t)ellum in Oriente stabilitis verba facturum, Ordinis tamen Sancli-Dominici tunc in Oriente florentis

omnes Alexandrino patriarchae vicino parentes . Quem locum ex Graminayo Schelcstratius profert, sed hujusiiiodi commenta referre, refellere est, cuin post ha;c

tempora nonnisi

Historiam suam in partibus Oricntalibus constitutus scripserit. Hkc ejus verba Illi vero Chriin Hist. Hierosolymitana cap. 80

non meminit,

licet

episcopi titulares a
illis

summo

Pontifice pendenfes in

partibiis visi fuerunt.

EUGENII

III

ANNUS

G.

CHRISTl

1150.

Eiif/enius 11 1 pnpa qudm { Petntm abbatcm Cluniaccnscm.


.

bciiiijnr r.rcipit

Octoliris, et

muilos arcliiepiscojios

et

episcopos or-

Aimus Redemli
-

dinavit. Tarracina capta esl sexto kalend.


bris .

Decem-

ploris inillesimus ccnlesimiis (|uin(|uagesimus,

dictione decima terlia inchnalur, (iiio de Kugciiio napa ha'C lialicntiir in scriplo Cliionico Imissx-

Convcnit hoc
ad S.

annooumdem

Eiigoniiim

papam
cl

Pelriis ;il)bas Cliiniaconsis,

qui scripsit Epistolam


in

Novae

Eugcnius papu Ferenliniim venil meiise

Bernardum de adveulu suo

Urbcm,

EUOENII
congressii

III

ANNUS

G.

CHRISTl 1150.

47
amicorum
fidelium, ut dulet sincero

cum eodcm
dignani

Eiigenio iiapa,

el (iiiideiii

succinclc refero, ut
(|uantuiu agnosci
nes,

quo idcm Ponlifex proseiiui consueverit viros sanclilatis nomine claros. Urgentia enim sui ordinis negotia et niagni momenti eumdem venerandum abbatem Iraxerunl iterum hoc tcmporc Romam, cum jam Eugenius ante biennium cx Galliis se contuiisset non in Ur Licta bem, sed in vicinaioca. Habet enim ista piane in via cuncta reperi, sed Itctiora apud patrem inveni, {Eugenium scilicef). Bonum illmn habui in principio, meliorem in processu, optimum in tine; imo (ut cjuod verius ex corde hau-

memoria

de cultu,

cissimorum fralrum, ut ex mero


|)oluit,

cordc

fumiliarium. Vestri om-

maxime

singiilaris ille vir domiiuis Ostiensis,

non minus, non


si

inferius mihi aslitit, (luam vobis,


astaret.

pra;sentcs
(]uia

cssetis,

Ad

illuin explican-

dum,
ris
:

brevis

sermo

uoii sufficil, pareo litte-

'

sed per Dei graliam,

cum

pr;esens fuero, non

liarcam verbis .

Hucusque Petrus de rebus cum

Eugenio papa
3.

transactis.

rio fatear)
illius, in

optimum

seinper.

Cumque

vultus

ille

Porro causain prfficipuam curad eum vcnerit, annuit in Epistola ad ipsum Eugenium, in qua Al) Hugone quodam, cognoIiffic inter alia ait
:

quo vere Apostolicus vigor et forma relucet, pro varietate causarum, personarum, et eventuum mutaretur, et aliis atque aliis nunc jucundum, nunc nubilum discretissime se praeberet mihi tamen nunquam in diversa mutatus reperi, talem recedens reest. Qualem veniens
:

niento Discalciato, cceptum erat ajdifieari castrum

quoddam super Cluniacense

monaslerium

'

Questus, inquil, fueram inde, ut nosti, aiiud vos et vestra providenlia duro anathemati illud submi:

serat . Haec ipse, esse perfectum


ses

cum

(|ueritur ab

eodem Hugone
Cluniacen-

opus

et derideri ipsos

liqni.

quam

Notabani saepe austeriorem vel moestiorem, frequenter induere aliis de causis cogebatur
:

monachos, adversus quos munitionem ere-

xisset.

speciem

ipsum aut privatim, aut publice me alloquente, de judicis forma in palris gratiam commutare. Pra^ferebar omnibus cUam majoribus
gradu, nec patriarchalis dignitas,

At quid Deus ipse?numquid non vindictam de hujuscemodi praesumptioue, qua princeps servos quoque modo perlurbare ausus esl ? Ulique
fecit

cum

etiam Ra-

memorabilem plane
saeculis

vindictain exercuit, cunctis


,

vennas

adesset,

praiire,

impellente, sinebatur.

meipsum plerumque Senatui Romanorum, epi-

decantandam
:

secundum
irE

illud

Davi-

dicum
Dei,

Viam

fecit semita;

suaj , per

quam

non tantum adjunquandoque adjungi cogebar. Exciudebantur universi non Romani a Romanis

scoporum
gebar,

vel cardinalium,
et

transeuntes

viderent et admirarentur judicium


illud terrfemotu

sed

chasmate

consiliis

solus aut prene solus ad mysteria jurata


secreliora et remota ab aliis colio?

vocabar. Ista in publico.


2.

Jam

quia quis explicet

quod verum est loquiquam sentio. Utalicjuid arrogantius dicam, boc apud me fas non est. NunDico, dico
:

absorptum lacum profundissimum excrevisse in exemplum judicii magni Dei. Quando id factum sit, Uobertus in Appendice ad Sigebertum bffic habet anno Redemptoris millesimo centesimo quinquagesimo sexto his verbis

nempe castellum
terrfe
et

loco ipsius

nemo

nie putetaliter

Factus

est terrajuiotus

XV kalendas Martii maxime


ter in nocte festivitatis san-

in

Burgundia, adeo ut

quam amicum fideliorem, nunquam fratrem sincerioreni, nunquam [)atrem puriorem in hujuscolloquiis expertus sum. Auris patiens ad audiendum, lingua prompta et efficax ad respondenduni, non ut niajor niinori, sed ut aut par pari, aut quandoque ut interior superiori. Nihil fastus, nihil doniinium, nihil majestas; sed totum sibi horninem ffiquitas, totum humilitas, tutum

ctse Priscaj

quoddam
procul a

niodi

sum,

et

apud Cluniacum, et baud CUiniaco situm, absorptum iret in abysspatium in quo castellum fuerat, im,plevirginis sentiretur

castellum, quod

erat desertum,

retur aquis inaistimabilis profunditatis . Haec Robertus.


4. Funera filiorum regis Sicilice, unde litterce Hoc eodem anno, ad cum Petri Cluniacensis. ut auctor est S. Romualdus archiepiscopus Salerni-

ralio

vindicabant, Si quid vcl


est,

ibi, vel alibi petii,


ita

aut indullum

aut rationabihler

ut queri

non possem negatum. Heec dicens non glorior, sed vestra vota in me per ipsum impleta declaro. Et novum quidem non est, Cluniacense monasterium in qualicumque pastore suo a summo PontiDce honorari; sed
potuisse notari.

tanus in Cbronico, Rogerius orbatus majoribus natu filiis, Willelmum |irincipem Capuanum relictum sibi filium coronari voluit regem Siciliae . Quod cum biennio ante ipsius Rogerii obitum contigisse tradat, utique hoc anno id factum oportuit.

novum

est nihil sinistri in ejus

actu, niiiilin verbis, nihilin ipso gestu erga

ipsum

ipse

Videram eum primo anno Apostolatus ipsius Ronife, postea videram Cluniaci, videram Antisiodori, videram Catalauni, videram Rhemis, videram alibi, sed talis nunc apparuit, quasi nunquam vidissem. Qualem deinde tolius Romanoe curiae erga me ac nostra statum invenerim,
'

De fuueribus autem filiorum et conjugis ita anno superiori l*rimo Albidia illustris regina uxor ejus, ex qua tot filios habuerat, mortua
:

est, et filia

ejus

post haec

tinus princeps, et Anfusus


et
:

filii, nempe TarenCampanorum princeps,

alii

rius

Henricus mortui sunt novissime autem Rogedux Apulia! primogenitus ejus mortuus est anno Dominics Incarnationis millesimo centesimo
l'elr.

Pelr. Clun.

1.

vi. Ep. XLVli.

I.

VI

Ep. .\LVii.

^ Psal.

lxxvii.

48

EUGENri

III

ANNUS
,

6.

CHRISTl 1150.
Dei beliica virtute vestra de terris iniDei, iioc est, Sarraccnorum, proveniant,
si

quadragesimo nono, Indictinne (luodecima

vir

Ecciesiie

quidem

speciosus, miies strenmis,

jiius,

benignus,

micorum
pax
et

misericors, et a suo populo

multnm

dilectns.

Rex

ionge, ul credimus, majora provenirent,

firma

autem Rogerius tot flagellis afflictus, constanti imimo pii patris flagella sustinuit. Et quia solum Willelmum Capuanorum principem iiabebat superstilem, veritns ne eunidem conditione humanae
fragilitatis

concordia vos

et

regem supradictum uni-

rent.
6. a Est et aiiud quod ionge magis accendit animos nostros, et animos pa?ne omnium Galiorum nostrorum, ad amandam et quaerendam pa-

amitteret

Sibiliam

sororem

ducis Burgundiai duxit uxorem, qua; non multo


posl Salerni

cem vestram.

illa scilicet

pessima inaudita,

et ia-

mortua,

et

apud Cavense monasteBeatricem


accepit, de

mentabilis Gra;corum et
facta proditio.

nequam

regis

eorum de

rium

sepulta est.

Tertio

fiiiam co-

peregrinis nostris, boc est, exercitu Dei viventis,

mitis de Reteste in

uxorem

qua

filiam

Ut enim juxta quod


si

babuit,

quam Constantiam
principem
in

appellavit. Biennio au-

video ioquar,

necesse esset,

in mente mea quantum ad mosi

tem antequam moreretur, Willelmum filium suum

nachum
Gallia3 et

pertinere potest,

non recusarem mori,

Capuanum
ctenus de
5.

regem

Siciliai

fecit

mortem tantorum, tam nobilium, imo

paene totius

inungi, et secum jussit pariter conregnare. Haliis

Romualdus.
Ciuniacensis abbatis Epistoia
'

Extat Petri
est

Germanise miserabili fraude extinctum florem justitia Dei per aiiiiuem suorum dignaretur ulcisci. Neminem vero sub coelo principum
Christianorum video, per quem tam bene, tam congrue tam efficaciter, sicut per vos, opus hoc

qua consoiatus

Rogerium ipsum

in

funeribus

filiorum, et hortatus est

eum

adversus Grfficorum

imperatorem de Christianorum exercitibus ad eo male merentem. Sic enim se liabet


:

tam sacrum, tam


impleri.

caeio et

terrae

optabile posset

Nam

per gratiam Dei (quod non aduians

Magnifico principi, domino Rogerio regi


frater

Si-

dico) juxta

cilise,

Pelrus humilis Cluniacensis abbas,


,

ex verbis
istud

et regnum senipiternum. saiutem praesentem a Quantum sublimilatem vestram dilignmus quantum actus vestros prosperari et in Doniino e'

quod ex pra;teritis operibus vestris, et mnltorum conjicio, ad lanlum bonum perflciendum, aiiis princii)ibus et animo sa-

gacior, et opibus ditior, et virtute exercitatior, et

in sa^culo

dientes

mus,

et

vehnms, novit iilequi novit omnia. Auobitum filiorum vejtrorum valdc doluitam pro sospitate vestra, quam pro anima-

Exurge igitur, bone princeps, qnod voce quidem mea, sed tam meis, quam omnium votis dico exurge in adjutorium populo Dei, zeiare, sicut MacchabaGi, ieipso insujier ioco propinquior estis.
:

bus illorum missas ceiebrari, orationes ad Deum fundi, eleemosynas fieri in conventu nostro prre<epimus. Non solum autem tunc, sed ct sa;pe dieiius solemnibus, et majoribus capituiis noslris inter alios reges, et amicos benefactores noslros,

gem

Dei

ulciscere tot oiiprobria, tot injurias, tot

mortes, tantmn
causa,

exercitus Dei. Paratns

tam impie effusum sangninem sum ego pro jam dicta pacis

notum multum (loiere de inimicitiis, quse inter vos et dominum regem et Teutonicorum, seu imperatorem Romanorum versantnr. Multum enim tam ego, quam
vestri

memoriam irequentamus. De

cajtero

facimus regia; magnitudini

vestrae,

nos

muiti

alii

discordiam illam sentimus nbesse regnis

mox ut seopportunitas prffibuerit, imperatorem supradictum adire, et adhibitis mecum quos potero, tolis virilms, omni studio de pace tam Dco amabili, inter vos et ipsuni reformandaet confirmanda tractare. Rescribam, Deo volente, vobis statim post colioquium quod invenero, et cuncta vobis litteris patefaciam . Hactenus Petri littenc ad Rogerium Siciiiae regem. Porro currenti
calcaria addidit ipse, spoliatam Corinthuip, Cor-

Latinis, et Christiana) fidei projiagationi.

Nam

ctnn

multa

sicut

frequenter audivimus,

augmenta

cyramque insulam ab eo captam,


dice ad Sigebcrlum.

pr;eler alia quae

sunt recensita, habcl liobertus de Monte in AppeuPclr. Clun.


1.

VI.

Ep. xviii.

RUGENII

Iir

ANNUS

fi.

CHRISTI 1150.

49

Adiio periodi Gra;co-Ronianffi

6643, Anno Mrx

Hispan. 118S.

Eugenii

III

papse G.

Xiino Conradi reg. 13.


111

Ileglrcc

543, inchoato

tlie

30 Apr., Fer. 1.

.lesu Chrisli

1150.

Manuelis Conineni imp. 8.

1.

Roma adhuc
ad

turbata.
,

res

iium.

ad 4.
cilius

Anonyiiius Casinensis
narrare soiel,

qui

anno uno
ittineter

annum
:

mcxlix,

ea quae
iM't)e

sorpfam fuisse, et loco illius lacuin profundissimum in exempluni divinac jiistitiK siicci^ssisse quod vulg; tiis Rdbertns de iMoiile, cujus locum inlegriiin
,

Baronins ex

illo refert, ait

Eu^eniiis papa
est.

egres us, Cainpaniae

mnrtuus

Olisciirnii

luna

Baronins iium. 3 tradat. anno mclvi XC^a/. Martii quoddam castelluni, haiid proiiil a Clurefert

est idilnis Martii . Calvisius

in

Opere Clironol_
niensis Martii,

niaco sitiim, absorpluiu fnisse terrse motu, et in

hanc

eclipsini

Innarem supputa\it, reperitque


inediam noclem.
Venerabilis.

eam

contigisse die deciina quinta

abyssum ivisse. Nam castellum illud non pntest esse idem cuin eo quoil Hitgo discalceatus construxerat
slola
;

feria quarta, lioris tribus post


2.

Profectio

Romana Petri

Pe-

cum

Petrus Veiierabilis in laudata EpiPetri

XLV asserat, de concordia partium solonequafuisse.

Eugenium papain iturus, Bernardiim prius, et Claramvallem visilavit litteris apud Pontificem juvandns. Deinde Galliam deserens Pontiflcem adivil sua cuin eo negotia tractaturus, ut ipsemet Epistola xlvi libri 6 ad Bernardum data, et a Baronio recitata iiarrat, significans toluin iter sibi felix faustumque fuisse, et Eugetrus YenerabUis ad

tuin

Haec

Venerabilis

de

Hugone

discalceato verba:
et diruit

Dejicit ipse castri constructor,

ab

ipsis

manibtis castrtim

fundamentis, suis vel suorum seque nunquam deiiice|is alifactiirum juramento conflr-

quid ibidem

aedificii

mat. Dat insuper

et

moiitem ipsiim

Ecclesiaj, etc.
ei

Nos aulem

his de causis
.

dedimus

ducentas et

nium III s>ese aiiiantissime suscepisse omnibus etiim majoribus gradu, iiec
:

Pnrfereb

ir

vigmti libras

p.ntriarciialis

dignitas, cnni

etiain RaveniiES adi s-et, praeire

menon
a

4. Uxores Rogerii reqis. Ad num. 4 et seq. Anonynius Cisineiisis ad annum mcl, qni nobisest

ipsum
tantuin

plerun)i|iie iinpellenle

sinebatur. Senalui
,

MCLi, ait

Ohiil Sibylla regina. Roniu.ildns Saier-

RDniaiKiriiin,

episcoporum
sed

vel cardiualiiim
et

nitantis in

Chron.

de Rogerio rege

ait

Qui

adjiingrbar,

(|uandoqiie

adjungi
,

cogebar. Excludebantur universi noii

Romani

Romanis

consiliis

solns, aut paeiie solus ad inyIsta in

sleria jurata vocabar.

|)ublico. Jimi secre-

tiora et remotiora
cet etc. ?

ab

aliis colloqiiia,

quis expli-

solum Willelinum Capuanoruin pnncipem habebat supeistitem, veritus ne eunidem condilione humana! fragililatis amitteret, Sibyllam sororem ducis Biuguiidiae duxit uxorem qute non multo post Salerni mortna, et apud Cavense monasteriuin
,

Qute negotia Pelrum Venerabilem in

sepulta est .
frater, eral
dia;

Italiam traxerint, in

dubio

e.--t.

Baronius putat

id

Dux isle Burgtmdia^ Sibyll,T reginae Odo II, quoium pater Hngo II Burgun-

colligendum ex Petri VentrabilisEpistola XLvejusdem libri ad Eugeniuin III data, in qun conqneritur
de

dux. Aiionymtis Casinensis ad


:

annum

mcl, qui

nobis est mcli, inquit

Rex Rogerius

coiistituit

Bugone Discalceato ob arcem contra Cluniacense monasterium a>dificatam, qui non cessabat
ab opere, etiam abEugeniopapa jussus, atquediro
anatliemati subjectus,
nisi cessarel.

Ciuillelmum dnceni filium suum ApuliEe regem . Baronius num. 4 haec cum praesenti anno alligat,

M.inrictis in

Annal. Cisterc. ad
existiiiiat,

annum

mcli, cap. 8,

num.

eamque in rem Romualdiim Salernitanum laudat. Verum hac in re fallittir cardinalis doclissimus; Roniiialilus enim tantum ait, Rogerium ducem
anno mcxlix
filios
iis

Epislolam Petri Venerabilis ad Beriiarduiii magis domestica negolia innuere, atqne ali-

e vivis abiisse, sed

inde noii seqiiitur


appell.il, et ejus

Elvirani reginam,

quam

Alviriam
Hiiec

quorum fralrum rebellionem, in quos abbas mitius agendum scripserat.

sanctus

annis demorltios.
:

B.ironii
iit

ad huiic

anntim verba

Hoc eoden) anno,


Siciliic (sed

auctor est

3. Caslellum Cluniaco vicininn terro! molu absorptum. Sed quidquid sit de causa itiiieris Petri Venerabilis, arbilror tam Baronium, quam

RomualilusSaleriiilanus, RogeriiisWilleImuin,etc.
coronari vobiit regem

hoc neqiie ve-

rum, neque

a Roniualdo dictuni).

Quod

cuiii bien-

Manricum

falli,

cum

scribuut tan(|uam cerlum,

nio ante ipsius Rogerii obituin contigisse tradat,

turrim illam iutra quinquennium terra; motu abB.\RON.

utique hoc anno

id

faclum oporluit

At male

Tomus XIX.

50
Baronius
vila
supiioiiil

euge;nii

iri

annus
mclii
visuri

6.

dum rnm

christi 1150.

funclum

esse,

Rogerinm regem anno lum eo Christi anno

Hispanici in litteias misere. In hoc omnes conveniunt, Cordubenses, aliosque Vandalitios Musmunationi stse subjecisse.

siuius
gasse.

eum usque

ad

annum

mcliv vitam proro-

Alphonsus Hispaniaciiixit,

5. Ej>is filii.

Baroniustr.ndit etiam RomualAliiiriae

imperalor

cum

ingentibus copiis contra hos


et

infideles

movit, Cordiibam obsidione

dum
qui

nieiitionem faiere obitiis

seu Elvirae
iste,

Miisiiiudiim scu
elicitiir

Almohadum

exercitiim fudit,

a)i)io sii/jeriori,

seu anno mcxlix. At liistoricus


flonbat, reginaiii
illani,

ex donatione ab hoc iiiiperatore

quod cuidam e

lioc (eni|v(ire

ejusqiie

suis nobilibus

fllios

anno mcxlix

e vivis excessisse

scnbere non

potuit,

cum

Elvira regina initioaniii

mcxxxv vivere
(cujus

Cautivo seu Captivo apiiellato facta ob egregiam sibi hoc in bello adversus Mauros prffislitam operam. Caulivus enim eadem postea

desierit.

Qiiare hcEC regiiia, inqiiit Roimiahius,


est et
filia

bona

Ecclesiffi cath( drali Astorgae


in

dedit,

ut refert

primo mortua
[lost

ejus

nomen

Sandovalius

Alphonso
:

VII. fdl. 108,

ubi Chartam

ignoratur),

haec ahi

priiiceps (Tancredus

filii, nempe Tanntinus morlnus anno mcxxxviii aiit

Mcxxxix, hicque Bari

et

Tarentl priuceps fuerat) et

Qnando imperator tenebat refert, in qua legitur Cordiibam circumdatam, et pugnabat super eam cum tiiginta milli.i Musnnidis, et cum aliis Vandalicis (id est,

Anfusus Capiianorum princeps (anno mcxliv demortuus), et Henricus mortui siiut . Henricus
uullo titulo cohonestatus, et ultimus natu paulo
post Alphonsuin
:

Mauris Hispanicis)

et devicit eos .

Ex

ea apparet
tore,

Cautivum

in castrisfuisse

cum

impera-

mori debuit. Ait Romualdiis Nuvissiiiie Rogerius dux Apulis primogenilus ejus mortuus est anno millesimo cenfratrem

Barcinonensis

queni eliam sequebantur Raimundus comes et Aragonia; princcps, et Garsias Ramires N.ivarrae rex. Die decinia nona mensis

tesimo (juadragesimo nono.Sed de his plussalis.


6.

Augusti Alphonsus imp. e sua expeditione militari redux, gratiam quamdam Martino Dias, ob ejuserga

Luclovico

Benricus Nm^maimice dux hominium facit a Anno Domini VII FrancicB regi,

MCL, inquit Matthacus Parisius, a rex Francorum Ludovicus et Eustachius filius regis (Anglis) Stephani cum militia copiosa venerunl anle lurrem de Archis, ob discordiam memoratam (anno superiori) ubi etiaiii adfuitduxNormannise Henricus, et pater ejus comes Andegavensis Gaufridus, cum ingenti exercitu Andegavensium, Brilonum et Normannorum; sed videntesutriusque partis principes, quod
legiones illuc iiequibaiit sine
ctare, et intervenientibus

hoc bello merita, largitus est /Era mclxxxviii, pra>nominatiis imperator principeiii Matirorum Abingamiani sibi vassallum fecit, et qiiamdam partem Cordubae depraedavit cum Mezquita majori . Haec lamen expeditio magis honorifica, quam utilis fuit Abengamia enim et Mauri Gordubenses posi Alphonsi discessum ab eo defecere.
se in

qua

Imo

Noveiriiis citatus affirmat,

Abdelmumenen

cum eum Cordubam obsedisse accepit, magnum exercitum adversus eum misisse. et non multo post
Alphonsiim iii siium regnum rediisse. 8. Moritur Garsias Ramires Navarrce rex.

magna effiisione sanguinis hostiliter coiivenire, coeperunl de (lace Iraulrorum(|ue amicis, rex
ducis
Heiirici

Francorum Normamiia,
Heiiriciis

ccepit

homagium

de

Garsias Baniires Navarrae rex, bellator slrenuissimiis, redtix ex expeditioue niilitari ()uain susce-

et sic paciUci recesseriint.

Dux

igilur

peratcum Alphoiiso imperatore,

cujiis fiiiam iiatu-

duin (ractaret cum optimatilius siiis de iiinere suo iii Angliam, ii.der ejus apiid castrum Leri graviter inUrn atus, septiino idus Siptemliris ab hac vita inigrasit, el sic Henriciis lilius ejiis
factus est coines Andt-g.iveiisium, el diix Norniaii-

ralem Urracam dictani stcundis iiiiptiis duxerat, utosteiulitOietiliartusin Notiiia Vasconue pag. 3-27,
vitaiii

gat.

cum inorte comiiiulavit. Mdretiis iii InvestiReium Navarricartim pag. 600. ciiat lilirum
Niivarrs,
iii

Foroium
ciliae, et

qtio tia

liltir

Garsiam

siipre-

noruin

d.

Venim

Mattliffium in aniio eiiiortuali


utioijiie

iiium diLin obiisse /Era mclxxxyui, in vigilia S. Caeregiiasse anntis iiuiiidecim. Certiim taiiien,

Gauhidi comitis

luilliiciiiatum eruilur ex

Chronico Andcgaveiisi, Radulpho de Dicelo p. .MO, Gervasio Hunlindonieiisi, Robertn de Monte viilgato in Cliroii. ac Vinceiitio Bellovacensi,
in aniiiim
7, (|ui

eum
esse,

aniios sexdecim integrosNavarr;B domiiiatum

sed aimiis et dies emorttialis

ibi

expressi

iii

eiim

dubiiim
filiiim

revocari

non
ei

possuiit.
in

Habuit

prieter

setjuentem

diireruiit.

Sanctiiim, qui

reguum

succe.ssit,

ac

Mauri

Africce in auxilium Mauror. Ilispa-

nice

veniunt. Hoc aiiiio Mus)nu(/uni Almohades seu Almohavvediiii llispaiiiam


Scribit

natio et
ingressi

prader filiam Sanctia)n, Sauclio CaslelliP, et Margaritam Siciliic regibtis iiiiptas, filiuni exconcubina

nomine Rodericuni,
lib.

cujtis memiiiit

Falc.iiidiis in

siint.

Novairiiis

Musiilm.iiiiios

Hispania;

de

Sicilia; calamitate. Sanclii regis,

valde viribus fiaclos, ad Africanos confiigisse, et

Sapientis,
lib.
f>,

AOdelmummcn, Almorabitarum imperalorem,


liilum exercitiim ad eds.le.slinasse,
iioii

va-

cap.

Cdgnomento uxorem lieatiam nuiiciipat Rotleiicus ;24, hornm lemporum priixiiiius, (juani
moniimeiita ab Oienharlo laudato in

vero ipsum-

laiiien veleia

met

in Hispuniani liauslrclassc, ut falsu scriptorus

inediuin adducta6'c/w vocanl.

EUGENII

III

ANNUa

7.

CHRISTI 1151.

51

EUGENII

III

ANNUS

7.

CHRISTI

1151.

1.

Moguntinns
se

et

Coloniensis

archiepiscopi

conferunt ad dicendam causam, Millosimus centesimus quincjuagesimus primus annus sequitur Redemptoris Indictione decima
,

Romam

porum plura dixisset, ha)c commendationem habet


:

in

ejusdem Eugenii

quarta,

quo duo
et

primarii Germaniae archiepiscopi,

Coloniensis

Moguntinus ad dicendam causam

jiapa vocati, comparentamboque muneribus onusti, argenti copia onerati, ut donarent ea Eugenio i>apiB, tunc quidem ob mulliplices expensas causa belli civllis cuni Romanis

Romam abEugenio

effusas egentissimo. At

ipse nibil

penitus ex eis

2. Hic iocus avaritiam carpit, a quo vitioimmunis satis tua opinio est an et opus, tu videris. Vidimus tamen (ut oblata pauperibus taceam, quae tangere non acquiescis) Gennanicos delinuissesaccos, sed pretio, nou massa. Argentum repulatum est foenum summarii non levatis sarcinis, onusti niliilominus repatriant vel inviti nova res. Quando bactenns aurum Roma refudit? et nunc Romanorum consilio id usurpatum non credimus. Duo
;
;

attingens
coegit,

eadem

in

Germaiiiam eos reportare

venerunl, aiiibo locupletes,

et

ambo

rei

siqui-

causaque utriusque examinata, Colonieasem innocentem inventurn absolvit; Moguntinum

dem unus Moguntinus,


gratia gratis redditaest
:

Coloniensis alter. Alteri alter indignus, credo, cui


:

autem dimisit obnoxium pleniori judicio, cujus causa legatio ab eodem Eugenio papa in Germaniam niittenda eeset quod et factuin est, ut suo loco dicturisumus. Porro ejusdem Moguiitini cansa jam a tempore expeditionis proiuovendae ad Terram-Sanct.im, anno videlicet millesimo centesimo
;

gratia redderelur, audivit


sti,

Cum

quali veste intra!

vocem magnificain vocem prorsus Apostolicae liberlatis Quid minus ab illa haec habuit Pecunia lua tecum sit in perditionem nisi quod ilia jilus zcli, ista plus
tali

cum

egredieris.

modestiae sonnit ?

quadragesiiuo
litteris suis

septiiiio,

ccepta

cogiioscittir,

cum

apud sanclum Bernardum quereretur,

b Haec de his Bernardiis, reliqiia inferiussuo loco. Adbuc de rebiis Eugenii papae, hoc anno, in scriplo Chronico FossaB-Novae haec

se

calumniis deprimi adversariorum.

Ad queni
de bis

rescribens ipse sanctus Bernardus,

haec

habet
a

'

est et

vestrae apud nos signum pignus dilectionis, et praecipuae bumilitatis indiciiiin. Qiiis eniin ego suiii, aut quae domus patris mei, ut ad me referalur arcbiepiscopi contemptus, et metropoiitaiiae sedis injuha? Noniie

Depositum querelge

notata habenlur: Hocanno niillisimo centesimo quinquagesimo primo ivit Castrum, et dedicavit ibi Ecclesiam sauctaj Crucis decimo kal. Maii, et sexto kal. Novembris dedicavit Ecclesiam mona-

Cascemarii , Ordinis Cisterciensis Verulano, et reversns est Signiam .


sterii

in

agro

ego sum puer parvulus, ignorans introilum et egressum meum ? Verumtamen non ignoro verbuiii veritatis usquequaque, quod ex ore Altissimi
procedit:

Necesse
per

est

ut veniat scandalum. Vae

3. Synodus Gallicana pro divortio regis. Hoc item anno babetur in Gallia Synodus episcoporum, in qua discuteretur caiisa divortii inter Ludovicum Francorum regem elElionoram filiam ducis Aquitaniae, de qno superius. De hoc autem episcoporum conventu haec Sugerius abbasSancti.

autem

illi

quem

venit . Haec de bis tuncBer-

nardus. De Mdventu autem utriusque


papa; ab

Romam

ad

Sedis A|iostoUcaB jiidicium, et abstinentia Eugenii

Uionysii qui interfuit, babet Iiiterea aliqui venerunt ad regem, de cognatione sua progeniti, qui ortum et derivationem parentelae sufe iiove:

eorum miiiienbus,
libris

ha;c

idem Bernardus

habet

iii

de Consideratione, aiino seqiienti (ut


scnptis:

dicetur)

adeumdem Engenium
iii

inquorum

tertio libro, ubi

delestationein avaritiae episco-

veriim erat) quod inter Aiienordem (Elionoiani) uxorem suam erat consanguiiiitas (alflnitas) talis, quod inter eos de jure lex matrimonialis non poterat convenlre et
se et
:

raut, et dixerunt (sicul et

eni. E|)

cccxxiii.

iMatth. xvii

52
inde

EUGENU
per jiiramenUim

III

ANNUS

7.

CHRISTI 1151.
est titulns
:

probntionem
:

legitimam

ejusmodi pr?efi\us
niae in

Tempore domini

oEFerebnnt. Qiiibus rex sic respondit

Qnod contra
nolebat baet

Edircnii pnp;p Teitii fncta est divisio totius Hibcr-

Denm

et

contra legem Ecclesia;

eam

bere, voiens per


i.inttimonii

onmia

statnta EcclesijT,

legem

nem preshyterum
renlii

quntnor metrnpoles per Joannem Paiiarocardinalem lilnli Snncti Lnuin

invidlntiiliter observare.

Et ut istius

Damaso

Aposlolicae

Sedis

legatum,
e

rei verit. s posset

festum

veiaeiusindngari, die Martis ante Pr.scbatis Floridi in castro Bangenciaci


arcbiepiscoiinm Rntliomngensein.... et

Meniinit biijns Jnannis


B' rnardiis

Pajiaronis legnti sanctiis

snmma cum

lande

sicut

contra

Hugonem

qiiartum Lanfredum Biirdigaiensem cnmpluribus siiis coeiiiscopis et haronilius Franciae fecit soiem-

Irgatum item a latere Jiinianuin cardinalem missiim in Gcrmaniam ad


iiigenti dctcstatione exagitnl

Conradnm regem Roinanorum


ut testatur Otlo Frisingensis,

lioc

eodcm anno,

(juorum piMSentiam sletcrnnt iili, cpii genus interregem etreginam se proqui etiam ejusdem generis baturos obtuierant
niter convenire. Ante
,

De cujus infamissima fiinctione idem sanctus Bcrnardus b.^Ec deferenda Eugenio papse scribit ad cardinaqiii

aderat.

erant

parentes

et

cognati,

et

per juramentum
et

lein Ostiensein
5.

sunm

di\erunt, quod rex et regina se cognatione

contingelianf, ct

quod secundum Deum

iegem

conjugalem debebat

inter eos divortium celebrari.

Quo

snfficienter probato, in iirsesentia pra^latorum

fuit inter eos

per consensum partinm matrimo

iiium dissoliitiim etc.

Sulijicit

de

alio viro, cui

et Jordani cardinalium Hiberniam. Perlransiit legatiis vester de gente in gentein, de regno ad populum alterum, fceda et horrenda vestigia apud nos uhiqne relinqiiens. A rndice Alpiuin, et regno Teutonicorum per omnes pene Ecclesias Franciae

Legationes Joannis
et

in

Germaniam

nupsit Elionora, et alia uxore, qiiam duxit Ludovicus, nem[ie Constantiam fiiiam regis Hispania-,

et

Nortlimannia;

et

circumquaiiue

circumiens

usque Rothomagum,

vir apostolicus replevit

non

finem im()onit scribendi res Ludovici, ut qui ipse finem vivendi fecit. Nam de ipso Robertns in Appendicead Sigebertnm, ipsum
narralis,

bisque

Evangelio, sed sacrilegio. Turpia fertur uhique commisisse, spolia Ecclesiarum asportasse, formosulos

pueros

in

Ecclesiasticis

honoiibus

ubi

boc anno esse defunctum affirmat


iion se(|uenti

qna ratione
Sngerius,

pntuit, promovisse; ubi


se

non

potuit, voluisse. Multi

anno,quo

poniliir

abeodcm Roberto,

redemerunt, ne veniret ad eos. Ad quos perveexegit et extorsit per niintios. In


triviis

ejusmndi divortium

fieri contigit.

Nam

nire non potuit,

qui de co scribit, jnm morluns erat,

nempe

(ut

scholis, in curiis, in
Sfficulares, religiosi,

fabulam seipsum

fecit:

dictum
celeliris,

est)

qnem

in

dictum est extremis ferme Inborantem extat sancti


sa>pe

anno de quo

pra^senti. Vir hic erat

nomine superius. Ad
,

omnes male lnquuntur de


et clerici

eo.

Pauperes, et monachi,
eo.

conqneruntur de
sunt,

Homines qiioque

suob jirofessionis ipsi

Bernnrili abbntis Clnraevallcnsis

Epistola

brevis

qui magis exhorrent et fainam ejus et vitam.

Hoc

quidem,sed tnnto viro digna, qunin ipse consiilas'. 4. Contigit pnriter codcm firme tcmpore per legalos nl) Engcnio pnpn seu potiiis ab Hadriano,
ut
dicitiir,
iii

teslimonium hahet, et ab his qni intus, et ab his qiii forissunt. Non sicdoininus Joannes Paparons,
noii sic,

cnjns lans esl

iii

Ecclesia, (piippe honori-

G rmaniam missos

solvi c(injii;;iuin

ficantis ulii.jue

Friderici Siicvi;E diicis,


ccssil in

qni ])ost C' nindum sucregnum imperiunique Romanum cuni


,

ministerinm siium. Legite litleras hasdoinino meo. Ipse viderit, quid de tali homine
sit.

fnciendiim

Ego

liheravi

animam meam.
:

Dico

uxore sua ob consangiiinilatcm inter eos inlercedenlcm. Testntnr id Oito Frisi iigensis qui aderat rebus cunctis*. Ad Conradiim regem duos cardinales legatos lioc

tamen
si

prieci|iilationc,

(|ua soleo
si

Roiium

est ei,

piirget ipse ciiriam suani, et

liherel conscien-

tiaiii

suam. Deircveram

isla

tacere, sed vencra-

vianum

Olto testatur

anno missos Jordniieni et Octa', de qnoriim alleroex suiicto

bilis pricir Moiitis Dci


iiiavit ul

ad hoc

me

impiilit,

et aiii-

scriherem. Et scilote miniis ine dixisse,


erat

Bernnrdo diclnri sumus pniilo inferiiis. Hoc eodem anno idcm Eiigcnius papa Joannem Inparonem cardinnlem lcgatiim a Intcre in Hibcrninm misil, ut iii eam insnlam qnntiior defurrct pallia, (inir niinquam illuc delata fncrant, conslitnitipie t|iiatiior nrcbiepiscopalns prininm apud Arinnrc, secundum apud Cnssel tcrtiuni apud Divelinc, (jnarlum apud Connatli. Il;pc Flogerius iii Annnlibus, siii temporis les gestas (irose, ,

qnam
liiniilia

piiblice piajilic;itur . Nohiiis

Roiiue

P^iparona,

(luod

et

iiionimcuta Basilicac
tcxclhito

Saiicta; M;iri;c-M ijoris

iipere
iii

tcstautur

scd diehiis nostris dcfccil

Francisco Papnrone,
dolore

ornalissimo

viro

iion

sine

bonoruin

oinnium. Hoc eodem anno


cpiscopns,

sanctiis

Henricus Finlandiaj
lideiii

et lotius illius

gcnlis Apostolus, ubi eos


convcrtisset,

niagna ex parle ad Chrislianam


gr;;ss;itione
esl

culns. Extitet in Vaticnna Bibliollieca plenior descriplio de Ecclesiis siiii^r,||js eisdeiTv mclropolibns

impiorum

nccalus, mnrtjrii

coionam
ct in

conseciitus. Cnjns pr;cclariim agoncin ct

ab etidein

Pontilici! liinc snlijectis, el

pcr eiiinilcm

legaluin proscculione complelis, cni descii|iluini

mniius pro Christo susceptiim suminatum ', Jnanncs Olaus dcscripsit


stolicnm

Apoconsua

'

Bcrn. Ep. cclxvi.


c. C').

1.

Ot. Fr. in Frid.

1.

ii.

c.

II.

' Ibid.
111

'

Bern. Ep. rcxr..

'

Jom. Olm

ilo

r.-lms Golli.

I.

siv.

1.

1.

I.

n. c.

liiio.

KUGENII
iiielropoli Upsiilensi, et in

IIl

ANNTIS 7.

CHRISTl

M51,
de Classa civitate
dc Cliisio. Sed
Tusciffi
,

53
ut

Comrnenlariis de rehus

deiiravate lcgitur

Golhids.
6.

ciirrigendnm

sit,

De Gratiano Decretorum cnUectore.


stiidio
lil)i'uni

Hoc
et

mendiim

ideni

iteni iinnn Gr;itiaiuis


lefiit ain|iliori

nioniichus Beneiliclinns eol-

eodein anno,

Decreloruni,

per

distinctiones ac iiuiesliones rite (iisiiosnil. Ila i|ui-

deni Codex V;ilic;inus habet


nionaclii Sancli-Felicis

Decretnni Giatiiini

hgiliirapnd Miittliaenm Westmoiiasieriensem hoc dum ail Eodcni aniio millesimo centesimo (|iiiiiqnagcsimo prinio Grali;inus iiioiKichus de Guisa civitale Tusclae natus, Dccretum coniposuit secunilum Hugonem 2, qn<est. 6, c.
:

Boiioniensis, Ordinis sancti


in

Foriiia . H;ec ibi. Uiiod autein

alii

aflirnuiverint

Benedicti, conipilatiim

dicto monastcrio

anno

Doinini

millesimo centesinio quiniinagesimo primo, tempore Engenii paps Tertii . Hiec eadem
Codice
rius

ipsum fuisse monacliuin Classensem prope Kavennam, uhi nionaslcrium de Classa forte dictiim sed quod ncc esl illud in Tuscia, nec civitas est,
;

in

Pomcerio Ecclesiae Bivcnnatis. Porro in eodem i\\\x dicunlnr Pale;e recentiori sciiplnra esse exaratae noscunlur, ut appareat onmino alte-

dum

de patria ejus agilur a


ratio
est
,

citalis

aucloribus,

diversa

ut

per Classa seu

Gnisa

in

Tuscia civitatem, Chissense intelligere

voliierinl

quam

Gratiani

opiis

illiid

esse.

De

patria

autem

Graliani in

eodem Pomoerio

ponilur, sed

monasterium. Sed ha;c randa relinquimus.

aliis

accuralius conside-

Aii,.

itnodi

Giitc(.-F!oinai-;e

66

i4. Anno
Eugenii
III

/E.vs- His;kiu.

US9.

Anno
111
n;.,'

\h\i\ut

.iiii,

inchoato die 20 Apr., Ker. 6.

lesii Cliristi ll.il.

papae

1.

C.mradi

1-4.

.Manuelis

Comneni

ioip. n.

Eiigenius III confirmat Privilegia Ecclesice

bus Stephanescus cardinalis


B()iiif;!cii

lib. 1

de Goronalion.

Coloniensis.

Ad num,

et seq.

Coloniensis et

VIII, cap. 9.

Moguiitinus archicpiscopi

Eugenium

III adiere,
Post
i|jsiiin

alter nt Privilegiorum snaeEcchsiae


obtiiierel,

conQrmationein aller ut modestissimo negotio, de quo

(juailratus

equus, dete.itus ad

ant.'.

Velalusipie rubro scarleli tergora uacto

infra, sese expediret, et

plurimum

ei

argenti detu-

Cygneusail dextram vehitur.

lerunt. Sed sanclus Pontifexillorum


vit,

munera

sprelib.

ul narrat Baronius ex divo Bernardo in

Et

iiifra

de Considcrationc.
scripsit

Tum

anno sequenti Eugenius


('.

Arnaldo Coloniensi archiepiscopo Epistolam


toni.

rnipedemque sedes niveiim sub

tegiuiiie nacti.

ordiiie X,

x Concil. qua
iiulli

ei

et

successoribus

nisi soli Koquod sokis reges infra terquod priinus in niinos suae provinciae coronet quocnipque ejns Concilio post papnm, seu legatiim

concedit, qiiod

deinde primati,

mano

Pontiflci siibsit

Vide alia exempla apud Ducangium in Glossario voce Nactiim, vel Nactns.
2.

In

Dup/ex ejm madus annosChristi numerandi.


ab Eugenio
:

fine EjiistolcC

III

et

pluribus carper

resideal

demnm

qiiod S. Petii-Coloniensis Eccle-

dinalihus subscript;e legitnr

Datiini SigniiB

siasumma septem gaudeat presbyteriscardinalibus

cum

totideni diacoiiis et subdiacoiiis,(|uibus mitra,

dalmaticis et sandaliis in missarum soleniniis nti


liceat. Praelerea pallii

maiius Bosonis S. K. E. scriptoris, VI idus Januani, Indict. XV, Incaruat. Dorn. mcli, Poiitiflcatus vero Dom. Engenii III papiB an. vii . Manricus in

qnoque usum,

et viviflca?

Annal.

Cisterc.

hoc aniio cap.

4,

annum

illuni Ine,\

crucis vexillum
festivi

atque naccum, insigue viddicet


noslris

carnalionis

praeseiitem

interpretatur.

Veriim

equi, quae privdecessoribns tnis a

Indiclioiie xv,

aniioqiie Poiiiiflcatus vii apparet,

praedecessoribus concessii sunt,suoleinporesuo(|iie


loco ferenda, nos tam

haiic Epi.Uolam aniiosei|ueati datani, et


in ea

Ewjenium

(luam tuissuccessorilius coiifirrDamus, inqiiit Eiigeiiius. Ubi loco nacciim, hgenduiii, nactnm; nactiis aiitem ab nliis coupertorium, ab aliis Mc/oappelliitiir. ita ut nactiis fiierit slragulum, quo tolus e(|uus inslernilur. Hinc Jacotibi,

annum usque
rtuiii

ad dieni xxv meiisis Martii

prorogare. C
aiirio

tamen eum
Pisaiio; lom,

etiarn

usum

esse

enim x Concil. exl;il Epistola Eiig<mii III ordine lxvi ad Mnysem Ravennatem urchiep. scripta, qua statuit, ut electi
lricarii;ilionis

54

EUGENII

III

ANNUS
nianum
Noveinb.
(legenEntrenii

7.

CHRISTI
posuit.
filii

151
gesta Ludovici VII regis

Placenfini episcopi, ab ipso ct successoribus consecratinneni accipiant


Giiidonis
iliac.
:

Baronius legens

Daf.

Pisis per

Ludovici Grossi, qufe

modo

referuntur tom. iv
:

card. et cancell.

IV

idiis

Duchesnii pag. 301, in qnibus dicifur


serat, rex

Quomam
reman-

Indicf. sii,

Incarnaf.

Dom.

aiino mclix,

terra (nenipe Aquitania) sine viiili haerede

dum
papff

an.
III

mcxlix,) Pontilicafus

vero D.

ducatum

anno ivo.qui

cliaracteres

annumMCXLViii
3.

genitam sororiim

sua fenuit, et primoAlienordnm sibi matrimoniali


in

manu

exbibent.
3. Concil.

lege desponsavit, sicut superius esf expressum in

Bah/entiacense.

Ad num.

Non

Historia patris sui . existimavit

Sugerium abbaet

tantum Baronius et Labbeus tom. x Concil. sed etiam non pauci alii divorfium Ludovici VII Gallise
regis cum Kieonora uxore huic anno affigunt; veruin illud sequenti tantum anno factum, ideoque et Concilium Baigfntiacense, in quo illud

tem

scripsisse

Vitam Ludovici MI,

eo in loco ad

decrefum, eo anno collocandum cerfum esse debet. Duchesnius enim tom. iv, pag. 443, refert ex scriptore

Vifam Liidovici V! a se editam respicere. In eadem efiam sententia i)luresviridocti fuere. Verum cum Sugerius abbas hoc anno e vivis excesserit, utstatim demonstrabo, iila sentenfia non potest non esse a verifafe aliena. Historia itaque illa Ludovici VI
alia
fuil,

non
in

esf,

quam

anonymo

in

Bibliofheca monasferii Sancti-

qua paulo anfe finem sermo


ista

quae a Sugerio abbate scripta esl de matriVII,

Victoris Parisiensis Ms. asservato

fragmentum,
:

in

monio Eleonora; cuni Ludovico


genda erant
conteiidat,

cui subjunsi

quo de Ludovico

Eleonora legitur Post multos laboreset tribulafionuni sudores reversus, (scilicet ex Orienti') licet ex illa duas fllias se suscepisse gauderet; tamen regni sui anno xxi, asstnsu
VII
ef

gesfa Ludovici VII. Qiiod

quis

sermonem ibi esse de alia Vita Ludovici VI ab eodem anonyino scripta, dicendum esl ipsam periisse, et pro certo tenendum Sugerium
abbafem non pos-e esse auctorein Vitas Ludovici VII de qua agitiir cum iii ea mentio sit de rebus posl
;

et auctoritate Eugenii

papa? repudiatam dimisit .

Ubi Ludovici VII regis aniii deducuiitur ab anno Mcxxxi, quo ab Innocentio, dum pafer adliuc viveret, coroiiafus fuif. Verus Robertiis de Montc, qui

Sugerii mortein gestis.

hoc divorfinm cum boc anno alligare videtur, corrigendus est juxfa dicta, unitate sc. singnlis annis per ha?c tempora addifa, quia librarius unius aniii proclironismo peccat; et cuni ununi taiifum hujus
auctoris exemplar Ms. extef,
illa

Sngerium vero abbatem, ciirrenti anno die decima


ginti
tertia inensis Jauuarii,

6.

Auniis

et dies

emortuales Sugerii abbatis.

postqnam annos
rexisset,

vi-

felicioreni

methodus

oliser-

ad indubitatum tandem essc debef. In brevi eiiim Chronico S. Dionysii t. ii


gloriosissime
vitain transiisse,
Spicilcgii Daclieriani

novem abbatiam

adde Robertum de Monte vulgafum, Gervasium Dorobernensem in Chron. et Naiigium in Cliron. cujns hsc sunt verba ad annuni mclii
vanda.
Ilis
:

publicato, in

quo ejus

ini:

tium recte consignatur, ad aiinum mcli habetur Sugcrius abbas obiit. Ordinatio doniini Odonis
abbatis
.

4. In eo cnnjugium Ludovici VII ciim Eleo Ludovicus rux Francorum nora dissolutitm. inflammafus cum Alienorde Zelofypiai spiritii

Est

is

Odode

Diogilo auctor Narrafionis


re/jis

de Profectione Ludovici

VII in Orienlem
idein venerabilis

tom.
[later

IV Diichesnii

pag. 280, dicitur ex Codice Ms.


:

uxore sua

in Aqiiifaniam vadif, miinifiones

remoregre-

EcclesicB S. Dioiiysii
inter verlia

Transiil

vet, et gentes

suas

iiide reduxif. Qiii

dum

orationis et Symboli, die idus

derelur a|iud

Bingentiacum casfrum

(ubi Conci-

mensis Junuarii
ptioiie
iiis

(liie

nemiie

xiii

ejusdcm mensis)
:

liiim cclebrafum) jurata consanguinitafe, uxoreiu

aiino vero Doinini mclii, lxx actatis sua;

a susce-

suam

repuiiiat; etc. duni in ferram nativifatissua;

autem

nionastici liabitus fere lx, pnclafio;

regrederefur, Henricus diix Normannia; et comes Andegavis ei nccurrens cam desponsavit, etc. genuif(|ue,
etc.

vero suae xxix

cujiis scpulturae

et

exeijuiis

interfueruiit sex episcopi

cum

miiltis abliatibiis,

Henricnm,

Ricliardiini, et

Joannem

Ctiristianissimoque regi- branciae Ludovico; ubi et


pietafis

postea rcges Anglis, atijue (Jaiifridum comitciu Bnt.iiinia'. Item (]iiatuor fllias (|uariim iiiia data
e't

memor,

et
,

immemor
amarissime

regiae
flevit

celsitndiiiis,
:

diim

sepeliretiir

flevil(|ue

uxor regi

Castella",

uudeorla

est

Blanca regina
:

omnis
qiiam
regiii

rcgia domiis, sed et populus, qiii

enm

laii-

Franci.i', niater sancti

Ludovici legis

allera vero

prudentissimum
guliernatorem
ct
.

consiliarium

totius(]ue

Coiistantinopidilaiio inipcratori noniine Alexi; fertia,

adininistnitorem plaiixe-

(luam Sixiiiiiip duci, uiide iiatiis sf (Itlio postmodiini impeiator Romaiins (|uarta vero Tolosano comiti, unde natiis est Raimundiis, cnjus flli.mi
( ;

runf sapientissimnm
niis,
(jiii

Sed nuuiachus Dionysiajiosuit,


iii

hanc aiiiiotationem

anno erra-

vit; Sugcriiis eiiim pra'fuit

qiiidem abbatia; San.ibsolMinfur die xiii


aniii,
(jiio

poslmoilum Alphonsus comes

Pictavensis frater

DionysiaiiEPaniiosxxix

seil illi

sancti Liidovici regis Fraiicoriim aceepit iixorem . Continuafor Aimomi hb. 5: Rex Liidoviciis,
inquil,

mensis Januirii currentis Christi


auctor Siigcrii

die

is

mortem
iii

consigiiat, elqiiidem recle,


S.

duas

liiias,

marilis

des|>onsavit

quas de Alienora siiscepcraf, priniam sciliccl Mariam,


: ,

cnm

Cbilflctiiis
0"2,

Asserto

Bcriiardi

geiiere

illiisfri |iag.

exliibeat illuslrium aliquot

viro-

nciirico comili
licel Aaliz, fralri
.S.

1'alalino Trccensi
(

juiiiorem vide-

riim Kpilaphia, iiiferciuaMxtat Epit.ipliinm Sugerii


a

jns Tlieobaldo coiniti Blcsensi .

Mngistro Si/mone cognomento Capra Aurea


l'arisieiisis

Suf/crius n'illnm Vitam Ludovici VII com-

canouico S. Vicloris

lioc

tetnpore vi-

EUGENII
vente composituiii, quod ciuobus
ililur
:

III

ANNUS

7.

CHRISTI 1151.
fideliter insudaret,

55
quidam bomicida,
disci|ilina

liis

VLrsibusclau-

prudenteret

(inem ob ipsius facinoris enormitatem


Cui rapuil lucem \n\ septima Tlieophaniffi,

Ecclesiaslicii corrigere volebat, in snaj saliitis zela-

Veram vera

vii'o

Tlieuphauia dedit.

lorem

fiiiieslus insiliit,

ipsuinque crndeliter truciut asseril Joaniies Malib.

davit, et qiiidem lioc aiino,

Oclava auteni
Januarii
abbaliiT.

festi E|ii|lianicB

iiicitlit.

Cum

mensis ergo SngeiHns annos xxix


in

diem
ad

xm

giius

in

Gotliorum, Sueoiiuiii(|ue Hist.


dicit se id
Iii

i9,

cap. 3, qui
U|>silensi.

probasse

iii

sua metropoh
ad diein xix

S. Dionysii

iirsefnerit, et

eam

die xii

ejus Vila a Bi)llando


et

meiisis Marlii anni mcxxii suhlimatus fuerit, frustra quis

Jaiiuarii recitata,

ab auctore anonymo scripfa

amplius

iiiitiiim ejiis et

versiam vocabit. Certus

etiain

finem in contronuinerus 0|ierum


citalo receusi-

aiinus martyrii ejus tacetur, dicitunpie eiiin rexisse


Ecclesiaiii

Upsaleiisem regnante sancto Erico in

ab eo publicatoi um, torum.


7.

et a

Ducbesnio

Suecia, et bunc principem euin veri amoris com-

plexiim esse affectu, et speciali familiaritatis gratia


euiii boiiorasse,

Ad

Qiiatnor archiepiscopi in Hibernia instituti.

num.

irt seq. Joannes Prior Hagii.-taldensis


Histori;c

9.

Martyrium S.

Erici

Suecia:

regis.

Simeonis Diinelmensis ad annum mclu, qui juxta dicta est mcli, de quatuor palliis |irimum in Hiberniam missis bsc
in Contiiiuatione

Marlyiium (|iioque passus esl sanctus Ericus memoratus Suecise rex, cujus Vita in ActisSS. Bollaiidianis ad diem xviii Maii, collecta ex Actis ab
Israele canonico Upsalensi scriptis, repra?sentatur.

habel

His diebus

appiilit

ad

Tynamulba

in

Nortbynibria Joannes presbytercardinalis directus


Aposlolicaj

Sedis legatus
.

cnm
:

palliis

Hibernienaiitem

Sauctus Ericus Upsaleiisem Ecclesiam a suis progenitoribus fiiiidatani, el aliquantulum ;cdiflcatam,


priiiio el
viiii
\)\'iR

sibus directis

Paulo post
significaiis

o Scripsit

cffiteris

aggredieiis,

ac ministros di-

David regi Scotiae

de se et de causa adventns sui, expetens adventiim ejiis in Hiberniam, etc. Auditis litteris domini cardinalis, rex
festinanter occurrit aj^ud Karlel
,

ponens opere magnifico consuinmare studuit. Postea regnuin suum circuiens,


cultus
iiiibi

pacein inter discordes faciens, oppressos a (lotentioribus liberans, et impios de terra exterminans,

prainiitlens ad

euin cancellarium siiuni apud Hagustaldensem Ecclesiam in eam enim idem cardinalis excellenter susceptus est, et cum eo quidam episcopns
;

coadunato exercitu versus Finlandos expeditionem


dirigit,

anno decinio regni

sui a

quibusdam manon

gnatibus ad

regnum

aspirantibus occisusest, anno

Hiberniae.
circa

Venientem

itaque ad

se
et

cardinalem
fibus ejus
,

Incarnationis mclx, ut in Actis citatis dicitur,

festum sancti Michaelis, rex


officiose
et

currenti, ul Bironius in Notis ad Martyrologium

Henricus coines favorcm expensis


sedibus

susceperunt

ejiisqne

Rom.

die xviii Maii et Hensclienius arbitrati sunt;

obsequiis devotis einerueriint.

in Historia

enim Gotliorum,Sueonuin(|uea Joanne


19 diserte lea proceribus

Profectus inde in Hiberniam qii.ituor pallia certis

Miigiio arcbiep. Upsalensi edita, lib.

gentemque iu ea letri miptiarum non assuetam plurimum correxit. Venerat autem idem cardinalis pivsbyter in prsecedenti anno ad regem Angli;B, cui non acijuievit rex conductum piastare. nlsi fldem d.iret se in bac |irofectione regno Anglorum nullum dainnum qnaedistribiiit,

gitur, sanctiim

Ericum
cap. 5,

aniio mcl,

popolis(|ue regni
ctuiii fuisse
:

Sueciae ad

regale

solium evea

tum

dicitur Ericiim

ipso

dic,

quo Diiminica Ascensio cdebratur, ex improhostilit.itis

viso niilbuiue
dioS(;

indicio praemisso, msi

peremptum
et

esse,

anno a Cbristo
cuin

iiato

rere.

Reversus est oh liiinc sermonem cardinalis ad Apostolicum indignans; fiiitiiue super boc

mclx, postqiiam fere

decem annis Soeonum

re-

gniim innocenter,
strasset.
set(|ue sanctuiii

summa

laude admiiiividiscoli,

curia ingrata regi . Loquiintur eliaui de hac quatnor arcbiepiscoporum in Hibernia institutione cbronograpbns Mailrosensis ad iiunc an-

Romana

Quod cum

legisset Israel citatus,

num, Hovedenus
episcoiii in

citatiis a

Baronio, aliique. Antea


consecrabaiit, ut

Hibernia sese

mutuo

Cambrensis in Topographia Hibernice cap. 17. Legatus ille Joannes Paparonus seu Papyriodictus,(iuem valde landat divus Bernardus in Epist. ccxc ad cardinalem Ostiensem data, in
refert Girabius

qna

contra narrat

quam

fceda
in

ubique reliquerit

vestigia

Jordanus de Ursinis

Germaniam hoc

anno ad Coniadum iinperatorem ab Eugenio missus, de qua legationeBaroiiius iium.4quiet recitat


integram sancti Bernardi Epistolam.

.eum diem insancti hnjus L(geiidani iiiseruit, non animadverteiis anud mclx, Ascensionis festnm in diein illiiin non incidisse; sed iii diem^juintum ejusdem mensis, Ipsemet Israel errorem suiim manif( stat, quando ait, S. Ericiim, Alexandro P. lll Romance Ecclesice prcesideiile, passum esse, ideoqiie non ante annum mclx. Hensclieniiis in brevi nota ad locum illum pro Alexandro papa reponit Anastasium IV, qui tamen anno tantuin mcliii sedere cce(iit. Porro sanctos aliis diebus, (juain qiiibus martyrium pertulerint, aiit animaiii Deo reddiderint, tam in Ec-

Ericiim die xviii Maii

Martyrium S. Henrici archiep. Upsalejisis. Ad num. 6. Sanctus Henricus aicbiepiscopiis Upsalensis in Suecia, cujussnpra meminimus, dum
8.

Romana, qiiain in ahis particularibus ssepe innumera exenqila ostendunt. Ante baec tein(loraiii HistoriaSuecorum seu Sueonnm omnia incerta et fabulis (ilena, indeque nihil ex ea in meclesia
coli

ledificatinni et conflrmntioni Es-rlesia) Finiandciisis

dium

;ittuli'iiiis.

56
iO. Florel Gratianus.

EUGEXII

III

AXXUS

7.

CHRISTI 1151
;

Etigeniiis III primus

eo Catalogo memoratos

quod

iterat

Baluzius ad

omnium

Romanoruui jussit iii tribunalibus Efclfsiasticis juilicari secundum compilationem Gratiani.Ae, quo Sigoniuslib. 2clecpiscopis
Poiitiflcum

annum mcli. Gaufrednin excepit Raiirmndus, ad quem extat Epistola Hadriani IV Tusculi data, qua
confirmat vendilionem insubTE Esparueria; prope Valentiam eidem factoe ab Oitone episcopo Valentino, anno millisimo centesinio qiiinquagesimo oclavo. Hnjiis insulae vemlitionis menlioiiem faciunt San-Mirthani in Abbatibus Sancti-Rufl, Co-

Bononiensibus scribit

Aniio mcli

Gralianus

monachus
Bononiensi
Tuscia, ut

monaslerio SmctiFdicis (in urbe non vero monachus Classensis in perperam ab aliqiiihus iliclum) Decrein
,

tiim, id esl, Juris Pontificii vohiinen insigne, (juod


extat,

composiiit: id qiiod lapis olim in clauslro positus indicavit his verbis, etc. Eugenius veri-

tus ne Jus
diosi

Canonicum

vilescerel, quia

omues

stu-

Chorierus in Esparneria insula dicilur, quia per fonlanos rivos a reliquo agro distinguitur, qua Rliodanus non alluil. Raimundus
lunibiiis in Episcopis Viilentinis, et

Hisloria Delphinatus lib. 2.

. xi.

ad civile

recens Digeslum se toiiferebant,

suggerente Gratiano gradus quosdam Academicos excogilavit, non tam aiiiioruni, quani profeclus, scilicet Baccalaureatus, Licenliatus et Docloralus, ut hocce specioso tilulo sludiosos ad Jiis Canoiiiciim ainpleclenduin excitaret,
deret. Haiic eiiiin
et priviiegiis

abbas magniflcum monasleriiiin in ea conslruxit, prope Aveiiionem (!t poslea canonicis regularihus
habilantibus persuasil, ut
in

eam

insiilam

sedem

ablialialem transferrent. Ibi permaiisit usiiue ad

aunuin mdlxii
omiiia
aeilificia

quo

ardenlibiis

bellis

civilibus

acceniiisti-

eversa, et sedes Ordinis traiislata in

grnduum scholasticorum
qiii

prioralunicjiisdem Ordinisintraurbem Valentinam


loiige anlea ffdificatiim.
iuillus

tutionem onmes fere

de

illis

scripseriint, ad

Qiiare ante
Valentiffi

Ramiiindum
resedil.

Gratianum

et

Lomhardiim

relulerunl. Ne(|ue anle


iii

abbas Saii-Riifensis

San-

Petnmi Lombardnm eorumdem gradniim


iilos,

scri-

ploriiiiis nuiilio, in(ie(|ue comiiiunilerdiciliir

eiim

Gratiani

imilatione, Parisiis

disciplina instiliiisse.

Theologica Sed hac de re legendus Buiii

quidem Iranslalionem monasterii SanRufcnsis iii insiilam Espariieriam anno mccx faclam scribunt;sed piaiterquam quod id gratis asserunt, loiige verosiinilius quod habet Clioricrus citatus,
M.irthaiii

Ibcus Saeculo IV Hist. Uiiiversil.

Parisiensis. Porro

Raimuiiiluni qui Espartteriam insulam


iiium Ordinis ahbateni
fiiisse,

eiiiil,

pri-

Gratianum

Petrum Lombardum, postea episcopuiii Parisiens(!ni, fiatres extitisse, nierum commentiim. In Pnnormia nuIlaGratiani menlio hcTC tanieii antiqua, et eodem circiter tempore ac Gratiani Decrttum lucein vidit.
et
;

ex

quo sedes abba-

tialis iii difficcsim Valenlinam translata fuil. Ad (juam Iranslalionem cum iiosteriores scriptores

aninium
lialiiiisse

iion advertissent

II. Concil. Londoniense. Anno xvi Stephani Anjilise regis a Tcilbaldiis Cantiiarieiisis archiepisciipiis
,

res Sancti-Riifi abhates Valentiae

piiblica,
ruiii

cum quam varii


;

non raro scripsere, priodomicilium suiim tamen id tam varia Instrumenta


aucfores

horum

vel

proximo-

et

Apostolica^ Sedis

legatus teniiit

lempnrum

falsiiin esse

demonstreiit.

Coiuilium gencrale apiid Loiidoniam in media


Quailnigesima, ubi
Euslathins,
tuiiH|iie
el

rex Steplianiis, et

filiiis

sniis

In Hispaiiia At/jlion^us impetaior iWe wii nicnsis


Marlii

13. Gcsta ab Al/ihonso VII contra Saracenos.

Angliae proceres iiitcrfuerunt, to-

donalioncm

fecit
ail

nionaslerio S ncti-Isidori
se hoc

illiiil

Conciliiim iiovis appellationibiis in-

Diiegnacciisi,

in qiia

anno Mnzinides
ineiise Jafliiihus
iii

fiviidiiil. In

Anglia namqiie appcllaliones in usii non erant, donec eas Hennciis Wiiitoniensis, diini
,

anle Coriliiham

vicisse.
idt ni

Jam exeunt'
iinpcralor

nuario fiind.iveral
sli

Ca-

legalus esset

malo

siio

crudeliler

inlrnsit.

In

lUe monaslcriiim

Uortcc, seu S.incliP-Mariae de


graiiaiii Ordinis Cislcrcieiisis.

eodem nainque
dienliarn
ter

Concilio ad Roniani Ponlificis au


,

CaniavosA\{:ium, in
Cliariii

appellalus est

inqiiil

Iliiiitindo-

a Manrico hoc

anno cap. 10
filius

rccitata,
III

iii

qua

niensis lib. 8.
12.
fertitr.
sis,

diciliir:
Rtifi

Facta charla in Calafiirra


filiam regis

kalend.

Nicolno abbale Sancti-Riili Avciiionende qiio anno mcxlvi verba fetimiis, vel dealiMtii

Abbntla S.

Avenione Valentiam trans-

Fchruarii, qiianilo Saiictius


[iil

imperatorisacce-

uxorem

(nempe Navarraj) Garcu-e;


illis

eotlem

aiiiio,

quo imperattir puguavil cum


et devicit eos

mortiio, vel ad
circitcr

dignitalem Iranslato,

ei

anno

Mazamulis super Cordiibam,


MLXxxix,

^ra

snpcriori

successit

Ganfredns.

Baliiziiis

(legciulum yEia mclxxxix.)

imperante

enim

4 Maic;e His|i. ad aniium mcxlviii Ustalur penes se liabcre Catalognni autogiM|)hiim cpi
lib.

ipso Alphoiiso imperatore Toleli, Legione, el in


GalliDcia. Castclla(|ue, in Nagera,Sarai;ticia, Baczia,
et
r<

scoporum Dcrlusensium ab nieronynio Piiyadesio


ex veteribiis illius EcclesiiC scripliiris collecliim,

.Mmaria, comes BarciloniiV,


gis Giirciic
eti^iin

el Siinctiiis

lihus
.

lunc temporis vassalli iniperaloris


iil

quo

diciliir Jaiifridiim

seu Gaiifieduiii

lum abbaDi rlu-

Hoc

anno,

ivf
JS.v,x

nml

aiill(|ua

DocumtMila
ti/f?j-

teni SaiiclilSufl liiissc pnmiiii)

episcopiiiii
aiiiio

Tolclana, imperiiltir

mclxxxix, iuiversiis

seiiscm posl iirbcin


craliim
et

cc|ilaiii, et lioc
(|iiiiilo

conse-

;(7?Mntivil, sed ante distessnm conjuiutiin

cum

apud Tarracouaiii
ejiis

idiis

Aiigiisli,

duohus
naslerio

suis

liliis

donatioiiein quamtliim fecit iiioGalliccia


,

consecrationem

peregissc Bernarduiii ar,

Sobraili in

in

qua

dicitiir,

chiepisco|ium Tarraconensein

Guiilelinum epie|>iscopos
in

(lUiiiido

imperalor ibat ad
, t|iiam

Jiien a Vlll

de Ahril.

scopum

Barcinoii.nscni

alios(|ue

MCLxxxix

uibem

liinc

occupasse disco cx

EUGENIl
conliiuiatore
scrii)to
|)iioiiso

III

ANNUS
manu-

8.

CHRISTI 1152.

57

anonymo
:

Pelaffii

Ovetensis

in

Bibiiottieca

Mazariiia, in

quo de Al-

Maiiuel imperalor ad

Nicolans 1\\ Mtisalo cognoininatus, f|uem thronum Ecclesiic Constan-

legitur

Miiltas civiiates in forti manii et


,

tinopolitauic evexerat, ut res administrare cocpit,

quariim nomina lifcc suiit Baesia, Calatr.iva, Jaen, Cauria, Cordua, Almaria, et alias multas, quas longum est dinumerare . Cffiternm victoria illa de Muzmidis repordivino
favore acquisivit
tata alia

jnste

omniiim slalim ora in cum commota siint, inoccupalum abillo tlironum clamitantium, ut

non

est
;

quam
nt

ea de

qua anno elapso a


donatione,

nobis actuni

nam,

observat Sandovalius in

Alphonso

VII, fol. 202, notarins in illa

non ad /Eram mclxxxix respexit, sed ad diem relatae de Muzmudis victorise; quam nuinerandi
rationem quando(|ue in Actis publicis Hispani tempore usuriiabant.
1-4.

ciim Ecclesia, cjuam nactus fuerat, sacerdotium (]uoqiie deposuisset. Sed is obstinalus primo, throno se deturbari haud^iuaquam passus ubi autem re ad imperatoris examen delata, male sibi cessurum agnovit, judicium nolens denuo experiri, abdicata ultro dignitate, ad vitam rursus priqui
:

Tatam
chicis

rediit.

Iioc

institutis

Theodotus ei sufficitur, apprime instructus

vir

monainquit

Cinnamus

lib. 2,

num.

18. Nicolai Musalonis a Ba-

Aimohades Mauritaniam Sitifensem ag-

grediiintiir,

ronio praetermissi

Inter ha-c

Abdelmumen

Alnioha-

samon
in

in Epistol. Basil. ad

meminit etiam Theodorus BalAmphilochium c. 69, et

dum

iniperator ingentem classem adornavit, et ciim forniidandis copiis Septam, oppidum alias

in Catalogo

patriarchatu

MauritanicE Tinginlanae,

nunc regni

FezzEe,

anno
ei

Qiiare
bris

cum

episcoporum Byzantii dicilur exegisse annos tres et menses quatuor. an. mcxlvii, die xxvi mensis Decemrenuntialus fuerit,

Hegirse dxlvi, quasi in Hispaniam trajiciendi

episcopus Constantinop.

animus
et in

esset, accessit;

sed antequam in
sibi

illa

parte

Theodotus
successit.

monMchns
in

ei

circa

mensis

Aprilis

aliquid tentaret,

Africam
Ibi

subjicere decrevit,
est

Orientem

progrediens ingressus

Maurita-

niam Sitifensem.

regnabant posteri Bammadi e Ziriduin familia orti, quorum ultimus fuit Alahzibilla pronepos Aunasari, qui Gregorio VII et

Chron. Nicolai depositionem et Theodoti initium anno suo reddidit, sed quia antequam Joannes Leunclavius Jus Graico-

Onuphrius

Romanum

in

lucem emitteret,

e vita migravit, et

Urbano

II

sedentibus, Christianis

favit.

Muzmu-

nactus erat Codicem Catalogi episcoporum Byzantii parum in aliqnibus correctum, loco Theodoti
posuit

dum

Alinohadum exercitus viribus et nuinero Maurorum et Arabum nativorum exercitui longe


et

Theodosium manifesto errore, ut liquet ex


citato,

Cinnamo
detur.

sed qui librario attribuendus vi-

praestabat,

indeque Mauros valde

aftlixit.

13. Theodotiis fit patriarcfia Cotistantitiopolit.

EUGENII

III

ANNUS

8.

CHRISTI 1152.

\.

Ad Eugenium

scripti.

Annussequitur Redemptoris millesimus


quo S. Bernardus (ut ipse teEugenium papam aureos illos de Consideratione. Ex qnibus ar-

III libri de Consideratione

eos

centesimus quinquagesimus secundus, Indictione decima quinta, idemque numeratur quartus


Concilio Rhemensi,
statur) scripsit ad

nequaquam custoditos et observatos a clericis, B Jam quartus est annus, ex quo datum mandatum audivimus et neminem adhiic clericorum privatum beneflcio, neminein ejiiscoporum
hffic ait
'
:

suspensum ab
ipse
a

officio,

luximus
ijiso

cos libros Bernardus


in

. Scripsit autem Eugenio expetente, ut

quinque

Iibros

eorum

Praefatione

testatur

illis

verbis

guas manifesli erroris eos omnes, qui ptitarunt eosdem ipso exordio ejus Pontificatus ad Euge-

ninm
cilio

agit in eis de sacris

enim S. Bernardus dum canonibus in Rhemensi Constatutis per ipsum Eugenium, atque dolet.
esse scriptos. Ipse

Sed intervcnit tua dignatio, quia hoc ipsum non praecipis, sed petis, cum praecipere niagis te deceat. Quibus libris non Eugeuium tantum, sed

Bern. de Consid.

1.

iv.

Baron.

Toucs XIX.

58
J'ontirices

EUGEXII ni ANNUS

CHRISTI 1152.
Qui vestes gerilis pretiosas, qui sine fine

calum informat.

omnes ad bene ininistrandum PontifiNam inferius Quod tibi, in:

Non
Discile

profecluras accumulalis opes,

quam paucis npibus

posl funera

silis

quit, scribitur, soli

prodesse non decet . Multa

Ciiutenli, saccus sufficit alque lapis.

depbtrat, qujE corrigenda ab ipso essent, et inter


alia frequentes legatioues, sed sine fructu, lucri

Conradus jacel tiic qui tot castella, tot urbes Posseilit; tumulo clauditur iste brevi.
Mente Dei faniaius, priuceps habitu, trabealus
Exterius, veslis aspera subtus erat.

tantummodo causa,
stri,

ut de

his

qui

mitterentur
ait
'
:

saepe legafi in Hispaniam, de

quibus

Ve-

qui terram Austri

tam

saepe visitant, ecce hi

Qua jacct, Ecrlesiam gemmis repiaravit et auro, Andrea sancti promenturus opes, Is rex Conradus monachns stabilivit ibidem,
Corpore qui fertur dudum tumulatus ibldem.

sciunt, et possunt dicere tibi.

Eunt

et

medium

illorum, aut transeunt secus

redeunt per sed quid


:

boni adhuc

cum

iliis

egerint,

necdum audivimus.

Etforsitan audissemus, nisi prte auro Hispaiiiae salus populi viluisset .

Sed Otto qui aderat, Magdeburgi. Porro idem qui supra Olto de sepultura Conradi duin agit, haec de

Deplorat etiam frequentio:

res, captiosas, et inutiles appellaliones

dolet in-

Henrico imperutore inter sanctos haud pridein relato obiter attigit In Ecclesia Babenbergensi
:

super Concilia celebrari, sed inde nibil ulililalis hauriri niinislrorum quae sua sunt quirrentium,
:

juxta tuinbam imperatoris Henrici ejus loci fundatoris, qui

nuper auctoritate Romaiite


pro sancto

Ecclesiae in

non quae Jesu Cbristi, liiget inultiludinem. 2. Quarto autem libro in Romanos, quibus prseerat, orationem converlit, quos jugiter pateretur infestos. QuiE antequam tu, leclor, legns,
provoco
dio
te

loca

sancta levatus,

habelur,

regio

cultu euni sepelivit. Erant

tum

in

Germania apud
el

Conrad.duo

legati cardin.

Joidanes

Octavianus,

ad ea quse sunt superius dicta in exorPoiitificatus


,

quos nuper idem Conradiis exceperat . Hsc Otto qiii aderat. De tempore obitus Conradi et electionis

nempe non hujusmodi, (]ui sic describerentur a sancto Bernardo, sed eos lantum, qui Arnaldi de Brixia am()lexati hwresim, dicli sunt
onuies

ejusdem Eugenii

Friderici

corrige ex

Oltone Gunterum,

qui

Romanos

fuisse

ArnaldistsB,

cum
fit,
'

alioquin

(ul

vidimus)

nobilior

factum ponit anno salutis mcliv '. 4. Henricus imperator inter sanctos adscriptus. Qiiod autem idem Olto meminit bic de Henrico imp. inter sanctos relato, extant de ea re

pars longe ab bisdi^creparet, el inliaereret


Ponlifici, qiio

summo

in

Chronico Babenbergensi Eugenii papae


:

lilterce,

ut populares illos isla Bernardi


:

quae sic se habent

descriptio langat
puliis

Romanus

est.

Quid de populo loquar ? poNecbrevius potui, nec expres-

Eugenius episcopus, servus servorum Dei,


fratri

venerabili
filiis,

Egelberto episcopo,

et

dilectis

tamen aperire de tuis paroecianis quid sentio. Quid tam notum sa>culis, quam protervia et fastus Romanoruin ? Gens insuetapaci, tumullui assueta, gens immitis etinlractabilis, et usqueadhuc subdi
sius

canonicis Bambergensis Ecclesiae, salutem et


Sicut pcr litteras et nuntios vestros

Apostolicam benedictionem.
vobis

nescia, nisi
tibi

cum

noii

valet resistere.

En plaga

mandasse iiieminimus, venerabiles fratres nostros, N. sanctffi Rufinw episcopum, et N. presbylerum


cardinalem, pro diversis negoliis ad partes illas de nostro lalere delegavimus, eisque viva voce injunximus, ut ad Ecclesiam vestram accederent,

incumbit cura, haic dissimulare non licet. Rides me, forsitan fore incurabilem persuasus. Noli diffidere, curam exigeris, non curationem . Et inferius Scio induratum cor populi hujus; sed potens est Deus de lapidibus istis suscitare
:

alque de vita

et niiraculis

Henrici regis
et
litteris

rei verila-

lem

diligenter

inquircivnt

suis nobis

filios

Abr.iha;

quis

scit,

si

revertatiir, et
Ita

igno-

significarent. Nniic auteni

eorumdein fratrum noet

scat,

convertat et sanet

eos'?
ista

plaiie,

atque
ad
Si

stroruin, et inultoruin religiosorum,

decreto-

prophctice.

Nam

Roberliis in Apiiendice

rum virorum
ftiiidatione

atteslatione, de castitate ipsius,


ct

de

gebertiun hoc ipso anno


geniiis
pajia

habet in fine
pace facta,

Eu-

Bambergeiisis Ecclesi;v,
(puHjiie

mullarum

cum Romanis
.

Urbem
primitus

aliarum, (|iiarunulain

episcopalium se-

ingredilur,

ibique ciim eis hoc anno

(lium reparatione, et multiplici

eleemosynarum
facla
:

commoralur
3.
rici.

Post reditum e Calliis

stilicet.

largitione, de conversione regis Stephani et totiiis

Conradi rcgis obitiis, et sitbrogatio FrideHoc ipso anno XV kalend. Marlii moritur Conradus rex Romanorum, non ahsqui! sus|iicionc

Hungaria;, Doinino cooperante,


post ejus

pereum

de

glorioso etiain ipsius obitii, pluribus(|iie miraculis


obiltim, ad ipsius corporis pivrsentiam

vencni propiiiati
rcgalia

suasioiii;

Rogerii
:

Sicilia; regis a

divinilus oslensis, miilta cognoviinus.


illiid

Inler qua;

medicis, quos ex llalia acceperat

(|uiet reli(|uit

pra>cipuum

el

non
a

filio

a>tate satis
:

niinato Siievorum duci


miliis
fiiit

priiiciiiibus

minori Friderico noet generalibus coapiirobatum. HaH- pliiri-

(lentes,

quod

susccpisset,
lii

quod cuiii non iniperialiter, scd


iiitegrilalem

niemoiabile pliirimum allendiadema, sceplrumqiie imperii


spiritualilervixit.
(qiioil

llioro

cliam legilimo posilus

paucorum
usijiic in

bus Ollii.Exlalejusileiii

im|i.

ejusmodi

Epila|iliiimi

liiisse tiiieiu

legilur)

casliiiuini;!;

jmprcssum cum
siB

aliis

anli(|uis moniineiilis Ecele-

vike (Onservavil. Qikt (juideni nos oinnia

Vicnnens
Bern
ilc

siniul perpeiideiilcs, atquc

devolionem veslrani

et

'

Consiri.

1.

iii.

>

IIkI.

i.

u.

'

Jo-l.

'

Olli) Ir. lu Frid.

I.

i.

c. (13. el

I.

li.

EUGENII

III

ANNUS

8.

CHRISTI 1152.
inanu
legati

59
promisit,

Eccl. Bainbergensii!, quse sanctaG Hoiiiaiia' Ecclesi;v

domini

[lapaj

quod

ipse iiec

soli
,

subesse dignosciliir, diliyenter considetametsi liiijnsinodi pelitio


iiisi

treiigam, nec paccmfacict ciim Ronianis, nec

cum

rantes

in

genera-

libiisConciliisadiiiitti
S. R. E. qiia;
est,
oiiiiiiiiiii

non soleat, aiictoritatetaiiien Conciiiorum firin.iinentuin

Rogcrio rege Siciliae siiie libero consensu et voluntate Ronianoriim, et dimiini pajiac Eugenii, vel successorum suorum, qui subscriptac concordiac

petitionibus vestris acquiesciinus, atque ejus-

cum eodem
papa;
,

dein ineinoiabilis viri, cujus exaltationeiu requiritis,

rege Friderito tenere volucrunt, et pro viribus laborabit Romaiios subjugare domino
sicut

fratruni

nostrorum archie|iiscoporuin
iiiter

et epi-

melius unqiiam fuerunt a centuin

scoporuin, qui pra:sentes aderant, communicato


consilio,

retro annis.

Honorem

papatus, et regalia B. Petri,


posse suo servabit et de,

memoriain
et

sanctos de ctctero

fieri

sicut devotus et spiritualis advocatus S. R. E. contra

censenius,
sic in S.
ei

annivcrsariuin ipsius diem soleni-

omnes homines pro


,

niter celebrari constituimus. Vestra itaque interest,

fcndet
regi

quae

non habet

recuperare

firo

posse

R. E. obedientia et fidelitate persistere, et

juvabit, recuperata defendet. Graecorum

quoque

dignae devotionis obsequiis respondere, ut

am-

nullam terram ex
si

ista

parte maris concedet.

pliori R. Petri et

nostra gratia digni inveniamini.

Qnod
quanto

forte

ille

invaserit,

pro viribus regni,


ejicere curabit. Haec

Datuin trans Tibcrim secundo idus Martiio.


0.

citins poterit,
faciet,
et

ipsum

Conventiotiis

i)itei'

diplnma.
nitur ad

Electo

Fridericumet Eugenium
Hillinus

omnia

obscrvabit sine fraude, et malo


Apostolicae auctoritatis
prresen-

Frideiico, ab eo legalio decer-

ingenio.
6. a

Eugenium papam, missiquesunt


')

Dominusveropapa

Trevirensis electus, et Eberardus Rabembergensis

verbo una
tia

cum

praedictis cadinalibus in

episc,

viri (inquit Otto

prudentes

et litterati.

Post bsec autein inita est concordia inter ipsum

Romanum
regeni

Pontificem EugeniumatqueFridericum quibusdam adbibitis conditionibus. Extant ejusdem contractus in biLiliotbeca Vaticana in volumine, quod Cencius Cameralis inscribitur, antiqua documenta, quae bic tibi descnbenda curaviraus, quae sic se habent

praescriptorum legatorum domini regis promisit, et observabit, quod eum sicut B. Petri cliarissimum filium honorabil, et venientem pro
coronae suee plenitudine, sine difflcultate et contradictione, quautum in ipso est, imperatorem
coronabit, et ad

manutenendum, augendum,
,

et

dilatandum honorem imperii


sui

pro debito

offlcii

Venerabili in Christo

gratia
gratia

domino Eugenio, Dei ApostoIicaeSedisPontifici, Fridericus eadem

juvabit, et quicumque justitiam aut honorem regni conculcare, aut subvertere ausu temerario

praesumpserit, dominus

papa a

regia;

dignitatis

Romanorum
et

dilectionem

imperator Auguslus, filialem debitam in Christo reverentiam.

dilectione praemonitus, eos ad satisfactionem ca-

Regiae majestatis dignitas postulat, qua; ad

nonice coinmonebit. Quod si regi ad Apostolicam monitionem de jure et Iionore regio Justitiam
exhibere contempserint, excommunicationis sententia innodentur. Regi etiam Graecorum ex ista
parte maris terram

pacis el concordia;

bonum

spectare noscunlur, atcharilate

tenla sollicitudine stabilire, et ut inter sacerdotiuni


et

regnuni indissolubili

bonum

non coiicedet

qiiod

si ille

in-

ipsum perpetuo perseveret, diligenti studio, et exacta diligentia laborare. Hujus itaque rationis
prospectu concordiam
inter vos, et nos (auctore Deo) statuta est, sicut

vadere praesumpserit, dominus [lapa viribus beati Petri euin rejicere curabit. Ha3c omnia ex utraque
parte sine

annotatam, quee ab utraque parte stabilita est et ordinata, ne aliquid arbitrio nostro iinmutasse videamur, per eadem verba praesentis serie scripti praecepimus annotari. a In noniine Domini. Amen. Ha^c est concordife forma et conventionis interdominum papam Eugeiiium, et dominum Fridericum Romanorum imperiitorem constituta , mediantibus Gregorio S. Mariae trans Tiberim, Hubaldo S. Praxedis, Rernardo S. Clementis, Octaviano S. Ca?ciliae, Rolando S. Marci, Gregorio S. Angeli, Guidone S. Mariae in
inferius Porticu, et
valle ex parte

fraude

et

malitia

servabuntur,

nisi

forte libero et

communi consensu utriusque imniutentur. Testes autein, quorum nominasuscripta

videntur,

Arnoldus Coloniensis archiepiscopus, Constantiensis episcopus, Anselmus Avelbergensis (Hamburgensis) episcopus Arditio

Hermannus

Cumanus
baldus

episcopus, N. Curiensis episcopus, WiSlabulensis abbas Albprtus Coloniensis


,

decanus, magisler Heiiricus notarius, Gotifredus Viterbiensis capellanus regis. x laicis, quorum

Brunone (Rernardo) abbate de ClaraDomini papae Anselmo vero Avel:

Vulpho dux, N. marchio, Hermamius de Baden Comes, Ulricus de Luzemburch comes, Anselmus ministerialis et camerarius regis. Signum domini
Friderici

Romanorum

imperatoris invictissimi,

bergensi (Hamburgensi),
episco|iis,

Odelrico de

Hermanno Constantiensi Zembruch (lns|)ruch), Gui-

done Guerra, et Guidone Raldratensi coniitibus ex parte domini regis. Doiuinus siquidem rex unum de majoribus ministerialibus regni fecit iii anima
regis jurare, et
ipse

Arnoldus cancellarius recognovi. Datum Constantiae, decimo kalendas Aprilis, Indictione decimaquinta, anno Dominicae Incarnationis millesimo centesimo quinquagesimosecundo, regnante

Ego

domino Friderico Romauorum rege


veroregni
7. I)e
e.jus

glorioso,

anno
in-

propria

manu

data fide in

primo.

Marjdeburgensi archiepiscopo temere

'

01. Fr. in Frid.

l.

ll. c.

i.

truso querelce Eugenii III.

Accidit

autem

60
jiost

EUGENII
ista,

III

ANNUS
inquit

8.

CHRISTl 1152.
Ecclesiae Dei,

ut Magdeburgensis Ecclesia ,

non quod expediat

Saxoniae melropolis esse dignoscitur, pastore suo viduata, ad eleclionem facieudani resedit, dunique alii ejusdeni Ecclesige prseideiii

Olto

quffi

canonum

sanctioni concordet,

quod sacrorum quod exinde caelesti


a

arbitrio approbetur, sed

quod

terrenis principibus

placeal, attendistis. Et qui

eorum animos
intentione
: ,

minus

positum Gerardum, alii decanum elegerunt, diviin sis binc inde personis regem Fridericum adhuc Saxonia morantem adire disponunt. Quos dum multis modis ad unitatem et viiiculum pacis princeps reducere satageret, ac proficere non valeret,
alleri

recta deflectere
esset via

debuistis

atque ubi

Domini, demonstrare nou persuasistis quod rectum est, nec stetislis murus pro domo Israel quinimo ipsis (ut ait Propheta ') parietem
,

Bedificantibus, vos (quod sine grandi

admiratione
ex

parti, id est,

utGuicmannum
sito regalia

decano cum suis persuasit Cicensem episcopum, virum adeiigerent: eique accer-

vix

dicimus)
ila

linivistis

illum luto absque palea.

Non

sentiebat princeps Apostolorum, qui

huc juvenem sed nobilem,


jure
id fecerit,

fidei suae confessione,

ut totius Ecclesise suae funsed comiuinaulibus saesi

ejusdem Ecclesiae concessit . Quonam Tradit ita idem subjicit auclor enim curia, et ab Ecclesia eo tempore, quo sub Henrico V de investitura episcoporum decisa fuit inter regnum et sacerdotium controversia, sibi concessum autumat, quod obeuntibus episcopis si
:

damentum
JESU,

esset, accepit;

culi filiis, et Apostohs,

proedicarent in

nomine

mortis exterminium inteulautibus, coufisus


:

de Domini virtute, respondit Ojiortet obedire niagis Deo quam hominibus. Vos autem ne a ter-

forte

eligendo partes fiant, principis arbitrii esse episcopum quem voluerit ex primatum suorum consilio ponere, nec electum aliquem ante
in

rems videaniini principibus dissentire, illi causae favorem vestrum inipenditis, cui et Ecclesiasticae
auctoritas constitutionis, etsupernae voluntatis exa-

men

pro certo creditur obviare.


9.

consecrandum quam ab sceptrum suscipiat. At

ipsius
ista

regaba per ad excusandas excu-

manu

Cum
quam

en im translationes episcoporum sine


et necessilalis judicio divina;

nianifesta;
legis

ulilitatis

sationes in peccatis sunt opi^osita, cum non fuerit, nec esse facultatis cujusquam regis vel imfieratoris,

oraculum non

permittat,

cum

etiam multo

amplior

in ahis electionibus, cleri et populi

a sede in sedem absque causa, SedeApostolica inconsulta, episcopum posse transferre. Fuerunt futurorum. Quoisla; primitiae novi regis, indices

eas debeal prsevenire concordia; iu facieuda translatione de venerabili fralre

nostro Guiciuanno Ciest,

censi

episcopo, uihil

horum

sed solus favor


necessitate

modo autem
ila

bis auditis,

Eugenius papa commo-

principis exspectutur; et
illius Ecclesiae,

non inspecta

tus fuerit et restiterit regiee tantae praesumptioni,

idem Otto narrat'

Hancrem quam gravissimeRomanusPontifex acceperit, tam ex litteris, in quibus nonnuUis epiqui pro eo ob amorem regis Romuna} scopis Ecclesia; scripserant, respoudit quam ex cardiuabum, qui postmodum adTransnipina directi sunt,
,
;

nec considerata utihtate personae, clero nolente, imo (ut dicitur) ex parte inaxima reclamante, in Magdeburgensi euin dicitis Ecclesia supplanlandum. Super quod tanlo amplius adinirainur, quanto persona illa, cujus gravitatis sit at-

que

scientite,

ab auteactis agnovimus, ac proinde


illi sit

viva voce percepimus. Litterarum

autem

talis

te-

quantum Ecclesia; raiuus. Quoniam


tale

utilis noii

penitus igno-

igitur,

quicumque temporalis

nor

fuit.

aura; flalibus agilentur, nos in illius petrae solidi-

8.

Eugenius cpiscopus, servus servorum

fundali, qua; iu
;

SalzburDei, venerabilibus fratribus El)erardo gensi, Artuvico Rremensi, et HiHino Trevirensi


archiepiscopis
HiirEberardo Rabenbergensi manno Constantiensi, Henrico Ratisponensi, OtDanieU Conrado Palaviensi toni Frisingensi Pragensi, Ansebno Humelbnrgensi, et Burcliardo Eichsladensi episcopis, salutem et A|)Ostohcain
, , ,
,

collocari

sicut

fundamenlo meruit Ecclesiae non debemus, ila nec volunius

oinni vento circumferri doctrina;, aut a sacioruin canonum rectitudine impulsu aliquo deviare per
:

scriptamandamusqualenus causa; slifavoremullerius non piaGstelis, et apud eliarissinium filiuni uostrum Fridericum, quiin Dens hoc
pra;sentia vobis

bencdiclionem.
Lilteras,

tempore, pro servanda libertate Ecclesiae in eminentiam regni evexit, eflicere veslris exliorlationi-

clesia;

vistra nobis

quas pro causa Magdeburgensis Ecprudentia delegavit, dubila

bus studealis, ut
desistal,
et

et ipse a

sua super

lioc intontione

conlra

Deum,

coiitra sacros canones,

benignitatc suscepimus. In lectione autem el cognilionc earum stupore nimio el adniiralione repleti

coutra regiae diguitatis officium, eidem caiisie favorem suuin ulterius noii impeiidat, sed Ecclesiae

sumns, eo (juod longe aliud


ex ofGcio
i

in

eis,

(luam
sitis

vobis

onlificatiis inunineat,

perspexi-

mus

conlineri. Cuin iiiim in Ecclesia; vertice

ex divina providenlia consliluli, ut de medio

t>jus

qua; fnurint nociva, propellere.qiiii; ulilia debealis allento sliulio consurvarc : in causa isla, sicul ix

Magdeburgensi, sicul et aliis Ecclesiis regni a Deo liberam facullaleiii, (lueiii volueriiil secundiim Deuin eligendi reliii(|uat, el elcclioncm ipsain postmodum lavore suo (sicut decet majeslalem regiani) proset|uatur. Nos enim si, qnoJ de
sibi cominissi,

sninadiclo fralre iiostro facere nililur, videremus


ralione fulciri, nec voluiilali ejus, nec poslulalioni

suggeslione lillerarum veslrarum nobis innoUul,


rhJ.

01. Fr. ;n

I.

i.

f-

6.

Iki.l.

c. 8.

'

Kiecli. XIII.

'

Acl. V.

EUGENri

ril

ANNUS
;

8.

CHRISTI

1152.

61

veslrae duceremiis aliquatenusobvianclum contra Deuni autem et sacroruni canonuiu sanctiones nuUi onuiino pelitione possunins pra;l)ere consensum. Datum Signiae decimo sexto kalemlas Septembris . Ista Eugenius, qui et anno sequenti

byter Prumiensinm ad contemplandum decorcm

domus
datnni
scns

Dei,
in

mentis oculos
ipsuni

attciilius

sublevans.,

quantum

iiitelleclum
exei

perspicere

mihi

fuil,

secunduin

plar caelestinm, pra;-

duos a latere legatos


sitionem
afflrn)at
'

Germaniam misit ail depoquorumdamepiscoporum, ut ideniauctor


in
:

opusculum scriliere aggressus sum. Quiu autem per domum Uei intellexerit, ipse ejusdena
operis exordio
ila

deciarat

Domus

Dei quae in
cselestis

dicemus de ea legationc suo loco anno

terris construitur, ad

simihludinem

habi-

sequeuti.
10.

Rogerii et obitns et Potho scriptor.

tationis qua; cst ajterna,

construitur. H;bc nimi-

runi

domus

Ecclesia est,

columnaet firmamentum
quae
,

Hoc eodeni anno, Indictione prima jam inclioata, defunctum esse Rogerium Sicilia; regem, habet

veritalis,

quae in unitate indivisa firmalur,


perfecta

una columba, una


Scriptura

Deo unice
hac

dilecta,

Romualdus archiepiscopus Saleniitanus


nico, hcet alii post

in

Chrofilius,

teste, dtclaratur. lu tota

domo

fohis

biennium

id accidisse tradant,

beatus Petrus cuni snis successoribus plenitudi-

ut Robertus de Monte. Successit Willelmus

uem

de quo inferius.

Hoc anno, qui inter scriptores Ecclesiasticos hoc sifculo floruit, Potho presbyter, inchoasse reperitur opus de Domo Dei, quod et quinque hbris absolvit, de quo ista Alexander Brassicanus ad Bernardum cardinalem episcopum Tridentmum
ex verbis ipsius
:

in partem partem gerenda susceperunt, provida dispensatione gubernent ejiis auctoritate roborandi, ejus exemplo informandi simt, qui in pleuitudine potestatis toh

potestahs accepit.

Unde quicum(]ue

sollicifudinis vocati sunt, ut ea quse in

EcclesiiB pra;esse dignoscitur, etc. Contra schis-

malicos, quibus pra^sens saeculum abundavit, ab

Hoc anno quo mortuus

est rex

auctore opus esse elucubratum apparet

et

qui

Conradus, hoc

millesimo centesimo quinquagesimo secundo, ego frater Polho indignus presest


I

tunc agressus
coepit,

est

opus,

cum

Friilericus regnare

plane Dei consilio faclum videtur, ut una


et

cuni veneno
Ot. in Kiiil.
1.

antidotum pararetur.

II, c.

!).

ioiiiGrsco-Bomanse 6645.

Anno jErae Hispan. U90. Anno Hegira; Eugenii papac 8. Frederici Eni reg.
III

547, inclioatoiiie 8 April., Fer.

3.

lesii

Clinsli

U52.

b.irbi

1.

ManuHlis Comneni inip. 10.

1.

Pax EiKjenium
1

intcr et

Romanos

facta.

papain a divo Beruardo elucubratis

quae inter

Ad num.

et seq. o

Eugenius papa

, ut scribit

ejus Opera prcEstant, sed sanctus doctor

Robertus de Monte vuigatns aJ an. mclii, cum Romanis pace facta Urbeni ingreditur, ibiquecum
eis

uno tenore
sit
,

absolvit, ut putavit Baronius,

non leos verum


ad

diversis intervallis siriptos ad Eugeiiium transiniuti

hoc anno primitus conimoratur , aiitea enim subinde illuc profectus fuerat, sed postea discesserat.

observat Mabillonius

in

Praefatione

tomum H Operum
vallensis

sancti Bernaidi. Et
,

primiim

De

die

tamen ejus
;

Romam
:

adventus nou
Cassinensis ad

consentiimt chronologi

anonymus

annum
cuni

mcli, qui nobis esl mclh o Eugenius papa Romanis paciscens Roniam reversus est V

quidem auno mcslix edidit cuni Nicolaus Claraemonachus ejusdem S. Bernardi notarius, ante suam discessionem scribtns Petro Venerabili dicat: Mitlo vobis librum domni abbatis Clancad

idus Octob. B. Joannes vero de Ceccano in Chro Eugenius pap. reversus est Romam VIII nicu
:

vallis

dominum
uti

est

lib. 6.

Nicolaus auteui

iiapam , quEEpistoIase(itinia paulo post recessil a

idus Septemb. . Sic complela Hildegardis


phelia, quae
ficatus antea pra'di.xerat.

pro-

sancto doctore,

suo loco dixiiuus.

Pra-terea

pacem Eugeuio, sed sub finem Pontl-

Bernardus secundum librum direxil Eurjenio a.nm


MCL, post infeliceni expeditionis Hierosolymitauae
exiluin, de
praeniittit.

S. Bern. diversis temporibus scripsit libros Loquitur hoc aniio Baronins de Consideratione.
2.

quo ab ipso libri exordio apologiam Tertium hoc anno post obitum Hugonis
;

de quinque

libris

de Consideratione ad Eugenium

Autisiodorensis scripsit

cap. eiiim 2,

num.

\\ de

62
fo
l(u|iiciis in(|iiit,

EUGENII

III

ANNTTS

8.

rit

CHRISTl 1152.

quidem
ronius

librtim

aiiiKj (|iiaito

citat.

defunclo sanclo rpiscopn ; i\\iem. 20 (ieclarat a se (ditiim a Concilio Rliemensi. Ejiis verbn BaDenique qnarlum et quintum librum
iium.

quinque cardinalibus pro Eugenio tractalurus.

Verum ut n^cte vidit Manricus .1. Turbatur. hoc anno cap. 1, num. 7, hic congressus aut in Ilalia, aut in Germania habitus, quo tamen S. Bernardus hoc anno non
Et alinnde constat
Cl.ira^vallcnsem
,

si non cum tertio, absolvit. A num. 3 Moritur Conradus rex Germ. ad 10, Conradus Germaniae rex, qui vulgo imperaior (iictus fuit, licet coronam iiiipeiialem non accc-

paulo post,
3.

adtit, fractus

jam

viribus, e*
transirc.

vix inlra Alpes valensperegrinari,


,

nedum
fnisse

Briinonem
Alpes

abhatem

seu
citra

tempore Italia ipsaque Roma civilibusturbata, hoc anno Bainbergse, anno


perit
,

ejvis

bellis

Mediolanum, qui

melius CaraDvallensem ad in Italia degens, facilc


paciscendis

regyii

aut interesse aut mitti

potiiit, capilulis

sui XIV, mortalitatem explevit,

\Ai\\\e

XV kalendas
filio

interfnturus.Extat Bernardi Epistola ordineccLXXXi

Martii,

ut Dodecbiiius abbas aliique notarunt. Ciim decuinberet, defutiiro siiccessore cum imperii

principibus deliberaiis, prreterito

suo Fri-

ad Brunonem abbatem Cartsvallensem, incerlo anno data. Sed concordia tunc iniia paulo post tiirbala fuit, ut enim refcrt Baronius nuin. 7 ex
Oltone Frisingensi
clesia
et electoresinter se
lib.

derico, suasit,

ut Fridericum fratris filium viruin

2 Frideric. cap. 6,

cum

Ec-

industrium,

et

adregendum imperium Roinanum


et facturn est
;

Magdehurgensis pastore suo viduata

fuisset,

aptissimum eligerent, quod


die quarta Marlii

nam
nona

non convenirent, regem adiere,

Francofurli

electus,

die

qui ui partcs in concordiam adducerei, eis proposuit

ejusdem mensis, qure in dominicam cadebat, coronatus est. dictus Mnobarbus, sive Barbarossa a barba rufa. Ex ejus clcctione nunicrus septenarius
electorum
sacri

regalia

Guicmannum Cicensem episcopum eique cjusdem Ecclesia; concessit. Verum Euge,

imperii a Gregorio

instilutns
claris-

conimeiilitius osfenditur;

cum Gunlherus

simus poeta hujus tcinporis, Liqurinus dictus, in suo opere de Rebus gestis Friderici primi Aug.
lib. \,

niusquidquid de hoc jure esset, certum hab(.bat non esse in facultaie alicujus regis aut imperatoris, a sede ad sedem absque caiisa. Sedc Aposiolica inconsulta, episcopum trausferre, ul ibidem Baronius
inquit.
6.

de ejus clectione scribat

Baronius num.
Acturi sacra de successore coronse Conveniunt proccres, totius viscera resni. SeiJe salis nota, rapido qua; proxima Mogo,

imperator canonizatur. verba Ottonis Frisingensis de sepiiltura Conradi regis loquentis a In Ecclesia Bahergcnsi jnxiu tumulum imperatoris
S.

Benricus

3. refert haec

etc.

Henrici

ejiis loci

fundatoris, qui nuper auctoritatc

RomiUce
Uhi describit Francofiirtum, seu Francon(-furtum, qua in urbe im|)erii pioceres Conrado denortuo
convenere.
4.

Ecclesiae in loca saiicla levaius,


ciiltu

prosancto

habetnr, rcgio

cuin sepelivit. Erani

ium

in

Concordia

inter

Co7iradi successorem.

Fridericus peractis omni-

Euqen. III

et

Fridericum

Germania apud Conradum duo lcgati cardinales Jordauus ct Octavianiis, quos nuperidem Conradus exccperat . Sed ex bis verbis tantum cidligitur,
S.

bus,

vocntisque prudeiitiorihiis, scii majoribus ex numero i)rincipiim de stalu Rcipubhca! consulians legatos ad Roiuanum Poiitificem F^ugenium, Urbem ac tolam Italiam destiiiandos disponit, de
n

rum

Heuricuin a pnucis aniiis in saiictorum nunicrelntum fuisse nec ccrtus canoiiizationis an;

nus ex

litteiis

canonizaiionis a Baronio nuin. 4.


|)otesi,

recilatis erui
n Datiiiii

ciim in

iis

tantiim legatur

trnns Tihcrim secundo idus Mariii .

promotione sna
tur itaquc

in

Ililliiius

rcgnuni signincaturos. MitlunTrevcrensis electus, el Everhar,

7.

Obitus Ror/erii regis.

Ad nnin.

10.

Ro-

(jerium Sicilia; et Ncapolis rcgcm, ciijus

mortem

dus Rainbergcnsis episcopus


radi lib. 2, Frideric. cnp.
/(-.

viri

litlerali n, iiuiuit Oli()Frising.,frater


lli

prndentes ct ulerinusConad Eiigen.

Rnronius huic anno

num

affixif, vitaiii usqiie ad anacLiv propagnsse, exira controversinm impo-

cum

steruni esse deliere cx ihi dicendis constahit.


8.

profecli fiiisscnl, sex viros (lcsignavii. qiii coiicordi,T capitula sancireni

Floret

Theoplianes

Cerameus
in

cpiscopus
insnla

^quinqiie selecti cx collcgio

Tnuromenitanus.

Eo

rcgnante

tloruit in Suilia

cardinal. Grcgoriiis, Iliimbadiis, Bcriiard. Ociavia-

Theophanes Ccrameiis Tauromcnii

ca

nus,

Rolamlus,

et

unus ex ahbatibus

Cistercii,

episcopus, cujiis homilias plurcs Franciscus Scorsus Societatis Jesii tlieologuse lingiia gra^ca
iii

nemiie Rruiio de

Claravallc, vulgo Charavnlle

lati-

qua; esl insigiiis abhatia ordiiiisCislercicnsis prope Mcdiolanum de qua suo loco cgimiis. Fridcricits
,

nnm

verlit,

ct

cuin

aiinotationihus suis
Is

Parisiis

anno mkcxliv pnblicavil.


vixisse siib
scilicet sa;culo,

(iiiidcm

putavit cuin
filio,

quiii(|ue tantuni pro sc dcpulavit,

duos episcopos, Hainburgensciii, et Constanticnsein, ac Ires comites. liaroiiiiis convcntioiiis Diploina iiiler Engcnium ct Fridcricum profert ex Rihliotheca Valicana nuiii. 5, scd ubi in ca lcgilur, inediantihus Grcgorio clc. el Rrunonc ahbate dc Claravalle cx |)arte doniini pajia;, iii margino pro lirunonc reponit

Leoiie impcralorc Basilii

iiono

dum

cum

Sicilia parcret.

adhnc Gnccis Tauromcnium Verum Leo Allatiusin Diatriha


pag. Gl ei sc(p|. solide

dc Simconuni

S( riplis

cam
-gu

opiiiiouem confiitavit. In Iloniilia dicta de Dominico Pnlniarum


iv,-(oc

liaic

iiiscriplio

ixiifir,

Si

tvws.cv

ro-iEpioj,

id

cst,

dicta cst prKscnte reye Ro-

Bernarduw.

(|uasi S.

ISernardus additiis

fiic

gerio.

quamvis

duohus C(MlicibnsGallicunisabsit,

EUGENII
lecipitur lameii ab innmneiis Mss.,

III

ANNUS
nnli-

8.

loco

CHRISTI 1152.

(i3

lanquam
:

scopos subj(H'tos Syracusano metropolitaj secundo


[loiiit

qua
ut
(]ue

el

genuina,

licet in

alitiuibns ila descriiitasit,

Tauromenitaiium.

nomen

Ro^erii per comi)i'n(iiiim signet


po-f',

nani-

exinimitnr in linea
a[iertissime
oi

supra Lineolam ex,

RoQerius rex honorum cujiidus fuit. Tlieo[ihanes aulem Rof/erium reijem pi"Pter Gra;10.

paiisam

agnoscitur

quod indicat
iii

conim morem
liuin

a|ipellavil, (luia

is

liondrum simifiiit,

inter primas litteras in linea et alias supra


tio

spa-

ac dignilatum

perquam cupidus

no-

medio aliquid deesse, ideo(|ue


si

facili

iiefiotio
:

inenque Imperatoris summopere caplavit. Cin-

snppleri,
si po-joj

extente

Po-yaficS

nomen
,

proferas

nam

namus enim

lib.

3 Hist.

pag. 53, refert,

legatis

enuntias,
,

miram

scriptoris ineptiam depreet

Constantino|)olim

missis, petiisse a Joanne pri-

hendes
fcenore

qui

nullo fructu
illud

nullo

litterarum

mum,

et

nomen

ea ratione decurtavit, qiiod

ratorio genere

postcaa Manuele imperatoribus ex impemulierem, qiiam filio sno locaret


:

eadem linea integrum expriniere. Tum enim nomina ita decurtantur, ut litterae alias in linea pari exprimenda?qnodammo(lo intercejita}
poierat facilius
in indice superioris lineolffi. et litterariuu iiitegrae

babeantur

quod

fit

a scriptoribus vel

cum

iiiopia
:

papyri urget, vel tem[ius breve moras sollicilat


ssBpins etiam ad

scripturae concinnitatem et eleGraecae,

gantiam,
statur.
9.

et

potissimum

qu:e

similibus

litterarnm tractibus, et decurtatis syllabis venu-

lunt.
ratae

Scorsus laudatus tituliim Homilite memo;

Refelhmtur qui eum sceculo

IX

vixisse vo-

cum

corrn[)tum esse suspicatur, et non convenire ibi enim Rogerius iis, quffi in ea dicuntui BaauEl; appellatur, seu Imperator, quod nonien

Rogerio convenire non potuit,


ratores a Micbaelis
III

cum solum

iinpe-

teniporibus usque ad Con-

cilium Florentinum trecentis post Rogeriumaiinis

celebratum eo appellentur, censetque eam Homiliam non in Sicilia, sed in aula Constantino[)olitana babitam ; et cum eo die imperatores olim ac patriarchae pofa;, hoc est munera et dona distribuerent reponit ixixH Se h t^ fo-fa , re ipsa et distributione munerum pro conventu consessuque sumpta, quod ab ignorantibusquid sibi velint
,

illa

verba, et bariolanlibus

nomen

illud esse
tcO

confy:-)bc

cise scri[itum [)ro Poiefioj, et

titulum i|)sum

Hinc Basilins quidam cognomento Xerus Siciliam venit de his cum Rogerio tractaturus sed anro a Rogerio seductus, absurda quaedam ex se atque inimania concedebat, (inorum caput erat in pari dignitatis gradu imposterum cum im|)eratore Rogerium futurum. Hinc ingentia bella exorta sunt B. Hinc qunntiim fieri debeat correctio illa de fo^cu et fb-ja; prudeus lector judicet, inqnit .\IIalius. Porro Roccluis Pyrrbus episcoporum Siculorum Catalogum texens Graecosnou menioravit, vel quia vel qiiia [laiici ei ordinarios non existimavit occurrerunt , cum. tamen dubitandum noii sit quin fuerint in magno numero. Combelisius in recensione auctorum a se in Bibliotbeca Patrum CoiicioiKitoria menioratorum disserit de Homiliis Gregorii Ceramei, el Tlieopbanis Ceramei Tauromenitanorum episcoporum in Bibliolheca regia asservatis, neque a Scorso neque ab Allalio visis. Potho presbyter tl. Floret Pothopresbyter. Prumiensis hoc anno incboavit Opus de Domo Dei iu quinque libros divisum, ut videre est apud Baronium. 12. Concilium Hiberniciim. Jam Joannes Paparo cardinalis legatus prospere in Hiberniam trajecerat, et Lesmoricensi episcopo Christiano, qui, et legatum agebat illius insulae, mandante Eugenio sese conjunxerat; hoc vero anno, ut ma: ,

additum. At subtilis ista Rogerii in fo-^ou vel fb-^a; immutatio minime admitteuda ; cum hoc ipso Rogerii tempore, fere per universam Siciliam et urbes illius pra;cipuas, Graecos episco[)os a patriarchis Constantino[)oIitanis ordinatos, jurisdictionem
et

turius religionis negotiis consulerent, Coiicilium

provinciale indixere, cui archiepiscopi

episcopi,

abbates, imo reges insuhB,


interessent;
hi,
illi

duces, baronesque nimirum, ut jura et leges darent,


:

ut

susciperent

utrique

ut convenientias

potestatem

in

eos |)opuIos exercnisse osteudat

rerum

discuterent, etaltiiis providerent, ac mutuis

Allatius ex auctore illius aevi Nilo Doxopatrio; qui

auxiliis expeditius

exsequerentur.

de quinque thronis patriarcbalibus rogatus a Rogerio ad eum scripsit, dixitque in Praefatione


:

desigiiatus Mellifons fuit,

Cisterciense

Locus Concilii ccenobium

Commentarius concinnatus
jussu

a Nilo

Doxo|)atrio
regis

archimandrita,
Rogerii
illi

nobilissinii

magni

de quinque |)atriarchalibus
,

thronis, et

perillustre. De hoc Concilio in Collectione Labbeana omisso, in anonymo Autisiodorensi antiqno ad hunc annnm legitur Joannes Paparo cardinahs ab Eugenio III Pontifice Roinano missus,
:

subjectis archiepiscoiiatibus

et metro[)oIita-

cum

Christiano episcopo Lismoriensi (bic Cisterin

tibus, et qui metropolitatibussubduntiir, episcopis


et dicecesibus

ciensis fuit) totius Hiberniae legato,


venit.

Hiberiiiain

uniuscujusqne sedis |iatriarchalis.


scribit, Rogerii a;vo

Idem Christianus
episcopi,

in

Melli sive Mellifontis

Quare frustra Scorsus


fuisse

milium
[lerspi-

monasterio Cisterciensi, Concilium celebravit, cui


interfueriint

Tauromenitanum episcopum, cum


sit

abbates, reges

dnccs,

et

cuum

tunc

in Sicilia in aliis

sedibus e[iiscoi)os
[latriarchalibus
ille quffi-

majores natu Hiberiiia;;

quorum consensu
:

archi-

fuisse. Si

enim tunc
,

nulli episco[ii Graeci in Sicilia

episcopatus constituti sunl quatuor


Diiblincnsis, Caseliensis, Tnaniensis

Armachanus,
,

extitissent

frustra

de quin([ue

quibus

pra;-

thronis, et eoruni subjectis e[>iscopis rex


sivisset.

Et revera Nilus inU:v viginti et iinnm epi-

fuerunt eo tenipore Gelasius, Gregorius, Donatns, Edanus. Plura de eorum metropolitanoruin in-

64
stitulione Maiiriciis lioc

EUGENII
anno

III

ANNUS

8.

CHRISTI 1152.

cap. 5. Sic Malachias

tione Simeonis Duneimensis, correcto

tamen ejus

quod vivens
idque

iion poluit, niortuus per suos jierfecit,

cum

foenore, quia

duo

laiitum paliia Hibcr-

prochronismo, chroiiographi ties tom. 1 Biblioth. Labbei recitati, nempe Cataiaunensis, Vezeiiacensis, et

niffi diiiii

viveret concupierat, et post


illa

tuor impetravit. Pallia

obitum quaanno priccedenti missa

auctor brevis Appeiidicis ad Sigcijerti Chro,

fuerant, ut ihidein dixinius.


d 3.

Hoc tempore
pus,

Floret Eskijllus Daniai primas et legalus.

ad mclxii Albericus in Theobaldi mortuin lioc anno consignant. Elinandus in Cbronic. eum VI idusJanuarii

nicon ab aiino mcxiii


aliiijue

Chron.
vita

Eshjllus Luudensis archiepiscopriinas


et

functum

Danonim

Apostolica;

Scdis per

iiliislri S.

dicit, et Chiffletius in Asserto genere Bernardi pag. 539, exhibet Necroiogium

totam Uaniam legatus, seu l^pdio gentis durae et pervicacis. se deponendi bonoris, simul et oneris, quod secretum divo Bernardo revelarat, seu tan-

S.

Eugendi Jurensis,

in

quo V idus Jamiarii Theodicitur.

baldus comes Biesensis obiisse


Magister

Denique

Simeon cognomento Capra


filii

aiirea cano-

dem

charitale in

virum Dei

quem

supra cunctos

nicus

S. Victoris Parisiensis ejus

rnortales venerabatur, Claramvalleni venit. Eskylli

cibus comitis Henrici Theobaldi


po?uit,

adventum ad Claramvallem Godefridus Bernardi


notarius,
lib.

ibidem a
:

Chiffletio

Epitaphium preversibuscompag. 93 recitatum, in

qui praesens

fuit,

his

verbis describit

quo

dicitur

4 ejus Vitae cap. 4:

Sanctum Beruardum
Ergo dies decimus
Jani, fuit ullimus
illi.

Claraivanis abbatein revercndissimum, licet lon-

gius a se

remotum, unico venerabatur


videre,

atfectu,
est

uuicaque devotione colebat. Nec contentus


fihis

in

eum
et

cum novum

coenobiiim exstru-

xisset,

ira|)etrasset

ab eo desideratum sacraj

Congregationis examen, prajvaluit apud

eum

desi-

derium vehemens, ut homo tantae auctoritatis ct in insuUs iilis, tam Ecclesiastica quam sseculari
auctorilate

habemus, Theobaldum diem octavum et nonum Jannarii e vivis abiisse, etdie decima ejusdem mensis sepulturae mandatuin, et quidem in monasterio Latiniacensi Ordinis S. Benedicti ad Matronam fltiEx quibus
inter se coilatis

nocte inter

vium, cujus

fuit advocatus,

ut tradit Elinandus

singulariler

potens

expositis

suis

laudatus, et ubi tumuius ipsius pori)hyrogeticus

omuibus, etiam semetipsuin pericuHs


auctor Magni Exordii
lib.

inultis tra-

etiamnum
Chron. ad

visitur, vel forsan in

deret et labori . Htec verba exscripsit ex Godefrido


3,

tiniacensi, ut aliqui antiqui scripsere.

monasterio PonNangius in
sepuittim Liu-

cap. 25. Voluisset

annum

mcli, dicit

cum

Eskyllus relicto episcopatu in Claravalle privatam vitam agere sed Bernardus, qui paganos adhuc
;

riaco, sed errore iibrarii, qui

Latiniacum in Liu-

in Dania

superesse sciebat,
insistere,

eumque

eis coiiver-

tendis

sedulum

debere.

Quam
facit

censuitad propria redire proiectionem hoc circiter tempore

idem auctor anouymus, qui de pauio antequam sancti Bernardi morteni memoret. Eskyllus, uti narrat Godefridus cifatus, duo monasteria ordinis Cistercieusis funcontigisse indicat

ea verba

riacum infulse mutavit. Prfeter fiiias sex, 15. Ejns filii et virtutes. ex quibus Adela Francorum regina fuit, Theobaldus quatuor fiiios habuit, o Henricum comitem Trecensem paiatinum |largitate et iiberaiitate famosum, Theobalduin comitem Biesensem et Carnoti, Ste|ibanum coraitem de Sancerra, et Guilleimum archiepiscopum Senonensem, et postea Rhemen-

davit in Dauia, aiterum in dioecesi Lundensi, alte-

rum
ex

iu

Roskildeiisi,

ejusque rogatu Petrus Cel-

sem , inquit Aibericus citatus. Sed priestat audire Geuuinum Robertum de Monte, cujus tamen
unius anni Proclironismus per ha;c tempora uniis enim non soium additione corrigeudus annum ejus emortuaiem, sed etiara famiiiam et
tatis
;

iensis Carlhusienses in
iib. 1, Epist. xxiii,
iii

Dauiam

direxit,

ut hquet

ubi Eskyllum laudat,

quod

non soium

sive Claraivaliis

herbam, sed iu spicas Cisturciensis Ordo ibi multiplicatione fratrum


Bernardi cccxc scripta
est

virlutes [laucis perstringit


bilis

mcli, obiit

veneraHenrici

cxcrevit, nihiioiiiiiius et reiigio Piffiinonstratensis B. Epistola

divi

ad

comes Tlieobaldus regis (nempe Anglia)) et

Biesensis, nepos
frater Stephani

Angiorum

Eskyllum Lnndemem archiepiscopum Scdis Apostolica; in

regis, princeps maguffi sanctitatis et integritatis in

Dacia

et

nanlus

suminum

Suecia legatmn, in eafjue Bersuuni ei amorem testatur.

pauperes. Huicsuccesserunt
priiiiogenitus

tresfilii sui,

Uabuit comitatum

Henricus Tricassinum et

Eskyilus poslali(|uot aunos Ciaramvalieiu ingrcssus est, ut suo loco dicemiis.

Thcohaldns Campania; cnmes. Licet oliitum Theob^ddi liiijus nominis IV, Cam14. Morilitr

Campaiiensem, ct quidcitiid |)ater ejus liabebat Tlitobaidus filius secundus Se(|uanam tratis comitatum Carnotensem, Blesensem, pagum Duiu'iisem (ita vocattir ager castelii Duni seii castri
;

paniic,

Carnoti

ct

lilisarum roinitis, Viiicenlius

Diiiiensis,

vulgo
iti

/e

Z)mo/s;

est

auteui Casteliiinifltiiiicu

28, cap. 127, et Ridjcrtiis de Monle vulgalus in Cliron. quos piiires receatiores secuti sunt, aniio pnrccdenti affigaut, euin tamen
Biilovacensis
iib.

Diinum locus
ricuiii,

Caiiiuttuo agro ad

Lide-

ut videre est apud Hadriaiium Valesiiim in

Not. Gall.) Slrpliantis tertius fiiius


cerii

iiouorom San-

ad piwscnlem retiaheiidiim esse auctores coa?vi,


alii(|ue

in

pago

Bituriceiisi

(Sinceriiim seu Sanceest

testanlur.

Coiitiiiuator

enim
in

Clironici

riuin,

vulgo Sancerre, nobiie

oppiduni iu
iliiistre,

S. Pctri-Vivi,

Joanncs Hagustaldensis

Conlinua-

Bilurigibus comitatus tituio vetere

quod

EUGENIl
el
iii

III

ANNUS

0.

CHRISTI 1153.
impetiis retardarent,

65
sed
ii

Sac7-um Ccesaris
vuce

a[)\)c\h\U\v,

ut apiid eumdeiii

principis

dccretorio

Sacrum

Ccesaris dicitiir).

Eoticm

aiiiio

pioelio fusi

fugatique,

et

Calaat Haminat sedes

impeialor Roinaiius. Ex quibiis Coiiradum (JermaiiiaB regeiii, licet nuiKiuaiii RonKc coronatus fuerit, vulgo imperaobiit Conradiis
et
iiitelligis,

regia Harnmaiiiiduin cvcrsa dcstructaque, uti No-

weirius fuse
17.

iiarrat.

torein appellatum, et ejus acTlieobaldi


uiiuiii et

mortem

in

eumdeni annum
Victorice

incidisse.

16.

Almohadum

in Africa.

la Hispania vero Alpho7isiis imperator diiobus suis filiis, Sanctio nempe et Fernando yww regibus designalis,
illo

Alphonsits imperalor Ricce nubit.

Hoc

Castellae, et

islo

Legioiiis,
uti refert

anno Abdelmiimen imperator Maurorum


Hispaniae
,

Africae et

Vallisoleti,

militem declaravit,
VI, fol. 203.

Sanctium Sandova-

Bugiam expugnavit qua3 caput erat Hammainidum, alias ab Annasero rege condilam.

lius in

Alphonso

Quod

eruit e variis

privilegiis

Anonynius Casmeiisis, qui unius anni prochronismo peccat, juxta pravam suam metliodum Eugenii papic mortem ciini anno mclii conjiingit; Bugice autein expugnatio juxta eumdem anno uiio

unum
quia

tunc ab eo concessis. Quinto die Martii largitus est monasterio S. Facundi, iii quo
in

nulla imperatricis

nondum

nempe Ricae, mentio facta, Hispaniam advenerat, dataCharta


,

iEraMCxc,
filius

in Valledeolit,
fuit

quando ibirexSanctius

eam

pnecessit.

Naassamonites

, inquit anoiiy-

imperatoris

armalus, eodem anno quo

nius Casinensis ad annum mcli, qui alibi eosMaxemutes appellat, gens Mauritaniae regem suum ejusdem provincise ^nempe Isac) laqueosuspenderunt (nempe ante triennium). Deinde iter agentes nobiiissimam urbem Buceani (seu Bugiam), et

imperator tenuit circumdatam Jaen , anno nempc numerato a die, qiio urbs obsideri ccepta. Refert Sandovalius actum esse hoc anno de matrimonio

Alphonsi imp. uxore orbati cumij/caseu Riqiiilda filia Uladislai Poloni* ducis. Htec tamen inHispa-

multas
cosi

alias civilates

ceperunt
aliis

Sanbagiani

belli-

niam

die

Africae

populi

cum

Mauris confoederati

Christi scilicet praesenti venit, ut Chartae a

tantum xxi mensis Decembris ^ra mcxc, Sandodemonstrant.

formidanduni

exercitum conflarunt, ut victoris

valio relatae

EUGENII

III

ANNUS

9.

CHRISTI

1153.

tri.

Sequitur online temporum millesimuscenAprilis canonicis

1.

Diploma Eug. papce datum canonicis S. Pe-

inter universos Apostolos peculiari

quadam

praero

gativa praecellant, a;qualitatis in caelo inerilis dis-

tesimus quinquagesimus tertius, Indictioneprima,

paritalem non sentiunt.


nostro

Petro ab ipso Salvatore

quo Eugenius papa quarto idus


Basilicoe

Sancti-Petri

concessit

quartam

partem

oblationum, quae ex more fierent in altari maximo super Confessionem sancti Petri, et eorum quae inferrentur in arcam. Dequa concessione ejusmodi
DiploMia scribendum curavit, cujus
in

claves regni caelorum sunt commisssB Paulus a Deo electus est, ut de multitudine Gentium regnum caelorum impleat
:

Domino JesuChristo

sua praedicatione. Petrus petra


fidei, et

est et

fundainentum

autographum

tat

ne ruamus, in soliditate nos firmasustenPaulus, ne pravo hcereticorum doginate vuliiioralitatis

Bibliothecaejusdem Ecclesiae asservatur: a Eugenius episcopus, servus servorum Dei,

neremur,

honestate et invincibili ra-

tione fldei nos armat. Petrus principatum tenens,

dilectis filiis

Bernardo presbytero cardinali sancti


Ecclesiae B. Petri archipresbytero,

ex potestate ligat et solvit


cator,

Paulus diligens

prffidi-

Clementis,

et

ne quid reprehensibile velligatione dignuin


nos exhortatione
prae-

atque
in

caeteris

ejusdem

Ecclesiae

canonicis,

tam

ia nobis apiiareat, mirabili

prwsentibus

quam

futuris canonice substituendis

munit. Petrusflrmamentum iiostnimest acdomus


fortitudinis, et in
flde

perpetuum. a Beatorum

ejus plautati et radicati susonoritate

Petri et Pauli

tam eminens

et

tam

mus Paulus
:

vas electionis praedestinatos a Deo et


tuba)

gloriosa societas, utet ambosintdoctores gentium,

electos

caslestis

vocavit

et

auctores martyrum,

iirinci^ies

sacerdotum; etcum

pro nobis sine interinissione orans, ne a fide et ve-

Baron.

ToMiJS XIX.

66
ritate

EUGENII
deviemus, apud

III

ANNUS
nos

9.

CHRISTI

1153.
preshyler
cardinalis
tit.

Deum

interveniendo

t Ego Gregorius
S. Callisti subscripsi.

protegit.
2. Cum igitur ii duo maxima luminariaDei Ecclesiam iilustrantia pari et amicabibi splendore

tEgo Guido

presbyter cardinalis

tit.

S.

Chrytit.

sogoni subscripsi.

et fralerno
tiae
sti

amore

prsefulgeant, sequitatis et justi-

t Ego Hubaldus presbyter cardinalis


t Ego Manfredus presbyler cardinalis t Ego Aribertus presbyter cardinalis

persuadet

ratio,

ut nos, qui licet indigni Cliri-

S. Praxedis subscripsi.

tit.

vices in terris agimus, et in


principis

ejusdem Apostoloconspiciniur

rum mus

catbedra

residere

S. Savinae subscripsi.
a
tit.

domesticam
sitatibus

beati Petri familiam paterno diliga-

afTectu, et pia

eam

provisione in suis neces-

S. Anastasia; subscripsi.
a

adjuvemus. Hujus itaque ralionis debito domino filii, quartam partem omnium oblationum, quae de altari ejusdem beati Petri Apostoli, et tain de arca quam de omnibus
provocati, dilecli in

S. Crucis in
a

t Ego Hubaldus presbyter cardinalis Hierusalem subscripsi.


tit.

tituli

t Ego Guido presbyter cardinalis

Pasto-

ris subscripsi.
t Ego Jordanus presbyter cardinalis Susannae subscripsi. t Ego Octavianus presbyter cardinalis
tit.

praeterquam de minivobis ex consensu fratrum nostrorum episcoporum et cardinalium


Ecclesiae,
sterio beati Leonis proveniunt,

ininisteriis ipsius

S.

tit.

Sedis Apostolicffi auctoritate concedimus, et praesenti scripti pagina confirmamus ita videlicet, ut
:

S. Caeciliffi subscripsi.
o

t Ego Astaldus presbyter cardinalis

lituli

seniper
tis

oblationem in vestris manibus retinendi afquc custodiendi,seuaIiisquibusvoIueritis,

cum eamdem

volueritis, facultatem

liberam babea-

S. Priscae subscripsi.
t Ego Rolandus presbyter cardiiialis Marci subscripsi. a t Ego Gerardus presbyter cardinalis Slephani in Ccelio monte subscripsi.

tit.

S.

cum nostro ati|ue nostrorum succcssorum consensu vendendi, salva in omnibusaliis et retenta in nostris et successorum nostrorum manibus ipsius
Ecclesiaj libera dispositione atque custodia.
3.

tituli

S.

t Ego Joannes Paparo presbylcr cardinalis

tituli S. Laureiitii in
a

Damaso
tit.

subscripsi.
tituli

Hoc autem ideo

facere

dignum duximus,

t Ego Joannes presbyter cardinalis

ut vos die ac nocte studiose in Dei laudibus desudantes, tam in missarum celebratione, quam in

SS. Joannis et Pduli

Pammacbii

subscripsi.
titiili

t Ego Cenlius presbyter cardinalis


t Ego Henricus prLSbyter cardinalis

malutinis et

aliis

Horis pro virorum ac defuncto-

S.

Laurenlii in Lucina subscripsi.


tituli

rum
dis,

salute attenta diligentia et boneste decantan-

praidiclam beati Petri Ecclesiam obsequio de-

SS. Nerei et Acliillei subscripsi.


t Ego Oddo diaconus cardinalis S. Georgii ad Velum aureum subscripsi. t Ego Guido diaconuscardinalis S. Mariae in

bito

veneremini,

et Dei fideles

Apostolorum Limina

devotione debita visitantes locum ipsum in majori devotione ac veneratione semper babeant. Decerninms ergo, ut nulli omnino hominum fas sit

Porticu subscripsi.
t Ego Hyaciiitus diaconus cardinalis S. Mariae Cosmedin subsciipsi. t Ego Joaiiiies diaconus cardinalis SS. Sergii

paginam temerario ausu infringere seu qiiibuslibel modis perturbare. Si qua igitur in fulurum Ecclesiastica ssecularisve persona id attentare praesumpserit; secundo tertiove commonita, iiisi praesumptionem suam congrua satisfaclione correxerit, potestalis bonoris(|ue sui dignilate careat, reamque se divino judicio exiliujus nostrai concessionis

in

et

Bacchi subscripsi.

t Ego Geraniusdiaconuscardiiialis S. Mariae

in Via Lata siibscripsi.

t Ego Oddo diaconus cardinalis


in carcere Tulliaiio subscripsi.

S. Nicolai

slere de perpetrata iniquitate cognoscat, et a sacra-

tissimo corpore ac sanguineDei


ptoris

etDomini Redeinfiat
,

nostri Jesu

Chrisli

aliena

at(|ue

in

Cosniae ct Dainiani juxta


scripsi.

t Ego Bernardiis diaconiis cardinalis SS. templum Komiili sub-

extremo examine
ctis

dislrictae ullioni subjaceal. Ciin-

autcm hanc nostram constitutionein eidem loco seivaiitibus, sitpax Doimni noslriJESu Christi, (|uateiiiis et hic fnictum boiKe actionis percipiant, et in futurum pro-mia a ternae pacis inveniant.

a Dalum Roma) apud Sanclum-Pelrum per iuanum Bosoiiis sanctx- Romaiia; Ecclesia! ^criptoris,

quarlo idus Aprilis, Indiclione


lerlio, Pontilicalus

i>riiiia, Iiicar-

natioiiisDoniiiiic;e aniioniillesimo ceiitesimo (|uin-

Amen, Amen, Amen.


t Ego Eugenius
pus subscripsi.
t Ego Conradus Sabineusis episcopus subscripsi.
Catiiolicaj Ecclesiae episco-

(luagesimo

-i.

vero domini Eugo-

nii iertii papa' aiiiio iiono.

t Liicus plumbi . Jn cauM archicpiscopi M()t)unti>ii cordinaUernianiatn, (juaruni favui vindicatiir.

lcs legati in

t Egn Imnrus (Igmarus) Tusculanus episcopus subscrip^i.

cli

Post ha'c

aulem eodem

aniio

deceriiiliir

ab

Kiigeiiio pnpa
tlsliensis

icgatid iu Giriiiaiiiani, ad judicaii-

Ego llugo

episcopiis

siib-

dimi
ad

aicliii |.iscopiii

Mogiintiiiuin. Kiieriinl dele-

scripsi.

lioc

munus obeunduin duo

cardinales B.r-

EUGENII
nardus presbyter
Frisingensis
saiiclus
'

III

ANNUS
'

9.

CHRISTI 1153.
ab exordio rem gestam
rejicit

67

et

Greuorius diaconus, nt
,

Otto

testatur)

cum

narrat

qui

aderat

tiadit.

Id

auteni

cum

omnem culpam
chit'pisco|)i
lic;p

iu

Arncddum ejusdem
iii
;

ar-

Bernardus acceiiisset, ad eos de eodem Moguntino ista breviter scripsit


:

[iroditorem, atqiie

legatos Aposto-

Sedis [lecunia corruptos

sic

cnim

ait: Prae-

Doniinis et patribus reverendis Apostolicfe

sidenle tiinc (EcclcsiaB Moguntinaj)


arcliiepiscopo
,

quodam Henrico
boiiigno,

Sedis lepatis, puer sanctitatis


Claraevallis vocatus
et

eornm Bernardus

viro ulique

pacifico ac

abbas

per oninia Deo placcre,

pratos frnctuosffi suae legationis manipulos re-

portare.
Etsi corpore remoli, sed affectu et

amator erat, litcs ct iiicommoda excitavil. Nam quia semper ei erat cordi, ut clerus honore debito gaiideret, populus justitia
quia verilatis
et pacis

bona vodecet et

regeretur, terra pace piiblica exultnret


satur apud papam,

ecce accuet

luntate vobis appropiavimus, optantes et orantes

quod somnolentus

inutilis

duci actus et studia vestra ad


expedit.

omne quod

haberetur.

Quod

vir venerabilis ut cognovit, so-

Inde est

quod audientes, miserandum

archiepiscopum Moguntinensem vocatum ad vestram pra>sentiam, ibique responsurum adillum


versariis suis, ausi

lemnes nuntios pro sua excusatioue ad summum Pontificem decrevit prolinus destinare. Misit ergo

sumus vestram pro eo

interpel-

omnium suorum secretissimum cognitorem quemdam Arnoldum clericum, quem ipse archiepiscorecenter,

lare bonitatem. In boc enim credimus honorificari minisferium vestrum, si (quatenus saiva justitia
licet)

pus ad praeposituram majorem promoverat jam tanquam eum, qui non possetesse imme-

parieti

inclinato et maceriae depuissc

ros vestrae auctontatis

supponitis, nec

humecalamum
in

quassatum conteri, nec linum fumigans (quod


sibi profuisse et

Tobisest) exstingui permittitis. Sentiat, obsecramus,

mor beneficii tam noviter consecuti, et propterea eidemjam praeposituram Sancti-Petri etiam contulerat, insuper et camerarium constituit civitatis Moguntinensis. Erat autem idem Arnoldus miri
ingenii et facundiae, atque congestor pecuniae infinitae. Is

precem nostram,

et

suam

simpli-

citatein,

ventus

quam fertur a falsis fratribus circumpotius quam inventus in aliquo dignus


ob
ipsius
et

itaque veuiensad curiam

liflcatumque ambiens Moguulinensem,


sibi

Romanam, ponprimum

depositionis . Ha;c sanctus Bernardus iu

excusationem

commendatiouem.

cardinales pecunia favorabiles acquisivit, deinde duos specialiter pecunia corrumpens, qualiter

5. Caeteruiii liquet, i(isum

unacum

aliisfiiisse

per eosdem legatos ab episcopali digiiitate deposi-

de sua propria promotione ageret, et postmodum consummaret, cum illis familiarius pertraclabat.

tum. Ita namque lioc anno iu Chronico Dodechinus in Appendice ad Marianum his verbis: Henricus archie[iiscopus Moguntinensis in Pentecoste

Tandem ab illis instructus, et de se coepit in suum dominum accusationis


gere, quein venerat excusare. Breviter

certificatus,

jacula diri-

tantum in

ex praecepto Eugenii papfe depositus

est, et

Arnol-

sua processit audacia et

effecit

ut duos legatos

dus cancellarius electus est. Ita ipse per Eugenium actum asserens, quod per ejus legatos fa-

destinari peteret hujus rei cognitores et judices,

obtinuitque eosdem duos quos corruperat.


7.

ctum

sciret.

Ceeterum juste an injuste, diversa

est

Tandem

tractu temporis miilfa intervene-

assertio diversorum.

Excusandam
:

esse simplicita-

tem ingessit S. Bernardus Conradus episcopns inChronicoMoguntinensi itidem ipsum innocuum prcEdicat. Olto tamen episcopus Frisingensis etipse sicul scientia ita vita integerrimus moribusque purissimus, noxium eum asserit, qui de hac legatione verba faciens, de legatis sic meminit' At rex (Fridericus videlicet), in proximo Pascha Babenberg coronam gestans, duos cardinales, videlicet Bernardum presbyterum et Gregorium diaconum ad depositionem quorumdam episcoporum ab Apostolica Sede destinatos secum habuit. Proximam deliinc Pentecosten Wormaliae ferians HenricumMogunlina'Sedisarchie[iiscopum, virum pro distractiuiie Ecclesiae frequenter correptum neccorrectum, [ler eosdem cardinales deposuit, ac Arnoldum cancellarium suum per quorumdam
:

runt facta, quae referre sicut scribentibus esset onerosum, ila legenlibus tfediosum. Veniunt ergo Henricus episcopus citatus legati Wormatiam
,

coni|iaret

nihil

prstendere poterat pro

se,

quod

admittere vellent judices, sive legati supradicti.

autem judicio in loco qui Neuhusen Henricum laudabilem viriim ab e[iiscoArnoldum substipatu amovent Moguntinensi tiiunt. Dicebatur autem, quod Fridericus im[)erator huic negotio assensum praebuerit, sed occullum. Venerabilis vir Henricus tam manifesta perversitate turbatus, ipsos perversos alloquitur in hunc modum Si ad Sedem Apostolicam appellarem contra vestruni iniquum processum, papa forsan
Praesidentes

vocatur,

ipse iiihil am[ilius attentaret, et nihil

sceret, nisi labor corporis, amissio


ctio spiritus
gratia'.
,

mihi accrererum, et affli-

et evisceratio

mentis, et evacuatio

ex clero et po|iulo, qui illuc venerant, electionem


ei

subrogavit . tixc de his Otto.

Appello ergo ad Domiuum Jeslm Christum tanquam judicem justissimum, vos cito ad ejus

6. Conradus autem episcopus, qui post centum annos Chronicon scripsit Moguutiacum (ut ipse

tribunal, ibi vobis coram summo Judice ine responsurum exhibeo. Non enim jusle, nec secundum Deum, sed mercede corru[jti, sicut placuit,
judicaslis. At
illi
:

'

Ollo in Frid.

1.

ii. c. 9.

Bern. Ep. cccii.

Ciim tu [inccesseris, nos seque-

'

01. in Frid.

inur. HcEC autein ridentcs et dcridentes dixeruut.

68
Acta
siint 8.

EUGENII

III

ANNUS

9.

CHRISTI 1153.
affert.

hspc anno gratinc M. C. V. (mcliii). DoniinusHenricusabiit ad quoddam claueffe-

mediocrem
rint
isti
'

Sed quomodo ipsum mendacium

convincalur, accipe. Licet


Otto
rat,

quomodo

nomiiiali fue-

strum Cisterciensis Ordinis, non monachus


ctus, sed

in consueto habitu vitam ducens. Arnoldus non moram faciens, cuni fuisi^et, ut moris est, Moguntiam ab imperatore regahbus investitus
,

duo cardinales legati, Contadus taceat, tamen Frisingensis, qui his omiiibus adeproprio

agens de eorum legatione eosdeni

nomiiie exacte consignal, alterumque

eorum Ber-

venit ibique solemniter est susceptus. I*ost


fere et

annum

nardum presbyterum cardinalem, alterum vero


Gregorium diaconum noniinat. Cardinales vero istos ambos, quos post annuiii fere et dimidium post Henricum male periisse Conradus affirmat (licet hoc eodem anno ipsum Henricum diem obiisse, sit certius demonstratum) constat diutius supervixisse nam ipse Bernardus presbyler cardinalis tituli S. Clementis post tempus a Conrado prescri|ituni vixisse reperitur, euindemque alias legaliones in Germaniain itidem agitasse, publica monimenta testaiitur nempe litterae Hadriani papae ad imperatorem, et imperatoris ad eum. Sed et qui Appendicem apposuit ad Ottonem, Radevicus ejusdem temporis scriptor, idipsum affirmat. Nec est quod alius ab isto Bernardus presbyter
:

dimidium venerabihs Henricus prasul defunctus, Deo ad quem appellaverat, totum proces-

sum lacrymabiliter assignavit . Verum in teinpus obitus mendum

Haec de obitu.
irrepsisse puto.

Siquidem Dodechinus afQrmat, hoc eodem anno kal. Septembris eumdem Henricum esse defunctuin. De judicio Dei adversus cardinales exhibito haec inferius, ut iibuit, idem Conradus srribit c Rem refero, fratres, omnibus illius saeculi notissimam. Mors venerabihsHenrici inuUis inno:

pervenitetiam ad aures illorum cardinaiium, qui ab episcopatu eum amoventes, se promiserant secuturos, et ludentes ad alterutrum dixerunt
tuit,
:

suo tempore nos sequemur. Et ecce transiit tempus breve, et ambounadie moriuntur. Nam unussedens insedenaturae, ut purgaret ven-

Ecce

praecessit,

cardinalis inveniatur in Actis horuin Pontificum


vel aliis

monimentis,
:

in

quibus

omnium nomina

trem, omnia intestina sua in cloacam


:

ejecit,

et

recensentur

aliiis manuum aniinam miserabiliter exhalavit suarum digitos articulatim abmordens, et de ore deformatis manibus, quasi seipsum expuens Deus ultionum Domine, devorans, expiravit. Deus ultionum Dominus, hoc est, juslnm exercens
,

unus hic tanium Bernardus presbyter cardinalis tituli S. Ciemeiitis, de quo suo
sed

loco inferius diceiiduin erit. Vixit autein his diebus


alius

Bernardus, at non

presbyter,

sed magnac
et

saiictitatis

diaconus cardinalis SS. Cosniae

Da-

iniani, de qiio
tico istis verbis

Joannes Saresberieiisis
^
:

in

Polycra-

judicium. Et

in his

omnibusnon

est

aversus furor

Bernardus Claravallensis mona-

Audita sunt haec in terra nostra et faina celebri divulgata, nec a quoquam aliud dicebatur quam Benedictus Doejus, sed adliuc nianus ejus extenta.
:

chus,
nalis
tavit,

et

SS. Cosmai et Damiani diaconus cardidegeiis, in excelsis singulariter liabi-

Romae

injuriam vindicavit. Sed quai ultlo est secuta ipsum Arnoldum auctorem malorum omniuin, suo loco ex
rniiius qni venerabilis Henrici juste

manus suas ab omni niunere, cujus aurum, vel argentum muuus acceperit . Sed de his rursum iiiferius
excutiens

ut in
in

iiondum natus
Hadriano. Sed

sil,

eodem auctore Conrado

dicetur.

Henrici et ingressum Arnokli siam schismate scissam esse,


ctor

Ob privationem Moguntinam Eccleatque magnopere

rum

Gregorius diaconiis alter legatopost prascriptuin a Conrado teinpus superet

vixisse, pariter infcrius invenitur,

uude

ipse

men-

dacii argui possit.


10.

pessiimdatam per annos deceiii et octo, ideni auaffirmat. Audisti tinem honiinum (si non arguaiitur lia-c falsa) justitiam pervertentiiim, de

anno octavo idus


et dies

Eugenii 111 obitus et acta. Hoc eodem Julii Eugenius papa dieni obiit

quibus

si

quis scaiidalum

jialiatur,

quod

tales

Tibure, cuiii sedissel aiinos octo, inenses quatuor, tresdecim. De (juo isla in vetere Codice

habuerit RoinanaEcclesiacardinales, provoco eum ad Christi collegium duodecim tantuminodo Apostoloriim, inler quos unus ex eis mercimoiiio triginta

Roiiianoriim Poiitilicum
llic

Vaticana)

Bibliotheca;

recuperavit Tarracinain, Sctiam, Nariiiam,

et .\rcein

Fummonis,

quac a dominio beati Petri

denariorum Cliristum prodidit

et

non ab

jani diu alicnata fuerant. Hic iinivit episcopatum


Velitrenseni

aliquo extrinsecusaccidente passiis est (|iiid liiijusmodi, sed sibi ipsi nianus intiilit iii sus|ien(liuiii,
ex
viscera

cum

Ostiensi ct S. Riifiiiaj

'.

P^ecit

hic

ordinationes per ineiiscni


diacoiies
sexagiiita

Decembrem,

in qiiibus
et

quo mcdius crepuit, et disrupta sunl omnia ejiis. Bonis permixtossemper fuisse et fore

decem, presbyteios undecim,

episcopos

unum

creavil.

Defunctus
:

est apiid

Tibur
pu-

post inde nialos, iieccssitate naliirtE contigit, sicut


et illud ex

dicta die octava idus Julii


blicaiii

et
,

inde

jier stiataiii
iii

eodem

fonle dimaiians, qiiia

Necusse

et

inediam

llrliein

at(|iie

Valicanum

cst ut veiiiant scandala .


9. Isla

ciini totiiis cleri ct


siint,
si
(iit

populi

Romani

fre(|ueiilissiina

quideni dicta

asseritur a

turba, maxiiiiu luclii, coiiimniii(|iie oiiiiiium imineiisa tristilia deporlalus esl, et

Conrado) res ita sc habuit. Al quid si ciim apertissimi mendacii argucrimus ? P^iiuidem ut res tanta pralermissa iioscatiir ab liujus temporis
scriptoribus omiiibus, scribatiirvero postsirciiliim

ijisa

hcali l'etri

Ecclesia coraiii iiiajori allari tiiiiiulatus . Ha^c ibi

'

01. in Frlil.
aii.

I.

ii.

c.

9.

'

Joaii.

Sjrcsb.

1.

v. c.

i;i.

'

Apud

ab aucton; reccntiori, suspicioneiii

falsitalis

liaud

Sigeb. Clir.

liSI.

EUGENII
de Eugenio papa, qiiem
pliiribiis

III

ANNUS

9.

stiala

CHRISTl 1153.

69

illustratum mira-

gine migravit ad liicem, cujiis merita in ipsa, cui


insigniter pracfuit

culis testatur Gofritlus imjiis tcmporis scriptor in


fine VitiE sancti Beriiardi.
11. Porro idem Eugenius inter alia magnam inde laudem commeriiit, (jiiod niiineruiii abstinentissimus erat, de quo ista praiter assertu a S. Ber-

Urbe

miraciilis pluribus

illu-

coruscant,

successore

ejus

Anastasio Roauteiii in

manae Ecclesia; prfesidcnle; regnantibus

Ronianorum

imiierio Friderico illuslii,

iii

Fiaiico-

rum regno
visibilis
filio

piissiino

rege Liidovico

lilio

Liidovici,

nardo, iiabet Joaiines' Saresberiensis in Polyoratico. a Aniplecteiuice memoria', et imilaiidai sanctitatis

Iiriiicipatum Ecclesi;c
et

universa} ac totius creatura)

suminus

Poiitifex Eugeiiius,

quem

vidisti,

nullum omnino munus hominis


bat, aut cui lilem

litigantis recipie-

monarcliiam teneiite Dei Jesu Christo, anno ab Incarnatione sua millesiino centesiino quinciuagesimo tertio . Htec de
invisibilis

crederet imminere.

Unde cuin

tenipore. In suis
rat in

autem lucubrationibus perveneipse

adventu suo prior quidam modica; facultatis, cujus causani nondum audierat, ei marcham auri
ia

Canticorum tractatione
'

sanctusad illum

versum
aninia

a In leclulo
.

meo

quaesivi

quem

diligil

devotione multa instanter offerret


quit,

Nondum,

in-

mea

Perducens ultimum sermonem ad


^
:

donium ingressus

es, et

doniinuni ?Corruptioneni
dicebat,

jam namque

vis corruiiipere

ea Apostoli verba

Non sumus

lilii

noetis, ne-

vir sanctusesse

que tenebrarum,

etc.

Cum

liaud pridem scri-

quod olferebatur

jiidicii lite

pendente.
in arce in
liis

Haec de Etigenio Joannes Saresberiensis. Egregia

de his memoria adbiic extat Tarracinw

psisset ad Aiidreani avunculum suum militem Templi, ultimam veio ad Arnoldum abbatem Bonfevallis dedisset Epistolam de his qua> pateretur

media

turri, in pariete

meridiem versus
HOC OPVS
FIERl

verbis

EVGENIVS PAPA
ANIMI

III.

GLORLE
QVI

IPSIVS

Postremum autem opus ejus fuit, cuni teinpare iraeundic-e faclus est reconciliatio, et Metense bellum deploratissimum ex insperato comBPgrotans.
posuil,

MEMORIAM REPR^SENTANS

JUSSIT.

MIRA
RESTI-

pacemque

iiroscriptam revocavit ^

Nam

ET HONESTI STVDIO PRyEDITVS. REGALIA

MVLTA I.ONGO TEMPORE AMISSA BEATO PETRO


TVIT.

lectulo ubi lenebatur aegrotans, aliqiiantuliim relevatus, ad opus charilatis progredi coactus,

eo

QVORVMDAM VITIVM

IN

DEGIT. NE QVID (JLDICES) A

MODVM HONESTATIS REQVOQVAM PETERENT. NEVE

forlior,

quo infirmior

apparuit.

QVID A QVOQVAM ANTE DECISAM CAVSAM ACCIPERENT. POST DECISAM OBLATVM QVID VERECVNDE. ET CVM GRATiARUM ACTiONE svsciPERENT. Sed de successore.
12. Anastasiiis

14. Vere Apostolicus vir, inio verus Apostolus missus a Deo poteiis opere et sermone, illustians ubique et in omnibiis suum Apostolalum sequen-

tibus signis

papa IV.

Die vero sequenti,

plane nihil minus habuerit a \ IIic vivens jam centum sexaginla monasteria ubique terrarum erexit. Sed ista
,

ut

niagiiis Apostolis

septimo
bus,

(sexto)

idus Julii, convenientibus Palri-

ininora censenda
claustra
in

respectu

illorum,

quae extra

summa

concordia elegerunt in Ronianuin

diversis

orbis Ecclesiis,

Conradum civem Roinanuiii ex regione Suburra;, filiuni Benedicti, canonicuni regularem,


Pontificem

vero pro

Romaua

est

polissimum operatus Ecclesia. Qui et


aliusque principes pro

apud imperatores,

reges,

episcopum cardinalem Sabinensem, qui


mutato, dictus
tus, de
est

et

nomine

Anastasius ejus nomiiiis Quar^


:

omnium sublevalione, atque ipsorummet prineipum Scalute tot tantaque peregeril. Et qui dicendus
sit totius Ecclesia;

quo Otto Frisingensis

vir juslus et religione insignis iens, Anastasio hoinini

Eugenius |>apa, ab hac liice trans-

Catholicae

ornamentum
in

si-

mul

ac

fukimentum;

Gallicanae vero

primis

veterano, et in consuetu-

Ecclesiae piffdicandus
gloria,

sit

sunimuin decus,
Cujus ineinoria

summa
felicis-

dine
ipse.

illius curiae exercitato

esse

Sedem reliquit . Haec Qui et hoc anno ab eodem Anastasio niissum Gerardum cardinalem legatuni ad Frideripro causa Magdeburgensis Ecclesiae Quid autem factum sit, dicetur suo loco,

suiiiina felititas.

sima iii benedictione et sanclificatione ad iiiorum informationem et disciplinam, et in condemnalioneni htereticorum in sancta Ecclesia jugiler perseveret. Porro plura atque diversa a diversis aflixa

cum regem
narrat.

anno sequenti. 13. S. Bernardi obitus et laiides. Hoc eodem anno, decimo tertio kalendas Supleinbris, S. Bernardus abbas Claravallensis, anno suaj cEta-

sunt ejus sepulchro Epitaphia, quae ad flnem Vilc-e ipsius cusa leguntur, quaj tu consulas pro arbitrio. Inter

auctores auteiii ipsorum

primum locum

tis

circiler sexagesimotertio,ex

hoc

mundo

inigrat

in CcTlum. Ita

namque

ejus felicem obilum Gofri-

Adam canonicus regularis monasterii S. Victoris Parisieusis, quem ul tanquam ex ungnibus tu leonem agnotenet egregius tempuris hujus poeta
scas,

dus monachus

Clarffivallensis quadruplici

chronohcBc

accipeqnod

in

ejusclaustro exlal Epilapliium


:

graphia consignat,
Tertius,

dicens

'

Facta sunt

a se sibi scriptum menioria dignuni

eodem anno, quo beatus papa

nosler Eugenius
Uaires peccati, naliira
lilius

ejusdem patris sancti in conversalione sancta filius ab hac luce, vel ab hac magis cali'

irs,

Exihiiiue reus uascilur

omms homo.

Juan. Saresb.
1.

!.

v. c. )i

Ot

iii

i'riil.

I.

[1. c.

lu.

GQf,._
.

Canl.

111.

iu vit. S. Beru.

T. c. 1

H.

Thes. v,

Vit

S. Beni.

I.

Cur. XI.

70

EUGENII

Iir

ANNUS

9.

CHRISTI 1153.
Hic ego qui jaceo, miser et miserabilis Adam,

Unde snperbil homo, cujus conceptio culpa, Nasci poena, labor vita, necesse mori? Vana salus hominis, vanns decor, omnia vana
Inter vana nibil vanius est

Unam
:

pro

summo munere posco precem.


fatenti,

Peccavi fateor, veniam peto; parce

homine.
vitse,

Parce paler, fratres parcite, parce Deus.

Dum

magis

alludit

prasentis gloria
fiigit,

Praterit,

imo fugit; non

imo

perit. cinis,

Post homlnem vermis, posl

vermem

fil

heu, heu

Ista in
!

laudeni laudatoris sancti Bernardi redun-

Sic redit ad cinerem gloria nostra simul.

dent.

AiiDo periodi Graico-Boraaua; 0640.

Aiino Mrapaps

Hispan. 1191.
I.

AiiU'^

HeuMra;

.')48,

inchoato die 28 Marlii, Fer. 7.

lesu nhnstl

1153.

Anaslasii IV

Friderici /Enobarbi reg.

Manuelis Coraneni imp. II.

i.

nitur.

A nuni.

Henricus archiepifcnpiis Moguntiyuis depoi

iiiori;r

pnpa Eiigcnius, traben cainisexntns, nctavn


a.l

ad 10. Decrela est legatio ub

idusJulii, carne immaculatus uiigravil


sfiim.... Cujiis exequiae

Chri-

Eugenio papa in Germauiam ad judicandum Benricum arcliiepiscnpum Moguntinum, virum pro nec distractione Ecclesiffi frequenter correptum in(|uit Otto Frising. in Friderico correctum
, ,

prfeterspem omnium(jain
pra^ter

cnim

fere

seualum annihilaverat)
ita |>er

morcm
populo

coiisuclum,
qui

biduum sunt
terris

a clero et

celebratae, ut

jam
in

crederitis regnantein

in caelis,

lib. 2,

cap. 9. Qui

sulxlit,

Bernard. presb.

et

Gre-

mortuus

colebatur . Sed
dicat
,

gorium diaconum cardinales legatns deputatos eum


deposuisse,
el

Joaniies

Ceccanus in Cbron.
apjiaret

cum cum mor-

Arnoldum cancellarium

Friderici

tuuiii Tiburi,
sis
Jiilii
,

locum siibiogalum. Juste aninjuste hsec depositio facta fuerit, diversa est diversorum assertio Otto noxium asserit, ct S. Bernardusejus simplicitatem excusandaiu censet Conradus vero ()ui post annos ceutum episcopus Moguntinus Chronicon Mof;unliacum scripsit, omneni culpam rejicit in Arnoldum ejusdcm archiei)iscopi prodiregis in ejus
; ; ,

nonis Julii seu die septima menEugenii obitum contigisse


inter

nocte

interjecta

nonas

Julii

et

VIII

idus

cjusdem niensis , seu inter diem vn et viii Julii indeque Ceccanum euiu priori diei Hugonem vero episcopum Ostiensem posteriori af,

fixisse,

et

exequias actas diebus


S.

viii
:

et ix Jnlii.

Romanns canonicus
dinius vencrabile

Petri, qiii ait

Recnndipapaj
III

torem, atcjue in lcgatos Apostolica; Sedis pecunia corruptos. Post annuni fere et dimidium venerabilis

corpus B. Eugenii
et fccinius ei

nctavo idus Julii

Henricus

prffisul

defimctus

Deo ad quem

versis lapidibus ,

sepullicrum ex diindicat corpus Eiigeiiii post alitraiislaliim.


iiiierat

appellnverat, totum processiim laL-rymabiliter assi-

quol sa?cula die ejus emortuali fuissc


3.

gnavit, subdit chroiiogra|ibus, (jui ait se referre rem omnil)us illiiis steculi nolissimam, s(!d Baroniiis Conradi narrationem sus|ieclam falsanique
habel, ut npud
2. ct

Sedis ejus duratio.

Pontiticatuiii
solis

Eugenius die vicesima septima meiisis Februarii anni mcxlv quare scdit aiiiios octo, nienses qua;

ipsum vidcre est. Morilur Eugenius lll PP.

tiior, et liies ali(|iiot,

de quibus

coiitroversia

Ad

nnni. 10

esse potest. rrspcrgcnsis ct


vigiiiti
niiiis,

P.irisiiis

liabent dics

scq. Baronius refert

mortem

Euc/enii III ex

unuiii ;Ceccaiiuslaii(latiis, Vernerus,TrilheMailiiius Polonus ct auctor Magiii Chrnnici


die.''

veteri Colice Biblinth. Vatic. in (luo lci;ilur: l)e-

ftmctus

apud Tibur, die oclava Julii, et inde per stratani public mi, ct mcdiam rrbcm atipic in Vaticanum cum Inlius clcri et populi Konumi frcest

Hclgici (lies viginli; Vilcrbiensis vero


ct

deccin
sit

(|uidcm reclc,

ciini dics ejus

mortis cerlus

idcoiiin; scdil

annos
iii

viii,jc/j5C5 iv, dics x, cxcliiso

(luentissinia

lurba,

maximo
Iristilia

Inclu, cniiimunique
(lc|ioitaliis esl,
iiiajnri altari
ct
iii

dic sepliiiio

Jiilii,

ciijus iinclcobiil, vel dies iin-

oninium
ipsa
I'..

iinn cnsa

dcciiu co

iiicliiso.

Ceceaiuis, Vernerus, Trithcmius,

fclri flcclesiii

coram

tuniulacx

Marliniis Pnloniis cl
scripscraiit dics x
,

auctorMagni Chronici Belgici


Urspcrgciisis vcrn cl

tus 0. Oldoiiiiis in

Additinnibiis ad Cincniiium exIliignnis


ciiiscnpi

Parisins

hibet

P^pislnlam

Osliensis

dies XI

sed librarii utrubique


qiii

iiumerum

deiiariiiiii

Ms. Mnrimuiulcnsi descriptam, (|ua


iiii

morlem

Eugi^-

gcminaruiil. Raronius,

biduo Eugenii clcclio-

IllabbaliliiiselcapitulnCistcrciciisisigiiiticavit,

ncm

aiilicipavit, noii

potuit ei

non assignare dies


in

in

qua

ail

Patcr nnster ac defeiisor

felicis

me-

xm

supia anuos

et

meuses, nec Papebrocius

EUGENIl
Conatu
Lucii
Cliron. Hist.

III

ANNUS

9.

CHRISTl

1153.
sententiae rationeprolata,

71

Eufienii dccessoris

minus quam dies xxv, <niia mortem citius (|uam

nuUa mutata;
cditionc
eiiiu (]uide!ii

insecunda
:

in-quarto Vcnefiis anno mdlvh curata

par ernt, collocavit.


4.

Ettgenius JIl >taMiramlis clarns fuit. tim a morte miraculis refulsit.Clirysostoiuns Henriquez in suo Fasciculo parvuiu Tractatuin de miraculis Eugenii ex Codice Ms. vulgavit auctoie
et synclirono, qui miracula septem ad sepulturamejus patrata uotavit, praelixa

Romanum

facit,

sed siibjuiigit

Ca-

nonicus

regiilaris, ct

abbas

Saucli-liiili

prope Va-

lcntiam in Galliis.

Verum

illud manif<'stefalsum,

anonymo, sed oculari


semper ad
dit

Abbatia enim Saiicti-Ru(i caput canoiiicorum Regularium, sita erat in Provincia prope.\venionem, indeqiie iioiiuisi post hujus Pontilicis morteiii Valentiani translata.

Quare quicumque

litteris iiianex-titisse

Eugeiiii

nomen

appellatione Beati. Ediiii

darunt Anastasium

IV

ante Ponlificatum

etiam iiluiu Papebrocius

Conalu Clironicoin

Hist. ex anti<iuo Coilice Monasterii Ursicanipi

canouicum regularem monasterii Sancti-Rufi in Galiia vel ejusdem abbatem, in errorem lapsi
sunt.
7.

Picardia, et in
titulus
sila,

abbatia Ordinis Cisterciensis, cui


iu

Misericordia Dei,

dioecesi

Pictaviensi
Prffifa-

ubi illud exem|)lar Ms. asservatur. In

Neque etiam monacluis Ordinis S. Bened.


itaque tantum esse polest, an Anafuerit Ordinis Sancti-Bene-

Difflcultas

tione auctor indicat se eo tempore vixisse, et in

stasius
dicti,

IV monachus

miraculo vii se ofticialem fuisse in Ecclesia S. Petri loquens enim de quodam Romano Stabili appellato, qiii Eugenii IH intercessione sanitatem
;

abbas Sancti-Riifi in Veliternensi dioecesi; sed utrumque falsum esse existimo; nullus
vel

enim ante Trithemium


an. MDXVi e vivis excessit,

in

Chron. Hirsaug.

(jui

acceperat,

choro nostro apparuit ei dominus Eugenius. Denique continuator Clironici S. Pctri-Vivi qni hoc lempore vivcbat, hoc anno ejiis morte narrata, ait o MiracuUsgloriosis illius se|uilchrum illustratum est .
ait
:

Cum jaceret in

eum Benedictinum

fecit,

quod
psit,

et

de Hadriano IV ejus successore etiam

scri-

cum tamen huuc abbatia; Sancti-Rufi in Gallia praesedisse extra omne dubium sit. Nec etiam dici
potest,

5.

Anastasius

IV

fit

papa.

Post ejns

Anastasium /Ffuisse abbatem Sancti Rufi


;

mor-

in Veliternensi dioecesi

cum

tem Sedes vacavit


et

dies duos, ut habent Martinus

mento probari

possit, extra

niillo certo uionuGalliam fuisse aliquam

Polonus, auclor magni Chronici Belgici, Sigonius Catalogus nofter viii cumque per biduum cor;

abbaliaiu Sancti-Rufi tituloinsignitam. Ordo

pus ejus expositum


die
sis
;

fuerit,

sf'|)ulturae

traditum est

enim canouicorum regularium medio circiter saeculo undecimo juxta Avenioiiem fundatus, a quo varia
mouasteria in Gallia, Hispania et Italia posita pendebant, quae a prioribus, non vero ab abbat bus, regebantur. Post aliquot annos fundatae eodem
saeculo aliquaj abbatiae

nona meiisis
et

Julii

seu VII idus ejusdem

men-

diem octavum iduum Juliarum diem ejus mortis, uon verodiem


cardinalis laudatus per

Hugo

auclor vero antiqui ChroNormanniae pag. 988, qui ait, menseJulio, VJI idus ejusdem mensis eum viam universae carnis ingressum esse, dieiu sepulturte iuteiligit, ideoque eodem quo Eugenius sepultus est die. Successit ei Conradus Sabinensis episcopus, Apostolicae Sedis in Urbe duntaxat in agendis episcopalibus, dum papa deest, ex antiqua consuetudiue, pro dignitate
:

ejus sepulturae intellexit

canonicorum regularium,

nici

aliquae alia monasteriasubjecla habebant, aliae vero nulla. Si ergo in Veliterna dioecesi mo-

quarum

nasterium canouicorum regularium

extitit

ijiiod

negari non posse videtur, illud erat tantum jirioratus ab abbatia Avenionensi pendens, qui postea ad abbatiae dignitatem evectus, vulgo a populo
dici potuit
8.

abbatia Sancti-Rufi.
,

loci sui

vicarius, qui erat nalione

Romanus,

vir

Sed canonicus Regtdaris

et

prior.

grandaevus, et apud Romanos auctoritate praeclarus, exinde vocatus Anastasius IV, inquit iste

At

dum
terio,

Ughellus iu Notis ad Ciaconium, de Conrado de Suburra cardinali verba facit,


8, inquit

chronographus, quod exscripsit ex germano Roberto de Monte in Chronico a Dacherio edilo, qui

a qiiod

ex Veliternensi Sancti-Rufi exierit monas-

cum

ipso tenipore vixerit,


,

manifestum
ait

est errasse

Ciacoiiiiim
fuisse
Galliis.
6.

qui Anastasio IV
et

eum abbatem
diojcesis

Veliteniensia, vetustaque incolarum memoria, usque hodie et lapides etiam satis superque declarant. Extat adhuc
Velitris Sancti-Rufi abbatia,

tum antiqua mouumenta

Sancti-Rufl

Aurelianensis

in

quam

postea conven-

De ejns abbatia mox disseremus.

tuales sancti Francisci obtinuerunt, etSauctiFran-

Non

Ga///a.

Platina de

fuit abbas vel

monachus S. Rufi

in

cisci

tiluloinsiguiveruntB.ItaUghellus, cujusverba

Vitis Pontif. scribit,

Anasta-

mutilata tamen, exscri|)sit Oldoinus in Vita Anastasii IV.

sium IV ante Pontificatum abbatem fuisse S. Rufi Veliterna; dioecesis, quod et legitur in Supplem. Chronicorum, Trithemio lib. 4, capitulo 16, Hieronimo Plata de Bono statu religionis lib. 2, capit. 28, et Ouupbrio in editione prima Chron.
Ecclesiast. ubi de eo

Verum non negamus, Conradum de Su-

burra, in Poiitificatu diclum Anastasium IV, exiisse e Veliternensi Sancti-Rufi monasterio, sed negaiuus illud proprie dictum fuisse abbatiam
Saiicti-Rufl, licet ad
aliiid

statum saeculareiu redactum

Nahoiie Italus, patria Romanus, de regione Suburi-c, ex i^atre Bunedicto,


dicit
:

monachus Ordinis
Riifi

Sancti-Benedicti, abbas Sancti-

VelilcrnaB dioeceseos .

Onuphrius tamen

iu quibus mentio abbatitc Sancti-Rufi a posteris positae, et verosimiliter eo tempore quo jain monacliismus exstiuctus fuerat. Et aorunt viri docti hujusmodi

nomen

iion tulerit. Inscriptiones,

7'J

EUREN-II

III

ANNUS. 9.
Chronoct seq.

CHRISTI 1153.

in?cri[iliones sa;pe a viris rei hisforica; ct

ditibus ad sufficientiam locupletata ipseconslruxil;


pricterea
(iiiae

logica^ im|ieritis coni|josilas fnisse.


9.

Ohitus S. Bern.

in Scotia, et in aliis locis

bona opepere-

Ad num.

13,

ratus est. Qiii eliam apud exteras nationes,

Sanctus Bernardus Clara;vallensis alibas felicem aniniam Deo rediliiiit intra octavam Assumptionis beata; Virginis, ffitatis sua; anno sexagesimo tertio, vicesima ciie mensis Augusti, cum annos xl in
Ordine,et
in praefectura ccenobii

grinos, religiosos et sajculares suis muniQcentiis

donavit. Gloriosus dixerim,

quod

frugalitate

quo-

tidiana victus et vestitus, sanctilate honestti? convcrsationis, disciplina

morum

etiam viris coenobi-

Claraevallisxxxvin

libus se imitabilem pra-buit. Regnavit

autem xxix
iii

sepulturam, diversas ad diversos apparitiones, monasteria fundata, scripta, filios, et alia hujusmodi apud Manricum in Annal. Cisterc. legenda. Epitaidiium ejus
miracula,

expletos peregisset. Ejus

annis, corpusque ejus ad Dunfermelin delatum

sepultum est, ubi et sancta Margareta regina mater ejus requiescit, etc. Tollens igitur onmis populus terr;p Melcholmum
sepulchro
Scotiae

regum

composuit
vantur

Adamus canonicus

Sancti-Victoris Pariiiiedita asser-

filium Heiirici comitis


morliii)

tilii

ipsius David regis (de-

siensis, cujiis aliqua

opuscula adhuc

in Bibliotlieca

Victorina Parisicnsi. Refert

iater alia M.iniicus hoc

conversum
Siciliam
a

anno cap. 3. Lauroitium virum sanctissimum, in Philippo priorc missum, Sede vacante,
Clara;vallis,
in locuin sancti
tristitia

apud Scotiam sicut consuetudo illius nalioiiis est puerum aduiodum duodennem constituerunt regem pro David avo suo. De quo veraciter dici potest Cum semine eoriim permanent
:

bona, hcereditas sancta nepntes eorum. Nortliymbria vero suhjecta fuil Willelmofratri ejus . Pbira habet de Davide Aelredus abbas Rievallensis in E[)istola ad Henricum duceni et postmodum Anglorum regem, edita a Seldeno in decem Scriptoribus Hist. Angl, Malcolmus vero quartus est hu-

priusquam Robertus
stitueretur, et

Bernardi suh-

cum summa

Rogerii

Siciliai
ei

ob acceptam regis mortem afflceretur, sanctum


.

abbatem

apparuisse, eique promisisse prospera

cuncta eventura
inquit auctor
ligit,

Post transitum B. Bernardi ,

bilis

magni Exordii lib. 4, cap. 33, conut isdem frater a domino Pbilippo, veneraClaraevallis priore, ad regem Siciliai RogeEcclesiae.

jus nominis inter Scotiae reges.

H. Bellum

civile

in

Anglia exstinctum.

Pergit Joaiines prior Hagustaldensis; ObiitEusta-

rium mitteretur pro negotio ejusdem


Uui

cum Romam

fuisset

ingressus
fuisset,

comperto
consternafrequenter

chius filiusregis (Anglorum) Stephani,et Henricus episcopus Wintoiiiae instantius promotionesHenrici


ducis excoluit.

quod isdem rex nuper mortiius


nardi, sub

tus est animo, et recordatus sancti patris sui Ber-

nus rex

et

Quo mediante, frater ejus StephaHeuricus dux (nempe Normannia;) datis


pacis.

quo pro

diversis

negotiis

acceptisque sacramentis ab invicem convenerunt


in foedus suo vinculo

missus, prospere ibat et redibal, cum gemitu et lacrymis multis conversus ad oralionem, eumdem

Confirmatiimque est

inter eos,

quod Henricus dux (Normanniae)negotia

sanctum Dei invocabat, ad regem Sicilia;, rex

etc.

Tandem

ingressus

regni (iiempe Aiigliae) disponeret, haeresque regni


post

apertis tbesauris suis ad

regem Stephauum haheretur, idemque Henut patri acquiesceret de


in

a;dilicationem novac Ecclesiio Clarncvallis non

dicam

summam

auri

moper eumdem fratrem magna


praecedenti, (|uod

rico episcopo Wintoniae,

causis agendis
regis Stephaui
tis

regno.

Qui

et

Willelmo

fllio

devolione transmisit . Qiiibus ex verbis inlelligi-

cum

comitatu de W'arem conservaei

mus, Rogerium anno


mulli

tamen
esse,

ei,

qu;e ex luereditario jure

competebaut,

cum

B,u'onio sentiunt,

mortuum non

scilicet

comitatus duo

in Aiiglia

princiiiatum super

sed hoc saltem

eiiim potuit Ror/erii


lis

uiium

vel

anno superstitem hiisse. Neque mors vel Romae vel Clarajvalalternm aiinum ignorari.
Scotiw
rer/is.

10. Obttus Davidis

Joanncs
:

prior Hagustaldensis, qui hoc

anno Continuatio-

nem
iii

ilistori;e

Aiiglia el

Simeonis Dunelmensis absolvit, res Scotia gestas hoc modo narrat Daajiud

regni ei contraderet. Consenscrunt in hoc oinnes princi[)es regni, hiimiliatiqiie sunt sub maiiu rcgis Stei>haui, (|ui adversati sunt ei. Conlinuo exiit edictum ab eis [)er omnes [irovincias violcntias comprimi, direptiones interdici milites conduclitios et sagittarios exferarum natioiium a
iiegotia
,

rcgiio

ejici,

nuinitioiiesciue qiias (luisque

iii

sua

vid

rex

Scolia;
Jiiiiii
iii

Karlel

prcssus

infirmitate

possessione
Iiiijns

post

niortcm

Ilenrici

rcgis

(Aiigliae

IX kal.
ci|iis

ohiit,

cujus memnria per omiies geest. Similis illiiis jtrinfiiit;

nomims

primi) conslrnxerat, dirui. Justitia


.

nerationes
in

benedictione

ergo

et

pax iibuiue in rcgno revocata est


Cantiiariciisis iirchiepiscopi
et

Pax

diebus nostris non

divinis

devoliis

Tlicob.ildi

Hciirici

siiigulis (liebus omnes canoiiicas horas etiim vigilias defuiictorum aiidire iion prjclermitofliciis,

Wiiitoiiiic eiiisco|)i oj^era saiicita, ct loti insiilii^ tot


iiniios civili hcllo

ardcnli reddita. Exindo rex Hcndiixit,

lens.

Pricdicabile

quidem

in eo, q.iod

iii

spirilu

ricum ducem Loiuiinium secum


dia aiite

et

concor-

consilii el fdrtitiidinis harbaivTgcntis siiap fcritatem

Nahile

Doiiiiiii coiilirmata.

Werra, quae
inquitMatlh.

sapienter moderatus cst,

(|iioil

in ablueiidis

pau-

XVII aniiis sicvierat


Parisiiis.

hoc tine^iuicvit

l>erum

peilihiis frc(|iieii3, aleiidis(iiie eis et vcsliiii-

dis misericors fuit.

Quod

cueiiobia Saltehoii, Mail-

12. Finis flistoricc

ros, Neubolhlc,
(t

Iloliiicoltran,

Jeddweri, Crag,
rcd-

densis.

Joannis prioris llagustal-

Ad hnnc

Christi

iuinum Joannes prior


suaiii

liipc

(luideni cis

mare

Scotite sila, lcrris ct

llagiislaldcnsis

absolvil

Ilisloriam

viginti

EUGENII

IIT

ANNUS

9.

CHRISTI 1153.
circa
littus

73

uti

quinque aiinoruni, al) aiiuo mcxxx inclioatani, sud anno mcxli obscrvavinuis, ab co Chrisli anno
liic

castra

Cffisaraugustam cepit,
treceRtus, et
lib. 2. Hist.

ad prffisentem
nisnio

bistoiicus unius aniii inctacbro-

amnis a Tortosa usque nomen usque ad eo ampliiis Ecdesias diiatavit . Diagus


Iberi
el Christi

semper

peccat,

indeque annus

mcliii

illi

composuisse Historiam xxv annorum; cum tamcn ab anno mcxxx ad currentem, utroque cxtremo nuinerato, sint tantum anni xxiv. Ca^terum auctor iste res suo tempore gestas narrat neque mirum si aliquando in errorem labatur: cum id non raro
ost MCLiv, et ipse

potius librarius dicit euni

Comit. Barciiion. cap. 1G2, dc muniSiuranae dicti cxpuguatione agit, notatque eam conligisse die vicesima nona mensis
tissimi
castri

Apriiis

hujus Christi

anni.

Idcm auclor
tunc

scribit

Raimundum comitem

condidisse

celebre

monasterium apud Popidetum, locum in dioecesi Tarraconensi situm, in quod introducti sunt moiiachi Cistercienses, et

aliis

scri|)toribus

asqualibus accidat,

uti

passim

ubi postea sepullus est Idel-

monuimus.
13.

Obitiis Eenrici

Eboracensis.

Henricus

de Miirdac archiepiscopi de Mztrdac, Eboracensis

sedem annorum septeni, EuBernardo vita functis, vitain paiitcr cum inorte commutavit, uli refert Guillelmus Neubrigensis auctor aquaiis lib 1, cap. 26: Tres viri memorabiles, iiiquit, et in vita sua amicissimi tempore ilio decedentes, in mortequoquebrevibus
archiepiscopus, post
et

genio

phonsus rex Aragonum, et Cceteri ferme reges, qui post eum fuere, donec Aragonia? regnum Castella; regno accessit; Mamicus hoc anno cap. 18, notat, temporale, post duces si alteiidatur dominiuin Cardonae, immediatos abbates Popnleti, marchionibus, comitibus, baronibus, atqueepiscopos etiam
praeferendos.
16. VidoricB Rogeriirerjis de Saracenis Africce.

intervallis separati sunt,

scilicet

Eugenius papa

Romanus, Bernardus
et

ClarcEvallis abbas, et Henri-

vero Siciiiae rex Saracenos in Africa persequens per amiralios suos cepil Tonitam (seu Tunetum) urbem maximam in Africa, inquit verus

Rogerius

cus Eboracensis archiepiscopus; e quibus Eugenio

Robertus de Monte ad
hic

annum

mclii, qui ideo tain

Bernardo prius assumptis, Henricus


est.

e vestigio
(sc.

seculus

Vulgato autem

duorum

transitu

passim, sed non semper sequentibus annis, unitate addita corrigendus. Anonymus vero
Cassinensis ad

quam

Eugenii et Bernardi) tertio adliuc superstite


toniae

(sc.

annum
:

mclii, cui

etiam unitas ad-

Henrico) Guillelinus olim Eboracensis, qui Vin-

morabatur,

spe

recuperationis

concepta

Rex Rogerius cepit civitatem, quae quondam Hippone regium vocabatur . Hujus
denda, scribit

(nam prior eum deposuerat, secundus, ut deponeretur egerat, tertius deposito successerat) Sedem Apostolicam ceieriter adiit, judicium non accusans, misericordiam humiliter postulavit. Et ecce

urbis, quae Boiia etiam appellata, expugnationis

annus conflrmatur ex geographoNubiensi pag. 88 Fuit expugnata Bona an. dxlviii , ubi ait
:

nempe

Hegiraj

die vicesima octava

Martii

in-

certus de transitu, ex Anglia Eboracensis episcopi


(sc.Henrici) nuntiussuperveniens, verecundissimas

cboato. Pertinuerat boec civitas ad Hammadides, iisque in ea regnantibus a pluribus Christianis

(nempe Guillelmi) preces multnm adjuvit. Sanctus Gnillelmus iti arcliiepiscopatum restitulus. Et quidem Dunelmensis electus qui prior illuc venerat, a domino papa (nempe
ejus
14.

Mozarabibus
tur.

et Africanis

naturalibus inliabitaba-

AnastasioIV),solemniterconsecratus:
Guillelmi)
,

illius
,

(iiempe

Idem geograplius pag. 90 addit, Rogerius cepisse insulam Carconam iu mari ad Orientem ac prope Almulidiam sitam. Capta autem fuit baec insula a Rogerio anno dlvui , inquit idem geograpbus, qui in Hegira; annos usurpat. Cum ad bunc numerum haererem, monuit vir doctissimus, corrigendum esse errorem typographi , et loco
DLViii

qui

posterior
discessit.

advenerat

pendente

adhuc fortuna,

Sed tandem prioris judicii rigore sublato, Apostolica) mansuetudinis clementiam expertus miserante ejus canos papa, cum cardinalibus, et satagente circaejusnegotium maxime quodam Gregorio, magni nominis cardinali, homine facundissimo, et profundissimee astuatque animi vere Romani. Itaque in intetia;
,

legendum, ut textus Arabicus habet, dxlviii. Qua; diligenter examinare visum, ut tandem constet, Rogerium regem usque ad sequentem Christi

annum

grum

restitutus, et pallio

quod nunquam eatenus


sabbato
sancto
ibi

vitam produxisse. Adventus Ricce conjugis Alphonsi imp. in Hispan. Alphonsus Hispania; imperator, qui
17.

impetrare

potuerat
rediit ,

insignitus,

exeunte anno superiori Ricam ducis Poloniai flliam

Wintoniam

anno nempe sequenti, ut

uxorem

sibi copulavit,

nuUum bellum

suscepit.

videbimus. Haec Neubrigensis.


IS. Siurana Mauris eripitur a Raimundo comite Barcinonensi. Raimundiis Berengarins, hujus nominis IV, coines Barcinonensis et Arago-

Sandovalius in Alphonso VII, hujus reginae in Hispaniam adventum deducit ex donatione facta

^ra

Mcxci, monaslerio Naiarensi a

quadam

nobili

femina, Toda dicta,

num

princeps, totus erat in Mauris profligandis

anno quo imperalor accepit uxorem suam Ricam, regnante ipso imperatore

auctor euim de Gestis Comit. Barcinon. cap. 17, Herdfe et Fragae expugatione narrata ; ait Post
:

cum

haec
sti

Miravetum opinatissimum castrum anno Chrinon dicam munitissimum castrum Siuriuiam, sed montana fortissima, et alia plurimum
MCLiii,

Refert filio suo rege Sancio, in tota Hispania etaliam Chartani fol. 202, exeunte Aprili ^ra mcxci datam, in qua legitur, eam scriptam Alphonso imperatore, etreginaimperatrice Germana regnantibus, quia Poloni Germani haliebanturquod eoriim
.

Bahoa.

ToMCS XIX.

10

74
principes regiii Germanici
siuni in Chron.

EUOENII
electores

irr

ANNUS
uti

9.

CHRISTr 1153.
19.

esseiit,

Ascalona a crucesirjnatis capta.


ait

Joan-

reges Bohemiae et Moraviae, juxta Matthseum Pari-

nes de Ceccano in Chron. ad currentem


narrata Anastasii papae electione,
:

annum,

rex protectionem Laudensium adversus Mediolanenses suscipit. Hoc aimo Lau</e?is urbis a Mediolanensibus sub juguni missa;

18. Fridericus

a Ascalona Septembris . Idem habct anonymus Casinensis ad hunc Christi annum o Rcx Hierosolymitanus cepit civitatem

capta est a Chrislianis

XIV

kal.

civcs

duo convenerunl Fridericum regem, convenConstanliae


,

tum

celebrantem ut ei exponerenl, qnas a Mediolanensibus calamitates perferrent, sicut narrant Otto Morena, et Acerbus Morena ejus filius, hujus temporis scriptores. Tristanus Chaicus, lib. 7,
Scripturas ad
la\it,

rem istam

facientes accurate

compi-

ailque

Forte apud

Hermannum

Constan-

Ascalonam quod et legitur in auctario Afflighemensi ad Sigeberti Chronicon et in Urspergensi ac Nangio. Quare Tyrius, qui cuni res ab aliis acceptas non vero a se visas narrat, soepe fallitur, hanc Balduini III Hierosolymorum regis victoriam lib. 17, cap. 21 et seqq., perperam in annum sequentem differt. Eam tamen ejus verbis
; ,

liensem episcopum duo Laudenses cives privatam

referemus.

Cum

visuin esset Hierosolymitana: urbis

ob rem in Cermania negoliantes, Abernandus, cognomento Alanianus, et Homobonus de Magistris: qui

dum

in aula spcctant

novam heroum

speciem,

frequenliam ct rcrum majeStatem, animadverterunt crebris tcnuiorum quead Cirsarem injurias, oppressionesquc potentiorum, et Cccsarem a?qua omnibus et justa
relis deferri

hominum

pomeria civitati adjacentia, undc civibus multa erat commoditas, dilatare, anno mclii Ascalona in littore maris sita obsidione cincta, interfuere Futcherites patriarcha Hierosolymoruni, et alii nonnulli episcopi ac abbates et principes laici. Frequentibus etiam nunliis talipham ^gyptium sollicitant (nempe Ascalonenses) quatenus mature

praestari

jubere

patria;

publicam causam agere

procuderet subsidium, alioquin in proximo se deCapta tandem civitas, sed duodecima mensis Augusti, ut scribit Tyrius verum hoc anno, die decima nona mensis Augusti, uti jam diximus. Balduinus
fecturcre signiflcant .

inslituerunt

Fridericus dari

locum jubet,

ut

accedant. Interrogati, qui essent, \el quid peterent...

non anno mcliv,

die
;

Abernandus

lingna; Germanicre

peritus

Laudenscs, inquit, sumus,

omnium

qui vivuntmi-

serrimi, et qui a Mediolanensibus ea patimur, qua; ne barbari quidem pati hostem cogerent . Eorum

inatris consilio urbem fratri suo adolescenti, domino Amalrico Joppensi comiti, libcraliter con-

rex

conventus miserlus est. a Exaula Casaris deligitur Sicherius, diligens et impiger juvenis, cui etiam
injungitur, ut

cessit, inquit Tyrius. Teinpus vero captae AScalona; recte a Joanne


dit prior

Geccano notatum
cap.
est a

fuisse osten-

quantum

posset, viva oratione cauo.

Vosiensis in Chron.

5j,

ubi att:

sam Laudensium commcndaret


in

Ubi Sicherius
impedire, ne

Ea tempestate capta

Italiam adventavit,

nonnisi lacrymis Lauda;

infra

regcBalduino Ascalona octavas Assumptionis Dei Genitricis ab Incar


;

excipitur, et conantur cives

eum
is

natione Domini mclvii


successor Eugenii

sed

Icgendum MCLin, ut
subdit
:

Mediolanum
et

petat.

Scd frustra,

in

eam urbem

ipsemet Vosiensisostendit,

cum

Aiiaslasius

proficiscitur, a ubi senatui litteras regias exliibet

anno

illo consecraticr.

Scriptor

commendationem rei Laudensis exponit, quae haud secus accepta sunt, ac Laudenses praidixerant. Nam absque uUa Casaris reverenlia, perciti ira et quodam furore, consules
in

mandata

tabulas ipsas in tcrram clisere, et pedibus conculcanles, ceras quibus obsignala! erant fregerunt,

regem Hierosolymorum diebus S. Dei Geiiitricis Puriflcationi proximis procinctUm niovisse, etdiurno bello incessantcr perdilrasse usque in festum Assumptionis cjusdem sacratissimo! Virginis , ac proxima die illius festi turrim cum suis machinamentis
Auctarii Affli^heniensisad
mcliii
ait,

annum

imaginique Cssaris insignem contumeliam fecerunt.

inuro admovissc,
sissc,
illc,

Quod videns Sicherius

ct

sibi

detcriora

metucns, inter obslrepenlcm mnlliludinem effugium invcnil, et noclu Laudem repclit ; (]uid
cgerit, vidcrit, (|uove in jjcricnlo fucrit, crtarrat.

et tertia die ad murum accesQu;c post^iuam fuse rctulit, subdit Vir qui prffisens i"uit, et oinni tempore obsidionis
:

in exercitu duravil, (|uod vidit nobis narravit .

20. Moritur Theodotus patriarcha Constanti-

Inde

in

Gcrmaniam

conlcndit.
sa'va
;

Laiidciiscs

vero

nopolitanus.

Mortuiis cst hoc aniio Theodotus


Juris Gr;cco-Roinaui
ct

trcpidavcre, ct sane

consilia advcrsus cos

patriarcha Constaiitiiiopolilaiuis, qui jiixta sciiem

Mcdiolani tractabantur
noris,

scd sivc iicenilentia faci-

episcoporuin Byzanlii
Nicolao
cxcodit
tidis.

lib. i

nc

his in

Ca^sarcni pcccar^uit, sivc bellum

IV,

Musaloiii

dicto, successit,

quem

quo cum
Italicum
;

Papicnsibiis dctinebantur, ab ea cogita-

tione avcrterit, in inccrlocst .

Nalum
rcgis

indc bcllum
in

Neophytus inctusus ex Mansionc EvergeT'triim(iuc prffilcriViisit Baroiiius, (I) ct Onuiii


,

Ualiam expcditio ad annum se(|ucntcm pcrlinct. Porro


Fridcricus Constanti;c A' Ical. Aprilis Conslilu tioncin
dedit tom.
ii

scd

prima Fridcrici

iiicditam

Bullarii CasiiienSis pag. 171 rccilatam.


r.rjBonnim ClirniioKiki,
l,c

Chrou. qui lcgcrat scricin illam tlinc pro Theodoto pcrpcrani Thcodosium liabet, ct Ncophytum inclusum pr;ctcriiiitlit, (juia cxeinplar hiaiicum naclus fucrat.
phrius
ob monmneritornm defe^jlimi fippc mimrs (n-cnr.llc 0/iWis Clin.itmnm in qunltior i>iUnarchalus dK/extus. \'m-

(I) l)c iiiilriarchanrm

(^\m

Rnroniiis, Pagiire el ilantlna Ipge


:

cliibcnl, consuias opiis


siis,

cgregium Micbaelia

(Ini.-n

Ord. Pr.Tilicalorum

1740, 3 vol.

in-tol.

Tiikinvr

ANASTtASU IV ANNUS

1.

CHKJSTl lloA.

T5

ANASTASIl IV ANNUS

1.

CHRISTI 1154

1.

Anuus incipit Redemptoris niillesimus centesimus quinquagesimus


quo Gerardus
quartus, Indictione secunda,
cardinalis legatus missus antea ad

Legalio Anastasii papte spreta a Friderico.

necnon reiiquias

sanctae

Luciw

virgipis.

Fecit

etiam palatium apud Sanctam Mariam Rotundam, Dedit Lateranensi BasiliciE Ecclesiam Sancti-Lau-

Fridericum, re infecta dimissus

cum

dedecore,

moritur in via. Jam anno superiori dictum est, hanc fuisse legationem missam in Germaniam ad absolvendam causam Magdeburgensis Ecclesia;, quam [ut vidimus) Eugenius papa moriens bene inclioatam reliqueral. Sed haec de Gerardo, et quid post beec per Anastasium gestum fuerit, Otto ita A quo Anastasio dum cardinalis quidam, narrat Gerardus nomine, ad teripinandam Magdeburgensis electi causam missus fuissetj ac principem in
' :

CampoMartio cum onuiibus domibustam quam juxta palatium cum omnibus tenimentis ejus et pertinentiis. Dedit eidem Ecclesise Lateranensi caliceni argenteum cum patena
rentii in

sub palatio

operose factum, pensantem uiarchas quadraginta,

eadem
set,

civitate Natale
ibi

Domini celebrantem
secus
illius

adiis-

thuribulum argenteum pensans marchas septem, candelabra argeutea pensanlia undecim, oplimam planetam albam cum auriphrygio adiuirabili, et pallia diversa, et plura alia ad ornatum altaris Ecclesia;. Obiit Romae quarto nonas Decembris, et tumulatus est in ipsa Lateraneusi Ecclesia in porphyretico sepulchro . Haec ibi. At sedes diem tan-

cum quaedam

nutum

tractare

tum

vacavit.
3.

velletjindignationemejus incurrens, infectis negotiis pro quibus venerat, mandatis severioribus inglorius redire coactus, in via etiam
vita decessit.

Verum manno
tiis,

cum Cuic(novo archiepiscopo ab ipso intruso) nunnon solum facti sui ratihabitionem, sed etiam
princeps missis ad Anastasium
:

In locum autem Anastasii subrogatus est Hadrianus natione Anglicus ex episcopoAlbanensi, Nicolaus dictus, de quo ista in codem Vaticano Codice habentur Fuit natioue Anglicus de Ca:

stro Sancti-Albani, Nicolaus


tatis suae

pallium obtinere
scandalo
dierant.
in

qui ne

eum fecit, non sine quorumdam unquam id fleret, immobiliter

nomiue, qui pubertempore, ut in studiis litterarum proficeret, egrediens de terra sua et cognaUonesua, pervenitad Arunlatam, ubi cum in scholis litteris
vacaret,

fixum Romanos tenere, a proprio ipsorura ore auEx hinc non solum in sfEcularibus, sed et
Ecclesiaslicis

Domino

factuiu est, ut ad Ecclesiam

negotiis

disponendis

auctoritas

principis
in

plurimum

crevit . Cuni decrevit religio

habitum, canonica professione, susciperet. Proficiens autem, Deo auctore, de bono in melius, prioratura
facta

beati Rufl accederet, et in ea reUgionis

animo

ejus, et temeritas in

violandis juribus

in ipsa
tiffi

Ecclesiasticis in dies

ferme singulis, suae ciae specimen Christiano indignum principe daret,


2. Morittir Anastasius

magis magisque aucta, annis ipsius in Ecciesiam contuma-

drianus IV.

Moritur hoc anno in fine ipsius, Anastasius pa[ia, nimiffi facilitatis reprehensus de quo ea, quae in Codice Vaticano Romanorum Pontificum reperimus scripta, prodamus in lucem,
:

IV

eique sitccedit Ha-

domo prius obUuuU, et postmodum abbaapicem de communi fratrum voluntate conscendit. Accidit autem, ut pro incumbenUbus Ecclesiae sibi commissae negotiis ad Apostolicam Sedem veniret, et peractis omnibus causis pro quibus venerat cum redire ad propria vellet beatae memoriae Eugenius eum retinuit, et de communi fratrum suorum consilio iu Albanensem episcopum consecravit, Processu vero modici temporis,
, ,

videUcet

Isle

Apastasius papa Quartus inventa

cognita ipsius houestate et prudentia

corpora SS. Rufinae et Secundas collocavit juxta baptisterium Lateranensis EcclesiEe a latere ejus-

suo

cum

stolica)

de latere ad partes Norwegia; legalum Sedis ApodesUnavit, quatenus verbum vitae in ipsa
,

dem

prope apsidem,

et contra

eamdem

apsideni

provincia prsdicaret, et ad
tenti

recondidit corporasanctoruiu Cypriani et Justina',

'

ui. Fr.ia Frid.

I.

u.

c.

lu.

faciendum omnipoDeo animarum lucrum studeret, Ipse vero tanquam miiiister Christi, et fidelis ac prudens dispensator mysteriorum Dei, gentem illam bar-

7fi

HADRIANI
rudem

IV

ANNUS

1.

CHRISTI 1154.

liaram ct

in lege Christiana diligenter in-

bras propulsavit. Gaudet Sedes Apostohca viduitatis

struxit, et Ecclesiasticis

erudilionibus informavit.

suaj

solatium

consecuta
oriri

Divina itaque dispensatione Apostolatus sui diem prffiveniens, defunclo papa Eugenio, et Anastasio

Ecclesiae

lucem novam

videntes, et

gaudent omnes ipsam

usque ad perfectam

dieni crescere prsestolantes.

locum ordinato, ad matrem suam sanctam Romanam Ecclesiam, auctore Domino, remeavit, relinquendo pacem regnis, legem barbaris, quietem Ecclesiis, ordinem clericis el disciplinam, et Deo populum acceptabilem, sectatorem bonorum
in ejus

Sed gaudet praccipiie noster Occidens, quod velut Oriens novum lumen influere promeruit orbi
terrae, et solemClirislianitatis,

qui versusOrientem nuper occubuit, divino munere Occidens restauravit. Nos itaque, pater sanctc, honori vestro magnifice coUa3tante3,etdivinae majestati magniflcen-

operum.
Transeunte autem modico temporis intervallo, obiit Anastasius papa. In secundo die convenientibus in unum pro eligendo sibi pastore cunctis episcopis et cardinalibus apudEcclesiam Beati Petri, non sine divini dispensatione consilii factum
4.
est,

tiam devotis inde laudibus prosequentes, paternitati vestrae, de cujus fervore flhali devotione confidi-

mus, vota nostra famiharius aperimus.


quanto fidentius

Si

enim
desi-

carnalis filius carnales atfectus patri fidenter aperit,


spiritualis spiritualia potest

utiiiejus personam unanimiter concordarent,

et

papam Hadrianum

a Deo electum

tam

clerici

deria reserare? Sane inter cacteras affectiones noslras non mediocriter affectamus,quodcum divina

(luam laici pariler conclamantes, eum invitum et renilentem m Sedem B. Petri inlhronizarent, Duo auctore, quarto (tertio) nonas Decenibris, Dominicaj
Incarnatiouis anno mcliv, Indictione lertia ccepta

dextera reverenhssimam personam vestram, tan-

quam lignum
tualiter

vivificum in medio paradisi spiriplantandum duxerit, et de terra nostra in suum pomcerium transplantandum summopere
:

mense Seplembns. Erat autem virvalde benignus,


mitis et patiens, in Anglica (Grreca) et Latina lingua
peritus,

studeatis fructuosis operibus et doctrinis Ecciesias

omnes

ita

reficere,

quod beatam dicant omnes


beatitudinis nationem. Illud
spiritus pro-

sermone facundus, eloquentia


,

politus, in

generationes vestrae

cantu Ecclesiastico prajcipuus, praedicatoregregius, ad ignoscendum velox ad irascendum tardus


hilaris dator,

quoque sincero corde sitimus, quod

eleemosynis largus, et oinni morum compositione praeclarus .Haecibi reliqua inferius


:

cellarum, qui dignitatum culniina vehementius consuevit perflare,nunquam a sanctitatis studio vos
avellat
:

ne quod

absit, altius dignitatis fastigium


et illud in-

suis locis.

gravius proecipitium subsequatur. Sed

Post hapc

autem Hadrianus papa, audito ad-

time affectamus,

utcum universarum Ecclesiarum


onus ve-

ventu Saiernum Willelmi regis Sicilite , inquit saepe citatumsuperiusRomualdi Clironicon, Henricum cardinalem SS. Nerei et Achillei ad euni
misit,

ordinatio ad vos perlineat, tales ordinare curetis


sine dilationis dispendio cardinales, qui

strum

sciant, et velint, et valeant su|)portare,


patriae
,

non

quem

rex recipere noluit, sed

Romam

re-

dire pra^cepit, eo
regi porlabat,

quod
Sicili;B

in litteris Aposlolicis, (juas

papa

eum non regem,


Romana
.

sed Wiliel-

propinquitatem generis qualitatem, aut potentiae quantitatem, sed quod Deum timeant, avariliam odant, jusliliam sitiant,
respicientes ad
et zelo ferveant

mum dominum
turbata est
et

nominabat. De quo facto


curia contra regera

Hadrianuspapaeltota

animarum. Necmodicum nostrum movet affectum, ut cum Ecclcsiis supra modum


officiat

commota

indignitas ministrorum,

summa

soUicitu-

ad HadrianumpaMoritur hoc anno Anglorum rex pam littercB. Stephanus, de quo S. Bernardus in Malachia ait, ob dissensiones inter ipsum et Eugenium papani
5. Ilenrici II recjis Anrjlioe

super dignitatum, vel praebendarum coUatione vestram conlinget requiri providentiam, ne quisindigniis irruat in patrimodine vigilare curetis,

cum

nium

Crucifixi.

Cum autcm

felix terra, felicis re-

vetuissc cpiscopis, nc se conferrent ad Romanum PontiGcem. Successit autem in rcgnum Hcnricus

demptionis origine, conversatione, ac Sanguine Cliristi consccrata, qiiam Christiana de.votio pra;cipue
venerari tenetur, tantis, sicut oculata flde
novistis, perturbatiir

dux Normanniaj, filius Mathildis inipeiatricis, (jui repudialam a Ludovico rcgcFrancoriim Elionaram in uxorein duxerat. Hic rebus compositis, anno sequcnti in Angliam transfretavit, ubi fuit mira omnium concordia reccptus in regem. Ha}C Roberlus in Appeiidicc ad Sigeberlmn. Hic ipse Henricus rex Anglitc, ubi acccpisset

nationum incursibus, abo,

desiderio dcsidcramus , minationibus polluitur quod ad ipsius libcrationem vestra; sollicitudinis


vires accingatis. llUui

autem ohm rium Conslantinopolitanum, nunc


lalum,
<|uis aflcctarc

illustre

impe-

graviler deso-

noii

debeat, ut vestra provi-

Hadrianum gcntilem suum crcatum csscRomanum


Ponlilicem, ad ciim
lias

dcntc prudcntia, consolalionem rccipiat opportu-

litlcras

dcdil, qua; intcr


' :

nam? Siquidcm
ct

ct lionoris vestra)

coiisiderationis,

Epislolas Pclri Blcsensis cusa; habcntiir


;

coinmoditatis
ut

communis

ffinulatione affectare

quia sicut n Aures nostras aura dulcis afllavit acccpimus, creationis vestrai novitas lan<|iiam aiirora rutilans desolationis

RomaiuT

Ecch;sia; tene-

l'tl. Illi'<. I'p.

fl.Xlll.

promotionc divina universali circa omniiim Ecclesiarum iiiforiiialioncm ac rcformationem assiiliie vigiletis. Conndiiiius aiitein in Domiiio, ct speramus, quod siciit de virlule in virtutcm, clde lumore iii hono-

dcbemus,

qui

pr.Tsidctis

Ecdcsiae,

HADRIANl
rem
divinilus sublimali,
;

IV

ANNUS
cxi-

CHRISTI

54.

77

secundum ipsonim
sic

genliam lucere curaslis

ad Apostolica} suhliqui se abscou(alia

placandum, ejusque offensam a populo suo averteiulain inteiuleret. ILxc ipse Otto, {|ui res
matur,
bellicas ab eo iu llalia gestas exacle pergit descri-

niitalis a|ticem evocali subjectas Ecclesias illnstrare

ac inflammare curabitiSj ul non

sit,

bere,

dat a vestro lumine et calore

relicluri

post

deiise

decessum vestrum
nativitalis
veslra?,

vestigia saiictilalis, (|uol1 terra

quae de

fclici

jucundatur ori-

gine, de lelici line poteril felicius in


riari.

Domiuo gloDenium paternitatem vestram et speciali


statum regni nostri in ser.

consulat qui ista cupit, Extat et Lauscriplum aiitiiiuum Cbroiiicon, lioc amio incboatuin ab auctore tenii>oris liujus OUone Morena qiii prasens aderat, et absolutum ab ejus lilio Acerbo Morena de rebus gestis a Friderico iinperatore in Italia usque ad

quem

annum

Redemptoris mil-

confidentia requirimus et rogamus, quatenus nos


et famiiiares noslros, et

lesimum centesimum sexagesimum octavum. Sed quod scbismatiCcB esset factionis homo, et addictissimus schismatico imperatori,
claudicare cognoscitur.
ssepe

monibus

et

oralionibus vestris specialiter babere


Ilacteuus rex Anglice

altero pcde

dignemini commeudatos ad Hadrianum papam.


6.

Hoc

ipso

anno

',

vir Apostolicus

sanciilate

Fridericus

liam.

Post baBC auteni boc anno Fridericus rex mense Octobris cum exercitu in Italiam descendit, atque ad evitandum tyranni nomen,quod in transitu milites ob penuriam locis sacris damnum hand mediocre intulissent, collectitia pecunia sa-

cum

exercitu deacendit in Ita-

clarus, Wicelinus episcopus Aldemburgensis, qui

tisfaciendum curavit.
rat
'

Rem

gestam eodeni tempore


sic

Wandalia annis triginta Evangelium praidicavit antequan) crearetur eiiiscopus, uberesqiie ex suo Apostolatu fructus collegit, miraculisquoque celebris ex bac vila decessit. Hoc itidem anno, sexto kalendas Julii, ex hac vita in cselum migrat sanctusLambertusepiscopus
in Olsalia atque

consignatani Olto Frisingensis, qui aderat,


:

nar-

Venciensisin Gallia, qui ex monacbo Lerinensi ad

Denique miles per clauslra montium transiens, ob difficultalem locorum victui necessariainvenire nequieus, dum penuriam magnani (quod in exercitibus moleslum esse solet) pateretur, nonnuUasacra loca violarat . Ad ht-ec, quamvis prcTedictam necessitudinis excusalionem habere
B

regimen ejus Ecclesiae a Deo vocatus, inira claruit sanctilate, eadeinque plurimisroiraculis illustrata.
Res ab eo prajclare gestae scriptis mandatai sunt ab ejus ffiquali, qui complures ex illis ipse vidit. 7. Patriarcha Antiochenus quanta passus a
principe.

Quod ad res pertinet Orientales


:

^,

hoc

viderentur, expianda, rex in toto exercitu collectam


jubet, et sic non modicam coadunatam pecuniam per quosdam religiosos viros duobus episcofieri

tempore

Almaricus patriarclia Antiocbenus infensus redditur Rainaldo principi Antiocheno, a quo tractatur ignominiose nimis nam incarcerem
detruditur, et capite melle delibuto, muscis exponitur sub ardenlissimosole. Liberatur tamen opera
regis Hierosolymorum. Sed ultus est Deus sacrilegium, ingeuti immissa penuria, tradi-

pis,

Tridentino

scilicet

et

Brixinorensi, remitten-

dam,

ac per singula sanctorum loca, qua;

damnum
com,

passa fuerant, dividendam slatuit, pulchre

Balduini

muni

utilitati
:

consulens,

pukbre

rectoris officium

implens

ut

maxima adorsurus

negotia

ante

toqueeodem principe
pluribus Tyrius.

in

manus hostium. Sed hKt

omnia reclorem et plasmatorem omnium, sine quo nihil bene inchoatur, nihil prospere consum'

'

Craut,
I.

tiist.

Eccl. Sas.
1

I.

VI. c. 3(i. et sup.

c.

li',

\c

Ot. iuFrid.

1.

ii.

c.

11.

Tyr.

xviii. c.

et 18.

Aiiiio periodi

Graeco-RoinaMae

6647. Anno ^rje

Hispan.

1192. Anno

Hegirai 549, inclioato die 18 Marlii, Fer.

5.

.lesu Ctiristi

l.v,.

Hadriani IV papse i.

Friderici reg. 3. Manuelis

Comneni imp. 12

1.

Moritur Anastasius
Anastasii

IV PP.

A num.

ad

5.

IV

Pontificatiis brevis fuit,

cum

Vaticanus ciijus verba recital Baronius, Onuphrius in Chroii.et Sigonius in IIist.de Regn. Italiie anno

nnno superiori die nona mensis Jiilii ad culmen Apostolicum evectus fuerit, et, ut habent Codex

cunenti, / F?io?ias

Oecewim, seu diesecunda

illius

mensis vivere

desierit.

Quare sedit tanluni aiinuni

78
unum, menses qualuor,

HADRIANI

IV

ANNUS

1,

CHRISTI

1154.

dies viginti quatuor, ut

dinis Sancti-Benedicti, et

quicumque eum hac


certum
in

in

Iradunt Broniptonus in Chron. pag. 1042, auctor Fasciculi Temporum, Mattiiaeus Parisius, Martinus

re secuti sunt, plane errasse


4.

esse debet.

Moritur Rogerms
refert ex

Sicilice rex.

Polonus

et scriptor

Magni Cbronici Belgici

p. 174.

num. 4
Siciliffi

Romualdo

Baronius Chron. Willelmum

la Necrologio Casinensi a Caraciolo edito, et ia Chron. Joannis Ceccani, ubiejus obitu? cum die nonas Decembris connectitur, dies ejus sepulturas

regem, qui Rogerio

patri successerat, no-

luisse recipere litteras Hadriani papae, quia

eum

notatur.
2. Beneficiis fuil ertja

sem.

Joannes Diaconusjunior
:

Ecclesiam Lateranenin lib.

de Ecclesia

non regem, sed Willelmum dominum Siciliae nominabat . Jam veroBaroniusannoMCLii, num. 10 dixeral, Rogerium, teste Romualdo, eo anno vita functum, ibique poUiciti sumus, nos hic eum ad
praesentem

Lateranensi, cujus erat cauonicus, de Anastasio IV


scribit
a

annum

perveuisse demonstraturos, et

sinistro latere Basilicae est altare B.

Ma-

riae de Reposo. Ibi juxta jacet Anastasius papa IV, qui fuit Sabinus episcopus, in mausolaeo porphy-

ritico praeclaro

opere sculpto, in quo olini jacuit Helena mater Constantini imperatoris quod videlicet mausolaeum de Ecclesia, quam idem impera:

anno superiori testimonia attulimus, quibus eum eo anno adhuc in vivis fuisse constat; sed boc caput magis discufiendum, ut huic controversiae ei tandem longus dies ponatur. Anonymus Casinensis, qui in editione Caracioli hoc anno rectae Chro Obiit rex nologia; insistit, in Chron. scribit Rogerius mense Fehruarii die ultimo. Obiit Anastasius papa, et Hadrianus papa eligitur , quae
:

tor ad
verat,

honorem

ipsius matris extra

urbem

fabrica-

idem papa reportari

fecerat.

Hic unice ac

devotissime dilexit prae omnibus istam Ecclesiam, antea dum esset episcopus, atque in Apostolatu su-

ideo tria ad

unum eumdemque annum

pertinent.

In veteri Nccrologio Casinensi, a Caraciolo edito,

blimatus, postea

plurimis beneficiis honoravit.


canonicis
prrrfatce

ad

III iial.

Martii legilur, Rogerius rex Siciliae .

Nam
fecit

duo

privilegia
,

Basilicse

Tum

A' kal.

Rogerius comes

solemniter condidit
2.

pliirimaque in ejus gratiam


succedit.

VI idus Februarii;
regis Rogerii.

Sicilice. Antea ad Balbiria regina uxor magni

ibidem sigillatim memorala.

Hadrianus

IV

ei

Nicolaus

Ex quibus eruitur, Rogerium


hccc

die

car-

xxvii mensis Februarii vita funclum, el postridie


terrae

dinalis Aibanensis postridie, ut habet

idem Codex
Huic

mandalum. Ad

morlis Rogerii regis

Vaticanus, inthronizatus
siensis

est,

recteque scribit Vo-

tom.

ii

Biblioth. Labbei pag. 308:

epocha, unanimi consensu auclorum et antiquorum scriptorum nativorum confirmatur, et nonnisi a quibusdam scriptoribus modernis rejicitur. Peregrinius in Notis ad anonymum Casinensem Regis Rogerii anpag. 131, ad hunc locum ait
:

(nempe Anastasio
extitit

IV] successitHadrianus papa, qui

canonicus de Sancto-Rufo, etcoronatus feria sextai);dies enim terlius mensis Decembris hoc

anno
citato

in feriam

sextam incidit. In Codice Vaticano Transeunte modico haec verba ieguntur


:

num

et

diem obitus

rite liic

consignari antiquae
ut dicam ad

chartulae et auctorcs conscnliunt omnes, quin nec

temporis intervallo, obiit Anastasius papa. In secundo die (tertia scilicel Decembris) convenienti-

secus cjus tumulus capiendus

est,

annum

mclxxii (vult Peiegrinius aliquos Siculos


Incaruat. biennio
anticipasse;

bus in

unum

pro eligendo

sibi

pastore cunctis
Pelri,

^ram
nos

episcopis el cardinalibus

apud Ecclesiani B.

inscriptiones plures posl Rogerii regis


posita;, sicut

verum hai mortem anRomualdus

non

sine divini dispensatione consilii factum est,

plura Epitaphia sepulchris a poin

ut in ejus personain unanimiter concordarent; et

steris inscripta

fuero) nec ipse negat

papam Hadrianum

Duo clectum tam derici

Salernilanus,

quam

laici

pariter conclamantes,

eum

invitum

et

renitentem in Sedem B. Petri inthronizarent, Deo auctore, quarto nonas (legeiidum cuiii Baronio in

aliam ab hac sentenlia a suiiimo laudatur viro (ncmpe a Baronio loco jam citato) r.uillulmum enim verhis paulo ante relalis
qui

coronatum
tnndo usus

j^rodidit

(nempe Romualdus)
:

in

regem
ro-

margine,

tertio nonas)

Decembris Domiiiicai In:

biennio ante Rogerii patris


ibi

carn. an. mcliv, Ind. iii. Baronius nuni. 3 jam Fuit nalione Angliex eodem Codice scripserat

mortem aimorum numero; sed


non
sic
filius,

nempe
:

dein Rogerii

designans obitnm,
Rogcrio, Willolmus
annis, et mensibus

iii(|uiens

Defuncto

cus de Caslro Sancti-Albani, Nicolaus iiomine, qui puberlalis suse tempore, ut in sludiis lilterarum
proficerel,

qui

cum

patre
illi

duobus
iii

decem regnavcral,

regiii
:

egrediens de terra sua et cognatione

adniinistralioiicm successit . Pergit Peregrinius

sua, pervenit ad

Arunlatam (iegendum Arelatum, seu Arelatem, septem tanluni lcucis ab urbe Avenionensi, juxta cujus muros erat monasttMiiim Sancli-Bufi, in quo Hadrianus |)rimum canonicus
regularis el j)0slea abbas faclus est, dissitain) ubi

Willclmus

itatiue

rex coronatus in aiino mcli,

mcnsis Fcbruarii anno menses sui regni decem nuincrabat. Porro eodem anno mcliv, mense Decembris defunctum (luoque papam Anaslasium, ele-

mensc

Maii, utitiue in cxitu

MCLiv, annos duos el

cum

in

scholis litteris vacarel, a Domiiio facliim


ati

osl, ut

ad Ecclcsiam Bi

Biifi

accederet, el in ca

rciigionis

habitum,
.

facla cnnoiiica professione, sus-

ctumque in papani Hadrianum est scriptoruin omniuni constans asscrtio . Rar;. Annus cjtis mortis magis probatur.

cipeiel , uti

111110

mcxlvi hise iiarravimus;

ii.tiii

(lulphus dc Diceto scriptor ffiqualis in imagine Ui-

Trllliemiuin in Chron. qui euiii facit abbiilein Or-

stonarum, pag.

t>77,

de Rogerio loquens

ail

Cum

HADRIANI
ageret in extremis, relicjuit
filiiini

IV

ANNUS
Wil-

1.

CHRISTl 1154.

79

et filiam

lelmum

mus

Constantiam; annus millenus centesiquinquagesimus quartus tunc temporis efcl

tiam, ut oi)timi pafris acta contemnerct, suaciuc indusfria curi;T' statuin in nicliusreiormatuni pes-

fluebat ,

In Chronico Clarevallensi

exarato ab

anonymo Clarevallensi, el ab anno mcxlvii usquc ad annum mcxcii perducto, ac a Cliifnelio publicato, Rogerii regis inors

cum hoc anno


obitum

etiam

alli-

gatur,

falliturque

verus Robertus de Monte in

Chron.

dum

Rogerii

cum

an.

mcliii

sumire permitfercl. Unde cl ciuos ianiiliares pater habuerat, eos partim condcmnavit exilio, parlini carcerum conclusit angusfiis . Ad 8. Morititr Stephanus AnglicB rex. num. 5. IIoc anno rexAiiglorum Sfepbanus, miles egregius et menfc piissimus, ocfavo kalendas Novembris diem clausit cxtremum , inquit Mat-

IV
IV

kalend. Martii, et Anastasii niortem

cum

cur-

thseus Parisius in Cbrouico. Ilenricus vero hujus

renfi alligat;

secundus quidem error

levis, et loco

primus eo minus excusandus, quod Robertus iste de Torinneio auctor Chronici a Dacherio in lucem emissi Robertus de Monte vulgo appellatus, hoc anno abkal.,

legendum //

kal. vel /// kal. sed

nominis II, qui ei successit, hoc vel sequenti anno Hadiianuni papam de more Christianorum principum, litferis el legatione veneratus est. Exfat inter Petri Rlesensis Ei^istolas una, quam ejus noniine ad Hadrianum papamscriptam, Baronius qui

bas S. Michaelis in periculo maris creatus fuerit,


ut testatur Chronicon S. Michaelis a Labbeo tom.
Riblioth.
i

eam
alia

refert afflrniat, et ejus lectio indicat; licet ea

Epigraphe non insigniatur quam


et

ista

Ad

vulgatum. Licet aufem Robertus


incipiat,

annum

N. Pontificem Romanum,
talis rex.

infra

Tali papce,

a kalendis Januarii
locis res inter

pluribus tamen in
et

primuni Januarii

diem Paschatis
usurpet in

transaclas ad prajcedentem refert. Quarevereor, ne

utrumque annos numerandi


variis Chronicis exscribendis;

modum

prseserfim

cum

de

rebus extra Galliam gestis sermonem habet.


6. Rucjeriiis inter illuntriores

principes ntime-

Baronius aif, 9. Ei succedit Henricus II. Ilenricum II anno sequenti e Normannia in Angliam venisse, ct in regem ab omnibus receptum fuisse, quam in rem laudat Robertum de Monte vulgafum, quod et in genuino etiam habetur; hic enim, ut notat Dacherius, qui illum publicavit,
post recitafam

prima parte pag. 260, refert anfiquum indiculum principum Beneventan. in quo legitur Rogerius rex magniflcus AfricSB et Siciliae in ducafu regnavit annos iii, et
randus.
in
:

Peregrinius

morfem

Gisleberti episcopi Picta-

viensis alia

mense

vi,

rex annis xxii,


dicit) et

(sed

librarius
iii,

annum
anni
rex

unum
annis

plus

cum

fllio

annis

(qui

incompleti numerandi). Guillelmus


xii

filius ejus

Quare cum certum


vivis excessisse, ante

sit

Guillelmum
ultimis vitae

anno mclxvi e

praesentem anIs

non refert, quam quas jam in vulgato sub ejus nomine Chronico legebantur. Verum sive verus Robertus de Monfe id scripserit, sive librarii Chronicon ejus corruperint, certum esl, Eenricum currenfi anno in Angliam venisse, ibique XIV kal. Januarii, sive Dominica ante Nativitatem Christi coronatum esse Londoni;B id enim novus chronographus Saxo Guillelmus Neubrigensis I. 2,
;

num

Rogerio pafri non successit.

cap.

1,

Gervasius in Chron. Hovedenus, Malfha;us

annis multarum gentium manubiis locuplefatus,


in extrema

Parisius,

Panormi

parte mirifico opere

arcem

prodidere. Addif Neubrigensis

chronographus Andegavensis aliique A Normannia in


, :

jam vetusfatecollabentem inftauravit, quam suam et fufurorum omnium Sicilia; regum sedem constituit. Licet enim ipse et successores Neapolitano regno potirentur, ut famen tenaciores rebellibus
in Sicilia Saraceuis frenos imponerent, el ne nova,

Angliam veniens, ba^reditarium regnum suscepit, contlamatus ab omnibus et consecralus mystica


unctione in regem, concrepantibus in Anglia turbis : Vivat rex. Prioris quippe regni sub quo tot

mala pullulaverantj
clara
illi

infelicitatem experti^ de

novo
prae-

qui reliqui supereranf, vel qui vicinam Africam incolebant, Saraceni molirentur, in urbe Panormo
regia longo tempore resedcre. Pacis ac belli vicis-

principe meliora sperabant. Praesertim

prudentia,
:

atque constantia

cum cum

zelo

situdinem

ut nullum regum aut parem habuerit. Ingentes thesauros ad regni munilionem, posteritati consuifa

alfernavit,
Etate

principum sua

magni jam principis, in ipsis suis primordiis prsferret imaginem. Denique edicto prfficepit, ut illi qui e genfibus exteris in Aninesse viderentur
et

lens coacervavit,

et

aedes

plures

sacras

insigni

opere erexit. Uenique

et Anfusus, qaibus verissima pafernae virfutis effulgebat efflgies, morfui fuissent, Guillelmo quia alius legitimus et haeres nul-

cum

Rogerius
in

duo majores ejus natu

filii,

gliam sub rege Sfephano, |iraedarum gratia, tanad milifandum confluxerant, et maxime Flandrenses, quorum magna tunc Angliae incubabat niultitudo, propriis regionibus redderentur,

quam

fatalem

eis

diem consfituens, quem


disciplinee

in Anglia su:

stinere cerfi foret discriminis . Paulo post


blica;

lus supererat, regni


sibi

diadema imposuit, eumque

quoque
et ut

Puimprimis sollicitudinem

regni consortem ascivit.


7.

habuit;

legum vigor

in Anglia revivisceret,

Giiillelmus filius et successor ei valde dis-

similis.

qui sub rege Sfeiihano extinctus, sepullusque videbatur, cura propensioresafegit. Usquead huiic

Guillelmus rex
potestatis,

, inquit

Falcandus in

Hist.
trifE

de

Siciliae

calamitalibus pag.

C-i2,

cum

pa-

solum
in

non etiam

virtulis hseres

annum novus chronographus Saxo Opus suum perduxif, qui cum narrat morteni Guillelmi Primi
Angliae regis,
ail, sc

existeret,

tantam

est

primum

efferatus

amen-

nonnunquam in ejus cjir/a fuisse.

80

HADRIANI

IT AMNITS 1.

CHRISTI 1154.
sancti

10. Obitus S. Guillelmi archiepiscopi


censis.

S.

EboraWillelmus Eboracensis archiepisco-

translationis

confessoris

censis

arcliiepiscopi,
et

Willelmi Eboraprasente domino rege Edtranslationi

pus lioc anno Sabbato sancto Wintoniam rediit, ex Urbe scilicet Romana, ubi paliio ab AnastasioIV insignitus fuerat, ul anno superiori ex Guillelmo
Neubrigensi
brigensis
:

wardo

regina Elianora, et majori parte magnainterfuerant,


sancti
patris

tum
per

tolius Angliae, qui

1, cap. 26, diximus. Pergit NeuPorro Guillelmus receptam non multo post Albas Paschales Ecclesiam decenti moderamine regens, et ingenita lenitate nulli onerosus

lib,

Willelmi Eboracensis archiepiscopi in Ecclesia B. Petri Eboraci Episcopum Dunelinensem consecratum es?e. Alfordus in Annal. Eccles. Angl. refert hanc translaUonem ad

manus

annum

mclxxxiii, laudato Capgravio in Vita sancti

existens, paucis post Pentecosten evolutis diebus,

Willelmi, qui tamen

eam non

aliter narrat

acThono-

febre corripitur, et rapiturex hac vita, ingentitam


ciericis

mas Stubbs, indeque

existimat Alfordusexpungen-

quam

laicis,

ex mitissimi pastoris occasn

dum

esse Eboracensis episcopi

nomen

et regis

luctu relicto . Post

mortem

inter sanctos ob
est,

raculorum celebritatem relatus


racensis Ecclesia viii die Junii,
est, et

mieumque Ebovenerata

men mutandum. Veriim


bene Capgravium
rore typographi,
MCLXxxiii,
potuit, et

vel vir doctissimus

non

legit, vel forte in

hoc auctore er-

quo

obiit,

loco

aniio mcclxxxiii, habetur

Nam

post

hodie Angiicano Martyrologio inscribitur. mortem ejus crebrescenlibus signis

Bonorius III, ut viderc est apud Raynaldum num. 48, commisit episcopum anno mccxxiii Eliensem, duosque Cisterciensis faniiliae abbates, qui de eis inquirerent, ut sanctis annumerari posset. Cum vero nonnuila in informatione desiderarentur, anno insequenti, litteris Laterani III idus April. datis, rursus ad eosdem scripsit Honorius III,
,

neque enim Capgravius haec ignorare Opus ejus nunc mihi ad manus non est. Vide dicta anno mcxl, num. 15 et seqq. et Baronium inAppendice ad eum annum. Cseterum si Manricus
in
tis

Annal. Cislerc.
ad Epistolas
S.

et

Mabilionius in brevibus No-

Bernardi in causa Willelmi Ebo-

racensisscriptas,et in fusiori adEpistolam ejusdem


sancti ccxxxv, ad Willelmi sanclitatem, etad pieta-

tem Henrici Wintoniensisepiscopi ApostoIicaeSedis


legati,
iiiiposuit,

jussitque, ut inquisitionem

solemnem iterum

fa-

cientes, iterum qure singuli testiuni deiiosuisscut

qui electionem ejus probavit, electo manus et sempcr contra adversariorum ictus
,

rescriberent,

pum
ras

eademquc sententia ad archiepiscoEboracensem et capitulum Apostolicas litte-

consecratum defendit
vertissent,

animum

diligentius

ad-

non

ita

pro sancto Bernardo pugnassent,

misit,

quarum

priores recitat Rayiialdus eo

sed euni in Willelmi causa deceptiim fuisse,

cum

anno num. 47 et seq. et posleriores tantum memorat. Tandem anno mccxxvi, litteris Laterani XV kal. April. datis, et a Raynaldo ibidem num. 49 relatis, Willelmum sanctorum catalogo confessoruin adscrijtsit, statuens a ut in anniversario ejus annuatim festum solemniter celebretur.

Baronio,qui quaecumque contra sauctum praesulem dixerat, retractavit, ni mea me valde fallit opinio,
fassi essent.

12.

Fridericus rex

in

Italiam venit.
12 de Regn.

Ad
in Itaait

num.

6,

Hoc anno Fridericus Germani;c rex


Sigouius
lib.

liain descendit.

Ital.

H.
latm,

Dein sanctus Willelmus [)ariter arcliiepiscopus Eboracensis, hujus nominis 11, anno millesimo ducentesimo octogesimo quarto, ossa ejiis

Post canonizatioiiem ejus reliquioi trans-

eum, cuni Mediolanum


quod

accessisset, exlra

urbem ab

Ubertu archiepiscopoMedinlanensi coronatum esse, accepil a Galvanco Flamma in Chronico Ma;

joie cap. 258

hicc eniiii ejus

apud Puricellum
:

in

sublimi loco, et in pretiosa tlieca reitoni jussil inquit Thomas Cujus venerabili ministerio
:

Moniimentis Anibrosianis

num. 400 verba


et

In-

terim inarchio Montisferrati,

Papieuses, et Cre-

Stubbs

Achs Pontilicum Eboraceusium, cooperantibus undecim episcopis i|ui convenerant, translalio sanctissimi confessoris Willelini, quonin

monenses iverunt in Alamaniam, et imperatori omnia inala de superbia Mediolancnsiuin di.xeruiit B.

dam Eboracensis archiepiscopi, soleinniter in Eeclcesl die Dominico, V idus sia Eboracensi facta
Januarii,
ipsius
filii

At non niarchio Montisferrati


Papiensis aut Cremonensis in
tatos

neque ullus

Alemanniam depu-

anno Domini mcclxxxiii,


Willelmi
iv
,

pontificatus vero

misere

sed Laudenses, uli Otlo Jlorena, qui

patris

regiii aiiteiii

Edwardi

pr;esens erat, asserit;qui


scliismatico addictus esset,

tameii (|Uod Friderico

regis

llenrici Tertii xi . Et notaiuliiin qiiod

non raro

errat.

Ad

Fri^

anniis
fuisse

iste, in

quo

translatio sancti Willelmi laeta


extitit bissextilis,

dericum etiam legatos misere Apulienses de Rogerii Sicilia^


regis

memoratiir,

ideoiiueannus
,

crudelitatibus questuros,

ut

Paschate

iiichnatiis

qui

illi

mcclxxxiii
Januarii

nobis

scribit Olto Frisiiigeiisis Iib.2, cap. 5. Ni'(|ue


iiiter

ullum

est

MCCLXxxiv, quo

(|iiintiis i<lus

iii

Domi-

marchiononi Monlisferrali

et

Mediolanenses
cap. 12. Pergit

nicain incidit. In Rieviario Eboracensi ad (iiemviii


Janiiarii dicitur

dissidium erat, sed iiitermarchionem et Cairenses,


ut aflirniat Otto Frisiiigensis
(lalvanciis
lib. 2.

U/luar/lnm

arcliieiiiscopum

regeiii et Guillclnmm II Eboracensem cai'sam sanctariim


locuiii

Flainma.

Imperator dissimulabat oniproptcr coronam, (luain in

reliquiarum liiimeris ad
bajiilasse.
iiiiim

sanclo assignatiiiii

nia luTC talia verba,


eivitafe Mediolani

Thomas vero

Stiibbscitatus rcfert, Aiilo-

recipere cuin oportebat . Sed


;

de Bek electiini ad rcgimcn cpiscopatiis Dii-

nelniensis

omnes

expeiisas solvissc, n et (xidem die

Morena eiiim tradit, Frihoc a veritate alienum dericuin palain apcrteque Mediolanciisibus adver-

, ;

IIADRIANI IV
satum,
(]uo(i

ANNUS

I.

CIIRISTI 1154.

81

suiim legatum

[iro

uegolio Luuilen-

sium missum malo


fabulis admixta.

iiabuissent.

13. Gcsta a Friderico a scriptoribus

Mediolan.
:

Subjuni^il Galvancus
Iransiens
,

o lui-

pcrator per
pervenit in

Mediolanum millesimo centesimo quinquagesimo


etiam falsum, ct ab Oltone FriH, confutatum, qui de FriPer Brixinoram, et vallem Triden-

Taurinum

(]uarto , sc(i lioc

singensi lib. 2, cap.

derico

ait

tinam transieus, eniensis Alpium angustiis, in campestribus Veronensium juxta stagnum Gardai a Inde castra castramelatur . Dein cap. 12
:

Engleria3 comitem islins profecto, quod lan^iuam unicum strnenda; proditionis (per archicpiscopum Ubertum) fundamentum supponobatiu', Otlo et Acerbus Morena; (anctores Histori;e Laudensis) non potuissent non expressam facerc mentionem, apiid quos tamen ne gry quidem nn(juam indicatum extat . ITj. Fridericus hoc anno Mediolani coronatus non fiiit. Tristanus Calchus plane negat hunc Englerice comitem unquam dominium Mediolani obtinuisse. Qus tamen fabula fundamentum est

Gualvagnum

coronationis

Friderici
;

in

Ecclesia

Mediolanensi

movens

in

castro

Roncalia; super

Padum non

Sancti-Ambrosii his enim verbis

longe a Placentia mense Novembri resedit. Subdit Galvancus Altamen civitatem intrare non po:

apud Puricellum num. 410,


concludit
:

Flamma cap. 231, narrationem suam


in

Tunc

extra civilatem

Ecclesia

tuit.

Arcliiepiscopus Ubertus de Pirovano domi-

nandi ambitione succensus, cogitavit privatim cum imperatore Iractare, quomodo posset dominiuni
coniitum Englerise de civitate Mediolani extirpare . Verum falsum hoc tempore Engleriaj
comites
ha^c
civitatis

Sancti-Ambrosii fuit imperator per Ubertum de Pirovano coronatus per manus comitis Galvanci ,
id
est,
;

comitis Engleria?.

Haec

contradiclio

risu

digna

duabus antea

lineis fingitur

archiepiscopum

Mediolani

dominium habuisse
domi-

enim

civitas, uti alise Italica?, popiilari

nio regebatur. Otto Frisingensis lib. 2, cap. 13, de


illis

verba faciens, inquit

Libertatem tantopere
fugiendo conarbi-

comitem Friderico inimico comes ad Fridericum coronandum eligitur cum tamen absurdum sit asserere, Fridericum comitis manibus per Ubertum coronatum esse. Quare Sigonius et Piiricellus,
promisisse tradere
capitali, et statiin hic

affectant, ut potestatis insolentiani

sulum potiusquam imperantium regerentur


trio, etc.

quibus fabulae a Flamma conflclae de archiepicopo Oberto et comite Engleriae notae fuere, huic coronationi

vixque aliquis nobilis vel vir magnus

lam magno anibitu inveniri queat, qui civitatis sucB non sequatur imperium, etc. Inter caeteras civitates iMedioIanuni primatum obtinet et infra Pa;ne solus de marchione Montisferrati scribit
; :

Mediolani peractai fldem adhibere non debuere. Ea quidem in cap. 141 Chronici, cui titulus, Flos florum, legitur ; sed cum iisdem, quibus apud Galvancum absurditatibus, descripta.

Falsum itaque Fridericum

ex

Italia;

baronibus civitatum effugere potuit

ini-

perium

Ad hsc
:

varioB scripturae

apud Puricel-

in Ecclesia Mediolanensi S. Ambrosii currenti anno coronatum esse sed ea coronaho sequenti tantum anno facta, idque

lum

citatum, alios democraliam tunc Mediolani

Unde convocans Fulchum de Landriano, Andream de Scabarotiis, Simonem de


obhnuisse docent
Curte, Alberlum

ibidem videbimus. Porro nondum hoc Mediolanenses omnem reverentiam erga Fridericum exuerant cuin Puricellus laudatus
Papiaj, ut

anno

de Gambaris, dixit imperatori, quod comes Galvancus de Engleria prohibueiat,

ne intraret civitatem episcopum dominum

et

si

volebat facere archi-

num. 411 referat permutationem quamdam bonorum monasterii S. Ambrosii factam a Joanne abbate, in qua legitur An. Dom. Incarn. mcliv,
:

civilatis,

quod

illuni

comi-

tem Iraderet in manus ejiis. Placuit imperatori, et RoanpinusSironus notarius, et propter istam proditionem
Ita

tinaliter civitas

Mediolani destructa fuit.

quintadie mensisJanuarii,indictionesecunda, etc. Ego Musso judex ac missus domni regis, interfui ac rogatus scripsi . 16. Moritur S. Vicelinus Aldenburgejisis episcopus.

Galvancus.
14. Refutantur scriptores

Mediolanenses.

est,

Ad num.

7.

Cum Bartivicus
episcopales

HamburgeHsis
recedificasset

archiepiscopus

sedes

Al ha;c Mediolani
juxta

exitii

causa commentitia

enim Galvancum Fridericus urbem


:

non

introivit, et preetensa illa archiepiscopi conspiratio


in

quas barbaricus furorolim destruxerat, in Slavia scilicet, Aldenburgcnsem, Racesburgensem, Mikilenburgensem, religio Christiana in partibus illis
valde propagata
fuit,

summum

fuit, et

abiit Englerice comes traditus non nullam post eam archiepiscopus temporalem

praesertimque per S. Viceliut refert Hel-

num Aldenburgensem episcopum, qui


moldus
fectus
in Chron.

potestatem

habuit

in

urbem

Mediolanensem

Slavorum,cap.

79,cumfm/m'-

neque aliam ob causam urbi Mediolanensi


derico adversatus
est,

et Fri-

cus inltaliampro coronaimperialiaccipienda proesset, diem clausit extremum hoc anno secundo idus Decembris , postquam sedisset in episcopatu atmos quinque. Manseral Vicelinus in Holsatia annos triginta, et plurimos ad Christianam

quam

ob Victorem antipa-

I)am a Friderico constitutum. Quare cum neuler Morena, nec Calchus, nec Corius nec Sigonius

hujus caluniniEe mentionem faciant, Puricellus num. -432 concludithtecper calumniam dicta esse, additque, quod item inter alia tam praecise et
luculenter asserebatur
diolani
(a

fidem adduxerat, ut lam apud Helmoldum citatum, quam apud Krantzium lib. 4 Vandaliai, et
alibi

dominium per

hojc

Galvanco Flamma) Melempora fuisse penes

legi

poferit.

Inter

monasteria

Vicelino
posteris
11

erecta,

fuit

Falstera in agro

Holsatico

Babon,

ToMcs XIX.

82
,

HADRrAXr IV ANNUS
Aewmuster Thethmarus presbyter cjus discia biennio, anno scilicet mclii, die xvii
Ilel-

CHRISTI
18.

1155.

jS eomonasterium et incolis vicinistiue

dictiim. Sanclus

accipit uxore/n.

pulus jani

mensis Maii obierat; sed alter discipulus


voruin
vixit

Ludovicus VII,Franci(B rex, Constautiam San-Martliani in Genealogia Francica conjugium Ludovici VII Francise regis cum Con5/ai;a Alpbonsiimperatoris Hispaniarum

77ioldus presbyterBosoviensis auctor Clironici Sla-

filia

ad

annuin mclii referunt.

nec

scriptores
illud

usque ad annuni mclxx. Deiiique Hensclienius ad diem xvii mensis Maii varia coilegit de S. Thetlimaro, el inter alia liiEC ex Codice Ms. a continualore Helmoldi saeculo xv confecto Sanctus Vicelinus fuit in Ecclesia Bremensi scholaslicus, et in Tlieologia disertus, qui multas habuit divinas revelationes tempore juventutis suae. Hic
:

Hispan. de eo accuratius loquuntur.


currenti

Verum
,

anno peractum Aiirelianis el ibidem Constantiam ab Hugone Senonensi archiep. reginain inunctam iiotavitNangiiis in Cliron. et ca?leri
scriptores Gallici confirmant.
iii

Hugo

Autisiodorensis

semper

ffistuabal barbaris Slavis


fideiii

prope Holsatiam

demoranlibus
diebus in
tameii
tota

Cbristi

prgedicare.

Nam

illis

terra \Vagrioriini.... fides Christi


si

nullibi habebatur, et

aliquando babita

fuerit,

Chron. idem prorsus habct ac Nangius, et anonymiis in Bibliotheca Sancti-Victoris Parisina asservatus, tom. iv Duchesnii relatus ait, Ludovico regi rcgni sui anno xxiv, filiam regis Hispaniae iiiatrimonio copulatam esse, ubi regni ejus annos a die quo primum vivente adhuc patre coronatus
fuit,

quasi per octoginta annos oinnes a fide

desumit.
29.

Eiimdem

annuiii signat Vincentius

Chrisli dedinarant.

Hic sanctus Vicelinus vestem

Bellovacensis, sicuti et auctor Vittc Ludovici VII,

religiosam, quain canonici Bremenses


S.

cum

regula

cap.

Alius chronologus

apud

Duchesnium
hanc reginam
coiBVus,

Auguslini abjecerant, derelinquerc nolens,

cum

ibideni pag. 415, et Guillelmus Neubrigensis scri-

sancto viro Thetmaro cantore Bremensis Ecclesia;


parles Holsatioe adiit .
alias

ptor Anglicus hoc teni[iore vivens,


Co7istantia77i appellant, uti
el

Subdit, Vicelino villam

anonymus

Falderam,

et postea

Niemunster dictam da-

qui exemplar Historia; Pelagii Ovefensis in Biblio-

lam, quaj capella quasi prima fuit 171 tota Bolsatia, et multos Ecclesiasticos, et clericos se ei in
regula habitu
17.
et

theca Mazarina asservatum


:

aliquibus illustratio-

sancta vita copulasse.

Obitus S. Lamberti episcopus Venciensis. Morluus est etiain in Provincia sanctus Lamepiscopus Venciensis, cujus Vita ab auclore

a Imperator, inquit, duas habuit nibus auxit uxores, priinum Berengariam, elc. duas habuit filias, unam Constantiam nomine, quae fuit regina Francorum, uxor Ludovici regis .

bertiis

coccvo scripta relerturab Hensciienioad diemxxvi

Hoc circiter 19. Gesta inter Sarace/ios. lcm\wrc 077iarus successor Abdelmumeni inimpe-

mensis Maii, quod in ea legatur sanctum prsesulem VII kale/idas Junii, seu die xxvi mensis Maii, et in eadem Ecclesia sepultum esso. Ai^ud Baroiiium legitur sanctum Lamberlum 17 kalendas Julii, seu die xxvi mensis Junii, ex hac vita in ca^Ium migrasse; sed incertum, an dies ille ad mortem referendus sit vel ad sepulturam.

rium Ah7iohadum dusignatus juri suo sponte cessit, quod Iranslatum fuit in Mahometem filiuin majorem natu Abdelmumeni. Mahometes per ali,

quot annos de
et

filiis

in .\frica slabiliendis cogitavit,

magnatibus e secla Almohadiim solerter a supremo dominio remotis, illud filiis Iradidit.

HADRIANI

IV

ANNUS

1.

CIIRISTI 115

1.

Ar7ialdus turbat

Urbem : unde
annus

interdictU7n

tri,

et

postca rccouciliatio.

Millesimus centesimus
sahilis agitur, lu-

dccimo

()uarlo kalendas Julii. Sed qua) isla


iiiler ipsuiii et

luajccsscrunt, et traclata sunt

Ha-

quinqiiagcsimus
(liclioiie lerlia,

(iiiiiiliis

driamim
lirimum

|iapaiii,

siint cx.ictc

dcscribciula

alque

tur ab Hndriaiio papa

quo Fridcricus impcralor coronaUoma; in Basilica Saiicti-1'c-

(|ine

ticano Codice,

Uomaj suiit gcsla, cx diclo iii quo cjusdem Hadriaiii

sa?pc

Va-

|iap;e res

HADRIANI

IV

ANNUS

1.

CIIRISTI

1155.

83
autem Hadrianus Willelnuun soleinni

sunt consignalae, prodamus in lucom. Qu.t autem


a Roiiianis Arnaltiislis iterum
vile uiisceiitibus,
iii

naldi supplicium.

Inter haec
Siciliic

Urbe bellum
([ui

ci-

papa
ritu

novum regem

atque ipso Arnaldo,

teuipore

excommunicatione

]iercellil.

Qua^nam
:

ejus

Eugeiiii (ul vidimus)

scsc turbulentus infndit in


ideiii repctiit,

culjia praeccsseril, ita in

Urbem,

et

snb nadriano(]uoqne
:

sunt

perpetrata, ibi ita narrantur

In diebus , inquit auctor,

illis,

(Hadriani

papae scilicct) ArnaldusBrixiensis lia^rcticusUrbem

gestis narratnm Willelmus, rexSicilia), contra matrem etdominam suam sacrosanctam Romanam Ecclesiam procaciter cornua crexit, et congregato cxercitu, tcrraiu

bus

cisdem Hadriaui pajiaj reinvcnimus Eo tempore

inlrare praesumpserat, et erroris sui vencna dis-

beati Petri

fccit

hostiliter invadi.

Beuevenlaiiam

seminans
pradicti

mentes
et

a sim|)licissima
:

vcritatis

via

subvertere conabatur

jno cujus expulsione su-

itaque civitatem aliquandiu cjus cxercitus obsedit, et burgos ejus incendit. Deindc fines Campani;c
violenter ingrediens, villam cepil, et castrum Ba-

Eugenius

Anastasius
sed

Romani
et

Pontifices

plurimum laboraverunt,

favore et potentia

bucum, aliaque immunila

loca nihilominus expu-

quorumdam perversorum civium

maxime

se-

guavit. Post has ergo et alias olfeiisas j^ncdictus

natorum, qui lunc ad regimen a populo fuerant instituli, antedictus haereticus munitus et tutus,
contra inliibitioneni Hadriani papae in
tate

Hadrianus papa Petri gladium exerens, i]>sum regem excommunicationis gladio percussit . Habet
vetus Clironicon

eadem

civi-

monasterii Fossa^novae in Latio,

procaciter morabatur, atque

ipsi

Hadriano,

CBHtcrisque patribus insidiari ccepit, et publice at-

que

atrociter adversari.
2.

Venerabilem namque

virumdomnum
tituli

Ge-

hoc anno per exercitum ejusdem regis crematum Ceperanum kal. Junii, tertio nonas ejusdem incensum Babucum, indeque Frusinonem, etXII kal. Septembris combustum oppidum Arcis.

rardum presbyterum cardinalcm quidam ex


ipsis

Sanctae-Pu-

Inlerea FridericusTeutonicorum rex

magno

dentianae ad praescutiam ipsius Pontiflcis euntem,


hacreticis

cum

sacra invadere praesumpserunt,

ausu temerario in Via et ad interitum

Longobardium intravit, et civitatem Terdonensem diu obsedit qua subjugata, celeriter properabat ad Urbem, et tanta festinantia, ut
excrcilu
:

vulneraverunt. Quapropler Pontifex ipse civitatem

Romanam
tam

inteniicto supposuit, et

usque ad qnarcivitas a

merito credi posset magis hostis accedere quam patronus . Ita Codex Vaticanus, in quo descripta
sunt Acta Hadriani
4.
])apa?, ubi et quae sequuntur Hoc igitur cognito, Hadrianus papa, qui apud Viterbium residebat, deliberato cum fratribus suis et Petro Urbis praefecto, alque Oltoue Frangijiane consilio, misit ei obviam Jacobum titiili Sanclorum Joannis el Pauli, et Gerardum tituli S.
:

feriain majoris

bebdomadae universa

Tunc vero praefati senatores, compulsi aclero et populo Romano, accesserunt


divinis cessavit offlciis.

ad prajsentiam ejusdem Pontificis, et ad ipsius mandatum, supra sancta quatuor Evangelia jurayerunt, quod
et alios ipsius

praedictum

sectatores de tota

Arnaldum haerelicum, Urbe Romana et

Pudentianffi ])resbyteros, et

Gregoiium diaconum

ejus flnibus expellerent, nisi ad

mandalum

et

obe-

S. Mariffi in porlicu cardinales,

dientiam ipsins papae redirent. Sic itaque ipsis ejectis, et civitale ab interdicto absoluta, repleti
sunt

omues gaudio magno, laudantes Dominum

quibus et certa caforinam praefixit, qualiter cum ipso pro Ecclesia deberent com])onere. Qui accepto mandato, cum festinatione proficiscentcs, eiim
pitula
dedit,
et

pariter et benedicentes.

crastinum autem , videlicet in die Ccenae Doniini, concurrenfes undique de more ad


In

anima; peccatorum remissionis gratiam percipiendani, et ex peregrinis venit ad gloriosam civitatem

S. Quiricuin invenerunt, et accedentes ad ipsum, ab eo honorifice sunt recepti, et in tentorium deducti. Post salutationem vero litteras ei Ajiostolicas porrexerunt, atque domini papae exposuerunt mandata.

apud

maxima popnlorum multitudo cum idem gloriosus Pontifex cum fratribus suis episcopis et cardi:

In quibus continebatur inter ca^tera, ut red-

deret eisdeui cardinalibus

Arnaldum haereticum (in

procerum immensa turba de civitate Leonina ubi a tempore ordinalionis suse fuerat commoratus, cum honoriflcentia magna exivit, et
nalibus, ac
,

cum vicecomites Cam]ianiae abstulerant a magislro Gerardo et cardinali diacono S. Nicolai apud Otriculos, ubi eum
manus enim
ipsius

devenerat)

transiens per

mediam

civitatem universo sibi po-

ceperat,

quem tanquam prophetam


mandatis, conlinuo

in terra

sua

pulo congaudente, ad Lateranense palatium cum jucunditate pervenit, ibique de ipso et sequenti,
sexta feria, et sabbato sanclo,

cum
miui

oiuni honore habcbant. Rex vero auditis do])aiia;

inissis ap]iaritori-

Pascha quoque, ac secunda, tertia, et quarla feria divina myteria solemniter celebravit, atque in Lateranensi palatio secundum antiquam consuetudiuem Pascha cum
discipuhs suis
laetitia festo,
festi

unum de perterrilis, eumdem


bus, cepit

vicecomitibus, aliisque valde hjrrcticum in manus caidin.a-

ve comedit. Cclebralo itaque

cum

singuli ad propria

cum

gaudio redieaiioiiyniiis.

restituit . Quid autem ])ost facluni de Arnaldo, ex Ottone Frisingcnsi illud constat, eiimdein devenisse iii manus Petri Urbis prccfecti, i]5sumque ab eo dignum in Urbe accepisse suiipli-

lium statlm

runt

Ha?c ibi aiictnr praesens assisteiis (quisquis

ciiim

ait

eniin

'

Ila^c

et his similia cuin iiuil-

fucrit)
3.

illdrum l.inponim sniplor

Wdlclmi

infestatio, l-riderici advetUus, Ar-

Dll.j

l''r.

111

Kriil.

1.

II.

84
tis

HADRIANI IV ANNUS
diebiis, id est a

1.

CHRISTI 1155.
non missns a Ponjam parans seditionem ex Postquam vero dicti cardinales intra-

morte

Ciclestini

usque ad hacc
senten-

S. Ceciliae presbyler cardinalis,


tifice,

(Hadriani scilicet papae) incessanter et irreverenter


(ab Arnaldo) agerentur tempora,
tia

sed dimissus,

cumque

schismaticis.

pastorum jusle
:

in

eum

et

canonice prolata,

tanquam omnino auctoritatis vacua contemneretur tandem in nianus quorumdam


ejusjudicio
incidens, in Tusciae finibus captus, principis exa-

verunt ad regem, ut haberetur consilium super eorum legatione de satisfaciendo mandato Romani Pontificis, idem Octavianus quod hauserat virus vomere coepit, et pacem turbare sed brevi ora:

mini (Friderici

scilicel),

reservatus est. Et ad ulti-

tione valide repressus est a fratribus cardinalibus,


et sicut

mum

a praefecto Urbis ligno adactus, ac rogo in


stolida

dignus

erat,

multa

est

confusione respernohili,

pulverem redacto funere (cadavere), ne a


plebe corpus
resiarcha;

sus . Erat hic

Romanus, genere

nempe ex

ejus venerationi haberctur, cinis in


est .

Tiberim sparsus

Hic

finis

nefandissimi hae-

Tusculanorum coniituni progenie oriuiulus, alter Judas, utpote qui in Pontificem, ipsamque Roma-

Urbis et orbis

perturbatoris,

quem
'

et

hisce carniinibus Ligurinus cecinit vates

nam cum

Ecclesiam, et collegium cardinalium semper,


potuit,

aliquid moliri conatus est, ut qiiae

dicentur inferius, manifestius declarabunt. Quae


Unde etiam tandem (neque enim reor esse silendum)

autem

ha;c sint secuta, ita

eadem Acta

significant

Ne de

funesto repetatur postea sermo, Judicio cleri, nostro sub principe victus,

7.

Tandem

adversario confutato, et salubri


,

Appensusque

craci, flaramaque cremante solutus In cineres, Tiberine, tuas est sparsus in undas.

Ne

stolidae plebis

quem

feccrat

improbus error,

Martyris ossa novo cineresve foveret liouore.

comprobato rex oninium procerum et militum suorum curiam maximam congrcgavit, et in pra3sentia eorumdem cardinahum allata sunt sacra pignora, crux et Evangelia, super quae nobiconsilio
lis

quidam miles de
regis
,

caeteris

electus,

Haec ipse. Pergunt autem Hadriani Acta 5. Acta per legatos inter papam et regem et eorumdem congressus.a Cteteruni ante adventum
:

et tertio

jurare jussus esset in


juravit vilam et

ejusdem

cum juratus animam suani, et membra non auet cardinali-

ferre, sed conservare papa;

Hadriano

ipsorum cardlnalium idem rex miserat Arnoidum Coloniensem et Anselmum Ravennatensem archiepiscopos ad praesentiam supradicti Pontificis,
,

cum eo Iractarent, et de insimul couvenirent. Ideo responsum cardinalibus dare non potuit, nisi prius archiepiscopos quos miserat, recepisset. Pontifex autem, qui jirout de ipsius coronatione
aliis

bus ejusomnia sibi debita jura, nec malain captionem facere, nec honorem, nec boua sua auferre ab eis, nec auferre permittere. Sed et si quis inferre vellet, omnimode prohibere et contradicere. Post illatam vero injuriam pro posse suo et abdicare facere et

emendare

atque conservare. Hoc

itaque juramento (sicuti diclum est) et a rege praesUto, etacardinalibus

pter

nimium

suspectuin iinperatoris addiictus, ad

Urbevetanam civitatem natura loci munitissimam transire, et illic imperatorem disposuerat exspectare:pro repenfino et ino[)iuato ejus adventu, in majorem suspicionem cecidit. Sed cum ad locum illum tutissinium jam secure non posset transire, ad civitateni Castellanani festinanter ascendit, a;que prsesidium inexpugiiabile. Ubi, si de persouaejus rex male cogitasset, iraiiiiiliussecure
declinaret, et iniquos illius cogitalus lacile possut eludere. Archiepiscopi secuti sunt euni, exponeiites

accepta

licciitia,

concito

ipsiscum alacritate recepto, gradu cardinales sunt


refe-

reversi ad

summum

Ponfiticem, uuiversa quae fe-

cerat sibi ct fratribus suis cuni diUgentia rentes. Placuit crgo


teralibus,

summo

Pontifici ct ejus colla-

quod

talis

securitas ei a rcge ilata, et

per consilium principum suoruiii firmiter estroborata.

Ideoque omni mala suspicione sublata de medio, regiae petitioni de im|)onenda ipsi imperii corona Leiiigne ainuiil, ct ut se inviccm viderent, locus congruus, et ilies certus ab utraque parte
stalutus est.
8. Perrexit

bonam

regis

voluntalem, quain erga


et

eum
alia

et to-

tam Romanam Ecclesiam habebat,


erant ipsis imposita
,

qua.

igitur rex
,

cum

excrcitu suo in

nihilomiiuis

ostendeules.

torritorium

Quibiis Pontifex de consilio fratrum

suorum dixil Nisi prius rccepero fratres nieos cardiiiales, ciuos


delcgavi
,

campo

castrametatus cst in Crasto, Poiitifex auteni civitatem Nepesict

Sutriiium

nam

descendit.

ad regem dabo.
6.

nullum

rcsponsum

vobis

multis

Et secundo dic occurrenlibus Teulouicorum principihus compluriina


,

laicorum ct clericorum mullitiKiiiie ad sajpedi-

Cardinales legati

codem modo

a l-Yiderico

ctum rogem cum

cpiscopis et cardinalibus, us(|ue

dirnissi, ct archie|iiscopi a Ponlificc infcclo

negotio

ad ipsuni teiitorium

cum

jucundifate

est deductiis.

redeuntcs obviaverunt sibi, diceiites ad invicem quod propter corum absentiam respoiisum ab utraquc partcdilatum fiicrat. Ideoque hahito iiiter
se dciiberalionis coiisilio, simul vencrunl ad pra3sentiani rcgis in canipo Vilerbieiisi, uiii rex castra

Cum
toris

aulcni itx de
noii

moro

cideiii pap;c ofliciiim stra-

exliibcrct, cardinalcs tiirhati et valdc abicrunt rctrorsum et in praHlictam civitalem Caslcllanam se reccpcrunt, rcliclo Pontilicc in tcrritt)rio rcgis. Quocirca doiiiiiuis papa tiirbapertcrriti,
lii.'^,

posucral. Vcneral auleiii ad cuni Oclaviaiius


Lip. in Knde.

lituli

cl (|iiid sibi

foicl ageiidiiiii iiucrliis, licet tri-

stis
'

dcSLcndit, ct in pra-paratosilii faldistorio scdil.

I,

iii.

Tuiic rcx ad cjus vcstigia procidil, ct deosculalis

HAnRIANI IV ANNUS
pedibiis, ad pacis

1.

CHRISTl

1155.

85
Cur

osculum accedere voluit

cui
:

praebitura gratanter assurgo, jocanter occurro.


eniiu
niret,

idem

Poiitife\ prolituis

locutus est iu ista verba

suum

visitaturuspoiiulum non pacificeadverespiceret, qui

a Quandoiiuidem tu uiihi illuni consuetum ct debitum bonoreni subtraXisti, quem prajdecessores

non gloriosa muniflcentia


ac diutina
?

indebitum clericorum excussurus jugum,ipsius

tui
ct

orthodoxi iniperatores pro Apostoloruni Petri

magna

cxspectatione

pra;stolalus

est
;

Pauli reverentia pra?decessoribus nostris Romanis PontiOcibus exhibere usque ad haic tempora

consueverunt,
pacis
et

donec milii satisfacias, ego te ad osculum nonrecipium. Picxautem respondit, dixit se hoc facere non debere. Eapropter, rema-

Revertantur oplo pristina tempora redeant, rogo, inclytx' Urbis privilcgia orbis Urbs sub hocprinciperecipiatguberuacula; refra;netur hoc imperatore, ac ad Urbis reducatnr nionar-

adventum

cliiam orbis insolentia. Tali rector Augusti sicut

nonte ibideni exercitu, totus sequeus dies sub istius rei varia coUoculione decurrit. Tandem requisitis antiquioribus principibus, qui cum rege Lothario

nomine,

sic

induatur

et gloria.

10. Scis

quod UrbsRoma ex

senatoriaj digni-

tatis sapientia, ac equestris

ordinis virtute ac disci-

ad papam Innocentium venerant, et prisca consueludine diligenter investigata, ex reiatione iilorum, et veteribus nionimentis judicio priucipum decre-

tum

est, et

comnmui

favore tolius regalis curiae

roboratuni, quod idem rex pro Apostolorum pra-

dictorum reverentia

pra;dicto papEe

Hadriano

exlii"

plina a mari usque ad mare palmites extendens, non solum ad terminos orbis dilatavit, quinetiam insulas extra orbem positas orbi adjiciens, principatus illic propagines propagavit. Non illos procellosi fluctus aequorum, non hos scopulosa; el Roinaccessibiles rupes Alpium tueri poterant
:

beret stratoris ofliciuui, et ejus streguam, suppe-

mana

virtus indomila cuncta perdomuit. Sed exipositis a

daneum
equuni.

scilicet,

teueret ad

couscendeudum

in

gentibus peccatis, longe


nostris,

nobis principibus
insigni (senatum

nobili illo antiquitatis

Alia igitur die regis

mota sunt

castra, et in

loquor)

ex inerti

quorumdam

desidia

neglectui

territorium Nepesinum juxta locum, qui dicitur Tabula, fuerunt translata, sicut a principibus fiierat

dato, dormitante prudeutia, vires

quoque minui
rei|)ubhcac

necesse

fuit.

Assurrexit tuaj ac divae

ordinatum. Rex Fridericus

praicessit

aliquantu-

profuturuin gloria; ad sacrosanctum Urbis sena-

lum

et

appropmquante
ei,

doiiiino

papa tentorio
con-

tum, equestremque ordinem iustaurandum, quatenus hujus consiliis,


tnseque personoe
illius

regis,

per aliam viani transieis desceiidit, et oc-

armis,

Rom. imp.

currens rex

quantum

est jactiis lapidis, in

antiqua

redeat

magniflcentia.

spectu exercitus offlcium stratoris


implevit et streguam
Pontifex
fortiter

cum

jucunditate

tenuit.

Tum

vero

Numquid hoc placere non Nonne etiam remunerabile


facinus,

debebit tua; nobilitati ?


judicabitur tam insigne

euiudem regem ad

pacis

osculum primo
se in

recepit . Hacteuus Acta de rebus extra Urbera


effectis. Ita

quidem obsequentem
prffibuit

omuibus
,

Fridencus ne prfetermiltaiuus in eo qu;e sunt laudanda laudare, quae sicut et consuevimus dcteslari iu eodem abhorrent a pietate. 9. Legatonim Arnaldistarum Romanorum orapie

sancteque

Pontifici

iio

ad

Fridericutn, et ejus responsitm.

Jani
,

vero

Romanorum Arnaldistarinu legalioneni adeumdem


Fridericum regem tunc aliatam audiamus
refe-

tamque tuae competens auctoritati ? Audi ergo, princeps, patienter et clementer pauca de tua ac de mea justitia, prius autem de tua quam de mea; etenim ab Jove principium. Hospes eras, civem feci advena fuisti, ex transalpinis parlibus principein constitui. Quod meuni jure fuit, tibi dedi. Debes itaque prinio ad observandas meas bonas consuetudines, legesque antiquas mibi ab intercessoribus tuis imperatoribus idoneis instrumentis firmatas, ne Barbarorum vio:

lentur

rabie,

securitatem
tibi in

pra;bere

officialibus

renteeam OttoueepiscopoFrisiugeusi, quiait': At

Romauorumcives de priucipisadventu cognoscentes, pratenlandum ipsius animuni legatione adjudicarunl. Ordinatis ergo legatis induslriis et
ratis,
litte-

Capitolioacclamaudum erit, usque ad quinque miliia librarum ex|)ensam dare. injuriam a republica etiam usciue ad effusionem
meis, a quibus

sanguinis propellere
confirmare.
11.

qui euni iuter Sutrium

et

Romam

adirent,

et haec omnia privilegiis , munire sacramcntique interpositione propria manu

acceplo prius de securilate viatico, sicque prtesentatis regalis

excellentice consistorio viris, taliter

Ad

baec

rexlamsuperbo quam

inusitato

adorsi sunt
Urbis legati nos, Urbis non parvum momentum, rex optime, ad tuamasenatu populo(|ue Romano destinati sunius excellentiam. Audi sereiia mente, benignis auribus, quse tibi ab alma orbis

orationis tenore justa indignatione

inflammatus,

cursum verborum illorum de

suae reipublica; ac

iiuperii justitia, niore Italico longa continuatione,

periodorumque circuitibus sermonem productu-

rum

interrujiit, et

cum

corporis modestia, orisque

domina

dL-feruntur Urbe, cujus in proxinio, adju-

vaute Ueo, futuruses priuceps, iniperatoret dominus. Pacilicus si veiii^ti, imo quia (ul arbitror)
venisti,

venustate regalem servans non iniprovise respondit :

animum,

ex improviso

Multa de

Romanorum

sapientia seu fortitu-

gaudeo. Orbis imperium aUectas, coronam


zl.

dine hactenus audivimus, magis tameu de sapientia. Quare satis iniraii non possumus, quod verba
vestra plusarrogantiae

>0.l. Kn.

1. 11. L.

tumore

lusipida,

quam

sale

86

HADRIAXI
Antiquam

IV
tuac

ANNDS
propo-

1,

CHRISTI
:

155.
,

snpienliae condita sentimus.

valida

Deo

largiente, vitaque comite

et

ipse

nis Urbis nobilitatem, divac tu?c reipublicae vete-

temeritatis suae

quandoque capere

poterit experi-

rem statum
in

ad sidera sustollis. Agnosco, agnosco,


fuit, fuit,

menta.
ris.

ut et tui scriptoris verbis utar,

(juondam

hac republica virtus


!

utinam
cere

tam

veraciter,

quondam dico, atque o quam libenter, nunc ditua,

13. Justitiam tuam quam tibi debeam, exquiTaceo quod principem populo, non populum

principi

leges praescribere oporteat. Praetermitto

possemus. Sensit

Roma
:

imo

et

nostra,
potuit

vicissitudines

rerum

sola

evadere non

seterna lege ab auctore

omnium

sancitam cunctis

sub lunari giobo degenlibus sortem. Quid dicam? Clarum est, qualiter primo nobilitatis tuae robur
ab
liac

quod quilibet possessor possessionem suam ingressurus, nullum conditionis praejudicium pati debeat. Ratione contendamus. Proponis (ut mihi videtur) trium sacramentorum exactionem. De singulis respondeo. Dicis

nostra

llrbe

translatum

sit

ad Orientis

antecessorum

me debere jurare, ut leges mcorum imperatorum eorum privi-

deliciaruni

urbem regiam, ct per annorum curricula ubera tuarum Graiculus esurienssuxerit. SupervenitFrancus, vere nomine et rc nobilis, eamin te residua fuit,

que quae adhuc

ingenuitatem
tuaj

legiis tibi firmatas, et bonas consuetudines tuas observem. Apponis etiam, quod patriae usque ad pcriculum capitis tuitionem jurem. .\d ista duo simul respondeo Ea quas postulas, aut justa sunt,
:

fortiter eripuit. Vis

cognoscere antiquam

Romae

aut injusta. Si injusta sunt, nec tiium erit postu-

gloriam, senatoria- dignitatis gravitatem, taberna-

culorum dispositionem, equestris ordinis


et disciplinam, ad conflictum procedentis

virtuteni

inleme-

meum concedere si justa, recognosco etdebendo velle, et volendo debere. Quare superfluum erit voluntario debito, et debita; volunlare,

nec

me

ha;c

indominalam audaciam?Nostram intuere rempublicam, pencs nos cuncta hcBC sunt. Ad nos simul onmia haec cum imperio dimanarunt. Non virtute sua amiccssit nobis nudum impcrium ctum venit, ornamenta sua secum Iraxit. Penes nos
ratani ac
:

tali sacramentum apponere. Quomodo enim tibi tuam justitiam infringerem, qui quibuslibet infimis etiam quod suum est servare cupio? Quo-

suut consules

tui,

penes nos est senatus


equites

tuus,
ipsi

penes nos

est niiles tuus.

Proceres Francorum

te consilio regere,

Francorum

ipsi

tuam
:

modo patriam ct prfficipue imperii mei sedein usque ad p'ericulum capitis non defenderem, qui et ipsius terminos non sine ejusdem pericuh aestimatione (quantum est in mc) restaurare cogitaverim? Experta est hoc Dania, nuper subacta, Romanoque
reddita orbi, el fortasse plures provinciac, plura-

ferro injuriam propeilere debebunt.


12.
Gloriaris

me

per te vocatum esse


:

me

que sensissenl regna,


impedisset.
14.
c(

si

praesens

negotium non

per te primo civem, post principem faclum quod tuum erata te suscepisse. Quaj dictisnovitas, quam
ratioue absona,
tioni tuae

quam

veritate

vacua

sit,

wstinia-

prndentunniue relinquatur arbitrio. Revolvamus modernorum imperatorum gesta, si non

Ad tertium venio capitulum. Affirmas quadam juramentum praeberi a mea debere persona. Proh nefas A tuo, Roma, exigis
pro pecunia
principe,
!

quod

(luilibet lixa potius petere

deberet

beneficio traditam, sed virtute expugnatam, GrTcis seu Longobardis Urbem cum Italia eripuerint, Francorumque apposuerint terminis. Docent haec Desidivi nostri principes Carolns el Otto nullius
baris,

al) institore.

captivis haec penes

Num iu captivitatc detineor ? Num


urgeor? Nonne multo
voluntatem cujuslibet

non cxiguntur. vinculis hostium

ct forti stipatus milite incly-

tus sedco? Cogctur princepsRomaiius confra siiam


|ira;bitor essc,

deriuset Rerengarius tyranni tui, in (|uibus gloriaquibus tanquam priucipibusiunitebaris. Eos


nostris

non largitor?
cui libuit, et

Regalitcr et inagnifice liaclenus

mea

a Francis
fuisse,

sed et in
finisse,

non solum subactos et captos servitute ipsorum consenuissc,


relatione

me meritis dare consuevi. Sicut enim a minoribus debitum


decuit, et praccipue b(me dc
rite

quantum

vitam

vera

didicimus. Cineres
luijus

expetitur obscquium, sic

amajoribusmeritum

ipsorum apud nos reconditi evidentissimuin


rei rei)ra;seutant

juste rependitur benclicium.


divis parentibus

indicium. Sed dicis

Vocatione

Ilunc (|uem alibi a meis acceptum scrvavi morem,

mea vcnisli. Fatcor, vocatus fui. Redde causam quare vocatus fuerim. Abhostibns i)ulsabaris; nec propria manu, Gr,ecorumve mollilie libcrari poteras
:

tain

civibus cur negarcm. Urbeinque nico introitu \xnon facercm? scd mcrito non justa injuste
pctenti cuncta juste uegaiitur. Ihcc dicens, et

nou

Francorum
Implorasti

virtus invitatione adscita est.

Im-

sine condigna incntis iiuligiiationc oratioiiein ter-

plnralionem
rim.

potiusijuam vocalionem hanc dixe-

minans
i.").

coiiticuit.

misera felicem, debilis fortem, invalida vali(lum,anxiasecurum. Eotenore vocatus (si vocalio dicenda est) veiii. Principem timiii niilitem mcuinfeci, tc(iue deinceps us(|ue
tiariim
in
iii

inquireutibus ab his
dicerc
vcllent
:

Porro (|uibus(lam cx circumslaiitibus (|ui missi fueraiit, an plura


paulisper (lelibcrantcs,
in

dolo

piieseii-

rcspoiiderunt, sc prius ea quac audieraut, convici-

nieam ditioncm Iransfudi. Legilinnis

posscssor

sum

eripial (juis

si

polest, clavaiii

(b;

bus suis rcferre, principem redirc

ct

luuc

demum

ex consilio ad

vcllc. Sic

acceplo commeatu, a
cuni festinalionc re-

manu
est

Ilerculis. Siculus, in

quo

conlidis, fortehiec

curia cgredieutes ad

Urbcm

faciel? A(l priora respiciat cxcniiila.

Nondum
mamis

facla

verluutur. Rex doluiu pricscntiens consulenduni

Francorum

sive

Teutouicorum

in-

supcr

lioc iiegolio

palrem suum Rom. Pont. de-

HAnRIANI
cernit. Cui ille
:

IV

ANNUS

1.

CHRISTl 1155.

87

Rom.

plohis,

fili,

ailhiic iiieliiis

vchemciis, ct forlis Tcutonicoruin coiiclaiiiaiilium


in

experieris versutiam.
venisse,
et in

Cogiiosccs

enim

iu dolo cos

vocem

laudis et

bctitiffi

vox emissa concrcpuit,


crederetur cecilienedictionc
rcgiii

dolo
'

retliisse,
:

scd Dei nos adjuvanle


in

ut terribile toiiitruiim de ca^lo


disse .

clemcntia dicentis
insidias.

Com|)rehcndam sapientcs
|)rffitcruiiltaiilur

Tempus autcm

coronationis Friderici Otto


'
:

astulia sua, prsevenire eoruiii

potcrimus vcrsutas
fortcs et

Frisiiigensis ita consigiiat

Cum

Maturato igitur

dcbita

im|)erii coroiiam

accepit

aniio

sui

gnari
Petri

de exercitu juveiics, qui Ecclcsiam


sunt,
(|ui

bcati

qiiarto, inense Junio,

XIV kalendas

Jiilii,

cunclis

Leoninuniqueoccupcnt caslrum. In prssidiis


cos coguita voluiitate Pr;cterea
,

qui adcrant acclamaiitibus, Dcunujiic super tam


glorioso facto glorificaiilibus B. Aiiiplius bis vcro
ipse Fridcricus iu Epistola ad
se gestis bx'c
liabel

equites nostri ibi

nostra

statim

aduiilteiil.

Oclaviauuni

Ottonem de rcbus a

cardinalcm prcsbyterum, qui de nobiiissimo I\omanorum descentlit sanguine, fldelissiiiiuni tuum eis adjungemus. Sicquc captum est. Eliguiitur proxima nocte paene usque ad millc arinaloruin

de die

Missa celebrala ad
Petri et Pauli
iii

altare

sanctorum Apostolorum
coron;e
.

bonore S. Mariie Virginis, quia sabbatum


benedictioiicm

crat,

Romani

imperii largitcr
:

equitum lectissimi juvenes, suinmoque diluculo Leoninam intrantcs Urbem, Ecclesiam beati Petri,
veslibulum, et gradus occupaturi observant. Hedeunt ad caslra nuntii, haec Itcta reportantes .

caput iiostruin cU^udit


His igitur ante liorain
litate peractis,

Ha;c ipse. Pergunt Acta


in pace et

nonam

tranquilportis
igiio-

popuIusRomanus, quiclausis apud castrum Crescentii residebat armatus,

Hucusque
ciuntur
:

Otto

'.

In

litteris

ipsius

Friderici ad

eumdem Ottonem

de rebus a se gcstis haec adji-

rans quae facta fuerunt, sine consilio et deliberationc majorum, ad civitatem Leoninam [laulatim
ascendit, et

cardinale conducente niaxima pars militiae nostra; nocle per portam parvulam juxta S. Pctrum iatravit, et sicmonaste-

Octaviano

eorum qui

remaiiseraiit

iii

porticu,

rium

S. Petri

prtcoccupavit

Inde Olto eaetera de


perstringit,
ita

iinperatoris

coronationc

summatim

qua; paulo latius in Actis ipsius Hadriani papa;

narrantur

16. Post coronationem Fredericus cum papa ab Urbe recedit, invalescentibus turbis. Post haec autem versus Urbem simul procedentcs, pro

60 quod ab eis populus


cet

Romanus

discordabat

(li-

quos repcrit usque ad imperatoris castra pcrscqucndo fugavit, 18. luvalescentibus autem clamoribus eorumdemque resonante inopinato tumultu, Teutonicorum exercitus atl arnia velociter convolavit strictis mucronibus ab utraque parte acriter dimicatur. Quid plura ? caesi sunt multi et plurimi capti. Tandem populus ipse non sine multorum suorum jactura intra portas iiisius castri seipsum recepit. Pontifex autein sicut benignissimus pastor
spoliis violenter dctractis, oiniies
,

munitionem

beati Petri in potestate sua Ponti-

ac

pius

pater su|)er

tanto

exccssu valde

tristis

fex detincret)

placuit tamen, ut in

manu

valida

civitatem

Leoninam

rex iiitrarct. Positis igitur cx-

teniplo castris, et deliberaio festinanter consilio,

atque dispositis qua) ad coronationem opus erant eadem die ante horani tertiam rex ad gradus Sancti:

Petri

armatorum maxima multiludine


:

slipatus

eidem i^opulo, tanquam suo gregi debita charitate compassus cst. Cujus casum relevare desiderans, pro Iiberatione suoruin omnium apud ejusdem imperatoris clementiam diutius laboravit, et afTecluosas preces instanter facere non cessavil, donec universos Urbis captivos de manibus Teulonico-

ibique depositis vestibus, quas gerebat, solemniori se habitu induit, et ad Ecclesiam beatae
accessit

rum

ereptos in

potestatem

Urbis praefecti Petri

restitui fecit.
De csetero autem imperator simul ac Pontifex exeuntes, de finibus Urbis, per campestria juxta Tiberim proccsserunt ad vadum de Manliano ibique fluvium ipsum cum exercitu transeuntes,
,

Mariae in Turri, in

qua eum ante


est.

altare Pontifex

exspectabat, profectus

Et

manus imponens,

(secundum quod

consuetani professionem et plenariam securitalem in Ordine continelur) publice cxhibuit ipsi Pontifici. Relicto ibidem rege Pontifex

iiitravcrunt
et

Sabinensem comitatum,

et

per Farfam
vigilia
in

ad altare bcati Petri conscendit. Cujus vestigia rex cum processione subsequens ad altare per portas argcnteas orationeni intra Ecclesiam in Rola porphyretica super

castrum Depoli transitum f;\cientes, in B. Pctri pervenerunt ad pontcm Lucanum,

quo

nimirum
britate

loco pro

tam

gloriosae solemnitatis cele-

eumdem regem

dixit

primus

epi-

moram

facere decreverunt. Et ut Ecclesia

scopus cardinalis, alius ex episcopis dixit aliam, tertiam vero tertius episcopus dixit, et unctionem ante Confessioneni beati Petri nihilominus contulit.

Dei et

imperium decore ampliori

clarescerent,

cum

deliberatione statutum, ut ad

laudem Dei

et

exultationem Christiani populi praedictus Romanus Pontifex ct imperator ad missarum solemnia in


illa

17. Missaque incoepta, et Graduali post Epistolam decantato, rex ad Pontiflcem coronandus
accessit,
et prajsentatis

die

pariter

coronati

namquc

satis erat, ut

procederent. Dignum illorum duorum principum

imperialibus signis, gla-

dium, sccptrum, atque imperii corouain de inanibus cjusdem papae susccpit. Quo facto, slatiin tam
'

Apostolorum solemnia, duo summi Urbis principes, cum Ia;titia et magno gaudio celebrarent eorum, qui suscepta a Domino potcstate ligandi
Ot. iu rrid.
1.

1.

Cor.

111.

.\pu(l Olt. a:ilc

I.

l.

dc reb. geslis Fiid.

ini;).

11.

c.

22.

88
atque solvendi, portas

HADRrANI IV AN5US
cseli

I.

CHRISTl

1155.

claudunt

et

aperiunt

quibus
19.

voliint.

Tibnrtini

spuuntur.
et

Tunc vero Tiburtini tanquain perfidi


et jurisdictione

sese

dedentes imperatori

re-

consulas, et de bis etiam Epistolam ejusdem imperatoris. Incredibile dictu quam prospera cuncta cesserint imperatori ,

eumdem Ottonem

contumaces a dominio

B. Petri

se subtrabere cupientes, postposila fldeiitate,

quam

quousque de Romana Ecclesia bene meritus est. Nam audi ipsum in Epistola ad Ottonem ista pra;dicantem cum agitde reditu suo lude venimus
:

domino papa? Hadriano, atque ejus successoribus


juraverant, ad prassentiani ipsiusimperatoris acce-

Spoletum,

et

quia rebellis erat,


,

et

comitein Guifeci-

donem Guerram

et cajteros

nuntios nostros iu

dere prajsumpserunt,
gnatis
,

et

clavibus civitatis

ei assi-

captivitate tenebant,

assultum ad civitatem

seipsos

cum

civitate

Tiburtina juri
graviter

et

dominio ejus tradiderunt. Quod factum Pontifex

cum

tota

Romana

Ecclesia

nimium

et

mus. Mirabile et inscrutabile judicium Dei. A tertia usque ad nonam munitissimam civitatem, quae prnne centum turres habebat, vi eepimus,
igne videlicet et gladio, et inSnitis spoUis acceptis,

omnino

intolerabiliter ferens, super tanta injurla


illata

B. Petro absquealiqua rationabili causa

cum

pluribus igne consumptis, funditus

eam

destruxi-

eodem imperatore conquestus


scitur, sibi restitueret,

est,

et ut civitatem

mus. Inde euntes versus Anconam, Palceologum


nobilissimum principem Graecorum, et Maroducum socium ejus, cum caeteris uuntiis Constantinopolitanis obvios habuimus. Qui ut in Apuliam iremus, et boslem utriusque imperii Willelmum potentia virtutis nostrae conterere vellemus , inflnitam pecuniam nobis dare spoponderunt. Quia vero
militia

ipsam, quae ab antiquo jure beati Petri esse digno-

Romanai
silio, et

Ecclesia;

ipsum tanquam proprium advocatum attentius exoravil.

Augustus autem habito


ipsi restituit, et

cum

principibus suis conillico

cognita rei veritate,

civitatem ipsam

per lilteras quce inferius annotan-

eisdem Tiburtinis injunxit, quatenus eidem tanquam domino et patri suo fideliter obediant, etservire omnino studeant. Ita quidem, ne sicut Romanos, ita et Romanum adversus se Pontiflcem concitarct, in cujus manu esset principem Capua;, ducem Apulia5, et ipsum denique juncto
tur, papae,

nostra propter multos labores,


attrita

et

bella

nimis
redire,

fuit

quam

in

magis principibus Apuliamdescendere. Sed ad res


:

placuit

gestas Hadriani papac revocetur oratio.


21.

Hadriano

IV

in

Campaniam

veniente,

fcedere

regem

Sicilia)

commovere.
ita se

Praeceptio au:

tem

facta

tunc Tiburtinis

habet

Willelmus Sicilicerex resipiscit. Quaenam autem fuerint anni hujus Hadriani papa; rerum gestarum reliqua, ex iisdem Aclis sic accipe : Eodem tempore, pra;dictus rex Sicilia;,
cationis
coepit

Fridericus Dei gratia,

Romanorum impeetc.

rator
tinis,

semper Augustus, universis civibus Tiburgratiam suam et

sententia

percussus est
et

postquam escommuniin contemptu


,

bonam voluntatem

haberi a suis,

cuni

salubria fidelium

Universitatem vestram nosse volumus, quod ob B. Petri principis Apostolorum reverentiam,

suorum

consilia do satisfactione prajstanda conin sua elatione et


fatuitate fere

temneret,

solus

dilectissimo atquo in Christo reverendissimo patri

remansit. Quippe majores ejus, coniites, ac baro-

nostro Hadriano papa; civitatem dimisimus Tiburtinam, salvo tamen super omnia jure impcriali.

nes in majoribus Apulia) civitalibus ubi a lanta

eum

perversitate revocare nullatoiius potuerunt,

Hujus

rei

gratia,

omnes

et

singulos Tiburtinos a

eo relicto, nuntios suosad

domnum

papaiii Iladria-

fidelitate,

quam nuper

nobis juraslis, absolvimus,

num tanquam

ad principalom domiiium destinaiilas

attentius vobis praecii^iendo

mandantes, quatenus
,

runt, rogantes, ut ad

partes drgnaretur acce-

eidem venerabili papai


serviatis,

fldeliter assistatis

devote

dere, et terram
ct poteslate

cam

quae bcati Petri juris esse

atquc sicut domino vestro devotcobedire

dignoscitur, et personas, ac

eorum bona

in

manu

studeatis, scientes,

mento

fldelitatis

sicutjam dictum est, a juraquod nuper fecistis vos absoluimperiali ctc. Et qui:

sua reciperet. Tuuc Pontifox supcr his


fratribusconsiIio,congrogatacoiiiitum

habito
et

cum

tos, salvo in

omnibus jurc

dem

laudc dignissima. Pergunt Acta

20. Felices progressus Friderici imp.

At

aliorum baronium nobilium tam de Urbe (juam de Canipania, etaliiscircumjacoiitibus locis decora militia, circa festum S. Michaolis mensis Septombris, doscondit
litate et

quoniam a;stiviis calor jam nimis excreverat, et maxima multiludo ipsius cxercitns propter iutemperiem insueti
cxilialem
aeris, vel

ad S.
a

Gormanum,

ubi recopta fide-

mortis periculum, vel


incurrcbat
,

infirmitatem

communis
fuit,

Roborto principe Campano, et Andrea comite, aliisiiue illarum parlium nobilibus, prajmisit eos ante faciom suam, ut prcc|iara-

homagio

voluntas, ct instans petitio principum

ut iuiperator ad propria ((|uod et factum cst) sine dilationerediret. Hajc Acta, Otto autcin conflictum
inter

rent viam

ei, ct

prava iu dirocta facerent,


Ipso

et

aspera
por

iu vias planas.

vero post

ali(jiiot

dies

Romanos
in

est, et reliqua,

et Germanos pluribus prosecutus qua: redeiinti imperatori conligeei

castrum Mignani, el pcr Capuanam civitalom transitum faciens, usque ad Boneventum, Domiuo
coiiiilc, procossil, ot oiuiios fore

illarum partiuiu

runt

via,

cum

dimicandum

fuit

advcrsus

baroncs, eorum(|uo lorras, et circunipositas civitatos

Spolclinos, ab eodoni impcratore supcratos , ct adversus lalrones faiices Alpium obsidcutes, alia-

ad lidolitatom B.

principalis
22.

domiuus

quc nonnulla qua;

tu

si

cupis

i^ro

arbibio

Inleroa

Petri et suam tanquam eadom civilale reccpit. imperalor Grxcorumde Ihcsauro iu

HADRIANI IV ANNUS
pecuniam per qiiemdani iirincipem siiiim iiomino Palc-eologum misit Aiicoiiam. Scripsit etiam eidoni
ab eo, ut de civitatibus sunt in maritimis, tres eidem imperatori eo tenore concederet, ut ipse ad expuApuliae,
Pontifici rof,'ans et iieteiis

1.

CHRISTI 1155.
siiiit

89
;

qux

sit;c

digna qui res ovo Ilis diebus iiiter doniiiiuui [laiKUU lladrianum (de quo prajdiximiis,) et regem Siciliac dominum Willelmum, domiui Rogerii bonae niemoria} tilium, graves ex
geslas
sic

tamcu aliqua

clucidationu
al)
:

auspicalur

gnaudum dictum regem,


lendum
pecunia,
sidiis,

et

de tota Sicilia expel-

sufficieiites eidein Pontitici vires

tam

in

quam

in miiitibus et aliis

armorum
iis

prae-

causis quibusdam ortaj erant inimicitice, et in guerram noxiam rcs prodierat, ita ut sententiam excommuuicationis dominus papa in eum jacula-

indeficienter conferret. Pro

ergo, qua;

retur b. Et i^aulo post

Interea rex

Siciliic

Bene-

contra dictum

regem quotidie

tractabantiir,

Wil-

ventanam urbeui

Ecclesiae

lelmus erroris sui poenitentia ductus, ad matris

domicilium, principibus suis


tatores.

Romanac familiarc mandat obsidere, et


fe-

Romau;e Ecclesiae, et domini et patris sui, ejusdem Romani Pontificis obedientiam redire cum omni iuimilitate disposuit. Quocirca electum Catanensis Ecclesiai cum quibusdam de
SLiae

sacrosanctffi

urgentissimis angustiis ejus prscipit arctari habi-

Quod verbum dominus papa moleste


ei

rens supra moduin, vicem

aequa lance volens

refuudere, principes proprios contra

eum

nititur

majoribus auloe suae ad prajsentiam ipsius Pontificis accessurum usque Salernum transmisit. Quibus plenariam potestatem dedit, ut gratiam et |)acem domini papae ab eo bumiliter quajrerent, et
satisfactionem plenariam
riuE,
,

armare

nec in ea parte fraudatus est desiderio suo. Nam potentissimum regni sui comitem ejus;

dem

regis amitae filium,

Robertum

videlicet de

Bassavilla,

cum

multis

aliis viris

nobilibus, quibus

qua; continetur infeipsi praestarent.

cum

flrma securitate
In

23.
Ecclesia;

primis petebat absolvi


;

secundum

auxilium consiliumque Romanae Ecclesiae perpetuo non defuturum pollicebatur, contraeum insurgere persuasit. Exules quoque quos tam ipse quam
pater ejus de regno ejiciens, bonis fecerat extorres
paternis, virosinclytosetarmis potentes,
videlicet
;

morem

deinde

bomagium

et fidelitatem

eidem

Pontifici facere promittebat, et

quod omnes

dominum

quoque \ervx
videlicet,

suas Ecclesias

cum
illis
,

plenaria libertate
dandis, Paliidum

restitueret; tria castra pro

Robertum de Surrento principem Canipanum, comitera quoque Andream de Rupe Ca-

Montem-Fusculum
daret.

et

Muronem cum
Ecclesiae

nina, et alios multos exhortationibus suis provocaverat, ut in

pertinentiis suis, in

propriam haereditatem
praeterea,

regnum
eis

redirent, et ad jure hffiredita-

Romanae

qua^tuncadversabatur Pontiflci, suis armis et pecunia eidem domino papre subjugaret post recuperatam domini papae et sacrosancta; Romans Ecclesia; gra:

Romam

rio sibi debitas accederent possessiones,

Romanam

perpetuum non defuturam, in verbo Pontificali spoudens eis firmissime. Utrumque nihilominus, imperatorem videlicet RomanoEcclesiam
in

tiam, tantum pecuniae, quantumGra3ciobtuIerant,


largiretur. Auditis itaque Pontifex

hujusmodi obla-

venerabilem virum Hubaldum presbylerum cardinalem tituli Sanctae-Praxedis tunc Ostiensem episcopum dominus papa transmisitSalernum, quatenus a praefalis nuntiis inquireret, si
tionibus
,

alterum ore ad os manifeste, alterum vero per litteras, sed occulte ad occupandum Siculum regnum solet Coustantinop.

rum

quia adhuc erat in


licitat .

Italia

23. Controversia inter Eospitalarios et patriar-

ea

quffi
;

tur
est,

et

fuerant promissa, veritate certa inniterenquod inveniret sibi referret. Factum ita

cham Hierosolymitannm : unde hujns accessus et Post haec autem, anad Pontificem Romanwn.

tequam

et redeunte episcopo cardinali, omnia quae promissa ex parte regis fuerant, inventa vera sunt, et ad complendum parata. Ronum igiturvisum est

prosequatur auctor, digreditur ad profectionem patriarchae Jerosolymitaui in Italium,


caetera

ad conveniendum
Causaiii

Hadrianum

Pontificeui,

dum

in

bis bellicis occupatiouibus

occupatus detineretur.

eidem Pontifici, ut tam utihs concordia, et cum tam magno honore Ecclesiae compositio deberet admitti. Sed quia major pars tratrum alta nimis et

autem

ejus profectioiiis fuisse


et

narnU confuit ipsi

troversiam iuter ipsum


ratione

milites

Hospitalarios

decimarum obortam, cujus causa

omnino
voluit,
rat, et

incerta

sentiens,

consentire nullatenus

cum

est totum quod oblatum fuepenitus refutatum . Repugnabant cnim cardinalis illi qui addicti erant imperatori, et non-

disturbatum

couveniendus, eo quod (ut pntmisit) iidem Hospitalarii privilegio Pontificio exempti esseiit a juribus patriarchae, et subsuis
Poiitifex
et in ipsos jus diceret

summus

jecti

uisi

quod
:

ipsi placere scirent,

probandum puta-

bant
bant.

in

reliquis
saepe

autem

se adversarios ohjicie-

mana;

factum ah eis in maximum Rodetrimentum. 24. At quamvis qua; ex Actis Hadriani papaj
Ecclesiae

Quod

sunt recilata, vera

multa noscuntur memorla digna. Visum est totius rei gesta> seriem petere a certo auctore hujus temporis accurate scrii^ta, a Wiilelmo nimirum Tyrio archiepiscopo , in quo
esse reperiantur,

omnino

tantummodo Romano Pontifici, qui de ipsis a Postquam ergo , pergit Tyrius ', saepe ac saepius tam dominus patriarcha, quam reliqui Ecclesiarum praelati apud eosdem fratres sua jura reposcendo non proficiebant (ut prcemisimus) ad Romani Pontificis hinc inde processum est auditorium. Assumens ergo dommus
:

tamen

in eis prcetermissa esse

patricircha sibi, licet longcevus esset et fere cente-

narius,de Ecclesiaruni
xviii. c. C,

prcxlalis

dominum

Tyren-

Tyr.

1.

Raron. Tomhs XIX.

12

90

HADRIANI IV ANXUS
archiepiscopum
,

1.

CHRISTI 1155.

sem

et

de suffraganeis

ejus
,

dominuiii Fridericum

Acconensem episcopum

enim proelia, undique seditiones omiiein videbautur aditum praeclusisse. Ansquetinus quoque qui-

Almaricum Sidoniensem episcopum, dominumque Balduinum Ceesariensem episcopum , dominum Renerum Sebastenum episcopum, dominum Herbertum Tiberiadensem episcopum vernalis temporis gratia respirante, cum primum mare flatibus
,

dam

regis Siciliae cancellarius

urbem

obsedit Be-

neventanam, nuntiisque domini patriarchae qui ad hoc missi fuerant, ut ei a prsdicto cancellario du-

catum implorarent, omnino negavit per


transitum, quae tamen via multo
pendiosior.

partesillas

exagitatum hyberiiis, spirante Favonio, ccepit se reddere placabilius, iter aggressi, auctoreDomino,

Tandemque

Hydrunlum

Apuliae

urbem maritimam prospero


pontifices Orientis

cursu atligerunt.
26. a Interea

dum

una cum

dentum consilio, omni comitatu suo Anconam pervenit missis inde ex latere suo quibusdam episcopis, qui dominum imperatorem Romanorum, jam, ut diximus, ad
:

comquoruindam pruviam maritimam secutus, cum


caeteris erat

habito

domino

patriarcha fines attigissent Apuliae (ut prag-

propria redeuntem,
negofiis ejus

verbis ejus salutarent, et pro


litteris

misimus) Constantinopolitaaus imperator verbum domini papaj prosecutus, immissis de principibus


suis cuiii infinita pecunia, consentientibus eis illa-

ad

dominum papam

obti-

proceribus, regionem violenter iupostquam dominus patriarcha cum suis ab Hydrunte usque Bruodusium pervenisset, domini imperatoris familia urbem pra;dictam, tradentibus eam civibus, jam recepisset in suam, solo praesidio civitalis, in quo pauci erant, in fidelitate domini regis perseverante. Comes quoque Robertus, de quo superius fecimus menlionem, cum iis qui partes suas tam regis odio, quam ejus gratia sequebantur, Tarentum, Barum, egregias metropoles, et omnem marilimam regionem usque ad
vaserat, ita ut

rum partium

nuerunt imperiales. Quod et factum est, licet ipse imperator urbem Senogallias, et Pisaurum jam pertransiisset pro redeundo soUicitus.
28.
a

At vero dominus palriarcha


versus
iter dirigens,

comitatu

Romam

cum suo dominum

papam a civitate Narniensi egressum, quasi fuglentem prosequebatur. Tandem Romam veniens, ibique per dies aUquot facta mora, cum ei nuntiatum esset, apud urbem Ferentinum dominum papam gressum fixisse, illuc incunctanter properat, ut de negotio pro quo venerat, experiri tentaret. Dicebant quidam (nempe papae adversarii, a quorum ipse ore pendebat) dominum papam, ut eum taedio
afflceret, et

regni terminos violeuter occupaverat. Prsedicti vero

gravaret sumptibus,
infinitis

eum

studio se de-

magni et inclyti viri, Robertus princeps Capuanus, et comes Andreas universam Camiianiam, quae vuigari appullatione dicilur Terra-Laboris, usque Salernum, et usque Neapolim, et usque S. Germa-

clinare:

nam muneribus

corruptus, inpar-

tem Hospitalariorum dicebatur se dedisse proclivem, qui jam ad eum inulto ante pr;cvenerant.
Alii

dicebant

urbis

Beneventan;e
ut diximus,

gratia

quae

num
tanto

sibi

vendicaverant

eratque tota regio in


esset transire

obsidione claudebatur,

eum tam maerat evidens,

motu, ut nusquam securitas

turato advenisse itinere. lUud

tamen

volentibus.

Romanorum

etiam imperator dominus

Fridericus circa partes Anconitanas

cum

exerciti-

bus suis moram fuciens, fant;im in legionibus, quas in Italiam introduxerat, ciadem patiebatur, ut deficienlibus majoribus et nobilioribus imperii principibus, vix decimus quisque superesset. Unde
qui supererant, ad propria redire volentes, cohibere non valeas, ipse quoque ad reditum licet uivitus accingebatur. Multa enim supcrerant
eos

suum et familiarium suorum Hospitalariis nimis induisisse dominum vero patriarcham cum suis (|uasi adulterinos filios fastu quodam et indifavorem
;

igitur

gnalione a se repellere quasi indignos. Postquam palriarcha ad prtrdictam urbem pervenit,

obtulit se de

more

Apostolicis aspcctibus

ubi et

male reccptus

plurima parte cardinalibus, certum de domiiii papae mentis conceplu et habitatione (ilubitatione) reportant aret pejus habitus, invitis ex

negotia , et maxime contra euindem Siculum regem, quffi ejus cxigebant pra^sentiam . Hoc ipsum erat tempus, quo Willelmus deprecabatur quam instantissime pacem nec audicbatur, ut dictum est superius. Pressus enim tot tantis^iue undique hostibus iisdemquc potentibus, respirandi sibi neque dabatur locus. Qurc autem post haec secuta sint, suo loco sequenti anno diccntur. 27. Modo autem una cum Wilit^hiio Tyrio prosequamurres gestas a patriarcha Hierosolymitano,
,

gumenfum. ille tamen quorunnlam prudentum amicorum suorum fretus consilio, totum hoc dissimulaus,sicut homoseveruseraf, doniinum iiapam
frequeiitabat,
sforio
,

diebus

fesfis

assiduus erat in consicoefu venerabiliter

episcoporum
:

suorum

cui etiam advocatorum turba , circumseptus quoties opus eral, jugis assistebat, officium adimplere parata.
2y.
B

Dafa igitur utriusquepariibusaudientia,


per multos dies utrimi|iie inutiliter csset
:

cum jam
quosdam
non
tia,

cum

pluribus episcopis abllierosolymis ad

llailria-

decertalum

videns doniinus jiatriarcha

et

per
refe-

num

Ponlificem properantc

'

Dominus porro
suis consortil)US

faniiliaros

amicos suos intolligens, quod


et

patriarciia d, inquit Tyrius,


itineris anxic

cum

proficerct, suinpta licontia, coiuiifionem


,

delibcrabat, qua via ad

dominum
:

rcns deteriorem
aggressus

confusione indiilus
suiit

reverenvel Ires,

papam
I

iu tanto

tumultu posset acccdere


7,8.

undiijue

cst aii

propria rcdire. De fanta autem

cartliiialiiiiii
Tjr. I.xviii.
c.

turba vix repcrti

duo

doininus videlicelOclaviaiius, dominus Joannesde

HAnRIANI IV ANNITS
S. Marlino, qui

1.

CHRISTl 1155.
:

91

ejusdem domiiii patriarcha?,

dum

esset Tyrensis arclilepiscopus,


rat,

archidiaconus fue-

qui Christum sequentes, ojus ministrum in causa sua pie vellent fovere. Alii omnes abeuntcs
post

munera,

secuti sunt vias

Balaam

fllii

Bosor

En

vides, lector,

quam

fuerit palriarcha deceptus,

Quod cjeclum est non inquod infirmum non sanavistis, et qnod periil non qua>sivislis, ci quod confractum non oliligastis. Ideoque ad introduclionem liberorum in locum Ecclesia} et unitalis, inventionemque amissae drachnife properemus ', et Aporeprciiendit, dicens

troduxistis,

qui nefarios homincs, factiosos, Pontifici adversariospraBdicatsanctos,reliquos vero magni nominis cardinalcs ex vitae sinceritate et littcris undique

stolico

prfficepto

incitati

in

eos

qui

doctrinae

conspicuos
suis

ita

infamiae

nota

reliqncrit

scriptis

inustos. Sed qui boni, qui vero mali fuerint, adeo

ipsorum
cst,

faclis
illi

universo Cbristiano orbi decla-

matum
istis

ut
sit

non indigeant commendatione,

inutibs
' :

prorsus omnisdefensio. Pergit vero

sermones aspernantur, ut persuasum habeamus moderari et fidelium admonitionem tempestive intempcslive factam. El illius exemplo edocti, qui erat gloriaj Dominus, ct omnia in sua potestate habens \ inclinare fccit ckIos, ct descendit, acceptaque servi forma *, seipsum exinanivit, ul ovis amissa suo gregi restitueretur. Unde, frater in
Christo, dilectionem

Tyrius

Dominus vero papa, urgentibus eum


Campania, Beneven-

tuam

his litteris

admonemus,
sola est

curis domesticis, transcursa

ut hanc

rem

diligenter cures.

Nam ' una

tum

autem post hxc acciderint, suo loco dicturi sumus anno sequenti. 30. Legatio Hadriani JV ad imperatorem Orientalem cim litteris ad archiepiscopum Thespervenit . Qua3

Ecclcsia, et unasolasanctificationis arca, in

quam
:

unumquemquefidelium e diluvio servari et circa unionem ejus modis omnibus

oporlet

labores

salonicensem

et hujiis responsis circa unitatem Ecclesiarum. Hoc eodem primo sui Pontificatus anno, ipso ingressu in Pontificium thronum Ha-

tuaque cogitet prudentia, ut Ecclesia Dei non possit divisa consistere, ut omnem animam viventem
e prasentis diluvii procellis
",

intra

Ecclesiae congregari

oporteat ad

unam arcam beatum Petrum

quod suarum partium esse scipopulum in Catholicam coagmentare concordiam, pacem et unitatem in primis omnibus insinuare ad Gra;cos saepe scisdrianus papa
ret, universalis Ecclesia?
:

omnium
32.

fldelium gubernatorem.

Traditum

est,

tres divino Spiritu illuminati,

quonam modo sancti Paomnium Ecclesia-

rum primatum

sacrosanctam

Romanam

Ecclesiam

sura divisos, solid unitati compaginandos, legatos

absolute obtinere jusserint, et ad ejus sententiam

misit

ad Constantinopohtanum imperatorem
inter alia pro

Emmanuelem, quibus

eadem san-

cienda firma concordia litteras dedit nd Basilium

omnium judicium referri praescripserint, et ad tollendam de medio divisionem, ad unionem Ecclesiae, ad conjunctionem divisi parietis, propter
Dei dilectionem, propter

Achridenum Thessalonicensem archiepiscopum , bujus temporis in Orientaii Ecclesia magni nomivirum. Has Dei beneflcio hactenus conservatas, et in Orientalisjuris Codice cusas, hicdescribendas putavimus sic enim se habent, hoc in Codice innis
;

anima

salutem, etpropter
vigilanter
aliis

fruitionem
adverte.

gloriae,

quai

non marcescit,

Primum apud

teipsum, deinde in

quatenus divina gratia largitur, da operam, ut


grex

scriptae titulo

31. a

Hadrianus episcopus, servus servorum

Dei, venerando fratri Thessalonicensium archiepi-

Domigregem B. Petri revertantur, qui Domini jussu eorum curam suscepit '. Nos quidem in hoc non temporariam laudem
Ecclesia uniatur, et qui seipsos

cum

nicas oves confltentur, ad

scopo, salutem et Apostolicam benedictionem.


a

Ex quo per invidiam, hostem antiquum,

spectamus, non praetereuntem gloriam quaerimus, qui pascendi suscepimus officium (servos nos om-

Constantinopolitana sedes a sacrosancta Romana et Apostolica (quod sinelacrymarum inundatione vix

nium
et

Dei servorum confitemur) sed cum Dominum magistrum nostrum, ut unum mortuura resus-

famur) Ecclesia seipsam separavit, et hominis inimicus proprium malitiae venenum elTiidit, et a matris

citaret in corpore,

profectum

fuisse, et
et dixisse
'

lacryma:

tum legimus ad sepulchrum,


exi foras
;

Lazare,

obedienlia liberi secesserunt, unitatisque

locum

multum et studium, qui nos pra?cesserunt beati Petri successores adhibuerunt, ut schisma de medio tolleretur, et unitati
binarius subiit; laborem
Ecciesise, qui se

judicamus indignum, si Domini retineamus talentum, et quos possumus, in anima resuscitare negligamus. Quod superest, dilectos filios nostros, Balduinum et Balditzioninum, praesentes
tabellarios

ab

ea separarunt redderentur.

ad

dilectissimum

fllium no-

Qiiamobrem et nos, qni hoc tempore Apostolica? Sedis curam suscepimus, ut Deo placet, pro omnibus Ecclesiis, quae sunt intra terraruni orbem constitutae, quamvis beati Petri virtulibus par nihil habeamus, ministerio tamen fungi cogimur. Ad id credidimus altendendum, ne connumeremur (quod absif)iis, quos perprophetamDominus

strum Emmanuelem imperatorem Constantinopolitanum a religioso coetu missos, dilectioni tuae


studiose

commendamus,

rogantes, ut per dilectio-

nem

Dei, beatique Petri et Sedis Apostoiicae, et

pietatis

cultum, aspectu gratioso

in

eorum

ne-

cessitatibus consolalionem adhibeas.

De tua vacertiores o.

letudine cupimus per litteras

fieri

Will. Tyr.

I.

xviii. c. S.

'

Ezecli.
"

XXXIV.
11.

Exlat

iii

cod. Juris Oritiil,

Phil.

Luc. XV.

'

'

1.

Tim.
XXI.

Geii. XVII.

.loaii.

IV.

Psal. xvii.
XI.

Itiid.

92
Hactenus

HADRIANI
Hadrianus

IV

ANNUS

1.

CHRISTI

1155.
pacto
posses
et

papa

ad

arcbiepiscopum

ter

quonam

nos

aliter

nominare

Thessalonicae.

autem ipse Basilius ista respondet Legimus tuam Epistolam, sanctissimc papa, cx qua persjtcximus iiigcnii tui sublimitahaec
a

Ad

33.

lem, bumilitatis profunditatem, latitudinem tuBe


erga

drachmam perditam, et muitorum dierum mortuum in sepulchro jacentem ? verunme eam de nobis opinionem concipias. Neque enim aiiud novimus fundamcntum ', quam quod substructum est eademque tecum
oves errantes,
:

quam

Dcum

diiectionis et alTectionis, per

quam non

praedicamus

coanguslatur Apostolicum cor tuum, quin potius viscera dilatanlur ad siiscipiendum acquirendum-

magnam

docemus, ego, iique onines qui ad Aposlolicamque sedem Constantinopoiiet

que

omnium

Ecclesiarum
litteras,
:

Christianos.

Vocem

tuam agnovimus per

alloquentem nos ad

tanam pertinemus. Et unus, qui inutrisque Ecclesiis personat sermo fidei, idemque sacrificatur Agnus, qui tollit peccata mundi Cbristus, inter
Occidentaies antistites,

aures mentisque intima

audivimusloquentem ut
te

qui

patrem, ut pastorem,

vel potius archipastorem.

cuimen agunt,

et

nos qui

sub tuum principale ab oriente soie suoffenet

Nam
tur,

quasi pater

fiiios,

qui a

abalienati viden-

blimi Constantinopolitana sede sacerdotii accepi-

sub paternos sinus tuoscogis, eorumque sol:

mus spiendorem, quamvis parva quaedam


dicuia in

licitudinem iiabes

quasi pastor autem ut oves

medio

interjecta

nos separarint,

ex

errantes revocas; quasi pastorum pastor, pastora-

uno eodemque
nino toilere

lem tuam
ces,

et divinitus infusam scientiam nos done greges negligamus, sed totis viribus prospiciamus ut ei quod niale habet seduio medeamur. Audivimus revocantem ad seipsum, et

muitos fecerint. Quae omde medio, et velut iapidcs, iuxta


spiritu

propheticum sermonem % e via projicere, unita-

temque

Ecclesiic sine offendiculo constituere, tua;


:

sanctitatis erit

quaeChristi exemplo, velut e cslo,

ad
a

vocem tuam conversi sumus. Plane

si

aiienos

tua sanctitatefilios nos ipsosexistiniassemus, aut

ionge a pastorali cura tua separari voiuissemus,

unum congregare vuit et Nos enim pauci sumus, et parvo gregi praesumus, mediocrem quidem, et ut gultam, dicendi
prospiciens, distantia in
potest.

nequaquam agnovissemus ut paternam vocem, neque ad paslorem receptui canentem conversi fuissemus. Nam juxta verbum Domini, nemo unquam noscet extraneorum vocem, sed potius ab
ea fugiet'.

facuitatem habentes, virtutis autem


sione decepta,
cata
sit

nequidquam
nobis suspiqui hic pere-

parlicipes, etiamsi tua sanctitas contrarii persua-

ex diiectione

maxima quaedam de quorumdam,

grinati nos allocuti sunt.

Quid igitur ad nos erranlis ovis simiiitudo, sanctissime papa ? Quid imago amissae drachmse ? Nos enim e sinu tuo excidisse nega34.

nius, et fliiorum appeilationem,

aut pastoraiem

curam non refugimus, ut taie convicium nobis exprobretur. Tuto autem ac firmiter Dei gratia
stetimus in B. Petri confessione, et quem ille confessus cst et pradicavit, confilemur et prajdica-

Tua autem integritas, undique perfecti tam sede, quam peritia, et vitae splendore imaginem et similitudinem referens, poterit omnino dissidio causam praebentia scandala removere, et Ecclesiis unionem soliditatemque restituere.Habetautem ad hoc sanctitas tua unanimem
35.
Christi,
et

adjutorem potentissimum,

et inter

imperatores

maximum ac summum
bonos, qui

pietate, qui et viribus inex-

mus;
cretis

nihii ex

Synodaiibus sanctorum Patrum deinnovantes, ncc adjicientes Evangelicis et

pugnabiiis, et prudentia excellens, ct inter

omnes

unquam

admirationi fuerunt, ceieberet

Apostolicis verbis ad

unum

apicem usque vel


prajcone,

iota

runus

cujus nului

nos parebimus, et servi Do-

unum. Didicimuscnim aGcntium


gravis impendeat
iis
*,

quam

minicac volunlati

obsequemur

poena, qui talia audent. Etsi

archiepiscopi Thessaionicic ad

enim ego,
esto.

inquit

vei
id

verit vobis pra;ter

Angeius de caeio annuntiaquod accepistis, anathema

rcsponsio per Epistolam,

Hucusque Basiiii Hadrianum papam qua se non abscissum


.
licet qui-

ab Ecclcsiae Catholica; unitatc profitetur,

Hoc metuentcs, vivificam ct incruentam hostiam, ut qui acccpit a Domino, nobis tradidil sic exhibemus, Judaicam quidcm iiumiiilatcm, ct legis

busdam

ritibus discreparet Orientalis Ecciesia ab

Occidcntali;

sccundum

et illud,

quod habet hujus

pariter sajculi scriptor ciassicus Petrus abbas Clu-

umbram

superascendenles

cum

Jesu autcm,
afQiclionis

niacensis in Epistola ad

sanctum Bernardum, do-

et cjus discipuiis in sublimis gratioc

palatium conrevera confir-

sccndcntcs, et
(ul lex
ait
'
)

panem comcdcntcs, uon


scd
i,xtitia3,

cctquc his verbis nostri, qui ris

'

Testcs

sumus

et

uos lempoct

Bomanam

Ecclesiam

lotain

et

cor

Latiiuuu iinguam oUorre Dco salularc sacriliciuiii

dcsipuimus (quod ai)sit, ncc tanlum in nos possil malignus) de i\iiibus Jercmias pniphula lamcnlans ait Saccrdotes non dixerunt Ilbi cst Donnnns, et qui lcgi adluesi

mantem*. Quod

ul

])astorcs

illi

azymi [lanis vidcmus, cum Crieca Ecclcsia et maxima Oricnlis pars, ac barbara;, scd Christiana'
gcnles sacrificarc de
Iioc ita sit,

'

ccicbres ct

ferniciitato dicantur. Cuni ncc antiqui, ncc niodcrni propler tam famusas usuuin dissoiiantias achaiilate

r<'bant nescivcrunt

me

ct pastores

iii

nic impii
|ia-

niulua discivcruiit;

quia

iiiliii

(|uod fidcm,

vel

fucrimt. Si talcs

tibi

videbanuir, sanclissime
XVI.

cliaritatem Ucderct, in his omiiibus invciieruiit .

Jiian.

x.

tiiil.

I.

'

Dcul.

'

Psal, ciil.

' .lur

'

I.

(.nr.

iil.

Thrcii.

iv.

'

ftlr. Cluii.

I.

v.

I:,|i.

w.

HADRIANI
Hccc Petrus. Sed et aiuii S.

IV

ANNUS

I.

CIIRISTI

1155.

93

scriboutem
tinacia

Bernardum de his ita Ego addo et de perGrajcorum qui nobiscum sunt, et non
ail

cis, in

tantum acutissimis ustiuequaque conserlam

Eugenium

aculeis, tantffiijue molis, ut robustissiuios premat,


terat, et

comminuat

luniieros; coronam, et phry-

sunt, jimcli iide, pace divisi. Quamquam et in fidu claudicaverunt a semitis reclis . Ita quidem

gium

clara merito viclori,

quouiam ignca

sunt. Se

nunqnam
clauslro

a natali solo Angliai maile exiisse, aut in

etiam peues doctos

et ista

Catliolica; fldei

studiosos

lieati

Rufi pcrpetuo latuisse


angustias.

dicil,

quam
non ipsum

Grsecorum
per.

antistites

persuasissima fuere semgloriai

tanlas (nisi quia divinaj dispensationireluctari

Atcum regimen

Ecclesia? Constantinopolitantc

audel)

intrasse

Dum

superest,

imperili, refractarii, nugaces,

Latinorum

interroga, et crede experto.


sinie adjecit,

aBmuli suscepere; ex diversitate sacrorum rituum, dogmatum quoque sacrorum diversitalem existi-

claustrali

Hoc ctiam milii saipisquod cum de gradu in graduni a clerico per omnia officia in Ponlificem
ascenderit, nihil uncjuam
quielis
vita;
felicilatis,

mantcs hostes implacabiles effecti, persecutionem adversus Latinos Orientem petentes odio immenso hacteiius excitare non desistunt. Sed de his satis.

summum
tranquilla;

aut

priori

adjectum
se

cst

ab

ascensu. Et ut verbis ejus utar (uihil enim


pra3sens

cum

Redeamus ad Hadrianum.
autem his primordiis Pontificatus ipsum venisse gentilem suum Joan. Anglum, patria Saresberiensem, cum idem Pontifex
tus.

sum,

sui gratia vult

apud

abscondilum

Contigii

36. Qiierelce Badriani

IV de onere

Pontifica-

esse ab oculis meis)

in incude, inquit, et malleo

seniper dilatavit

me Dominus,

sed

nunc

oneri,

ejus ad

quod

infirniitati

mea; imposuit,si placet, supponat

aerumnis pressus
gravi

molestia
:

cum eo sermonem habuit de quam subiret in administratione


,

dexteram, quoniam nulii imporlabile est. Nonne ergo miseria dignissimusest, qui pro tanta pugnat
miseria
die
? Sit

saue ditissimus qui eligilur, sequenti


creditoribus tene-

Ponlificatus

quae ipse Joannes digna putavit, ut

pauper

erit, et infinitls fere

perpetuitati scriptorum
tur. Ait

enim

'

monimentis consecrarenDominum Hadriauum, cujus


Deus, hujus rei testem
licet nihil

tempora

felicia

faciat

in-

Quid ergo erit ei, quem nulla vocat electio, sed repugnante in membris Clirislo ambitio cfeca, et cruenta non siue sanguine frabitur obligatus.
,

voco, quia

Romano

Pontifice

nemo miserabilior est,


aUud

terno intrudit
in
parricidiis,

condihone ejus nulla miserior. Et


lapdaf,
ciat.

Hoc quidem est Romulo succedere non Petro in commissi dispensa-

necesse est ut citissime vel solo labore defi-

tione ovilis B. Ista Joannes.

Fatetur enim in ea Sede se tantas miserias


et

invenisse, ut facta collatione praesentium.tota pra3-

Habet haec demum de Hadriano in flne anni hujus Cbronicon Fossa-Nova; Postea, venit Apo:

cedens aniaritudo, jucunditas


fuerit.

vita fehcissima

stolicus
et

cum

cardinalibus VII idus Octobr. Soram,

Spinnsnm

dicit

Cathedram Romani
viii. c. 23.

Pontifi-

dedicavit ibi Ecclesiam S. Mariee . Qux>

adhuc

perslat Ecclesia calhedralis.


'

Joan. Saresb. in Pulicr.

1.

Anno petindi GraBco-Romanffl

6fi48

Hadriaiii

IV papa? 2.

Anno Arx Hispan. n93. Anno Friderici ."Euorbarbi

Hegirae 550, inchoato die 4 Martii, Fer.

4.

lesu Cliristi

H55.

reg. 4.

imp. \. Manuelis Cooineni

im|i. 13.

1.

Fridericus LongobardicB rex coronatur.


1

ses babuisse,
et cap. 13,

A num.

ad 21. Fridericus Germaniae rex decimo quarto kal. Julii Romae coronatus est imperator, ul fuse narrat Baronius ex Oltone Frisingensi in
Frideric. lib. 2, cap. 22, et ex Codice Ms. Biblioth.

Oberlum de Olto et Gerardum Nigrum, de Friderico aitt Indignationemolus,


iu

jussis

primo ut ad propria redirent consulibus,

Vaticana;. Sed

cum

nihil habeat de priori ejus coro-

Mediolauenses arma convertit. Tum cap. M, refert equitatum Friderici quingentos equites Mediolanenses vicisse, el Rosatum occupasse; Mediolanenses vero timore perculsos

natione

in

regem Longobardia^ hoc anno Papia

Gerardum

coiisu-

facla, hic

Annales ejus supplebimus. Otto Frisingensis citatus cap. i2 affirmat, Fridericum, cum Roncnliae esset, duos secum consules Mediolanen-

lem ad Fridericuni misisse, sed princeps hujii.s rei nihil pensi babens ad Ticinum usque amnem procedit. Quare verum non est, uli jani anno

94

HADRTAyr IV ANXUS
moratum,

1.

CHRISTI 1155.
duodecim. Imperator Teutovenit, et clam coroei

elapso dixiniiis, Fridericum Mediolani ut


ibi

foras expelli, exceptis

coronaretur. Addit OltoFrisingensis:

Facta

nicus

(sc.

Fridericus)

Romam

est liaec victoria

mense Decembri, Nataleque Domini celebratur, anno scilicet superiori. Postea cap. 15, ait Fridericum post Ticinum anmem trajectum, Vercellas, et inde Taurinum processisse,
Dein cap. 16, 17, 18 et 19, narrat obsidionem et depraedationem Dertonae, quae hoc anno destructa fuit, ut legitur
et

natus (quia non minus

quam

Pontifici

Romani

adversabantur) recessit.
4. Bellum Neapolilanum inter papam et Guillelmum Sicilice regem. A num. 21 ad 25. Agit Baronius de bello inter Hadrianum IV et Guillelmuin Siciliae regem gesto, de quo anonymus Casinensis hsec prodit Robertus comes

ac

Hastam

Cairam

evertisse.

cap. 20, tertia post


Aprili.

Pascha hebdomada
:

mense

Lorotelli

regnum

cepit invadere.
et

Tum eodem

capite

Peracta victoria rex a

de Aquila cepit Suessam

Comes Richardus Theanum. Audita


Guillelmi
,

Papiensibus ea dominica, qua Jnbilate canitur, in


Ecclesia S. Micbaelis, ubi

morte regis Rogerii

(legendum

ut

antiquum regum Lon-

gobardorum palatium fuit, coronatur , ideoque diedecima mensis Aprilis praesentis anni, et quidem a Pelro Toscano episcopo sancta; Sedi immediate subdito , qui pallio a Pontificibus Romanis
ornatus fuerat.
2.

omnia Mss. testante Peregrino habent. Duo baec nomina a Caraciolo in suabujus anonymi editione male mutata. Robertus enim de Monte, Hugo Falcandus,

mum

el Guntberus lib. 5 fidem faciunt, Guillelregem vakle aegrotasse, et eum diem obiisse famam tulisse) coines Andreas cepil comitatum

Non

vero superiori.

Spelta

in Historia

AIisa3,

episcoporum Papiensium

refert Rescripta Pontifi-

qui a non multis annis horum episcoporum Privilegia confirmarant ut etiam videre est apud Ughellum tom. 1 Italije Sacra;. Quare plane falsum est, Fridericiim annosuperiori in Ecclesia Mediolanensi Sancti-Ambrosii ab Oberto coronalum esse, et tam Sigonius lib. xri Hist. de
,

cum Romanorum,

Robertus de Surrento cepit omnem principatum Capua; usque Ncapolim et Salernum. Hadrianus papa adiit Beneventum. Roberlus comes Lorotelli cepit totam marinam. et castrum Bari diruitfi. Onines hi proceres sub Hadriano papa
militabant,

qui tamen cito


lib. 18,

animum

despcndit.

Guillelmus Tyrius
:

cap.2.

Eum
,

hujus

belli

Reg.

Ital.

quam

Puricellus in
veritatis

Monument.

Eccles.

speciem in fabulis a Galvanco Flamma,et auctoreChronici, cui titulus Flos florum^ aliisque chronographis publicatis,

Ambros. aliquam

auctorem facit a Exules autem quos tam ipse (nempe Guillelmus Siciliae rex) quam pater ejus de regno ejiciens bonis fecerat extorres paternis, viros
inclytos et armis potentes,

male quaesiere.
3.

Fridericus fiomce imperator coronatur.

dominum videlicet Robertum de Snrrento principem Campanum, (vel Capuae) comitem quoque Andream de Rupccanina,
mullos exhortationibus suis provocaverat

et alios

Guntherus poeta Ligurinus lib. 3 et 4 utramque Friderici coronationem describit, et de ea, quae die X mensis Aprilis Papiae peracta, canit
:

Comiler exceptum Sancti-Michaclis ad a;dem, Qua veterum fulgent auliqua palatia regum, Producunt, Ditidumque caput gemmaDte corona
Ciogitur, et sceptro decoratur dextera sacro.

(nempe Hadrianus IV) ut in regnum venirent. Guntherus lib. 5 perperam confundit comitem Andream de Rupecanina cum domino Capuae Hic comes, inquit, Andreas Capua; hic enim nihil in urbe Capuana possidebat, ejusque dominium pertinebat ad Robertum, ut tradunt anony:
;

mus

Casinensis,
et

Guillelmus Tyrius,
Salernitanus

Hugo

Fal-

candus,

Romualdus

citatus

Tum

lib.

4 de ea, quae hoc anno Romae facta, et a


ait

Peregrinio

fol.

134, et Robertus iste cognominatus

Baronio accurate narrala,


Hos
hoc

regi titulos,

clari

nomcn

honoriSj

Surrento, est princeps Capua;, qui jicr tot annos Rogerio regi adversatus fiierat, ct cujus Falco Beneventanus fuse mentionem facit, ut recte
de
probat Peregrinius laudatus.
5.

Quarlus ab ingressu regnorum contuht annus,

Plusque fere medio juvenum se mensis agebat,


-'

Ut quartodecimo prodiret Juhus ortu,

Robertus de Surrcnto in duos non distin-

Postea gemmiferam Ixla cervice coronam,


Ipse ferens, insedit equo, etc.

guendiis.

Hoec
in

Peregrinii verba
xxviii,

Hic itaque

Robertus

anno

princcps fucrat saliitatus,

quo primum Capuae nempe in an. Christi mci, v,


ex

Anonymus
lario

Casinensis

hoc anno dc ea habct

mcnse Decembri,
tulis Ihxc cst

Indictione iv, ex antiqnis Cliar-

Exercitus regis

Sicilia;

cum
ct

Asclenlino cancel-

lemporis dcsignatio, quas

omnium

Campaniam
et

ingreditur,
ct

num,
inter

Babuciun,

combussit Ceperaloca vicina (bellum enim


ct

nadrianum IV papam regem ardehal ut stahm


,

Guillelmum

Siciliic

primus palam dedit amicus vir Michaol monachus in suo sanctuario; avilum principatum tertia vice detiiieliat, (iiieiii in antecedentc Seplcmhri reculicrarat
:

visuri siimns)

deiiule

(juamvis plerique reccntiores, (jiiorum

redieiis. niaMiia

Aquini

et

Pontccurvi, et alionmi
<le

aiitcsigiianus ac i>rincops cxtililThomasFasolIus in

oppidorum

dirui

fecil, et

onuies monaclios
(|u;c

Kc-

clcsia (Casinensi scilicct,

vox

in

cdilionc Ca-

Docadc posloriorc rernm Sicularum lib. 7, cap. i, liuiic Roliortum nuiicupalum do Siiriento alterum
ac

racinli omissa, legitur in Ms, ut asseritl'eregrinius

diversum a Roberto

illo

sccundo stalucrunf,
;

in Nulisad Clironicon aiionymi Casinensis png. 132)

patriaiiuc putarunl Siirronlinmn

scd hiinc C(un-

HAnRIANI IV ANNUS
nienti

1.

CHRISTl 1155.

95

viruni,

coacti

simul sunt

assererc, regi

qua!cumque bona ad sustendandam peregrinornm

Guillelmo uno eodemque prorsus tempore cum duplici Roberto pro Canipano relinendo priiicipalu
reui fuisse,

qnod dicto nil absurdius, ncc ab antiquiorum narratione dissonantius. Veruuitamen qua occasioue Campanus |>riuccps Robertus liauc novam acceperit denominationem, comperti nil ego vix habeam, etc. Infra subdit In antiqua Ciiartuiaasuperiusdicto Michaele monacho relata, Philippits quidam pro/sentis principis Roberli II avunculus, idemque cognomine appellatus legitur
:

pauperum necessitatcm xenodocliio contigerol, jam concessa essent, quieta semper ct intcgra possiderent. Quia vero, subdit, omnia vestra sustentationibus peregrinorum el paupcrum deet

vel

bent cedere ac per lioc luillatciuis aliis usibus ea convenit applicari, constituimus, ut dc laboiibus

quos

veslris

ricus vel

laicus

sumptibus colitis, nuUus omnino cledecimas a vobis exigere pra^suvel

mat, statuimus, ut uulli episcopo in Ecclesiis vobis


subditis
interdicti tionis sentcntiam liceat

de Surrento

quippe qui

lilius

fuerat Sergii prinSergii


filia

cipis Surrentini,

ejusdemque

Philippi
II,

aliqua alia

superioris excommuuicapromulgare . Concedit et Privilegia ibidem expressa, et jam a

soror, conjugio copulata principi CajJUffi Jordano

praecedentibus Pontiflcibus

secundum huuc genuit Robertnm, quod

ex vetusto

mat. In fine legitur

Diplomate descripto in Latina Historia Neapolitana pag. 515, attente idem amicus et doctus vir observavit. Noster igitur Robertus vitani ducens exulem ex ignota imuc occasione materuae patriai cogno-

Novemb.
cundo
,

Indict. iv,

Romanis data confirDatum Lateran. XII kal. Incarnat. Dom. anno mcliv,
iv,

Pontificatus

domini Anastasii IV papae anno se-

sed loco Indictione


iii,

legendum Ininter Privilegia

dictione

mense Septembri

superioris Christi

men
dani

videtur usurpasse, qui


II,

cum

filius fuisset JorI,

anni coepta. Referuntur


8.

eae litterae

nepos Jordani

I,

ac pronepos Richardi

equitum Hierosolymitanorum.

Campanorum principum, Normannoruni


haereditario debitum, ut Tyriusloquitur,

jure sibi

Natum

inde dissidittm inter eosdem

et cle-

principatus,

Campaui possessionem reposcebat, quod etiam

rum

tiierosoli/mitaniim.

GuillelmusTyrius, qui
3,

poslea Tyrensis archiepiscopus fuit, et Historiam

afflrmat Falcandus: Robertus, inquit, Sitrrentinus

Hierosolymitanam
triarchae,

scripsit, lib. 18, cap.

queri-

a Capuanis suscipititr, et hcereditario ad se jure pertinentem occupat Capua; principatum. Quai jura minime ex materno, sed ex paterno ei genere competere potuisse est satis superque manifestuniB.Haic Peregrinius. Michael iste mouachus
,

tur, equites Hierosolyinitanos

tam Fulcherio pa-

quam

caeteris

Ecclesiarum Orientalium

tamsuper parochialijure, quam super jure decimationum coepisse inferre inolepraelatis, inultas

stias

ante Sanctaj-Resurrectionis Ecclesite januas

tantopere

Peregrinio

laudatus canonicus erat

in ipsius (patriarchae)

contemptum,

et

contume-

EccIesisB metropolitanae Capuanaj, et auctor iibri,

liam

Ecclesiae,
et

aediflcia

coeperunt erigere multo

cui

titulus Sanctuarium Capuanum, Neapoli apud Octavium Belcauum anno mdcxxx iu-Quarto impressum.
:

sumptuosiora

sublimiora plurimum,

quam
,

illa

habet Ecclesia, quae Domini Salvatoris in Cruce


dependentis pretioso dedicata est sanguine
dit

subin

Neapolitani aliqucp. circumstanticR. Aliquas hujus belli circumstantias notavit Cecca6. Belli

Tyrius. Quotiescumque de

more patriarcha
,

nus

in

Chron.

mclv, Indict.

iii,

larius Guillelmi regis SicilicB


infra

cum maxima
et

hoc anno cancelgente


iu tertio

niensem Maii venit Ceperanum,


est.

populum loquebatur aliquod praestabant equites impedimentum [^ulsantes campanas, ita ut patriarchae vox audiri non posset: Usque ad eam temeritatem, ausu diabolico et
Ecclesia ad
spiritu

kalendas Junii crematum


Sancti-Petri exivit ad
ibi III

la kal. Junii in terra

furoris

concepto
in

pervenerunt, ut armis
alicujus gregarii

montem

Sancti-Joannis, et

correptis,

tanquam

domum

nonas Junii cremavit castrum Babuci. Postea venit Frusinonem, et cremavit Tuderiam, et sic
reversi sunt. Deinde venit rex

(nempe Fridericus)
festi-

irrumperent in pradictam Deo amabilem Ecclesiam, et sagittas tanquam in speluncam latronum jacularentur multas quas postmodum collectas et
:

Romam,

et

coronatus

est

a papa Hadriano in
et

redactas in
cruciflxus
ipsi

vitate sancti Petri, et reversus est Sfioleti,

cre-

manipulum, ante locum Calvariae, ubi est Dominus, fune dependentes, et nos
alii

mavit illum, et reversus est in terram suam. Et duodecimo kalendas Septembris Mariburellus cremavit arcem (Spoletanam). Postea venit Apostolicus

vidimus, ut

viderunt

inflniti

Deinde

capitibus sequentibus narrat Tyrius institutionem

eorum Ordinis

dicens eos sibi elegisse patronura

cum
et

cardinalibus in

vii

idus Octob. ad civitatem

Soranam, et dedicavit ibi Ecclesiam Sanctae-Marife, dominus Apostolicus una cum principe recepit Capuam, et aliam terram .
7.

sanctum Joanuem Eleemosynarium Alexandrinum patriarcham, a cujus eleemosynas in perpeluum narrabit omnis Ecclesia sanctorum sed eos
:

deinde, multiplicahs in

Privilegium equitibus Bierosolymitanis a

papa concessum. A nuni. 25 ad 30. Auastasius papa auno superiori Raimundo de Podio magistro
Hospitalis Hierosolymitani, et fratribus seu equi-

Ecclesiam

Romanam

immensum divitiis, per manu et potestate patriarinquit,

cha; fuisse emaucipatos. Hinc,

Fulcherius

patriarcha, variique praelati quos memorat, vene-

runt
stasio

cum

eo in Italiam ad Poutificem

Romanum,

tibus ejus
direxit,

anno superiori rcscriptum Apostolicum quo statuit, ut quascumque possessiones.

ut ab eo peterent rescissionem litterarum ab Ana-

IV eisdem concessarum

sed Hadrianus IV

9G
qui
nis
ci

HADRIANI IV ANNUS
successerat
,

1.

CHRISTI 1155.

niliil

in

eis

innovare voluit.

9.

parum cequiis. Tyrius caj). 8 subdit, quosdam dixisse Hadrianum \)d.\\Ammimeribusinfinilis


corruplum in partem Uospitalariorum se dedisse pruclivem, quijamadeum multo ante prcevenerant. Post aiiqua inler|iosita suljjungit: De tanta aulem cardinaiium turba, vix reiierti sunl duo vel treSj dominus scilicel Octavianus, dominus Joannes de Sancto-Marlino, qui cjusdem domini patriarchte,

Gidllelm. Tyrius equitibus Hierosolymita-

bujus rei nobis probationem suppeditat; exbibet enim donalionem factam ah Alpbonso imp. Morerolce, qua; prima in Hisfiania Ordinem Cistervalius

ciensem suscepit, qua;que


dioecesi ac in

sita est

in

Zamorensi

regione Legionis, ex qua licct Constantiam reginam; quaj anno mclix Ludovico VII
regi nupserat, boc anno exeunte, in Hispania fuisse. Data ea die prima mensis Januarii ^ra Mcxciv, in eaque lia;c verba leguntur Ego
:

Francorum

Aldefonsus imperator,
ac

fclix, inclytus,

triumphator

dum

esset Tyrensis arcbiepiscopus, ar-

semper

invictus, totius Hispania; divina provi-

cbidiaconus fuerat, qui Cbristum sequentes, ejus ministrum in causa sua pie vellent fovere. Abi

dentia famosissimus imperator,

una cum uxore

munera secuti sunt vias Balabam, filii Bosor . Ex bis perspicuum est Guillelmum Tyrium adeo fuisse adversus equites Hierosolymitanos commolum, ut ipsum Hadriapost

omnes abeuntes

filiis nieis SanFerdinando regibus, simul etiani cum filiabus meis Constantia, inclyla Francorum regina, et

mea

imperatrice

domna

Rica,

cum

ctio et

Sanctia nobili regina Navarra;, facio Cbartam donationis, etc. Incredibile autem Constanliam ipso nuptiarum suarum initio sine marito inHispaniam venisse, ibique usque ad initium mensis Octobris

num

IV Pontificem,

abenissimum , integritate prteditum extitisse, in crimen vocet, meiiores cardinales vituperet, et nonnisi Octavianum, qui postea sub nomine Victoris IV antipapa fuit, et Joannem cardinalem de Sancto-Marlino qui cum solo Guidone Cremensi, postea antipapa sub nomine Pascbalis III,

qucm summaque

constat a

muncribus

sequentis Cbristi anni, ideoque plus


sibus, ibi mansisse. Id

novem men-

enim probat
et

insignis Charta

Asturicensis Ecclesi8e,ibidem a Sandovaliorelata,in

qua Alpbonsus imperator


cuin filiabus meis
,

Rica imperatrix

cum

Sanctio et Ferdinando fibis nominantur,


inquit Alphonsus,

simul

Octavianum elegit, laudibus ad ca;lum etferat qua in re eo magis reprebensione dignus, quo ba;c scripserit Victore IV antipapa demortuo, et Alexandro 111 tam ab Ecclesia Occidentali quam Orientali
:

scilicet

Constantia inclyta Franc. regina, etiam Sanclia


nobilis Navarrae regina

^ra

Mcxciv, VI Octob.

Interim habes in
ratoris familiam.
l\.

Iiis

Cbartis totam Alphonsi impe-

pastore universali agnito. Fides itaque Tijrio ad-

versus cardinales

ctHierosoIymitanosequites loquenti non adbibenda, explodendumque comillos,

Siiscepta orationis gratia

Ad hasc
ctor

ad S. Jacob. Robertus de Monte liujus temporis au:

mentum, quod

ipse tot viris doclis persuasil, sc.

Hierosolymitanos equites, poslquam divitiis abundarunt, ejurasse patronum suum sanctumJoannem

hanc profectioncm memorat in suo Cbronico Ludovicus rex Francorum gratia orationis perrexit ad Sanctiim-Jacobum de GaUicia, et ab imperatore

Eleemosynarium, eisanctum Joannem Baptistam in ejus locum adoptasse. 10. Profectio Bispanica Ludovici VII Francia; Hujus anni initiopaulo postquam Anduxaregis. rem Mauri recuiierassent, Alphonsus impcrator, ut relerunt antiquamonumenta apudSandovalium

Hispaniaruni

socero
.

siio

favorabiliter

susceptus est in Hispania

Fallitur

tamen

dum

hsc
iii

refert ad

annuni mcliv,

sicut ballucinatus est

fol.

208,

^ra

MCXciii,il/e/c/'cosam, viilgo Pedrazza,

Hispaniie Tarraconensis

oppidum occupavit. Interim Uyacinllius cardiiialis, saiict;e Sedis lcgatus,


Vallisoleti Concilium, (juod dicitur gencrale,
cst,

id

nationale, celebravit, ut discimusex Cbarta ab infaiita Sanclia, die xxv Januarii JEra Jicxciii dala.
et

anno ejus matrimonii, ad aniuim mcliii scri Ludovicus rex Francorum diixit uxorcm filiam Alpbonsi regis Hispaniarum, quem quia principatur rcgulis Aragonum (nempc Raimundo Rcreiigario Aragoni;v, et Sanctio N;ivan\T) imperatorem Hispaniarum appellaiit . Nariant Rodcricus et Lucas Tudensis Alphonsum impenitorem magnificc rcgem excepisse, cuiii usque ad Sanbens
:

ctuni-J;icobiim

perduxisse

Ad bsc exeunte hoc anno,

ultunis ejus diebus

Toleti curiaiii cclebrasse taiu

indeque rcdcuntein Christianorum quam


Fallitiir

Ludovicus 17/, Gallia; rex, cum Coiistaiitia uxore ad aulani imperatoris venit, ut tcstanlur Rodeiicus et Lucas Tudcnsis, scri|ilores liorum lib. 7, cap.
'.),

Anibum

siio

imperio subjeclorum.

tamen

temiiorum iiroximi. Plerique quidcm Fraiicorum scriptoics banc urofessionem Ilispaiiicain taceiil,et
Sandovalius de ea valde dubitat, (juod llispanii-c notarii eventus singularcs in Cbarlis pkTuinqiic
nolarent,
(iui

tamen
si

istius

non meminere. Verum


in Francia scriptis mcntio sit, ciim (|u;c

non mirum
res ultimis
ruiit,

in

Cliroiiicis

liujus iicregrinationis nulla


aiinis

Ludovici VII regis gestas refetrigiiita

valdc contrachi sint, pra;sertiniqiie

ullimis regni ejus annis. Pnetcrca ipscmct Saiido-

cum ait, Liidovicum reHispaniam iierrexisse, ut certo sciret, an vcrum essct quod aliqui dixerant, Constantiam ncmpe ex vihssima conciibina ortam. Hoc enim absurdum. 12. Series patriarcharum ConstantinopolitaNeophyto incluso patriarclue CV inccrlo nortim. auiio demortuo successit Constantinus Chliarentis, diacoiiiis ct sacelli pra;fcclus, ct luiic Lucas Chrysobcrgcs, ut |.atet cx scric cpiscoporum Byz;intii, a Lcunclavio cdita, in qua cum anni scdis honim
gcm
iii

Rodericus cum rcgiiiam lat, et Lucas Tudcnsis,

Fraiicia; /sfl(5>c///rtappeI-

HADRIAXI IV ANXnS
patriarcharum injnria teinpnrisiirlcti fuorint,scire
tantiim iiossumns

'2.

CIIRISTI

II5().

97

Lucnm

currenli anno Poiitilicailuratione sedis


liujus sjeculi fiiiem
et

tum

iniisse,

quod collif:imus ex
ail

patriarcliarnm, qui usque

stantinnm C/ilidrenum, ot praiterea Lucoe Clirysoberges iuitium non bene cnm anno mcxlviii alligat; sed Onuphrins in Cliron. lioc anno etsequentibns hujus s.eculi horiim pontificum Chrcnolo-

sedere. Baronius praetermisit

Neopliytum

Con-

giam exacte

digessit.

HADRIANI

IV

ANNUS

2.

CHRISTI

1156.

1.

Badrimms IV

Benevejiti obsessits

pacem a

Willelmo Sicido redimit, datis hinc inde DiplomaSequitur annus Redemptoris millesitibus.

non obtenta eis domini regis gratia, pacem sibi et Romanae Ecclesiae, ipsis exclusis, fecerat, solliciti;
anxii pro se cceperunt disquirere,

quonam modo

mus centesimns quinquagesimus


quarta,

sextus Indictione

possent sanos et incolumesextraregnum se facere.

una cum
se
cis

quo Hadrianns papa Beneventi obsessus suis a Willelmo Siciliae rege, ut liberare
Sed quae
ista praecesse-

Comes

itaque Robertus et Andreas,

cum quibusdam

cum

suis ac civitatem posset, subire cogilur pa-

aliisnobilibusvirisinLongobardiam properantes ad dominum imperatorem se contulerunt '. Princeps


vero Capuanus
cffitei-is

condiliones indignas.

infelicior,

dum

Garilianum

rint,

ab hujustemporis auctoreWillehno Tyrio


'

sic

navigio transire parat, a suis vectoribus, cuin suos

accipe

Interea rex Siciliae

dominus Willelmus

jamjam

transituros exspectaret, captus est, et regis


traditus
in
et

audiens

edoctus legationibus, quod in partibus Apulice comes Robertus de Bassaviila una cum Graecis regionem occupasset violenler, in
et crebris

fidelibus

Siciliam
ca;citate

deductus
violenter

est,

ubi

continuo carcere,
niiserabiliter

inducta,

vitam

finivit .

Hucusque Tyrius. At

Campania vero princeps Capuanus, et comes Andreas late sua diifuderint imperia; dominus quoque papa in Beneventum se receperat, unde omnibus prajdictis vires et animos niinislrabat
:

quomodo

potuit Hadrianus liberasse alios, qui nec

seipsum, nec suos liberare potuit, nisi conditionibus indiiinis valde susceptis, quas nuUus liactenus Pontifex a quibusvis implacabilibus Romanaj Ecclesiae
sticae

congregalis ex universa Sicilia et Calabria militaribus copiis,

hostibus suscepisset tanta jactura Ecclesia-

cum

ingentibus expedilionibus in

hbertatis ?

Apuliam

pervenit. Ubi statim circa

Brundusium,

3.

Quomodo autem

et per

quos

S. R. E. car-

fugiente comite Roberto, primo Marte fudit Grse-

dinales ista tractata sinl,

petendum

est

ex ejusdera

corum

copias, et attrito penitus eoruni exercitu,

Hadriani Pontificis
pta leguntur

vitae Actis,

in quibus ista scri-

duces eorum caplos vinculis mancipavit, gazas quoque quas intulerant valde multiplices, suis intulit

Prffdictus

dominus Hadrianus venerabiles


tituli

tam potenter quam


regione,

feliciter aerariis.

Inde re-

viros,

Hubaldum

S.

Praxedis, item Julium


tituli S.

cepta universa

qua; ab eo defecerat, et

tituli S.

Marcelli, et

Rolandum

Marci, Se-

populis gratia restituta,

Beneventum
suis

obsidet, ubi

dis Apostolicae cancellarium,


les

presbyleros cardina-

tam doniinum papam cum


ceret, et

cardinalibus,quam
sollicitos.

cives universos affecit molestiis, ut et victus defl-

de salute redderet valde


intervenientibus,
est

Ubi

quatenus ex parte beati Petri ut ab ejus ofTensis omnino cessaret, de illatis damnis satisfaceret, et jura
direxit,

ad regem

eumdem commonerent,

nuntiis

conditionibus occultis,

niatris suaj sacrosanctai Ecclesiaj


cifice

Romanaj

ipsi

pa-

pax inter eos, exclusis omnibus aliis a foedere, qui domini papa; jussionibus tantis se
reformata
laboribus immerserunt et periculis.
2. a

conservaret. Quibus benigne susceptis atque

tractatis, post

Videntes ergo prcedicti nobiles


eis, et

contra spem accidisset

viri, quod quod dominus papa

mutuam collocutionem, et diversoruui altercationem capitulorum, rex ipse cuni eodem papa, eis mediantibus, concordavit. Et veniens
rex ipse ad Ecclesiaiii Sancti-Marciani juxta Bene-

T)T.

I.

XVIII. c. 8.

'

IJ.

etiam Ligur.

1.

l.

c.

V.

Daron.

ToMUS

.\1X.

98

HADRIANI IV ANNFS

2,

CHRISTl 1150.

ventum positam, ad pedes ejusdem Pontificis tiumiliter se prostravit, et ligium homagium, et fidelitatem coram circumstantium maxima episcoporum cardinalium comitum baronum et
, ,

el iMaione

fideli et familiari nostro, et

et

magno ammirato ammiratorum dilecto Hugone Panormitano, Romualdo Salernitano, venerabilibus archiepiWillelmoCalano episcopo, etMarinoCanostris

scopis, ct

aliorum multitudine, Ottone Frangipanejuramentum pro eo interponcnte, ipsi fecit. Receplo ita-

vensi

abbale fidelibus

mediantibus

in

hunc vobiscum per


dicEque tenorem
;

eos pacis devenimus concorillis,

que dicto rege ad pacis osculum, collatis magnis muneribus ex auro et argento et sericis pannis
Pontifici,

videlicet ut de capilulis

de

quibiis inter majestatem vestram et nos controversia vertebatur,

ejusque fratribus,

et toti ejus curiae,

ab

invicem

laeti et

cum gaudio

discesserunt .

Hucu-

quod subscriptum est, observelur. De appellafionibus quidem ita. Si aliquis

sque de bis Acta. At de bis omnibus, quae cum Hadriano papa a rege Siciliae Willelmo per vim et metum transacta sunt, extanf Diplomata tum regis, tum etiam ipsius Hadriani Pontificis, ex duobus
exemplaribuspetita, alteroVaticansB Bibliothecae
altero Basilicae Sancti-Petri scripto Codice,
',

clericus in Apulia, et Calabria, et aliis terris quae Apulia; sunt affines, adversus alium clericum de

causis Ecclesiasticis querelam habuerit, et a capitulo, aut episcopo, vel arcbiepiscopo suo, seu alia

Ecclesiastica

quorum

emendari

libere tunc,

persona suae provincice non poterit si volueril, ad Ecclesiam

habita coilatione, hic tibi ipsum regium Diploma, quod integrum perseverat, primo loco posuimus; sic enim se habet
4. In

Roinanam
si

appellet. Translationesin Ecclesiis fient,

necessitas, aut utilitas Ecclesiae

aliquem de una

Ecclesia ad aliam vocaverit, et vos aut vestri successores concedere volueritis. Consecrationes et visifationes libere

nomine dei ^terni

et Saivatoris nostri

Jesu Christi. Ainen.

Romana

Ecclesia faciet Apuliae,

Doniino Hadriano, Dei gratia sanctae Romanae Ecclesiae summo Pontifici, charissimo domino, et patri nostro reverendo, ejusque successoribus Willulmus eadem gratia rex
tus Apuliae, et principatus Capua;.
Siciliae,

vel Calabria;

civitatum, ut vohierit, aut illarum

duca-

parlium qus Apulia; suiit affines, civitatibus illis exceptis, in quibus persona nostra, vel nostrorum haeredum in illo tempore fuerit, remoto malo ingenio, nisi cum voluntate nostra nostrorumque
hffiredum. In Apulia et Calabria
qu;e Apulije sunt affines,
legationes habebit.
Illi
,

oNostraesemperconsuetudiuisextitit,

animum

et partibus illis

nostrum

in

triumphis

et

maximis humiliare suc-

Romana

Ecclesia libere

cessibus, et tunc nos altentius ad oinnipolentisDei

tamen, qui ad hoc a

Romana
Ecclesia

obsequium et cultum mansuetudinis exponere cum ad majorem prosperitalem et gloriam nos


,

Ecclesia fuerint delegati,

possessiones Ecclesiae

non devastent. In
lia

Sicilia

quoque Romana
si

vidimus pervenire: tales in tranquillis etprosperis rebus erga nostri Redemptoris obsequium inveniri volentes, ut perceptorum a rege omnium regum beneficiorum non appareamus ingrati, et majores successus alque victorias de brachio virtutis Dei jugiter sperare

consecrationes et visitationes habeat, et

de

Sici-

personas aliquas Ecclesiastici ordinis vocaveril,

magniGcentia nostra, nostrorumque ha;redum pro


Christianitate facienda,vel pro suscipiendacorona,

remoto inalo ingenio,


tinendas. Ca;tera

retiiiebit

quas providerit re-

possimus. Hujiis quidem


bellica

quoque ibidem habebit Romana

nostraj consuetudinis consideralione inducli, cicsis


et

Ecclesia, quffi hal>et in aliis partibus regni nostri,

compreiiensis in

manu

ad
vi,

laudein et
sed prodi-

excepta appcllatione et Icgalione, quae nisi ad petilionem nostram


fient.

gloriam nominisDei Grfeciset Barbaris nationibus,


qUcE

et

ha^redum noslrorum
quaestio

ibi

non

regnum nostrum

nulla

earum

De

Ecclesiis et monasteriis terras nostrac, de

torum noslrorum
cis, et

dolositate intraveranl, de viclis


regiii nostri turbatoribus pa-

quibus
fiat
:

RomanK

Ecclesiac
et

mota

fuil, sic

et fugatis de finibus

vos quideni

veslri successores in eis

habe-

proditoribus noslris humiliaiidos nos sub

bitis eas,

quae in ca^tcris Ecclesiis, quae sub nostra

omnipotenli

manu

Dci decrevimus ct ad cultum qua; inter

potestate consislunt, solitae sunt accipi consecratio-

humilitatis propenisus intendendum.


l>.

nes

et

benedictiones a

Romana

Ecclesia

el debi-

Discordiis igilur

illis

Romanam

tos insupcr, el statulos ei

Ecclesiam luerant agitata;, finem congruum imponere cupienles , cuin aiipropinquavisseiiuis civitati Heneveiili, et inimici
iiostri

ctionibiis

quidem

ita

census exsolvent. De elefiat. Clerici conveniant in


iiiter se

personam idoneain,
pronuntienl,
cl

et ilhnl

secretum ha-

ante laciem in-

bebunl, doiiec pcrsoiiain


str;e fiieril desigiiata, si

illaiii

excellentie nostra;

dignalionii' nostra; fugissent, vcncrabilescanlinales

posl(]uam persona celsitudini no-

veslros Hiibaldiiin
tiili

tituli

S. Praxedis, el Juliiim

ti-

persona

illa

de

jiroditori-

S.

Maicelli iireshyteros caniinales, et ciim eis


litiili

bus

aut inimicis noslris vel ha;redum noslrorum

Rolaiiduin
et

S. Marci

presbyterum canlinalem,
jirac-

cancellarium vestruni, quos ad noslram


cl

sentiaiii

direxislis, eo ijuo decuit lionore suscepi-

nosti\T non exliteril non fiieril, pro qua nou debeinus assentirc, assensum pnrstabimus.

non

fuerit, aiit magniticentia;

odiosa, vel alia in ca causa

mus,
cis

desiderium ac monila veslra de bono paex orc ipsorum libenti aniino audientes, ipsis

C.

<i

Profecto vos nobis, ct Rogerio duci

filio

noslro, et h;ere(lilnis nostris, qui in regiiuin pro


voluiil;iiKi ordinalioiic iioslra siucesscriiit.

conce-

'

Collal.

I'la.

I.

I.

fol. J.

dclisrc^iiuiiiSi('ili;e, diK';il(iiii A|iuli;r, priiicipaliiin

HADRIANI IV ANNUS
Capiue,
ciiiii

2.

CHRISTI 1156.
charissime in Christo
rex
,

09
lili

onHiibiis pertinentiis suis, Neapolim,

slat,

Willelme, gloriose
personas

Saleriuim,

et

Malphiamcum

pertinentiissuis,

mariia-

Siciliae

le

inter reges et cclsiores

cliiam, et alia qiine ullra Marsicam

debemus

sasculi

eximiis operibus, potentia opibusque cla-

bere, et reliqua tenimenta qua; tenemus, a pr-

rere, ita ut ex vigore justitia;, (itiain in terra

sub

decessoribus nostris hominibus sacrosanctae Ro-

tua

ditione

constitula

conservas

ex sccuritate

mana;

Ecclesice jure

detenta

et

contra oinnes

pacis,

qua omnesper eamdem

constituti Ia;tantur,

hoiiuiies adjuvabitis honoritice

manutenere. Pro

etex terrore

quem

inimicis Cliri^stiani nominis per

S.

quibus omnibus vobis vestrisque successoribus, et R. E. fidelitatem juraviiiius, et vobis ligium


fecimus, sicut continetur

opera magnifica incussisli, usque ad extreiiios angulos fama tui nominis


et gloria

protendatur.

Quod

homagium

duobus

quoruni alterum penes nostro aureo, alterum vero sigillo vestro signatum penes nos habetur. Et censum sexcentorum schifatorum de Apulia et quingentorum vcro de marciiia, vel Calabria aequivalens in auro vel argento nos ac nostros haeredes Romana; Ecclesiaj statuimus annis singulis
similibus capitularibus,

siquidem nos, dilectissime in Christo fili Willelme eximie diligentius attendentes, et inspicientes
,

vestram majestatem

sigillo

pariter, quanta; utilitates


leant provenire,
ei et
si

Romanae

Ecclesiae va-

celsitudo tua per

firmam pacem

concordiam conjungatur, dum in civitate Beneventana securi et liberi cum fiatribus nostris

soluturos, nisi forte


cesserit,

impedimentum aliquod

inter-

essemus, ad pacem tecum habendam diligenti studio decrevimus intendere. Misimus ergo ad excellentiam tuam quosdam fratrum nostrorum, scilicet ut supra, et

quo cessante census ex integro persolveprsdicta, quae nobis concessistis,


nostris concesta-

proposuimus per eos nostrum de


et invitavi-

tur.

Omnia vero

bono pacis

et

concordia desiderium,

sicut nobis, ila etiam et ha;redibus


detis,

mus

attentius, et

monuimus
:

excellentiam tuam ad
qui ad caelum
vobis,

quos pro voluntaria ordiuatione nostra

pacem. Et

illius inspirante virtute,

tuerimus, qui sicut nos, vobis veslrisque successoribiis et Ecclesiae

iturus discipulis suis ait'

Pacem meam do
:

Romanae

fidelitatem facere, et

pacem

meam

relinquo vobis
filii

talem

animum

qu3G praescripta sunt voluerint observare. Ut quse supradicta sunt, tam vestro

autem

tuum invenimus, qualem


filiis

pacis et Catholici

quam vestrorum

principis decuit inveniri. Et mediantibus praefatis


nostris,
etc.

tatem, nec

successorum tenipore obtineant perpetuam firminoc-tris, aut nostrorum haeredum temporibus alicujus valeant pnesumptione turbari
:

ut supra.

In hanc

formam

pacis libera et spontanea voluntate nostra deveni-

prtesens scriptum per


tarii

manum

Matthaei nostri no-

scribi,

ac Bulia Aurea nostro typario impressa


nostro signaculo decorari jussimus.

ut videlicet de capitulis illis, de quibus inter nos et excellentiam tuam conlroversia est per omnia, etc. ut supra in proxime scripta regis est
,

mus,

insigniri, ac

Beneventum per manus Maionis magni ammirati ammiratorum, anno Dominico! Incarna-

Datum
tionis

ante

millesimo centesimo quinquagesimo sexto,


Junii, quartee Indictionis,

a Ut autem qua! supra diximus, tam nostro quam successorum nostrorum tempore perpetuam obtineant firmitatem, et nec tuis, nec tuorum haeredum temporibus alicujus

conclusione. Pergit

mense

anno vero regni

valeant praesumptione turbari

domini Willelmi, Dei gratia magniQci et gloriosissimi regis Sicilis. ducatus Apulise, et principatus
Capuse sexlo
feliciter.
ista

muni

Amen
suo

'.

nos ea de com, fratrum nostroruni auctoritate Apostolica confirmamus, et valitura in perpetuum prssentisscripti pagina communimus,
consilio
et

voluntate

Hadrianus papa obsessus, ut vidimus, uecessitate compulsus quod sicut invenimus abbreviatum in multis, ita describemus ex Codice Basilicae S. Pelri in Vaticano
Confirmavit
:

Diplomate

et

tam a

nobis,

quam

a nostris successoribus per-

temporibus statuimus observanda. Nulli ergo omnino liceal hanc paginam nostra; concespetuis
sionis et confirmationis infringere, vel
ei

ausu

verbis

istis

Hadrianus episcopus, servus servorum Dei, filio Willelmo illustri et glorioso Sicilite regi, ejusque hceredibus, quos pro voluntaria ordinatione sua statuerit in regnum, in perpetuum.
charissimo in Christo
7.

temerario contraire. Si quis autem hoc attentare voluerit, omnipotentis Dei et beatorum Petri et
Pauli Apostolorum ejus indignationem incurrat.

Amen, amen, ainen

Datum eadem

die

qua

et

superior. Ita in scripto Codice.

Verum

illud scito,

Licet ex injuncto nobis a

Deo Apostolalus

officio

universos Christi fideles paternK charitatis

coactum fuisse iis scriptis proflleri Hadrianum se essesecurum et liberum, cum ista promitteret, ne actus ex eo inflrmari posset tamen obsessum
:

brachiis
et

debeamus

amplecti, atque ad
:

pacem eos

Benevenii (ut patet ex Tyrio,

et aliis ejus

temporis

concordiam invitare reges tamen et sublimiores quasque personas tanto amplius diligere et honorare debemus, atque de bono pacis eos tanto studiosius commonere, quanto Ecclesiae Dei, et fldelibus Christianis major inde fructus spiritualiter ac temporaliter dignoscitur provemre. ConEi quo
a palre

scriptoribus) liquet fecisse necessitate coactum, ob idque nullius ponderis esse potuisse ; cuin alioqui

renuntiare juribus Pontificiis,

nempe

apiiellationi-

bus deferendis, nec posse ipsos Pontifices, Nicolaus papa Primus affirmet. 8. At ista omnia, quae contra Ecclesiasticam

Rogerio coronatus coepil regaaie cuui

100

HADRIANI IV ANNUS

2.

CHRISTI 1156,

libertatera, urgente necessitate, per viin et

metum
regem
:

amicitiee, quee facta fuerat in


et imperii,

extorta sunt ab Hadriano

Romano

Pontifice per

Willulmum, cognomento Malum,


sub Iunocentio papa Tertio novis

Sicilice

pactis, honeslio-

ribus conditionibus interpositis, sunt penitus casipsa vero libertas sata atque prorsus abolita
,

detrimentum Ecclesiae nequaquamconsentientibus; aliis vero, qui pecunia et multis promissionihus obcaecati jam dicto Sicnio tenebantur adstricti, conventionem i|)sam taliter, ut diximus,fabricatam nequiter defendentibus, et quamplures in partem sui erroris attraheiilibus, nostro

Ecclesiastica suo robore integrata, atque in pri-

conatui et voluntati totis

stinum mus,

restituta, ut

suo loco pluribus dicturi su-

nisibus pertinaciter resistentibus. Proinde proce-

dente tempore

cum jam fama

ferret

Cseterum salis manifesto fuit postea declaratum experimento, male a regibus consuli rebus regni cum Ecclesisc detrimento. Siquidem floren-

Itaham
testati

intrasse, et pluriiiiam ejus

imperatorem partem suae po-

subjiigasse, praedicti fratres Siculo adstricti

dominum

pa|)am sollicitare

et

circuinvenire

omui

tissimum regnum

Siciliie

in illud

luit

discrimen inductum, ut delecerint ssculo regni successores virilis sexus ex Nortlmiannis, et transierit ad Suevos. Sic, sic Deus vindex

extremum hoc eodem

sagacitate coeperunt, qualiter aliqua occasione as-

sumpla, dominus imperator et omnes sequaces ejus excommunicationi suhderentur, et nos ad id faciendum una cum eis juramento astringeremur,

peccatorum patris in Dlios usque in tertiam et quartam generationem in ipsa prima generatione, neinpe in filio successore execrandum ultus
:

Nos autem
spiritualia,

e contra diximus, potius Siculuin ex-

communicandum, qui omnia

jura Ecclesite tam

quam

temporalia violeiiter abstuleral,


qui Ecclesia; Romanae et imlaborabat recuperare, et Eccle-

est

scelus,

ut in

ipso
et

defecerit

regnum

gentis

quam imperatorem,
perii

Northmannorum,

transierit ad eos, qui North-

jnra

fideliter

mannorum
rum
ceret

excidia ante

omnia procnrarint. Sed

nec ipsum sceleris auctorem Willelmum dira divindicta prateriit,

cum

tot

in

eum
alter
et

excitarit

imnianes tyrannos, ut uno sublato,


priore sceleslior.

non

defl-

siam de servitute ad Iibertatem reducere etc. At qnani egregie mentiti sint isti, sa>piusposteasignificaverunt eventa, cum nihil magis in animo firmuni idem imperator haberet, quam Romanam
Ecclesiam suae ipsius
jicere servituti,
Displicuit,
et successoruni suorum subomnique liberlate nudare. inquam, imperatori liberum ha-

imo plures

nequiores

oborirentur,

quorum

insidiis caperetur,

atque in

carcerem truderetur, filio primogenito ipsius Rogerio conclamato ab ipsis rege, quem ipse pater jam liberatus a plebe necarit, ut sic i[ise regnare
posset;induereque rursum purpuram non murice, sed filii sanguine tinctam. Sed et sceleris architectus Maio ammiratus superius nominatus, ceede
crudelissima
qui aderat,
periit.

bere sacrorum
tificem,

canonum vindicem Romanum Ponet

timeret passurum fore censorem transgressionum suarum, quae adeo erant enormes ut absque scandalo totius Christiani orbis non possent omitti sine vindicta inferenda ab Apo,

quem

Uxc omnia

a fidelissimo teste,

stolica Sede.

quam

exaclissinie scripla habes,

Hugone
ipso

10. Friderici imperatoris divortiwn.

Hoc

Falcando, qui cuncta ha?c scripto volumineest prosecutus. Sic, sic, inquam,suo ipsius exemplo Wil-

sancitam reliquit iiosteris disciplinam qui servitutis pararc sibi damnum Ecclesia; mercimonio libertatem regni deteriorem

lelmus

habet Dodechinus in Chronico, Fridericus imperator Agnetem principis Rurgundiae filiam uxorein duxit , repudiata priori legitima
,

anno

maximum
omni
lificis

uxore apud Constantiani. Unde


siniuni

Ecclesia gravis-

exortnm

est scliisma. Haccipse.

Divorlinm

servitute reciuirat,

auleni factiim fuisse per legatos Apostolicae Sedis,


tradiinl Otto Frisingensis,

9. Displicuit

mirum

cum

Siciiiaj

in modum ista Roniani Ponrege concordia imperatori, quod

necnon Gunterus Liguinatri-

rinus

causani autem intercessisse jus coiisangui-

scilicet

ea pace nactus videretur esse pra;sidium, ad (luod confugeret, cum (juid moiestum in eum

nitatis, iiuo

impediretur ejusmodi contrahi

monium. llxorem

vero (juam duxit, iion Agiietam,


affir-

universamque

rct imperator, (^ui

Romanam Ecclesiain idem statueeum ij^sius regis carcntem pro-

sed Reatriccm fuisse dictam, iidem auctores

tectione posset habere subjectum. Itidem et car(hnales i^artibusstudentes imiicratoris idii^sum postea

pubiicis litleris

islis

sunt professi, quas recitat Ra:

mant, qui aderant. Celebratas auteiu fuisse iiuptias hoc anno post Pentccosten, idem qui supra Otto de quo testatur '. Sed redeamus ad HadriaDum hacc Acta
,

devicus his verbis ' a Ex quo contra honorcm Ecclesiaj Dei et imperii amicitia

il.

Iladriani

collatio

IV cum Joanne

reditus in

Urdem,

ei ejus

ct

inter dominum papam Hadrianum Willelmum Siculum apnd Jtencveiitum facla

curia refurmanda.
versus Ui

Saresderieiisi dc

Romana

papa decivilateReneventana,

Egrediens henignissimus ct de finibus Samnii,


vero

est, dissensio et

disconiia

non modica

inter
:

canh-

hem Romain

iter direxit. Tiaiisiens

nales S. R. E.
licet,

non

siue (aiisaobortaest

nobis sci-

clesiae et

qui honorein et dignilateiu sancta' Dei Ecimpcrii nullateims diminui volebamus,

pcr iMoiilem-Cassiiium, et per Marsicana montana, venit in civilatem Narniam. Et qnoiiiam civilatem

llrbevetanam,

i\\\x

pcr longissiina ullro tempora

Kxo.l.

XX.

"

Ra^nv.

I.

II.

c.

.'i2.

'

UU.

ilu

ruli.

tna.

I.

11.

c. ;!U.

HADRIAXI IV ANNUS
se a jurisilictione

2,

CHRISTI

1156.

101

beati

Petri

subtraxcrat,

cimi

multa

diligenlia ct stiulio niipfr acquisiverat, ct


sibi

et argento oneranl mensas, sibi clium ab avaritia nimis parci. Nani paupcr aulnullus, aut rarus admiltiltir, quem inlcrduiii noii tam Christus quam vana gloria inlroducit. Cdnculiunl Ecclesias, lites excitant, colliduiit clerum et popiilum, laboribus et niiscriis alfliclorum nciiuaquam compatiuntur, Ecclcsiarum lajtantur spoliis, ct iiu;estuin oinnem

doniinio Ecclesioe subjeceral, bonuni


deret, et sua

et IVa-

tribus suis \isuni est, ut ad civilatem ij^sam acce-

eam

|iriesenlia

bonoraret

nam

us(|ue

ad ejus tempoia, sicut abomnibusdicebatur, nunquani

Romanum
aliquam
loci

Pontiticem
in ea

eam

civitatem

in-

irasse, vel

temporalem potestatem
et

exercuisse constabat. Eapropter clerus et populus,


et milites ejus

majori desiderio
poteranl

ampliori
et

veneratione ipsum Pontificem receperunt,

bonis
Ipse
et

omnibus

piusquam
ibi

bonorarunt.
,

justitiam non tam vcritati reddunt; omnia namque cuni pretio liodie, scd nec cras aliquid sine pretio oblinebis. Nocent swpius, et in eo dsnioncs imitantur, quod tunc prodesse putaiitiir, cum noccre desislunt, exre|iutanl

pietatem

quaiii prelio

vero aliquandiu
bonorabat,

morani faciens

majores

ceptis paucis, qui


pleiit.

minores tanquam beati

Petri familiam

aEfectuose

Scd

et ipse

nomcn et officium pastoris imRomanus Ponlifcx omnibus gravis

et in eorum gratulabatur aspectu. Appropinquante igitur biemis tempore, ad amcEnum

et fere intolerabiiis est.

castrum descendit, et exinde ad Urbem et Lateranense consistorium cum gloria et honore debito remeavit . Hucusque Acta, anni hujus periodum claudentia. Addilur his ex Chronico Fossae-Novse, hoc anno Soram civitatem fuisse praidcE datam atque combustam a militibus regis Willelmi ob necem Simonis, qui eidem praierat
et

populosum

Viterbii

13. Prcelerea omnes arguunt, quod ruentibus collabentibus Ecclesiis, quas patrum constriixit devotio, altaribus quoqueincultis, palatia exstruit,
et

non niodo pur|)uratus, sed deauratus incemanibus eoruin Christi sordidatur Ecclesia. Provinciarum
et ipse
dit.

Palatia splendent sacerdolum, et in

diripiunt spolia, ac

si

reparare. Sed recte

cum

thesauros Croesi studeant eis agit Altissimus, qiio-

noiuine regis natura


loci

cives

autem

salvos factos in arce

niam
dati

munilissima, super

montem

posita,

et ipsi aliis, et saepe vihssimis bominibus sunt in direplionem. Et ut opinor, dum sic in

tamen ponuntur ante reditum Hadriani Ponliflcis in Urbem. 12. Hoc eodem auno, dum in partibus Beneventanis nioraretur Hadrianus papa, invisit eum Joannes Saresberiensis ejus gentilis, de quo dictum est anno superiori, vir doctrina et probitate
dicta Sorelia, quaj diu obsessa licet, capi
potuit. Haec

invio erraverint,

numquam

deerit eis flagellum


:

non

autem

facta

est ' Quia quojudiciojudicaverint judicabuntur, et sua mensura remctietur eis. Antiquus dierum menliri non

Domiiii. Os siquidcm

Domini locutum

novit.

Uxc, inquam, pater, loquitur populus, quandoquidem vis ut illius libi sententias proferam.

Et tu, inquit, quid seutis

Angustiae

in-

notissimus

(fuit

iste a secretis S.

TboniBe archiepimiscuit.

quam, sunt undique. Vereor enim ne mendacii,


vel adulationis

scopo Cantuariensi

illustri

martyri) atque

magna animi

libertate

sermonem

cum eo Quem

contradixero. Sin

contrabam notam, si solus populo autem reatum vereor majestatis,


posuerim, cru-

idem ipse in Policratico suo scriptum reliquit, nosque hic reddere non erit incongruum, ut intelligatur, S. R.

ne tanquam

quiosmeum inc;plum
meruisse.

cem

vidcar

Verumtamen quia Guido


,

calumniis,
quae

cum

E.multorumsemper subjectam fuisse tanien nunquam ipsi defuerint,


intelligere
'
:

Clemens, Sanctae-Potentianse presbyter cardinalis, populo testimonium perhibet ei usquequaque


contradiccre non praesumo. Asserit enim in Roniana Elcclesiaquamdam duplicitatis esse radicem, el fonientum avaritite, quae caput et radix est om-

esseut recte inluentibus laude dignissima

ut

horum exemplo possumus

num

Memini me, iuquit, causa visitandi domiHadrianum Pontiflcem Quartum, qui me in

niiim iiialorum. Ncque id quidem in angulo, sed


confldcntibus fratiibus,
S.

ulteriorem familiaritatem admiserat, profectum in

Eugenio prassidente

Apuliam. Mansique cum eo Beneventi ferme tres menses. Cum itaque, ut fieri solet inter amicos,
ssepe plurimis conferremus, et ipse

quid de se

et

Ecclesia Romanasentirent homines, a me familiarius et diligentius qua;reret ego apud eum usus
:

spiritus libertate, mala, quae in diversis provinciis

innocenliam mcam Ferentini gratis excanduerant, lioc publice protestatus est. Ununi tamen audacter conscientia teste profiteor quia nus(iuani honestiores clericos vidi, quam in Ecclesia Roiiiana, aut qui magis avaritiam detestentur. Quis Bernardi Redonensis, SS. Cosma3 et

quando

adversus

audieram, patenter
a multis,

ex|)osui. Sicut

Romana
est, se

Ecclesia, quaj

enim dicebatiir mater omnium

Damiani diaconi

cardinalis, continentiam

conlem-

Ecclesiarum

non tam matrem exhibetallis,

ptumque pecuniae iion miretur? Nondum natus est a quo munusacceperit. Quod tamen a communione fratrum siiiceriore jure proveniebat, intciduin accipere persuasus est. Quis non stupeat epi-

in ea Scriba; et Pharissi, ponentes oneraimporlabiliain humeris hominum, quae digito non conlingunt. Dominantur in clero, nec forma fiunt gregi, qui recto calle pergit ad

quam novercam.

Sedent

scopum Prffincstinum
metuens,
ct a

qiii

scrupulum

conscicntia:

parlicipatione

bonorum comnui-

vitam

pretiosam supellectilem

congerunt, auro

nium

abstincbat ? Plurium tanta modestia, lanta

1'ulia.

I.

VI.

102
gravitas est,
res,
iit

HADRIANI IV ANNUS
Fabricio noii inveniaiitur inferiovia,

2.

CHRISTI 1156.

modis omnihus anlecedunt. At licet boniis Cluisli odor in EccUsia nunquam desit Miiscce tamen morientes perdtmt odorem unrjuenti^. Sed pergit Quia crgo instas, urges, pra^cifiis, cum cerlum sit, quod Spiritui sancto mentiri non licet, fateor, quia qiiod pra?cipis. faciendum est, etsi noii sitis oinnibusoperibus
()uem agnita sahitis
: :

scit venter et cum omnia parata fuerint, quae labor multiplex acquisivit solus omnia devorat et consu-

mit. Quid

mulla

Condixerunt ut a laboribus absti-

nerent,
et

et

gravi inedia conficerent illum inertem

est altera ta?diosior, tertia

publicum hostem. Exacta est sic una dies, secuta adeo perniciosa fuit, ut fere omuibus defectuin indiceret. Urgente ilaque
necessitate, fraties iterum in

imitandi.

Nam

qui a doctrina vestra dissentit, aut


est.

acturi

unum convenerunt, de salute sua, et hostis publici statu. Cum


assisterent, oculi languerunt, pes
erexit,

haTcticus, aut scliismaticus

Sed Deo

[iropitio,

vero

omnes

mo-

sunt qui non omniiim vestrum opera imitcntur. Paiicorum ergo labes sinceris maculam, et universali Ecclesife ingerit. Et in ea opinione frequentius
et

lem corporis non

torpebanl brachia, sed et

ipsa lingua iners, et deficieiiti palato sociata, cau-

moriuntur, ne totam corrumpant Ecciesiam. Sed boni rapiuntur interdum, ne malitia immuten-

sam communein exponere non preesumpsit. Ad cordis ergo consilium omnia redierunt, ibique habila deliberatione ratio patefecit, quoniam liaec
mala ingerebat, qui ante denuntiatus fuerat publicus hostis. Ex quo enim
ei

tur, et quia

Roma

corruptaapud
id

Deum

his reperi-

tur indigna.
14.

tributa subtracta sunt,

Tu ergo quia
timeo

habes

officii,

qua;re et

et

ipse

quasi publicus dispensator omnibus ali(juia

insere humiles, vanaj glorijE et pccuniee


ptores. Sed

contem-

menta subduxit. Et
diis militare,

nemo

potest sine stipen-

ne,dum pergisqusrerequm vis,

cum

stipendia non procedunt, debi-

ab imprudente amico audias qiux non vis. Quid est, pater, quod aliorum discutis vitam, et teipsum

litatur el frangitur miles.

Sed nec in dispensatorem

poterat culpa refundi, qui

quod non acceperat,


longeque tutius

onmes applaudunt tibi pater omnium vocaris et dominus, et capiti tuo infunditur omne oleum peccatoris. Si ergo pater es, quare a flliis munera et retributiones exspectas? Si dominus, quare Romanis tuis timorem non iiicutis, ettemeritate repressa, eosad
perscrutaris ?
,

minime

minime

potuerit aliis

erogare;

quod distribuat, ministretur, quam illo evacuato, omnia membra esuriant factumque est
esse, ut ei
:

ita.

Suadente ratione impletus

est venter,

refocil-

lata

membra,

et

pax

omnium
tamen

reformata. Absolulicet

tus est itaque stomachus, qui

vorax
sed

sit,

et

nou revocas? At IJrbem vis Ecclesiaj tuis muneribusconservare. Numquid cam sic Silvester muneribus acquisivit? In invio pater es, et non in via. Eisdem est conservaiida muneribus, quibus
fldem
et

avidus alieni, non

sibi

petil,

aliis,

quae

eo exinanito nequeunt sustentari.


15. Taleest, inquit, frater,
si

recte attendas,

in corpore reipublica", iibi licet


tat

plurimum appe-

acquisita.

Quod

gratis accepisli
est,

gratis dato.

Justitia regina

virtutum

ct

erubescit qiiovis
sit
,

Si

magistralus, non tam sibi quam aliiscoacervat. enim exinanitus fuerit, nihil est quod mem-

pretio permutari.Si gratiosafuturaest,

graluita.

bris valeat impartiri.

Nam

stomachi

in corpore, et

Nequaquam
ruinpi

prostitiiatur
polest.

ad pretium
est,

quLc cor-

non

Integra

et

seinper incor-

idem officium est etc. Haec ob collectionem decimarum quas in omnibus


principis in republica
,

rupta. I)um premis alios, cttu graviusopprimeris.

provinciis

Romani

Pontifices

colligcre

solerent,

congratulatus est liberlati; praecipiens, ut quoliens sinistrum aliquid de ipso meis auribus iiisonarel, lioc ei sine mora
Risit

Ponlifex, et

tant;i;

loco

quarum

succcsserunt annatarum solutiones,

qua> cujuscunuiue ingressu Sedis, taxata

summa
neque

solvuntur.

Noli ergo , inquit Iladrianus

nuntiarem. Et

cum plurima nunc


:

pio

se,

nuiic con-

nostram, neque s;cculariuni iirincipum duritiain


metiri, scd

trase respoiulisset, apologumhiijusmodi milii proAccidit ul adversus stomachum jiosuit; ait ergo

omiiium

utilitatem atteiide. Ilactenus

congressus at(|ue

fainiliaris collatio

Joannis cuin

membra omnia lolius quam adversus eum


oninium

corporis conspirarent, tan-

Hadriauo Pontilice.

qui voracitate sua labores

exliaiiriret. Noii satiatiirociilus visu,

nec

Quod pcrtinet ad res Orientalis Ecclesiae, lioc codcm anno, qui numeratur Terlii Balduini regis
Ilierusalem decimus quartus, juste ulciscente nuniine,

auris audilu, laboribus insislunt


itinerc calliim

manus, pedes ab
lingua
ulilitcr

induunt,
piiblicis

ipsa(|uc

ob

iion

servatam a rcge Christiano fidein

scrmonem

et

silentium nioderalur.

Omnia

deni-

pactam

infidelibus, cxcrcitiis Christianorum

scmin

que membia

invigilant comniodis, et in
et iabore, solus quie-

per vinccrc solilus, ignomiiiiose prostcrnitiir


Pahcstiiia.

tanta sollicitudine

omnium

Res gesta exacte describitur a Willelmo


'.

Tyrio

arciiii>|iiscopo

>

NVil.

Tyr.

I.

.wiii. c. 11, 12, 13,

U.

riAnRIANI IV

ANNUS

2.

CHRISTI

1156.

103

AnnoiieriodiGraco-RomaiicC oti49. Anno yEra Ilispan.


Hadriani IV papa 3.

1191. Anno

HesriraeSSI. inchoalo

clie

2.'i

Febr., Fer. G.

.lesu Clirisii

US6.

Friderici

iEnobarbi reg. 5. inip. 2. Manuelis Comneni irap. 14.

Gesta inter popam et Guillelmum Sicilice \ A niim. 1 ad 10. Joannes de Ceccanno regem. in Chron. gesla lioc anno in Italia seu in regno Neapolitano hoc modo refert Indictione IV. Hoc siquidem anno Guillelmus rex Siciliae pugnavit
.

Lorotelli, et

comitem Andri;c,

(sed loco Andrice le-

gendum Andream,
Est
is

juxta Mss. a

Peregrinio visa.
et

porro comes Andreas de Rupecanina),

alios socios

eorum prece

ipsius papae.

Quo audito
apud Caie-

Robertus de Surrento

fugit, sed captus

cum

GraGco

apud Brundusium,

et

devicit

eum.

tam

(in

Mss. a Peregrinio visis loco Caieta; habetur

Dein venit Barim, et destruxit eum, et fecit ex eo villas. Inter htec Robertus princeps (nempeCapuffi) fugit, et caplus est a comite Richardo cum suo filio et filia in trajectu
,

Garilianum) in carcerem est ad Siciliam deportatus, et non post multuni temporis obiit .
3.

Aliqui a pace exclusi.

Peregrinius in

et

datus est in

manus

prfe-

dicti

Hadrianus
(vel

Deinde venit Beneventum, ubi erat cum comite Roberto de Rotellu de Loritello), et cum comite Andrea (de Ruregis.
pajia

anonymum Casinensem pag. 135 et seq. contendit eum male scripsisse Hadrianum IV
Notis ad

obtinuisse liberi

commeatus tesseram pro

comiti-

pecanina) et
lecit

et

cum multis aliis, et ejecit eos inde, et cum domino papa etfecit ei jurandum, dominiis papa concessit, ei totam terram quam
finem

Andrea de Rupecanina, aliisque qui Beneventi erant; quod probare conatur ex Falcando in Hist. de Calamitatibus Sicilia?, et Tyrio
bus Lorotelli,
et
lib.

18, cap. 8,

cujus verba Baronius


asserit,

num.

1 et

in se tenebat.

Mense Maio Simon Soranus interfectus est a suis hominibus, fllius ejus Simon fecit vindictam proeo; fecit cremare et praedare totani civitatem. Post lisc ascendit in arcem Surelle et
rebellavit se regi.

seq. recitat. Sed neuter


dicit
;

anonymoCasinensi contra-

hic

enim tantum

Eadrianum IV

in

eorum gratiam

obtinuisse a Guilleliiio rege, ut de

Tunc

rex fecit obsidere

eam

per

regno exire possent, deserendo scilicet bona sua. Falcandus vero et Tyrius tantum tradunt, hos proceres exclusos

totum annum
2.

et eo

amplius, et non potuit

eam
et

omnes a

fcedere, scilicet pacis.

Pro-

acquirere, et papa reversus est

Romam
lib

a.

fecto qui patriam deserere cogitur, ac

bona sine
foedere

Pax

sancitur inter

Hadrianum papam

ulla
pacis

recuperationis spe non potest dici in

Sicilice

regem.

Narrat Sigonius

12 Hist. de

Regn. Ital. Guillelmum Siciliae regem pacem ab Hadriano IV postulasse, et spopondisse si se bene-

comprehensus. Hi itaque auctores anonymo Casinensi non adversantur, sicuti nec Romualdo Salernitano archiep. qui idem asserit ac anony-

Romanorum adeum contumaciam compressurum quam conditionemcumflarfr/a?i?papa repudiasset, cum


ficiarium Ecclesiae confirmaret,

versus

ingentibuscopiiseSicilia in Apuliam transiit Guil-

Barium in potestatem Hadrianum papam in tantas difficultatcs adduxit, ut de pace componenda cogitarit. Hanc in rem Guillelmumad pedes procidentem in graliam recepit, et ligium de more homagium facientem, regem Siciliae declaravit. Quffi summarie narramus, ul qufc Baronius habet
lelmus, Graecos proelio
vicit,

adductum plane

evertit, et

Romualdus autem non solum hoc tempore in Apulia vivebat, sed et rerum qua> gerebantur, pars erat, 4. Obitus Roberti de Surrento Capuce princiQuod spectat ad Robertum Capuanum pis. principem, qui Renevento aberat, nuUus scripsit Hadrianum IV ei salvum-conductum obtinuisse, isque caplus fuit a comite Fundano, ut prodil Romualdus Salernitanus Jam Garilianum Hnvium pertransiens, Richardus de Aquila comes Fundamiis, ut ipsemet Peregrinius fatetur,

niis,

qui

homo ejusdcm

principis erat (neinpe vacepit . Peregrinius


isto

ex auctoribus

illius

temporis melius intelliganlur.

sallus) positis insidiis

ipsum

Nunc audiendus anonymus Casinensis in Cliron. a Willelmus rex Sicilije ad hunc Christi annum venit Brundusium, et cepit illud mense Maii, die vicesimo octavo, et destruxit Barum deinde venit
: ;

citatus recte

suam de Roberto
Et Roberti

narrationem

concludit.

Beneventum ad papani Hadrianum, cum quo paciscens secure permisit exire regnum, comitem

quidem Secundi hic fuit vitae finis, postquam tertia tandem vice [irincipatum Capuae detinuisset, a mense Septembri anni MCLV ad Junium anni sequentis, mensibus fere novem, annumque numerare cum coepisset, ut

I(M

HADRIANI

IV

ANNUS

2,

CHRISTl 1156.

Chartulae antiqiise non una; sunt docuinento, vigesinium nonuni ad suscepto post iiatrem Jorda-

vel

permissu regis Anglorum habere non potest,


si

ejus cogitur ditioni subjacere. Et


cinales

forte per latro-

?<w7/princii)atu,iiocestadJanuarioanni mcxxvii. Quocirca ex Campanoruin iirincipum albo expun-

quibus propter infrenatam barbariem vix temperat, eum irrilaverit, iram ejus
excursus
,

gendus, qui nunquam


priscis

in

vivis

fuit,

nuUisque

diu non sustinens cogitur


fines

eum

placare.
et

Igitur rex

auctoribus

est

cognitus, tertius exterusque

hostium,

cum

natura

malitia

iocorum

princeps Robertus, ex patria, sive urbe, sive gente falso recentioribus reputatus de Siirrento .

Wallenses reliquice sunt antiqiiorum BriAntiqui Britanni, Wallenses dicti, sub tonum. Henrico II novo principe Anglorum jugum excutere tentarunt, uti narrat Willelmus Neoburgensis
5.

muituni iuctando ingrediens, infaustanegotii initia habuit Narrat postea partem exercitus exceptam signum regium, cujus insidiis periclitatam esse
, ;

amissum, conspectu exercitus animandus erat sed tandem regulos munitiones suas Henrico regi
,

tradidisse,

et

hominium
Angliae

iili

prsstitisse.
,

Quando

lib. 2, cap. 5,

qui

licet

annum

rei

gesta;

non me-

moret, quia tamen id subsequenti anno contigisse alii Historici Angiia; indicant, etNeoburgensisnarratio Hisloriam Anglia;

Wallia remus.
7.
sis.

coronse

accesserit

infra refe-

Obitus Petri Venerabilis abbatis Cluniacen-

mire

illuslrat,

eam
:

hic re-

Hoc

anno mortuus

est

Petrus Venerabilis

ferre juvat

Inter

regem

et

Wallenses, gentem

Cluniacensis abbas, natione Arvernus, sanclitate


et doctrina

inquietam
ille

et

barbaram, discordia orilur

dum

vel

celeberrimus, qui in Martyrologio Be-

aliquid insolitum per potentiam ab eis exigeret vel illi silvis, monlibus, vallibusque suis plus juslo confisi, tanto principi per insolentiam solita
,

nediclino inscribitur ad VIII kal. Januarii,

quo

animam Deo

reddidit,

ut

Sdem

facit

Radulphus

denegarent. Sive etiam propter inquietudinem et clandestinos in vicinos Anglorum tines excursus,

monachus, ejus discipuius, qui vitam et mortem ejus descripsit, apud Duchesnium in Notis adiib. 1
Epistolarum ejus pag. 103 Recessit sanctus iste illa liora de corpore, qua credimus Dei Verbum natum de virgine matre: et bene hanc, utascenderet, horam elcgit,qui natodescendenti humilitersemper servivit. Nascente ergo Christo Virgine de Virgine
:

Rex vero immensis ex tota Anglia copiis congregatis, regionem Wailiarum, qua facilior aditus videbatur, ingredi statuit. Porro iili convenientes, excubabant in terminis et in planum progredi, vel aperto bello, cum loricalis congredi ievis arma-

matre
qui
rat

in terris, Petrus virgo

assumitur in

coelis,

ut

homines deciinantesdelitescebant in siivis,et viarum angustias observabant. Sane Walienses qui hujus inreiiquiae Britonum esse noscuntur suifE (quae nunc Angiia dicitur, olim Britannia dicebatur) incoiEe priini fuerunt, ejusdemque natursB
,

gaudium

singuiis nativitatis devote celebrave-

cum

peregrinisqiiamdiu vixerat,

modo

et

hora

ejus Nalivitatis reciperet fructum devolionis in sede


aeternilatis .

Porro

liic

observandum

in Bibiioth.

Cluniacensi

iii

Vita Petri Venerabilis pag. 601,dici


sancti patris et
iilo

tionis ac iinguaj esse

probanlur, cnjns

et Britones

Radulfum Vitam
psisse, et liaec

mortem
:

descri

autem gens Brilonum a supervenientibiis Angioruni pojiulis exterminium pateretur, qui evadere poluerunt refugerunt in Waitransmarini,
iias

Cum

verba cx

afTeruntur

Anno

Doni. Incarnat. mclvii, prima ipsius anni die, re-

verendus etcum multohonore recolendusdomnus


Pelrus abbas viain universae carnis ingressus est
et illa liora

contra irruptionem hostium, naturse beneticio

tutas,

ibiquehaecnatioperseverat usque in pra;sen.

sanctaanima ejus
Dei, etc.

discessit,

qua credi-

tem diem
6.

mus Verbum
prcestant
nici
:

^egi.

Henrico II Anglice Regio quippe iila tractu propensiori ad prospectum Hiberniai super mare Occidentale jacens alio latere regionibus et fere lota, vel Oceano, vel Angiicis jungilur

Pergit Neoburgensis
,

Bominium

Cluniacensis et

Turba\it auctorem ChroAndream Duchesnium, qui


illiistravit,

Epistolas Petri Venerabilis notis


ille

annus

Incarnationis mclvii, et criticos in duas senten-

tias dislraxit, aliis


aliis

hanc niortem cuin anno mclvi,

cum anno
aiiiii

mclvii ailigantibus.

Verum cum
Clirisli pri-

vivis snitibusaiiisque difficultatiiins cingitur ideoque difQcilUmos liabet acccssus, sive ingressiis.
:

Radulptius monaclius diem Nativitatis


muiii
(iiem appeilet,

cerlum

est, et

eum annum
ex|)licandum

Intror^ius

autem

inextrical)iles
:

quosdam

noscitur

a Natali Cliristi iiichoasse,

ideoque

haberc recessus
potenli cuiiibet

ita

impossibiiesit

eam eam cum

ut (luam periculosum est cum exeicitu ingredi, tam


exercitu pervagari.Gigiiit

dc anno .Enc nostrae vulgaris mclvi. Infra videbiuius erralum etiani fiiisse a viris doclis, inortem
sancli

autem pro
audaces
prii

sui iiatura iiomines morilnis barl)aros,

MCLXXi connoclcntibus,
eain narrariint,
cffipere
,

Thom.earchiepiscopi Cantiiariensiscum anno (iiiod hislorici Aiigli, qui


(iiii(|ue

et infidos, alieni saiigiiinis avidos, el pro-

prodigos, rapinis seinper inhiantes, et taiKinam

Iransfuso a natura odio, genti Anglonim infeslos. Habct quidem pro co (|uod salliiosa est, uberriina
alendis pecoribiis pnscua,sed plani iiariim haiieiis, suHicit ct frugum infoccunda, alendis propriis noii
filiis,

a Natali Cliristi annuni insanclnm marlyrem passuin die XXIX Decembris anni mclxxi, qiio tamen dio adhuc iii cursii crat aniius /Eraj vulgaris mclxx. 8. Motrimonium Frcdericiimp.cum lieatrice.

scripserint

sine

inveclo ex

inliniis

Angli;e

provinciis

Agnolcm

Fridcricus iinperalor, relicta uxore sua, duxit liliam coiiiitis Biirgundionum, Rainaldi

commealu. Quem niiniruni qudiiiam sinohcnencio

nomiiic, ullra

Saonam

quam

palniiis suiis

comes

IIADRI.VM IV
WillLlimis arcla liiiriscu^lotlia
rat
;

AN\US
teiuio-

3.

CIIRISTI

.IT.

105
divorlio.

(liii

clan^am

pro iixoiis puae

priiiiii:;

Onod

illc

trgre

scd dc iiianibiis

cjiis libciata,

impcratori coAflligemcnsis,

for^nis, cardiiialibus Roinaiiis iiitroiluin

civilatiim

pulala esl
cjui

, inqiiilscriptor Aiictarii

ct

Ecclesianim rcgni sui


iiiip.

iiilerdixil.

Ilemicus mar-

perperam Agnelem vocat, (|uam alii passim Beatricem vocant. Hoc matrimonio comitatus Burgundia; ditionibus Fivderici inip. accessit. Vehementer tanien argiilus fuit ab Hadriano papa,
laitien

cliio Aiislria;

creatur primus dux Aiistrirc a Frcde-

rico

RatisponiB , ul legitiir in Addilamento


aliis

Auclarii Aitligemensis ad liiinc annuin, et ab

contirmatur.

HADRIANI IV ANNUS

CHRISTI

11.57.

1.

Ex

legatione et Utteris
et

Rommii

Pontificis

orta discordia inter ipsiim

imperatorem. Millesiinus centesimus quiiiquagesimus septiinus surgit annus, Indictione quinta, (juo inter Hadrianum papain, et Fridericum iinperatorem novariim dissensionum occasio est oborta. Ha;c Olto de sancto Blasio,

assererent, benigne et honeste recopti sunt

e.xor-

dium
bile

aiitem sermonis illorum in fronte ipsa nota-

comparuit, quod

tale fuisse

dicitur

Salulat

vos beatissimus pater noster papa Hadrianus, et


universitas cardinalium S.
ut pater,
teras
illi

Romana;

Ecclesia}

ille
lit-

ut fratres; paucisque interposilis,

qui ea

facta scribil

anno superiori

in

Appendice. Sed Radevicns, qui res lunc gestas a


Friderico annis ac mensibus exacte consignat,
ista

quas ferebant prolulere. Quas et aliarum qna; in hac turbulentia hinc inde discurrebant, rescripta litterarum idcirco huic operi interserere
curavi, ut quivis lector, qni in partem declinare

hoc anno contigisse


est

satis

aperte significat,

ut de

his recte inluenti nulla dubietas oriri possit.Missa

ab Hadriano legatio, datae sunt

lillera;,

ex qui-

non meis verbis vel assertionibus, sed ipsarum parliiim pro|iriisscriptis tractiisetvocatus,
Yoluerit,
libere eligat, utri parli suuin velit accommodare favorem. Tenor deniiiue litterarum talis erat: B Hadriauns episcopus, servus servorum Dei,
dilecto
tori,
filio

bus ingensest conQata discordia. Quaenam autem, qualesve fuerint istiusmodi litter Hadriani papte ad imperatorem, quaruin causa ipse adversus eumdeni Pontificem vebementer

Friderico, illustri
et

Romanorum

iinpera-

commotus

est,

iiispiciendaj sunt, sed prius


,

de
ex

salutem
2.

Aposlolicam benedictionem.
et

legalis

missis a

Ponlifice

quinam fnerint,

Imperatoria; niajestati paucis retroactis

ipso Radevicocanonicoejusdeni temporis scriptore

diebus recolimus scripsisse, illud horrendum


nostro

accurato, sed erga Fridericum propensiore, accipe'


:

lutc

cxecrabile facinus et piaculare flagitium, tempore

commissum

iu Teutonicis

parlibtis, sicut

Persona;

nunliorum erant Rolandus


,

tituli

S. Marci, presbytercardinaliselcancellarius sanclai

Romana;

Ecclesiae

et

Bernanlus

S.

Clementis

credimus, aliquando intentatiim, excellentia} tuai ad memoriam revocantes, nou sinegrandi admiratione ferentes, qnod absque digna severitate viudicta;

presbyter cardinalis, ainbo divitiis, niaturilate el gravitateinsignes,et pxneomnibusaliis iuRomana


Ecclesia aucloritate majores. Causa vero adventus

usque nunc transire

jiassus sis

ciosi sceleris feritalem. Qualiler

tam pernienim venerabilis

enrnm speciem
fomentiim
et

sinceritalis videbatur liabere, sed


latuisse, post-

occasionem malornm
est.

Londoniensis archiepiscopus, duin Sede Apostolica reinearet, a quibusdam impiiset sceleslis (quod sine grandi aninii mcerore non dipater noster E.
a

modum

evidenter depreliensum

Principe ergo
decli-

cimus) in parlibus
custodia teneatur
:

illis

captus fuerit, et adhuc

iii

die quodain a slrepitu et populi

tumultu

qnaliter eliam in ipsa captione

nante in cujnsdam oratorii privatiore recessu , prsdicli nuiitii in conspectu ejus deducti, ab eo(|iie

praedicta, viri impietatis, seinen nequain, Qlii scelerati, in

eum et

in suos evaginatis gladiis vioienter

ut oporlebat, sicut

qiii

boni se nuntii bajulos

cxarserint, et eos ablatis oninibus, qtiain turpiter

'

Uadev. in Frid.

I.

i.

c. S.

atquc inhoneste tractaverint, et tiia sereuissiina celsitudo cognoscel, atque ad louginquas ct remo-

Bauon.

Touis XIX.

106
tissimas regiones

HADRIANI
fama
tanti sceleris

IV

ANNUS

3.

CHRISTI 1157.

jam

pervenit.

tinentia, ex parte nostraimperatoriae proposuerint


dignitati, sicut

Ad

ciijiis

uiique Tehemenlissimi facinoris ulfiois,

iiem, sicut

cui

bona

placere,

mala vero

displi-

ulla hiEsilatione suscipias, et

cere credimus, constantius exsurgere debuisti, et

gladium, qui
lcfactorum)
tuit

tibi

ad vindictam malediclorum (maest

ab ore noslro procedant, absque ipsorum verbis, tanquam si ea contingeret nos proferre, fidem non dubites ailhibere . Hactenus Hadriani papa; litteraj
si

laudem vero bonorum


et

ex divina

provisione concessus, in cervicem desaivire opor-

ad imperatorem. Has quidem


cabit,
quffi
(}\ii

summa

laude dignissimas proedi-

impiorum,

gravissime conterere prajsumita

ptores.

ex prsescripto divinarum Scripturarum, sunt optimi pasloris munera accurate requi-

Tu vero idipsum

dissimulasse diceris,

rat, diligenter

quod eosdeni non est quare pceniteat commisisse reatum, quia impunitatem sacrilegii quod gesserunl, jamjam sentiunt invenisse. Cujus quidem dissimulationiset negligenliae causam penitusignoramus, quoniamnos inaliquo
SEBvitiam neglexisse,
serenilatis
tua^

nimirum quod

examinet atquestudiose perpeudat percitus zelo exsurgat ex adverso


:

gati, in carcere detenti

pro liberatione spoliati, atque vinculis adhuc alliepiscopi, peregrinantis ad

sacra limina Aposlolorum, ut eriperet

eum,

cui

non

erat adjutor. Et quis negare

possit, acrioribus
,

gloriam offendisse

conscientipe

fuisse

scrupulus

animum nostrum non


Christianissimi,

accusat, sed perfllii

sonam tuam
et principis

sicutcharissinii etspecialis

nostri

quem

in

ApostolicsB

confessionis petra non

ambigimus per Dei graliam

solidatum, sincera seiuper dileximus cliaritate, et debittc traclavimusbenignitatisatfcctu.Debeseuim,


gloriosissime
fili
,

qui imperatorem argumento penitus contempsisset, nihil verilus erigcre contra Deum imLoqueperatoriam majestatem, secundum illud bar de testimoniis tuis iu conspectu regum, et non confundebar? Attamen tanta ista omni veritate constantia, omni ratione patentia non excommu-

perurgendum

litleris

priores eodeni scriplas

'

ante

oculos mentis

reducere

nicationis censura vindicasse,

sed litteris signifl-

quam

gratanter et

tua sacrosancta

quam jucunde alio anno, mater Romana Ecclesia te susceperit,

quanta cordis affectione tractaverit, quantam tibi dignitatis plenitudinem contuierit et honoris, et
qualiter

monuisse per primarios viros Apostolicse Sedis legatos ad lioc ipsum prwcipue missoe, laudabunt omnes quibus est oculus simcasse

tantum,

et

plex, nulla erroris superinducta caligine.

Nam

cui

imperialis

insigne corona3 libenlissime

oculus

nequam

(juxla sancli Evangelii

seiiten-

conferens, benignissimo greniio suo tufe sublimilatis apicem studuerit confovere, nihil prorsusefflciens,

tiam

-)

totum quod videt obscurum. Sed piane quod


de animali deformi, tur-

accidit, ut quoii asseritur

quod

regiae

voluntati vel in

minimo cogno-

bare illud pedibus limiiidam aquam, ne


ea elucentem intueri cogatur imaginem,

suam
ita

in

sceret obviare.
tua;

Neque tamen poenitet nos desideria voluntaiis in omnibus implevisse; sed si ma-

prinlitteris

ceps ageret per contem|itum, quidquid in


ternoe correclionis, in

jora beneflcia excellentia tua de manu notra suscepisset, si fieri posset , considerantes quanta

de sacrilegii immensilate incsset expressum patans fluctus dissensionum, atque

incrementa possint et commoda [irovenire, non immerito gauderemus. Nunc autem quia tam immensum facinus, quod in
Ecclesiffi

Dei

et

nobis per

te

Hadrianum Ponliflcem turbarum


adversis

exciipsis

primum aulicis sidranlibus quomodo ista, a Rndevico sic


4.
<(

tlatibiis.
:

At

accipe
et

'

contunieliam universalis Ecclesiai


noscitur etiam
lare videris,
forte in

et iniperii tui

Talibus

litteris lectis,

per Rainaldiim
diligenter

commissum, negligere ac dissimu-

cancellarium fida
cxpositis
,

satis interpretatione

suspicamur uli^iiie ac vercniur, ne hancdissimulationcm et negligenliam pro-

niagiia princiiies qui aderant indigna-

pter hoc tuus

animus

sit

iiidiictus, (]uod siiggc-

stioneperversi liominiszizaniasemiiiaiitisadversus

clementissimam matrem tuani, sacrosanclam Romaiiam Ecclesiam , et nos ipsos indignationem (quod absit) abquam conccpcris, vel rancorem. Ob hoc igitur, et ob alia oninia negotia 3.
cl charioribiis
scilicet

commoli sunt, (|uia tolalillerarum contineunon parum acedinis (aciedinis) habere, et occasionem futuri malijamjam frontesua pra;ferre videbatur. Pnccipue tamen universos accenderat, quod in praimissis lilteris inter coilera dictum
tione
tia
fiiisse

acceperant dignitalis
corona)

et

lionoris

plenitudi-

nem

sibi a

Roiiiano Ponliflce collatam, et insigne

qurc cognoscimus iniminere, diios de melioriiuis quos circa nos habeinus, dileclos
niios
iioslros

imperialis

de

nianu

cjiis
si

suscepisse, nec
flcia

ipsum iwnitere,

impciatorem majora bene-

Bernardum

S.

Clenienlis

de

manu

cjus siisce|iisset habila coiisidera-

presbylcrum, Rolandum S. Marci presbyleruin cardinalem et cancellarium noslrum, viros uli(|ue


reiigioiic,
nitati
tiia!

tiono, qiianla Ecclcsiie Roiiian;c jier

ipsum possent

iiicreinenta ct

comiuoda provenirc.

Al(|ue ad

horum
auonim-

prudcnUa

et

honestate conspiciios, sere-

vcrborum
niillis

slrictam ('xpositioiicm,ac pradakc inlcr-

de latere nostro ad pra^sens diixiinns

inctalioiiis lidciii auditores indiixeral, (|uo(l

dcsliiiandos, excellentiam
(|ualeniis cos
pias, iionesle
siijier aliis

tuam roganles

allenliiis,

Romanoruni
,

tciiicre afflriuari iiovcrant,

tam

hoiioriflce

quam

benigne

reci-

peiium Urbis
Poiiliflciim

ct

regnum
noslros

Ilalicum

doiialioiic
,

Iractes, et ea iiiuc ipsi


lioiioreiii

super

lioc, et

regcs

haclenus posscdisse

ad

Dei et sacrosancUe liom.


<

Eccl. ad dccus eliain cl exallationcm imperii pcr-

Psal.

cwiii.

> .Mallli. vi.

' Railcv.

I.

i.

c.

10.

HADRIANI
idqiie
iion

IV

ANNUS
atrjnc

3.'

CIIRISTl 1157,

107

solum

dictis, scd

et

scriptis,

scimus. Ciim enim nuper in curia Bisuntii esse-

|)i('turis

reprnesentarc, et ad posleros transmittcre.


in p;iIalio

Undc de imperaloreLotiiario

Lateranensi

mus, ct (le iioiinre impcrii et salnte Kcclesiariim debita sollicitudinc tractarcmus, vcnerunt legati
Apostolici, asscrentes se talem legationem nostrcc
atTerre mnjestati,

super luijusccmodi pictnra scriptum


Rex
Posl

est

unde Iionor imperii non parvum

vcnit anle fores, jurans prUis Urbis honores,

homo

fit

pap.T, siimit

quo danle coronam.

reciperc deberet incremeiitum. Qiios cum prima die adventus sui honoriticc suscepipseinus, ct se-

Talis

pictiira, talisciue
alio

superjcrii^tio prin-

cipi,

quando

aiino circa

Urbcm

fucrat, per

mos est) ail audiendani legalionem eorum, ciim principibus nostris conpcdissemus, ipsi quasi de mamiiiona iniquitatis inflati, dc altituciinda (ut

fidelcs imiierii delala


set,

cum

velicmenter displicuis-

amica prius iiivectioiiepnecedente, iaudainentum a papa Hadriano accepisse memoralur, ut ct scriptura paritcr atque pictura talis de medio tolleietur, ne tam vana res summis in orbe viris liligandi et discordandi prjebere posset materiani.
5. His

dine superbi;e, de fastu arrogantiac, de execrabili tumidi cordis elalione legalionem Apostolicis litteris

conscriptam nobis prasenlaverunt,


talis erat.

quarum

tenor

7.

miis habere, qnaliter


rialis

mentis semper debcredominus papa insigne inipecoronai nobis contuierit, neqiie tamen pcepra; oculis

Quod

omnibus

in

unum

coilatis,

cum

stre-

pitus et turba inter optimatcs regni de

tam

insolita

nitentia moveretur, si majora excellentia nostra ab eo beneficia suscepisset. Haec erat illa paterna;

legatione magis ac niagis invalesceret, quasi gla-

dulcedinis legatio, qua; unitatem Ecclesiffi et imperii

dium igni adderet, dixisseferunt unum de legatis A quo ergo habet, si a domino papa non babet imperium?Ob hoc dictum eo processit iracundia, ut unus eorum, videlicet Olto jialatinus comes de
:

confovere debuit, quae vinculo pacis utrum-

Bajoaria (ut dicebatur) prope exerto gladio cervici


illius

mortein intentaret. At Fridericus, auctorilate


sua;
;

que colligare studuit, quae ad utriusque concordiam et obedientiam animos audieiitium allexit. Certe ad vocem illam nefandam, et omni veritale vacuam, non solum imperialis majestas debitam indignationem concepit, verum omnes principes
qui aderant, tanlo furore
el ira

pra.'senli;e

interposita

tumultum quidem

sunt repleti, quod

compcscuit

ipsosautem legatos securitate donatos ad habitacula deduci, ac primo mane via sua proficisci prascepit, addens in mandalis, ne hac vel illac
in territoriis ei)iscoporum seu

sine dubio illos duos iniquos presbyteros mortis

sententia daninassent, nisi hoc nostra intercepisset


pra;scntia.
a

lur, sed rccia via,

abbatum vagarenncc ad dexteram, neque ad sini-

Porro

(|uia

mulla paria litterarum apud eos


quibus sicut bactenus per singiilas Ecclesias
ini(|uitatis sua;

reperta sunl, et scheduhc sigillatai ad arbitrium

stram declinanles, reverterentur ad

Urbem

Haec

eorum adhuc
consuetudinis

scribenda?,

compressa prosternitur. Quid justius, quidve opportunius potuit ac dcbuit suggeri per lcgatum, quam illud
:

ipse. Ita ubi vis viget, et ratio violciitia

corum

fuit,

Teutonici regni conceptum

virus

A quo ergo imperiuni?

liabet, si a

domino papa non habet


ejusdem Ponlificis sit eligendum concedere,
latis-

Nam quomodo
,

respergere, altaria deuudare, vasa domus Dei asportare, cruces excoriare nitebantur, ne ultra procedendi faeultas eis daretur , eadem qua venerant via, ad

eligere

imperatorem
et

vel

quem

contirmet

coronet, consule tu, quae

Urbem eos redire fecimus. Cumque per clectiouem principum a solo Deo regnum et

sime sunt dicta superius anno Redempt. dcdxcvi quibus confutentur, qus Guntherus, et in eo novator Scholiaslesdelirat. Pergit auctor
6.
:

Filii

imperium nostrum sit, quod in passione Christi sui duobus gladiis necessariis regendum orbem subjecit; cumque Petrus Apostolus hac
doclrina

Friderici

imperatoris

contra Hadrianiim papani.


efGcacia revertentibus, id

litterce

circulares

mundum

inforniaverit
:

',

Deum

timete,

Ipsis itaque sine

quod factum fueral ab

regem honoriticate quicumque nos imperialem coronam pro beneflcio a domino papa suscepisse
dixerit, divinae institutioni et doctrinac Petri

imperatore, per universum regni


vide litteris declaratur,

ambitum

pro-

con-

quarum

hic tenor fuit

trarius est, et mendacii reus eritn. Haec ipse. At

Cum

divina potentia, a

quo omnis
et

potestas
et

in caelo et in terra, iiobis Christo ejus

regnum

imperium regendum commiserit,


:

pacem

Eccle-

quid horret imperalor dictum a Ponlifice, pro bencficio collatam esse a Romano Pontifice coronam imperii? num eam aliunde poluit accepisse?

siarum imperiaiibus armis conservandam ordinaveiit non sine maximo dolore cordis conqueri

annon
vana
:

est

illius

auferre ex causa

merilis cui

viill? Qua; tu, lector,


te

et dare pro ne putes esse

cogimur

dileclioni

vestrcT,

quod

a capite sanctae

rursum provoco

ad ea quae sunt dicta


et octin-

Ecclesiae, cui Christus pacis et dilectionis suae cha-

superius anno Christi octingentesimo,

racterem impressit, causae dissensionum, semina-

rium malorum, pestiferi morbi venenum manare videntur. De quibus (nisi Deus avertat) totum corpus Ecclesiae commaculari, unitatem scindi, inter regnum et sacerdolium schisma fieri pertimc-

gentesimo septuagesimo sexto, octingentcsimo octogesimo primo, alque demum copiosius anno noiigeutesimo sexto, quibusapertissiine demonslratur.

108
beneficio paprc

HADRIANI
imperium
sil

IV

ANNUS

3.

CHRISTl 1157.
quod facfum
ila

confcrri,

voluntate
(liceiulus

si

quis accipiat,
et

absque cujus non imperator, sed

in litleris Hadriani. Sed


est

simpliciter

expressnm,
iioenitct

(]uid

babet mendacii, qnid erroris


(juod

iyrannus

invasor iinperii. Pergit


:

vel

falsitatis? vel

subjicifnr:

Neque

vero Fridericus in suis


8.

lilleris

tamen

nos desideria tuae


;

voluntatis in

Quia

vero bactenus bonorem ac libcr-

tatem Ecclesiaruni, quae jamdin indebilac servitutis jugo depressa cst, a manu yEgy|itiorum slu-

oinnibus implevisse sed si majora beneficiaexccllentia lua de manu nostra snsceiiisset, si fieri
liosset,
]ier te

duimus

eripLTe, et

omnia

eis

dignitalnm suarum
imperio condolere

jnra conservare intendinius, universitatem vestram

snper tanta ignominia nobis

et

considerantes quanfa EcclesiK Dei et nobis incrcmenla ]iossint et comiiioda proveniie, non immerito gauderemns . Haec tunc Hadrianus. Sed de his ]ilanc |iro merito reddenda> immorfales

rogamus, sperantcs, ne bonorem imperii, quia


constitutionc Urbis et Cbristianie religionis institulione

ad vestra

usque

feinpora

gloriosus

et

non jirobrosa adeo cxprobatio rependenda ex calunmiosa interpretatione fnisset. Et a Quo jnie Icgatos ipsos non de bis qnae iltud
gratis, ct
:

imniinutus

extitil, fidei

vestraj indivisa sincerilas

fecissent, sed quic facere |)oluissenf,

tani inandita novilate,

iinminui palialur,
rcre,

tam prassumptuosa elatione scienles, omni ambiguitate re-

sacrilegii

redarguere
cos

neni])e

tanquam factis, quod nudaturi alfa-

ria forent, et

mola, quod morlis periculumante vellcnnisincur-

maiis

ita

cruccs anro tecfas cxcoriafuri, infaubi locorum . At quando, vei a

quam nostris temporibus tantae confusionis opprobrium sustincre . llacfenus lillcrcE iinperaloris

quibus
aliqua

id actum per Sedis Aposfolica) legafos, ubi menfio?Eodem ])arifcr lurore ])crcitus edi-

ad principes

cf

episcopos.
est plane, ut gratias

cfnm proinulgavit, ne quis

ordinis clcricalis vel


])i\TSuineref. In])0suit,

Onarum nomine

snmmas

monaclialis peregrinari

Roniam

agamus, et benc prccemur eidem Radevico, qui cjnsmodi scriiitorum monimenta reliquit, ex quibus lccfor veritalem ii^sam baud per transcnnam, sed toto cado iiafcnlcm infucatur nimiruin ipsum
:

super
ex
eis

et

viarnni custodes ad boc ullalenus

ne quis

Romam
illa

pergere posset.
f

Quod
ne

tainen vulpes

excnsabat, diceiis, id

ictuin,

Ecclesis disiiendiis gravarenfur, neve claustralcs

Fridcricum

niliil

prreterea taiito studio laborasse,

quam quod
scilicct

iiraesfifit,

cum

dafa occasio fuif, ut

Ecclesiam Dci scbismate scinderef. Andisti

per liffcras circnlares ad boc ipsuin univeisum terrarum orbcm ((|iianfum ipsi licuil) invifantem
et

induccnfem

sparsit

modo

semina, messuit suo

tcmporc,

cum

imiilacabili scissione

non ab imperio

Ecclesiam, scd et ab ipsa clerum scbisinale scidit. Aiidisti impcraforem legationem ab Aposlolica Sedo niissam universo Cbristiano

tanlum

divisif

ejusmodi ])eregrinafioiiibns desererent disciplinam. Sed de bis infeiius in litteris Germania; episco])oruin. Hicc oporfuit, omni deducto velamento l)rsctextnnm diversorum ob oculos legentium iiudafa jioni, quibus diri exordia scbismafis innolescant. At prosequaniur rcdennfes Roinam legatos Aiioslolictc Si^^dis , de quibiis Radevicus sic pcrgit ', (luae ef Gunlerns carmine cecinil'
,
:

10. L/ttcro;

papa ad

cpiscopos Gcrniania; ct

corttni responsio cxcitsantiiim


bffic

Fridcricum.

Cuin

orbi suis litferis significantcm, sed subdole reticenfcm causam cjusdem lcgafionis mitfend;c. Naiii

agerentur, legati Sedis Aiiosfolictc Rolandus

ct

ubi mentio vel lcvis aliqua de cauja,

nempedeco,
cx Anglia

rint, in

Rernardus reversi, quantas injnrias suslinuequo periculo fuerint cxponunf, gravibus


(juae

quod perpetralum
sacrilcgium

cst

immane

ficinus, borrenduin

graviora adjicicntes, ul in ultituicm eoriiin,


se ]iertulisse dixerunt,

advcrsus

iicrcgrinanlcm

Romana;

Urliis cpiscoiium

sanctum

e|)iscoi)uni

tra jus gcnfiuin, jus

ad liinina Aposfolornm, condivinum, contra civiles et

provocareiit. In boc ncgotio clerns


se divisus cst, ut jiars

Romanus

intcr

eornm

parfibns faveret iin-

canonicas Icges prresumpfum, reliclum impunitum, non vindicalnm, nec cmendatnm, ipso sacro
antistite in

peraforis, ct

corum

qiii

missi fucranf incuriain scu


iiars votis

imperitiam causarenfnr;(|uacdani vcro


dicfuri (sicut supra diximns) Iccforem

vincnlorum

et

carccrisadluic angustiis

sui 1'onfificis adbaeicicl. 1'nde de bac tempeslate

tiibcsccnte ?
9.

non

nostris

Af

quam

facla pcr|)cram litlcrarum Aposto-

vcrbis niti

volumus

sed ponentes E]iisloIas iiinc

licanim inlerim talio,

qnam

iisdem

lifteris

pro-

inde dircctas, ex

cis coilig.it qiiain

parfem lueatur,

mnlgavit^Qnid
arrogantifp,

in litferis Ila Iriani

sonuilfastus ct
jicr
(iif

cuive fidus velit permanere. Nobis antem iiidul-

dum
in

qiiod lionuT

gesfum

ipsum

cssef, sinipliciler cxplicavil? niniirnin

reiiefam

vcrba ipsa
riori
ct

litteris

scripta)

quod

aniio supe-

genfiam pclimns, (Hii potius utiain(|ue peisonam, sacerdotalem scilicet ct regalem, rcvereiifia deliila veiicramur, quam femere de alteia judicare jiric-

sancta niafer Ecclesia

cnm
i|is

(]iiam gratanter
atfe-

sumamns

. Ita i|>sc, (|iiod sciret, (iiiain periculos;c

quam jncunde

susccperit, (iiianli cordis

se snbjiceref aie;v, (ini


puiii rcs geslas liaud

viventium adbuc

priiici-

clionc Iractaverif,

qnantam

dignitalis |ilenifu-

laudandasconscribcret, caute
ficla

dincm

contulcrit cl bonoris, cl qnalilcr imperialis

admodnin
vcro:
a

ijisis siia

per iitteras a se scriptas

insignc coronrc libcnlissiine coiifcrcns, bcnignissimo prcniio sno cjiis subbniifalis a|iiccni sluduit

loqucnlibus, epistobircm neelens iiistoriam. 1'ergil

Evemplar
Krid.
1. i.

ila^iue lillcrarum a

suinniol'on

confovcre,

niiiil

prorsus clficiens, quod regi.c vo'

Iiinfali vi'l in

miiiimo cognoscerel obviarc. !iac

Railcv.

III

c. Ij.

Giml. fj-ur.

1.

vi.

IIADRIANI IV
iifice

ANNUS

3.

CIIRISTI IITi?.

109

rectariim talc fuit .

ad archiepiscopos et cpiscopos super liis diAd eos episcopos Germania',


ista scriliens
:

reduxeritis, et B. Peiro Apostoloruin principi gra-

lum

dependetis

obsequium,

et

vobis et Ecclesiis

qui eranl apiul ini|ieratorem,


11.
c(

veslris conservabilis
aiitediclus filius

Qiioties aliqniil in Ecclesia contra liono-

hbertatem. Alioquiu noverit nosler ex admonitionc veslra, noEvangelica)


veritate,

rcm
et

Dei, et salutem

lidelinm alleiitatnr, {ralrnm

vcrit ex

promissionis

quod

coepisco|iornm noslrornm et
gcsta sunt, gratam

eornm

pra?cipiie,

qui Spiritu Dei asjnntnr, cura debel existere, ntea,

sacrosancta Roniana Ecclesia super firmissimain petrain Deo coUocanle fuiidata quanlocuin{|ue
,

Deo coirecliouem debeant invenire. Hoc antcm tempore (qnod absque nimio moerore non dicimns) charissimus
qna? male
lihus noslerFridericns

veiitorum lurbine qnatiatur, iii sna lirmitr.te, protegeute Doniino, in sa^culum s;cculi permanebit.

quid egit,

Roinanorum imperator tale qnale temporibnsanlecessorum suornm

non leyimus perpelratum. Cnm euim nos dnos de mehoribns fratribus noslris, Bernardum tituh S. Clementis, el Rolandum cancellarium nostrum
tituli S.

Nec autein (sicut nostis,) deceret eniii tain arduam viain absque vestro consiUo atlentasse. IJude credimns, quod aiiditis adinouitioiiibus vestris, facillime poterit ad frugem sanioris stiidii, sicut vir
discrelus et impeiator Catholicns revocari . Ha>c

ad Germania;

episcopus

Hadrianus.

Porro

illi

Marci presbyteros cardiiialcsadipsius pra;-

quantumhbet
aliquis

vita landabiles fuerinl,

sentiam misissemus, ipse, cuin


cepisse. Sequeiiti vero die,
et htteraj nostra;

primum

ad ejus

ex

iis

laudatur a Radevico

quo nomine tanien quod

prassentiam [lervenerunt, alacriter visus est eos re-

cnm

redirent ad euin,

Germano suo addictissimi esseut imperatori, liac nube privats atTectionis oEfusi, haud facile veritatis

in

ejus auribns legerentur, acverbi,

purissimae esse compotes poluerunt,

moremque

cepta occasioiie

cujnsdam

quod ipsarum
)

in

omnibus gerentes
dici, vel
' :

htterarum series conlinebal (insigne videhcet coin tantam ronie beneficium tibi contulimus
aniiiii

eum
vicus

contra dicere noluerunt. Pergit vero Radelegalioue


percepta,

iinperatoris,

aliquid

commolionem

exarsit, nt

couvicia, qua2 in

14. His lilteris, talique

nos el legalos noslros dicitur conjecisse, et

quam

inhonesle ipsos a

pra^sentia sua

recedere, ac de

prasulcs Alemanuia;, coinmnnicata in unum assensu et consilio, Sedi Apostolica; in ha!c verba
rescribunt.
Quamvis sciamns et certi sinuis quod Ecclesiam Dei fundatam super firinam petrani neque venli, nec flumina tempestatum possint dejiccre, nos tamen inOrmiores et pusillanimes, si quando

teria sna velociler exire compulcrit, et audire op-

probrium,

et

lamentabile

sil

referre. Eis
,

autem ab
,

ipsius pra?sentia excedentibus

facto

edicto

ne

ahquis de regno vestro ad Apostolicam Sedein accedat, per oinnes fines ejusdein regui custodes dicilur posuisse, qui eos, qui ad Seilein

ApostoHcam

hiijusmodi contigerint impetus, concutimur, el


contreiniscimus. Inde

venire voiuerint, violenter debeant revocare.

nimirum
fllium

graviler contur-

Super quo facto hcet aliquautum perturbeinur, ex hoc tamen in nobis ijisis majorem consolationem accepiinus, quod ad id de vestro et principuin consilio non processit. Unde confidimus
12.

bati sunius et conteriti, snper his, qua? inter ve-

stram sanctilatem,

et

vestrum devolissimao-ni

mum

dominum nostrum imperatorem,

cum

a sui

aniini iiiotu,

consiho

el

persuasione
fratres,

vcstra fucile

revocanduni. Quocirca,

quo-

Deus avertat, seminarium prabitura videntur. Eqiiidem a verbis illis, qnaj in liiteris vestris coiilinehanlur, quas per nunlios vestros pruinali, nisi

niain in hoc faclo non soluin nostra, sed vcstra et

deiitissimos et lionestissimos doininiim Bernardiim,

omniuin Ecclesiarum res agi dignoscitur, cliaritatem vestram inonemns et exborlamur in Domiuo,
quateiius ojiponatis vos inuruin
ct
|iro

domo

Doinini

domiiium Rolandiim cancellarium, venerabiles presbyteros cardiiiales misistis, commota est universa respublica imperii nostri, aures imperialis
ct

prafatuin

citins

iioslrumad viain reclaiu quain reducere studeatis, atlentissimam solhcituliliuni

et palatino

dineni adhibentes, ut a Reinaldo cancellario suo, comite, qui magnas blasjihemias in


pra'falos lcgatos noslros, et matrein vestiain sacro-

potentia; ea patienter audire non potuerunt, neque aures principum sustinere. Omnes ita coiitinuerunt aures snas, qiiod nos, salva gralia vestrs
sanctissiina; paternilatis, eatueri propter sinistram

ambiguitatis inter[iretationein, vel consensii aliqno


ap[)robare, nec
insolita et

sanclam

Romanam
et

pserunt, talein

Eccksiuin evomere |ira!sumtain evidentem satisfaclionem

audemu?,

iiec

inaudita

fueruiit

possumus, co quod usque ad hasc tem-

facial exhiberi, ut sicut mullorum aures amaritudo sermonis coruin ottendit, ila etiain satisfactio inullos ad viam rectain debeat revucare.

cum

quas nobis misistis, debila reverentia puscipientes et amplectentes, cominonuinuis filium veslruindominum nostrum inipora. Litteras autein,

13.
liis

Non

cicquiescat iilem lilius iioster consiel

Iieratorem, sicut jussislis^

et

iniqiiorum, consideret novissiina

antiqua,

gratias) acce[iiinus tale, quale decebat

ab eo responsum (Deo Catholicum


regi oporlet
ct iisus

et per illain

viain incedat, per quain Justiniaiins

priiiciiiem in huiic

el alii Catholici

imperatores incessisse noscuntur.

15. a Diio sunt,

Exein()lu siquideinet iniilaUoue illorum, et

honopolerit

iuqierium, leges

moduin. quibus nostrum sancla; imperatorum,

bo-

rcin in tcrris, ct

fehcilalein in ca.'hs
si

sibi

cumulare. Vos etiam,

euin ad rectain semitam

'

[Udov.

1.

I.

c.

10.

10
niis

HADRIAXI IV ANNUS
prgedecessorum
et

3.

CHRISTI 1157.

patrum nostrorum

islos

limites Ecclesinp

nec volumus prcTterire nec pos-

cramus, ut noslrae parcatis infirmitati, ut maguanimitalem fiiii vestri, sicut bonus pastor, leniatis
scrijitis vcstris, scri[)ta

iiis discordat, non rccipimus. Del)itam palri nostro reverentiam liljenter exliibemus, liberam imperii noslri coronam clivino

sunnis: (|uid(]uid ab

priora suavitate mellila dulet

corantibus

qualenus
et

Ecclesia

Dei

tranquilla

devotione laelelur,
tis

imperium

in sua; sublimitaet

tantum beneficio adscribimus, electionis primam vocem Moguntino arcbiepiscopo, deinde, quod suordinem principibus recog:noscimus. Regalem unctionem Coloniensi, superest, capterissecundum

slatu glorietur,

ipso
et

mediante

adjuvante,

(jui

mediator Dei

Cbristus Jesus .

Ilffic

maniae episcopi.
est [iraelerea

.\d

est hoino ad Hadrianum pa|iam Gerquorum cxcusationem nihil

bominum

factus

premam
fici.

vero, qua; imperialis est,

summo

Ponti-

Quidquid pncter IkTC est, ex abundanti est, a malo est. Cardinales in conlemptum dileclissimi
reverendissimi
patris nostri et

et

consecraloris a
exire, sed

finibus tcrra; nostrac

coegimus non

cum

quod dici possit. nisi illud A[iostoli Tcstimonium perhibeo illis, quod zelum sive aemulalionem Dei habent, sed non secundum scientiam . Quae si deficit in sacerdote, haud leve peccatum, cum vel ex eo tantum divina senten'

his et pro his, quas et scripla et scribenda ferebant


in

tia

a sacerdotio

sit

pellendus scientia carens, dite


* a Quia tu scienne sacerdotio fiingaris
:

dedecuE

et

scandalum imperii
Introilum

nostri, ullra cos


et

cente per

Oseam propbetam
enim
,

prodire pati noluimus.

exitum

Ilaliae

tiam repulisti, repellam

Dcc clausimus edicto, nec claudere aliquo

modo

mibi

. Si

tales fuissent,

ipsum iniperatorera
lentaret
,

volumus
et

peregrinantibtis, vel pro suis necessitati-

redaiguissent

quod

iiiconcessa

quae
be-

bus rationabiliter,
prailatorum

cum

testinionio

episcoporum

essent alterius juris invaderet,

quod acceptum

suorum Romanam Sedem adeunlibus, sed illis abusionibus, quibus omnes Ecclesiae regni nostri gravalir ct atlenuata? sunt, et omnes
paene claustrales disciplina; emortuffi et sepultae, obviare intendinuis. In capile orbis Deus j^er ini-

neficium Apostolics Sedis

ingralitudine

niniia

non
diiii.

ipsi,

ut

par essel, acceptum ferret et gratias


tantae
ipsi

ageret, et

non

connivissent ingratitupiacscripto studuit

His acceptis litteris benignus Pontifex, tole[latienter,

rans
teris

ex

earum
licet

lit-

perium cxallavit Ecclcsiam in capite orbis Ecclesia non per Deum (ut credimus) nunc deniolitur
:

placare

iratum

injuste im[)eratorem.

Qualesnam fuerint
quenli
fossa.
[iro

ilhe, dicturi

sumus anno
el

se-

iniperium.
tur.

pictura

cce[)it,

ad scriptiiram picfura

temporis rutione.

processit, scriptura in auctorilatem prodire cona-

m. Corpora SS. Bartholomcei


bertus in
tennuis Roin;e in
siola

Paulini

re-

Non patiemur, non sustinebimus, coronam anteponemus, quam inipcrii coronam una nobissic

Quod ad res Urbanas pertinet, inquit Roinundatione Tiberis facta

cum

dcponi consentiamiis. Pictune delcanlur,

Appendice ad Sigebertum, a circa hoc uon modica,


iiisula ejus
e^t in

scri[)tura; retractenliir, ut inter

regnum

et sacer-

quadam

fluminis, in Eccle-

dolium aeterna inimicitiarum monimenta non remaneant. Ha;c et alia, ui[)ote de concordia Rogerii
Willelmi Siculi, et aliis quae in llalia facta sunt, conventionibus, qu;c ad |denuni [^rosequi noii audcmus, ab ore domini nostri imfieiatoris aiidiviet

untiqua iiivenlum
ijuod

cor()us beati

quodani sarcophago Rarlliolomiei.\[)ostoli totiim integrum,


reiiiaiisit

exce[)lo corio,

Benevenli, quando
iiraedicti

Ollo inqierator, capta ea civitale, cor[ius


A[)ost(,iIi

transtulit

Roiiiam,

sicut tabulaj

a-rea;

mus. Absente aulein


rationc ex[)editii.nis

palatiiio coinite, et in pr[)aiii

scri[)Ue

dcmonslrant

lilteris Graecis

etLalinis, quae

Ilaliam proimisso, a cancel-

re[)erlae fueruiit in cor|)ore Apostoli.

Re[)ertum

est

lario ibidein adliiic pra^senlealiud iion


nisi

audivimus,

etiain in eadeiii Ecclesia cor[)US sancti Pauliui


lani episco[ii . HiTC

No-

quod bumilitatis erat et pacis, [)ia;ler i|uodeis vitae, quod a pojiuio immiiiebal, pro viribiis suis astilerit, cunctis qui ibi aderant, hujus rei teslimonium ei perliibenlibus. De ctelcro sanclitalcm vcstram supplicilcr rogamus et obsepro [lericulo

Robertus suoruni teiiijiorum

res gcstas prosecutus.

'

Uoin. X.

'

Ospf

IV.

IIADRIANI IV

ANNUS

3.

CHRISTl 1157.

111

Anno

reriocliGr.TCO-tlomana!

6050.- Anno

.-Er.-c

Ilispan.

llO.i.

Anno

llegira
t>.

.'132,

inclioalo die

i:j

Fcl)r.,Fer. 4.

-Icsu

Clirisli

1157.

Iladriani IV pipa;

4.

Kriderici .^Mwbarbi reg.

imp. 3. Maniielis Comncni imp. 15.

1.

Inititnn dissidii inter

Iladriamim IV
1

et

riori lias

Fridericum imp. exorti.


niiis iiiuii.
1

A num.
aitqiie

ail

IC.

Baio-

et se^i. invesligat

annum,

(|uo inter

lilterascum legatisad imperatorein destinasse,anno postquani imperatorem coronavit. IUis supra modum commotus est imperator quod
,

Badrianum papam
dissidium exortum
scripsisse illiid

et
est,

Fridericum impcratorem

videretur diadema debere Pontifici

commoti quofuit
,

Radevicum

recte

que proceres Germanici

paruinque

quin

hoc anno contigisse, Ottonem vero aSancto-Blazio in Appendice ad Ottonem Frisin-

gensem non bene illud ad prsecedentem retulisse. Sed uniis alteri non adversalur, cum Otto dissidinm ad annuin, quo duo legati ab Hadriano IV ad Fridericum inip. inissi sunf, referat; Radevicus vero ad pra;sentem, quo male uterque legatus ab imperatore exceptus fuit. Anno suporiori ?af//7'nus IV cernens se a Willelmo Siciiice rege male
pacem cum eo iniit, inscio et inconsulto imperatore, (jui tunc Wilielmum e.x Ilalia penitus expellere meditabatur, buncque Sicilia} et Apiilioe regein declaravit et confirmavit. Quod cum acceliaberi,

manus in legatos injicerent, injecissentque nisi tumultum iinperator prtcsentia sua sedasset. llli Romani pra?senti anno reversi, quanto in periculo
fuissent exponunt, et verbis etiain augent. Litteras

quoqiie ab imperatore
praiposuerat. Hinc plebs

dant Iladriano

duras, inquibus Fridericus

IV satis wQmtwswwm Ponlificio Romana in duas parles


proEcipue cardinales pa-

scindilur
rilatein

alii

imperatori faventes legatorum temealii

accusant;

et

pam

ad ultionem

injuriffi

accendunl. Lis tamen

stetit iutra

verba, et binc inde acres taiitum Epi-

pisset

iniperator,

graviter

offensus inbibuit,

ne

ullus episcopus, arcliiepiscopus, aut ([uivis sacer-

dos ullam a Pontilice Romano beneficionim collationem expeteret, aut ulia de causa curiam Roma-

Richardus Vasseburgus lib. 4 Antiduas ex arcbivis Ecclesiae Virdunensis publicavit, alteram ab Iladriano IV ad Fridericum, alteram a Friderico ad Hadrianuin scriptam. Prior legitur nunc tom. xConcil. pag. Ili9, et utra(|ue
stola2 niissEe.

quit. Relg.

nam

Huic edicto paruere multi, et inter alios Albertus de Marcij, qui eo anno renunliatus episcopus Virdunensis, impetravita Friderico imp. conflrmalionem comitatus Viidunensis Ecclesiaj suffi, codiciliis eo anno die XVI kalendns Septeinadiret.

apud Baronium an. mclix, nuin. 5 et seq. Hoc dissidium totam Ecclesiam duas in partes divisif, et ex eo gravissima odia atque mala in universum populuin Christianum redundariint, fandemque liadriano druni

IV
III

vila functo,

Fridericus contra Alexan-

legitimum ejus successorem quatuor


subro-

bris datis, et ab eo solo

investituiam episcopatus

falsos Pontifices sibi niutuos succedentes gavit.


3.

sui petiit.lLxc

jam nonocculla simultas Ponlinceni


et

commovit, qui ad euin cardinales duos liolandum


cancellarium,

Queritur Uadrianus PP. quod Fridericus

Bernardum Sixndi-Clcmenlis
lilteris

pre-

idtus non fuerit injuriam factam archiep.


densi.

sbylerum cum

misit acrimonia)

pleuis, in
:

Accidit eliam anno


iis

Lnn-

sii|)eriori

(|uod narrat
iiiip. lilteris

quibus biTC verba inter caetera conlinebantur


Debes, gloriosissime
ducere,
(vel ut
fili,

Iladrianus papa in suis ad Fridericum


jier

ante oculos meiitis re-

legatos niissis,

quam
legit

gratanter et (|uamjucunde alioanno

tur in

apud Baronium nuin. 1. QueriIladriauus IV (|uod duin E. Londonensis


iii

Raronius num.

9,

anno superiori)

archiep. a Sede Apostolica remearet, in Teutoiiicis


[Kutibiis captus fuerit, et adliuc
liir,

matcr tua sacrosancta Rom. Ecclesia te susceperit, quanta cordis affuclioiie tractaverit, (|uantam libi dignitatis plenitudinem contulL-rit et bonoris, et
qualiter im|ierialis
iiisigne

custodia tenea-

ad cujus facinoris ullionem Fridericus exsurgere debuisset Tu vero , iinjuit Hadriaiuis, id:

coronoe liLentissime

ilisum

ita dissiiiiulasse diceris, s;cviliain

neglexisse,

conferens, beniguissiino gremio suo tua) subliniitatis

(luod eosdein

non

est qiiare

poenifeat commisisse

apiceni

studueiit confuvere,

niliil

prorsus

efficiens qiiod regiic voluntati vel in

miiiimocogno-

sceret obviare .
2.

Gracia mala ex

illo

nata.

Quibus ex versed supe-

reatum, quia imi^unitatem sacrilegii ([uod gesseQuod Hadrianus papa iuter causas numeral, quibiis iiiotus fueritad duos cardiiiales legalos ad iniperaforem iiiitlendos.
runf, jamjamsenfiuiit invenisse.

bis liquet,

Uadrianum /K nou Uoc auuo,

Veruiu locuin Londonensis archiepiscopus, legeu-

112

HADRIANI

IV

ANNU8

3.

CHRISTl 1157.
(a

(lum, E. Lundensis archiepiscopus, et intelligendus

millesiino cenlesimo quinquagesimo sexlo


schale incboato), quarto idiis Februarii

Pa-

eruimus annosuperiori peregrinalionem instiUiisse ad Hadrianum papam, qui illuin legatum suum in Dania constituerat, ut quicumque maximi Sueonum Pontifices creandi essent, pallio a curia dalo per Lundensem insignirentur antislitem, eamque sedem
illls

Eskyllus, qiiem ex

verbis

mortuus est, etsepullus in Stabulo-Rodis vir Dei Willelmus dux et comes illuslris et inagniricus, Dominocoronante in caslis spiritum, et ornanle iu terris corl)oris sepulclirum sequentibus siguis . De Ordine

eremitariim sancti
ejus Vitam.

Guillelmi, et fabulis de Guil-

pro patrio venerarenlur obsequio , sicut

ait

Saxo

lelnio confictis, legendus

Henscbenius in Notis ad

Grammaticus libroli. Hinc Sirmondus


Epist. XXIII lib.
scribit
:

in Notis ad

Petri Cellensis de Eskyllo recte

Urbe in Daniain rediret, captus spoliatusque fuit in Germania. Quaj res, dum injuriam, missis ad Fridericum imp. legatis, acrius persequitur Uadriamis IV Ponlifex, cui Eskillus privato etiani nomine cliarus erat, exa

Qui

cum

ex

Al7. Obitus Alphonsi VII Castellcc regis. phonsus VII Ilispaniarum imperator expeditionem in Mauros suscepit, quain Rodericus lib.cap. 9,confunditcum ea, in qua Beatia et Almeria captsc; sed

hunc errorem
a

corrigit

Tudensis,

cum

scribit

Imperator Adelpbonsus cuin

in lanta consisteret

cerbatis hinc inde animis

ansam

prccbuit

sclii-

gloria, et corporistegritudine laboraret, foedifragus

smati quod inter


lib. 1

illos erupit, ut inijuit

Radcvicus

populus Barbaros contra illum


tor,

erexit, sed

impera-

de Gest. Friderici cap. 8 et seqq. sed apud Radevicuin Londonens is yxWoic scriplum est foc;

ut erat

magnanimus,

dissiinulans agritudi-

dius etiani

Innocentium HI, Epist. cccxxi, Lugdunensis pro Lundensi . Ita Sirmundus. Quae conjeclura eo certior quo nullus boc Sfeculo
ajJiid
,

nem, cum manu Gothorum(ita proceres Hispanos appellat) inaxima conlra Mauros perrexit. Qui ut
viijcrunt

eum cum magno

exercitu, colla

ei illico

submiserunt; sed crescenle a^griludine,


in

dum

ad

E. episcopus Londinensi Ecclesite prajfuit. Prater-

propria rediret, juxta portuinqui vocatur Muradal,


loco qui dicilur Fresneda, Doinino, ut crediinus, spiritum tradidit

quam quod Londonia


vero arcbiei)iscopaIis.
k.

sedes est episcopalis,

nou

anno quadragesimo nono,

Fridericus decernit bellum contra Mediola-

nenses.

ex quo reguare coepit , ubi Tudensis regni ejus


initiuni

Anno mclvu

inquit

Dodecliinus

repelit ab

anno MCis, quo Alphonsus VI


Rodericus laudalus
:

abbas in

Cbron.

iinperator Pasclia

Wormatke

Castella3 et Legionis rex obiit.

celebravit, ubi

pffine et

regni convenerunt,

omnes principes Teutonici in Longobardiam se(|uei)li

ejus cein

mortem referens, ait Cuiii venisset ad iliquamdain frondibus densam etrainis, ibidein
finivil ,

anno cum rege se ituros juraverunl . Interea vohementer ira incensus ini[)eralor ex|)ediliontm conlra Mediolanenses in annuiii currentem indixerat,

iiifirmitate vexatus vitain

sed existimo

euiu
ilice
sit

falli, et

locuin Fresnedam dictum pro arbore

dicta sumpsisse. Prius(|uam


suis,
,

morerelur divivero Legionem

tametsi

eam

postea distulerit in an. mclviii, ut

adversus Polonos procederet, 5. Apxdia bello flagrat.


conlinuabalur
aiiiio scribit
:

imperium duobus filiis Castellam illi Fernando


;

Saiiclio scilicet et

luiic

Bellum

in

A|iulia
lioc

dedit.
8.

anonymus

eniiii

Casinensis

Patriarchatus Gradensis ampliatur.


litleris

Hamagis
pri-

Meuse Novembris comes Aii(lei;e (id est, Aiidreas juxta Mss.) cepit terram FundaMam et A(|uinum, et lerrani Sancti-rJeiiedicti (lerritoriuiii

drianus IV
sis

Roma; VIII
ut(|ue

kal.

Maii

Pontifi-

calus sui aiino primo datis, ut digiiitalem GradenEcclesia!

auipliaret,

Jaderlinis

Monlis-Casini)
lii

deinde cepil
Sicilia:

Cominum

coiisuleret, Heiiriciiiii

(Iradensem patriarcliam

Eraiit

inimici Guillelnii

regis, qui

ino-

niatem
tificum

eis

proposuit. Hoc aulcin aniio confirmavit

nacbos Casiiienses adoriebanlur, (jiiod abbas iSainaldus anno i)rccedenti recuperavit grutiaiii regis
Guillelmi apud Salernum. Joannes de Ceccano in
Cliron. ad annuiii mclvii,
clioiie (luinla, venit

Constituliones Peiagii, Alexau(lri,et Urbani llPonRpiii.

quibus palriarchalis dignilas Gralitteris datis

densi arcbiepiscopo concedilur,


an?io MCLVii, Pontificatus sui
dic
ci
|)criiiiltil
,

Lote-

baic conrirmat

Iiuli-

rani, idibus Junii, Indict. v, Incarnat. Dominicai

coincs Andreas cuiii


ac^iiiisivit

Romanis

anno

iii.

Tum eodem
,

et (;r;ecis et aliis

iiiullis,

lotam lerram
pro viiidicta

ut

Conslantinopoli

et in aliis

Fundanani,

et creniavit

Tiajecluin

urbibus

im()erii Conslanlinopolilani, in (|iiibusVe-

Capuani ibi per prodilionem terram Sancli-Reiiedicli, i>osl lurc intravil Coiiiinum, et cremavil porlain, et perrcxit
principis (neinpe
captij ac(piisivit

neti plures babeiit Ecclesias, episcopos

ordinare

et

consecrare possit

Tibi

et successoribiis

tuis,

auctoritale Apostolica duxiinus


iii

concedendum, ut
aliis civitatibu^,

usque Atiniim, et reversus ad A(|uiiiuin . 0. Morilur S. Guillclmuseremit/irum fiindator. Sanclus (iuillelmus, cogiiomenlo Mif/nus,

Constantiuopolilana urbe, el in

iii

Constanlinopolitaiio duntaxat imperio constituin (luibns Veiieli

lis,

pliires luibent Eccksias, ubi

eremila

iii

Stabulo-Rodls, in Elruiia lioc

aiiiio

ad

\idelicet

eorum

miiltiludo consuevit assidue con-

cadeslem
iii
l'(

palriam migravit
in Aclis SS.

Tlieobaldiis

('111111

vciiire, liceat vobis

cpiscopuni ordinare,
iiiuniis
ei

et abs^pic

cjiis

Vita

Bollaiidianis ad dieiii x

alicujiis

conlradictioiie
.

con^ecrationis

briiarii recilala, post varia ejiis

miracula

iii

mc-

impendcre
loin.

Rcferuiiltir e;e lladriani

IV

litlere

(limii

adducla,

ail

Igitur

anno Verbi

incariiati

X Concil. pag. 1170

ct sc(i(|., ex iis^iue li^iuel.

HADRIANI
hoc tempore, imperanle
inler Lalinos et Gra}cos
scilicct

IV

ANNUS

4.

CHRISTI 1158.

113

Manuele Comneno, aliquam concordiam vi-

Tlieodoricus comcs, adjunclosihi rcge, Noradimcm

cum

siiis

supcravit, ct ad

guisse.
9.

pulit.

Indc circa Natalc Domini

poscendam pacem comAntiochiam veipsius

Expeditio Eierosolymitana Theodorici Flan-

drice comitis.

nieiis,

qu.nccumque princeps

Raimiindits

Theodoriciis coines Flandria;, uti

amiserat,

cum maxima

parte exercitiis sui occisus,

referlur in Auctario Alfligheniensi,

jam

tertio

Hie-

ipse Tlieodoricus recuperavit.

rosoiymam profectus, cum ()uibusdam principibus


terrai sua;,

Dcinde Coesaream Cappadoci(e ohsessam quarto die cepit, et quia

uxore sua

S>//>il/a ci

copioso belli appafilio reliquil.

retinere

non

potuit,

evertit,

hiennio Hierosolymis

ratu, con.itatum

suum

Philippo

Hie-

ante discessum commoralus. Sybilla uxor Berthania;

rosolymam
invenit, ut

Theodoriciis in

taiita

perturbatione

religionis

liabitum suscepit.
in

Qu;c fusius in

jam timerent crucesignati finibus suis expelU. Noradimts enim Sa.iguinii filius, rupto pacis fcedere, quosdam regis miiites cepit, regem Balduimim in fugam conjecit, terramque usque
marilima progrediens, raulta CcEde
vastavit.

eodem Auctario,
ria Tyrii hb. 18,

Annalibus Meyeri, et in Histocap. IGet seqq. narrantur. 5.yM/a

Sed

autem anno mclxv, ut videre est in Auctario Aquicinctino, ohiit, postquam x annis Hierosolymis apud S. Lazarum servierat .

HADRIANI IV ANNUS

/,.

CHRISTI

1158.

1.
liatiis

Per legatos

et lilteras

Fridcricus imperator.

Anno Redemptoris

Hadriani lY conci-

auditoque quod legati imperatorisMutinam


sent,
tis

rediis-

non speranles

ipsos sihi occurrere, humilita-

millesimo centesimo quinquagesimo octavo, Indictione sexta, Hadrianus papaad placanduiu iralum imperatorein legalioneni decernens, litleras placabiles

formam

rat,

pnehentes, quod insolitum antea fnead eos pergunt, expositaque causa legationis,
scilicet ea qua;

quod

ad ipsum dedit.

Quinam aufem hac

sint lega-

lione perfuncli, et per eos quid goslum, Radevicus

pacis essent et honori immandatis haherent , dimittuntur. Jam vero adventum illorum per omnes partes illas,

perio,

in

de omnibus probe instriictus ex litteris hinc inde tunc missis, exacte descrihit his verbis a Felici'
:

verat,

ter ergo procinctum movens Fridericus, ac apud Augustain RhetijD civitatem super ripam Lici flu-

minis castra [lonens, confluentem ex diversis partibus militem per septem dies operitur. Interea

montium transituri erant, fama nuntiamultosque morlalium rerum alienarum cupidos id contra eos aniinaverat, quod pa;ne nemineiii latehat, majestatem imperialem Romanis iiifensam existere quodque vilio aviditatis quisque ardehat, ac si regi;c voluntati obsequerctur, temeubi arcla
;

Romanus

antistes (Hadrianus)

de adventu principis

certior eflectiis,

(nam

legati ejus, videlicet Rainal-

rarius intendebat, speransin hoc casu latrocinium honestiori nomine posse palliari. A Ferraria itaque

dus cancellarius, et Otto palatinus comes, quorum supra meminimus, jamdudum Italiam intraverant) in melius mutato consilio, ad leniendum ejus ani-

Veronam,

a Verona per vallem Tridentinam iter agunt, hahcntes secum gralia majoris securilatis

mum
leni

nunlios mittit, Henricum videlicet cardinatituli

venerabilem episcopum Tridentinum Alhertum. Sed prEcvaluit aurisacra fames,qua2 quos arripuit,
nihil

presbyterum

SS.

Nerei et Achillei, et
S.

unquam honestum,

nil

moderatum

sentire

Hyacinthum cardinalein diaconum

Maria^

in

vel appeterc permitlit.

Nam

Fridericus et Henricus

schola Grffica, viros prudentes in saccularibus, et

ad curialia negotia pertractanda prioribus missis

terat

multo apliores
2. 8 Ilis
dicti

El

inferiiis

diebus Henricus

nuntii

Hyacinlhus supraHadriani papa3 Ferrariam venerant,


et
c.

'

Radev.

iii

FriJ.

!.

i.

17.

Radev.

i.

c.

21.

illis partibus non parum potam cardinales quam episcopum captos, spoliatos in vinculis ponunt, donec Romanus quidam datus in obsidem nobilis vir germanus Ilyacinthi, episcopum autem evidenter divina potentia liberavit. Hanc tamen immanitatem Henricus nobilissimus duxBojoaria; etSaxonire ob amo-

comites, quoruin in
violentia,

Baron.

ToMcs XIX.

114
rem saiictae Romanae nonmulto post probe

HADRIANI IV ANNUS
Ecclesiai,

4.

CHRISTI 1158.
tanti viri, sed nec merito commovisset,

Aindicavit.

ethonorem imperii Namqueet vadem


ad deditio-

motus; (luod utique nedum


cujuslibet minoris

animum

eripuit, et comiles multis malis attritos

nem

et satisfactionem coej;it.
3.

Friderico

'

igitui'

imp.

(iit

jam dictumest)

Licet enim hoc nomen, quod est, Beneficium, apud qiiosdam in aiia signilicatione, quam eximposilioue habeat, assumatur, lunc tamen in

caslra in campestribus Auguslae civitalis melato,

ea significatione accipiendum
ipsi

ad suam eosdem legatos admittit pnrsenliam, eisque clementer receptis, causam advenlus exquirit.
lili

posuimus,

reverenter ac demisso vullu, voce modestatale

tur rehnere. editum, et dicitur Beneficium, apud nos, non feu-

fuerat, quam nos quam ex iiistitutione sua nosciHoc enim nomen ex bono et facto est
et

su<e legationis

assumunt principium

Prssul S.

dum,

sed

bonum

factiim. In

qua

significatione

R. E. vestra; excellentia; devotissinms iu Christo pater salutat vos sicut charissinmm et specialem

in universo sacrae Scripturae corpore invenitur, ubi

ex beneficio Dei, non tanquam ex foudo, sed velut ex benedictione, et bono


diciiiiur et nutriri. Et tua
faclo

saiutantetiam vos venerabiles fratres nostri, clericiautem vestri universi cardinales,


:

S. Petri

fihum

ipsius gubernari

quidem magnificentia

tanquam

dominura
ista

et

imperatorem

Urbis

et

orbis. At verba

sunt Radevici, non legatohis diversis eos usos verbis


istis
:

liquidorecognoscit, quod nos ilabeueet honorifice imperialis dignitatis insigne tuo capiti imposui-

rum. Ahis namque ab

mus,
cari.
licet

ut

bonum factum
tibi

valeat ab

omnibus judisci-

Gunterus affirmal, recitalque versibus


Tntaque Romani minc maxiaia
ciiria cleri

Uude quod quidani verbum


(contulimus

hoc, et illud,

insigne imperialis coronas) a


:

sensu suo

Te

velul

eiimmm regem doaiinumque

salulant.

visi sunt ad aiium retorquere non ex merito causae, sed de voluntale propria, et iilorum

suggestione,

(lui

pacem
nihil

regiii et Ecclesia; nullate-

Vide igilur (|uantum privata atTtclio polnerit in Radevico, verba |)ro arbitrio concinnaiite. At quid
obest,
si

nus diligunt, hoc egerunt. Per hoc enim vocabu-

ium

(contnlimiis)

aiiud

intelleximus, nisi

vere ipsa totidem verba ab


et

i|)so

reddita

dixerimus Radevico? Nonne


mihtalis

ad Clu-islianas hu-

vum

nominat serservorum Dei ? Pergit vero Quanta dilectione S. R. E. ampliludinem et honoreiu imperii
Pontifex
ipse se
:

exemplum

quod superius diclum est, imposuimus. 5. Sane quod postmodum personas Ecclesiasticas a debita sacrosanctae Romana> Ecciesiae visitatione,

ut dicitur, revocare jussisti

si

ita

est,

quam

vestri amplectatur,

quam
iii

sine conscientia peccati

inconvenienter actum sit, tua, filiin Christo charissime discretio (ut credimus) recognoscit,
,

vestram
scripta

satis invita sustiniierit

indignationem

et

Nam
dum
;

si

aiiquid

apud nos amaritudinis habebas,


tiio

pra;sentia, et

ore nostio

posiUt vivae

per nuntios et litteras tuas nobis fuerat inlimanel nos honori

vocis ofticium declarabit. Post hocc verba hlteras

cnravissemus, sicut
igitur,

filii

ofTerunt

quae veuerabili Oltoni Frisingensi epi-

cliarissimi,

providere.
diiecti

Nunc
filii

quoniam ad

scopo ad legendum simul et iiiler|)retandum datae sunt. viro utique qui singularem habebat dolorem

commonitionem
ciim
tituli

nostri Henrici Bajoariae


nostris, Henriet

et Saxoniae ducis,

duos de fratribus
et Achillei,

de controveisia
4.

inter

regnum
est

et

sacerdotium.

SS. Nerei

Hyacinthum

Exemplar lilterarum hoc


Dei, etc.

Hadriauus episcopus, servus servorum


Ecclesiae

Ex quo universahs
ipsi

curam

Deo

prout

placuit disponente, suscepimiis, ita in

cunchs negotiis magnilicentiam tuam iionorare curavimus, ut de die in diem animiis tuus magis ac magis in ainore nostro et vcnerahone Sedis AposlolicfE debuisset accendi. Unde sine grandi admiratione non ferimus, quod cum audito ex suggestione quorumdam, aniiiium tuuru aliquantulum contra nos fuisse commotiim, diios de melioribus
et

Cosmedin, diaconos cardinales, prudentes siquidem et lionestos viros, ad tuam pra;sentiam destinavimus, celsitudinem tuani nionentes et horlantes in Domino (rogamus) quatenus eos hoiiesle et beiiigne recipias et quod ab eis ex parte nostra tuae magiiificentiie fuerit intimatum, a sinS. Mariae in
;

cerilate cordis nostri


ccssisse.

noveril tua excellentia pro-

At per hoc
dicto

cum

eisdem

filiis

nostris,

me-

diante

jam

fiiio
,

nostroduce,

ita

cclsitudo tua

studeat convenire

ut iiiter te ac matreiu tuani

sacrosanctam Romanam Ecciesiam nullius discordia3 seiuiuarium debeat remanere . llucusque


Hadriani papa;
tori. Pergit
Lectis iittei\T

majoribus fralrihus nostris, Rolandum


tituli S.

scilicet

per iegatos reddita; impera'

cancellarium

Marci, et Rernariiiim tituii


(|ui

vero Radevicus
et lienigna

S. Clemenlis presbvteros cardinaies,

pro U\x

iiitcrpretaUone
est,

cxpositis

majeslntis lioiiore in

Romana

Ectiosia

soiliciti

scmad

litteris,

iinperator

mitigatiis

cleiiientioniue

per extiterant.

i^ro

voluntalis

tua; cognilione

faclus, (luasdam causasalio ioco

memoraudas. qiix
si

tuam

pra;scntiaiu (lesliiiavinnis, aiiter(|uani impe-

seiniuariiim discordiic praestarent,

noii congriia

riaiem

decuerit

lionorinceiitiam

siint
,

tractati.

ipiod cst , Occasione siciuidcm ciijusdaiu verbi Benefichim, tuus animus (sicul dicitur) cst com-

emendatio inkrveniret, iegatis per capituladisliiiquibusad iiuluni priiicipis.et peromnia beiie xil rcspondentibus, prasulemque Roinauum in nullo
:

'Radev.

I.

l.

c. 22.

Ila.lfv.

1.

I.

c.

!^

HADRIANI IV ANNUS
regiae dignitati dcrogare,
liani

4.

CHRISTI 1158.
imperalor semei

M5
equitaret

sed lioiiorein

ac jusliiioili-

dominus Fridericus
super

iniperii

sem|)er

iilibatam conservare

quodam suo
et

palalVedo in

medio donuiiorum

centilms, |iaceni et aniiciliam tam


fici,

siimmo Ponti-

Rulgari

Martini, exquisivit ab eis,

quam omni
jiacis et

clero Romaiio reddiiiit,

eamque

jure esset dominus


respondit,

mundi?

utruni do El dominus Ruigarus

signo

oscuio absentibus per prssentes de-

slinavit; sicque hilariores facti legati, donatiquc

proprietalem
tjuod erat

regalibus

muneribus

divertunt

in
,

civitatem .

quod non erat dominus quantum ad dominus vero Martinus respondit dominus. Et tunc dominus imperator
:

Pcrgit auctor res bellicas

proseqiii

deditionem
in-

cum
fecii

descendisset de palafredo super iiuo sedehat,

Mediolanensium,
stitiiti.

et alia quae

nostri

uon sunt
ila

pracsentari dicto domino Martino. Dominus autem Dulgarus hoc audiens, dixit ha;c ele-

eum

6. Ila

quidem
,

sicut sanctissimus,
,

et

pru-

gantia

verba
fuit

dentissimus Hadrianus

ut furentem conciliaret

quod non
git

aquum

Amisi eqiium, quia dixi jequum, . Sed de his inferius. Per-

imperatorem dans ex commonitione Apostolica locum irae, exemplo pariter Apostolico cedens ad
Beneficium ezA interpretatus, ut concitatam discordiam sopiret niagis quam augeret; et si posset, pacem ejus culpa exiilem in Ecclesiain revocaret. Sed aJ breve tenipus ista sub-

aactor
8.

Omnes

tempus,

ita voceiii

nono

kal.

praedicti convenere ad collo(|uium Decembris ultra Padum prope Ecclesiara

Sancli-Petri de Conlurbia, in millesimo centesimo

inchoata.

quinquagesiino octavo anno, Indictione septima Cum autein impeiatur, universique prininsimul convenissent, in

sistere potueruut.

Ubi enim liaud

altis

radicibus

cipes, ac civitatum consules ibi

pax intus plantata in corde subsistit, tanquam fcenum tectorum, velociter quolibet asstu urgente tentationis, arescit. Sed de his anno sequenti
;

primis vocavit imperator eos praidictos Dononienses magistros, jussitque eis, quod ipsi
iiidicarent sibi in veritate oinnia jura regalia, qua^

reliqua Poiitilicis prosequamur.

ratione imperii in
et

Lombardiaad ipsum

spectarent,

hoc eodem anno idem Hadrianus papa legatos a latere duos cardinales Arditium et Oltonem ad uniendos |iace atqiie concordia dissidenles
Misit

sua esse deberent. Qui respondentes imperatori,

inter se

Morena

Longobardos. Meminit hnjus legationis Olto in Laudensi Chronico, aitque efficere non
facti

potuisse legatos, utMediolanenses ignoscerentLau-

densibus, qui
auctor, ex
7.

extorres civitatem Mediolanen-

dixerunt, se haec noUe sine consilio fdcere aliorum juiHcum universarum Lombardiae civitatum ibi tunc existentium. Imperator itaque duos uniuscujusqne civitatis Lombardiae judices elegit, jussitque eis, quod ipsi omnes cum pracdictis quatuor Rononiae magistiis ad consilium ircnt, omniaque

sibus diripiendam

reliquerunt. At lurc pluribiis

jura regalia qiiaccumque essent, diligenter investigaient


;

quo

el

qnae sequuntur.

ut

cum
quani

consiiio recederent, sub


sibi

nomine

In conventii Roncaliemi de regalibus jnri-

fidelitatis

juraverant, ea omnia recto

bus disceptatnm.

Hoc
est

eodem anno

a Friderico
(est is

tramite (prout
rent. Ipsi

iiielius possent) [)ublice

demonstra-

imperatore collectus

conventus Roncaliae

autem judices cum

viginti octo, exceptis

locus inter Placentiam

voluit de imperii regalibus,

tunc in eo gestae

etCremonam) ubi disceptari quaenam ilia essent. Res scriptae sunt ab Oltone Morena
;

Rononiae magistris, statim ut imperator jusserat,

Laudensi, qui iis intererat, in Chronico Laudensi, quod tunc elaboravit sic enim ait

dominus imperator in Roncalia colloquium in S. Martino proximo veniente maximum se constiiuit habilurum, praecepitque om

Interea

deomnibus regalibusjuribus Qui postmodum ad imperatorem redeuntes coram onmibus principibus omnibusque civitatum Lombardiae consulibus narraverunt in scriptis omnia jura, quae ei
ad consilium euntes,
iiiter

se diligenlius conlulerunt.

jure regali noverant iicrtinere.


9.

Hoc autem

sic peracto,

dominus Hubertus

nibus

fere

Italiae

principibus

atque

civitatum

Mediolanensis archiepiscopus una


Mediolani,
episcopi,
Italiae

cum

consulibus

consulibus, ut

ipsi

colloquio interessent. At

quod

omnesque

alii

praesentes

Lombardiae
civilatum

eliam quatuor principales legis doctores, videlicet

comiles, marcliiones, duces, caeterique

dominos Rulgarum et Martinum Gosium, seu Jacobum, atque Hugonem de porta Ravegnana,
,

principes, ac
ibi

omnium Lombardiae

Rononiae magistros interesse fecit. Istorum autem quatuor doctorum, et quampluriniorum aliorum

publice in colloquio ipso surgentes, in manuipsius imperatoris omnia, quae

consules

adslantes,

prffidicti

judices jura regalia esse dixerant, refutaet ei

dominus Guarnerius doctor antiquior. Ad quem, cum in extremis laboraret, accesserunt sui scholares dicentes Domine quem vultis post mortem vestram doctorem nobis constituere? Quibus iiise respondit per duo carinina infra scrinta
fuit
,
: :

verunt,

fidem de
eis

ipsis

timque imperatore

onmibus fecerunt, staomnibns sub nomine fideli-

Bulgarus os aureuai, Marliims copia lcgum,

tatis firmiter pra?cipienti', ne ipsi amplius de ipsis rebus intromilterent omnes et unusquisqne tamen per se amplius de ipsis rebus non intromissuros, unanimiter spoponderunt. insuper etiam veram et perpetuam pacem ibi omnes interseet
:

Hugo

oieDS legum, Jacobas esl qaod ego.

cuni omnibus

aliis

personis deinceps se firmiter

tenere juraverunt. Et in hoc Mediolaneuses privaEt sic

dominus Jacobus

fuit doctor. Post

ista

cum

vere se de

mullis rationibus et dignitatibus,

ob

116

HADRIANI IV ANNTS

4.

CHRISTI 1158.
mentio
,

lenlis a diversis Pontificibus et imperatoribus, et

tebantur,

facta

est,

nempe de Bulgaro,
sicut

promiserunt ponere signuni aquii?e super campanile Ecclesiaj majoris iii signum fulelitatis, ac eliam quod liberarenl cenlum nonaginta Papicnses, quos habebant incarceratos. Ac etiam praecepit eis
imperator,
vicinis.

Martino, Joanne

atque Jacobo,
feliciter

Bulgarus

omues
haud

excelluit, et probilate

insignis enituit, ita

Marliuus
ros, ut

parum

inunus absolvit, atque

laudabili existimatione dimanavit ad poste-

ut servarent
lioc

pacem i^erpetuam

suis

de ipso Jason illud usurpet


sani

Marlinum

nihil

Mediolanenses atque Cremonenses paucioribus scptem niensibus servaverunt, imo ante hoc spatium Laudensibus, cum nulluni

Tamclsi

unquam
peralori.

verique dixisse

ut tu intelligas,

lector, quis, qualisve fuerit, qui tanta tribuit

im-

Sed

ct

cervicosus est habilus, ut

quam

malum adhuc
vere.

illis intulissent, pacem ipsam violaDeinde Mediolanenses, Cremonenses , Papienses quoque et Placentini, de stando et per

semel defeudendam suscepisset opiiiioneui, (juantuuilibet

erroueam
in

miserit, sed obstinate


rarit:

oninia atlendendo ipsius imperatoris praecepto, ei tum multos obsidcs tradiderinit. Ibique ipse do-

adeo ul

singulareni, nunquain diomni conatu tueri iiersevevulgare proverbium ejusdurities


et

apud jureconsultos
rit,

in

hanc usque diein perlransiestudio inhiBrescat. Contra

minus impcrator multas leges quas fecerat, in scriptis redigi fecit multaque etiani preecepta hortatu suorum principum custodiri proecepit. Ilis itaque sic peractis, cum imperator omnia se bene peregisse, et imperinm suum sicut se decebat, iu pace quieta obtinere putaret, quamvis in contrarium sil)i paulo post contigerit, Roncalia tamen discessit . Hucusque de conventu RoncaliiE celebrato. Meniinit ejusdem Radevicus, qui et aliquas
;

ut Martinuin appellent, qui sua; ipsius sen-

tenticC singulari perlinaci

audisti

Guarnerio laudalum hunc cognomenlo De regione dictum, summopere laudavit defunctum Epistola sua Petrus Blesensis ', quam potius publicum divero,

queni

pra; csturis a
,

Jacobuin

xeris

Epitaphium,

tanti viri

consecrans. Cuiu tanien


tanta luce

nescio

gloriam iuunorlalitati quoniodo hunc

ibi leges constitutas afflrmat.

cornscum non viderit, qui reccntiorum jureconsultorum Vitas conscripsit nam penitus
:

Sed quod de quatuor

10.

De antiquioribus

jttreconsultis judicium.

prffitermisit.

insignioribus

cloribus, qui Bononia) publice

legum dohoc tempore profi-

'Pct. Bles. Ep. CLxxni.

AnnoperiocliGrffico-Romanffi 6651.

AnnOiErse Hispau. U96. Anno Hadriani IV papae Friderici iGnobarbi


S.

Hegirae ;Jo3, inchoato die 2 Febr., Fer. 1.

Jesu Christi 1158,

reg. 7. imp, 4. Manuelis

Comneni imp.

IG.

1. lialia bellis

turbala.

Ad num.

1 et

scqq.

nos. Teutonicns imperatorin

Baronius de pace intcr Hadriaiuini IV et Fridericum imp. sancila, et de geslis in Ilalia lantum sermonem liabet, quibus sequenlia addemus et alibi
gesta ab eo omi.ssa snpplcliimus.
sinensi ad
Iii

Mediolanum
cetur.
2.

obsedil, el Creiuam, (luain

Lombardiam veniens tandem


,

igne coinbussit

sed anno mclx

ut ibidein di-

Anonymo
Jaiiiiario

Ca-

Bellum Xeapolit.

Prsterea

idemJoannes
:

hunc aiiniim
,

legilur

Comes Andriae
cepit

(corrigc, Andreas) sexto die

mense

Ceccanus nd hiiiic aunum ha^c prodil a Iiuliclione vi, hoc auiioin leslivilate lunocenlum, feria
quarla post Epiphaniam (uota festum lunocentium
post

Sanctum-Germannm
abbas
,

et

Raynaldus

Casinensis

Alfanus Capuanus archicpiscopus , et quamplures alii Cassiuum conscenderuut. Teniain


et

bratuni

Epiphaniam hoc tempore in Cainpania fiiisse) perrexit comes Aiuireas super


et

celecivi-

aulem

(corrigc, terra)

Sancli-Bencdicli
,

rcddidie

talem Sancli-Germani,
duceiilos, el

puguavit

cum
illis

niihlibus
plusijuani

dit se pra;fato coniiti

Andrea;

qui secincnti

regis, et devicileos. Apiireiieiulil ex

ascendil Cassinum, et acritcr pugnavit, sed niliil profccit ; poslmodiim exivil de regno. Imperator Constantinopolilauus
Sicilia-* (sciliccl

fecil

pacein

cuin

rege

(itiHlelmo) usquc ad triginla aii-

omnia spolia eorum. Alii fugerunt ad monaslerinm Saiicli-Bencdicli, el co><u'S misit civitatem in sno jure, ot asccndit iii moulem, et possedit (id cst, jiixta loquendi moduin ab iiocau-

, ;

HADRIANI IV ANNUS
ctore usiirpaliini, ohsedit ut ox infra clicendis liqucbit) nionas teriuni usque inleslo quadraginta niar-

4.

CHRISTI 1158.
Fama Laheslaum, qucm nominat, oh
Foilller, et bello

117
sua gesla

nuper spcctala Polono,

Kx duce rex

lien meruit, gcssitque polenti

tyrum. Dimisitomnem terrani, et exivit Anconam, deinde ivil ad imperatoreni (jui ob^idebat Medio-

Sceptra nianu, cinxilque novo diaJemale crines.

lanum
3.

Fridericum auBellum Mediolanense. tem hoc anno in Italiam descendisse, et iirimum Mediolanum obsidione cinxisse certum est. Principiuni fecit ab obsidione castelli, quod Arcu^ Rvde ea Galvancus Flamma cap. 270, apud Puricellum in Monumeiit. Ambros. num. -116 Imperalor, babito consilio principum,
7na7ius \ocab3iiur.
Ilaec
:

Pessinam, aliosqiie decepere verba, quibiis conceptuui est Privilegium tunc


;

Lladislao regi creato

concessum eo enim circulum ei concedit imperator, eumqiie ducem appellat. Recitat illnd integrum Pcssina, ex quo pauca hajc descripsi No:

verit

duci Bolicmiac ob insignia scrvitii et devotionis, tam


jiosteritas
,

qiialiter

nos

Wladislao

ejiis,

quam omnium Boh(!morum


quoavuset
caeteri ejus

merita, honoris

dixit

duci Bobemieusi

Si |)oteris te

phalem expugnare, ego faciam


et

Arcuni-Triumex duce regern,


relaxabo.

insigne,

progenitores diices

Boiiemia} beneficio imperialis excelientiat;, cacteris

feuda imperialia

quibus

obligaris

P>at autem Arcus-Triumpbalis queedam turris ex in cujus politis opere miriQco lapidibus vivis
: ,

ducibus prEeeminebant, circulum videlicet gestair diim concessimus, et per eum omnibus successoribus suis in

et erat situata in loco pede erant qnatuor arcus ubi est Hospitale leprosorum, ante Portam-Romanam. Dux Bobemia; iis animatus totam suam gentem in qualuor partes divisit. Prima cohors
:

perpetuum dcceruimus, etc. Datum RatisponseXV kalend. Febr. Indict. v, anno mclviii, regui noslri anno VI, imperiiiiiB. Uratislans Bobemiac dux SEeculo superiori ab Henrico imp. Bobemiae rex diclusfuerat, el hancdignitatem Fride-

pugnabat contra Arcum-Triunipbalem a prima usque ad nonam, alia cohors a nona usque ad noctem, tertia cohors a sero usque ad noclem mediam, quarta cohors a nocte media usque ad diem. Cumque continuatis bellis uostros cives usque ad noctem mortem diu noctuque expugnaret Arcum obtinuit; et tota civitas obrignit. Et tunc imperator ipsum ducem Bohemite in regem ejusdem regni coronavit in Ecclesia S. Ambrosii extra civitalem, et omnia gravia onera, quibus imperio erat obligatus, relaxavit . At hffic magna ex parle anlequam Mediolanum falsa Fridericus enim veniret, Vladislaum BohemiiB ducem Ratisbonaj
; ,

auno Ulndislao restituit. Circulum autem aureum regibusabsque corona tribui ostendunt exempla a Ducaugio recitata in voce circulus
ricus imp. hoc

aureus. Sed lisc longioris discussionis


ut possint in
cari.

suiit,

quam

tam brevi Opere pro

dignitate expli-

5. Mediolan.se Fnderico imp. dedunt. Redeo ad Mediolanenses, quos Otlo Moreua in sua Laudae civitatis Historia testatur sese Friderico imp. dea Mediolanenses itaque videntes totam eodisse
:

rum

non posse defendere, timentesque insuper ne imperator ab


terrani destrui, scientes etiam se

obsidione non discederet donec ipsos caperet,


ipso imperatore pepigerunt
;

cum

regem renunharat,

uli discinuis ex

Radevico Otto-

ac se in ejus

mauibus

nis Frisingensis continuator, lib. 1, cap.

12: In

ponentes,

ei

de suis praeceptis observandis plures


relinquens,

eadem

curia (Ralisponae habita)

dux Bobemorum

ducentis obsidibus tradiderunt. Post baec itaqueab

Ladezlaus... qui nuper in expedilione Polonicacla-

obsidioue

discedens, ibique de suis

ruerat (anno scilicet praecedenti), adeo ut ob nierita charus elTectus ab imperatore ac imperii primis ex duce rex creatur anno ab Inc. Dom. mclvui. Suscepto itaque Privilegio de usu diadematis
,

qui fidelitateni a Mediolanensibus exigerent, et reibique militibus de ciperent, Modoeliam perrexit


;

Martesana et de Seprio convenientibus,

et

pactum

cum

ipso ineuntibus,

omnibusque
,

sibi

fldelitatem

aliisque regni insignibus, laetus revertitur, et ad Italicam expeditionem rex pariter cum impera-

facientibus, eos insuatuitioneaccepit. Fridericus

Mediolanum ingressus non

tore fastu regali profecturns acciugitur ,


4.

Bohemioi dux

fit

rex.

Tbomas Joannes

Pessina episcopus Samaudriensiset decanus Ecciesice metropolitanne Pragensis in Marte Moravico,

est sed die vi-idus Septembris Mediolaneuses ad suos pedes prostratos excepit, et a Mediolano castra movens apud Modoicum (vulgo Monza) sedem regni coronatur ,

inquit Radevicus cap. 43.


6.

annoMDCLXXYUevulgato, lib. 3, cap. 5, contendit, Uladislaum Boheniiae ducem hoc aimo nomen ac coronain regiam consecutum non esse, sed tantum anuo mclxii, post [irimum bellum Mediolanense confectum. Yerum euni hoc anno honore illo donatum certum et indubilatum esse debet
Pragffi

Inter Francice

et

Anglice reges

pax summa
scribit
;

viget.

A rebus

Ilalicis

ad Anglicas Irauseo. Ger-

vasius in Chron. ad lianc Christi


a

aunum

Rex Henricus

transfretavit, et Parisios profectus


iii

a rege FrancicB Lodovico

magua

gloria et lionore

susceptus
filio

est, filiam ejiis

(Margaritaiu appellatam),

Radevico enim

citato

Ligurinus, aliique antiqui

consentiunt. Ha;c Ligurinusqui hoc tenipore vivebat, lib. (i, i)ag. 72, loqucns de rebus hoc anno in

suo Henrico petiit et accepit. Eo tempore per postea archiepiindustriam Tlionia; cancellarii scoiii Cantuariensis ac martyris) a Lodovico rege
(

conventu Ratisponensi

gestis

Francorum
ille

Christianissimo
iit

viro

tamen nimis

simplici oblinuit,
Hoc quo^iue convenlu pioceruui dux
Bolieuuis

quasi senescallus rcgis Fran,

coruiii

intraret

Britanniam

et

quosdam ibidem

118
inter se inquietos
et

HADRIANI IV ANNUS
funebre bellum exercentes
paciGcarel, et

4.

CHRISTI 1158.

antiqiiam Inscriptionem
/Era MCLXvi. Rcx

marmori

in Ecclesia San-

coram

se

convocaret

et

quem

inve-

cta;-Maria^ Fuselcnsis insculptam, in

qua

dicitur

niret rebellem, violentercoercuret. Hicfuit priinus

Sanctius doinini
filius

Aldephonsi

ingressus ejus super Brilones edomaiidos, et sic


civitatem de Nantes ad jus dominationis suec inflexit. Dehinc expugnato Toarco, regem Franci;c a

im|)eiatoris
(id
est,

Hispaniarum

dedicavit

canlum

anguhtm,

ut explicat Ducangius in voce

cantus) Ecclesiae Fuselensis,


exislente abbale

Cenomanica urbe ad monlem Sancti-Michaelis, et exinde per Bajocas, Cadomum, Buthomagum, non
impari
7.

ejusdem

Ecclesiae, et

Raimundo Giliberli eadem iEra


obiit

pracdictus rex

domnus Sancius

ultimo die

quam

ille

cum

per Fraiiciam gloriae et bo-

Augusti
y.

B.

noris magnificentia in Franciam deduxit .

Ei

succedit Alphonsiis

Vlll

filius.

AI-

Actrim de matrimonio inter fdiam rerjis Sed hsc magis Francioe et filiiim regis Anglice.

expHcanda. Heiiricus H AnghK rex anno mclvii Thomam Cantuariensem archidiaconum, prece et consiho Theobaldi Cantuariensis archiepisco[)i cancellarium regni sui constituit, uti narrat Hovede-

nns ad
misit
rico

eum annuin. Tum cum iu Galliam hoc anno Margaritam, regis Francorum flliam, Heuuti refert fllio suo in conjugem accepturus
,

Mattbicus Parisius

sed

licet

matrimonii

tractatiis

phonsus adbuc pucrukis Sanctio patri in regnum Castellaj succcssit, mogno Castellanorum damno. Sandovalius fol. 213, ait mullas Chartas superesse datas /Era lucxcvi, Alpbonso puerulo Toleti regnante et Fernando cjus patruo Legione. InterCastellas |)roceres magna; dissensiones fuere occasione lutelae regis pueruli adeo ut Fernandus partem Gastella; regui occuparit Mortuo ejus fratre Sancio , inquit Tudensis ad i^Eram mcxcvi, maximam partem regni Castella; obtinuit. Nutrie, :

boc anno cceptus


nisi

fuerit,

matrimonium tameu non-

bat

quidem

ipse fratris

Adepbonsum puerulum,

sequentem annum concJusum. Interim Gaufridus Henrici Angha! regls frater obiit, et a idem rex transiens Nanneticam civitatem jus
post

quem

dedit couiiti

Manrico (vulgo de llaro) ad

suum

recepit, inquit Maltb.TUS Parisius hoc anno.


ia

Robertus vero deMonte


teslatur,

Chron. ad bunc
et

annum

Henricum regem evocatum a rege Franpaucis Parisius venisse,

custodiendum. Tnnc regnavit Fernandus rex in toto imperio patris sui, unde rex Hispaniarum fuit vocatus sed concordantibus comite Manrico et fratre ejus comitu Nunno cum oinnibus qui ad regniim Castellae pertinebant, Adephonsum fllium
;

coruiii
bili

cum

ina^stima-

domiiii sui regis Sancii sibi regem constituerunt.

Inde rediens, filiam regis Francorum seciim adduxit, et eam ad custodiendum et nutriendum Rol)erlo de Novo-

honore exceptum esse.Subdit:

Ferdinaiidus

autem

rex, ut erat pius et

hilaris,

acceptavit (|uod fecerant Castellani . Per pueritiani

Alplionsi VIII

burgo
inter

fideli

suo tradidit

(|uod ideo factum, quia

varicB reges

jugum

non solum Aragoni;e el Nasibi ab Alphonso imperalore

matrimonii futuri leges una erat (multoe


seminariiim),
ut dolis

postea discordiai

noinine

Gisortium Normanniae oppidum, quod Galli occupabant, in

Anglorum

regis jiira transiret,


trieniiis

cum

Margareta, qua; tantum


regi nuberet,
esset, el

erat,

Henrico

interim iu scquestrorum manibus

impositum excussere, sed etiam Sanctius Sapiens, Navarrae rex, ah eo tempore quae praedecessores et ipsemet ullra Ebruni fluviiim amiserant, aut saltem maximam partem reciiperavit. 10. Calalrava traditur Raitnundo Fiterii Hujus anni initio rumor fiiit, Mauros abbati.

Margarita in soceri potcstate. Qu;t; ad diinfelligentiam prajmiltenda fuere.

Afric.e (|uaiiiprimiim

in regiones Saiictii Castelke

cendorum
8.

rcgis bujus

nomiiiis III,
factiiros .

cum

ingeiilibns copiis

Sanctii ObitusSanctii 111 CasteUaircgis. Castellae regis dominatio brevis fiiit, ciim inter

Hispaniarum bistoricos conveniat,


riori

eum anno

supe-

regem creatum, elcurrenti

ultiiiio die

mensis

Augusti vita functum. Rodcricus hb. 7, cap. 9, ait Sanctium rcgnasse annum ?m?<m, (|Uod et legitur Regem in Ad(htainento ad Pelagium Oveteiisein Sanctium, qui post mortem palris per uniim sohimmodo annum regnavil alterum regem Fernaiiilum rcgnantem (eo ila(|ue adiuie viveiite Auctor Additamenli vixil) in Legione, et iu lerra i)eali
:
;

aulem militiac Templi, inquit Rodericus lib. 7, cap. li, qui arcem Calatrav;e lenebant, timeutes quod non possent Arahuin vioI(;nti;T!obviare, ad regem Sancliuni acces^serunl supplicantes, ut et arcem et villam
irriiplionem

Fralres

Calalrav;c

accii^eret,
resisteiidi,

qiiia

non

erat eis

facuUas de

Arabibus

nec iiiventns
vellct

fuit ali^iuis

potcntioribus,

qui

defcnsionis periciiluni

exspectare. Quare
iiis

Raimundus abbasFitcrii Ordia

Cisterciensis, sollicitatiis

Didaco Veias(|ui,
ad

(|iioii(lam

streuuo in

oflicio mililari, el a jnveiilute

Jacobi

Apostoli

id

est

in

Gall.Tcia.
el dics

Tudensis

ciini
pcliit

rege Sanclio enulrito accedciis


(^aialravam. Ahbas
st;ilim
(iiii

Sanctio assignat

annum unum

duDdecim,

cnm

Didaco

regem monacho

verum secuiKlum

libriim, cui titulus

Tumbus Ni-

venernnt
Tolelaii;c,

ad Joaimem primalcm Ecclesiai


publice pnrdicari
,

ger S. Jacobi, supra aiinuiii dies taiitiim scplcni regnavit, in eo enim legiliir Alphonsiim inip. Mra Mcxrv VIIl knl. Sr/itcmb. dcmortuiim, ct
,

fccit

iit

omnes

euiilcs

omnes tradunt
iialurfE

Sanctiiim diexxxi Aiig. /Ene Mcxr.vi


solvisse.

debitum

Moielus

iii

Iiivestigat.

inauxilium Cal;itrav;u oinninm peccatoruin vciiiam merercnlur. Res adco felicilcr succcssit, nt vix csset, (|ui aut in propria persona iion irct, aut equos, aut arnia, aut pccunias iii subsidium
largiretur. Rex Sauclius dtxlit ahhati in posses-

rcgni Navarrici pag. 6C4 el scq.

rcfert se legisse

HADRIANI

IV

ANNUS

/|.

CHKISTI 1158.

H9
propugnalione,

sionem perpetiiam, villam et prasidiiim Calalrava", sic(iiie Agareiiorum exercitus, de quo rumor increverat, non advenil. Litlerje donationis Calatrava;

tiorum magis,
pora (nam
lituiu
in

qunm

ex fideliiim

designaretur. Itaque ante Ferdiiiandi regis tem-

regno Legionis
indulgentiuni

iiiitinm sunifisit)

mi-

referunlur in Prologo

liliri

de Origine et

iiotius

niuiidanai gloria;, et

Coustitulionii)ns Ordinis Calatrava?, et dala) dicun-

terrenis

affectibus,

(|uam

inrestanlium inimicos

tur

mcxcvi, mensc Januario, anno quo dominus Aldeplionsus famosissimus Hispaniarum imperator obiit. Sanctius Navarra! rex uti testis

^ra

Crucis Christi Conventus fuit. At post(inam CalatraviTe

novos milites, atqne Sancti-Juliani Cisteradscriptos regnla3


,

ciensium viderunt

sanctum

aut confirmator subscripsit primns


et post iios

cum

proceribus,

eorum zelum
fiterentur.
13. Ler/es

ffiinulati,

canonicos regnlares elege-

aliis

cpiscopis. Licet

Joannes archiepiscopus Toletanus cum autem Alphonsus imperator

runt, quibus se sociarent et

quorum

instituta pro-

anno snperiori obierit, Hispani taineu soepe in lilteris regiis non ad annum Jnlianum, aut ^Era; currenlis, sed ad eum cujus nondum duodecim

Manuelis

i)np. in

Manuel Grtccorum
de
iis

favorem

Ecclesice.

imperator annoimperii sui decimo quinlo decrevit, ut nemo deinceps sacris

menses effluxere respiciunl.

H.
amplexa

bistituHur

militia

Calatravce.

apud Byzantium monasteriis negotium


Raipr;cdiis, qua)

facesseret

quocumque

in loco illa possi-

mundus abbas
est

Calatravtc militiam instituit, quae

regulam Cisterciensium, temperato


fuit

habitu, ut militaris agilitas exposcebat, inquit

Rodericus landatus. Primus Ordinis magister


frater

Garsia, quia

ea dignitale

octavo kalendas Octob. Indict.

jam potiebatur xiii, anno mclxiv

Hancque donationem confinuavit libello, quod aureo sigillo munitur, Aurea Bulla vocari vulgo soIet.Unde nullum hactenus monachum judicum fores pulsantein videre est, utpote cum nihil adsit, de quo lis intentari iis queat. Et haec quidem sicse habet Constitutio. Cum vero omiiium
derent.
qui,
vel

quo Alexander
Ordini';

III

confirmavit institntionem hujns


in citalo

litteris snis

libro de Origine et
iis

pleriquedieriimlegeexciperentur,qnibusnimiruin Dominica a Christianis mysleria peragebantur,

Constitutionibus Ordinis Calatravse recitatis. In

vel

magni

alicujus viri agebatur


in

memoria,

fiebat

Pontifex jubet, ut abbali Cislerciensi fratres

subdantnr, qni tainen postea subjecti fuere


diatge jurisdictioni abbatis

omnes imme-

ut judicia

republica in

immensum

prolata,

uunquam

Morismundi iuFrancia.

12. Instituitur
circiter

militia S. Juliani.

ad exitum perducerenlur. Exinde vidi ego homines in litibus senescentes, imo et immorientes iisdem. Sed pessiina lex ista

Eodem

tempore Ordo militaris Sancti-Juliani de Peirero in regno Legionensi inilium sumpsit, Manricus in Annalibus Cisterc. hoc anno ca]). 1, [lostquaiu de utroque Ordine locutus est, aitex Religionibus militia; sacrte tleditis quibus floret Hispania, non aliam anliquiorem inveniri quam Calatravte, quippe talis a primo sui exordio, ad cujus normain aliffi surrexere. Nam cstera}, aut sub ipsa militarunt, scilicet Christus, Avis, Montesia, aut mililare

in republica abolita est.


ctuni,

novo decreto Quippe imperatoris edi-

neque dies festos oinnino ut pro festos haberi neque tamen dilationibus hujusmodi trahi in infinituni judicia; sed religiososet rerum forensiuin iminunes illos esse decrevit, in qnibus aliquando Deus singulare in honiines beneficium
statuit,

coiitulisset

caeterum
ut

alios totos festos esse, alios

iutercisos, ila

uimirum

horis

matutinis lege

agere non
lib.

liceret, post

meridianae auteni integra)


Constitutionis

ab ipsa didicerunt

San-Julianea,

eisdem

parlibus admittendis vacarent, inquit


6,

snsceptis legibus,

sub nuUis vixisset duobus annis. Divi Jacobi anterior Congregalio, sed non
Religio, etCongregalio adeo deiiravata (verba sunt

cum

num.

8.

Prioris

Cinnamus meminit

Baronius anno mcxlviii, num. 44, posteriorem vero recilat anno mclxvi. nnm. ult. de utraque Novella

Prologi ad ipsius regulani) ut ex alrocitale flagi-

Cinnamus

hic

uno tenore locutus

est.

120

HADRIANI IV ANNUS

5.

CHRISTI 1159.

HADRIANI

IV

ANNUS

5.

CHRISTI

1150.

Quomodo iterum
imperatorem.
Indictione

pam

et

Qui

orta discordia inter pa-

rendus putabatur.
tifice,

Cum autem

sequitur annus Re-

volenle in irritum

revocare quod

hoc a Romano Ponfactum

dem|)toris millesimus centesimus quinquagesimus

fuerat, negarelur, mittitur deiiuo

Hermannus Ver-

nonus
afque

Romanum

septima, inter imperatoreni Ponlificem discordiis iteratis, fuit

densis episcopus in idipsum; ejusque negotium

cliam effectu caruit. Quod


desiderat, Epistolas

si

quis plenius scire

rerum

difficilium

Ecclesiae

agendarum molestiis Romana; infestissimus. Quajnam ista fuerint, ab

utrimque directas consulat,


inveniuntur

quorum
2.

talia scripta

auctore qui

habebat pra; oculis sunt petenda, nempe Radevico qui aderat, sicque narrare pergit ': aFriderico in bibernisagente, Hadrianus Romana;
Urbis antistes
inter ipsuni et

rator et

Romanorum impesemper Augustus, Hadriano Romanoe EcFridericus, Dei gralia

clesiae venerabili Pontifici.

quorumdam

instinclu, ea qua;

jam

Dilecto et fideli nostro

Anselmo bona; metaiito

imperatorem apud Augustam sopita fuerant, refricare coepit, et denuo meminisse, modo
nunlioruin

moriK Ravenuensis
defuiicto,

Ecclesiae venerabili episcopo

ne curia nostra diutius

careret

suorum injuriam, modo eorum qui

principe,

operam dare curavimus,

loco ejns talem

pro colligendo fodro directi fuerant insolcntiam et castellanorum suorum gravamen incusans, se pro bouis mala suscepisse, imperatorem beneficiis suis

subrogare personam, qua; pro tempore ad resarcienda Ecclesias illius damna, et ad nostrum per-

agendum servitium
autem
prffi

apla

videretur. Ante
et

omnia

ingralum

exislere.

Proimie occasionem qua^rens,


])rincipi

oculis

mentis habentes,
:

aure non

cinn audisset, quod regalia


scopis et abi)alibus,

tam ab

epi-

surda audientes quod scriptiim est'

llonore invi-

quam

a civitatil)us et proceri-

cem

praevenieiiles; filiiim comilis Blanderatcusis,


in clcriciim

bus recognita fucre, monitione

litleras iu fronte

niores, diligentius vero coiisiderata; acriori


|)lcuas siiper

quidem lecom-

(luem vos
cissim

Romaiiic Ecclesijc
el

el filium

nostra petitioiie assumpsisse recordati sumus, vi-

hoc n(!gotio

dirigit, easi|ue

ad

houorcm vestriim

S.

R.

E. altius

quidam
qiiam

iiidiguus etvilis nuntiiis pra^seiitans, ante-

subliinari

iutcndimuf, in ca pra^sertim Ecclesia,

recitala; fuissent, disparuil.

Qua de

re coni-

quani post

sanctam Roinauam Ecclcsiam


diviiia favente

aut

motus caloreque juviiiili ad vicem rcpendeiidam accensus, meditalionem concipit, non (|uideui per
abjectam, sed
sonain.
j)er

maximamaut unain

de niaxiinis habeinus, nostncclementia,

que vohintatis proposito,


tarie

lionoratam

illi

respondere per-

in electionc illius persona; concorditer et

vohm-

universa Ravennas coiivenit Ecclesia, \n'x-

Sodem Apostoliamicam defercns petitionem, quatcnus Guidonem nobilem juvenem


antca missus fuerat ad

Jam

scntibus viris honcstissimis, lcgato iiostro ct vestro,

cam

episco[)us Vercellcnsis,

hincHyacinthocardinali,
prffifati

iiide

Ilcrmaimo Verdcnsi

episcopo. Scicntia autein et nioribiis in personain


clccti

filium comitis (iuidonis Blanderatensis, cujus su-

una cum genere conveiiientibus,

pra mentionem fecimus, quein loco Anselmi princeps


in

propter revercudiim vestiLB paternitatis tcslimo-

Raveiinate Ecclesia subrogari feccrat, ibi-

dem

confirmaret et ordinaret. Nam idem jiivenis' infra sacros ordines adhiic existcbat, et clcriciis

commendabihor et accoptior eaiiom persona jam facta cst, quain ulique eliam diligi a vobiset honoraii gauiiemiis etvolumiis, ea tamen
niuiii

nobis

Romana;

num

Ecclesiic pridinn factus, ac iii subdiacopapa Hadriano coiisecratus, nonnisi ejus

rationo et ordiiie, ([0 patres


gere, quos suo lcmpore et
siia;

filios siios soleiit dili-

manumittmit,

ct

domui

coniiiveiitia ct asscnsu in aliam

Ecclesiam

Iraiisfo-

providere poiniittuut. Et qiiidom docontissiest,

mum
'

sanctam Romanain Ecclcsiam, taiuiuam

Radev.

I.

II.

c. l.i.

Male

infr.i

sarros orilincs ponil

conatum.

HADRIANI
malrcm
oniniiim
Dei
Ecclcsiariim
,

IV

AXNUS
siint

5.

CHRISTI 1150.
siiper

ni

filios

(|ui

frnctns \'ontris aggrcgare, ot aggrogalos ad dcco-

rem donnis

])cr

domos

cl familias dislribMcie.

Quibus etiam nostrum im|icrium, tanquam ab utero et gremio matris nostraj progrcdienlibus,
debeal
et

hoc cognoveris volunlalem, tii ipsc nostram iiitonlioncm et proposilum commondabis. Hucus(|uc ad imp. Hadrianus papa. Pergit autom Radevicus 4. Princcps crgo et ipse, acccpta occasione,
ox
'
:

quo nostram

velit

congruum honorcm impendere.


considcralionc
vestra

suam hoc modo


lorcns,

solatur

indignationem.

Jubel

Proinde

altiori

pcrjicndat

notario, ut in scribendis chartis nomeii suuni pra3-

in hac causa tam vcslra) quani nostrm majcstaliet honcstati convenial. Hactenus imperatoris ad Hadrianum papam Epistola, cui

discretio, quid

idem auclor mox


3.

subjicit illam
istis scilicet

(|uain Ponlifcx
:

reddidit imperatori,

verbis

Hadrianus servus servorum


illuslri

Uei, charis-

Romani cpiscopi subsecundet, ctdictionibus numeri i|isuni aIIo(|uatur. Qui mos scribendi cum anliquiliis in usu esset communi, a modcriiis ob (luamdam personarum reveroiitiam ct honorem i^ulatiir immutatus. Aiebat si(|iiidcm imperator, aut papam debere servare suorum ansingiilaris

simo inChristolilioFriderico,
Qiialitcr

Romanorum
tam

imperalori, salutem et A[iost(ilicam bcnediclionem.


siiperui conditoris inluilu, ct

tecessoriim ad personam imperialcm scribcndi consnetudinem, aut seipsum antiquorum princi-

imm morem
rem Non

in

suis Epislolis oportere observare.

Guidonis Blanderatensis comitis intervcntu, dilectum filium Guidonem subdiaconum nostrum, ejusdcm comiexcellentia? tuas
dilccli
filii

(|uam

iiostri

Hacc itaque causa

sermonum

inter eos simultalis

et nuntioium majofomilem ministravit .

extant littera;

Friderici

ad Hadrianum

iis

olim m familiaritatem ct in noslrum consorlium receperimus; qualiter etiam intuitu probitatis ejusdcni atque pro honore et utililate
tis

filiuni

contiimeliis insigncs, scd quas rescripsit ad

Pontifex, habenlur in

ipsum Appondice ad Radevicum,

his verbis conscript;c cx Nauclero, qui sc eas in

sacrosancta;

HomancB

Ecclesifc,

tanqnam

si

in dia-

Hiisaugiensi coenobio Spircnsis dioecesis reperisse,


testatus est

conum jam
liter,

fucrit ordinalus,
:

afsignaverimus
excidisse.

et

Ecclcsiam ei specianos profecto meniores

(sumus), et a

serciiilalis tua;

memoria non
si ei

crcdi-

mus

Nuncautem honestatem
iiitelligentes

ii^sius

con-

siderantes, et profeclum scientiaj,


fuerit, attendentes,

vita

comes

Hadiianus episcopus, servns scrvornm Romanoimperatori, salutem et Apostolicam benediclionem. a Lex divina ^, sicut parentes honorantibus
3.

Dei, Friderico

etiam quanla per

eum,

ac per nobiles et potentes parentes ipsius

sacrosanclae

Romana)

Eccl.

adhuc poluerint com-

moda provenire, et ad quantum dignitatis apicem in eadem Romana Ecclcsia ipse valeai, vita generi
concordantc, conscendere,
in snbiiiaconatus officium

promittit, ita maledicenlibus patri sentcntiam mortis intendit. Veritatis autom voco docemur \ quia omnis qui se cxaltat humiliabilur. Quaproptor, dilecto in Domftio flli, super prudontia tua non mediocriter admiramur,
el nialri

longa}vitatein

cum
sit

a Sede Aposlolica
ei

promotiis, et

tan-

quam
esl) a

si

jam diaconus
sit

esset (sicut superiiis

dictum

quod boato Potro et sancta; Romana; Ecclesia; noii quantam deberes exhibere reverentiam vidcris. In littcris enim ad nos missis nomen tuum nostro
praponis
:

nobis

Ecclesia specialiter assignata,


consilio,

comnostro

in quoinsolentia;,

municato fratrum noslrorum


latere
cellentia:' tuge,

nolam
et

incurris.

tam pretiosum pignus, juxta petitionem exnonpotuimus removerc; sed ipsuin opportunitate acccpta, Doo auctore, in Romana Ecclesia ad honorem ejusdem Ecclesia; el imperii
intendimus ordinare, ut
gralia proposuerit,
vel in ea, prout divina

nobis a fe

ne dicam arrogantite Qnid dicam dc fidelitale B. Pefro promissa et jurata; quomodo oam ab
iis

observes,
omiies,

cum

qui

dii

sunt, et

filii

Excolsi

episcopis

videlicet,

homagium

requiris,

fidelilatem exigis, et

manus eorum

sacratas

mani-

bus tnis innectis,


rius
,

qnandoque ad sublimiora confasti-

manifeste factus nobis conlracardinalibus a latere nostro directis iion


et

scendat, vel exinde ad alierius Ecclesiaslica.^

solum

Ecclesias, sed et civitatcs regni lui claudis ?

gium
qui

dignitatis

ipsum contingal, auxiliante Doest,

resipisce

mino, pcrvcnire. Convenientius siiinidem


filius et

ut

clericusest

Romans

Ecclcsia?,

ab ejus
di-

ergo, resipiscc, tibi consulimus. Quia cuni a nobis consecrationcm otcoronam meruoris, dum inconcessa captas, no concessa perdas, nobilitali tua;

gremio non recedat;


gnitatis

et ipsa ei

circa sc

locum

conferens,

Ipsa ctenim viros ct

eidem inde provideat altiora. moribuset scienlia adornatos,

timemus . Ihcc Hadrianus ad cum, qui ad eum tunc isla rescri[)sit


0.

Frideri-

Fridericus, Doi

gratia

Romanorum im-

prjEdilos honoslate, et sanguinis nobililate pra?cla-

ros ad sc libenter evocat, et eos aliunde coiisuevit

peralor scmper Augustuf, Hadriano Ecclesia; Catholicffi Pontifici, omnibus illis adba^rere, qute
ccepit Josus facere et doccre.

admiltere, non sc talibus, cumi|isos ingremiosuo


habeat, facile spoliare. Quia igitur hoc decentius esse conspicimus, el honorabilius existerc arbitra-

Lex

justitiiB

unicuique quod
parentibus

suum

est resti-

tuit.

Non cnim

mur, confidentcs ctiam imperatoria; majeslati hoc potius debere placere, et gratum alque acceptum esse, postulationem tuam in hac partc non duximus adiniltendam, credentt;s atque sperantes, quod
Baron.

([uibus, in

dorogamus, hoc rcgno debifum exhibemus hononostris


nostris

rem, a quibus videlicet primogeniloribus


I

RaJev.

1.

II. c.

IS.

'

Exod. xx.

'

.)laU'i.

x.

ToMLS

MX.

122

HADRIANI XV ANNUS
Nnin-

5.

CHKISXl

5'.'.

cl lej^tii (lignilatein ?uscc|iiimis ct coroiiain.


(liiid

iiagesimo sexto.

Ad

quaj loca lccloieiu provoca, ne


tajdio rcpetenda.

tempore Constanlini Silvcster regalis


?

ali(]ui(l

cadem

bic sint

non sine

habuissc dignoscitur
et

scd cjus piclatis concessione

libertas restituta est Ecclesia?,

pax restituta est

iis alia discordiarum fomenta, quiu idem Radevicus ubi supra, narrare

Addita adliuc sunt

largitione

quidquid papatiis vester babere dignoscitur, principum obtinct. Unde cum Roniano Pontifici scribimus, jure antiquo ct nomen pneponimus, ct ad justiti;B normam eidem nobis scribenti concedimus.Revolvite Annales; etsilectum
neglexistis

sic

[)ergit

'

Hjec itaqiie caiisa

sermonum
lilterse

et

nuntiorum majorem

iuler eos simultatis

fomitem
depre-

ministravit, in tantum, ut

qua^dam

hensa? dicerentur a Sedc Apostolica directae, quae

Mediolanenses

et

quasdam

alias civitates

rursus

quod asseriinus,
tenent,

iilic

invenitur.

Ab

iis

autem qui Dei sunt per adoptionem,


nostra

et re-

ad defectionem horlarentur. Hiijus negotii vcritatem tenor subjeclaruni Epistolarum declarabit,


quae a diversis
[lersonis
liiuc

galia

cur

homagium

et

regalia

inde missae sunt .


scriptae fue-

sacramenta non exiganuis ? cum illc noster et vesler inslilutor ab bomiiie rege nihil acciiiiens, sed omnia bona omnibus conferens, qui pro se
et

Atque primo loco ponuntiir qux tunc


runt a presbytero cardinali Henrico
ct Acbillei

tituli

SS. Nerci

ad episc. Bambergensem, pro pace inct

Petro

censum

CiTCsari

persolvit

',

et

exemplum
''

tcgranda inter imperatorem


se

Pontiflcem

quae sic

vobis dedit, ut ita facialis, doceat vos dicens


scite a

Di-

habent
8.

me, quia mitis siim

et

liumilis corde.

Aut
ha^c

Ileyirici

cardinalis et Eberardi episcopi


litterce

igilur regalia nostra nobis dimittant,


ulilia judiraverint, quis Dei
sari persolvant.

aut

si

Barribcrgc7isis

data hinc inde

pro reconci-

Deo, qua) Caesaris CcC-

liatione.

Venerabili patri et fratri et amico

Caidinalibus ulique vestris clausaj

cliarissimo

sunl Ecclesiae, et non patenl civitates; quia non videmus eos praedicatorcs, scd pnBdatores; non
pacis corroboratores, sed

episcopo

Eberardo, Dei gratia Babenbergensi Henricus eadeni gratia sanctae Rom.


in Doinino.

Eccl. presbyter cardinalis tituli SS. Nerei ct Acliillci,

pccuniaj raptores

non

salutem

orbis reparatores, sed auri insatiabiles corrasores.

Sicut virtus im[ieratoria ex

eorum qui
i[)si

sibi

Cum autem
sia,

viderimus eos, quales requirit Eccleporlantes pacem, illuminantes patriam, assi-

assistunt discretione monstratur, ila ct

quo-

rum munilur
nestati
sic

consilio, propriae
:

conscientia? ct ho-

stentes causae
stipcndiis et

humilium in ajquitate; necessariis commeatu eos suslentare non differe-

'

mus. Humilitati aulem, (iiiae est custos virtutum, et mansuctiulini non minimam nolam inuritis, cum bujusmodi qu;cstioiics, religioni nonniultum
conferentes, sfccularibiis personis proponitis. Provideat itaque paternitas vestra, ne
vet,
illis,

et i[)soruin honor dominos spectare videtiir, sicut et domiiii dctrimcntum in eos proculdubio refunditur et re-

debent attendere

quia

ad

et venerande fraamice cliarissimc, vestram non tam docemus quani monemus [irudcntiam, ut im^ierialis

dundat. Eaproptcr, dilecte paler


tcr ct

dum

talia nio-

dignitatis

cxcellentiam,

quantum

in

vobis

est, in

quffi

indigna ducimus, offendiculum ponat qui velut ad imbreiii scrotinum ori veslro

ea (|uae ad

pacem

suiil, et

ad honestatem spcctant,

jugiter suadeatis. Sublilius enini et sinccrius in his

aures suas arrigerc festinant.

Non enim non

pos-

quai

ad

Deum

pertinent ct justitite libertatem,

sumus respondere

auditis,

cum

superbiac dctesta-

ratio et discrelio vcstrainteIIigi*etcognoscit, (juain


alii [irincipes

bilcm bcstiam us^iuc ad Sedcm Petri rcptasse vidcbimus. Paci Ecclesia) bcncscmper providentcs,

iiien

sacros canoncs, et ea ([u.c

(|uantunicunuiue nobilcssint, qui taolim a Patribus

bene scmper valetc


7. Audisli,

(Iis[)osita et
tis i[)se,

ordinata sunt iion noverunt. Intcrfnis-

imperalorem ad temiiora Constautinirevocarc origiiiem piivilcgioriim ApnstoIic.T Sedis ? Et cur non niagis ad Cliristiim ? iit
lcctor,

sicut

unus ex nobis tidelissimus media-

lor,

cis

quo;

cum

clcsia' cl i[)sius

ordinata siint

domiiio inqicratore de [lace Eciii Alcuiannia, et eis


rulelissime ct
[i.acc

probat ct docct abiinde Nicolaus papa scribcns ad

qu;c altera die nos secuin

i|)se

no-

Micbaclem Auguslum,

ct alii

Romani

Ponlificcs,
alios

bisciim benignissime de cadcin

tractavimus.

cum

de his

fuit ipsis

agendum advcrsus
ex

im-

Nunc autcm
[lost rcdiltiui
(ju.X'

cx

lilleris

illis,

quas

celsitiidini sua^

pcratores,
cantcs.

eadem
qiiid

\\)sa.

rerum

igiiorantia rcfri-

nicum (lomino mco

[ilacnitdestinare,

At

provocat Fridcriciis ad Annalcs


Pontiliccm
?

vidclicct ncc styluin, ncc antiquaui coiisiiclu-

IIa'lrianum

Romanum

iilinam

ipse

dincin

inipcrialium liltcrarum oblincbant, tiincsit

consuluisset quos citat Annalcs, haiul certc progcniloribus suis acce[itum tulisset
inipcriiim, scd

nius nuiltiim, nc

in divcrsa

nuitatiis, ct alia

tantum

A[)OstoIica) Scdi, siiu; cujiis iiiilu niliil [irod(jiiis

sensusque diversns. Rc[)Icvit cor meiim amariludiiic, el facicin mcam confusibi sil facics

modo

est gcnitiim csse cx ini|icratore ut

[lossil licri

sione miitalio
tis ct glori.TC

Iia-c.

Qiiidquid honoris

ct juciiiidita-

im|icrator; scd

taiitum

qucm

clcgerit, vel cligeii-

a[)[)ortavcram mccuni,
sc|)iiltiiin
atijiie

(^x

litlcris

illis

dum

conccsscrit
iii

i|)sc [la^ia,

ut idiiribus cst

demonvidclicct

vidcfur cssc

obiuibilatiim. Idco,

stratum

notalis siqiciiiis locis,

amio

oclingcntcsimo, alqiic jdcnius noiigentcsimo no-

dilcclissimo fratcr ct amice cbarissimc, c|)isco[)alis dignitas ct sacerdotii ordo, in quo vos provi-

'

M,iuii. xvii.

ibid. XI.

'

H.i(lcv.

1.

I.

18.

IIADRIANI
denlia divina constituil,

IV

ANNUS

5.

CIIRISTl

".9.

123

stram

et

inslruant, ut

ad

moneant disciotioncm vehonorem Dei stelis et


inteiiiritas

])apa

nupcr

direxit

doniino imp. super ea qua;-

stione (|u;c verlitur inter Rrixienseset Bergonienses de contentione

vestruni, pro honestate et lihertate Ecclesia\ ut ia


antiquis limitibus Ecclesiie
,

duoruiu castrorum

quas qui-

conservetur,

dam
ultra

|>annosus et velut hoslis et insidialor

domino
et

novis consiliis honestas ne temporibns vestris usque modo turbata turbetur. Satis turbatuui est,

imperatori despective qnodanimodo

o!)lriisit,

quidquid secunduin consilium vestrum putabamus etllcere. Et dicimus vobis, quamdin per honiines

non compariiit, qu;c videbantur duriores, et quasi interdicli vim in se conlinentes, ne doininus imperator causLE illius judicium sibi assumeret.
10.

rerum divinarum ignaros negotia


stabiliri

porta;

buntur,
gensis

pax incepta non poterit

sed

si

Haec autem scribo vobis, non ut qujeram

pra?ser.tia vestra, et

domini
j)acis

prtcposili

Magdebur-

palliare quie pallianda

non sunt, sed ut vos

et alii

summain de

labore susceperit, zelus

Dei et scientia, qna praeeminelis uterque, finem paciQcum ad honorem Dei et Ecclesi, et imperatoris

prudentes et timenles Deuni facilius morbo subveniatis, causa morbi cognila. Hinc inde dicimns, et scribimus quotidie Veiiite, venite Veniemus,
: :

nostri

gloriam

per

industriam vestram et

studiuin vestrum facillime poterit obtinere. Alio-

veniemus. Sedemus (salva inulla vestra sanctitotis reverentia dictum sit), sedemus et oscitamus se;

quin

si

lempore iracundire repertus non fuerit


scandala complanari, res ipsa forsan
;

qui reconciliationi intendat, et in cujus verbis


possint ista

demus, inciuam, ut ait quidam in Roinana republica, iiocle diem, dienoctem exspectantes, etjam prudentes et scientes perimus. De me dico vobis
(ut tuis loquar auribus) nolo niali nuntii esse ba-

aliud exiget

veliementia

est, major disrumpet . Hucusque Henricus cardinalis nostri titnli decuset ornamen-

et

quod hodie integrum

necessitatis

julus

neque veniam ut audiam


historias
;

vel

referaiu

amaras

tum
ad

qui et anxius revocandce exulis pacis, alias


litteras addidit,

eumdem episcopum

quibus

ista

qna? sequuntur,
citat eas litteras

amaro animo

ipse respondit. Re'

verba verbis obviant, quasi pila minantia pilis. Ubi est sapienlia, ubi prudentia in regno et sacerdotio ? Separet nos Deiis ab his de quibus dicitur Oninis sapientia eorum devo'
:

Radevicus liis verbis 9. Henrico SS. Nerei et Achillei Itei gratia presbytero cardinali etc. Eberardus Babenbergensis Ecclesiae eadem gratia episcopns, si quid est, orationis et servitii omniniodam devotionem.
:

rata est.

Non

tius vos claves

non

iiivitati

Venite sed pohabentes scienliaj nos prajvenite; venile, et docete filios vestros, non in
: ;

dicatis nobis ullra

amaritudine spirilus, sed in lenitateet multa mansuetudine. Parcat illis Deus, qui oleum quasi ca-

Litteris vestrae paternitatis lectis

et

relectis,

mino addentes,
factus

inter

palrem

et

fiiium, inter

re-

admirari

satis

non

polui,

imo quod esset illnd cum adhuc a me prorsus Quffiritans autem inveni quod

quod esset illud vcrbum, Vae,de quo scripseratis mihi,


absconditum. volui, et unde mulesset

gnum etsacerdolium
sum, vos

seminantdiscordias.Insipiens

coegistis

nuntii boni, portantes pacein,

docentes nos: instate


solito

me. Veniant pro Deo tanquam scienles et opportune, importune. More


adjuvante Doniino. Fle-

tum

dolui, teste Deo, et

multum

doleo. Audivi, et

scribentur

littera;,

conturbatus

et tristatus suui.

Contremuerunt om-

bile principium,

nia ossa niea, adhcesit cntis ossibus meis. Et qui-

medium, finis scilicet verteturiii gaudium. Dominus imperator, superveniente nimtio vestro,

dem
cus

intellexi

et

cognovi quod bono semini non

meo, sed

vestro, pacis et concordiae consilio inimi-

e castris discessit. Ideo

propter qusedam secreta negotia subito ego meis insinuationibus


elicere, neijue vos littepotuistis. Qualis sit,
aliis

homo superseininaverit zizania. Omnia raala a bonis principiis orta sunt. Sicut in sacro eloquio ^ Paravit Dominus vasa mortis, sagittas ardentes
:

certum responsum ab eo
vos
scitis.

ras ejus in continenti habere

Diligentes se

diligit,

alienum

se

effecit

ita et in iniperialibus gestis

ac dictissinuil

facit,

quia
ad

nondum

perfecte

didicit itiam

iuimi-

ac scriptis [ileraque reperiuntur, quae alios seducunt,


alios
sedificant.

cos diligere. Hacteuus episcopus Babenbergensis,

Annales quandoque revolrecitautur, forte in ea


bonitati

qui

et

Romanum

Pontificem
'^

ista scripsit

ilidem

vuntur, apices
forma, quce
plicitati
illi

iinperiales
;etali, et

pro concilianda coiicordia


11.

tam

quam

sini-

Cum

et tacendi

et lo(|uendi

tempus

sit,

teniiiorum illorumcompetebat,lioniinibus
directuiu 10(|uentibus, neque

quundo conimune
potius

instat

periculum,desperationis
est

tunc

in

nnmerum

quam
est

religionis

servare

silentiiini

nuniero cominutanlibus, neque personas pra>posterantibus. Nunc vero mutata sunt omnia. Sed non expallescat aurum, nec mutetur color optimus, nec dispergantur lapides sanctiiarii in capite oinnium platearum. Si i|ua exorbitatio consuetudinis
niodernae facta
est, his

oinnium

conclamare, iu

unum

concurrere, ac
hostilis,

ferre [ir;esidiuin.

Quando autem impetus

aut inceiulium ingrueritcivilati, iira>sertim coruni inlerest, qui vigiles civitalis suiit, eos qui in arce sunt, ipsuiu quoque patremfamilias expergefacere ad

exeniplis facta est, et liac


sopita
lilleras,

occasione

quia

flainina

deuuo quodani
(^uas

venlo ressuscilata est per

doininus

subveniendum in necessilatis arliculo. Hac oflicii mei consideratione et s|)ecialis debili, quo teneor mullis ralionibus sanctie Romana! Ec1'sal.

lladev.

I.

1.

c.

1!<.

= l'iial.

vu.

cui.

lladev.

1.

ii.

124
clesiae cfro,
licet

HADRIANI

IV

ANNUS

5.

CHRISTl 1159.

niinimus episcoporum, qui nec episcopus, tam impudenter quani ftnprudenter cxclamo ad vos, reverendissime paler ct domiiie, hoc in tempore, qno nobis infir-

ante Pascbale tempus, ut cjusdem aiictoris asse-

sum

diyiius

vocari

quimur

verbis.

13. Alia

Hadriani IV legatio adimperalorem,

conffressus et capitula pacis utrinqiie proposita.

niioribus videlur imminere,

mescimus periculum

et

quod nuillum quidem ab illa

pertiolia,

Qnomodo autem
attulerit,

post ba;c venerit legatio ab Ha-

driano papa in caslra ad imperatorem, et quid


persequitur'

quani succensam ab Aquilone vidit olim Propheia'. Ignis quidani per scinlillas occullas cepit erumpere, sed adbuc in fumo csl, et Deo gralias,

quidve gestuni sit, ita idem liadevicus Prster alios principes nobiles at:

que sapientes interfuere


S.
Caeciliie

sueb collationi et negotio

nondum

flammani eluxit. Intcr vos, domine, et filium vestrum dominum noslrum imperatorem verbo tenus adbuc aliquid perlurbalionis cst timendum valde ct nietuendum, ne verba verbis obviantia sua collisione flammam landem excuin
:

Sedis Apostolicae legati, videlicet Octavianus tituli

presbyter

cardinalis,

Henricns
cardiiialis

tiluli

SS. Nerei et Acliillei,

Willelmus

diaco-

nus, antea Papiensis archidiaconus, et Guido Creniensis diaconus cardinaUs, missi a papa Hadriano,

tiant, qu3G se latius

diffundat iu sacerdotio et reIpse


est
;

quorum

itineris causas,

simulque uuntioruin

se-

gno, quod Deus avertat.


nostis,

filius

vester, sicut

natus populique Roinani, rescriptum litterarum


venerabilis viri Eberardi Babenbergensis ei^iscopi

dominus noster
magister
et

vos autem

quomodo

Cln'istus,

dominus. Nemo noslrum audet dicere iiinc vel inde Cur boc facitis aut dicilis ? Optamus tantum, et rogamus ea quae ad
:

subfer annotatum continet, quod tale


tractatis

est.Quo
per-

videlicet de rebus, qu;c ad pacein |)ertiiient,

episcopum Salzburgensem reddidif cer:

l)acem sunt.
12.

tiorem his verbis


si

Quod

liceret, salva

reverentia, verba

Reverendissimo palri

et

domino Eberardo

singula trutiuare, et rationem singuloruni


(in

exigere

Salzburgensis Ecclesiae archiepiscopo, Eberardus

insipienlia

dico]

non, ul arbitror, expediret,


est.

quia potius ignis sine mora discutiendus

quain

Babenbergensis gratia Dei, si (]uid est, cum oratione qualicumque servitium devotissimum.
Scio,

de igne, qua de parte vencrit, disceptandum. Supra

pater sanctissime, sacra? pietatis affectu

me

esse scio quae loquor, sed in simplicitate cordis


eo, qui

mei coram

conscius, ba;c loquor

secretorum est loquar adbuc vobis confidenter tanquani patri et domino,


et
;

super omnes
et ex

vos compati meis laboribus, et aniniae mihi saliitem et cor[)ori quietem concupiscere. Ut autem
noveritis,

quo

ccepi semel,

vobis,

quoad compati vos mihi oporteat, dico quod jam tKdeat animain meam vitae meae,
in aniino ineo gravissima,
;

omissis

illis,

quaj aliter et aliler,

secundum

varias

duo ferens onera


et cinctiis

qiiod

auditorum

et

interpretum mentes possunt accipi.

Dignetur ex integro scribere vestra paternitas placide ac benigne filio veslro domino nostro imperatori, et

ad se i)alerno

afl^ectu

cum

revocare, prom-

ptum ad exbibendam voi)is omnem reverenliam. Samuel David suum anipleclalur, nec dimiftat ase
separari, ut nullascissura clilamydis
fiat,

<piatenus

Dcus honorelur,
devotione ktlelur

et Ecclesia Calliolica franijuilia


.

ducor quo nolo et quam diu durare debeat, ignoro, vestris el aliorum fidelium orationibus adjuvari desiderans, ut ab iilis separer, quibus juravilDoininus in ira sua - Si introibunt in reijuiem ineam. Super haec lempora periculosa instare videntur, et prope est, ut iiiter regnum et sacerdotium moveatur discordia. Et quidemcardiiialibus a domiiio p;ipa ad dominuiii imperatorein
:

Hkc

ad papam Hadrianum

fransmissis,

domino

videlicet Octaviaiio, et

domino
post

episcopus IJabenbergensis Eberaidus, de(|uo idem auctor^: Erat eniin idein episcopus religione et
scientia pracditus, vitacque purioris
iiislitutionibus

Willelnio

quondam

Papiensi

archidiacono,

lene princi|)iuin et

ingrcssum quasi p;icificum,

capitula durissima proposita sunt, verbi gratia:


14. Niinlios ad Urbem, ignoranle Apostolico, ab iniperatore non esse mitlendos cum oninis
,

inslruclus.
praj

Cumcjue ad

fideni imperii et

honorem
essel,

cjcteris

diligentiam

habere cogiiitus
opiiiio

ai)ud

quaniplurimas lerras
est.

de eo celeber-

magistratus
libus.

iiiihi

B. Ptlri sit ciim universis reg;i-

rima pervulgala
ptura; sensus ac

Ejusiiue stiidium circa Scri-

qua.sliouum discussionem tam attcnte versabalur, ut inler proelia cominanens, diversas et iiigenles curas earuin sediila meditatione solaretur. Cuiii

De doniinicalibus
nisi

esse colligendum,

Aposlolici fodruni non tempore suscipiendae co-

rou

'.

autem omiies episcopos,

seii
lilatis

Episcopos
ralori.
Neiiiic

Italiae

solum sacramentum

fide-

cujuslibet ordinis Ecelesias