You are on page 1of 6

Hellevaarten, Orfeusmotief en katabasismotief // 1945-heden (Postmodernisme

)

Harry Mulisch – Twee vrouwen – Korte inhoud
Twee vrouwen is een roman van de Nederlandse schrijver Harry Mulisch. Het boek kwam in 1975 uit bij de uitgeverij De Bezige Bij. Het boek gaat over de twee vrouwen Laura en Sylvia, die samen een lesbische relatie hebben. Het verhaal is opgebouwd uit 31 fragmenten en één epiloog. (Een epiloog (ook: nawoord, narede of naspel) is een tekst of muziekstuk dat aan het einde van een verhaal, toneel- of muziekstuk komt. Bij een verhaal en een toneelstuk wordt het vaak gebruikt om nadere uitleg te geven over de inhoud van het werk, of om te vertellen wat er nadien met de hoofdpersonen is gebeurd.) Dit zijn als het ware scènes, er zijn dus geen titels. Samenvatting (1) Laura Tinhuizen werkt in een museum. Ze is op weg naar Frankrijk naar haar dode moeder. Tijdens een stop in Avignon schrijft ze de dramatische liefdesgeschiedenis tussen haar en de kapster Sylvia op. Na het verbreken van haar kinderloos gebleven huwelijk met Alfred Boeken is Laura (35 jaar) verliefd geworden op de veel jongere Sylvia (20 jaar). De gebeurtenis haalt haar leven danig overhoop. Sylvia heeft iets raadselachtigs over zich en Laura is ondanks haar verliefdheid soms wanhopig door het zwijgzame gedrag van haar geliefde. Sylvia manipuleert haar omgeving en liegt over haar relatie met Laura. Als ze de dierentuin bezoeken laat Sylvia zich door Laura fotograferen met een onbekende jongen. Later vertelt ze haar ouders dat de jongen Thomas heet en de zoon is van Laura. Ook zegt ze dat Thomas en zij een relatie hebben. Ook Laura liegt over haar relatie. Als ze haar moeder bezoekt wil ze niet dat Sylvia meegaat. Zij doet dit toch en de moeder van Laura heeft direct door dat beide vrouwen iets hebben. Ze slaat in woede ontstoken naar Sylvia en Laura met haar stok. Bij de opvoering van het toneelstuk Orpheus' vriend ontmoeten Laura en Sylvia de ex van de eerste, Alfred Boeken. Alfred reageert geïrriteerd als hij hoort dat zijn ex-vrouw een lesbische relatie heeft. Na het toneelstuk verslechtert de relatie tussen Laura en Sylvia. Laura hoort van Karin, de nieuwe vrouw van Alfred, dat Sylvia een relatie heeft met Alfred. Ze raakt in een depressie en denkt aan zelfmoord. Dan blijkt dat Sylvia even onvoorspelbaar is als altijd. Na enige tijd duikt ze weer op. Ze is zwanger van Alfred, maar zegt niet van hem te houden. Ze is zwanger geworden om Laura moeder te laten worden. Laura probeert dan een dialoog tot stand te brengen tussen Alfred en Sylvia. Dit pakt echter verkeerd uit. Alfred doodt de zwangere Sylvia. Ze werd door kogels getroffen in haar hart, haar buik en haar hoofd. Overmand door verdriet vertrekt Laura van de plaats waar haar geliefde is vermoord naar de plaats waar haar gestorven moeder wacht. Samenvatting (2) Op een dag in februari ontmoet Laura Tinhuizen de veel jongere Sylvia. Ze voelen zich erg tot elkaar aangetrokken. Voor Laura is dit een geheel nieuwe ervaring: ze heeft net een huwelijk van zeven jaar achter de rug. Dit huwelijk bleef kinderloos. Na hun scheiding kreeg haar exman, Alfred, twee kinderen met zijn nieuwe vrouw, Karin. Nu is ze dus voor het eerst verliefd op een vrouw. Sylvia, die al eerder lesbische verhoudingen heeft gehad, gaat bij haar in huis wonen. Sylvia wil hun relatie voor haar ouders verbergen. Daarom zegt ze dat ze

De dood zit door het hele boek verweven. Laura krijgt op haar werk het bericht dat Sylvia door Alfred doodgeschoten is. Hij ontmoet het stel na het toneelstuk Orpheus’ vriend. dat ze zo graag wilde hebben. Ook hier weer de spiegeling. Ze spreken met Alfred af. Orfeusmotief en katabasismotief // 1945-heden (Postmodernisme) samenwoont met een student. Alfred reageert gepikeerd als hij hoort dat zijn ex-vrouw een lesbische relatie heeft. Ze verklaart aan Laura dat zij altijd van haar zal blijven houden. Terwijl Laura steeds magerder wordt van ellende. naar de plaats waar haar dode moeder wacht. Symboliek Mulisch heeft bij Twee vrouwen de mythe van Orpheus en Eurydice als achtergrond gebruikt. Als Sylvia mee naar het verzorgingstehuis wil. blijkt ze zwanger te zijn.Hellevaarten. krijgen ze hun eerste echte ruzie. Laura wil Sylvia ophalen. Ze komt nog een keer terug om haar paspoort op te halen. maar Laura vindt dat de kwestie tussen Sylvia en Alfred eerst uitgepraat moet worden. Wanneer haar moeder onverwacht langskomt. Thomas. Ze kan een kamer bij een oude vrouw in Avignon krijgen. Sylvia gaat mee naar het museum waar Laura werkt. zij stelde voor dat Alfred en Sylvia gingen praten. Als Sylvia toch bij haar terugkomt. Er zijn drie moeders: de moeder van Laura. Laura reist van Amsterdam naar Zuid-Frankrijk. Vlak daarna verslechtert de relatie tussen Laura en Sylvia. Als ze dat doet is ze weer verenigd met Sylvia. in plaats van het redden van de geliefde. maar zij wil niet meekomen. Ze wil Laura het kind brengen. Aan het eind van het boek wordt gesuggereerd dat Laura zelfmoord pleegt. Vlak daarna hoort ze dat haar moeder overleden is. Ze schrijft hier de gebeurtenissen van de afgelopen tijd op. maar over een vrouw die haar geliefde naar het dodenrijk brengt. Ze reist naar Frankrijk door de nacht. Het is een omgekeerde versie van de tocht die Orpheus maakte. Ze besluiten dat het beter is dat Sylvia een paar dagen naar haar ouders gaat. Die onderaardse bouwput is het symbool van Hades. Hij wil eerst alleen met Sylvia praten. maar het toch wordt door de zwangerschap van Sylvia en Sylvia die . Sylvia had Alfred een briefje geschreven. Aan het eind van het boek wordt gesuggereerd dat ze zelfmoord gaat plegen. Amsterdam is dan nog aan het bouwen aan de metro en is één grote bouwput. is Sylvia met Alfred in Londen. De spiegeling komt ook voor bij het stuk "Orpheus' vriend". de Griekse God van het dodenrijk. De mythe is echter gespiegeld: het gaat niet over een man die zijn gestorven relatie uit het dodenrijk wil halen. Haar vader is al overleden en haar moeder woont in een verzorgingtehuis in Nice. die geen moeder is. Tijdens het bezoek komt Sylvia opeens toch tevoorschijn. jaagt Laura Sylvia de dood in en verenigt zich later weer met haar. (De geliefde van Orpheus. Hier zijn het twee homoseksuele mannen die het dodenrijk ingaan. Ze gaat op weg naar Nice. Het is de schuld van Laura dat Sylvia wordt vermoord. Laura’s moeder begrijpt onmiddellijk wat er aan de hand is en slaat met haar stok naar de jonge vrouw. Onderweg krijgt ze aanvallen van duizeligheid en ze besluit even te rusten. Laura en Sylvia vluchten weg. Sylvia zegt niets meer en lijkt erg veranderd te zijn. Laura wil ook niet dat haar moeder over hun relatie hoort. stelt ze Laura voor als haar schoonmoeder. dat hij uit Londen bij hen langskomt. Daar is ze een week. Dat was de laatste keer dat ze haar moeder heeft gezien. maar dat lukt haar niet. Laura wil namelijk niet dat Sylvia meegaat. Laura zelf. Eurydike. Ze komt echter na een paar dagen niet terug. Ook het moedermotief speelt een rol. Laura wil een brief aan haar moeder schrijven. Karin belt Laura op met de mededeling dat Alfred samen met Sylvia in een hotelletje zit. wordt hierin door een man gespeeld).

zo gaat Laura haar ondergang tegemoet als ze Sylvia bij de etalage van de juwelier ziet. Met name de Oedipusmythe. geen psychologische romans. leeft sterft. Verdwenen is de chaos en associatieve manier van schrijven die "Het Stenen Bruidsbed" en "Het Zwarte licht" kenmerkt. alles valt op zijn plaats. Een ander element vormt de tijd. Zo kun je als mens de tijd beïnvloeden. Orfeusmotief en katabasismotief // 1945-heden (Postmodernisme) zwanger raakt van Alfred en het kind aan Laura schenkt. Ze gelooft echter dat ze dit pas kan bereiken als ze zelf moeder is geworden. Mulisch schrijft voor het eerst klare taal. Laura is zo ook de (schoon)moeder van Sylvia. naar eigen zeggen. waarbij Oedipus verliefd wordt op zijn moeder. In zijn universum is niets toevallig. Althans zo lijkt het. maar figuren uit een Griekse tragedie. Haar vader is inmiddels overleden. Haar huwelijk met de criticus Alfred Boeken is na zeven jaar op de klippen gelopen. Ook is Laura de fictieve moeder van de al even fictieve Thomas. dat is het thema van de Orpheusmythe. Laura had een hechte band met haar vader. De Oedipusmythe maar ook de Orpheusmythe zijn mythes over de tijd. Die helderheid is slechts de bovenste laag van een boek dat wordt gekenmerkt door verschillende lagen. Personages Laura Tinhuizen Laura is 35 jaar en conservator in een museum. hij is nu de moordenaar van zijn geliefde en van zijn ongeboren kind. alles heeft met alles te maken. Een mens wordt geboren. Geen woord is te veel. Voor Mulisch is de tijd een fenomeen dat zich voortdurend herhaalt. Stijl Anders dan de romans uit de jaren vijftig en de roman "De Verteller" van eind jaren zestig. Ze is onvruchtbaar en ze lijdt daaronder. Ze worden als decorstukken heen en weer bewogen en lijken verborgen achter maskers. De liefde die Alfred voor Sylvia voelt wordt hem ook fataal. De lezer krijgt tijdens het lezen voortdurend de indruk dat er meer schuil gaat achter het ogenschijnlijk eenvoudige liefdesdrama. De moederfiguur komt vaker terug in de romans en verhalen van Mulisch. Verder is er de liefde.Hellevaarten. niet langer een zoon hoefde te zijn. en wordt weer opnieuw geboren. Wie zijn vader doodt en zijn moeder huwt. iets wat niet gezegd kan worden van haar relatie met haar moeder. een gevolg van onvruchtbaarheid van Laura. Mulisch schrijft. schept zichzelf. Het verloste hem van de invloed van zijn vader. maar schept nieuwe mythes. overwin je de dood en daarmee de tijd. wordt zijn eigen vader. Hij had het gevoel dat hij door zelf vader te worden. is "Twee vrouwen" in een heldere stijl geschreven. Net als Oedipus zijn noodlot tegemoet gaat als hij geheel onwetend zijn moeder Iocaste huwt. de zogenaamde vriend van Sylvia. Mulisch zelf ziet deze mythe als de herschepping van de schepper. Als gevolg van de liefde tussen Sylvia en Laura wordt Sylvia doodgeschoten en pleegt Laura wellicht zelfmoord. Door een geliefde uit de dood te redden. Ook de bijna loodzware en alles overheersende symboliek van "De Verteller" is verdwenen. Mulisch zelf was enige jaren voor het schrijven van "Twee Vrouwen" zelf vader geworden. namelijk de Oedipus-mythe. Het moederschap is voor Laura erg belangrijk. Laura's moeder is dominant en bemoeit zich veelvuldig met het leven van . die in het werk van Mulisch synoniem is met vernietiging. Zijn personages zijn ook geen psychologisch uitgewerkte karakters. Het huwelijk is kinderloos gebleven. Ook hier is sprake van een verwijzing naar een mythe. Ook heeft ze het gevoel dat ze pas zelfstandig kan zijn als ze onder haar moeders invloed vandaan is.

Sylvia Nithart Sylvia is 20 jaar en kapster.. Palazzo Pubblico. Laura voelt zich hierdoor in haar zelfstandigheid aangetast. Hij is na zeven jaar huwelijk gescheiden van Laura. — Sappho De regels komen uit een gedicht van de Griekse dichteres Sappho. Sylvia is een vlak karakter. Hij is een vlak karakter. Ze is erg hard tegen Alfred en laat hem volkomen vallen als ze haar doel heeft bereikt. waar ze haar laatste dagen doorbrengt. is hij snel bij zijn nieuwe vrouw weg. zoals de wind op de bergen in eiken valt. Hij is niet erg trouw aan zijn gezin. Ze woont in Nice. Alfred Boeken Alfred is criticus. Orfeusmotief en katabasismotief // 1945-heden (Postmodernisme) haar dochter. Ze is een mysterieus personage. is Sylvia in veel gevallen veel volwassener in haar gedrag. Ze is een rond karakter. Ze zegt nooit teveel en soms wordt Laura bijna wanhopig van haar zwijgen. Hoewel ze de dochter van Laura zou kunnen zijn. Verfilming Het boek is in 1979 verfilmd door George Sluizer. In tegenstelling tot Laura die alleen maar heteroseksuele relaties heeft gehad. Net als Laura begeeft Alfred zich in kunstzinnige en culturele kringen. Ze heeft het gevoel dat ze zich alleen onder haar moeders invloed vandaan kan komen door zelf moeder te worden. Trivia Mulisch schreef later dat hij zich voor de figuur van Sylvia baseerde op zijn vrouw Sjoerdje. Ze wordt beschreven als jongensachtig. Hij toont zich geïrriteerd over het feit dat Laura een homoseksuele relatie is begonnen. De omslag van de eerste druk bevat een detail van het fresco 'De zegeningen van het goede bewind' . die ze Thomas noemt en de zoon van Laura is. Als hij de kans krijgt om met Sylvia een relatie aan te gaan. Drukgeschiedenis "Twee Vrouwen" is inmiddels (2006) 27 keer herdrukt. Sappho schreef gedichten waarin de lesbische liefde een belangrijke rol speelt..000 exemplaren gedrukt. Hij is hertrouwd met Karin en heeft twee dochters uit dit huwelijk. Ze gebruikt Alfred om een kind te krijgen en dat kind vervolgens aan Laura te geven. De eerste druk is van oktober 1975 en er werden in die maand 17. Ze is een vlak karakter. [2] . weer doorsidderde mijn hart Eros. Twee vrouwen was van 17 oktober tot 14 november 2008 gratis af te halen op vertoon van een bibliotheekpas bij de bibliotheek in het kader van de actie Nederland Leest[1]. Siena Motto . heeft Sylvia met zowel mannen als vrouwen geslapen. Sylvia verzint een denkbeeldige vriend. De moeder van Laura De moeder van Laura is een oude dominante vrouw. Tegelijkertijd is Sylvia erg uitgekookt. en dat de ontmoeting tussen hem en Sjoerdje precies zo verliep als tussen Laura en Sylvia.Ambrogio Lorenzetti (1280/95-1348).Hellevaarten. Haar ontmoeting met Sylvia brengt dit ideaal dichterbij.

Zijn vader komt uit OostenrijkHongarije (nu Tsjechië) en zijn moeder komt uit Antwerpen. Toneel: De knop. Mulisch debuteert in 1947 met een kort verhaal in ‘Elsevier’. Genre Liefdesroman. toneelstukken. Deze geschiedenis is in de verleden tijd geschreven. Odipous Odipous (1972). Vaak maakt hij gebruik van mythische en magische elementen. Ook houdt hij zich bezig met ‘het raadsel van de tijd’. is in de tegenwoordige tijd geschreven. Laura en Sylvia. die zich afspeelt in Avignon. . poëziebundels en studies. De verteller vertelt (1971). in 1993 de Multatuliprijs en in 1995 de Prijs der Nederlandse letteren. Dankzij de nieuwe betrekking van zijn vader blijven Harry en zijn moeder tijdens de oorlog uit handen van de Duitsers. autobiografieën. De elementen (1988). Zijn moeder emigreert naar Amerika en zijn vader wordt na de oorlog gearresteerd. De tweede verhaallijn. voor Het zwarte licht.C.Hellevaarten. Thuis wordt Duits gesproken maar Harry krijgt een Nederlandse opvoeding. Mijn getijdenboek (1975). woorden. waaronder romans. Zijn ouders scheiden in 1939. Het stenen bruidsbed (1959). Op zijn 50e verjaardag wordt hij benoemd tot Ridder in de Orde van Oranje Nassau. Hooftprijs. Tijd en tijdvolgorde In het boek lopen twee verhaallijnen naast elkaar. Anna en Frieda. Vanaf 1958 is hij redacteur van het tijdschrift ‘Podium’. die met de Reina Prinsen Geerlingsprijs wordt bekroond. Hij trouwt in 1971 en krijgt twee dochters. Bij gelegenheid (1995) en Vijf fabels (1995). De auteur Harry Mulisch wordt op 29 juli 1927 geboren in Haarlem. Harry blijft bij zijn vader en de huishoudster Frieda wonen. In de week dat Laura in Avignon logeert. waarna hij drie jaar in een interneringskamp verblijft. die een lesbische verhouding hebben. Hij overlijdt in 1957. Poëzie: Woorden. In totaal heeft hij meer dan 50 publicaties gedaan. De vertelde tijd is ongeveer een half jaar (de duur van de relatie). in 1978 de P. Onderscheidingen: De Bijenkorf literatuurprijs in 1957. Andere werken: Proza: De versierde mens (1957). De vertelde tijd hiervan is iets meer dan een week. Orfeusmotief en katabasismotief // 1945-heden (Postmodernisme) Titelverklaring Het boek gaat over twee vrouwen. in 1977 de Constantijn Huygensprijs. in 1957 de Anne Frankprijs. In 1952 komt de roman Archibald Strohalm uit. De taal is een ei (1979). De aanslag (1982). Vanaf 1949 wijdt hij zich geheel aan de ‘schrijverij’. woorden (1973). Literaire stroming Moderne Nederlandse literatuur. Studies: Soep lepelen met een vork (1975). in 1962 richt hij ‘Randstad’ op en sinds 1965 is hij redacteur van ‘De Gids’. Harry Mulisch gaat in 1958 in Amsterdam wonen. gevolgd door Stan Laurel en Oliver Hardy (1960). Voer voor psychologen (1961). In deze verhaallijn zijn enkele flash-backs. waarin Laura terugkijkt op haar jeugd. Zijn grootvader van moederszijde was bankdirecteur en zijn vader kon daar een betrekking krijgen. De ontdekking van de hemel (1992). schrijft ze over haar liefdesverhouding met Sylvia.

Laura ziet de tijd in de vorm van een ei: de gebeurtenissen herhalen zich telkens. Hij wordt zo in feite zijn eigen vader. In de tweede verhaallijn wordt Laura’s reis van Amsterdam naar Avignon beschreven. Volgens de mythe doodt Oedipus zijn vader en trouwt hij met zijn moeder. In deze periode is het boek uitgegeven. De Griekse en Egyptische oudheid: Het verhaal toont overeenkomsten met het toneelstuk Orfeus’ vriend. Uiteindelijk verongelukt de auto.Hellevaarten. . de woonplaats van Laura. de tijd herhaalt zich. Thematiek Een dramatisch eindigende liefde: De liefde tussen de twee vrouwen eindigt met de dood van Sylvia en vermoedelijk met de zelfmoord van Laura. Orfeusmotief en katabasismotief // 1945-heden (Postmodernisme) Waarschijnlijk speelt het verhaal zich af in de jaren zeventig. waardoor de tijd cirkelvormig wordt. zoals kinderloosheid. Dit is een variatie op de mythe van Orfeus en Eurydike. de mens kan de tijd niet beheersen. De vergankelijkheid: Alles gaat eens voorbij. schuldgevoelens en de dood. Ook Oedipus speelt een rol in het verhaal. In werkelijkheid is de tijd echter een rechte lijn: deze loopt oneindig door. die invloed hebben op het bestaan. Tijdens de reis naar Frankrijk wordt Laura twee keer ingehaald door dezelfde auto. Laura staat voor Orfeus en Sylvia voor Eurydike. Er zijn allerlei zaken. Plaats /ruimte Het verhaal speelt zich voornamelijk af in Amsterdam.