åtu-saàhäram mahäkavi-kälidäsa-viracitam | (1) prathamaù sargaù gréñma-åtu-varëanam pracaëòa-süryaù spåhaëéya-candramäù sadävagäha

-kñata-väri-saïcayaù | dinäntaramyo’bhuypaçänta-manmatho nidägha-kälo’yam upägataù ||1|| niçäù çaçäìka-kñata-néla-räjayaù kvacid vicitraà jala-yantra-mandiram | maëi-prakäräù sarasaà ca candanaà çucau priye yänti janasya sevyatäm ||2|| suväsitaà harmya-talaà manoharaà priyä-mukhocchväsa-vikampitaà madhu | sutantri-gétaà madanasya dépanaà çucau niçéthe’nubhavanti käminaù ||3|| nitamba-bimbaiù saduküla-mekhalaiù stanaiù sahäräbharaëaiù sa-candanaiù | çiroruhaiù snäna-kañäya-väsitaiù striyo nidäghaà çamayanti käminäm ||4|| nitänta-läkñä-rasa-räga-raïjitair nitambinénäà caraëaiù sa-nüpuraiù | pade pade haàsa-rutänukäribhir janasya cittaà kriyate sa-manmatham ||5|| payodharäç candana-paìka-carvitäs tuñära-gaurärpita-hära-çekharäù | nitamba-deçäç ca sa-hema-mekhaläù prakurvate kasya mano na sotsukam ||6|| samudgata-sveda-citäìga-sandhayo vimucya väsäàsi gurüëi sämpratam | staneñu tanv-aàçukam unnata-stanä niveçayanti pramadäù sa-yauvanäù ||7|| sa-candanämbu-janodbhavänilaiù sahära-yañöi-stana-maëòalärpaëaiù | sa-vallaké-käkali-géta-niùsvanair nibodhyate supta ivädya manmathäù ||8|| siteñu harmyeñu niçäsu yoñitäà sukha-prasuptäni mukhyäni candramäù | vilokya nünaà bhåçaà utsukaç cairaà niçäkñaye yäti hriyeva päëòutäm ||9|| asahya-vätoddhata-reëu-maëòalä pracaëòa-süryätapa-täpitä mahé | na çakyate drañöum api praväsibhiù priyä-viyogänala-dagdham ätasaiù ||10|| mågäù pracaëòätapa-täpitä bhåçaà tåñä mahatyä pariçuñka-tälavaù | vanäntare toyam iti pradhävitäù nirékñya bhinnäïjana-sannibhaà nabhaù ||11|| sa-vibhramaiù sasmita-jihma-vékñitair viläsavatyä manasi praväsinäm | anaìga-sandépanam äçu kurvate yathä pradoñäù çaçi-cäru-bhüñaëäù ||12|| raver mayükhair abhitäpito bhåçaà vidahyamänaù pathi sapta-päàsubhiù | aväìmukho jihma-gatiù çvasan muhuù phaëé mayürasya tale niñédati ||13|| tåñä mahatyä hata-vikramodyamaù çvasan muhur düra-vidäritänanaù | na hanty adüre’pi gajän mågeçvaro vilola-jihvaç calitägra-kesaraù ||14|| viçuñka-kaëöhähåta-sékarämbhaso gabhastibhir bhänumato’nutäpitäù | pravåddha-tåñëopahatä jalärthino na dantinaù kesariëo’pi bibhyati ||15|| hutägni-kalpaiù savitur gabhastibhiù kaläpinaù klänta-çaréra-cetasaù | na bhoginaà ghnanti samépa-vartinaà kaläpa-cakreñu niveçitänanam ||16|| sabha-drumas taà pariçuñka-kardamaà saraù kahnan näyatapotå-maëòalaiù | raver mayükhair abhitäpti bhåçaà varäha-yütho viçatéva bhütalam ||17|| vivasvatä tékñëataräàçu-mälinä sapaìka-toyät saraso’bhitäpitaù | utplutya bhekas tåñitasya bhoginaù phaëätapatrasya tale niñédati ||18|| samuddhåtäçeña-måëäla-jälakaà vipanna-ménaà druta-bhéta-särasam | parasparotpéana-saàhatair gajaiù kåtaà saraù sändra-vimarda-kardamam ||19|| ravi-prabhodbhinna-çiromaëi-prabhor vilola-jihvädvaya-léòha-märutaù | viñägni-süryätapa-täpitaù phaëé na hanti maëòüka-kulaà tåñäkulam ||20|| sa-phenaloläyata-vaktra-sampuöaà viniùsåtälohita-jihvam unmukham | tåñäkulaà niùsåtam adri-gahvaräd avekñyamäëaà mahiñé-kulaà jalam ||21|| paöutara-dava-dähocchuñka-sasya-prarohäù paruña-pavana-vegotkñipta-saàçuñka-parëäù | dinakara-paritäpa-kñéëa-toyäù samantäd vidadhati bhayam uccair vékñyamäëä vanäntäù ||22|| çvasiti vihaga-vargaù çérëa-parëa-druma-sthaù kapi-kulam upayäti kaläntam adrer nikuïjam | bhramati gavaya-yüthaù sarvatas toyam icchaï charabha-kulam ajihmaà proddharaty ambu-küpam ||23|| vikaca-nava-kusumbha-svaccha-sindüra-bhäsä prabala-pavana-vegodbhüta-vegena türëam | taöa-viöapa-latägräliìgana-vyäkulena diçi diçi paridagdhä bhütayaù pävakena ||24|| jvalati pavana-våddhaù vartamänäà daréñu

sphuöati paöu-ninädaiù çuñka-vaàça-sthaléñu | prasarati tåëa-madhye lamba-våddhiù kñaëena glapayati måga-vargaà pränta-lagno davägniù ||25|| bahutara iva jätaù çälmalénäà vaneñu sphurati kanaka-gauraù koöareñu drumäëäm | pariëata-dala-çäkhänutpatan präàçu-våkñän bhramati pavana-dhütaù sarvato’gnir vanänte ||26|| gaja-gavaya-mågendrä vahni-santapta-dehäù suhåda iva sametä dvandva-bhävaà vihäya | hutavaha-parikhedäd äçu nirgatya kakñäd vipula-pulina-deçän nimnagäà saàviçanti ||27|| kamala-vana-citämbuù päöalämoda-ramyaù sukha-salila-niñekaù sevya-candräàçu-häraù | vrajatu tava nidäghaù käminébhiù sameto niçi sulalitagéte harmya-påñöhe sukhena ||28|| iti prathama-sargaù gréñma-åtu-varëane samäptaù ||1|| --o)0(o-(2) dvitéyaù sargaù varñä-åtu-varëanam samérakämbhodhara-matta-kuïjaras taòit-patäko’çani-çabda-mardalaù | samägato räjavad uddhata-dyutir ghanägamaù kämi-jana-priyaù priye ||1|| nitänta-nélotpala-patra-käntibhiù kvacit prabhinnäïjana-räçi-sannibhaiù | kvacit sagarbha-pramadä-stana-prabhaiù samäcitaà vyoma dhanaiù samantataù ||2|| tåñäkulaiç cätaka-pakñiëäà kulaiù prayäcitäs toya-bharävalambinaù | prayänti mandaà bahudhäravarñiëo balähakäù çrotra-manohara-svanäù ||3|| balähakaç cäçani-çabda-mardaläù surendra-cäpaà dadhatas taòid-guëam | sutékñëa-dhärä-patanogra-säyakais tudanti cetaù prasabhaà praväsinäm ||4|| prabhinna-vaidürya-nibhais tåëäìkuraiù samäcitäprotthita-kandalé-dalaiù | vibhäti çukletara-ratna-bhüñitä väräìganeva kñitir indra-gopakaiù ||5|| sadä manojïaà svanad-utsavotsukaà vikérëa-vistérëa-kaläpa-çobhitam | sasambhramäliìgana-cumbanäkulaà pravåtta-nåtyaà kulam adya barhiëäm ||6|| nipätayantyaù paritas taöa-drumän pravåddha-vegaiù salilair anirmalaiù | striyaù suduñöä iva jäti-vibhramäù prayänti nadyas tvaritaà payonidhim ||7|| tåëotkarair udgata-komaläìkurair vicitra-néla-hariëé-mukha-kñataiù | vanäni vaindhyäni haranti mänasaà vibhüñitäny udgata-pallavair dåçaiù ||8|| vilola-netrotpala-çobhitänanair mågaiù samantäd upajäta-sädhvasaiù | samäcitä saikatiné vana-sthalé samutsukatvaà prakaroti cetasaù ||9|| abhékñëam uccair dhvanatä payo-mucä ghanändhakärékåta-çarvaréñv api | taòit-prabhä-darçita-märga-bhümayaù

prayänti rägäd abhisärikäù stiryaù ||10|| payodharair bhéma-gabhéra-niùsvanais taòidbhir udvejita-cetaso bhåçam | kåtäparädhän api yoñitaù priyän pariñvajante çayane nirantaram ||11|| vilocanendévara-väri-bindubhir niñikta-bimbädhara-cäru-pallaväù | nirasta-mälyäbharaëänulepanäù sthitä niräçäù pramadäù praväsinäm ||12|| vipäëòuraà kéöa-rajas-tåëänvitaà bhujaìgavad vakra-gati-prasarpitam | sa-sädhvasair bheka-kulair nirékñitaà prayäti nimnäbhimukhaà navodakam ||13|| vipatra-puñpäà nalinéà samutsukä vihäya bhåìgäù çruti-häri-niùsvanäù | patanti müòhäù çikhinäà pranåtyatäà kaläpa-cakreñu navotpaläçayä ||14|| vana-dvipänäà nava-värida-svanair madänvitänäà dhvanatäà muhur muhuù | kapola-deçä vimalotpala-prabhäù sabhåìga-yüthair mada-väribhiç citä ||15|| sitotpaläbhämbuda-cumbitopaläù samäcitäù prasravaëaiù samantataù | pravåtta-nåtyaiù çikhibhiù samäkuläù samutsukatvaà janayanti bhüdharäù ||16|| kadamba-sarjärjuna-ketaké-vanaà vikampayaàs tat-kusumädhiväsinaù | samékaräbhodhara-saìga-çétalaù saméraëaù kaà na karoti sotsukam ||17|| çiroruhaiù çroëi-taöävalambibhiù kåtävataàsaiù kusumaiù sugandhibhiù | stanaiù sahärair vadanaiù sasédhubhiù striyo ratià saïjanayanti käminäm ||18|| taòil-latä-çakra-dhanur-vibhüñitäù payodharäs toya-bharävalambinaù | striyaç ca käïcé-maëi-kuëòalojjvalä haranti ceto yugapat praväsinäm ||19|| mäläù kadamba-nava-kesara-ketakébhir äyojitäù çirasi bibhrati yoñito’dya | karëäntareñu kakubha-druma-maïjarébhir icchänuküla-racitän avataàsakäàç ca ||20|| käläguru-pracura-candana-carcitäìgyaù puñpävataàsa-surabhé-kåta-keça-päçäù | çrutvä dhvanià jala-mucäà tvaritaà pradoñaà çayyä-gåhaà guru-gåhät pradiçanti näryaù ||21|| kuvalaya-dala-nélair unnatais toya-namrair mådu-pavanair manda-mandaà caladbhiù | apahåtam iva cetas toyadaiù sendra-cäpaiù pathika-jana-vadhünäà tad-viyogäkulänäm ||22|| mudita iva kadambair jäti-puñpaiù samantät pavana-calita-çäkhaiù çäkhibhir nåtyatéva | hasitam iva vidhatte sücibhiù ketakénäà nava-salila-niñeka-cchinna-täpo vanäntaù ||23|| çirasi bakula-mäläà mälatébhiù sametäà vikasita-nava-puñpair yüthikä-kuòmalaiç ca | vikaca-nava-kadambaiù karëapüraà vadhünäà racayati jaladaughaù käntavat käla eñaù ||24|| dadhati vara-kucägrair unnatair hära-yañöià pratanu-sita-dukülänyäyataiù çroëi-bimbaiù | nava-jala-kaëa-sekäd udgatäà roma-räjéà

lalita-vali-vibhaìgair madhya-deçaiç ca näryaù ||25|| nava-jala-kaëa-saìgäc chétatäm ädadänaù kusuma-bhara-natänäà läsakaù pädapänäm | janita-rucira-gandhaù ketakénäà rajobhiù pariharati nabhasvän proñitänäà manäàsi ||26|| jaladhara-vinatänäm äçarayo’smäkam ucciar ayam iti jala-sekais toyadäs toya-namräù | atiçaya-paruñäbhir gréñma-vahneù çiläbhiù samupajanita-täpaà hlädayantéva vindhyam ||27|| bahu-guëa-ramaëéyaù käminé-citta-häré taru-viöapa-latänäà bändhavo nirvikäraù | jalada-samaya eva präëinäà präëa-bhüto diçatu tava hitäni präyaço väïchitäni ||28|| iti dvitéya-sargaù varñä-åtu-varëane samäptaù ||2|| --o)0(o-(3) tåtéyaù sargaù çarad-åtu-varëanam käçäàçukä vikaca-padma-manojïa-vakträ sonmäda-haàsa-rava-nüpura-näda-ramyä | äpakva-çäli-rucirä tanu-gätra-yañöiù präptä çaran-nava-vadhür iva rüpa-ramyä ||1|| käçair mahé çiçira-dédhitinä rajanyo haàsair jaläni saritäà kumudaiù saräàsi | sapta-cchadaiù kusuma-bhära-natair vanäntäù çuklékåtäny upavanäni ca mälatébhiù ||2|| caïcan-manojïa-çapharé-rasanä-kaläpäù paryanta-saàsthita-sitäëòaja-paìkti-häräù | nadyo viçäla-pulinänta-nitamba-bimbä mandaà prayänti samadäù pramadä ivädya ||3|| vyoma kvacid rajata-çaìkha-måëäla-gaurais tyaktämbubhir laghutayä çataçaù prayätaiù | saàlakñyate pavana-vega-calaiù payodai räjeva cämara-varair upavéjyamänaù ||4|| bhinnäïjana-pracaya-känti nabho manojïaà bandhüka-puñpa-racitäruëatä ca bhümiù | vapräç ca cäru kamalävåta-bhümi-bhägäù protkaëöhayanti na mano bhuvi kasya yutaù ||5|| mandäniläkulita-cärutarägra-çäkhaù puñpodgama-pracaya-komala-pallavägraù | matta-dvirepha-paripéta-madhu-prasekaç cittaà visärayati kasya na kovidäraù ||6|| tärä-gaëa-pravara-bhüñaëam udvahanté meghävarodha-parimukta-çaçäìka-vakträ | jyotsnä-dukülam amalaà rajané dadhänä våddhià prayäty anudinaà pramadeva bälä ||7|| käraëòavänana-vighaööita-véci-mäläù kädamba-särasa-cayäkula-téra-deçäù | kurvanti haàsa-virutaiù parito janasya prétià saroruha-rajo’ruëitäs taöinyaù ||8|| netrotsavo hådaya-häri-maréci-mälaù prahlädakaù çiçira-sékara-väri-varñé | patyur viyoga-viña-digdha-çara-kñatänäà candro vahaty atitaräà tanum aìganänäm ||9|| äkampayan phala-bharänata-çäli-jälän änartayaàs taru-varän kusumävanamrän | utphulla-paìkaja-vanäà nalinéà vidhunvan yünäàmanaç calayati prasabhaà nabhasvän ||10|| sonmäda-haàsa-mithunair upaçobhitäni

svaccha-praphulla-kamalotpala-bhüñitäni | manda-prabhäta-pavanodgata-véci-mäläny utkaëöhayanti sahasä hådayaà saräàsi ||11|| nañöaà dhanur-bala-bhido jaladodareñu saudäminé sphurati nädya viyat-patäkä | dhunvanti pakña-pavanair na nabho baläkäù paçyanti nonnata-mukhä gaganaà mayüräù ||12|| nåtya-prayoga-rahitäï chikhino vihäya haàsän upaiti madano madhura-pragétän | muktvä kadamba-kuöajärjuna-sarja-népän sapta-cchadänupagatä kusumodgama-çréù ||13|| çephälikäkusuma-gandha-manoharäëi svastha-sthitäëòaja-kula-pratimäd imäni | paryanta-sasthita-mågé-nayanotpaläni protkaëöhayanty uapvanäni manäàsi puàsäm ||14|| kahlära-padma-kumudäni muhur vidhunvaàs tat-saìgamäd adhika-çétalatäm upetaù | utkaëöhayaty atitaräà pavanaù prabhäte patränta-lagna-tuhinämbu-vidhüyamänaù ||15|| sampanna-çäli-nicayävåta-bhütaläni svastha-sthita-pracura-gokula-çobhitäni | haàsaiù sa-särasa-kulaiù pratinäditäni somäntaräëi janayanti nåëäà pramodam ||16|| haàsair jitä sulalitä gatir aìganänäm ambhoruhair vikasitair mukha-candra-käntiù | nélotpalair mada-kaläni vilokitäni bhrü-vibhramäç ca ruciräs tanubhis taraìgaiù ||17|| çyämä latäù kusuma-bhära-nata-pravälä stréëäà haranti ghåta-bhüñaëa-bähu-käntim | dantävabhä-viçada-smita-candra-käntià kaìkeli-puñpa-rucirä nava-mälaté ca ||18|| keçän nitänta-ghanané-kavi-kuïcitägrän äpürayanti vanitä nava-mälatébhiù | karëeñu ca pravara-käïcana-kuòmaleñu nélotpaläni vividhäni niveçayanti ||19|| häraiù sa-candana-rasaiù stana-maëòaläni çroëé-taöaà suvipulaà rasanä-kaläpaiù | pädämbujäni kala-nüpura-çekharaiç ca näryaù prahåñöa-manaso’dya vibhüñayanti ||20|| sphuöa-kumuda-citänäà räjahaàsa-sthitänäà marakata-maëi-bhäsä väriëä bhüñitänäm | çriyam atiçaya-rüpäà vyoma toyäçayänäà vahati vigata-meghaà candra-tärävakérëam ||21|| çaradi kumuda-saìgäd väyavo vänti çétä vigata-jalada-våndä dig-vibhägä manojïäù | vigata-kaluñam ambhaù çyäna-paìkä dharitré vimala-kiraëa-candraà vyoma tärä-vicitram ||22|| divasa-kara-mayükhair bodhyamänaà prabhäte vara-yuvati-mukhäbhaà paìkajaà jåmbhate’dya | kumudam api gate’staà léyate candra-bimbe hasitam iva vadhünäà proñiteñu priyeñu ||23|| asita-nayana-lakñméà lakñayitvotpaleñu kvaëita-kanakäïcéà matta-haàsa-svaneñu | adhara-rucira-çobhäà bandhu-jéve priyäëäà pathika-jana idänéà roditi bhränta-cittaù ||24|| stréëäà vihäya vadaneñu çaçäìka-lakñméà kämaà ca haàsa-vacanaà maëi-nüpureñu | bandhüka-käntim adhareñu manohareñu käpi prayäti subhagä çaradägama-çréù ||25|| vikaca-kamala-vakträ phulla-nélotpaläkñé

vikasita-nava-käça-çveta-väso vasänä | kumuda-rucira-käntiù käminévonmadeyaà pratidiçatu çaradaç cetasaù prétim agryäm ||26|| iti tåtéyaù sargaù çarad-åtu-varëane samäptaù ||3|| --o)0(o-(4) caturthaù sargaù hemanta-åtu-varëanam nava-pravälodgama-sasya-ramyaù praphullodhraù paripakva-çäliù | viléna-padmaù prapatat-tuñäro hemanta-kälaù samupägato’yam ||1|| manoharaiù kuìkuma-räga-raktas tuñära-kundendu-nibhaiç ca häraiù | viläsinénäà stana-çälinénäm alaàkriyante stana-maëòaläni ||2|| na bähu-yugmeñu viläsinénäà prayänti saìgaà valayäìgadäni | nitamba-bimbeñu navaà dukülaà tanv-aàçukaà péna-payodhareñu ||3|| käïcé-guëaiù käïcana-ratna-citrair no bhüñayanti pramadä nitambam | na nüpurair haàsa-rutaà bhajadbhiù pädämbujäny ambuja-känti-bhäïji ||4|| gäträëi käléya-kacarcitäni sapatralekhäni mukhämbujäni | çiräàsi käläguru-dhüpitäni kurvanti näryaù suratotsaväya ||5|| rati-çrama-kñäma-vipäëòu-vakträù sampräpta-harñäbhyudayäs taruëyaù | hasanti noccair daçanägra-bhinnän prapéyamänän adharän avekñya ||6|| péna-stanoraù-sthala-bhäga-çobhäm äsädya tat-péòana-jäta-khedaù | tåëägra-lagnais tuhinaiù patadbhir äkrandatévoñasi çéta-kälaù ||7|| prabhüta-çäli-prasavaiç citäni mågäìganä-yütha-vibhüñitäni | manohara-krauïca-ninäditäni sémäntaräëy utsukayanti cetaù ||8|| praphulla-nélotpala-çobhitäni sonmäda-kädamba-vibhüñitäni | prasanna-toyäni suçétaläni saräàsi cetäàsi haranti puàsäm ||9|| päkaà vrajanti hima-jäta-çétair ädhüyamänä satataà marudbhiù | priye priyaìguù priya-viprayuktäù vipäëòutäà yäti viläsinéva ||10|| puñpäsavämodi-sugandhi-vaktro niùçväsa-vätaiù surabhé-kåtäìgaù | parasparäìga-vyatirikta-çäyé çete janaù käma-rasänuviddhaù ||11|| danta-cchadaiù sa-vraëa-danta-cihnaiù stanaiç ca päëy-agra-kåtäbhilekhaiù | saàsücyate nirdayam aìganänäà ratopayogo nava-yauvanänäm ||12|| käcid vibhüñayati darpaëa-sakta-hastä bälätapeñu vanitä vadanäravindam | danta-cchadaà priyatamena nipéta-säraà

dantägra-bhinnam avakåñya nirékñate ca ||13|| anyä prakäma-surata-çrama-khinna-dehä rätri-prajägara-vipäöala-netra-padmä | srastäàsa-deça-lulitäkula-keça-päçä nidräà prayäti mådu-sürya-karäbhitaptä ||14|| nirmälya-däma parimukta-manojïa-gandhaà mürdhno’panéya ghana-néla-çiroruhäntäù | pénonnata-stana-bharänata-gätra-yañöyaù kurvanti keça-racanäm aparäs taruëyaù ||15|| anyä priyeëa parimuktam avekñya gätraà harñänvitä viracitädhara-cäru-çobhä | kürpäsakaà paridadhäti nakha-kñatäìgé vyälambi-néla-lalitälaka-kuïcitäkñé ||16|| anyäç ciraà surata-keli-pariçrameëa khedaà gatäù praçithilékåta-gätra-yañöyaù | saàhåñyamäëa-pulakor upayodharäntä abhyaïjanaà vidadhati pramadäù suçobhäù ||17|| bahu-guëa-ramaëéyo yoñitäà citta-häré pariëata-bahu-çäli-vyäkula-gräma-sémä | satatam atimanojïaù krauïca-mälä-parétaù pradiçatu hima-yuktaù käla eña sukhaà vaù ||18|| iti caturtha-sargaù hemanta-åtu-varëane samäptaù ||4|| --o)0(o-(5) païcamaù sargaù çiçira-åtu-varëanam prarüòha-çäly-aàçu-cayair manoharaà kvacit sthita-krauïca-ninäda-räjitam | prakäma-kämaà pramadä-jana-priyaà varoru kälaà çiçirähvayaà çåëu ||1|| niruddha-vätäyana-mandirodaraà hutäçano bhänumato gabhastayaù | gurüëi väsäàsy abaläù sa-yauvanäù prayänti käle’tra janasya sevyatäm ||2|| na candanaà candra-maréci-çétaläù naharmya-påñöhaà çarad-indu-nirmalam | na väyavaù sändra-tuñära-çétalä janasya cittaà ramayanti sämpratam ||3|| tuñära-saìghäta-nipäta-çétaläù saçäìkabhäbhiù çiçiré-kåtäù punaù | vipäëòutärägaëa-jihma-bhüñitä janasya sevyä na bhavanti rätrayaù ||4|| gåhéta-tämbüla-vilepana-srajaù mukhäsavämodita-vaktra-paìkajäù | prakäma-käläguru-dhüpa-väsitaà viçanti çayyä-gåham utsukäù striyaù ||5|| kåtäparädhän bahuço’pi tarjitän savepathün sädhvasa-lupta-cetasaù | nirékñya bhartèn suratäbhiläñiëaù striyo’parädhän samadä visasmaruù ||6|| prakäma-kämair yuvabhiù sanirdayaà niçäsu dérghäsvabhirämitäç ciram | bhramanti mandaà çrama-kheditorasaù kñapävasäne nava-yauvanäù striyaù ||7|| manojïa-kürpäsaka-péòita-stanäù saräga-kauçeyaka-bhüñitorasaù | niveçitäntaù-kusumaiù çiroruhair vibhüñayantéva himägamaà striyaù ||8|| payodharaiù kuìkuma-räga-piïjaraiù

sukhopasevyair nava-yauvanoñmabhiù | viläsinébhiù paripéòitorasaù svapanti çétaà paribhüya käminaù ||9|| sugandhi-niçväsa-vikampitotpalaà manoharaà käma-rati-prabodhakam | niçäsu håñöäù saha kämibhiù striyaù pibanti madyaà sadanéyam uttamam ||10|| apagata-mada-rägä yoñid ekä prabhäte kåta-niviòa-kucägrä patyur äliìganena | priyatama-paribhuktaà vékñamäëä sva-dehaà vrajati çayana-väsäd väsam anyad dhasanté ||11|| aguru-surabhi-dhüpämoditaà keça-päçaà galita-kusuma-mälaà tanvaté kuïcitägram | tyajati guru-nitambä nimna-madhyävasänä uñasi çayanam anyä käminé cäru-çobhäm ||12|| kanaka-kamala-käntaiù sädya evämbudhautaiù çravaëa-taöa-niñaktaiù päöalopänta-netraiù | uñasi vadama-bimbai rasa-saàsakta-keçaiù çriya iva gåha-madhye saàsthitä yoñito’dya ||13|| påthu-jaghana-bharärtäù kiïcid änamra-madhyäù stana-bhara-parikhedän manda-mandaà vrajantyaù | surata-samaya-veçaà naiçam äçu prahäya dadhati divasa-yogyaà veñam anyäs taruëyaù ||14|| nakha-pada-cita-bhägän vékñamäëäù stanägrän agharakisalayägraà danta-bhinnaà spåçantyaù | abhimata-rasam etaà nandayantyas taruëyaù savitur udaya-käle bhüsyantyänanäni ||15|| pracura-guòa-vikäraù svädu-çälékñu-ramyaù prabala-surata-kelir jäta-kandarpa-darpaù | priya-jana-rahitänäà citta-santäpa-hetuù çiçira-samaya eña çreyase vo’stu nityam ||16|| iti païcama-sargaù çiçira-åtu-varëane samäptaù ||5|| --o)0(o-(6) ñañöhaù sargaù vasanta-åtu-varëanam praphulla-cütäìkura-tékñëa-säyo dvirepha-mälä-vilasad-dhanur-guëaù | manäàsi veddhuà surata-prasaìginäà vasanta-yoddhä samupägataù priye ||1|| drumäù sapuñpäù salilaà sapadmaà stiryaù sa-kämäù pavanaù sugandhiù | sukhäù pradoñä divasäç ca ramyäù sarvaà priye cärutaraà vasante ||2|| väpé-jalänäà maëi-mekhalänäà çaçäìka-bhäsäà pramadä-janänäm | cüta-drumäëäà kusumänvitänäà dadäti saubhägya-mayaà vasantaù ||3|| kusumbha-rägäruëitair dukülair nitamba-bimbäni viläsinénänäm | raktäàçukaiù kuìkuma-räga-gaurair alaìkriyante stana-maëòaläni ||4|| karëeñu yogyaà nava-karëikäraà caleñu néleñv alakeñv açokam | puñpaà ca phullaà nava-mallikäyäù prayäti käntià madäjanänäm ||5|| staneñu häräù sita-candanärdrä bhujeñu saìgaà valayäìgadäni | prayänty anaìgätura-mänasänäà

nitambinénäà jaghaneñu käïcyaù ||6|| sapatra-lekheñu viläsinénäà vaktreñu hemämburuhopameñu | ratnäntare mauktika-saìga-ramyaù svedägamo vistaratäm upaiti ||7|| ucchväsayantyaù çlatha-bandhanäni gäträëi kandarpa-samäkuläni | samépa-vartiñv adhunä priyeñu samutsukä eva bhavanti näryaù ||8|| tanüni päëòüni sa-mantharäëi muhur muhur jåmbhaëa-tat-paräëi | aìgäny anaìgaù pramadä-janasya karoti lävaëya-sa-sambhramäëi ||9|| netreñu lolo madirälaseñu gaëòeñu päëòuù kaöhinaù staneñu | madhyeñu nimno jaghaneñu pénaù stréëäm anaìgo bahudhä sthito’dya ||10|| aìgäni nidrälasa-vibhramäëi väkyäni kiïcin mada-lälasäni | bhrü-kñepa-jihmäni ca vékñitäni cakära kämaù pramadä-janänäm ||11|| priyaìgu-käléyaka-kuìkumäktaà staneñu gaureñu viläsinébhiù | älipyante candanam aìganäbhir madälasäbhir måganäbhi-yuktam ||12|| gurüëi väsäàsi vihäya türëaà tanüni läkñä-rasa-raïjitäni | sugandhi-käläguru-dhüpitäni dhatte janaù käma-madälasäìgaù ||13|| puàskokilaç cütara-säsaväni mattaù priyäà cumbati räga-håñöaù | küjad-dvirepho’py ayam ambujasthaù priyaà priyäyäù prakaroti cäöu ||14|| tämra-praväla-stavakävanamräç cüta-drumäù puñpita-cäru-çäkhäù | kurvanti kämaà pavanävadhütäù paryutsukaà mänasam aìganänäm ||15|| ämülato vidruma-räga-tämraà sa-pallaväù puñpa-cayaà dadhänäù | kurvanty açokä hådayaà sa-çokaà nirékñyamäëä nava-yauvanänäm ||16|| matta-dvirepha-paricumbita-cäru-puñpä mandäniläkulita-namra-mådu-praväläù | kurvanti kämi-manasäà sahasotsukatvaà cütäbhiräma-kalikäù samavekñyamäëäù ||17|| käntä-mukha-dyuti-juñäm api codgatänäà çobhäà paräà kuravaka-druma-maïjaréëäm | dåñövä priye sahådayasya bhaven na kasya kandarpa-bäëa-patana-vyathitaà hi cetaù ||18|| ädépta-vahni-sadåçair marutävadhütaiù sarvatra kiàçuka-vanaiù kusumävanamraiù | sadyo vasanta-samaye hi samäciteyaà raktäàçukä nava-vadhür iva bhäti bhümiù ||19|| kià kiàçukaiù çuka-mukha-cchavikbhir na bhinnaà kià karëikära-kusumair na kåtaà nu dagdham | yat kokilaù punar ayaà madhurair vacobhir yünäà manaù suvadanä-nihitaà nihanti ||20|| puàskokilaiù kala-vacobhir upätta-harñaiù küjadbhir unmada-kaläni vacäàsi bhåìgaiù | lajjänvitaà sa-vinayaà hådayaà kñaëena

paryäkulaà kula-gåhe’pi kåtaà vadhünäm ||21|| äkampayan kusumitäù sahakära-çäkhä vistärayan parabhütasya vacäàsi dikñu | väyur viväti hådayäni haran naräëäà néhära-päta-vigamät subhago vasante ||22|| kundaiù savibhrama-vadhü-hasitävadätair uddyotitäny upavanäni manoharäëi | cittaà muner api haranti nivåtta-rägaà präg eva räga-malinäni manäàsi yünäm ||23|| älambi-hema-rasanäù stana-sakta-häräù kandarpa-çithilékåta-gätra-yañöyaù | mäse madhau madhura-kokila-bhåìga-nädair näryo haranti hådayaà prasabhaà naräëäm ||24|| nänä-manojïa-kusuma-druma-bhüñitäntän håñöäny apuñöa-ninadäkula-sänu-deçän | çaileya-jäla-pariëaddha-çilä-talaughän dåñövä janaù kñitibhåto mudam eti sarvaù ||25|| netre nimélayati roditi yäti çokaà kareëa viruëaddhi virauti coccaiù | käntä-viyoga-parikhedita-citta-våttir dåñövädhvagaù kusumitän sahakära-våkñän ||26|| sa-mada-madhu-bharäëäà kokilänäà ca nädaiù kusumita-sahakäraiù karëikäraiç ca ramyaù | iñubhir iva sutékñëair mänasaà mäninénäà tudati kusuma-mäso manmathodvejanäya ||27|| ämré-maïjula-maïjaré-vara-çaraù sat-kiàçukaà yad-dhanur jyä yasyäli-kulaà kalaìka-rahitaà chatraà sitäàçuù sitam | mattebho malayänilaù parabhåto yad vandino loka-jit so’yaà vo vitarétarétu vitanur bhadraà vasantänvitaù ||28|| iti ñañöhaù sargaù vasanta-åtu-varëane samäptaù ||6|| samäptaç cäyaà granthaù --o)0(o--

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful