You are on page 1of 66

Reduktimi, Riperdorimi, Riciklimi (3R) – Metoda Ekologjike të Trajtimit te Mbetjeve Urbane

m

env Group

Vlerësim M jedisi, Energji, Natyrë

 

M.sc. Marianthi GURI

REDUKTIM, RIPERDORIM, RICIKLIM

3R
METODA EKOLOGJIKE
TË TRAJTIMIT TË MBETJEVE URBANE

Ministrisë së Arsimit dhe Shkencës
që Në emër të Shoqates “Menv group” dhe si autor të këtij libri kemi kënaqësinë  t’iu shprehim mirënjohje të thellë. 

Ky libër u bë i mundur të botohet në sajë të financimit të

    TIRANË, NENTOR - 2008
M.sc. Marianthi Guri Shoqata “Menvgroup”, Rr. “Sami Frashëri”, Godina. 13, Kati II - Tel: 04 222 53 74

1

Reduktimi, Riperdorimi, Riciklimi (3R) – Metoda Ekologjike të Trajtimit te Mbetjeve Urbane

     
Ky botim bazohet nё rezultatet e projektit “Pregatitja  e  katalogut  praktik  ”Sistemi Industrial Ekologjik i Menaxhimit tё Mbetjeve Bashkiake—SIEMMB” tё realizuar nga Drejtuesi i projektit M.sc. Marianthi GURI, me pjesёmarrjen e specialistёve shqiptar, si dhe me pёrkrahjen e vazhdueshme tё Drejtorisë së Kerkimeve Shkencore, pranë Ministrisë së Arsimit dhe të Shkences. Projekti u mbёshtet me financim nga Ministria e Arsimit dhe Shkencës nё kuadrin e
POGRAMIT KOMBËTAR PËR KËRKIM E ZHVILLIM (PKKZH).

I gjithë ekipi e ka konsideruar këtë projekt si një sfidë reale, jo vetëm për zhvillimin e moduleve aplikuese të të mësuarit të studentëve të Inxhinierise së Mjedisit, por për të gjitha nivelet e qeverisjeve vendore të Shqipërisë. Paralelisht, projekti hap drejtime të reja për menaxhime të mëtejshme dhe njeherazi shërben si manual për zbatimin e metodave ekologjike të trajtimit mbetjeve urbane në të gjitha nivelet e qeverisjeve lokale dhe qendrore. Koha është për të bërë një zhvillim ndryshe, më të fokusuar, më të koordinuar dhe më të përgjegjshëm. Besoj se objektivat e MSA sigurojnë një mundësi për të bërë pikërisht këtë. Ne shpresojmë se ky botim do të jetë një burim me vlerë për të gjithë palët e interesuara. Ky libër ka për qëllim të jetë i një drejtimi, shëmbull i evolucionit të kohës së fundit në Ekomenaxhimin e Mbetjeve Urbane në kontekstin e Bashkimit Evropian. Autori

M.sc. Marianthi Guri Shoqata “Menvgroup”, Rr. “Sami Frashëri”, Godina. 13, Kati II - Tel: 04 222 53 74

2

Reduktimi, Riperdorimi, Riciklimi (3R) – Metoda Ekologjike të Trajtimit te Mbetjeve Urbane

PËRMBAJTJA
PARATHËNIE......................................................................................................................4  HYRJE....................................................................................................................................5  I. ADMINISTRIMI AKTUAL I MBETJEVE URBANE NË SHQIPËRI....  .....................6 

1.1. Administrimi aktual………………………………………………………………………………………….…6  1.2. Konstatimet…………………………..……………………………………………………………………….….6 
 

II. METODAT EKOLOGJIKE TË TRAJTIMIT TË MBETJEVE URBANE…….…........8 

2.1. Metodat ekologjike të trajtimit të m.u. sot në botë …………………………………………………….…...8  2.2.Pozicioni dhe rëndësia e 3R në hierarkinë e trajtimit të Mbetjeve urbane…....………………………….9 
 

III. TRAJTIMI EKOLOGJIKO‐EKONOMIK.......................................10    3.1. Reduktim i mbetjeve………………………………………………………………………………………….10  3. 2. Riperdorimi i mbetjeve………………………………………………………………………………….....…11  
 

IV. RICIKLIMI .......................................................................................12  4.1.Të përgjithëshme.................................................................................................................................................12.  4.2. Përfitimet nga Riciklimi në përgjithësi...........................................................................................................12 
V. LLOJET E MATERIALEVE TË RICIKLUESHËM.....................................................14 

 5.1. Të pëgjitheshme………………………………………………………………………………………..…..…..14  5.2. Llojet e materialeve të riciklueshme……………………………………………………………………...….15 
 

VI. ZHVILLIMI I NJË PROGRAMI RICIKLIMI.............................................................20 

6.1.Të përgjithëshme..................................................................................................................................................20  6.2. Karakteristikat e Riciklimi...............................................................................................................................21  6.3.Vlerësimi i Tregjeve dhe Zhvillimi i Strategjive të Tregëtimit të Riciklimeve…………..…..........…..21  6.4. Tiparet strukturale…………………………………………………………………………….………............22  6.5. Vlerësimi dhe Zgjedhja e Teknologjive të Trajtimit…………………………………….……….............24  6.6. Mënyrat e mbledhjes së riciklimeve……………………………………………………..…...........……….26 
 VII. QENDER TRAJTIMI DHE STOKIMI PER RICIKLIMIN.....................................34 
 

VIII.  PROGRAMI PËR RICIKLIMIN E MBETJEVE URBANE...................................39 

8.1 Te pergjithshme……………………………………………………………………………………….…………39 8.2. Fazat e programit pёr mbёshtetjen e riciklimit tё mbetjeve...........................................................39   8.3. Elementet e Programit të riciklimit tё mbetjeve............................................................................................... 40 8.4. Siguria publike…………………………………………………………………………………………………..42 8.5. Tregjet për materialet e ricikluara……………………………………………………………………………..43
 

 IX. PROGRAM INFORMIMI PËR PUBLIKUN.............................................................44 

9.1. Inkurajimin e Tregut që të punojë për Mjedisin………………………………………………….…………...44 9.2. Bashkëpunimi miqësor me sipёrmarrjet private…………………………………………………….……..…44 9.3. Gjetja e rrugëve të reja duke punuar pranë tregut nëpermjet biznesit dhe konsumatoreve……….………46 9.4. Perfshirja e qytetareve dhe ndryshimi i mёnyrës së të sjellurit………………………………………………47
 

 X. POLITIKAT PËR TË FUQIZUAR TREGUN PËR RICIKLIMET.............................49  

10.1. Politika më e mirë për të stimuluar riciklimin…………………………………………………………………49   XI. RICIKLIMI I MBETJEVE NË VENDET E ZHVILLUARA....................................... 51   11.1. Te pergjithshme................................................................................................................... .51   11.2. Efekshmeria e riciklimit…………………………………………………………………………………..……53 11.3. Modelet e zakonshme…………………………………………………………………………………….……..54
 

PËRKUFIZIM TERMASH .................................................................................................................. …….56 

LITERATURA ................................................................................................................... 58 

M.sc. Marianthi Guri Shoqata “Menvgroup”, Rr. “Sami Frashëri”, Godina. 13, Kati II - Tel: 04 222 53 74

3

  Ato  janё  edhe  gjёra  me  tё  cilat  ne  mund  të  përfitojmë.  Sasia  e  përgjithshme  e  tyre  rritet  çdo  vit  me  3%.. si dhe  zhvillimi  i  teknologjive  të  trajtimit  ka  si  rezultat  pakësimin  e  volumit  të  mbeturinave  urbane.  të  cilat  duhet  të  eliminohen.  Volumet  e  mbeturinave  janё  parashikuar  tё  rriten  vazhdimisht  pёrderisa  mos  tё  merren  veprime  qё  ta  zgjidhin  këtë  problem. qё ne dёshirojmё pёr vehten tonё tani dhe pёr fëmijёt tanё nё tё ardhmen. 13.  sipërfaqe….  në  mënyrë  që  të  bëhen  për  ne  mjedisi. rrugët e shtëpisë.  Ato  shkarkohen  në  vende  të  papërshtatshëm  e  të  ndaluara. Riperdorimi.  Parandalimi  i  mbeturinave  do  të  jetë  një  element  kyç  i  një  politike  të  integruar. Marianthi Guri Shoqata “Menvgroup”. Theksi i tanishëm mbi parandalimin e ndotjes. Riciklimi (3R) – Metoda Ekologjike të Trajtimit te Mbetjeve Urbane   Parathënie      Njё  ambient i pastër  dhe i shёndetshёm ёshtё pjesё dhe ngastër  e begatisë  dhe cilësisë  sё  jetёs.  duke  u  kthyer  në  hapësira  mikëpritëse të bashkëjetesës tonë qytetare.  Të  gjithë  prodhojnë  mbetje.  ku  të  bashkëjetojmë  me  ajër  të  pastër. por është  një  fillim  i  mbarë. Godina.Reduktimi. Shkallët që  ngjisim e zbresim përditë në pallatin tonë.  Aktualisht.  kërkojnë  dashuri  e  kujdes  prej  nesh. Kati II .  Masa  të  forta  fillimisht  nevojiten për të nxitur ripёrdorimin (reuse). as gjёra qё na mbesin nga  prodhimi  i  mallrave  tё  ndryshme.  Eliminimi i mbeturinave urbane përbën një hallkë jetike në konceptin fillim‐përfundim të  menaxhimit të mbeturinave urbane. “Sami Frashëri”.  ushqim  të  shëndetshëm.  Riciklo  për  të  kursyer  energji.sc.    Riciklimi  i  mbetjeve  është  një  mundësi  ekologjike  dhe  fitimprurëse  në  menaxhimin  e  mbetjeve ndaj mundësive të tjera.  material. Rr. e cila quhet ndryshe edhe “hierarkia e mbetjeve”.  në  vendin  tonë  ende  nuk po kryhet ndonjë lloj ndarje apo trajtimi. oborri i shkollës.Tel: 04 222 53 74 4 .  M.  në  mënyrë  primitive.. ricikluar mbetje urbane nuk është zgjidhja e plotë. përtej qytetit  etj. zvogëlimin (reduction) dhe riciklimin (recycle)  dhe përpunimin e mbetjeve.    Mbeturinat nuk janё vetёm gjёra tё cilat ne nuk na nevojiten mё.!  Sistemimi  i  Mbetjeve  Bashkiake  është  kryer  dhe  vazhdon  të  kryhet. Edukimi  i qytetarëve për të reduktuar. si landfill (vendgroposje) ose incenerim (djegie).

  si  objektiv  kryesor.  si  edhe  përcaktimin e masave për eliminimin e defekteve.  që  synon  një  mjedis  sa  më  të  pastër  e  me  ndikim  sa  më  minimal  të  mbetjeve  në  mjedisin përreth dhe në shëndetin e njeriut.      Së pari.  Riperdorimit  dhe  Riciklimit  (3R)  të  mbetjeve  urbane  për  funksionimin  e  tyre.Tel: 04 222 53 74 5 .     Falenderime  Falenderojmë  Ministrinë  e  Arsimit  dhe  Shkences.  si  dhe  rekomandime  për  pregatitjen  e  disa  “amendamenteve”.  Nevojat  e  blerësve  të  fortë  do  të  ndihmojnë  vendosjen  e  llojeve  dhe  të  paisjeve për procesin. Godina.  një  program i bashkuar riciklimi duhet të zhvillohet në një stil të bashkërenduar. duke u bazuar në  një analizë të vëllimit të materialeve të riciklueshëm të komunitetit. Palanifikimi i një sistemi reduktimi. Pamje nga djegia në vendhedhjen e mbetjeve urbane të Durrësit   Hyrje    Administrimi i Integruar i Mbetjeve Urbane është një proçes tërësor me shumë hallka dhe  opsione. sygjerimin e përmirësimin e teknologjisë  në  përdorim  të  materialeve  si  lëndë  e  parë.  çmimi  i  procesit  dhe  hapësira  e  grumbullimit.  programi  duhet  të  jetë  i  planifikuar  në  përputhje  me  leverdinë  dhe  mbështetjen  e  publikut.  familjet  dhe  bizneset)  duhet  të  mbështeten  në  pjesëmarrje  duke  ndarë  një  përqindje  të  lartë  të  riciklimit  të  materialeve  te  papërmbajtur.  Që  të  sigurojë  sukses. Rr.  me  mbështetjen  financiare  për  kryerjen  dhe  botimin  e  këtij  libri.Reduktimi. Riciklimi (3R) – Metoda Ekologjike të Trajtimit te Mbetjeve Urbane Foto – 1. Riperdorimi.  që  ndihmojnë  direkt  në  këto  procese. me një kritikë të shtrirë tek  publiku  dhe  një  pjesëmarrje  të  dobët.  Të  marrësh  një  vendim  rreth  një  elementi të programit të riciklimit pa marrë parasysh efektin e vendimit ndaj elementëve të  tjerë mund të çojë drejt një programi jo efektiv dhe të shtrenjtë.sc.  Meqënëse  publiku  (qytetarët.  krijim  të  lehtësirave  fiskale.  Vendimet  rreth  koleksionimit.  vendosen  mënyrat  e  koleksinimit. “Sami Frashëri”.  M.  dhe  procesit  të  riciklimit  janë  të  lidhur  me  njëri‐tjetrin.  marketingut. 13. Kati II .  programi  i  riciklimit  duhet  planifikuar.  që  të  plotësojë  kushtet  e  riciklimit  të  bazuara në legjislacion specifik të procesit për zhvillimin dhe funksionimin e programit te  riciklimit. që mund të kthehen në  funksionin  e  riciklimit  dhe  tregtueshmerinë  dhe  ekonominë  mbajtjëse  të  këtyre  materialeve.  procesi.  Qëllimi  i  këtij  libri  është  që  të  njihen  dhe  studjohen  metodat  e  Reduktimit.    Së  dyti. riperdorimi  dhe  riciklimi  efektiv  kërkon  një  arritje  sistemi. Marianthi Guri Shoqata “Menvgroup”.  Kur  bëhen  të  njohura  se  cilët  materiale  do  të  koleksionohen  dhe  në  çfarë  volumi. bashkitë duhet të vendosin se cilët materiale duhet të riciklohen.  Tiranë  për  lehtësirat  që  ka  krijuar  në  fushën  e  bashkëpunimit.  Riciklimi siguron një mundësi për bashkpunimin midis publikut dhe sektorëve  privatë.

Rr.  M. letrës. Riciklimi (3R) – Metoda Ekologjike të Trajtimit te Mbetjeve Urbane Falenderojmë  specialistë  jo  vetëm  të  kësaj  Ministrie.  por  edhe  biznesin  privat  dhe  koleksionistёt e parё. tё angazhuar me riciklimin e plastikës. një problem i madhë sot në Shqiperi.sc. Godina. Marianthi Guri Shoqata “Menvgroup”.Reduktimi. Kati II . Riperdorimi. duke kontribuar për një  kryerje e realizim të riciklimit të mbetjeve. “Sami Frashëri”. 13.Tel: 04 222 53 74 6 .

  Tymi  dhe  erërat  e  këqija përhapen në një largësi me reze deri 5 km (Foto‐6.  si  dhe  mbeturinat  spitalore  grumbullohen  dhe  digjen  në  gjëndje  të  lirë.8). Në Shqipëri ekzistojnë rreth 80 linja të riciklimit të polietilenit PE për  prodhimin  e  plastmasit  të  serrave. Administrimi aktual  Vend‐hedhjet janë pika kryesore të grumbullimit të plehrave. Kati II .  si  dhe  përberje  të  tjera  inorganike dhe organike si dioksina. Riperdorimi.1. Konstatimet  Nga  studimi  i  Vlerësimit  të  Mundësive  të  Riciklimit  të  Mbetjeve  të  realizuar  nga  Shoqata  “Menvgroup” me finacim të Ministrisë së Mjedisit.  Mbetjet  e  ngurta  duke  u  djegur  në  gjendje  të  lirë  ndotin  ajrin  nëpërmjet  prodhimit  të  erërave  mbytëse. ADMINISTRIMI AKTUAL I MBETJEVE URBANE NË SHQIPËRI 1.  Pra.  kushtet  e  cilësisë  së  ajrit  në  vend‐hedhjet  paraqesin  kërcënime  serioze  për  banorët  rreth  këtyre  zonave. Në një mostër ajri të marrë nga  UNEP‐i  janë  gjetur  derivate  të  benzenit.  gazra  të  efektit  serrë  dhe  ferone. sot në Shqipëri dhe pika më  problematike  në  vendin  tonë.  qeseve  plastike  për  ambalazh. furane (UNEP. Nuk kryhet asnjë lloj përpunimi              1.sc.Reduktimi. Riciklimi (3R) – Metoda Ekologjike të Trajtimit te Mbetjeve Urbane I. Godina.  Pjesa  më  e  madhe  e  mbetjeve  urbane.2.Tel: 04 222 53 74 7 .  PVC=shapka  plastike. 2000). Marianthi Guri Shoqata “Menvgroup”. “Sami Frashëri”.  M. është vlerësuar përbërja mercelogjike e  mbetjeve urbane (skema 1) dhe që nga kjo përbërje vetëm 2% e mbetjeve totale tё plastikёs  janë duke u ricikluar. Rr. 13. Nga vend‐hedhjet çlirohet gaz  metan  dhe  grimca  pluhuri  me  përmbajtje  metalesh  të  rëndë.      Foto 2.

  duke  iu  përmbajtur  parimeve  të  menaxhimit  të  integruar  të  mbetjeve  urbane.  mungesat  e  koshave  të  ndarë.4 10 4 Letër Tekstil 14 17. “Sami Frashëri”. për të rritur pjesëmarrjen e komunitetit në  kotributin e proçesit tё riciklimit. Riciklimi (3R) – Metoda Ekologjike të Trajtimit te Mbetjeve Urbane rzervuarve  të  ujit. dhe cilat janё mёnyrat e mbledhjes pёr tё lehtёsuar riciklimin e mbetjeve  nё  tёrёsi.  prejardhjet  e  ndryshme  kulturore.  ndikojnë  dhe  bëjnë  të  pa  realizueshme  zhvillimin  e  Reduktimit.  tubacine. Shkodër.  Përbërja në % e mbetjeve në Shqipëri (viti 2006) M.  vazo  lulesh.Tel: 04 222 53 74 8 . 13. Marianthi Guri Shoqata “Menvgroup”.  Mungesa e informimit të publikut në problemet e menaxhimit tё mbetjeve sipas hierarkisё  ka sjellё pamjaftueshmëri tё njohurisë përreth ku. Riperdorimi.  mёnyrat  e  grumbullimit tё mbetjeve ështё një nga mënyrat. Tiranë.  Fabrikat  e  riciklimit të plastikës ndodhen në Durrës.  uljen  e  sasisё  sё  mbetjeve  dhe  njohjes  së  praktikës më të mirë.8 20.sc.     Përveç  mungesës  së  informacionit  dhe  të  një  tradite. Godina.  Riperdorimit  dhe  Riciklimit.  heqja  jo  e  rregullt  e  plehërave.  arritjen  e  sistemit  të  riciklimit.  thasë  për  fabrikat  e  këpucëve  etj.  e  cila  vjen  dhe  si  pasojë  e  kohës  së  shkurtër  të  bashkëjetesës  së  banorëve.  Riperdorimit. Fier. kur. pse dhe sa mbetje njerëzit prodhojnë  në shtëpitë e tyre.  Këto  metoda  ofrojnë  zgjidhje  mjedisore  të  integruara  me  zgjidhjen  ekonomike. Rr.  18.  Domosdoshmёria  e  dhënies  së  informacionit  për  përfitimet  mjedisore  të  Rreduktimit.  Riciklimit. Kati II .3 11.8 Tjetër Skema 1. Lushnje etj.Reduktimi.9 Plastikë Jo Solide Qelq Metale Inerte 2. Elbasan.

Reduktim (strategji europiane)  2.Tel: 04 222 53 74 9 . Riciklimi (3R) – Metoda Ekologjike të Trajtimit te Mbetjeve Urbane II.sc. METODAT EKOLOGJIKE TË TRAJTIMIT TË MBETJEVE URBANE 2. Riciklim  4. Marianthi Guri Shoqata “Menvgroup”. Kati II . Riperdorim  3. Trajtimi industrial    Në trajtimin ekologjik përfshihen (Skema ‐ 2):  1.Reduktimi. 13. Vendgroposje e Kontrolluar (Landfill)    Që të gjitha së bashku kontrollojnë 85% të trajtimit të MNU në botë. “Sami Frashëri”. sot në botë Sot në botë aplikohen disa metoda për trajtimin e mbetjeve të ngurta urbane të cilat ndahen  në 2 grupe të medha:    A. Metodat ekologjike të trajtimit të M. Kompostim  5. Riperdorimi.U. Në trajtimin industrial  përfshihet:  • Furra termike ‐ incenerator që kontrollon 10‐15% të trajtimit të MNU  • Piroliza  M. Trajtimi ekologjiko‐ekonomik  B.1. Rr. Godina.

  Ndarje. Trajtimi Ekologjik sipas Hierarkis së Mbetjeve  2. kompostim).Reduktimi.  Riciklimin jashtë vendit të grumbullimit.  Riperdorim te mbeturinave. Riciklimi (3R) – Metoda Ekologjike të Trajtimit te Mbetjeve Urbane Lënda e parë Aktivitetet Mbetjet Riciklimi Reduktim Ripërdorim Mbeturinat Kompostimi Groposje Incinerimi Perpunimi i mbeturinave                             Skema 2. Kati II . “Sami Frashëri”. U.Tel: 04 222 53 74 10 . 13. kimik/trajtim fizik. Marianthi Guri Shoqata “Menvgroup”.     Administrimi  i  Integruar  i  Mbetjeve  Urbane  (Skema  5)  është  një  proces  kompleks  e  tërësor  me  shumë  hallka  dhe  opsione. Pozicioni dhe Rëndësia e 3R në hierarkinë e trajtimit të M.sc.  dhe  jo  thjesht  si  proces  vend  depozitimi  të  tyre  në  vend  groposje  të  kontrolluar  inxhinierike  (landfill). Rr. vend depozitime familjare.  Trajtimin primar të mbeturinave (biologjik. Godina.  Verifikimin e sistemit për transportin dhe venddepozitimin e mbeturinave urbane  Karakteristikat e mbeturinave urbane  Vend depozitim përfundimtar (landfill).  M.  Administrimi  dhe  menaxhimi  i  integruar  i  mbetjeve urbane përfshinë:                 Reduktim te mbeturinave që në burim. Riperdorimi.  Mbledhjen dhe transportimin e mbeturinave.2.

Reduktimi.Tel: 04 222 53 74 11 . 13. Rr. Kati II .sc. Marianthi Guri Shoqata “Menvgroup”. “Sami Frashëri”. Riperdorimi. Godina. Riciklimi (3R) – Metoda Ekologjike të Trajtimit te Mbetjeve Urbane Riciklimi i lëndëve të zbërthyeshme Standartet Mjedisore Furnitori Transporti Skemë Zhvillimi Studim Tregu Marketing Informacion Informacioni i Prodhimit Burim Prodhim Riciklim Heqje Magazinim Hedhje Shërbimi i Trajtimit Manaxhimi i Lëndëve Skema 3 Pozicioni i Riciklimit në sistemin e qarkullimit të Mbetjeve M.

   Riciklimi.    Kjo metodë është efektive veçanërisht në zvogëlimin e sasisë së mbeturinave të kopshteve  (parqeve. Riciklimi (3R) – Metoda Ekologjike të Trajtimit te Mbetjeve Urbane III. Godina.  nëse  redukton  nevojën  për  materiale  nga  burime  të  virgjër.Tel: 04 222 53 74 12 . që nënkupton përdorimin e më pak lëndës së parë për një produkt  të caktuar. Strategjitë për reduktimin e materialeve të përdorur duhet të  udhëhiqen  nga  teknologjia. “Sami Frashëri”.  rrjedhimisht  banorët  do  të  zgjedhin  të  menaxhojnë  këto  mbeturina  duke i reduktuar.1. Duke i parë në këtë plan.  Rrugët  kryesore.  Reduktim i mbetjeve do  të  thotë  që  të  mos  lejojmë  lindjen  e  mbeturinave. Reduktimi në burim është mënyra e vetme dhe  më  efektive  për  të  menaxhuar  mbeturinat  pa  kosto. Kati II . Riperdorimi. Marianthi Guri Shoqata “Menvgroup”.  në  të  cilat  konsumi  i  materialeve reduktohet janë:     Dematerializimi.  Një  pikësynim  tjetër  duhet  të  jetë  implementimi  i  proceseve  që  eliminojnë  përdorimin  e  substancave  toksike si p.   Nxjerrja e materialeve të dobishme nga mbeturinat (Komposti i mbetjeve organike).Reduktimi.  lëndinave).   Ripërdorimi i produkteve/materialeve (përdorimi disa herë i qeseve plastike). Rr.sh. TRAJTIMI EKOLOGJIKO-EKONOMIK 3.  M. Zakonet tona të blerjes ndikojne direkt në  lindjen dhe përbërjen e mbeturinave.sc. vendimet tona për të blerë  janë  gjithmone  vendime  pro  ose  kundra  mbrojtjes  së  mjedisit  apo  dhe  evitimit  të  mbeturinave.  Marrja  me Reduktimin e  mbeturinave  nga  njëra  anë  sjell  një  njohuri  mbi  problemet  e  mjedisit dhe nga ana tjeter dhe një ndjenjë përgjegjësie për ambjentin tonë.  Një  sistem  industrial  ekologjik  është  i  suksesshëm. bateri të rikarikueshme). Reduktim i mbetjeve Zvogëlim  në  burim  do  të  thotë  të  pakësosh  sasinë  ose  toksicitetin  e  mbeturinave  të  prodhuara që në burimin prodhues të tyre. 13. në mënyrë që të evitojnë pagesën e taksës për mbledhjen dhe trajtimin e  këtyre mbeturinave. që nënkupton përdorimin e një materiali të bollshëm në natyrë dhe të  sigurt për ambientin në vend të një materiali deficitar dhe/ose toksik.  ndërkohë  që  grumbullimi  dhe  trajtimi  i  malit  të  mbeturinave  është vetëm një nevojë edhe pse e domosdoshme.   Rritja e jetëgjatësisë së produkteve (p.sh metalet e rëndë që nuk janë të biodegradueshëm dhe që janë kërcënim për  ambjentin atje ku shkarkohen.   Zëvendësimi.  ekonomia  dhe  rregulli.  Kjo  paraqet  një  mbrojtje  aktive  të  mjedisit.  Evitimi  i  mbeturinave  është  masa  e  vetme  për  përballimin  e  mbeturinave.  duke  reduktuar  efektet  e  dëmshëm  rrjedhimisht  edhe  toksicitetin  e  mbeturinave.

Reduktimi.  ose  riciklimit  (p. Kursimin e energjisë. Ripërdorimi i poçeve të kosit për të rritur lulet. Marianthi Guri Shoqata “Menvgroup”. Përdorimi ose  për  një  qëllim  origjinal  (  p.sh  një  fletç  druri  (që  përdoret  në  kuzhinë  për  prerjen  e  qepës.sh.sc. Mos flakjen e artikujve. 2. Riciklimi (3R) – Metoda Ekologjike të Trajtimit te Mbetjeve Urbane Reduktimi i mbetjeve do të thotë: 1.  për  përftimin  e  lëndëve  të  dyta  ose  të  energjisë).  5. Zgjedhjen e paketimit të ricikluar. 8.  domates) për  kuti. Riperdorimi.përdorimi  i  tullave  të  një  godine  të  shembur  për  të  ndërtuar  dekoracione ose ndonjë godinë më të vogël.   3. 13. kos).sh.  6.      Ripërdorimi  p. Ripërdorimi qëndronë në  mundësinë  e  perfshirjes  së  materialeve  të  vjetra.  Makineritë  zakonisht  riparohen  shumë  herë  gjatë  jetës  së  tyre.sh.  një  qelq i vjeter  për  një qelq të ri) ose  për  një përdorim të  dytë  me  një  pretendim cilësie më të ngushtë (p.sh. Blejrjen në mënyrë të ndërgjegjëshme për mjedisin       (kursimi i paketimeve). Riperdorimi i mbetjeve   Është  rikthimi  i  mbeturinave  nëpërmjet  qarkullimit  në  lëndë  të  parë  natyrore  (p. “Sami Frashëri”.sh hekurishte për furrnaltat). Reduktimin e qeseve plastike për të hedhur tutje.Tel: 04 222 53 74 13 .  7. Prodhimin e vet produkte ( p. duke e zevendesuar me çantë  pazari shumë përdorëmshe në supermarket. si edhe mbeturina të cilat me një shpenzim të vogël mund të përdoren sërisht. Rr. 3. Godina.  Riperdorimi  fillon  me  grumbullimin  e  veçuar të materialeve të vjetra në shtepi ose në ndërmarje.   Riparimi  mundëson  një  produkt  për  një  jetëgjatësi  më  të  madhe.  M. Zgjedhjen e produkteve me paketim minimal. ujit.   2.     Ripërdorimi = Recycling në një kuptim më të ngushtë (përkufizim)   Grumbullimi i veçuar si dhe pregatitja e mbeturinave për ti përdorur sërisht. Kati II .  4.  Por  në  disa  raste  makineritë  shumë  të  sofistikuara  janë  të  veshtira  për  t’u  riparuar  dhe  këto  kosto  të  larta  dhe  vështirësi riparimi kushtëzojnë hedhjen poshtë të tyre   Riprodhimi  ‐  Industria  e  automobilave  është  shembulli  më  konkret. kimikatet.  nëpërmjet  kompostimit).  ku  pjesë  të  përdorura të një makinerie përdoren për të riprodhuar pjesë të një makinerie tjetër.

Tel: 04 222 53 74 14 .sc. Marianthi Guri Shoqata “Menvgroup”.  Riciklimi  është  proçes  i  ripërpunimit  të  Mbetjeve  në një  prodhim të  ri.  Parandalimi  i  mbeturinave  është  një  element  kyç  dhe  realizohet  duke  nxitur  riciklimin  e  mbetjeve.   njësi shitje e shërbimi ambulant!  M. Të pëgjitheshme RICIKLIMI   Riciklimi është një seri aktivitetesh.   Riciklimi kontribuonë në togun e madh të mbetjeve.       4. Rr. “Sami Frashëri”.   Kursen harxhimin e energjinë me 2/3. si dhe zhvillimi i  teknologjive  të  trajtimit  të  mbetjeve  ka  si  rezultat  pakësimin  e  volumit  të  mbeturinave  urbane  për  të  ricikluar  100%.2.  me  ndihmën e së cilës materialet e vjetra dhe mbetjet përgatiten në mënyrë që ato të mund të  përdoren në një prodhim të ri (material‐recycling) ose në aparate të përshtatshme djegëse  për  përftimin  e  energjisë  nëpërmjet  djegies  (energji‐recycling). duke i ndarë që në shtëpi (Skema ‐ 4).   E bën botën një vënd të këndshëm për të jetuar. Kati II . Theksi i tanishëm mbi parandalimin e ndotjes.  Riciklimi  nënkupton  atë  proçedurë.   ∙  ∙  ∙  ∙  ∙  Kursen taksat.   Zvogëlon ndotjen. 13.    4.. Përfitimet nga Riciklimi në përgjithësi ‐  Zvogëlon nevojën për hapësira të landfilli‐it.Reduktimi.   Mbron burimet tona të pamjaftueshme. duke kursyer energji. Riperdorimi. Godina.1.     Riciklimi  është  një  pjesë  shumë  e  rëndësishme  e  qëndrueshmërisë  së  hierarkisë  së  menaxhimit të mbetjeve.    ndarjen.. me  dhe  pa  ndryshuar  strukturën  kimike  të  materialit. Riciklimi (3R) – Metoda Ekologjike të Trajtimit te Mbetjeve Urbane IV. që përfshijnë:    grumbullimin.   dhe  procesin  e  kthimit  për  përdorim  të  mbetjeve  si  lëndë  e  parë  në  procesin  e  prodhimit të produkteve te dobishme.

Riperdorimi. Godina. Riciklimi (3R) – Metoda Ekologjike të Trajtimit te Mbetjeve Urbane Skema 4.Reduktimi.  Ndarja  e mbetjeve ne shtepi   M. Marianthi Guri Shoqata “Menvgroup”. “Sami Frashëri”. Rr.Tel: 04 222 53 74 15 .sc. 13. Kati II .

Tel: 04 222 53 74 16 . Godina. Kati II . 13. Riciklimi (3R) – Metoda Ekologjike të Trajtimit te Mbetjeve Urbane Skema 5 M. “Sami Frashëri”. Rr. Riperdorimi.sc.Reduktimi. Marianthi Guri Shoqata “Menvgroup”.

   3.  kryesisht  metale.Tel: 04 222 53 74 17 . Faktorët që komplikojnë riciklimin e letrës  janë ngjitësat. bojrat. Godina.  Druri  është  një  shembull  tipik.sh  llumrat  e  ujërave  të  ndotur urbanë të përdorur si pleh organik.  rezervat  botërore  të  të  cilëve  janë  të  ulëta. Kategoria e dytë e materialeve të riciklueshme konsiston në elementë që nuk janë me  pakicë  por  të  përdorur  në  forma  të  ndryshme  pengojnë  riciklimin.  sapunët  konsumohen  për  qëllime  pastrimi. LLOJET E MATERIALEVE TË RICIKLUESHËM 5.  Kromi.sc. duke u klasifikuar dhe grupuar në katër kategori:    1. Riciklimi (3R) – Metoda Ekologjike të Trajtimit te Mbetjeve Urbane     V.  Kategoria  e  tretë  e  materialeve  të  riciklueshm  konsiston  në  ata  elementë. Shembulli më i mirë i kësaj klase është letra. Fibrat  e  letrës  mund  të  riciklohen  mbi  pesë  herë  dhe  janë  të  një  natyre  të  tillë  që  lehtëson  riciklimin.  Duke  dhënë  maksimiumin  e  mundësive për riciklimin veçanërisht përmes mekanizmave me çmime të lartë duket se  burimet  natyrorë  të  këtyre  metaleve  nuk  do  të  shterojnë  në  sajë  të  riciklimit  në  një  të  ardhme të afërt.  Material  të  kësaj  kategorie  të  riciklueshme  shkarkohen  në  natyrë  dhe  riciklohen  përmes  proceseve  natyrorë  ose  me  investime  fare  të  vogla  si  janë  p. Kategoria e katërt e materialeve për t’u marrë në konsideratë në riciklim konsiston në  pjesë  dhe  aparate  kështu  p. yndyrërat dhe papastërti të tjera si edhe tendenca që kanë  fibrat e letrës së ricikluar për t’u bërë më të shtrira. Marianthi Guri Shoqata “Menvgroup”.1.  shkarkohen  në  tubat  e  shkarkimit  dhe  precipiton  si  kripë  e  patretshme  e  kalciumit  dhe  përfundimisht  biodegradon.  4.sh  pjesë  makinerish  të  diskutuara  më  sipër  (kategoria  e  M. kapëset. 13. më pak të forta dhe më të thata sesa  fibrat e sapoprodhuara nga drurët. Kati II . Të pëgjitheshme Lista  potenciale  e  materialeve  riciklues  vazhdon  të  rritet. “Sami Frashëri”. Më  tepër se 1/3 e produktit botëror të letrës është me origjinë nga riciklimi  dhe ky fraksion do të rritet mbi 50% në dekadat e ardhshme.  Kategoria  e  parë  konsiston  në  elementë  që  ndodhen  me  shumicë  dhe  në  sasi  të  pakufizuar  në  produktet  e  konsumit. Rr.  meqënëse  zhvillimi  teknologjik  bën që më shumë materiale të riciklohen. Shkaku kryesor i riciklimit  të  letrës  nuk  është nevoja  për  dru për  të prodhuar  letër të  virgjër por  nevojat  në rritje  për venddepozitimin e mbeturinave të letrës.  Ushqimet  janë  një  shembull  i  këtij  produkti.    2.  platini  dhe  gjithë  grupi  i  metaleve  të  çmuar  janë  shembuj  të  këtyre  elementëve. Riperdorimi.Reduktimi.  Të  paktën  ato  pjesë  drurësh  që  janë  përdorur  në  godina  që  më  pas  shëmben mund dhe duhen ricikluar.

sh  ndarja  e  metaleve  të  rëndë  nga solucionet ose baltrat përftohet një sasi e konsiderueshme metali duke lënë ujë jo toksik  ose materiale të tjerë për depozitim të sigurt ose për ripërdorim. tani në treg zënë një vend të rëndësishëm. Marianthi Guri Shoqata “Menvgroup”.  qelq.  pigmenteve  përbërës  dhe  faktorëve  të  tjerë. Riciklimi i plastikave   Që pas Luftës së II Botërore plastikat janë bërë një problem i madh në mbeturinat urbane. Godina. Ndër materialet më pak të riciklueshëm janë polimerët e përzier apo përbërësit  të  cilët  nuk  mund  të  ndahen. Kati II .  si  letra.  M.  vetëm  pesë  vitet  e  fundit  të  dhjetëvjecarit  të  kaluar.  plastika. shumë plastika janë dendësuar.q.    Materialet  variojne  nga  vecoritë  e  tyre  për  riciklim.  duke i bërë deng ose duke i copëtuar dhe më vonë iu shiten konvertuesve. Rr.  copa  metalesh  dhe  goma  të  shpërdoruara. që përdoren për t`i lidhur bashkë në fibra karboni kompozitë. duke i petëzuar.  Përderisa  ato  mund  të  nxehen.sc. që përfshihen në materiale të papërzierë për riciklimin.  papastërtive. Termoplastikat  janë  ato  të  cilat  bëhen  fluide  kur  ngrohen  dhe  ngurtësohen  kur  ftohen. Në shumë raste këto pjesë riparohen dhe ripërdoren edhe n. Megjithatë.Tel: 04 222 53 74 18 .2.  të  shkrihen  dhe  të  riformohen  shumë  herë.  kështu  metalet  shkrihen  dhe  ripërdoren  në  komponentë  të  tjerë  të  dobishëm.    Një  aspekt  i  rëndësishëm  i  industrisë  ekologjike  të  aplikuar  për  riciklimin  e  materialeve  konsiston në proceset e ndarjes.s kjo nuk është  e mundur depozita për këto produkte. Riciklimi (3R) – Metoda Ekologjike të Trajtimit te Mbetjeve Urbane metaleve). Plastikat ndahen  në dy klasa fakt ky që ndikon shumë në riciklimin e tyre. “Sami Frashëri”. 13.  Megjithatë. Riperdorimi.  riciklimi  i  plastikave  në  mbetjet  e  ngurta  urbane  është  një  synim  që  duket  premtues. Llojet e materialeve të riciklueshme a.    1.  post‐ konsumet  plastikë  të  polietilenit  me  densitet  të  lartë  (HDPE)  dhe  teraftelati  polietileni  (PET)  janë  konsideruar  si  të  riciklueshëm  (Foto  ‐  3). Një shembull i kësaj ndarjeje është karboni grafit. që ndahet  prej epoxirezinave.  Më  të  riciklueshmit  janë  mbeturinat  metalike  në  një  formë  relativisht  të  pastër.  Në  sajë  të  varietetit  të  përbërjes. shërbejnë si pikë furnizimi për riciklimin.Reduktimi. në  fund të ciklit të një produkti. Industria  kimike  sjell  shumë  shembuj  ku  ndarja  është  e  nevojshme  p.  5.  Tregu  për  plastikat  është  më  pak  i  zhvilluari  ndërmjet  tregjeve  të  riciklimit  për  shkak  të  aftësive të vona të riciklimit.  Pjesa më e madhe e plastikave nuk biodegradojnë mirë ose aspak dhe kontributi i tyre ne  mbeturinat  solide  është  i  madh  në  fushat  e  grumbullimit  të  plehrave  edhe  pas  biodegradimit  të  mbeturinave  të  tjera.  Këto  dy  prodhime.  Teknologjia  e  riciklimit  të  plastikave  të  pas‐ konsumit është zhvilluar më shpejt sesa teknologjia e riciklimit të materialeve të tjerë këtë  gjysmë  shekull.  sidomos  plastikat  HDPE të shisheve të qumështit dhe PET i pastër.  Kimia  e  disa  prej  polimerëve  është  e  tillë  që  një  herë  e  formuar nga monomerët nuk mund të shpërbëhet dhe të riformohet në një formë tjetër të  dobishme.

Godina. Plastikat termorezistente  janë  plastikat. 13.  Megjithëse  plastikat  termorezistente  nuk  mund  të  riciklohen  ato  mund  të  digjen  për  të  përftuar  nxehtësi  prej  tyre.  Një  klasë  e  rëndësishme  e  plastikave  termorezistente  janë  epoxi  rezinat  që  karakterizohen  nga  një  atom  oksigjeni  i  vendosur  midis  dy  atomeve  karbon  fqinjë  (1.Reduktimi. Riciklimi (3R) – Metoda Ekologjike të Trajtimit te Mbetjeve Urbane termoplastikat  janë  shumë  të  riciklueshme. produkte shtëpiakë dhe materiale të tjerë rezistentë.  disa  lloj  poliesterësh  dhe  silikonet.  Ndotësit  e  plastikës  duhen marrë në konsideratë p.Tel: 04 222 53 74 19 . Marianthi Guri Shoqata “Menvgroup”. kur plastika nxehet për riciklim.  Materiale  të  tjerë  plastikë  termorezistentë  përfshijnë  polimerët  fenolikë  me  lidhje  të  kryqëzuar. Për fat të mirë nga pikëpamja e riciklimit termoplastikat përbëjnë sasinë  më të madhe të plastikave të përdorura.  Këto  lidhje  formojnë  cepat  e  plastikave  të  cilat  nuk  zbuten  kur  ngrohen. “Sami Frashëri”.    2. Riperdorimi.2‐epoxide  ose  oxirane).  Polivinilkloridet  (PVC).  Materiale  të  këtij  lloji  mund  të  dobësojnë  vetitë  ricikluese  të  materialit ose të kthehet në gas.       M. Rr.sc.sh boja e përdorur për të ngjyrosur objektet plastikë  është  një  ndotës  tipik. Kati II .  ngjitësat  e  ndryshëm  veshjet  e  llojeve  të  ndryshme  mund  të  sillen  si  ndotësa.    Polietilenet.     Ambalazhet  plastikë  kryesisht  prodhohen  prej  termoplastike  dhe  potencialisht  janë  të  riciklueshëm. polistirenet dhe tereftalatet.  të  cilat formohen  nga  lidhjet midis njësive  polimerike  kur  ato  ngrohen.  Termoplastikat  e  riciklueshme  përfshijnë:    Polialkenet  (polietilenet  dhe  polipropilenet  me  dendësi  të  ulët  dhe  të  lartë).  Epoxidet janë përdorur gjerësisht në materiale të përzier të kombinuar me fibra qelqi  ose  grafiti.  që  përdoren  në  sasi  të  mëdha  për  të  prodhuar  tuba  plastikë.

   c. Godina. Si letër e përmirësuar (rigjeneruar) janë klasifikuar:      letra e gazetave.sc. Riperdorimi.    dhe zëvendësuesi i brumit (zakonisht karton i trashë) (Foto 4).  si  letër  gazete.  ashkël  kartoni.    M. kartoni i valëzuar (i rrudhur). si dhe izolues apo mbrojtës celulozoikë. Riciklimi (3R) – Metoda Ekologjike të Trajtimit te Mbetjeve Urbane                 Foto 3.Tel: 04 222 53 74 20 .  karton  me  rrudhje  mesatare. Goma  dhe lëkura sintetike është një hidrokarbon polimer që mund të përmbajë edhe materiale të  tjerë  si  karboni  i  zi  mbushës. brumin e letrës që  prodhohet më vonë.  Polimerët  sintetikë  që  prodhohen  tashmë  prodhojnë sasi të mëdha lëkure dhe gomash të depozituara në vende të ndryshme.    hedhurina ose mbetjet e postimit. “Sami Frashëri”. Rr.  Fabrikat.Reduktimi. e  përdorin  materialin  si  lëndë  të  parë  për  të  prodhuar  letrën  e  ricikluar  dhe  produktet  e  letrës.    niveli i lartë i çngjyrosjes (letra e bardhe e zyrave). 13.     Fabrikuesit (bluarësit) e letrës. Mbledhja e ndarë e plastikës për Riciklim   b. si dhe kartonat e kutive). pjesa më e madhe e përdoruesve të letrës së përmirësuar.  Një  komplikim  madhor  në  djegien  dhe  riciklimin  e  lëkurërave  dhe  gomave  është  edhe  prezenca e unazave të hekurta në shumë goma radiale. Marianthi Guri Shoqata “Menvgroup”.Lëkurërat Një  material  i  riciklueshem  është  edhe  lëkura.Letra Letrat  e  përmirësura (rigjeneruara)  dhe  letrat  e  prodhuara  blihen  dhe  shiten  ndërmjet  një  rrjeti  të  përpunuesve  lokalë  dhe  komisionerëve  dhe  i  vënë  këto  materiale  në  shitje  dhe  i  eksportojnë  te  fabrikat  e  letrës.  gjithashtu  blejnë  materiale  drejtëpërdrejtë  nga  koleksionuesit.  Disa  lloje  lëkurash  mund  të  groposen  /  të  riciklohen. hidro‐produkte.  letra  të  holla. Hekuri i pranishëm dëmton pajisjet  grirëse dhe mekanizmat transportues si në proceset e riciklimit ashtu edhe të djegies.  Letra  e  copëtuar mund të përdoret për të bërë shtresa kafshësh.    letrat e përziera (duke përfshirë gazetat. Kati II .

Tel: 04 222 53 74 21 .  Tregjet  e  qelqit  të  përmirësuar  janë  përqendruar dhe këmbëngulin për qelqin ngjyrë kafe dhe ambalazhe të qartë (Foto ‐ 5). Rr. Marianthi Guri Shoqata “Menvgroup”.Metalet M. Kati II .  xhamat  e  dritareve. Riperdorimi.Qe lqi Tregjet  e  qelqit  të  ricikluar  mundësojnë  një  ndotje  të  vogël.  Organizuesit  e  programit  të  riciklimit duhet të kenë si qëllim cilësinë e lartë të qelqit të ricikluar.sc. 13.  shkrirjen  e  rërës  dhe  nga  pasindustria. Riciklimi (3R) – Metoda Ekologjike të Trajtimit te Mbetjeve Urbane Foto 4.Reduktimi. Tregjet alternativë të  qelqit  përfshijnë  qelqo‐asfaltin. Godina. “Sami Frashëri”. Amballazh qelqi për riciklim  e.            Foto 5.  artin  e  qelqit.  si  dhe  veshje  (mbrojtje)  qelqore. Mbledhja e Letres për Riciklim   d.

Godina. “Sami Frashëri”. Në disa raste trajtuesit e shkrijnë hekurin në kallëpe  apo lingota para se ta shesin në tregun përfundimtar.  Në  të  kaluarën  pjesa  më  e  madhe  e  gomave  ritrajtohej. bërjes deng dhe copëtimit. Mbetjet e  hekurit përfshijnë  ato të autove.  Nëpërmjet  një  rrjeti  trajtimi  dhe  copëtimi  të  vendosur  mirë.sc.  Metalet. Marianthi Guri Shoqata “Menvgroup”. Ndërmarrjet e rigjenerimit të energjisë.Reduktimi.  të  hekurit  dhe  jo  të  hekurit  mund  të  përgatiten  për  shitje  në  tregje  duke  kombinuar  proceset  me  anë  të  petëzimit. Grumbullimi i Metaleve për Riciklim   f. Riciklimi (3R) – Metoda Ekologjike të Trajtimit te Mbetjeve Urbane Metalet  e  hekurit  ose  jo  të  hekurit  mund  të  përgatiten  për  shitje  nëpërmjet  disa  kombinimeve  të  trajtimeve  duke  i  petëzuar.  metalet  e  ricikluara  janë  përdorur  për  përdorime shtëpiakë  dhe janë  eksportuar gjatë shekullit  të  fundit.  fabrikat e letrës dhe celulozës. Kati II .  sot po ritrajtohen sa më  pak  goma.  plumbin.  Mbetjet  jo  të  hekurit  përfshjinë  aluminin. pjesë  urash. Foto 5. Riperdorimi. si dhe furrat e çimentos janë përdoruesit më të zakonshëm të  këtyre mbeturinave të gomave të autove.  bakrin.Tel: 04 222 53 74 22 . pajisje dhe aparatura të ndryshme. pajisjet shtëpiake.  por  me  dukurinë e brezit të çelikut rrezatues dhe goma të reja  më të lira. 13.  Siç  e  tregon  dhe  fig  e  mëposhtëme  (Foto  6).  dhe  metalet  e  çmuar.    M.  duke  i  bërë  deng  dhe  duke  i  copëtuar.  kanaçet.  përdorimi  i  gomave  të  copëtuara  apo pjesë të tyre si burim i karburanteve po rritet. Rr. Gomat e autove Gomat e autove përfaqësojnë një sfidë të re kundrejt mbetjeve të ngurta dhe menaxhimit të  programeve  të  riciklimit.  si  dhe  produkte  të  tjerë  të  hekurit  dhe  çelikut.

Reduktimi. 13. Riciklimi (3R) – Metoda Ekologjike të Trajtimit te Mbetjeve Urbane Foto 6. Riciklimi i Gomave të automjeteve    M. Marianthi Guri Shoqata “Menvgroup”. Rr. Kati II .Tel: 04 222 53 74 23 . Riperdorimi. “Sami Frashëri”.sc. Godina.

Reduktimi, Riperdorimi, Riciklimi (3R) – Metoda Ekologjike të Trajtimit te Mbetjeve Urbane

 
 

VI. ZHVILLIMI I NJË PROGRAMI RICIKLIMI
      6.1. Të përgjithshme
  Për  një  ekosistem  industrial  të  plotë  dhe  të  vërtetë  duhet  të  realizohet  riciklimi  100%  i  materialeve.  Në  princip  arrihet  një  furnizim  i  pandërprerë  me  energji  dhe  elementë  të  nevojshëm.  Të  planifikosh  një  sistem  riciklimi  efektiv  do  të  thotë  të  realizosh  një  sistem  kompleks e të arrirë. Vendimet rreth koleksionimit, tregtimit dhe procesit të riciklimit janë  të  lidhur  me  njëri‐tjetrin.  Meqenëse  publiku  (qytetarët,  familjet  dhe  bizneset)  duhet  të  mbështeten  në  pjesëmarrje,  duke  ndarë  një  përqindje  të  lartë  të  riciklimit  të  materialeve,  biznesi duhet të jetë i planifikuar në përputhje me leverdinë dhe mbështetjen e publikut.     Arritja e sistemit  Një  proces  riciklimi  i  planifikuar  mirë  duhet  të  shmangë  efektet  negative  përreth.  Megjithatë, çdo material hyrës në proces, përdorimi i tokës dhe çështjet e qëndrimit duhet  të merren në konsideratë dhe duhet të zgjidhet çdo konflikt. Një përpjekje e  rëndësishme  duhet  bërë  edhe  në  funksionimin  e  pajisjeve  dhe  krijimin  e  kushteve  për  të  mos  lejuar  zhvillimin  e  zhurmave.  Së  fundi,  programi  i  riciklimit  duhet  planifikuar  që  të  plotësojë  kushtet e legjislacionit të shtetit mbi riciklimin.  
 

Planifikimi i programit  Të planifikosh një program efektiv riciklimi duhet një analizë e kujdesshme e variacioneve  të  mundësive  teknike,  që  përkojnë  me  qëllimet  specifikë  të  Bashkisë.  Çdo  bashki  ka  një  veçanti,  disa  mund  të  na  japin  ide‐ra,  por  çdo  bashki  duhet  të  zhvillojë  programin  e  vet.  Vendim‐marrja e bashkisë duhet të ndjekë një proces koordinativ, si dhe të ketë parasysh  12 hapat kryesorë për një plan programi riciklimi. (shih tabelën 1) 
 

1. Identifikimi i qëllimeve                                        7.  Adresat legale dhe çështjet e uljes                                                                                              2. Karakteristika e sasisë ricikluese,                        8. Zhvillimi i një arritje të nisur.                                                                      përbërja dhe mundësia e hyrjes.    3. Vlerësimi dhe prodhimi i mbështetjes politike. 9.  Mjetet edukativë dhe program publiciteti                                                                                                     4. Vlerësimi i tregjeve dhe zhvillimi i                        10. Fillimi i funksionit të programit                                                          strategjive të tregëtimit për riciklimin.    5 .Vlerësimi dhe zgjedhja e teknologjisë                  11. Kontrollimi i programeve dhe vazhdimi i                                           ne vazhim,                                                                           publicitetit dhe i edukimit.                                                                    M.sc. Marianthi Guri Shoqata “Menvgroup”, Rr. “Sami Frashëri”, Godina. 13, Kati II - Tel: 04 222 53 74

24

Reduktimi, Riperdorimi, Riciklimi (3R) – Metoda Ekologjike të Trajtimit te Mbetjeve Urbane
                                                                                              6. Zhvillimi i buxhetit dhe organizimi                         12. Inspektimi dhe përshtatja e programit                                            

                  Tabela 1.  Pjesët e planit të programit të riciklimit 

6.2. Karakteristikat e Riciklimit
  Problemet e lidhura me mbetjet urbane  Kur mbetjet janë grumbulluar të ndara që në burim, në vend grumbullimet e mëdha mund  të  lindin  shumë probleme. Mbetjet  urbane  zakonisht  përbëhen  nga një përqindje  e lartë  e  pjesës  së  riciklueshme  dhe  e  lëndës  organike  (bio‐mbetjet).  Këto  të  fundit  i  nënshtrohen  kompostimit. Teprica e mbetjeve është sasia më e madhe e mbetjeve të ngurta të mbetura  pas riciklimit. Mbetjet urbane përmbajnë më shumë se 50% materiale të riciklueshme dhe  bio‐mbetje. Sasitë e mbetjeve organike të veçuara dhe të grumbulluara, në vënde, ku këto  programe aplikohen, janë shpesh shumë të ulta. Për më tepër, që këto mbetje organike janë  të përziera me qeset plastike, të cilat vetë banorët për lehtësi i përdorin për të paketuar dhe  hedhur këto mbetje organike.     Zonat  e  vendgrumbullimit  të  plehrave  zakonisht  janë  të  zaptuara  nga  sende  të  rënda  ose  qeska, të cilat janë të vendosura jashtë vendgrumbullimit të plehrave, megjithëse mund të  ketë  ende  vend  brenda  kontenierit.  Dihet  që  banorët  e  kanë  më  të  lehtë  që  t`i  hedhin  mbetjet në kontenierë lehtësisht të përdorshëm, afër hyrjeve, ose thjesht i hedhin ato nëpër  zonë.  Kontenierët  e  mëdhenj  për  mbetjet  urbane  supozohet  të  jenë  një  nxitje  për  banorët  për të mos i ndarë mbetjet e tyre dhe gjithashtu për t`i bllokuar ato me sendet e rënda.     Rastet  e  studimit  në  vendet  e  zhvilluara  kanë  treguar  se  sasia  e  mbetjeve  residuale  për  frymë, si edhe sasia e mbetjeve të riciklueshme dhe mbetjeve organike në mbetjet urbane,  pësonin  një  rritje  disproporcionale  me  rritjen  e  volumit  për  frymë  në  kontenierët  për  mbetjet urbane. Ky rezultat konfirmon hipotezën se kontenierët e mëdhenj inkurajojnë mos  ndarjen e mbetjeve në burim.    Arsyet specifike të riciklimit  Banesat  me  shumë  familje  janë  tepër  heterogjene,  duke  ndryshuar  që  nga  numri  i  kateve  dhe apartamenteve. Ato mund të ketë banorë, të cilët janë pronarë ose qiramarrës. Po ashtu  varion  vendi  i  banesës,  e  cila  mund  të  jetë  në  qendër  ose  në  periferi,  si  edhe  numri  i  banorëve.  Këto  janë  të  lidhura  ngushtë  me  çështjen  e  menaxhimit  të  mbetjeve.  Ekzistojnë  një  sërë  karakteristikash  për  sa  i  përket  banesave  me  shumë  familje  (pallatet),  të  cilat  supozohet se influencojnë tek zakonet e sjelljes së banorëve në lidhje me mbetjet, zakone të  cilat, vitet e fundit janë për keqësuar edhe më tepër. Sistem tradicional i tarifimit, bazuar në  disa karakteristika sociale dhe strukturore në shumë zona urbane, pothuajse nuk vilet.   

M.sc. Marianthi Guri Shoqata “Menvgroup”, Rr. “Sami Frashëri”, Godina. 13, Kati II - Tel: 04 222 53 74

25

Reduktimi, Riperdorimi, Riciklimi (3R) – Metoda Ekologjike të Trajtimit te Mbetjeve Urbane

6.3. Vlerësimi i Tregjeve dhe Zhvillimi i Strategjive të Tregëtimit të Riciklimeve
  Struktura e tregjeve  Suksesi  final  i  riciklimit  varet  nga  tregjet  fiks  dhe  të  sigurt  për  ricikluesit.  Tregjet  lidhin  blerësit  dhe  shitësit  për  një  të  mirë  të  veçantë.    Struktura  e  tregjeve  (Skema  ‐  6)  përbëhet  nga: 
 

 Mbledhësit/Transportuesit:  janë  kompanitë  që  grumbullojnë  materialet  ose  janë  transportues;      Përpunuesit:  pranojnë  ose  modifikojnë  materialet  e  riciklueshëm  nga  burimet  e  banimeve ose të bizneseve, duke i thërrmuar ose duke i kokërrzuar;      Komisionerët: blejnë dhe shesin materiale të riciklueshme;      Këmbyesit: janë kompanitë që marrin materialet e ricikueshëm të papërpunuar dhe i  shndërrojnë ata në materiale të përdorshëm për një prodhues;      Tregjet Fund‐Përdorues: janë sektorë ekzistues publikë ose privatë që blejnë materiale  të përmirësuar nga një numër burimesh të ndryshëm dhe i përdorin ata materiale si  mbështetje të vlefshme për prodhimin e produkteve të rinj.      Kompanitë Transportuese: zhvillojnë lidhje të forta biznesi me industri të ndryshme  të tregut të materialeve riciklues.  
   

M.sc. Marianthi Guri Shoqata “Menvgroup”, Rr. “Sami Frashëri”, Godina. 13, Kati II - Tel: 04 222 53 74

26

  kontenierët  për  mbetjet  urbane  të  jenë  tepër  larg.sc. duke bërë që të akumulohen sasi të konsiderueshme.  Veçanërisht.  Gjithashtu  supozohet  se  lehtësirat  e  magazinimit.  bëjnë  që  sendet  e  rënda  e  të  mirëmbajtura.Reduktimi.Tel: 04 222 53 74 27 .  që  mungojnë  në  banesat  kolektive.  siç  janë  qilarët  ose  papafingot.  e  cila  vjen  dhe  si  pasojë  e  kohës  së  shkurtër  të  bashkëjetesës  së  banorëve  në  të  njëjtën  ndërtesë  dhe  prejardhjet e ndryshme kulturore.  Ato  janë  zakonisht të okupuara nga banorë të ardhur nga rrethet apo zonat rurale.  sidomos  në  zonat  me  popullsi  të  dendur  dhe  aspektet  ekonomike  bëjnë  që  shumë  shpesh. heqja jo e  rregullt e plehrave.  Përveç  mungesës  së  informacionit  dhe  të  një  tradite. Disa prej këtyre ndërtesave janë të larta. Riciklimi (3R) – Metoda Ekologjike të Trajtimit te Mbetjeve Urbane Struktura e tregjeve tё riciklimit Koleksionistët Kompanitë Transportuese Komisionerët: Tregjet Fund Përdorues Përpunuesit Këmbyesit: Skema 6       6. Riperdorimi.  ndërtesat  e  populluara  vitet  e  fundit  shkaktojnë  një  numër  vështirësish. “Sami Frashëri”. të hidhen më shpejt  sesa në familjet që jetojnë në shtëpi private. apo nga banorë  të  përkohshëm.    Aspekti social  Një  densitet  i  madh  i  popullsisë. 13.  ndikojnë gjithashtu edhe mungesat në kosha. Tiparet strukturale   Hapësirat  e  kufizuara.  por  që  nuk  duhen  për  një  kohë të gjatë apo të dala mode (siç janë mobiliet apo pajisjet elektrike). Kati II .4. Rr. Godina.   M.  rritje  e  anonimatit  dhe  si  pasojë  e  kësaj  një  mungesë  e  ndjenjës  individuale  të  përgjegjësisë  janë  karakteristikat  më  të  përmendura  në  mënyrë  të  shpeshtë  në  banesat  kolektive  (pallatet)  dhe  që  kanë  një  sjellje  të  varfër  në  lidhje  me  mbetjet. me një popullsi të dendur dhe me një  numër  të  vazhdueshëm  qiramarrësish  ose  banorësh  të  rinj  që  blejnë  banesat. Marianthi Guri Shoqata “Menvgroup”.

  Vendosja  e  disa  tarifave  bazë  mendohet  se  ndihmon  në  parandalimin  e  hedhjes  së  mbeturinave  nëpër  ambient  përveç  ndotjes  së  materialeve  të  riciklueshme. që ata paguajnë aktualisht.    Sistemi modern i tarifimit   Lidhja  e  skemës  së  tarifimit  me  peshën  ose  volumin  është  menduar  se  siguron  një  nxitje  (shtytje)  ekonomike.  Programet  e  riciklimit  gjithmonë  përfshijnë  një  kombinim  të  çështjeve  të  ndryshme  ‘Të  bindësh njerëzit për kontributin e tyre individual”. Pas  kësaj  janë  sistemet  që  mund  t`u  ngjiten  kontenierëve  tradicionalë.  Në  shumë  raste. Qëkur  ata  janë  ngarkuar  me  këtë  tarifë. banorët nuk do jenë të ngarkuar nga një tarifë fikse. Riperdorimi. duke marrë parasysh dhe rastet e shumta. 13.  për  kontributin  individual  të  tyre  nga  njëra  anë  dhe  të  sigurojnë  përshtatshmëri  riciklimi  nga  ana  tjetër. Ajo në përgjithësi merret fikse  dhe duke u vjelë me anë të faturave të tjera. si ato të gjëndjes civile apo faturës së energjisë  elektrike.     Tarifa  gjithashtu  mund  të  përllogaritet  si  një  kosto  variabël  në  lidhje  me  volumin  ose  peshën e mbetjeve reziduale të gjeneruara. Riciklimi (3R) – Metoda Ekologjike të Trajtimit te Mbetjeve Urbane Strategjia dhe rrugët e përmirësimit Në mënyrë që të reduktohen pengesat e ndryshme të përmendura.  ku  janë  përdorur  këto  sisteme  janë  diferencuar  tre  tipe sistemi:    I. Rr. “Sami Frashëri”.  që  ata  aktualisht  gjenerojnë.    Sistemi i tarifimit  Mënyra  sesi  ngarkohet  çdo  familje  me  tarifë.Tel: 04 222 53 74 28 . Kati II . e cila zakonisht është e kufizuar në pallate dhe për  një vend të përshtatshëm të kufizuar.  banorët  nuk  janë  shumë të vetëdijshëm për tarifën. duke bërë ndarjen që në burim të të riciklueshmeve ose të parandalojnë mbetjet. dhe duhet  të  hapen  nga  një  monedhë  ose  kartë  magnetike.  ofrojnë  hapësirë  për  një  volum  të  paracaktuar  të  mbetjeve.  nuk  kanë  më  asnjë  stimul  për  të  minimizuar  mbetjet  urbane.  që  t`u  bëjë  të  mundur  banorëve  të  mbrohen  nga  tarifimi. por ngarkohen  nga  volumi  ose  pesha  e  mbetjeve.1  m3).  e  cila  në  shumë  vënde  të  zhvilluara  është  variable.  (1.  Ndryshe  nga  sistemi  tradicional i tarifimit.  Për  të  llogaritur  pjesën  variable  të  tarifës.  në  vëndin  tonë  duket  se  ka  ngelur  në  vend.Reduktimi.  të  cilat  përpiqen  që  të  rrisin  informacionin  tek  publiku. Kontenierët janë të mbyllur. janë zhvilluar strategji  të  ndryshme.sc. ose mund të bëhet një kombinim i tarifës bazë  (standarte)  dhe  pjesës  variabël. në të cilat nuk arrihet të vilet.  Në  vendet  e  zhvilluara. Godina. Mundësia  e  zbatimit  të  “Sistemit  Trivial”.  janë  regjistruar  gjithashtu  numri  i  operacioneve  së  bashku  me  volumin  e  kontenierëve  ose  është  e  përcaktuar pesha e përgjithshme e mbetjeve.    II.  duke  bërë  të  mundur  që  kontributi i tyre individual të kuptohet më mirë.  parashikon  që  çdo  banesë  (pallat)  të  ketë  kontenierin e vet për mbetjet urbane.  nëse  nga  ndarja  në  burim  do  të  ketë  më  shumë  materiale  të  riciklueshme. Marianthi Guri Shoqata “Menvgroup”.   M.  duke  operuar mekanikisht  ose elektro‐mekanikisht.

  mbetjet  urbane  janë  më  të  reduktuara.        M.   Çfarë lloj fabrike do të përzgjidhet për riciklimin e mbetjeve plastike. 13. Kati II .   Si do të funksionojë sistemi i mbledhjes.  njerëzit  me  një  ndërgjegjegjësim  të  ulët  ekologjik  kanë  për  bazë  të  shohin  sesi  të  kursejnë  disa  para. Tipi  i  tretë  janë  sistemet  specifike  elektro‐mekanike.    6.    Së  treti.  Sipas  një  studimi.  ndërkohë  që  sasia  e  materialeve  të  riciklueshme  e  grumbulluar  veçmas  rritet  pa  ndonjë  ndikim  domethënës  në  ndotjen  e  materialeve  të  riciklueshme.  komuniteti  duhet  të  vendosë  për  tipin  e  ndërmarrjes  së  prodhimit  dhe  mbledhjes që do të nevojitet për të përgatitur materialet për në treg. Riciklimi (3R) – Metoda Ekologjike të Trajtimit te Mbetjeve Urbane III.  komuniteti  duhet  të  vendosë  se  çfarë  metode  mbledhjeje  (kolektimi)  do  të  përdorë.  Zakonisht  është  njoftuar  një  pakësim  në  vlerën  totale  të  mbetjeve  të  gjeneruara.sc.5 kg për person në javë.Tel: 04 222 53 74 29 .  të  cilat  janë  bashkangjitur   kontenierëve të mëdhenj. Ndërkohë.      Së  pari. që njerëzit  me një  ndërgjegjësim të lartë ekologjik marrin pjesë në procesin e riciklimit në një nivel të  lartë.Reduktimi.  komuniteti  është  gati  që  të  zhvillojë  një  program  (projekt)  themelor. Riperdorimi.  zhvillimi i një projekti do të kërkojë marrjen e tre vendimeve të rëndësishme.    Eksperienca  me  sistemin  e  tarifimit  ka  treguar  që  praktikisht  në  çdo  rast. Rr. Godina.  i  cili  mendohet të jetë gjithashtu rezultat i parandalimit të mbetjeve.    Pasi të vendoset se cilët materiale do të riciklohen si dhe pas vlerësimit të cilësisë së secilit. Përmendet se efekti i tarifimit është përgjithësisht i kufizuar.    Së  dyti.  redukton mbetjet urbane në volum më shumë se 1.  madje  pa  as  edhe  një  shtytje  ekonomike.5. “Sami Frashëri”. Marianthi Guri Shoqata “Menvgroup”.  banorët  mund  të  presin  kursime  nëse  zbatimi  i  sistemit  të  tarifimit  bazuar  mbi  peshë  ose  volum.  duke  zgjedhur  akoma  më  shumë  mënyra  të  padëshiruara  për  të  kursyer  në  kosto.  komuniteti  duhet  të  vendosë  se  si  do  të  punojnë  mekanizmat  e  mbledhjes  (kolektimit). Vlerësimi dhe Zgjedhja e Teknologjive të Trajtimit   Vlerësimi i teknologjive  Për të zgjedhur teknologjitë e përshtatshme të trajtimit është e domosdoshme të analizohen  tre vendime paraprake:   Çfarë  metode  duhet  të  përdoret  për  mbledhjen  (kolektimin)  e  materialeve  të  riciklueshëm.    Kritikët  kundërshtojnë  duke  argumentuar  se  banorët  tentojnë  të  shpëtojnë  nga  mbetjet  e  tyre  urbane. dhe mund të boshatisen vetëm nga kontenierë të posaçëm.  Për  çdo  komunitet.

  Vendosja  e  kontenierëve  për  të  gjitha  materialet. “Sami Frashëri”.  është  përgatitja  e  një  skeme  grumbullimi  shumë  bindëse. 13. sepse jo  vetëm që banorët i panë ato tepër pozitivisht.  Për  më  tepër. për sa i përket motivimit të banorëve. duke shmangur kështu.  që  duhet  të  ndahen  në  burim  bashkë  me  kontenierët  për  mbetjet  reziduale  (mbetjet  e  pariciklueshme)  brenda  të  njëjtit  vënd‐grumbullimi.  Një  organizim  akoma  dhe  më  i  madh  kërkohet  për  një  personel  të  dedikuar  në  mirëmbajtje.  i  cili  të  ketë  një  përkushtim  në  mirëmbajtjen  vullnetare  të  zonës  së  grumbullimit  të  mbetjeve  duket  se  ka  një  ndikim  pozitiv  mbi  zakonet  e  riciklimit.  krijohet  më  tepër  mundësi  për  të  lehtësuar ndarjen që në burim të materialeve të riciklueshme. Furnizimi me shërbim të brendshëm dhe të jashtëm për banorët e banesave me  shumë familje mund të shërbejë gjithashtu si masë shtesë për të lehtësuar ndarjen në burim  të  mbetjeve  të  riciklueshme.  i  cili  të  grumbullojë  mbetjet  reziduale  ose  mbetje  të  riciklueshme  nga  çdo  kat.  mbyllja  me  dryn  e  portës  së  vënd  grumbullimeve të mbetjeve. që të kufizohet hapësira e kontenierit për mbetjet  reziduale  dhe  të  zgjerohet  ajo  e  kontenierëve  për  mbetjet  e  riciklueshme. si edhe të reduktojë mundësitë e gabimeve  aksidentale. Kontenierët apo kazanët e mbetjeve duhet të vendosen në vende.     Në disa raste është parë si e arsyeshme. meqë pjesëmarrja në programet e riciklimit mendohet të jetë direkt e  lidhur me komoditetin. përdorimin e një koshi i cili do  të duhet të merret me vete në apartament dhe të lahet. Riciklimi (3R) – Metoda Ekologjike të Trajtimit te Mbetjeve Urbane Bërja sa më e lehtë   Duke  e  bërë  të  gjithë  procesin  sa  më  të  volitshëm. Riperdorimi.     Në disa studime është parë se përdorimi i çantave të letrës ka qenë i suksesshëm.Tel: 04 222 53 74 30 . Rr. mund të jetë një masë e dobishme për të parandaluar njerëzit  të  cilëve  nuk  u  takon  t`i  përdorin  ato. sidomos për familjet që jetojnë në pallate.  në  mënyrë  që  të  minimizojë  pengesat.    Përgatitja e grumbullimit  Një nga elementët bazë të çdo programi riciklimi.sc. Kati II .  Përdorimi  i  ambalazheve  prej  letre  të  ricikluar  në  vend  të  qeseve  plastike  mund  të  reduktojë  ndotjen  e  mbetjeve‐bio  me  materiale  plastike  dhe  do  të  inkurajojë  njerëzit  të  ndajnë  në  burim  mbetjet  –  bio. Marianthi Guri Shoqata “Menvgroup”. duke arritur një shkallë më të  lartë të pjesëmarrjes.  të  boshatisi  kontenierët  dhe  ndonjëherë  të  sigurojë  edhe  riciklim  me  telefon  për  të  moshuarit  dhe  M. por gjithashtu pati një korrelim negativ me  sasinë  e  mbetjeve  reziduale  dhe  një  korrelim  pozitiv  me  grumbullimin  e  ndarë  të  bio‐ mbetjeve.  duket  se  ka  një  ndikim  pozitiv  në  kryerjen  e  riciklimit.  Në  disa  raste. të cilat janë  në  rrugë  kalimet  e  zakonshme  të  banorëve. Godina.  kontenierët  duhet  të  jenë  qartësisht  të  etiketuar dhe lehtësisht të përdorshëm.  duke  qenë  se  kontenierët  e  mbi‐mbushur  të  mbetjeve  të  riciklueshme  është  parë  të  kenë  një  ndikim  negativ  në  motivimin  e  banorëve.  Ekzistenca  e  dikujt  (një  ose  disa  persona)  nga  një  banesë  me  shumë  familje.  Çanta  të  tilla  mund  të  përdoren për të grumbulluar bio‐mbetje brenda shtëpisë dhe mund të çohen me lehtësi në  zonën e grumbullimit të plehrave.Reduktimi.

Riciklimi (3R) – Metoda Ekologjike të Trajtimit te Mbetjeve Urbane njerëzit  me  aftësi  të  kufizuar.  (2) Sigurim  i  informacionit.  furnizimi  i  banorëve  me  çanta  letre  të  kompostueshme  falas  për  bio‐mbetjet.  u  morën  dhe  u  zbatuan  masa  të  ndryshme.  2000. Etiketa të ngjitura në kontenierë  (3) Masa  teknike  dhe  organizuese  (që  përmbanin  strukturën  e  grumbullimit).  nëse  mund  të  përcaktohej  qartësisht  në  një  vend‐grumbullim  mbetjesh  u  klasifikua si pjesë e një prej katër grupeve të mëposhtme:    (1) Asnjë masë e marrë.  optimizimi i volumit të kontenierit dhe rregullimi i vend grumbullimit  (4) Një kombinim i sigurimit të informacionit dhe masave teknike‐ organizuese     Gjatë gjithë studimit të rastit.  p. Riperdorimi.  Ato  monitorojnë  dhe  mirëmbajnë  zonën e  mbetjeve (p..Tel: 04 222 53 74 31 . Marianthi Guri Shoqata “Menvgroup”.  psh. u bënë përsëri analizat  e përbërjes dhe intervistat me banorët.  (Grasinger  et  al.sh. atyre u paguhet një përqindje e kostove totale.     Ekziston edhe mundësia e delegimit të detyrave të tilla kompanive të specializuara. u ndërmorën inspektime pamore të vend‐grumbullimeve të  mbetjeve në mënyrë të përsëritur dhe një vit pas analizave fillestare.sc..  Çdo  ndërtesë  me  shumë  familje  ‐  respektivisht  një  pjesë  e  banesës. 13.sh.2001).  Një  shërbim  i  tillë. Kati II .Reduktimi. “Sami Frashëri”.  sigurojnë  informacion  për  banorët  dhe  organizojnë  grumbullime  shtesë.  Bazuar  në  analizimin  e  përbërjes  së  mbetjeve  reziduale  dhe  në  intervista  të  thelluara  me  banorët.  duke pastruar  dhe duke hequr mbetjet e riciklueshme).  përcaktuar  si  raport  i  ndarjes  së  bio‐mbetjeve  në  burim  në  krahasim  me  peshën  totale  të  bio‐mbetjeve  të  gjeneruara    M.     Në  mënyrë  që  të  gjenden  rrugët  e  mundshme  për  të  rritur  pjesëmarrjen  në  skemat  e  riciklimit  dhe  të  zgjerohen  efektet  e  mundshme. që mund të kursehen me  anë të këtyre shërbimeve. Ndikimet e masave u vëzhguan duke:    a) krahasuar sasitë dhe përbërjen e mbetjeve reziduale para dhe pas implementimit të  masave  b) krahasuar  normat  e  grumbullimit  të  ndarë  të  bio‐mbetjeve.  postime  individuale  në  adresat  përkatëse.  që  është  zhvilluar  duke  marrë  në  studim  10  banesa  me  shumë  familje  në  periferi  të  Vienës. Rr.  derë‐më‐derë  mund  të  sigurohet  gjithashtu nga vullnetarë.  Mars  1999‐  Tetor  2000.  psh. Bazuar  në  analiza  të  kushteve  specifike  në  banesat  me  shumë  familje.  këto  kompani  ofrojnë  optimizimin  e  volumit  të  kontenierit  dhe  rregullimet.  Lebersorger  et  al. Zakonisht.  po  japim  një  rast  studimor.  për  mbetjet  masive  (kaba). Godina.  postera  që  tregonin përbërjen e mbetjeve reziduale.

  si  kartonët  e  mbetjeve  ushqimore. Riciklimi (3R) – Metoda Ekologjike të Trajtimit te Mbetjeve Urbane 6. Disa  komunitete parashikojnë kazanë të ngurtë dhe të palëvizshëm për mbledhjen e materialeve  plastike të riciklueshëm.Reduktimi. riciklimet e marra nga koshat e mbeturinave plastike  mbahen  të  ndarë  nga  mbetjet.  duke  i  përzierë mbetjet bashkiake mund të rezultojnë të ndotur edhe materiale. Qysh në fillim zhvilluesit e programit të  mbledhjes duhet të vendosin rrugën më të mirë për qytetarët.     Mbledhja e mbetjeve të përziera   Përzierja  e  mbeturinave  mund  të  ndotë  dhe  materialet  e  riciklueshëm.  Kjo  arritje  është  natyrisht  më  e  volitshmja  për  banorët  dhe  eliminon  nevojën  për  më  tepër  edukim. Mënyrat e mbledhjes së riciklimeve   Mbledhja “Shkarko” dhe “Bli përsëri” e mbeturinave plastike të banesave.  Sepse  kartoni  nuk  mund  të  ndotej  nga  mbeturinat  e  vendosura  të  ndara.  qelqe të thyer të ndotin plastikat dhe letrën).  Gjithashtu  duhet  patur  parasysh. Kati II .  Kjo  gjë  kërkon  një  ndryshim  tepër  të  madh  të  zakoneve  të  banorëve. të vegjël apo të mëdhenj. “Sami Frashëri”. që  të përgatisin mënyrën më të mirë të mbledhjes së materialeve plastike të riciklueshëm.  Komunitetet. Marianthi Guri Shoqata “Menvgroup”.  ku  riciklimet  blihen)  mund  të  ndihmojë  që  të  nxitë  qytetarët  që  të  riciklojnë.  Shumë  Komunitete  i  parashikojnë  të  dyja  metodat.  pa  i  ndarë  sipas  llojit.6. Rr.  si  “Shkarko  mbeturinat”  ashtu edhe qendrat e “mbledhjes së mbeturinave në buzë të trotuarit”. Ekzistojnë shumë  ide  që  po  provohen. si dhe nevojat e transportimit të materialeve sipas kërkesave të  prodhimit.  Por.sc.  Shumë  komunitete  tani  parashikojnë  mbledhjen  e  materialeve  plastike  të  riciklueshëm  në  buzë  të  trotuarit  të  ndara  nga  mbetjet  e  tjera. Arkat dhe koshat janë më popullore (të parapëlqyera). institucionet dhe bizneset.  kështu  që  ndarja  e  tyre  për  prodhimin  e  riciklimeve  bëhet  më  vonë. Një mënyrë  tjetër  është  dhe  vendosja  e  mbeturinave  sipas  natyrës  së  tyre  nëpër  thasë  plastikë.  po krijojnë (vendosin) programe të mbledhjes “buzë trotuarit (rrugës)”. shumë komunitete. atëherë programi  “Shkarko  mbeturinat  plastike”  do  të  tentojë  që  të  ketë  një  pjesëmarrje  më  të  vogël  se  mbledhja  (kolektimi)  “në  buzë  të  trotuarit”. të cilët edhe mund  M.  të  ashtuquajtura  operacionet  e  “hedh  dhe  pastroj”  kanë  qenë  të  suksesshëm. Godina.  vendosja)  e  një  qendre  “Bli  përsëri”  (një  vend. 13.  Për  shumë  artikuj.  që  riciklimet  e  përzierë  të  mos  ndotin  njëri‐tjetrin  (p.  Ka  shumë mundësi që të përdoren në varësi të burimeve dhe qëllimeve të komuniteteve. Në  qoftë se nuk është bërë një edukim rrënjësor apo përpjekje promocionale.  ku  shumica  synojnë  balancën  optimale  nëpërmjet  pjesëmarrjes  së  bizneseve dhe qytetarëve. Të vendosësh se  si do të mblidhen riciklimet është e rëndësishme.  Krijimi  (futja.     Ndarja në burim  Në programet e ndarjes që në burim.  si  zakonisht  mbledhin  mbetjet  në  një  kamion.Tel: 04 222 53 74 32 .sh.    Mundësitë e mbledhjes buzë trotuarit  Për të rritur mbledhjen e riciklimeve plastike. Riperdorimi.

  Megjithatë.  një  kombinim i tyre lejon një pjesëmarrje më të madhe dhe ka një rezultat më efektiv përgjatë  gjithë programit.  kjo  mund  të  bëjë  që  “dita  e  njëjtë  e  mbledhjes  së  mbeturinave”  të  kërkojë  burime  financiare  përtej  mundësive  ekonomike  të  Komunitetit. 13.  Moti  (precipitimi.Reduktimi. prodhojnë sasira të mëdha të kartonit të valëzuar. dërrasë.  Duke  ulur  frekuencën  e  mbledhjes  së  mbeturinave  mund  të  çojë  në  një  pjesëmarrje të vogël.  era.  sidomos  aktivitetet  me  shitje  me  pakicë. Në qoftë se ky material mbahet i  ndarë  nga mbeturinat e tjera.  ).Tel: 04 222 53 74 33 . Godina.     Mbledhja e njomë/e thatë  Në  rastin  e  mbledhjes  së  mbetjeve  të  përziera. Riperdorimi. Riciklimi (3R) – Metoda Ekologjike të Trajtimit te Mbetjeve Urbane të  ricikloheshin. letër e pistë.    Mbeturinat e bizneseve dhe ato voluminoze  Shumë biznese krijojnë mbeturina të riciklueshme voluminoze. Megjithatë.  Ndarja  manuale  dhe  mekanike  e  materialeve  të  riciklueshëm  bëhet  para se të bëhet trajtimi.  etj. që mbledhin riciklimet çdo javë në të njëjtën ditë. Kati II .  sepse  ai  mund  të  ndotet  me  mbeturinat  ushqimore.  gjithashtu  mund  të  prishë  cilësinë  e  kartonit  të  rrudhur (valëzuar). të cilat janë homogjene dhe  të  pastra.  mbeturina ushqimore.  në  komunitetet  e  mëdhenj. Bizneset e vegjël.  Materiale  të  tjerë. Disa të  tjerë kërkojnë një ndarje të materialeve të thatë në të riciklueshëm dhe jo të riciklueshëm.  por  ka  raste  kur  mbledhja  parashikohet  nga  bizneset  lokalë. dhe mbetjet e kafshëve ndahen nga materialet e tjerë të  destinuar  për  tu  mbledhur.  Letra  mund  të  rigjenerohet  me  copërat  e  ushqimeve  të  lagësht  dhe  qelqi  mund  të  copëtohet.    M.  kartoni  duhet  ndarë  me  kujdes.sc.  mbledhja  parashikohet  të  bëhet  si  shërbim  publik.  materialet  e  njomë  si  bimët  e  oborreve.     Mbledhja me listë  Mbledhja me listë është një mënyrë që duhet marrë në konsideratë.     Varianti i mbledhjes së kombinuar  Shpesh. Rr. atëherë është e  lehtë që të  riciklohet në  mënyrë  ekonomike. Shumë komunitete i  mbledhin mbetjet e riciklueshme së bashku dhe i ndajnë gjatë procesit të prodhimit. gjithashtu prodhojnë edhe letër zyrash. “Sami Frashëri”. Marianthi Guri Shoqata “Menvgroup”.  duke përfshirë dhe materialet e riciklueshëm përbëjnë pjesën e thatë. sikurse mblidhen dhe plehrat  (mbeturinat) e zakonshme kanë përfituar shumë eksperiencë.  Shumë  biznese  në  shërbim  të  konsumatorëve. mbledhja në një  ditë  të  caktuar  kërkon  staf  dhe  personel  shtesë. programet  (projektet).  Në  mënyrë  të  veçantë. Zakonisht. qelq  dhe plastikë.  Fluksi  i  njomë  i  mbeturinave  kompostohet.

  stufa.  shmang  dhe  ndotjen  nga  asbesti.  të  copëtura  si  lëndë  djegëse  ose  si  material  për  shtatin  e  bimëve  ose  të  rikonstruktuara  në  produkte  të  tjerë  sekondarë.  Në  shumë  komunitete  parashikohet  ose  kërkohet  një  mbledhje  e  ndarë.  PCB‐të  dhe  materialet  e  tjerë  të  rrezikshëm.  dushe.     Ana A (mos e riciklo) Letër e ngjyrosur Letër karboni Gazeta Revista Letra të shkëlqyeshme apo me llustër Karton Etiketa plastike Kapëse letrash Ngjitës lidhjesh Letër kopjesh ose fotografish Letër pa karbon Zarfe me dritare Çdo lloj letre me ngjitës (adeziv) Ana B (ricikloje) Çdo lloj letre natyrale të ngjyrosur si: Letra shkrimi Letër makine shkrimi Letër të printuar Lidhëse letrash Zarfa pa dritare ose ngjitës Skema 7 . Kati II .  Projektet  e  shkatërrimit mund të jenë një burim i konsiderueshëm i drurit me një cilësi të lartë për t`u  ricikluar. material i rrezikshëm ky. Godina.  makina  tharëse)  për  shumë  vite.  Gjithashtu.sc.     Druri i konstruksioneve dhe materiali i shkatërrimeve  Ndotja nga dheu (pisllëku). Marianthi Guri Shoqata “Menvgroup”.  Orenditë  dërgohen  në  grumbujt  e  metaleve  të  riciklueshëm. “Sami Frashëri”.  ndërsa  në  të  tjerë  prodhuesit  e  mbetjeve  paguajnë  taksë  për  shërbimin  e  veçantë.  Vitet  e  fundit  është  treguar  kujdes edhe për vendgrumbullimet e riciklimeve kundrejt orendive të copëtuara.  soba.Reduktimi. Riciklimi mbetjeve institucionale   Orenditë elektro shtëpiake    Komunitetet  kanë  ricikluar  elektro‐shtëpiaket  (frigoriferë. Shumë biznese prodhojnë palete.Tel: 04 222 53 74 34 .           M. Riciklimi (3R) – Metoda Ekologjike të Trajtimit te Mbetjeve Urbane Mbeturinat institucionale( Skema 7) Kuti kartoni për zyrat me letër të riciklueshme  Raft (sertar) për tavolinë shkrimi  Kuti mbledhëse i riciklueshëm. të  cilët  mund  të  riparohen  dhe  ripërdoren. që mund  të përmbajnë kondesatorë me përmbajtje të PCB‐ve. Rr.  Riciklimi i drurit është duke u rritur (shih skemën 8). metalet ose ndërtimet ulin aftësinë e ricklueshmërisë së drurit. 13. Riperdorimi.

  si struktura private  të programit të  mbledhjes.2.10. Diagrama për menaxhimin e mbetjeve të drurit.  Për  riciklimin  e  qelqit  është  e  nevojëshme  një  përpjekje  e  vazhdueshme  gjatë  punës me bisneset bashkëpunues. e Riciklimit   Materialët hyrës   Mbetje kopshtesh Bluarje Sitja Copëzim 35 .  yndyrës  dhe  dhjamit  shtazor. “Sami Frashëri”. shpeshherë  është një subjekt i kërkesave të publikut me ofruesin fitues.sc.  Këto  materiale  mund  të  shndërrohen  në  një  sërë  produktesh  të  përdorshëm. Shumë restorante dhe dyqane ushqimorë me sektorët e  mishit  krijojnë  një  sasi  të  konsiderueshme  të  vajit  ushqimor  të  përdorur.  Mbajtja  (magazinimi) i këtyre materialeve duhet bërë në mënyrë të kujdeshme që të parandalohet  krijimi i aromave të pakëndëshme ose tërheqja e parazitëve. iProblemet zbukurimi Tregu L. Riperdorimi.       M. Mat.  sapun.Tel: 04 222 53 74   Mbeturina për shitje       Mbetje druri     Dru i pastër Dru i papërpunuar     Thyerje       Copëtim Dru/ mbetje     4. Godina. i cili merr një kontratë për tërë  Komunitetin. Riciklimi (3R) – Metoda Ekologjike të Trajtimit te Mbetjeve Urbane Kompostim   Skema 8.    Mbledhja e riciklimeve  Mund të përdoren si mbledhësit privatë.  Qelqi  duhet gjithashtu të ndahet edhe sipas ngjyrës derisa një qendër prodhimi ta marrë përsipër  këtë  detyrë.D. 13.  Numri  i  sipërmarrësve  është  çështje  kyçe  për  fillimet  e  një  programi  për  qytetet e mëdhenj të shërbyer nga sipërmarrës privat. Kati II . Shumë sipërmarrës privat  tashmë mund të ofrojnë një shërbim të plotë. Rr.  sallo  dhe  kozmetikë.  duke  përfshirë  ushqim  për  kafshët.     Mbeturina prej restoranteve dhe bareve  Baret  dhe  restorantet  prodhojnë  një  sasi  të  madhe  mbetjesh  të  qelqit  dhe  aluminit. për të parandaluar pretendimet e kundër‐konkurrencës nga firmat konkurrente. ashtu edhe ata publikë. Marianthi Guri Shoqata “Menvgroup”.Reduktimi. Mbledhja e materialeve ricikluese.

Marianthi Guri Shoqata “Menvgroup”. Godina.Tel: 04 222 53 74 36 .  Kjo  gjë  kërkon  procese  të  ndryshëm  prodhimi  (ndonjëherë dhe ndërmarrje prodhuese të ndryshme) për çdo lloj mbledhjeje.     M. Riperdorimi. Paisje për mbledhje të ndarë të mbetjeve    Probleme të veçantë në mbledhje   Shumë komunitete të mëdhenj urbanë zgjedhin.Reduktimi. Rr. 13. ndoshta  çdo  muaj  informimin  e  publikut  me  anë  të  buletineve  informativë.  monitorimin. Një numër i madh i qendrave të  banuara  kanë  hequr  dorë  që  t`u  kërkojnë  vendbanimeve  shumë  familjare  ndarjen  që  në  burim dhe kanë zgjedhur që t`i mbledhin mbeturinat e përziera. duke parashikuar në mënyrë periodike të rregullt.    ke të r Le ka e s ti Me P la Or ga Qe ta l ni lq   Foto 7.  Këta  kamionë  janë  të  ulët  nga  toka  dhe  lejojnë  punëtorët. pavarësisht se zona të tjera  të  qytetit  zbatojnë  ndarjen  qysh  në  burim. Kati II . Programi mund t`ju shpjegohet personalisht banorëve të rinj ose banorëve fqinjë  duke vendosur qendrat e prodhimit në zonat e banuara urbane dhe duke punësuar banorët  lokalë  mund  të  ndihmojë  në  zinxhirin  e  riciklimit  me  të  mirat  ekonomike  lokale  (Foto  8). Gjithnjë e më shumë po zhvillohen automjetet e transportit që  i  mbajnë  materialet  të  ndarë  (Skema  9). që të mbajnë të ndara një sërë materialesh të riciklueshëm. që të mbledhin mbeturinat e përziera nga  banesat shumë familjare dhe zonat e brendshme të qytetit. Kështu. Riciklimi (3R) – Metoda Ekologjike të Trajtimit te Mbetjeve Urbane Mbledhja e mbeturinave tregtare dhe ato të banimit  Në  hapat  e  parë  të  planifikimit  zakonisht  komunitetet  kanë  dy  zgjidhje:  ata  mund  të  përdorin pajisjet ekzistuese për mbledhje të ndarë të mbeturinave (Foto 7).  fletëpalosjeve  ose  posterave.  lehtësimin  dhe  motivimin duhen bërë. Komunitete  të  tjerë  mendojnë  se  përpjekje  të  veçanta  për  edukimin.sc.  Motivimi i popullsisë në vendbanime shumë familjare dhe në zona të brendshme të qytetit   është e nevojshme. “Sami Frashëri”. ose ata mund të  investojnë për pajisje të reja.

Godina. Rr.Tel: 04 222 53 74 37 . “Sami Frashëri”. Transporti i materialeve të ndarë        M.sc. Marianthi Guri Shoqata “Menvgroup”. Kati II . Riperdorimi. 13. Riciklimi (3R) – Metoda Ekologjike të Trajtimit te Mbetjeve Urbane                     Skema 9.Reduktimi.

Riperdorimi.Reduktimi.sc. Riciklimi (3R) – Metoda Ekologjike të Trajtimit te Mbetjeve Urbane Shqipëri Bashkimin Europian No comment…   Foto 8          M. “Sami Frashëri”. Godina.Tel: 04 222 53 74 38 . Rr. 13. Marianthi Guri Shoqata “Menvgroup”. Kati II .

Godina. Riciklimi (3R) – Metoda Ekologjike të Trajtimit te Mbetjeve Urbane       VII.  shumë  komunitete  marrin  parasysh  vendosjen  e  linjave  prodhuese. Disa mund të trajtojnë mijëra ton materiale të riciklueshëm dhe shumë tipa. prodhojnë dhe depozitojnë  materiale të riciklueshëm në mënyrë efiçente dhe të sigurta.  planifikimi  i  ndërtesës  dhe  i  pajisjeve  duhet  të  projektohet. në përputhje me përmasat e ndërtesës.  duhet  gjetur  një  truall.          M. Komunitete të vegjël ose grupe komunitetesh  mund  të  zhvillojnë  qendra  të  vogla  shkarkimi  që  do  të  ushqejnë  një  fabrikë  të  madhe  prodhimi. kur projektohet një Fabrikë Riciklimi për Mbeturinat –FRM:     Së  pari.  afër  burimit  të  materialeve  të  prodhimit.Tel: 04 222 53 74 39 .     Linjat prodhuese duhen projektuar që të pranojnë.  që  të  akomodohet  në  mënyrë  eficiente  dhe  të  sigurtë  prodhimi.  që  të  lejojë  në  mënyrë  eficente  dhe  të  sigurtë  daljen e jashtme dhe lëvizjen e brendshme.  Materialet  e  mbledhur  të  riciklueshëm  normalisht  dërgohen  në  një  fabrikë  prodhimi. Marianthi Guri Shoqata “Menvgroup”. klasifikojnë.   Së  treti.    Vend‐vendosja  Vendi ideal për një FRM është një hapësirë e madhe e pastër e pandotur e një toke (vendi)  (Foto  9)  në  një  zonë  industriale. Riperdorimi.  ku  materialet  e  riciklueshëm  mblidhen  derisa  të  mblidhet  një  volum  i  konsiderueshëm për të qenë i tregëtueshëm.  Për  të  menaxhuar  programe  të  mëdhenj  urban  riciklimi.  lëvizja  dhe  stokimi  i  materialeve. Kati II . QENDER TRAJTIMI DHE STOKIMI PER RICIKLIMIN       Njohuri të përgjithëshme  Sasia  e  mbeturinave  të  mbledhura  ndihmojnë  në  projektimin  e  fabrikës  së  prodhimit  dhe  stokimit. 13.   Së  dyti. si dhe të jetë në përputhje me përdorimin lokal të tokës.  të  cilat  projektohen  për  të  prodhuar  volume të mëdha të materialeve të riciklueshëm në mënyrën më efeciente dhe me koston  më të ulët. që duhen  marrë parasysh. “Sami Frashëri”.sc.  Vendndodhja  e  industrisë  përpunuese  duhet  vlerësuar  për  problemet  e  mundshme  të  mbeturinave  dhe  lëndëve të rrezikshme. Çdo njëra prej këtyre çështjeve trajtohet  më poshtë.  ndërtesa  duhet  projektuar.  ku  të  vendoset  ndërtesa  e  përshtatshme  edhe  për  trafikun dhe stokimin.Reduktimi. Rr. Ekzistojnë tre çështje.

 Dyshemeja  e lëvizshme mund të mos nxehet.  që  të  mund  të  përdoret  për  të  peshuar. Riperdorimi.  Qender trajtimi per riciklimin e mbetjeve urbane      Peshorja  Vendi  duhet  të  ketë  një  peshore. që të sigurohet shkarkimi i automjeteve brenda ndërtesës. Vendi duhet të parashikojë  edhe një zonë.  të  përballojë  konsumin  e  shkaktuar  nga  shtyrja  dhe  lëvizja  e  materialeve  të  riciklueshëm  dhe  të  parashikojë  drenimin  efiçent  të  likuideve  të  sjellë  nga  kamionët. Riciklimi (3R) – Metoda Ekologjike të Trajtimit te Mbetjeve Urbane   Foto 9. është e rëndësishme që të ketë një sipërfaqe të mjaftueshme grumbullimi në  dyshemenë  e  kthyeshme.  që  të  akomodojë  të  paktën  vëllimin  e  materialit  të  pritur  për  dy  ditë. që të lejojnë lëvizjen e sigurt dhe të  lehtë të automjeteve që hyjnë e dalin.Tel: 04 222 53 74 40 .8‐2m. Kati II .  që  të  lejohet  kalimi  i  makinave  të  pritshme  në  kohë  normale dhe piku.  edhe  më  tepër  hapësirë  do  të  ishte  e  parapëlqyer.     Projektimi i ndërtesës  Muret e jashtëm të fabrikës duhet të projektohen të tillë. Duhet të jenë  një  numër  i  konsiderueshëm  dyersh.  që  të  mbajë  pesha  të  rënda. Me  këtë zgjedhje. Rr. që ajri i ftohtë nuk infiltron  në  zonën  e  prodhimit.  Dyshemeja  e  lëvizshme  (e  kthyeshme)  duhet  të  projektohet. që nga hyrja deri tek peshorja dhe nga peshorja deri tek  fabrika  e  riciklimit. Godina. 13.  pasi  zona  e  pamjaftueshme për trajtimin e mbeturinave hyrëse është një problem për FRM.  Është  mirë  që  të  zvogëlohen  ndërprerjet  dhe  sasia  e  kryqëzimeve  të  trafikut në projektimin e vendit. radhë për kamionët.  Një  M.     Zona e shkarkimit   Zona  e  shkarkimit  duhet  projektuar. Marianthi Guri Shoqata “Menvgroup”. “Sami Frashëri”.  si  materialet  që  hyjnë dhe ata që dalin. por projekti duhet të sigurojë.  Dyshemetë  e  njoma  paraqesin  rrezik  për  punonjësit  dhe  krijojnë  vështirësi  në  kushtet e punës. Një FRM duhet të projektohet që të punojë me më shumë se një turn.sc.  në  mënyrë  që  të  mos  pengohet  procesi  në  turnin  e  dytë. Është e rëndësishme që të projektohen dyer mjaft të  gjera dhe të larta. Gjatësia tipike e peshoreve është 1.Reduktimi.

 me pluhur.  i  cili  përmirëson  përdorimin  e  M. ndërsa materialet  e përzierë në turnin e dytë. Kjo mund të  lejojë  fleksibilitet  maksimal  për  vendosjen  e  pajisjeve  dhe  akomodimin  e  nevojave  të  aparaturave dhe për të rregulluar shpërndarjen. duke përdorur linja të transportimit  për të lëvizur mbeturinat nga zona e shkarkimit drejt trajtimit. Rr. ndotje të ulët të  shkarkimit  të  materialeve  të  riciklueshëm  plastik  dhe  eksperiencë  të  shpejtë. dhe  të parashikojë drenimin efiçent të likuideve të sjellë nga kamionët.  Në  qoftë  se  një  FRMP  ka  ndërmend  të  pranojë  mbetje  të  rrezikshme  shtëpiake ose mbetje vajore. që  parashikojnë  trajtim  (përballim)  efiçent  me  një  cilësi  të  pranueshme. Sa vjen e po bëhen më të vlefshme pajisjet. atëherë duhet parashikuar një zonë e veçantë në përputhje me  kërkesat ligjore lokale. e rrezikshme dhe e shtrenjtë. “Sami Frashëri”.  mund  të  bëhet  një  vlerësim  i  përgjithshëm  i  hapësirës  së  kërkuar për të depozituar këta materiale.sc.  të  përballojë konsumin e shkaktuar nga shtyrja dhe lëvizja e materialeve të riciklueshëm. Marianthi Guri Shoqata “Menvgroup”.     Zona e depozitimit  Pas përcaktimit të tipit të pajisjeve që do të përdoren për prodhimin dhe kompaktësimin e  materialeve  të  riciklueshëm. Presimi i  dengjeve  mund  të  përdoret  për  të  dendësuar  shumë  tipe  materialesh  (Skema  10.a).Reduktimi. Riperdorimi.     Planimetria e ndërtesës dhe zgjedhja e pajisjeve: Fuqia e njeriut kundrejt makinerive  Seleksionimi me dorë është mënyra më e mirë për të patur cilësi të lartë.     Struktura e ndërtesës  Ndërtesa duhet të ketë sa më pak kolona të brendshme që të jetë e mundur.  Qëllimi  kryesor  i  projektit  duhet  të  jetë  minimizimi  i  herëve që materiali duhet të trajtohet ndërsa ai lëviz nëpër fabrikë.  Këto  pajisje  janë  projektuar për të pranuar materiale të riciklueshëm të përzierë dhe të ndajnë më pas këta  vëllime  sipas  përbërjes. sidomos kur  duhen trajtuar vëllime të mëdhenj materiali. Duke përdorur shumë turne jepet mundësia që të projektohet  një fabrikë e vogël.  Klasifikuesit  duke  përdorur  ajrin  ose  metodat  mekanike  ndajnë  materialet  e  lehtë  nga  ata  të  rëndë.  ku  bëhet  shkarkimi  duhet  të  projektohet  që  të  mbajë  pesha  të  rënda. shtetërore apo rajonale. 13.  Duke  përdorur  presimin  lehtësohet  puna  me  dengjet  e  presuar.     Pajisjet e përpunimit dhe të dendësimit  Pirgjet e presuar janë metoda më e zakonshme e përdorur në qendrat e riciklimit. Riciklimi (3R) – Metoda Ekologjike të Trajtimit te Mbetjeve Urbane zgjidhje tjetër është që në turnin e parë të prodhohen materialet e ndarë.  ndarja manuale mund të jetë e pistë. gjithësesi dyshemeja e kthyeshme nevojitet të jetë e madhe.  Megjithatë.     Zonat e materialeve të rrezikshëm  Një FRMP mund të projektohet që të pranojë ose jo materiale të rrezikshëm shtëpiake ose  mbetje  vajore.    Linja e konvenierit (transportimit)   Efiçensa e trajtimit për një FRMP përmirësohet shumë. Dyshemeja  e  kthyeshme. Godina.Tel: 04 222 53 74 41 . Kati II .

  kishte  qënë  tepër  e  ulët  para  se  të  merreshim  masat. u vu re një rënie e përgjithshme e masës së mbetjeve  reziduale. Ulja më befasuese në grup.                                                                                              Plastika    Shpimi i Presues ose Mbledhja HDPE&PET kokrrizues e plastikës   Plastika të presuara                                                               ose kokrrizuara                      Shitja HDPE i kokrrizuar                                         Skema 10.  Dërrmimi  (thërrmimi)  i  qelqit përmirëson dendësimin dhe bën që të ketë ngarkesa me kosto efiçente. përbëjnë pak më pak se  gjysmën e mbetjeve reziduale.  Kështu që nuk u arrit ndonjë reduktim i mëtejshëm. 13.sc.  Reduktimi  i  dukshëm  i  bio‐mbetjeve  në  grupin  e  furnizuar  me  informacion  rezulton  nga  një  raport  ekstremisht i lartë i bio‐mbetjeve në një banesë shumë‐familjesh. atje ku u  M. Teknologjia e trajtimit mesatar       Mbledhja e plastikës Shpimi i PET&HDPE miks                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                              Presues         PET i presuar & HDPE miks                                                                                                                                                                              Skema 10.  Paketimet  e  qelqit  dhe  të  metalit  përbëjnë  rreth  3%  dhe  më  pak  se  2%  respektivisht.  ndërkohë  që  letra  dhe  plastika  dhe  materialet  e  paketimit  përbëjnë  rreth  8%.  Sasia  e  bio‐mbetjeve  në  mbetjet  reziduale  në  banesat  shumë‐familjesh.  Rënia  u  shënua  në  ato  banesa  shumë‐familjesh. “Sami Frashëri”.  ku  ishin  marrë  masa  tekniko‐organizative.  ku  ishin  zbatuar  masa  të  kombinuara. Riperdorimi. Godina. Tregu do të  përcaktojë. që janë përdorur për  përdorime të tjerë janë përshtatur për riciklimin. Riciklimi (3R) – Metoda Ekologjike të Trajtimit te Mbetjeve Urbane hapësirës  dhe  redukton  koston  e  transportimit  të  materialeve. Në mënyrë të vazhdueshme në të kaluarën pajisjet e trajtimit.a. Një reduktim prej 2% në grupin e “asnjë masë” konsiderohet si asnjë ndikim. Kati II .Reduktimi. dhe kështu që nuk mund  të  shihet  si  e  shkaktuar  ekskluzivisht  nga  një  përmirësim  i  ndarjes  në  burim  të  bio‐ mbetjeve.  dhe  kështu  nuk  japin  ndonjë  peshë  të  veçantë.b.Tel: 04 222 53 74 42 .  “Materialet e tjera” të cilat përmbajnë materiale të pariciklueshme. Rr.     Rezultate dhe Diskutime  Pavarësisht nga lloji i masës së marrë. Marianthi Guri Shoqata “Menvgroup”. Teknologjia e trajtimit të lartë      Bio‐mbetjet  përbëjnë  rreth  një  të  tretën. nëse nevojitet një copëtues apo nëse për rastin e plastikave është i pranueshëm  apo jo.

Reduktimi. 13. “Sami Frashëri”.  Një  krahasim  mes  normave  të  grumbullimit të ndarë për bio‐mbetjet tregoi se edhe normat e larta para implementimit të  masave‐ që shkonin nga 40% në grupin e “Informacionit” në 60% në grupin e “Asnjë masë”  – U rritën edhe më shpejt.        Skema 11 M.    Përfundime  Megjithëse riciklimi në banesat me shumë familje zakonisht shihet si një pjesë problematike  e menaxhimit të mbetjeve. me mbi 10%. Godina. sepse kontenierët ishin  vendosur  në  distanca  më  të  volitshme  për  banorët. Marianthi Guri Shoqata “Menvgroup”. Riciklimi (3R) – Metoda Ekologjike të Trajtimit te Mbetjeve Urbane kombinuan  masat  u  pa  në  lidhje  me  sasinë  e  letrës.  Masat  e  përzgjedhura  ndryshojnë  në  varësi  të  aktorëve  që  marrin pjesë dhe të pjesëve që u kërkohet të luajnë këta aktorë. Kjo tregon se disa nga masat e përmirësuan me të  vërtetë pjesmarrjen. që  çojnë  në  situata  të  ngjashme  me  ato  të  banesave  me  një  familje. Nga literatura është parë se ekzistojnë përqasje të frytshme. Kati II .  Ato  kanë  një  cilësi  dhe  objektiv  të  përbashkët  të  sigurojnë  komoditet  dhe  të  rritin  ndërgjegjësimin  e  njerëzve  për  kontributin  e  tyre  individual. Rr. Riperdorimi. e cila ishte arritur.Tel: 04 222 53 74 43 .  Kjo  mund  të  shpjegohet  nga  një  përqindje më e lartë e letrës së ndarë në burim.sc.

 Informacioni në  vazhdim duhet të mblidhet për çdo produkt duke pёrfshirё:   Përshkrimi i produktit.    8.Tel: 04 222 53 74 44 .   Çmimet e tregut (blerje dhe shitje).    Faza 2: Përshkrimi i rrjetit vlerësues të industrisë së riciklimit për plastikën nga:  i. PROGRAMI PËR RICIKLIMIN E MBETJEVE URBANE         8. 13. Marianthi Guri Shoqata “Menvgroup”.2.  iv.  Krijimi  i  tregjeve  për  riciklim  përbën  fokusin  e  Programit  tё  riciklimit  për  të  kapërcyer  barrierat  e  tregut  dhe  për  të  promovuar  riciklimin. “Sami Frashëri”. Identifikimi i rrjetit të lëvizjes së materialeve. Rr.  Programi  i  riciklimit  tё  mbetjeve  urbane  përqëndrohet  në  përdorimet  e  fundit  për  materialet  ricikluese  dhe  promovonë  një  rrugë  të  integruar  për  trajtimin  e  mbetjeve  sipas hierarkise.  M.   Sasia e përpunuar. Identifikimi i pretendentëve në rrjet.    komunale.  ii. Programit tё riciklimit do të përfshijë mbetjet urbane si:    tregtare. Fazat e programit pёr mbёshtetjen e riciklimit tё mbetjeve   Faza 1: Vlerësim të Produkteve të Industrisë  Faza fillestare e projektit është vlerësimi i industrisë ricikluese në vend. Riciklimi (3R) – Metoda Ekologjike të Trajtimit te Mbetjeve Urbane       VIII.1 Te pergjithshme  Hartimi dhe mbështetja e ideve për zhvillimin e sa më shumë praktikave për menaxhimin e  mbetjeve  urbanee.sc.   Sasia e prodhuar.    industriale.    e amballaxhimet.    Qëllimim  i  Programit  tё  riciklimit  tё  mbetjeve  urbane  është  të  promovoj  pandërprerje  sa  më  shumë  menaxhime  mbetjesh. Godina.  duke  pranuar  se  ato  janë  një  burim  që  siguronё  pasuri  dhe  punësim  shtesë. Identifikimi i metodave në rrjet.Reduktimi.   Sasia eksportuar/importuar. Identifikim i numrit të pretendentëve në çdo hallkë. Kati II .    e paketimet. Objektivi është për  të kryer një vlerësim të industrive ricikluese të mbetjeve në çdo prefekturё. Riperdorimi.  iii.

13. Si të përmirësojmë lëvizjet e arkës?  c.  përdorimi  i  fuqisë  punëtore. Rr.  Analiza e funksioneve të mbledhjes së mbetjeve (si është bërë.    Mbledhësit individual të mbeturinave  Vlerësimi i mbledhësve individual (përgjithësisht romë) që sigurojnë shërbimin e mbledhjes  së mbeturinave në sektorin e riciklimit në qytet.  që  përdorin  materiale  mbeturinash  në  proçeset  e  tyre  të  prodhimit:  tipet  e  produkteve.  të  ardhurat. Riciklimi (3R) – Metoda Ekologjike të Trajtimit te Mbetjeve Urbane Vlerësimi  i  fortësive  të  mundshme  dhe  dobësive  të  rrjetit  nga  fokusimi  prej  pyetjeve  të  mëposhtme:    a.Tel: 04 222 53 74 .  numrin  e  mbledhësve individual).  mjedisi  rrethues  i  kompanive.  burimet  e  lendëve  të  para. vëllimi.  distance  për  mbledhje.  strukturat  e  pasurisë.  Operacionet dhe teknologjia në përdorim (tipi i aparaturave. Riperdorimi. Godina. Kati II .  vendburimet  e  mbeturinave.  si  fëmijët  në  mbledhjen  e  mbeturinave  apo  gjëra të ngjashme.  Informacion financiar (shitjet totale vjetore për çdo produkt.  struktura tregtuese e materialeve bashkë me komunitetin Romë.  kush  është  përfshirë  (pjestarë  të  familjes. “Sami Frashëri”.  Nevojat për asistencë teknike: nevojat formuese/konsultuese (nevojat specifike).  edukimi.  tipi  dhe  sasia  e  materialeve  mbeturina  të  përpunuara.).Reduktimi. etj)  Nevojat investuese (aparaturat dhe kapitali punues). Vlerësimi bëhet në bazë të intervistave dhe  studimeve  të  prezantuesve  shembuj  të  mbledhësve  (1‐2%)  të  përfshirë  në  mbledhjen  e  mbeturinave në qytet:      Informacion  i  përgjithshën  mbi  komunitetin  e  mbledhësve  individual  me  fokusim  mbi  numrin  e  tyre  të  fokusuar  në  tregtinë  e  riciklimit.  45 M.  historitë  e  kompanive.sc.  xhiroja  vjetore. Marianthi Guri Shoqata “Menvgroup”. që e kthejnë në lendë të parë dytësore:         Informacion  i  përgjithshëm  mbi  përpunimin  e  mbeturinave  (lista  e  kompanive.  profesioni. Si të rrisim lëvizjet?  b.  lokalizimi. Si të përmirësojmë lëvizjet e financës?    Faza 3: Vlerësimi i industrisë prodhuese     Fabrikat  Vlerësimi  i  fabrikave.  etj. automatizimi.  rritja  e  pritshme dhe zhvillimi i bizneseve    Përpunimi i mbeturinave  Vlerësimi i përpunimit të mbetjeve plastike.  administratorët  kyç. vlera dhe tipi i  sistemit llogaritës.  numri  i  të  punësuarve. që ka qënë në përdorim). çfarë aparature është  përdorur.  adresat  dhe  informacionet  kontaktuese.

  si  dhe  rritja  e  industrisë  përfshin  rritje  në  prodhimtarinë e fabrikave. zhvillim rajonal të industrive.    Zhvillimet e pritshme të tregut  Tregu  i  pritshëm  aktual  e  i  ardhshëm.Tel: 04 222 53 74 46 .    c) Drejtimin studimor    Përfshirja e organizatave për përmirësimin e të dhënave (volumin. siç janë hollësirat për materialet  diskriminuse.      d) Menaxhimin e informacionit –   Ngritja e një zyre informacioni për menaxhimin e mbetjeve plastike. rritje të shitjeve.   Shpërndarja e të dhënave për riciklim e magazinim mbetjesh plastike. me vlerësimin e mundshëm për privatizim dhe  investime private në sektorin privat të riciklimit të mbetjeve bashkiake (ekzistuese ose zone  mbushëse)    8.   Arritjen e deritanishme.  ndonjë  shërbim  i  ri  ose  segment  tregu  i  ri  për  t`u  identifikuar  dhe  të  ngjajshëm. përbërjen dhe  shpërndarjen) si dhe mundësi të riciklimit.  Rishikim  të  praktikave  të  menaxhimit aktual bashkiak të mbeturinave.    zhvillimin e shkëmbimit të mbetjeve.3. Riperdorimi.    informimin dhe ndergjegjesimin e konsumatorit.     b) Promovimin e investime për zgjerimin e kapaciteteve në riciklim –   në impiantet tashmë të ngrritura.   Paraqitje projektesh.   në nxitjen e ricikluesive të rinj.    Koordinimi i disponueshmërisë dhe shpërndarjes së informacionit    M.    Shpërndarja e rezultateve.    heqjen e barrierave institucionale. Marianthi Guri Shoqata “Menvgroup”. Elementet e Programit të riciklimit tё mbetjeve:    a) Lehtësim tregu –përfshinë    identifikimin e përdorimeve të reja dhe aplikimet për riciklim. Godina. Rr. konkurencë.   Vendosja e lidhjeve me organizata të tjera si ARM:t.sc. 13.Reduktimi. “Sami Frashëri”.   Kërkime dhe novacione me zgjidhje të reja ekologjike. rritje  në  lindjen  e  volumit  të  materialeve  mbeturina  dhe  përpunim. Riciklimi (3R) – Metoda Ekologjike të Trajtimit te Mbetjeve Urbane   Shëndeti dhe kushtet siguruese të mbledhjes.    Identifikimin e boshllëqeve që ekzistojnë. Kati II .  Nevojat investuese (aparaturat. mjetet dhe kapitali punues).

 Kjo do të rrise interesin në njohjen e ndikimit të  kësaj  skeme.    Ndihmë kërkuesve në burimet specifike    f) Programi i riciklimit tё Mb.   Sektorin privat.   Shtuar informacion për alternativat e riciklimit  Reklamuar cilësinë e lartë të tyre   Siguruar  Furnizimin e tregjeve. duke përfshirë kërkesën e rritur për  të  mirat e  riciklimit. Riciklimi (3R) – Metoda Ekologjike të Trajtimit te Mbetjeve Urbane e) Këshillimin.    Studime paraprake.     Industrinë e menaxhimit të mbetjeve plastike.    Guidat më të mira praktike.  Stimuluar investuesit e rinjë të riciklimit të mbetjeve plastike  Qeveria duhet të shkoj më tej në gjithëpërfshirjen e qeverisë.U zhvillohet në bashkëpunim me.    Këshilla teknike dhe marketingu.sc.  që  fokusohet  në  përdorimet  e  reja  për  riciklimin   Theksim më të madh për vëmendjet ndaj mjedisit. drejtimin dhe përkrahjen teknike – do te siguroje   Këshillime dhe drejtime tregjeve të biznesit lokal. duke u kërkuar institucioneve  publike  që  të  zbatojne  skemen  e  hierarkise  së  mbetjeve. Rr.Reduktimi. Kati II .Tel: 04 222 53 74 47 .     8. “Sami Frashëri”.   Biznesin e paketimeve.    Workshope dhe seminare. 13.  në  vendimet  e  institucioneve  publike  dhe  politikat  blerëse  të  sektorit privat. Marianthi Guri Shoqata “Menvgroup”.    Agjensitë Rajonale te Mjedisit    Forumi i riciklimit te mbetjeve    8.  duke  instaluar  infrastrukturen  e  grumbullimit te diferencuar te mbetjeve.  M. Siguria publike  Përkrahja publike luan rol të rendësishëm duke:         Rritur kërkesën për riciklimin e mbetjeve plastike. Godina.  si  dhe  do  të  përdoret  për  të  promovuar  e  stimuluar  procesin  e  riciklimit  te  mbetjeve.4. Riperdorimi.   Konsulencë sektorit publik dhe privat.5. Tregjet për materialet e ricikluara    Rekomandimet për shtimin e tregjeve për materialet e ricikluara   Një  trajtim  ndryshe  për    zhvillimin  e  tregut.

  Ato  mund  të    marrin  formën  e  marrëveshjeve  vullnetare.6.  për  të  promovuar  kërkesën  për  materialet  e  ricikluara.  Ne  tashmë  duhet  tё  paraqesim  një  amendament  për  përgjegjshmërinë  e  prodhuesve. Përgjegjshmëria e prodhuesve   Përgjegjshmëria  e  prodhuesve  është  një  mjet  i  efektshëm  për  ti  bërë  prodhuesit  (dhe  të  tjerët  të  përfshirë  në  shpërndarjen  dhe  shitjen  e  të  materialeve  tё  ricikluara)  më  të  informuar  për  ndikimet  në  mjedis  të  të  mirave  që  ata  prodhojnë.  guidat  e  mira  praktike.    7.  Iniciativat  e  përgjegjshmërisë së prodhuesve i bëjnë  prodhuesit (dhe të tjerët) që të kenë përgjegjshmëri  më  të  madhe  për  të  mirat  e  tyre.  për  ambalazhimin  dhe  mbetjet e ambalazheve. theksim më të madh në eko‐etiketen. Riperdorimi.Tel: 04 222 53 74 48 . Kati II . Rr.      M.  informacion  më  të  mirë  për  publikun dhe konsumatorin.  duke  përfshirë  mekanizma  për  mbrojtjen  e  çmimit. Riciklimi (3R) – Metoda Ekologjike të Trajtimit te Mbetjeve Urbane    Zhvillimin  e  kualitetit  të  përmirësuar  dhe  standarteve  për  materialet  e  ricikluara. “Sami Frashëri”.Reduktimi. Godina.  në  fund  të  jetës  së  tyre.  adoptimin  e  kontratave  afatgjata  sesa  çmimet lokale.  ose  angazhimeve  të  detyrueshme.  përmes    specifikave  të  njohura.  Veprim  për  të  stabilizuar  tregjet  dhe  për  të  ulur  çmimin  e  paqëndrueshëm. Marianthi Guri Shoqata “Menvgroup”.sc. dhe një treg të mundshëm në të ardhme  Futjen  e  instumenteve  ekonomike. 13.

  pёr tё pёrmirёsuar objektivat e  tyre  nё riciklimin  e mbetjeve  urbane. që ti përgjigjet me novacione dhe  iniciativa menaxheriale.sc. Godina.Reduktimi.  M.  që  janë  më  miqësore  me  ambientin.  duke  publikuar  rregullisht  pёr  sasitё  e  grumbulluara.  proçeset  dhe  shërbimet. cilёsinё dhe pёrbёrjen e materialit tё ricikluar etj. përsa i perket mjeteve  të  informacionit.   Kjo i krijon mundёsinё konsumatorёve tё përshtasin stile jetese me produkte të pastra 9. Riciklimi (3R) – Metoda Ekologjike të Trajtimit te Mbetjeve Urbane       IX.   Ky propozim duhet të gjejë njëzëri mbёshtetjen e nevojshme për zbatim Tregjet dhe kërkesa e konsumatorit mund të udhehiqen drejt produkteve dhe shёrbimeve. Rr.Tel: 04 222 53 74 49 . Marianthi Guri Shoqata “Menvgroup”.2.  llojёt. Kati II .  Ato  sigurojnё  nxitje  pёr  kompanitё pёr tё investuar nё fusha mё miqёsore me mjedisin ose teknologji (me efiçiensё  dinamike)  intensive  qё  kёrkon  mё  pak  burime. “Sami Frashëri”.  Bashkëpunimi miqësor me sipёrmarrjet private  Nevoja  e  zhvillimit  tё  programeve  dhe  inisiativave  synon  nё  pёrmirёsimin  e  bёshkёpunimit  midis  autoriteteve  lokale  dhe  industrisë  dhe  inkurajimin  e  veprimeve  vullnetare. Inkurajimin e Tregut që të punojë për Mjedisin Sot.  duke  siguruar  kompanitë.  përqasja  drejt  biznesit  është  vërtetuar  së  tepërmi  rreth  vendosjes  së  standarteve  dhe  objektivave  dhe  mё  pas.  Taksat  mjedisore  janё  efektive. Nevoja  e  pёrqafimit tё veprimeve vullnetare nga kompanitё duhet nxitur dhe duhet tё merren masa.  edukimit.  Kjo  i  bën  ato  shumë  tёrheqёs  pёr  shfrytëzimin e natyrёs në afate më të gjata.  Mbështetja  nё  instrumenta  tё  bazuar  nё  treg.  që janë ambientalisht shumë më lart karshi produkteve konkuruese.    9. konkurrencë dhe krijim tё vendeve  tё punёs.  siç  duhet  tё  jenё  taksat  e  ambientit  nё  produkte tё ndryshme. Kjo do të inkurajojë biznesin.  dhe  duke  u  siguruar  se  produktet  për  sa  kohë  të  trupëzojnë  kostot e verteta të mjedisit. Riperdorimi. PROGRAM INFORMIMI PËR PUBLIKUN       Programi  i  informimit  për  sensibilizimin  e  opinionit  publik  mbi  mundёsitё  e  riciklimit  tё  mbetjeve përmban objektivat dhe detyrat e mëposhtme. që do ta çojё nё rritje. 13. tё cilat synonjnё t`i ndryshojnë sinjalet e çmimeve në treg në favor  të  atyre  produkteve. pёrfitim.1.  që  të  përshtaten  me  këto  standarte.  si  pёr  kostot  ashtu  dhe  pёr  mjedisin.  qё  tё  rriten  ndjeshem  ato  kompani.

    zhvillimin  e  aktivitetit  të  shitësit  tё  shërbimeve  ambientale  dhe  programit  tё  menaxhimit ambiental.   Pajtueshmёria me kёrkesa e legjislacionit.   Rishikim i ndikuesve  (faktoreve) tё ambientit.     Hapat e SMM‐sё janё:   Pёrcaktimi i politikave ambientale.sc.  plotësimin.   Dokumentacion i pёrshtatshёm.  produktet. Kati II .  duke    mbrojtur  shëndetin  e  njerëzve.  proçedurat.Tel: 04 222 53 74 50 .  SMM  përfshin  strukturat  organizuese. Kjo do tё pёrfshijё:     pёrmbledhje tё legjislacioneve.  njё  kompani  ndёrmerr  aktivitetin  e  saj  normal  për  reduktimin  e  ndikimit  në  mjedis.   mundësinё e aplikimit tё njё skeme pёr tё inkurajuar SMM (Sistemi i Menaxhimit  Mjedisor) pёr tё vetëkontrolluar pёrshtatshmёrinё e tyre dhe pёr tё pёrmirёsuar  sistemet e menaxhimit tё mjedisit.  realizimin.    inkurajimin  pёr  tё  rritur  kuptueshmёrinё  pёr  efektet  pozitive  tё  koncepteve  tё  eko‐eficiensёs nё rezultatin e kompanive. Riperdorimi. monitorimi konstant dhe mekanizmat pёrmirёsuese.   Krijimi i njё programi veprimi mbi ambientin pёr arritjen e objektivave specifike. Marianthi Guri Shoqata “Menvgroup”.  Duke  zbatuar  SMM.    libra  pёr  praktikёn  mё  tё  mirё  dhe  teknollogjinё  e  pastёr  nё  prodhimet  tё  ndryshёm tё produkteve. Godina.   Trainimet me programet pёr tё gjithё tё punёsuarit. 13.  proçeset  dhe  burimet  për  zhvillimin.  shërbimet  dhe  ndihmesat  për  të  kryer  detyrimet  e  tyre  mjedisore  dhe  për  të  përmbushur  qëllimin  për  një  zhvillim  të  qëndrueshëm.Reduktimi.   Hapi i dytё: Përmiresimi i pjesёmarrjes nё programin e SMM mbetet njё prioritet Sistemi  i  Menaxhimit  Mjedisor  (SMM)  ështe  mjeti  për  identifikimin  dhe  zgjidhjen  e  problemit.  përgjegjësitë.   Matja. “Sami Frashëri”. pёr tё arritur nё bashkëveprim me njeri tjetrit nё njё qёllim  tё  pёrcaktuar  qartё‐mbrojtjen  e  ambientit. objektiva tё qarta tё mbrojtjes sё mjedisit. Riciklimi (3R) – Metoda Ekologjike të Trajtimit te Mbetjeve Urbane Hapi i pare: Zhvillimi i njё programi asistence pёr tё zhvilluar njё tёrёsi mjetesh Kjo  synon  tё  ndihmojnё  bizneset  tё  kuptojnё  kёrkesat  ambientaliste  dhe  se  si  duhet  të  arrihen ato.   M. i cili do të sigurojё organizimin me një metodë për të menaxhuar sistematikisht  aktivitetet  e  tyre  mjedisore.  aktivitetet  planifikuese.    Hapi i tretё: Forcimi i bashkëpunimit me komunitetin e biznesit nёpёrmjet marrёveshjeve  vullnetare pёr kritere.  praktikat. Rr.  rishikimin  dhe  mbajtjen e politikёs mjedisore.

Reduktimi.  vendimet do të merren duke patur dijeni të plotë të pasojave mjedisore.  duke  u  siguruar  nё  informacionin  e  duhur  nëpërmjet  kanaleve  dhe  mjeteve  të  tjera  të  komunikimit  tё  dhёna  nga  kompanitё. 13.Inkurajo angazhime  dhe marrёveshje vullnetare pёr arritjen e objektivave tё pastra  mbi mjedisin.  .  sё  bashku  me  qeverinё  duhet  tё  mbeshtesё  zhvillimin  e  sistemeve  nacionale  shpёrblyese  harmonike  pёr  zhvillimet  mjedisore  tё  kompanive  qё  identifikojnё  dhe shpёrblejnё ata qё kanё rezultate tё mira.  si  edhe  i  gatshёm  pёr  besueshmёrinё  e  cilёsisё  sё  produktit  të  ricikluara.  qё  dёshtojnё  nё  plotesimin  e  kёrkesave  legjislative  tё  mjedisit  penalizohen. Riperdorimi.   Veprimet    - Vlerёso progresin dhe efektivitetin e skemës së Eko‐Etiketës sё produktit.  Kompanit  tё  suksesshme  nxiten  me  Stimulues ekonomike pёr produktet e ricikluara.  rigorozё  dhe  nё  mёnyrё  tё  pavarur e verifikuar ambientalisht e tё vazhdueshme.  si  dhe  faqeve  të  internetit. marrёveshjet e mjedisit do tё sjellin pёrmirёsime tё mjedisit.3.Inkurajo  njё  pёrqafim  mё  tё  gjerё  tё  Eko‐menaxhimit  dhe  „Etiketa  e  Gjelber“  dhe  zhvillo masa pёr tё inkurajuar njё numur mё tё madh tё pjesёmarrjes sё kompanive  pёr  tё  publikuar  raporte  tё  performancёs  sё  zhvillimit.  i  pёrshtashёm.  Nёse  strukturohen siç duhet.  Në  këtë  mënyrë. Gjetja e rrugëve të reja duke punuar pranë tregut nëpermjet biznesit dhe konsumatoreve a. Duke ndihmuar konsumatoret që të bëjnë zgjedhjet e informuara Nëpunësit  publikë.   9.  . duke theksuar kërkesën „Etiket Gjelber“  pёrmes  njё  informimi  mё  tё  mirё  tё  konsumatorit. Marianthi Guri Shoqata “Menvgroup”. Për marrëveshjet e mjedisit  duhet  tё  vendosen  rregulla  tё  qarta  pёr  procedurёn  e  negocimit  dhe  konkludimit.Aplikimi i skemave shpёrblyese tё zhvillimeve ambientale nё nivele bashkie. Riciklimi (3R) – Metoda Ekologjike të Trajtimit te Mbetjeve Urbane Transparenca dhe monitorimi duhet tё jenё efektivё nё arritjen e objektivave ambicioze tё  mjedisit nga ana e sipёrmarjeve private nё procesin e riciklimit.  51 M. urbane qё tё  jetё  i  realizueshëm  Kjo  do  tё  krijojё  debatin  midis  tё  interesuarve  pёr  pёrmirёsimin  e  disenjimit tё produktit mbi bazёn e veprimeve vullnetare tё kompanive ose sektoreve dhe  nёse do tё jenё tё pёrshtatshme do tё mbeshtetet nga  instrumentet siç ёshtё standartizimi  dhe legalizimi.  konsumatorët  kanё  nevojё  qё  tu  jepet  informacion  i  kuptueshëm.Tel: 04 222 53 74 .Vendosja e programit tё asistencёs tё pёrshtatshem me ndihmen specifike pёr SMM.  . nё njё  mёnyrё  me  kosto‐eficiente  dhe  tё  shpejtё.Promovo produkte dhe proçeseve të pastra nën rrugën e zhvillimit dhe stimulimit të  Politikave të Produktit të Integruar.sc. Godina.     Veprimet  .  Kompanitё.  duke  zhvilluar  mbi  baza  objektive  pёr  gjetjen e publikut “blerës” dhe veprimin pёr tё inkurajuar grumbullimin e mb. Kati II . Rr. “Sami Frashëri”.    Qeverisja  lokale.  .

 nё mёnyrёn e tё  prodhuarit. Marianthi Guri Shoqata “Menvgroup”. pёr dhenien e huave.  Mbёshtetja  pёr  lehtësimin  e  taksave  të  bizneseve të riciklimit.  qё  janё  tё  pёrfshirё  aktivisht  nё  lёvizjet  ambjentaliste  janё  njё  forcё  e  re  e  fuqishme  nё  mbrojtje  tё  mjedisit.  9.  duke  blere  produkte  qё  s’dёmtojnё  ambientin  dhe  duke  ndarë  mbejet  sipas  përbërjes  që  nё  shtepitё. zhvillimin e proçeseve tё produkteve tё pёrshtatshme me ambientin. Koncepti i pastër (green) i sektorit financiar Sektori  financiar  i  huadhёnies  dhe  aktivitetet  e  investimit  kanё  ndikim  mjedisor  indirekt. Perfshirja e qytetareve dhe ndryshimi i mёnyrës së të sjellurit Shumё njerёz kanё filluar tё bёjnё pёrpjekje pёr tё ndryshuar mёnyrёn e tyre tё sjellurit. tё cilat respektojnё rregullat favorizuese tё gjendjes sё mjedisit.4.  psh  duke  i  ripёrdorur. qё sektori  financiar  tё  ofrojё  Fonde  tё  Investimeve  Jeshile  pёr  publikun.  Duke  lehtёsuar  hapjen  e  informacionit  tё  pёrshtatshёm  nga  sektori  financiar  dhe  kompanitё mund tё krijojnё njё stimulues pёr sjelljen „e pastër“.c. marrёveshjet pёr arritjen e standarteve.  Qytetarët  e  mirё  informuar.  që  subvencionet  qeveritare  rezultojnë  të  kenë  një  ndikim  të  pjesshëm. me rrugët orientuese.   3. Ato. 13.Reduktimi.  pёr fonde pёr investimin ”jeshil”. Godina.  ‐  Duke  forcuar  integrimin  e  objektivave  mjedisore  dhe  konsideratat  pёr  huatë  nga  Banka Evropiane e Investimeve. Riperdorimi.  duke  punuar  drejt  kufijve  orientues vullnetare. qё lejojnё konsumatorin tё krahasojё zhvillimet ambientale. ç`ka mund tё quhet investim ”jeshil” dhe nё bashkёpunim me Banken  Evropiane tё Investimeve dhe me Banken Evropine për Rindertim dhe Zhvillim. Duhen nxitur programe. Riciklimi (3R) – Metoda Ekologjike të Trajtimit te Mbetjeve Urbane -   b. kur ato përdoren për të nxitur:    Mat dhe krahaso. Kati II .  qё  kёrkon  vёmendje  ёshtё  ajo. Rr. duke përfshirë përdorimin e stimuluesve fiskale pёr tё inkurajuar  marrjen e eko‐etiketave. Duke rritur numurin e te  interesuarve  dhe  konsumatorёve  nuk  mjaftonё  vetem  sigurimi  i  produktit  tё  mirё  dhe  të  shёrbimeve me njё çmim tё drejtё.    Veprimet  ‐ Promovimi i shkëmbimit tё praktikave politike mё tё mira me vendet e zhvilluara. me pёrgjegjёshmёri sociale dhe mjedisore. qё nuk  e dëmtojne ambientin. produktet. “Sami Frashëri”.Tel: 04 222 53 74 52 . si  dhe  të  familjeve  tё  tyre.  duke pёrcaktuar.    Promovo ose nxit prodhimet e pastra (të blerta).  Njerëzit  janë  duke  kёrkuar  njё  zё  mё  tё  fuqishёm. Subvencionet e dëmtimit të ambientit dhe ndihma e Shtetit Aktivitet  nё  fushё  e  mjedisit.  ‐  Inisiativё  vullnetare  me  sektorin  financiar. gjithashtu duhen tё jenё tё sigurta.  nё  M.     sё pari.  së dyti. etj. mund të  kemi njё ndikim mё tё drejtpёrdrejtё nё flukset e parave.sc. se cila kompani dhe aktivitet kanё theks nё financё dhe kushtet qё lidhen  me  tё. qё shkojnё pёr aktivitetet.  i  cili  mund  të  mbulojë  shkëmbimin  e  praktikave  mё tё mira.

  Dhёnia e informacionit si tё ndajmё mbetjet nё burim.   Pёrgatitja  e kompletit tё  mjeteve praktike. 13. rajonal qё ndikon nё cilёsinё e mjedisit. etj. si dhe  nevoja  pёr  theks  tё  pёrshtatshёm  tё  bёrёsit  të  vendimeve  pёr  tё  qenё  tё  zotё  tё  shprehin  pikpamjet  e  tyre.   Edukimi mjedisor nё tё gjitha nivelet dhe me tё gjitha mjetet e informimit.  është ndoshta mё i mirë i siguruar në nivelin lokal. krahinor dhe nacional. nё ruajtjen e fshatrave lokale.Reduktimi. tё cilin ata mund ta pёrdorin dhe kuptojnё. Lёvizja lokale nё  favor tё mjedisit ёshtё zgjeruar dhe reflekton interesat e njerёzve nё mbajtjen e këndёshme  tё ambienteve përreth vendbanimit tё tyre.  si  dhe  prezantimi  i  informacionit  tё  adresave  tё  kompanive  ricikluese. “Sami Frashëri”. Kati II .     Veprime    - Masat  pёr  tё  pёrmirёsuar  aksesin  dhe  cilёsinё  e  informacionit  mjedisor  tek  komuniteti.      Ky plan veprim do tё realizojё objektivat dhe detyrat e mёsipёrme duke realizzuar:  Përpilimin e formularёve tё anketimit Kryerjen e anketimit me grup-fokus lokal (rreth 2.  Insiativat  pёr  tё  zhvilluar  njё  kuptim  koherent  dhe  tё  thjeshtё  tё  indikatorёve  tё  mjedisit  ёshtё  nevojё  imediate  pёr  zgjidhje. Marianthi Guri Shoqata “Menvgroup”. Riciklimi (3R) – Metoda Ekologjike të Trajtimit te Mbetjeve Urbane vendimet nё nivel komuniteti. Godina.  ata kanё nevojё pёr informacion cilesor.sc.Tel: 04 222 53 74 53 . Pёr tё qёnё efektiv.000 formularë) Analizimi dhe interpretimi i anketimeve Trajnimi i personelit të pushtetit vendor Përpilimi dhe hartimi i programit tё fushatës sё sensibilizimit Përpilimi i materialeve formuese dhe informuese Krijimi i Bërthamës së “Lobingut”   M.  llojit  dhe  pёrbёrjes  sё  produkteve  tё  ricikluara. Rr. Informacioni që synon në inkurajimin në vazhdimësinё e mënyrës së të jetuarit.  qё  synojnё  tё  rrisin zhvillimet mjedisore  rreth shtepisё. Riperdorimi.

  Në  këtë  kondita.  që  shpesh  ka  të  bëjë  me  gjenerimin  e  mbetjeve  permes  reduktimit në burim.     Në  shumë  vende.  Ky  interes  është  drejtuar  dhe  zhvilluar  nga  faktorë  të  ndryshëm.  publiku  financon  këto  iniciativa. Kati II .Tel: 04 222 53 74 54 . Shumica e programeve të  riciklimit  financohen  nga  taksat  apo  nga  pagesat  e  menaxhimit  të  mbetjeve. ndonëse disa politika janë më të  bindshme në një shkallë ndryshe nga të tjerat. që përfshijnë udhërrëfime për blerjen  e  produkteve  të  riciklueshme. Politikat që promovojnë riciklimin mund  të zbatohen në shkallë kombëtare.1. Një rrugë tjetër në politikat e riciklimit është  mekanizmi i përdorur për financimin e programeve të riciklimit.  duke  përfshirë  çështje  që  lidhen  me  shtimin  e  prodhimit  të  mbetjeve  dhe  zvogëlimit  të  kapacitetit  të  landfillit. ripërdorimit dhe riciklimit. Godina.  që  një  politikë  e  vetme  të  ofrojë  zgjidhjen  e  drejtë  për  çdo  vend. Riciklimi (3R) – Metoda Ekologjike të Trajtimit te Mbetjeve Urbane   X. rajonale ose dhe lokale.Reduktimi. POLITIKAT PËR TË FUQIZUAR TREGUN E RICIKLIMEVE       10. Mund të zhvillohen dhe politika të tjera. që ato financohen  nga  industria.  qeveritë  janë  duke  shtuar  inkurajimin  e  industrive  për  të  adoptuar  sistemet  e  menaxhimit  mjedisor.        Politika që mund të përdoren për të promovuar riciklimin  Politika. Nga  ana  tjetër. që promovojnë mbështetjen e riciklimit. “Sami Frashëri”.  sepse  ata  kanë  dhe  duhet  të  paguajnë  për  këto  të  mira  dhe  shërbime. 13.  megjithëse  ndër  komponentët  kryesorë  renditet  pikësynimi  i  qartë.  si  dhe  nevojës  për  mbrojtje  të  mjedisit.  Zbatimi i grumbullimit buzë trotuarit ose përmirësimi i efikasitetit të tij. Riperdorimi.  shoqëria  është  e  interesuar.  që  me  politika  të  caktuara  të  synojë  dhe  të  shtojë  furnizimin  me  riciklime  të  mbledhura.  Interesi  i  publikut  në  riciklim  është  shtuar  gjatë  15  viteve  të  fundit  përmes  botës  së  industrializuar. Politika më e mirë për të nxitur riciklimin   Cila  është  politika  më  e  mire  për  të  stimuluar  riciklimin?  Nuk  mundet.  Por  ka  dhe  shtete.  ndotjes  së  ajrit  nga  incinerimi.  si  në  Japoni  e  në  Europë.  edukimi  dhe  nxitja  ekonomike. Rr.   M. Marianthi Guri Shoqata “Menvgroup”.   Zbatimi bazuar në vënien e çmimit.sc.  kërkesat  për  minimumin  e  mbajtjes  së  materialeve  të  riciklueshme dhe taksën nxitëse për produktet të ricikluara.

Reduktimi. që nxisin kërkesa për riciklim.   Edukoni publikun me cilësinë e produkteve me përmbajtje të ricikluar. Riciklimi (3R) – Metoda Ekologjike të Trajtimit te Mbetjeve Urbane Përmirësimi i disponueshmërisë së grumbullimit në vende publike.   Garantimi i financimit nga Bashkia.  Politika.   Ngarkimi i konsumatorëve me taksën e depozitimit të mbetjeve.  Inkurajoni kompanitë të përshtasin sisteme menaxhimi gjithë përfshirëse të mjedisit.  Miratoni programet e kompensimeve të depozitimeve në vend groposje.   Politikat. që kur u zbatuan për herë të parë politikat e riciklimit.   Ndalimin e hedhjes së materialeve për riciklime në vendgroposje. “Sami Frashëri”. 13.   Nxitje të kontratave afat‐gjata për shmangien e rrezikut të lëkundjes së çmimit për riciklime.   Taksa e landfillit.  Shtimi i edukimit të publikut. që promovojnë mbështetjen dhe nevojën për riciklim.  Kërkojini bashkive të operojë në programet e riciklimit. etj.   Paraqitja e kërkesave të regullta për ndarjen në burim. Riperdorimi.  Siguroni kredit me interesa të ulta. Marianthi Guri Shoqata “Menvgroup”.   Nxjerrja e ambicieve dhe synime të ndryshme.  Kërkoni minimumin e përmbajtjes së riciklimit në produkte. Rr.Tel: 04 222 53 74 55 . Godina. çka të  jep mundësinë për të shqyrtuar ecurinë e tyre të suksesit dhe për të karakterizuar kushtet  për çdo politikë të ndryshme.     M.  Nxisni projekte për kërkime dhe zhvillim.      Ka kaluar mëse një dekade. Kati II .sc. që ka qenë e suksesshme.

Riciklimi (3R) – Metoda Ekologjike të Trajtimit te Mbetjeve Urbane     XI. 13. etj. që merren me riciklimin kanë miratuar një politikë unike për nxitjen e saj.Reduktimi. “Sami Frashëri”. Riperdorimi.   Politikat  e ofertës dhe kërkesës së planifikuar    N    N  N        N        N  N  M. RICIKLIMI I MBETJEVE NË VENDET E STUDIUARA 11.  infrastruktura  e  menaxhimit  të  mbetjeve  ekzistuese.  duke  përfshirë  gjeografinë  dhe  motin.  qëndrimi  i  publikut. Kati II . përhapjen e zhvillimit të politikës në nivele kombëtare. sistemet legale. Godina.1. Rr.  demografinë.  kapaciteti  prodhues. Diferencat  midis  tyre  janë  për  shkak  të  shumë  faktorëve.sc.     Politikat e përdorura të riciklimit në secilën nga vendet e studiuara  Politikat e ofertës së planifikuar  Pjesëmarrja e detyrueshme e publikut   Italy Japan Netherland  L  L  L    L      N  N  N  L  N  N  Singapor    N          Spain  US Luxembourg   N          L  L  L  L  L                Detyrimi  i  përbashkët  ose  ndarja  e  burimeve  L  industriale   Ndalimi  i  landfilleve  për  ambalazhim  ose  N  riciklime të tjera   Çmimi bazë i përdorimit   Taksat e vendosura   Programet e shpërblimit të depoz‐itimeve     Detyrimet e përmbajtjes së ricikluar   Sigurimi i udhërrëfimeve   L  N    Politikat e kërkesës së planifikuar      N  N                    N  N  N  N      N  Administrim  i  Produkteve  dhe  marrё‐veshjet  N  vullnetare     Përgjegjësia e prodhuesve të përhapur  Sistemet e menaxhimit mjedisor   N = Politika është adaptuar në nivel kombëtar  L = Politika është adaptuar në nivel lokal. Të përgjithshme Vendet.Tel: 04 222 53 74 56 . Marianthi Guri Shoqata “Menvgroup”. rajonale e  lokale.

     Shumica e industrisë së ambalazhimit gjerman ka adoptuar këtë rrugë alternative.  kompanitë  mund  të  kontraktojnë  me  një  grup  të  tretë.  Leja  për  programet  e  riciklimit  buzë  trotuarit  ndryshoi  shumë. “Sami Frashëri”.     Në  sistemin  EPR  të  Gjermanisë  ”Etiket  e  Gjelbёr”.Reduktimi.  riciklimi  është  drejtuar  nga  mbështetja  e  publikut  për  zhvillimin  e  qëndrueshëm  dhe  nga  Këshillat  për  zvogëlimin  e  kapacitetit  të  landfillit.  Si  alternative  tjetër.  Veç  kësaj  midis  1991  dhe  1998  kompanitë  gjermane  reduktuan  të  gjitha  nivelet  e  ambalazhimit të vendosura në tregje në afërsisht 10%. Marianthi Guri Shoqata “Menvgroup”. janë faktorët kryesorë në  përcaktimin e shkallës së programeve të riciklimit. Godina. 70% për letra dhe kartona.  Komponenti  më  i  njohur  i  sistemit  gjerman është ”Etiket e Gjelbёr” për ambalazhimin e përdorur të mbetjeve shtëpiake.  politikat  e  riciklimit janë adoptuar në nivele lokale dhe shtetesh.  qeveria  federale  amerikane  ka  ngarkuar  gjerësisht  shtetet  të  merren  me  menaxhimin  e  mbetjeve  urbane.  dhe  75%  për  qelq.  industria  e  ambalazhimit  mban  përgjegjësi për garantimin e normave të riciklimit për ambalazhimin e mbetjeve shtëpiake. kryesisht në përgjigje të trysnisë nga  qytetarët  me  ndërgjegje  mjedisore  dhe  në  disa  zona  nga  një  dëshirë  për  të  zgjatur  kapactetin e landfillit lokal. Riciklimi (3R) – Metoda Ekologjike të Trajtimit te Mbetjeve Urbane Gjermania  Në  Gjermani.  Si  përgjigje.  që  të  mbledh  mbetjet shtëpiake dhe të garantojnë që synimet e qeverisë për arritjen e riciklimit.Tel: 04 222 53 74 57 .  qeveria  gjermane  ishte  nga  të  parat.  që  ngriti  një  strukture  kombëtare  krahasuese  për  të  nxitur riciklimin.  duke  arritur  nga  89%  në  disa  shtete  në  35%  në  disa  të  tjera.     Brazil   M.  Kështu. 70%  për  çelik.     SHBA   ShBA  kanë  marrë  një  rrugë  shumë  të  ndryshme  drejt  promovimit  të  riciklimit.  Suksesi  i  arritjeve të ”Etiket e Gjelbёr” në riciklimin e mbetjeve shtëpiake të përdorura është evident  në statistikat e riciklimit.sc. Rezultati  i  sistemit  ”Etiket  e  Gjelbёr”  është  bërë  një  model  për  programet  pasuese  në  Europë  dhe  kudo. Rr.  se  kapaciteti  i  kufizuar  i  landfilleve dhe kostot e larta të tyre.  Synimet e riciklimit janë 6 % për plastikat dhe përzierjet. siç u raportua nga BE‐ja.  Kompanitë  e  ambalazhimit  dhe  shitësit  me  pakicë  u  është  kërkuar  të  pranojnë  dhe  të  riciklojnë  ambalazhet  e  përdorura  nga  konsumatorët.  Kompanitë  anëtare  të  ”Etiket  e  Gjelbёr”  paguajnë  për  ambalazhimin.  politikat  në  amblazhimin  e  përdorur. Kati II . Kjo normë u shtua në gati 85% në  2000. e cila  ishte paraqitur fillimisht në Dekretin e Ambalazhimit gjerman ’91. Rezultati është një prirje shumë heterogjene e politikave. Ambalazhimi nën kompetencat e ”Etiket  e Gjelbёr” ishte ricikluar në një normë prej 50% në 1991.  Këto  tendenca  përforcuan  idenë. tipike për zonat e populluara. Kjo strukture përfshin qëllime të larta të riciklimit kombëtar për mbetjet  bashkiake. 13.  Ndërsa  politikat  e  EPR  gjermane  janë  centralizuar. Riperdorimi.

 këto vende kompletuan ”Etiket e Gjelbёr” me politika të tjera.  por  me  synime dhe qëllime më të rrepta dhe më të sakta dhe me shumë ndryshime në zbatim.  Veç  kësaj  qeveria  ka  promovuar  aksione  vullnetare  ”Etiket  e  Gjelbёr”  permes  miratimit  të  marrëveshjes  Kombëtare  të  Ambalazhimit  në  1999. Finlanda. Luksenburgu. Rr.  vendi  është  mbështetur  në  incinerimin  si  mjetin  bazë  për  trajtimin  e  mbetjeve  të  tij:  afërsisht  70%  e  MBU  japoneze  digjen.     Japonia   Japonia.  Hollanda  ka  miratuar  një  taksë  landfill‐i  dhe  një  ndarje  të  detyrueshme  të  burimit nga mbetjet industriale.  Në  kontrast  me  vendet  e  tjera  kushtet  ekonomike  të  varfra  të  Spanjës  kanë  rezultuar  në  pakësimin e grumbullimit të mbetjeve buzë trotuarit.  me  popullsi  të  dendur  dhe  ka  kufizuar  kapacitetin  e  landfilleve. “Sami Frashëri”.  Industria  e  ambalazhimit ka bërë që synimet e riciklimit janë bërë përmes mbështejes së njoftimeve të  ripërpunimit të ambalazhimit.Reduktimi.  ashtu  si  edhe  vendet  e  tjera  aziatike  u  vlerësuan  në  këtë  studim. të cilat favorizojnë përmbajtje të ricikluar.  ajo  ka  marrë  një  rrugë  jo  të  zakonshme.  Si  rezultat.     Australia   Qeveria  australiane  paraqiti  një  synim  që  të  reduktojë  shumën  e  mbetjeve  në  landfille  në  55%  nga  1990  në  2000. përpjekjet e riciklimit të ambalazheve të letrave  dhe plastikave kanë synuar cilësinë më të lartë. Godina.Tel: 04 222 53 74 58 . Në  Finlandë. Spanja dhe Italia  Këto  vende  kanë  miratuar  rregullat  e  ”Etiket  e  Gjelbёr”  po  ashtu  si  Gjermania. Ndonëse marrëveshja e  ambalazhimit  është  miratuar  në  nivele  kombëtare.  Sipas  marrëveshjes. u rrit interesimi për emetimet nga incinerimi.  shkalla  e  riciklimit  të  aluminit  në  Brazil  është  më  e  larta  në  botë.  Dekreti  Federal  i  Mbetjeve  specifikon  qëllimet  e  ripërpunimit  për  mbetjet  bashkiake aq mirë. sa 12 nivele specifike të mbetjeve industriale. Më 1990. Riperdorimi.     Britania e Madhe   Ndonëse  BM  ka  miratuar  EPR. qeveria braziliane nuk ka zbatuar shumë politika për të  promovuar riciklimin.sc. Hollanda. 13. që të miratojnë EMS. Italia nxit dhe inkurajon kompanitë.  Për  të  arritur  këtë  synim. qeveria japoneze  M.  disa  shtete  futën  sistemin  e  taksave  të  landfilleve.  shumica  e  politikave  mjedisore  australiane janë miratuar në nivele shtetesh. dhe Planifikimi Kombëtar  i Mbetjeve bëri thirrje për qeverinë lokale të zhvillojë një sistem çmimi për menaxhimin e  mbetjeve. Riciklimi (3R) – Metoda Ekologjike të Trajtimit te Mbetjeve Urbane I përballur me papunësinë e lartë. Po  ashtu si edhe Gjermania.  kompanitë  e  përfshira  në  prodhimin  dhe  shpërndarjen  e  ambalazhimit  janë  të  nxitura  të  punojnë së bashku për të arritur synimet e qeverisë për riciklimin. por riciklimi në Brazil është drejtuar nga një industri e forte alumini. Si rezultat. Kati II .  që kërkon lëndë të parë jo të shtrenjtë.     Belgjika. Marianthi Guri Shoqata “Menvgroup”. Si përgjigje.  Qeveria  ka  bërë  një  përpjekje për të përmirësuar kushtet e punës dhe të përgatis mbledhësit e riciklimit për të  ricikluar materialet shtesë. Si rezultat.

  Përforëcim i punës së burim‐ndarjes.  Secila  prej  këtyre  vendeve  ka  miratuar  ”Etiket  e  Gjelbёr”  për  ambalazhimin  dhe  gjithashtu kanë plotësuar ”Etiket e Gjelbёr” me politika të ndryshme që garantojnë rregulla  të forta dhe drejtues nxitës për qytetarët dhe biznesin që të riciklojnë.  Norma  e  riciklimit  të  përgjithshëm  në  Singapor  në  vitin  2000  është  40%. që reklamon një reduktim të mbetjeve.  Këto  të  dhëna  sugjestionojnë  norma  riciklimi  shumë  të  larta  institucionale  dhe  industriale.  shumica  e  banorëve  banojnë  dhe  punojnë në ndërtesa shumëkatëshe.Tel: 04 222 53 74 59 .  Rregulla sigurimi kombëtare.   11. Kati II .  ripërdorim dhe riciklim.  Densiteti  i  lartë  i  popullsisë  e  bën  distancën  e  transportit  të  shkurtër. kërkime dhe zhvillime. Veç kësaj. Riperdorimi. Gjeografia e Hong Kongut. duke e bërë të vështirë për të zbatuar çmimin bazë të  përdorimit për grumbullimin e mbeturinave. një plan 10 vjeçar.  Shumë prej këtyre politikave tashmë funksionojnë. Hong Kongu miratoi  Planin e Reduktimit të Mbetjeve.  Kërkesë për bashkitë që të operojnë me programet e riciklimit.  qeveria  ka  kërkuar  kompani menaxhimi private të mbetjeve bashkiake për të mbledhur riciklimet.  Megjithatë.     Singapor   Singapori  ka një sipërfaqe tokësore prej 660 km2 dhe një popullsi prej 3.000  banor  për  km2.  duke  përmirësuar  ekonominë. densiteti i lartë i  popullsisë  dhe  shtimi  i  prodhimit  të  mbetjeve  ka  rezultuar  në  parashikime  se  kapaciteti  i  landfillit të vendit do të rrënohet midis viteve 2012‐ 2018.     Hong Kong   Hong  Kongu  ka  një  densitet  të  popullsisë  prej  14. 13.sc. dhe Parisin 3540 për km2.  Komponentët  e  kësaj strukture përfshijnë:             50 % reduktim landfilleve nga 1996 në 2010.  Financim i qeverisë të programeve pilot. Belgjika dhe Hollanda kanë arritur norma riciklimi bashkiake që dallohen nga  të  tjerat. Marianthi Guri Shoqata “Menvgroup”. Godina. “Sami Frashëri”.  në  ndërtesa  shumëkatëshe.89  milion banorë. Riciklimi (3R) – Metoda Ekologjike të Trajtimit te Mbetjeve Urbane adaptoi  një  strukturë  politike  gjithë  përfshirëse  për  të  shtuar  riciklimin. ku efektet e tyre janë duke u shfaqur në  statistikat e riciklimit. Efektshmëria e riciklimit     Gjermania. Politikat e riciklimit  M. Si përgjigje.  Për  të  rimarr  një  fraksion  të  madh  të  mbetjeve  bashkiake.   Ligje të EPR për ambalazhe dhe elektronikë. Rr.  Rreth  90%  e  mbetjeve  të  tij  digjet.   Ndihma të qeverisë federale për të mbështetur programet e riciklimit.  ndërsa  norma  e  riciklimit  për  pjesën  bashkiake  të  normës  së  riciklimit  ishte  vetëm  17%.  krahasuar  me  Nju  Jorkun 2050 për km2. Qëllimi ishte të reduktoheshin sasitë e përvitshme të mbetjeve të  groposura  deri  në  58%.Reduktimi.  80%  e  të  cilëve  jetojnë  në  familje  të  mëdha.2. toka e lartë e bën të vështirë dhe të  shtrenjtë grumbullimin e riciklimeve.

 Papunësia e  vendit është mjaftueshmërisht e lartë dhe rrogat e ulta që marrin janë ekonomikisht shumë  të  favorshme.  industritë prodhuese.Reduktimi.  Duke  përdorur  tarifat  e  peshës‐bazë. Riciklimi (3R) – Metoda Ekologjike të Trajtimit te Mbetjeve Urbane dhe  infrastrukturat  në  Itali. Shumë nga progreset e tyre nuk mund të jepen në të dhënat e tabelës 3. ato kanë ndryshuar rrugën e tyre për  të  promovuar  riciklimin.  si  një  linjë‐mësimi  në  faturën  e  menaxhimit  të  mbetjeve.  në  ShBA.  ndërsa  në  Gjermani  publiku  prodhues  i  mbetjeve  paguan  në  saj  të  pjesës  të  kostos  së  produktit të blerë.     Në  këtë  kontekst.  Kjo  është  reflektuar  në  normat  e  larta  të  riciklimit  të  raportuara për vendet shumë të bollshme.  që  mënjanojnë  shumë  prej  problemeve  të  tyre  fillestare.  ekzistojnë  tregjet  për  shumicën  e  konsumatorëve. sasi dhe çmime  të arsyeshme.  Në  Finlandë  për  shembull. të ndahet në tregje pa financime. Godina.  Duke  mësuar  nga  eksperienca gjermane vendet e tjera kanë qenë të gatshme dhe të afta të ndërtojnë politikat  e  EPR.  Politikat  e  EPR  shfaqen  që  të  kenë  ndikimin  madhor  në  prodhimin  e  normave  të  larta  të  riciklimit.  Eksperienca  gjermane  ilustron  se  zbatimi  i  politikës  krejtësisht  unike  me  mosdyshimin  çon  në  “rritjen  e  mundimeve”. 13.  skemat  e  EPR  gjithashtu  kanë  përfitim  të  sigurimit  të  një  nxitje  financiare  direkte për të reduktuar shumën e ambalazhimit për paketim. Duke i krahasuar me taksat e landfillit.  Japoni.  Kjo  është  një  arsye  se  kombet  europiane  kanë  qenë  të  gatshme  për  të  arritur  norma  të  larta  të  riciklimit  për  ambalazhimin.  Lidhur  me  gatishmërinë  e  publikut  për  të  paguar  është  aftësia  apo  mundësia  e  tij  për  të  paguar. Taksat e  landfilleve mund të përdoren për të dekurajuar landfillet relative në strategji alternative të  M.  tarifat  për  ambalazhe  janë  përdorur  nga  një  material.  qytetarët  nuk  mund  të  ndjehen  keq  nëse  ata  kanë  një  nxitje  direkte  për  të  pakësuar sasitë e mbetjeve.Tel: 04 222 53 74 60 .    Taksat  e  groposjes.  Hong  Kong  dhe  Japoni  janë  akoma  në  evolucion. detyrimet e ndarjes së  burimeve dhe dekretet e landfilleve shoqërohen me ndëshkime për mos pëlqimin.     Në  disa  raste. Marianthi Guri Shoqata “Menvgroup”. Kati II .sc. Mënyra. Brazili është një përjashtim për këtë. Rr.  Është publiku.  P.  Nëse  shuma  e  këtyre  taksave  nuk  është  e  dallueshëm. Kostot e grumbullimit dhe klasifikimit nuk lejojnë që shumica e riciklimeve  të mbetjeve shtëpiake. Për shembull.sh.. në të cilën kostot e riciklimit janë prezantuar në publik. mund të kenë një  ndikim të konsiderueshëm në gatishmërinë për të paguar.  Spanjë.  gjeografinë.  niveli  i  riciklimit  që  ndodh  varet  në  gatishmërinë  e  publikut  për  të  paguar. “Sami Frashëri”. me kusht që materialet mund të ndahen në tregje me cilësi. Riperdorimi.3. që po garanton këtë  financim.  Në  të  gjitha  vendet. Modelet e zakonshme   Vendet  e  përfshira  në  këtë  studim  dallojnë  në  lidhje  me  demografinë. Si rezultat.  në  mbetjet  bashkiake  sigurojnë  një  shembull  se  si  disa  politika  mund  të  kenë  një  efekt  shumë  të  vogël  në  sjelljen  e  konsumatorit. strukturën politike.  prodhuesit  e  mbetjeve  paguajnë  përmes  taksave  dhe  tarifave.   11.  vetëm  pjesa  e  një  depozite  është  kompesuar  në  blerjen  e  shisheve  një‐ përdorimshe. publiku mund të  gjejë  për  të  paguar  një  faturë  10  dollarëshe  në  muaj.

 fillimisht djegien. “Sami Frashëri”. Marianthi Guri Shoqata “Menvgroup”. Godina.  Suksesi  i  këtyre  programeve  vullnetare  është  ndikuar  nëse  ata  janë  nxitës  të  përshtatshëm  për  industrinë  për  të  marrë  pjesë. Rr.sc.Tel: 04 222 53 74 61 .  Australia merr këtë rrugë me anë të kërcënimit të rregulloreve shumë strikte nëse synimet  nuk janë arritur.  Gjithnjë  e  më  shumë. 13.  shumë  prej  këtyre  vendeve  në  këtë  studim  janë  kthyer  përmes  marrëveshjeve  vullnetare  me  industrinë  për  të  arritur  qëllimet  mjedisore.   M. Gjithashtu. Riperdorimi. taksat e landfillit sigurojnë fonde që  mund  të  përdoren  për  të  subvencionuar  programet  e  riciklimit.Reduktimi. Kati II . Riciklimi (3R) – Metoda Ekologjike të Trajtimit te Mbetjeve Urbane menaxhimit të mbetjeve.

  të  zhvillimit  të  një  veprimtarie  dhe  që  janë  plotësisht  të  zbatueshme nga pikpamja praktike dhe ekonomike.    Qendër e Shkarkimit të mbeturinave”. të ndërmarjeve dhe të punëve të tjera.   Amballazh i kombinuar: kombinime te pandashme te materialeve te ndryshme.  Mbetjet  vlerësohen  si  të  tilla. Nëpërmjet sistemit të mbushjes garantohet një ripërdorim i shumëfishtë. Riciklimi (3R) – Metoda Ekologjike të Trajtimit te Mbetjeve Urbane   PËRKUFIZIM TERMASH       Amballazhe: prej kartoni. Godina.Tel: 04 222 53 74 62 . flete plastike te tjera qe ne fakte jane paketime qe i sherbejne reklames dhe qe per bleresin jane fare te panevojshme. Rr. Kati II .Reduktimi. që përcaktohen nga autoriteti përgjegjës. të  cilat  nuk  përdoren  më  ose  që  pronari  do  t’i  largojë. të cilat përfundojnë në kazanët e zakonshëm të plehrave dhe pa ndonjë trajtim special të tyre.  Copra lëndësh  Materiali i mbetjeve industriale të hedhura dhe të flakura.është një vend qendror ku individët shkarkojnë dhe  depozitojnë mbetjet e riciklueshme në kontenierë të veçantë. Riperdorimi. duke shmangur demtimet ndaj natyres    “Mbetje” janë lëndët.  “Llum” quhet mbetja gjysëm e lëngshme.sh paketimi i i lengut te frutave (leter +lende plastike). Shishe të ripërdorshme: sipas tipit dhe madhësisë së shisheve prej qelqi deri në 60 herë sërisht të përdorëshme (p. birrë ose ujë mineral).  Mbetjet inorganike  M. gjë kjo që con në reduktimin e sasisë së plehrave   “Teknikat më të mira të mundëshme” përfaqësojnë fazën më të përhapur dhe me nivel më  të  lartë  të  mbrojtjes  së  mjedisit. Marianthi Guri Shoqata “Menvgroup”. Mbeturina shtëpiake: plehra nga punët e shtëpisë. hidrologjike dhe ekologjke.sc.sh për qumësht. 13.  si dhe nga uji i mbetjeve. “Sami Frashëri”. objektet ose pjesët e tyre. që shpesh janë të përshtatshme  për riciklim. p.  për  sa  kohë qe materialet e nxjerra prej tyre ose energjia e prodhuar nuk perfshihet në procesin e  prodhimit. që mbetet nga trajtimi i ujit urban dhe industrial. letra e cokollates (leter +alumin)   Depo  (depo  e  rregullt): kjo nenkuptone nje ndertese per sendmentimin e metejshem te pademshem te mbeturinave duke marre parasysh kerkesat higjenike.

Godina. si dhe mbetjet e ngurta industriale. Rr.    M.  shkarkimet  industriale. riprodhohen dhe përdoren sërish si lende e pare.  mund  të  grumbullohen.    Mbeturina  Materialet  që  mbeten  pas  përpunimit. spitale.m. Riciklimi (3R) – Metoda Ekologjike të Trajtimit te Mbetjeve Urbane Mbetjet  e  përbëra  nga  lëndë  të  tjera.  përveç  atyre  bimore  dhe  shtazore  (d.th.    Materiali sekondar  Materiali që përdoret në vend të materialit primar ose lëndës së parë për prodhimin e një  produkti.  kompostimit  ose  riciklimit.  djegies  termike.  nuk  përmbajnë karbon).  lëngjet. në insitucionet e kërkimeve.  ripërpunohen.  tregtare.  Riciklimin. si  dhe në godina të tjera publike.  Kompostimin.    Mbetjet e ngurta urbane  Në  mbetjet  e  ngurta  urbane  përfshihen  mbeturinat  shtëpiake.Tel: 04 222 53 74 63 .  minerare  dhe  bujqësore. “Sami Frashëri”.  duke  përfshirë  dherat. Kati II . kompostimi – që  rezultojnë nga pakësimi i  mbetjeve.  lluma  që  del  nga  pajisja  e  trajtimit  të  mbetjeve  ujore.  si  dhe  materiale  të  tjera  të  flakura.  Prodhimin e energjisë dhe Vendgroposjen. Riciklimi. Marianthi Guri Shoqata “Menvgroup”. Riperdorimi.  materialet  e  veçanta nukleare.Reduktimi.  ose  materialet  që  përmabjnë  gaze  dhe  që  janë  rezultat  i  zbatimeveve  industriale.  trupat  gjysëm  të  ngurtë.    Mbetjet e ngurta  Çdo  lloj  mbeturine.  llumra të parrezikshme.sc.  materialet  e  ngurta  apo  të  tretshme  të  rrjedhjeve  nga  vaditja.  Mbeturinat në përgjithësi eliminohen në vendgroposje.    Riciklimi  Proçesi  në  të  cilin  materialet  që  janë  destinuar  për  eliminim.    Pakësimi i mbetjeve  Pakësimi i mbetjeve është një term i gjerë që përfshin të gjitha metodat e ekomenaxhimit të  mbetjeve – Reduktimi. burgje.  Këtu  nuk  përfshihen  materialet  e  ngurta  apo  të  tretshme  të  ujrave  të  zeza  shtëpiake.    Manaxhimi i integruar i mbetjeve të ngurta  Praktika e përdorimit të disa alternativave të teknikave për manaxhimin e mbetjeve për të  manaxhuar  dhe  për  të  eliminuar  përbërësit  e  mbetjeve  të  ngurta  urbane.    Mbetjet insitucionale  Materialet e mbetjeve që krijohen në shkolla.  plehre.  Alternativat  për  manaxhimin  e  mbetjeve  përfshijnë  Reduktimin.  si  dhe  që  janë  rezultat  i  aktiviteteve  të  komunitetit.  Riperdorimin. 13.  mbetjet  e  ngurta  tregtare. Riperdorimi.

13. psh.Tel: 04 222 53 74 64 . “Sami Frashëri”. Godina. Riperdorimi.Reduktimi. Rr.sc.  M. Marianthi Guri Shoqata “Menvgroup”. një shishe pijesh ripërdoret kur i kthehet kompanisë së shisheve për rimbushje. Kati II . Riciklimi (3R) – Metoda Ekologjike të Trajtimit te Mbetjeve Urbane Ripërdorimi  Përdorimi i një produkti më shumë se një herë në formën e tij të ngjashme dhe për të njëjtin  qëllim.

Does Paper Recycling Cause Damage ToThe Environment? A Case Study and Methodological Considerations. Ali. Keller E. USA. (2004). Issue 3.(2005) Waste management – Developing world and countries in transit.F. LF. Italy June 2001.L Waste management. 13.90402-07-3 (1998). Pilsen. Gjoka F. Diaz. 2001 Pedologjia.Tel: 04 222 53 74 65 . Diaz. Marianthi Guri Shoqata “Menvgroup”. C Schneider.7. L. Wassermann. Sardinia 2003S. Martone. Pages 31-40. International Solid Waste Association and Cal Recovery Inc. In: Waste Management World. “Sami Frashëri”. G.A. In: Waste Management. Official Journal of EC. M. GM. Loughlin Daniel H. What is Recycling. Sardinia 2003 Savage. 1996 Disposal of municipal solid waste (Sanitary Landfills Split). 1994 Decision-maker`s Guide to solid waste management. Riperdorimi. July-August 2005 Council Directive 1999/31/EC of 26 April 1999 on the landfill of waste. 1998 Hartografimi Gjeologo – Ambjental. Eggerth. Community-based waste reduction and recovery: Philippine Ecological Solid Waste Management Act. Volume 21.. Hasan UNEP EPA Ecologia ITALIA: Barlaz Morton A. Solid Waste Recycling. : Science And Engineering Of Recycling For Environmental Protection An Overview Of The WASCON 2000 Conference.sc. Sayed E. Rr. Available online: Recycling worldwide – Policies to strengthen markets for recyclables.ISBN: 87. Guidance for Landfilling Waste in Economically Developing Countries. Guri M. L. Rainer Stegmann . Margherita Di Pula. 1995 Projekt i për përcaktimin e vendgroposjes së mbetjeve urbane. G. S. In: Sardinia 2005 Tenth International Waste Management and Landfill Symposium. H. Woolley. Magalang.. 2000 Environmental Geology (New York) 1992 Geology and Hazardous Waste Management (Kansas City-USA) . Cagliari. Barlaz Morton A. 16.(2005) Council Directive 1999/31/EC of 26 April 1999 on the landfill Official Journal of the European Communities. Kati II . Hoxha J.Reduktimi.1999 Environmental Information Administration-EIA. R. Godina. CG. 2001 Studim gjeoambjental i vend depozitës të MbU të Pogradecit. Editors Raffaello Cossu. Goluke. A. F. Salhofer. July-August 2005.1998 Recycling worldwide – Policies to strengthen markets for recyclables In: Waste Management World. Riciklimi (3R) – Metoda Ekologjike të Trajtimit te Mbetjeve Urbane STUDIME MBËSHTETËSE Cizek Z.

9 Magalang. Marianthi Guri Shoqata “Menvgroup”. Christensen. Riciklimi (3R) – Metoda Ekologjike të Trajtimit te Mbetjeve Urbane http://www. (2005) Suchada. and Salhofer. 9 Pula. Global Citizenship Report. Editors Thomas H. (2004). Riperdorimi.Reduktimi. (2003) Proceedings Sardinia 2003. (2003) Act. Rr.Editors Thomas H. Rainer Stegmann.(2003) The role of formal and informal sectors in solid waste management of developing countries. Goluke. Traenkler. J. ISWA & UNEP. GM. Raffaello Cossu. State of the Environment in Asia and the Pacific.eia. (1998). Italy Stegmann. Editors Raffaello Cossu. Diaz. Guidance for Landfilling Waste in Economically Developing Countries.hp. In: Proceedings Sardinia 2003Ninth International Waste Management and Landfill Symposium. Proceedings Sardinia 2003. Raffaello Cossu.In: Sardinia 2005 Tenth International asteManagement and Landfill Symposium. F. International Solid Waste Association and CalRecovery Inc.. United Nations Economic and Social Commission for Asia and Pacific and Asian Development Bank (ESCAP & ADB). and Scholl.sc.gov [Downloaded: August 2004].Christensen. K. International Solid Waste Association & United Nations Environment Programme. LF. S. th International Waste Management and Landfill Symposium. UN (2000). International Waste Management and Landfill Symposium. W. (2002). Available online: http://www. ISBN:92-1-1200 Waste as a resource.doe. Rainer Stegmann. A. But No Chemical Recycling Yet. Kati II . E. th PET Recycling In Europe: Growth.United Nations Publication. Rainer Stegmann. Wassermann. S. New York. 13... Cagliari. Cholada. Godina.com/go/report [Downloaded: August 2004]. P.Tel: 04 222 53 74 66 . “Sami Frashëri”. Schneider. USA. ISBN: 92-807-2194-2 Johnson. G.. Martone. S. Waste Management: Industry as a partner for sustainable development. CG. ISBN: 8790402-07-3 Savage. R. Diaz. Margherita Di M.Margherita Di Pulia. Italy Community-based waste reduction and recovery: a mandatory requirement of the Philippine Ecological Solid Waste Management In: Sardinia 2003 Ninth International Waste Management and Landfill Symposium. Cagliari. (2003) Does Paper Recycling Cause Damage To The Environment? – A Case Study And Methodological Considerations. Hewlett-Packard Development Company.