10.

ปูนซีเมนต์ (CEMENT)

วัตถุที่เรี ยกว่าปูนซีเมนต์หมายถึง
สารประกอบอย่างหนึง่ มีลกั ษณะเป็ นผงที่บดละเอียดซึง่ เมื่อได้ ผสมกับน ้าตามอัตราส่วนที่พอดีแล้ วทิ ้งไว้ ระยะหนึง่ จะแข็งตัว
โดยมนุษย์ในสมัยโบราณได้ ค้นพบว่าเมื่อเอาหินบางชนิดมาทาการเผาจนสลายเป็ นผงแล้ วบดให้ ละเอียดแล้ วนามาผสมน ้าทิ ้งไ
ว้ ชวั่ เวลาหนึง่ ก็จะได้ ผลผลิตที่แข็งเป็ นก้ อน เป็ นรูปร่างตามต้ องการปูนซีเมนต์
ในปั จจุบนั ปูนซีเมนต์ทาจากวัตถุดิบที่มีธาตุอะลูมินมั่ หรื อซิลกิ ้ า ซึง่ ได้ แก่ ดินดา ดินขาว หรื อ ศิลาแลง
ซึง่ มีธาตุเหล็กมาผสมเข้ าด้ วยกัน

10.1ชนิดของปูนซีเมนต์

ปูนซีเมนต์แบ่งออกเป็ นชนิดต่าง ๆ ดังต่อไปนี ้

10.1.1ปูนซีเมนต์ปอร์ ตแลนด์ (Portland cement)

วัตถุชนิดนี ้พบครัง้ แรกที่เมืองปอร์ ตแลนด์ ในประเทศอังกฤษ ปูนซีเมนต์แลนด์ประกอบด้ วย หินปูน (Limestone)
และดินเหนียว (clay) เป็ นส่วนใหญ่นอกจากนี ้ก็มเี หล็กออกไซด์ (Fe2O3) และโคโลไมต์ (MgCo3) เป็ นจานวนเล็กน้ อย
ปูนซีเมนต์ปอร์ ตแลนด์ธรรมดาในบ้ านเราทีใ่ ช้ กนั ทัว่ ไป (ตราเสือ ตราช้ าง ตรางูเห่า) ปกติจะมีสเี ทาแกมเขียว ( greenish gray)
และมันน ้าหนักประมาณ 92 ปอนด์/ฟุต3 เมื่อเผาวัตถุดิบของปูนซีเมนต์ซงึ่ ได้ แก่สารออกไซด์ของธาตุแคลเซียมซิลกิ อน
อลูมิเนียม และ เหล็ก สารเหล่านี ้จะทาปฏิกิริยากันทางเคมีและรวมตัวกันเป็ นสารประกอบอยูใ่ นปูนเม็ด
ในรูปของผลึกที่ละเอียดมาก

สารประกอบที่สาคัญของปูนซีเมนต์ปอร์ ตแลนด์ ชื่อของสารประกอบ ส่วนประกอบทางเคมี ชื่อย่อ ไตรแคลเซียม ซิลเิ กต 3 CaO. SiO2 C3S ไดแคลเซียม ซิลเิ กต 2 CaO. Al2O3 เตตตราแคลเซียม อะลูมิโน เฟอไรต์ 4 CaO. SiO2 C2S ไตรแคลเซียม อะลูมิเนต 3 CaO. Fe2O3 C3A C4AF C3S ทาให้ ปนู ซีเมนต์มีกาลังรับแรงได้ เร็ วภายใน 14 วัน C2S ทาให้ ปนู ซีเมนต์มีกาลังรับแรงได้ ช้า ความร้ อนเกิดขึ ้นบ่อย C3A ทาให้ ปนู ซีเมนต์เกิดปฏิกิริยาเริ่ มแข็งตัวเกิดความร้ อนสูง มีกาลังรับแรงเร็ว C4AF มีผลน้ อย ให้ ความแข็งแรงเล็กน้ อยเติมเข้ าไปเพื่อลดความร้ อนที่เกิดขึ ้น . Al2O3.

15) แบ่งปูนซีเมนต์ปอร์ ตแลนด์ออกเป็ นประเภทใหญ่ ๆ 5 ประเภทคือ 1.ก.C.150) (type I-V)และสานักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อต ุ สาหกรรมของประเทศไทย (ม. ปูนซีเมนต์ปอร์ ตแลนด์ความแข็งแรงสูงโดยเร็ ว (High-Early-Strength-Portland Cement) หรื อปูนซีเมนต์ปอร์ ตแลนด์ ปูนซีเมนต์ให้ กาลังสูงในระยะแรกมีเนื ้อเป็ นผงละเอียดกว่าปูนซีเมนต์ปอร์ ตแลนด์ธรรมดา มีประโยชน์สาหรับคอนกรีตที่จะต้ องใช้ งานเร็ว หรื อรื อ้ แบบได้ เร็ ว เช่น เสาเข็มคอนกรี ต ถนน พื ้น และคานที่ต้องถอดแบบเร็ ว เป็ นต้ น ปูนประเภทนี ้ ได้ แก่ ปูนตราเอราวัญ ตราพญานาคสีแดง และตราสามเพชร . ปูนซีเมนต์ปอร์ ตแลนด์ดดั แปลง (Modified Portland Cement) สาหรับใช้ ในการทาคอนกรีตที่ต้องการลดอุณหภูมเิ นื่องจากสภาพอากาศที่มีอณ ุ หภูมิสงู งานคอนกรี ตเหลา หรื อผลิตภัณฑ์อตุ สาหกรรมที่เกิดความร้ อนและทนซัลเฟตได้ ปานกลาง เช่น งานสร้ างเขื่อนคอนกรี ต กาแพงดินหนา ๆ หรื อท่อคอนกรี ตขนาดใหญ่ ๆ ตอม่อ ได้ แก่ ปูนซีเมนต์ตราพญานาคเจ็ดเศียร 3.อ. ปูนซีเมนต์ปอร์ ตแลนด์ธรรมดา (Normal Portland Cement) ใช้ สาหรับลักษณะงานธรรมดาที่ไม่ต้องการคุณสมบัติพิเศษ ได้ แก่ ปูนซีเมนต์ปอร์ ตแลนด์ตราช้ าง ตราพญานาคสีเขียว และตราเพชรเม็ดเดียว 2.จานวนสารประกอบที่อยูใ่ นปูนซีเมนต์ทาให้ คณ ุ สมบัตขิ องปูนซีเมนต์เปลีย่ นไป เช่น ทาให้ ปนู ซีเมนต์มีกาลังรับแรงเร็ วหรื อช้ า ระยะเวลาการก่อตัวและแข็งตัวอาจเร็วขึ ้นหรื อช้ าลง ความร้ อนทีได้ จากการปฏิกิริยาระหว่างน ้ากับปูนซีเมนต์อาจสูงหรื อต่า เป็ นต้ น ประเภทของปูนซีเมนต์ปอร์ ตแลนด์ โดยสมาคมทดสอบวัสดุอเมริกนั (ATM.

4. ปูนซีเมนต์ปอร์ ตแลนด์ชนิดเกิดความร้ อนต่า (Low-Heat Portland Cement) สามารถลดปริมาณความร้ อนเนือ่ งจากการรวมตัวของปูนซีเมนต์กบั น ้าซึง่ จะสามารถลดการขยายตัวและหดตัวของคอนกรีตภ ายหลังการแข็งตัว ใช้ มากในการสร้ างเขื่อน เนื่องจากอุณหภูมิของคอนกรี ตตา่ กว่างานชนิดอื่นไม่เหมาะสาหรับโครงสร้ างทัว่ ไปเพราะแข็งตัวช้ า 5.1.2ปูนซีเมนต์ธรรมชาติ (natural cement) ปูนซีเมนต์ชนิดนี ้ทาจากหินที่ขดุ ได้ ในดินซึง่ มีสว่ นผสมคล้ าย ๆ ปูนซีเมนต์ปอร์ ตแลนด์อยูแ่ ล้ ว โดยเอาหินนี ้มาเผา แต่การเผาไม่ใช้ ความร้ อนสูงแบบเผาทาปูนซีเมนต์ปอร์ ตแลนด์ เมื่อเผาแล้ วเอาบดเป็ นผง ปูนซีเมนต์ชนิดนี ้มีคณ ุ ภาพแข็งในน ้าได้ เหมือนกัน แต่มีกาลังตา่ กว่าปูนซีเมนต์ปอร์ ตแลนด์มากและมีสว่ นผสมไม่แน่นอน เพราะแล้ วแต่คณ ุ สมบัติของหินทีไ่ ด้ จากธรรมชาติ . ปูนซีเมนต์ปอร์ ตแลนด์ ชนิดทนซัลเฟตได้ สงู (Sulfate-Resistant Portland Cement) ใช้ ในบริ เวณที่น ้าหรื อดิน มีคา่ ด่างสูง มีระยะการแข็งตัวช้ า และมีการกระทาของวัลเฟตอย่างรุนแรง ได้ แก่ ปูนซีเมนต์ตราปลาฉลาม นอกจากนี ้ยังมีปนู ซีเมนต์ชนิดอื่น ๆ อีก เช่น purtland pozzolana cement ซึง่ เหมาะสาหรับงานอาคารคอนกรี ตในทะเล ปูนซีเมนต์ผสมซึง่ เป็ นปูนซีเมนต์ซิลกิ า (ปูนซีเมนต์ปอร์ ตแลนด์ธรรมดากับทราย 25 – 30%) ได้ แก่ ปูนซีเมนต์ตราเสือ ตรางูเห่า และตรานกอินทรี ย์ มีราคาถูกแข็งตัวข้ า ไม่ยดึ หรื อหดตัวเหมากับงานก่ออิฐ ทาถนน เทพื ้น ตอม่อ หล่อท่อ เทภาชนะคอนกรี ต กระเบื ้องมุงหลังคา และตึกแถว เป็ นต้ น 10.

1.4ปูนซีเมนต์อะลูมินสั (aluminous cement) ปูนซีเมนต์อะลูมินสั ทาขึ ้นครัง้ แรกในฝรั่งเศสโดยเอาบอกไซต์ (bauxite) ซึง่ เป็ นแร่ทมี่ ีอะลูมินามากและราคาแพงมาผสมกับปูนขาวแล้ วเผา หลังจากนันน ้ ามาบดให้ ละเอียดเช่นเดียวกับการทาปูนซีเมนต์ปอร์ ตแลนด์ ปูนซีเมนต์ชนิดนี ้ให้ กาลังเร็ ว คอนกรี ตที่ผสมด้ วยปูนซีเมนต์ชนิดนี ้เมื่อหล่อแล้ วได้ 24 ชัง่ โมง และมีกาลังเท่ากับคอนกรีตซึห่ ล่อด้ วยปูนซีเมนต์ปอร์ ตแลนด์ 3 เดือน เสาเข็มคอนกรี ตสาเร็ จรูปซึง่ หล่อด้ วยปูนซีเมนต์ชนิดนี ้อาจนามาใช้ ตอกได้ เมื่อหล่อได้ เพียง 24 ชัว่ โมงเท่านัน้ ปูนซีเมนต์ชนิดนี ้เมื่อนาไปใช้ ในประเทศที่มีภมู ิอากาศหนาวมากก็ใช้ ได้ โดยไม่ต้องป้องกันความหนาวแบบปูนซีเมต์ปอร์ ตแลนด์ เมื่อเอาปูนซีเมนต์ชนิดนี ้ผสมน ้าจะทาให้ เกิดความร้ อนมากซึง่ เป็ นการป้องกันไม่ให้ คอนกรี ตแข็งด้ วยความเย็นจัดเสียก่อน คอนกรี ตซึง่ ผสมด้ วยปูนซีเมนต์นี ้เมื่อแข็งแล้ ว (ระหว่าง 4 – 6 ชัว่ โมง) ต้ องรดน ้าหรื อคลุมให้ ชื ้นอยูเ่ สมอจนครบ 24 ชัว่ โมง เพื่อชดเชยน ้าที่ระเหยไปโดยความร้ อนอันเกิดขึ ้นในขณะทีค่ อนกรีตกาลังแข็งตัว .3ปูนซีเมนต์พอซโซลานา (pozzolana cement) ปูนซีเมนต์พอซโซลานาบางครัง้ เรียกว่า ปูนซีเมนต์แล็ก (slag cement) ทาโดยเอาปูนขาวและกาก (slag) จากเตาเผาเหล็กหรื อพอซโซลานาซึง่ เกิดตามธรรมชาติและพวกหินภูเขาไฟมาผสมกันแล้ วบดให้ ละเอียด ปูนซีเมนต์ทชี่ าวโรมันในสมัยโบราณใช้ ก็เป็ นปูนซีเมนต์ ประเภทนี ้ปูนซีเมนต์ชนิดนี ้ไม่แข็งเท่าปูนซีเมนต์ปอร์ ตแลนด์ แต่เมื่อผสมเป็ นปูนก่อหรื อคอนกรี ตแล้ วจะเหนียวดี และแตกยากกว่าปูนก่อหรื อคอนกรี ตที่ผสมด้ วยปูนซีเมนต์ปอร์ ตแลนด์ ใช้ ได้ ดใี นงานที่อยูใ่ นน ้าเค็มและเหมาะสาหรับใช้ ในน ้าทะเลหรื อในที่ชื ้นแฉะ เช่น ฐานราก ท่อน ้า และงานใต้ ดินทัว่ ๆ ไป 10.10.1.

10.5ปูนซีเมนต์ซิลกิ า (sillica cement) ปูนซีเมนต์ซิลกิ าเป็ นปูนซีเมนต์ปอร์ ตแลนด์ซงึ่ นามาผสมกับทรายเพื่อให้ ราคาถูกลง โดยบดปูนซีเมต์ปอร์ ตแลนด์ชนิดเม็ด 70 เปอร์ เซ็นต์ ผสมทราย 30 เปอร์ เซ็นต์ และผสมยิปซัมลงไปด้ วยเล็กน้ อย อังกฤษและประเทศต่าง ๆ ในยุโรปส่วนมากก็ผลิตปูนซีเมนต์ชนิดนี ้ขึ ้นใช้ กนั อย่างแพร่หลาย ในประเทศที่ไม่คอ่ ยมีเชื ้อเพลิงธรรมชาติใช้ มกั นิยมปูนซีเมนต์ชนิดนี ้มากเพราะใช้ เชื ้อเพลิงในการผลิตน้ อยกว่าการผลิตปูนซีเม นต์ปอร์ ตแลนด์ มาตรฐานของปูนซีเมนต์ซิลกิ าส่วนมาก กาหนดส่วนต่าสุดของปูนซีเมนต์ปอร์ ตแลนด์ซงึ่ ใช้ ผสมไว้ 50 เปอร์ เซ็นต์ ปูนซีเมนต์ซิลกิ าในประเทศไทย คือ ปูนซีเมนต์ตราเสือของบริ ษัทปูนซีเมนต์ไทยจากัด ปูนซีเมนต์ตรางูเห่า ของบริ ษัทชลประทานซีเมนต์จากัด และปูนซีเมนต์ตรานกอินทรี ย์ของ บริ ษัท ปูนซีเมนต์นครหลวงจากัด 10.1.2การผลิตปูนซีเมนต์ การผลิตปูนซีเมนต์มีทงแบบเผาแห้ ั้ ง (semi – dryprocess) และแบบเผาเปี ยก (wet process) ซึง่ กรรมวิธีในการผลิตโดยรวม ๆ จะเหมือนกัน แต่จะต่างกันในขันที ้ ่2 ดังที่จะแสดงในรูปต่อไปซึง่ การผลิตจะมีกรรมวิธีดงั ต่อไปนี ้ ในการผลิตปูนซีเมนต์เผาแห้ งมีกรรมวิธีเป็ นขัน้ ๆ คือ นาวัตถุดิบทีม่ ีธาตุอะลูมินาและธาตุซิลกิ าซึง่ มีอยูม่ ากในดินดา กับเหล็กซึง่ มีอยูม่ ากในศิลาแลง มาผสมกันตามสัดส่วน บดให้ ละเอียดและนามาตีกบั น ้าจะเป็ นน ้าดินแล้ วนาไปเผาในหม้ อเผา .

(cement kiln) จนกระทังเกิ ้ ดปฏิกิริยาทางเคมีจบั กันเป็ นเม็ดเล็ก ๆ ที่เรี ยกว่า ปูนเม็ด (clinker) เมื่อนาปูนเม็ดไปบดรวมกับยิปซัมก็จะได้ ปนู ซีเมนต์ตามที่ต้องการ ในการเตรี ยมวัตถุดิบตามวิธีนี ้ จะต้ องนาวัตถุดิบที่จะใช้ การผลิตปูนซีเมนต์ ได้ แก่ ดินขาว ดินดา และศิลาแลง มาวิเคราะห์หาส่วนประกอบเพื่อคานวณหามาตราส่วนที่จะใช้ ในการผลิตปูนซีเมนต์ผสม วัตถุดิบดังกล่าวแล้ วนาไปตีรวมกันกับน ้าในบ่อเตรี ยมดิน (wash mill) ให้ ละเอียดจนเป็ นน ้าดิน (slurry) วัตถุประสงค์ของกรรมวิธีขนนี ั ้ ้ก็เพื่อที่จะย่อยดินขาวส่วนที่แข็งมากให้ แหลกลงแล้ วกรองผลิตผลทีด่ ีแล้ วเพื่อกันเอาส่วนละเอียด ไปใช้ และควบคุมปริ มาณของน ้าไม่ให้ มีมากเกินไป เพราะจะทาให้ หมดเปลืองเชื ้อเพลิงโดยเปล่าประโยชน์ ส่วนกากของดินาไปบดให้ ละเอียดใหม่ในหม้ อบดดิน (tube mill) แล้ วนามากรองใหม่อีกครัง้ หนึง่ อย่างไรก็ตาม ในการเตรี ยมวัตถุดิบดังกล่าวมาแล้ วนี ้ส่วนผสมของวัตถุดิบก็อาจจะคลาดเคลือ่ นไปได้ บ้าง เพราะความชื ้นในดินตลอดจนความเปลีย่ นแปลงในส่วนผสมของดินอีกเล็กน้ อยจึงต้ องกวนน ้าดินที่ได้ บรรจุไว้ ในถัง (slurry silo) โดยวิธีอดั ลมลงไปเป่ าให้ เดือดพล่านเป็ นเวลา 1 คืน แล้ วจึงนามาวิเคราะห์ทางเคมีเป็ นครัง้ ทีส ่ อง ถ้ าจาเป็ นก็จะได้ จดั การผสมน ้าดินนี ้ให้ ถกู ส่วนตามที่ต้องการต่อไป แล้ วสูบน ้าดินนี ้ไปลงถังพัก (slurry agit tank) ซึง่ มีพายและลมสาหรับกวนและเป่ าน ้าดิน เพื่อป้องกันไม่ให้ ตกตะกอน และเพื่อให้ เกิดความสม่าเสมอในส่วนผสมให้ มากที่สดุ ที่จะทาได้ ขันต่ ้ อมาให้ เตรี ยมดินผงโดยเอาหินปูนแห้ งมาบดกับดินดาแห้ งให้ ละเอียดและมีสว่ นผสมทางเคมีกวนเข้ ากับน ้าดิน เอาน ้าดินและดินผงผสมกันแล้ วมาปั น้ เม็ดแบบขนมบัดลอย เม็ดดินนี ้จะมีความชื ้นประมาณ 25 เปอร์ เซ็นต์ ถ้ าผลิตโดยกรรมวิธีเผาเปี ยก (wet process) น ้าดินจะต้ องมีความชื ้นถึง 40 เปอร์ เซ็นต์ ก่อนที่จะป้อนเข้ าหม้ อเผา ด้ วยความชื ้นต่าของน ้าดินและโดยการเพิ่มตระกรันเผาเม็ดดินเข้ าอีกชุดหนึง่ การใช้ ความร้ อนจากเชื ้อเพลิงจะเป็ นไปในอัตราต่า และมีประสิทธิภาพดีกว่าแบบเผาเปี ยก ทาให้ เชื ้อเพลิงที่ป้อนเข้ าไปในหม้ อเผาปริ มาณเดียวกันสามารถเผาปูนเม็ดได้ เพิ่มขึ ้นอีก 50 เปอร์ เซ็นต์ หรื อถ้ าจะกล่าวอีกนัยหนึง่ ว่าวิธีเผาเปี ยกใช้ ความร้ อนประมาณ 1.000 กิโลแคลอรี ตอ่ กิโลกรัม สูบน ้าดังกล่าวไปเผาในหม้ อเผา (cement rotary kiln) ซึง่ วางนอนอยูบ ่ นแท่นคอนกรี ตและหมุนรอบตัวเองอยูบ่ นลูกกลิ ้งประมาณนาทีละ 1 รอบ และน ้ามันเตาเป็ นเชื ้อเพลิง .500 กิโลแคลอรี ตอ่ กิโลกรัม เมื่อใช้ วิธีเผาแห้ งใช้ ความร้ อนลดลงเหลือประมาณ 1.

3ชนิดของคุณสมบัติของปูนซีเมนต์ทใี่ ช้ ในประเทศ .450 องศาเซลเซียสจะถูกปล่อยลงไปในยุ้งลดความเย็น (cooler) อันเป็ นทาเลที่จะพ่นลมเข้ าไปในปูนเม็ดเย็นตัวลง เพื่อให้ เกิดไตรแคลเซียมซิลเิ กต (C3S) มากที่สดุ ในขณะที่ปนู เม็ดเริ่ มแข็งตัวแล้ วจึงเก็บปูนเม็ดนี ้ไว้ ในยุ้ง (storage) ต่อไปก็นาปูนเม็ดนี ้ไปบดให้ เป็ นปูนซีเมนต์ผงในหม้ อบดปูนซีเมนต์ (cement mill) โดยใส่ยิปซัมผสมลงไปด้ วยหม้ อบดนี ้มีเครื่ องสามารถตังให้ ้ จานวนปูนเม็ดที่บดเป็ นปูนซีเมนต์แล้ วมีความละเอียดและมีความแ ข็งตัวตามที่ต้องการด้ วยในทุก ๆ ชัว่ โมง ซึง่ จะนาตัวอย่างปูนซีเมนต์ที่บดนี ้ไปทดลองหาเวลาแข็งตัวและความละเอียดตลอดจนเก็บไว้ สว่ นหนึง่ เพื่อรวมกันประกอบเป็ น ตัวอย่างสาหรับทดลองกาลังการยึดตัวและส่วนผสมทางเคมีของปูนซีเมนต์ที่บดแต่ละตัวด้ วย ปูนซีเมนต์ที่บดแล้ วนี ้นาไปเก็บไว้ ในยุ้งเก็บปูนซีเมนต์ (cement silo) โดยอาศัยกาลังลมอัดไป แล้ วจะนามาบรรจุถงุ จาหน่ายได้ ตอ่ ไป การอุน่ ดินผงให้ ร้อนใช้ วิธีโปรยดินผงลงทางยอดหอคอยมีถงั ดักแบบไซโคลนขนาดใหญ่เรี ยงอยูเ่ ป็ นชัน้ ๆ เพื่อนาลมร้ อนที่ออกจากหม้ อเผามาอุน่ ดินผงให้ ร้อนจัด เป็ นการประหยัดความร้ อนอย่างดีที่สดุ ในกรรมวิธีการผาปูนในปั จจุบนั นี ้ ความร้ อยที่ออกจากไซโคลนนี ้ยังจะถูกจัดส่งโดยท่อขนาดใหญ่ ไปอุน่ วัตถุดิบที่มคี วามชื ้นให้ แห้ งเสียก่อนนาไปเก็บไว้ ในยุ้งแบบไซโลอีกด้ วย 10.450 องศาเซลเซียสก็จะเกิดปฏิกิริยาทางเคมีคือเม็ดดินเปลีย่ นเป็ นปูนเม็ดโดยฉับพลัน ปูนเม็ดซึง่ ร้ อนถึง 1.ภายในหม้ อเผาจะมีอิฐทนไฟ (refractory lining bricks) เพื่อเก็บความร้ อนไว้ ภายในและมีโซ่เป็ นชุด ๆ แขวนไว้ ทาหน้ าที่ตา่ ง ๆ กันเช่น ชุบน ้าดินที่ไหลผ่านมา แล้ วให้ ปะทะกับลมร้ อนทีจ่ ะผ่าออกทางปล่อง ทาให้ น ้าระเหยออกจากน ้าดิน ปั น้ ดินที่น ้าระเหยออกไปบ้ างแล้ วให้ เป็ นเม็ดกลม ๆ มีขนาดเท่าปลายนิ ้วมือหรื อใกล้ เคียงกัน เม็ดดินที่ผา่ นโซ่เป็ นชุด ๆ มานันจะถู ้ กเผาให้ ร้อนขึ ้นเรื่ อย ๆ และเมื่อร้ อนถึง 800 – 1000 องศาเซลเซียส เม็ดดินก็จะเริ่มคายคาร์ บอนไดออกไซด์ออก เมื่อเม็ดดินนี ้ร้ อนถึงประมาณ 1.

1 ปูนซีเมนต์ผสมหรื อปูนซีเมนต์ซิลกิ า ปูนซีเมนต์ประเภทนี ้ได้ แก่ ปูนซีเมนต์ตราเสือ ตรางูเห่า และตรานกอินทรี ย์ 1.ปูนซีเมนต์ที่ผลิตในประเทศไทยมีมากมายหลายชนิด แต่ละชนิดก็มีคณ ุ สมบัติแตกต่างกันไป ดังรายละเอียดต่อไปนี ้ 10.ปูนซีเมนต์ตราเสือ คือปูนซีเมนต์ชนิดพิเศษมีทรายประมาณ 25 เปอร์ เซ็นต์ บดละเอียดรวมอยูด่ ้ วยมีคณ ุ ภาพทดสอบได้ แรงตามมาตรฐานอังกฤษ (ordinary portland cement BSS 12 – 1958)ปูนซีเมนต์ตราเสือนี ้ใช้ ในงานที่ไม่ส้ สู าคัญนักไม่ยด ึ หดมากเมื่อทาคอนกรี ตและที่สาคัญคือราคาถูกเนื ้องด้ วยราคาถูกแล ะมีแรงดีพอสมควรงานอุตสาหกรรมทากระเบื ้องมุงหลังคาทาโอ่งถังส้ วม ตอม้ อ ฯลฯ ตลอดจนงานสร้ างบ้ านเอกชนขนาด 2 – 3 ชัน้ หรื องานทาถนนในบ้ านมักนิยมใช้ ปน ู ซีเมนต์นี ้ นอกจากนันเมื ้ ่อหล่อเป็ นคอนกรี ตแล้ ว ถึงแม้ วา่ จะป่ มไม่เต็มทีด่ งั เช่นที่ควรทาในการใช้ ปนู ซีเมนต์ปอร์ ตแลนด์ธรรมดา หรื อปอร์ ตแลนด์แข็งตัวเร็ ว ก็จะไม่ยงุ่ ยากในเรื่ องทีจ่ ะมีรอยร้ าวลายงา เพราะความยืดหดของปูนซีเมนต์มีน้อย ปั จจุบนั มีการผลิตปูนซีเมนต์ขาดตราเสือออกจาหน่ายโดยบริษัทปูนซีเมนต์ไทยจากัด ปูนชนิดนี ้เป็ นปูนซีเมนต์ขาวคุณภาพพิเศษใช้ สาหรับงานปูกระเบื ้องพื ้นและผนังหรื องานยาแยวเซรามิก รวมทับงใช้ ้ ในงานปูนตกแต่งทัว่ ๆ ไป ปูนชนิดนี ้มีคณ ุ สมบัติดงั นี ้ 1.3. มีความลืน่ ในตัว ทางานง่าย . เนื ้อซีเมนต์ละเอียด เหนียวนุม่ ยึดเกาะได้ ดี คุณภาพเท่าปูนซีเมนต์เทาตราเสือ 2. ระยะเวลาแข็งตัวช้ า เหมาะสาหรับงานปูกระเบื ้องหรื องานตกแต่งที่ต้องใช้ เวลานาน 3.

ปูนซีเมนต์ตรางูเห่า เป็ นปูนซีเมนต์ที่ผลิตขึ ้นให้ มีผลในทางประหยัด และเหมาะสาหรับใช้ สร้ างอาคาร ตึกแถว งานทากระเบื ้อง หล่อถัง หล่อท่อ เทพื ้นคอนกรี ด และอาคารคอนกรี ตทัว่ ๆ ไป มีคณ ุ ภาพตามมาตรฐาน ASTMX340.ปูนซีเมนต์ตรานกอินทรี ย์ เป็ นปูนซีเมนต์ที่ผลิตขึ ้นโดยใช้ วสั ดุจาพวกซิลกิ าบดละเอียดผสมกับปูนซีเมนต์ปอร์ ตแลนด์ เมื่อใช้ ทาคอนกรี ตปูนก่อ หรื อปูนฉาบ จะมีการยึดหดตัวน้ อย การแข็งตัว ระยะแรกช้ ากว่าปูนซีเ มนต์ปอร์ ตแลนด์ตราเพชร แต่เมื่อแข็งตัวแล้ วก็จะมีกาลังตามเกณฑ์ปกติเช่นเดียวกัน เหมาะสาหรับทาผลิตภัณฑ์คอนกรี ตโดยทัว่ ไปและงานก่อสร้ างที่ไม่เร่งรัดเช่นการสร้ างบ้ านพักอาศัยทาถนนหรื อทางคอนกรี ตใ . 5. ยึดหรื อหดตัวน้ อย ไม่แตกลายงา ให้ ผิวงานที่เรียบร้ อย สวยงาม มีสารอัลคาไลน์ผสมน้ อยมากจึงเหมาะสาหรับการปูกระเบื ้องเซรามิกซึง่ ดีกว่าปูนซีเมนต์เทา ปูนซีเมนต์ขาวตราเสือ 1 ถุงบรรจุซเี มนต์หนัก 20 กิโลกรัม 1 ถุง ใช้ ปกู ระเบื ้องได้ ประมาณ 5 – 6 ตารางเมตร ใช้ ยาแนวกระเบื ้องเซรามิกได้ ประมาณ 80 ตารางเมตร 2.58T และ federal specification SS – C – 208b ถุงกระดาษทีใ่ ช้ บรรจุพิมพ์ด้วยสีน ้าเงิน การใช้ ปนู ซีเมนต์ตรางูเห่านี ้ มีสว่ นผสมที่ทาให้ เกิดความเละ เมื่อผสมคอนกรีตแล้ วทาให้ สะดวกและง่ายในการเทลงแบบเหมาะสาหรับเป็ นปูนก่อปูนถือพร้ อมกับปูนซีเมนต์ชนิดนี ้ก็มีคณ ุ ภา พทาให้ คอนกรี ตรับน ้าหนักได้ มากและมีกาลังสูงดีที่สดุ สาหรับใช้ ในการก่อสร้ างตึกแถวพื ้นคอนกรีดงานทาโอ่ง ทากระเบื ้อง หล่อถัง และอาคารคอนกรี ตเสริ มเหล็กที่ไม่ต้องการกาลังสูงเป็ นพิเศษปูนซีเมนต์ชนิดนี ้ใช้ ได้ โดยทัว่ ไปมีราคาต่ากว่าชนิดอื่น เป็ นที่นิยมในหมูช่ า่ งผู้รับเหมา และผู้ผลิตวัสดุก่อสร้ างอย่างกว้ างขวาง 3.4.

นบ้ านทากระเบื ้อคอนกรีตทัว่ ไปทาเสาตอม่อ ทาท่อคอนกรี ตระบายน ้า ทาถังส้ วมและทาโอ่ง เป็ นต้ น เมื่อใช้ ปนู ซีเมนต์ตรานกอินทรี ย์ทาคอนกรี ตแล้ ว แม้ จะไม่ได้ พิถีพิถนั ในเรื่ องการบ่มเท่าทีค่ วร ก็ไม่คอ่ ยจะมีรอยร้ าวลายงาเกิดขึ ้น เพราะปูนซีเมนต์ยดึ ตัวหดตัวน้ อย นอกจากนี ้ก็ยงั เกิดความร้ อนน้ อย จึงเหมาะสาหรับทาคอนกรีตหลา (mass concrete) เช่น ทาเขื่อนกันน ้ ้า เป็ นต้ น 10.C.2 ปูนซีเมนต์ปอร์ ตแลนด์ (type I) ปูนซีเมนต์นี ้ได้ แก่ปน ู ซีเมนต์ตราช้ าง ตราพญานาคเศียรเดียว ตราเพชร ตราพญานาค 7 เศียร และตราปลาฉลาม 1.ปูนซีเมนต์ตราช้ าง คือปูนซีเมนต์ชนิดะรรมดาผลิตตามมาตรฐานอังกฤษคือ oridinary portland cement : 1058 และตามมาตรฐานอเมริ กน ั คือ ASTM.150 – 53 type I ใช้ ในงานก่อสร้ างทัว่ ไปตามความนิยมของผู้ออกแบบ เพราะแรงทีเ่ กิดขึ ้นโดยปูนซีเมนต์ชนิดนี ้สม่าเสมอไม่เปลีย่ นแปลง แรงมากขึ ้นหรื อน้ อยลงตามส่วนของน ้าและปูนซีเมนต์ที่ใส่ลงในคอนกรี ตหรื อปูนทรายถ้ าใช้ คอนกรี ตที่มีปนู ซีเมนต์ไม่น้อยกว่า 350 กิโลกรัม ต่อหนึง่ ลูกบาศก์เมตรของคอนกรี ต แรงทีเ่ กิดขึ ้นใน 14 วันที่บม ่ ไว้ ดีจะขึ ้นถึง 75 เปอร์ เซ็นต์ ของแรงทังหมดเมื ้ ่ออายุ 90 วัน ปูนซีเมนต์ปอร์ ตแลนด์สขี าวตราช้ างของบริ ษัทปูนซีเมนต์ไทยจากัด มีคณ ุ สมบัตเิ ทียบเท่ากับปูนซีมเมนต์สเี ท่าตราช้ างของบริษัทเดียวกันวัตถุดิบในการผลิตมีหินสบูห่ ินและทรายแล้ ว โดยนาวัตถุทงสามชนิ ั้ ดมารวมกันตามอัตราส่วนแล้ วบดให้ ละเอียดแล้ วนาไปเผาที่อณ ุ หภูมิ 1.500 องศาเซลเซียสจนละลายเข้ าด้ วยกันและจับเป็ นเม็ดเรี ยกว่าปูนเม็ด ต่อจากนันน ้ าไปบดให้ ละเอียดอีกครัง้ หนึง่ จนละเอียดเป็ นแป้งก็จะได้ ปนู ซีเมนต์ขาวตามต้ องการ ปูนซีเมนต์ขาวใช้ ในการทาหินขัด ปูกระเบื ้องพื ้นห้ องน ้า หรื อกรุกระเบื ้องฝาผนัง ยาแนวกระเบื ้องห้ องน ้า เป็ นต้ น .3.

C.s.โรงงานผลิตปูนซีเมนต์ขาวตราช้ างของบริ ษัทปูนซีเมนต์ไทย จากัด อยูท่ ี่อาเภอพระพุทธบาท จังหวัดสระบุรี มีกาลังผลิตประมาณ 50.ปูนซีเมนต์ตราเพชร เป็ นปูนซีเมนต์ปอร์ ตแลนด์ที่ผลิตตามกาหนดรายการมาตรฐานอเมริ กนั ASTM.000 ปอนด์ตอ่ ตารางนิ ้ว) ตามเทศบัญญัติแล้ ว จะใช้ ปนู ขนาดนี ้เพียง 5. 12 : 1958 ถุงกระดาษที่ใช้ บรรจุปนู ซีเมนต์แบบนี ้พิมพ์ด้วยสีเขียว ปูนซีเมนต์ตราพญานาคเศียรเดียวนี ้มีคณ ุ ภาพสูง เหมาะสาหรับงานคอนกรี ตเสริ มเหล็กที่ตอ่ งการกาลังสูง ๆ การใช้ ปนู ซีเมนต์ตรานี ้ทาให้ ลดค่าใช้ จ่ายลง เพราะทุน่ ค่าปูนซีเมนตร์ มากกว่าใช้ ปนู ซีเมนต์ตราอื่น ๆ ในท้ องตลาด เช่น ถ้ าต้ องการกาลังคอนกรี ต 140 กิโลกรัม ต่อตารางเซนติเมตร (2.ปูนซีเมนต์ตราพญานาค 7 เศียร เป็ นปูนซีเมนตร์ ปอร์ ตแลนด์เมหือน type 1 แต่ผลิตเป็ นพิเศษ โดยจะเกิดความร้ อนขณะผสมตา่ กว่าชนิดอื่น (moderateheatcement) มีคณ ุ ภาพตามมาตรฐาน ASTM.C. 130 – 60 และ B.ปูนซีเมนต์ตราพญานาคเศียรเดียว เป็ นปูนซีเมนต์ชนิดปอร์ ตแลนด์มีคณ ุ ภาพตามมาตรฐานของอเมริกา คือ federal specification SS. 192b และ ASTM.1370 : 1958 ถุงกระดาษทีใ่ ช้ บรรจุปนู ซีเมนต์แบบนี ้พิมพ์ด้วยสีเขียวเช่นกัน การใช้ ปนู ซีเมนต์ ปูนซีเมนต์ตราพญานาค 7 เศียรนี ้ มีคณ ุ ภาพเหมือนกับแบบ 1 แต่ผลิตพิเศษในเชิงเคมีเพื่อให้ ปนู ซีเมนต์เกิดความร้ อนขึ ้นช้ า ๆ เพียงปานกลางในเมื่อผสมเข้ าเป็ นคอนกรี ตแล้ ว .5 ถุง (275 กิโลกรัมต่อลูกบาศก์เมตรคอนกรี ต) 3.S.000 ตันต่อปี 2. 150 – 60 และมาตรฐานอังกฤษ B.C.C.150 type 1 เหมาะสาหรับงานคอนกรี ตเสริ มเหล็กที่ต้องการกาลังสูงซึง่ ใช้ ในการก่อสร้ างทัว่ ไปตลอดจนการทาผลิตภัณฑ์คอนกรี ตทุกชนิดเ ช่นทากระเบื ้องกระดาษกระเบื ้องคอนกรี ตคุณภาพสูง เสาคอนกรีตทุกประเภท ผนังและชิ ้นส่วนอาคารสาเร็จรูป และผลิตภัณฑ์คอนกรี ตอัดแรงเหล่านี ้ เป็ นต้ น สิ่งก่อสร้ างและผลิตภัณฑ์ที่ใช้ ปนู ซีเมนต์ชนิดนี ้จะมีคณ ุ ภาพสูง เพราะการแข็งตัวและกาลังทีเ่ กิดขึ ้นเป็ นไปโดยสม่าเสมอตามมาตรฐาน 4.

150 – 6 ถุงกระดาษที่ใช้ บรรจะปูนซีเมนต์แบบนี ้พิมพ์ด้วยสีดา การใช้ ปนู ซีเมนต์ตราปลาฉลามชนิดนี ้เหมาะอย่างยิ่งสาหรับใช้ ในงานคอนกรี ตที่อยูก่ บั ดินเค็ม เช่น ชายทะเล ใช้ ผสมงานอัดฉีดน ้าปูน (fountion grouting) เข้ าไปในฐานรากหิน งานอัดฉีดน ้าปูนเข้ าไปในชันหิ ้ น เป็ นการประสารและทาให้ รอยร้ าวหายไปช่วยเพิ่มกาลังของหินฐานราก 10.S. 192 b และ ASTM.C.3.3ปูนซีเมนต์แข็งตัวเร็ ว (type III) ปูนซีเมนต์ชนิดนี ้ได้ แก่ ปูนซีเมนต์ตราเอราวัณ ตราพญานาคเศียรเดียวสีแดง ตราสามเพชร 1.ปูนซีเมนต์แบบนี ้จึงเหมาะสาหรับงานที่ต้องเทคอนกรี ตคราวละมาก ๆ และกาแพงหนา ๆ โดยไม่ทาให้ เกิดการแตกร้ าว เช่น กาแพงคอนกรี ตคราวละมาก ๆ และกาแพงหน้ า ๆ โดยไม่ทาให้ เกิดการแตกร้ าว เช่น กาแพงคอนกรี ตกันดิ นเขื่อนคอนกรี ตสูง ๆ เช่น เขื่อนภูมิพล จังหวัดตาก ถังน ้าประปาและโรงประปาที่สามเสน ก็ได้ ใช้ ปนู ซีเมนต์แบบนี ้ 5.ปูนซีเมนต์ตราปลาฉลาม เป็ นปูนซีเมนต์ที่ผลิตขึ ้นเพื่อใช้ ผสมคอนกรี ต แล้ วจะทาให้ มคี วามแกร่งไม่สกึ กร่อนหรื อสลายตัวเมื่อคอนกรีตนี ้ถูกต้ องกับน ้าเกลือเหมาะสาหรับใช้ เทในดินหรื อในบริ เวณทีม่ ี ส่วนผสมของน ้าเกลืออยูด่ ้ วย มีคณ ุ ภาพตามมาตรฐานของ federal specification SS.ปูนซีเมนต์ตราเอราวัณ คือ ปูนซีเมนต์ปอร์ ตแลนด์ชนิดแข็งตัวและรับแรงได้ เร็ วผลิตตามมาตรฐานอังกฤษ คือ Rapid hardening portland cement B.150 – 63 type III .C. 12 : 1958 และตามมาตรฐานอเมริ กน ั คือ ASTM.C.

12 : 1958 ถุงกระดาษที่ใช้ บรรจุปน ู ซีเมนต์แบบนี ้พิมพ์ด้วยสีแดง ปูนซีเมนต์ตราพญานาคเศียรเดียว สีแดง ชนิดแข็งตัวเร็ วนี ้มีสว่ นประกอบในปูนซีเมนต์ ซึง่ เมื่อใช้ ผสมในคอนกรี ตแล้ วจะทาให้ แข็งตัวเร็ วขึ ้น และรับน ้าหนักได้ เร็ วกว่าใช้ ปนู ซีเมนต์ชนิดอื่น ปูนซีเมนต์แบบนี ้เหมาะสาหรับใช้ ในงานหล่อฐานรากทีม่ ีน ้าซึมงานคอนกรี ตที่เทในน ้า งานหล่อเข็มคอนกรี ตและงานหล่อเสาไฟฟ้าสูง ๆ เป็ นต้ น เพราะถอดแบบได้ เร็ วกว่าใช้ ปนู ซีเมนต์ชนิดอื่น 3.ปูนซีเมนต์ตราเอราวัณนี ้เหมาะสาหรับใช้ ในงานคอนกรีตหรื อปูนทรายที่จะให้ รับแรงได้ เร็ วขึ ้น ทุน่ เวลาการถอดแบบรับกาลังได้ มาก แต่ต้องบ่มให้ ดี ใช้ ในงานก่อสร้ างที่ต้องการให้ คอนกรีตรับแรงได้ เร็ ว และรับน ้าหนักได้ เร็ วขึ ้น แทนที่จะรอให้ คอนกรี ตภายหลังการเท 21 วันดังเช่นกรณีใช้ ปนู ซีเมนต์ตราเสือ หรื อรอ 14 วัน เช่นกรณีใช้ ปนู ซีเมนต์ตราช้ างแต่ปนู ซีเมนต์ตราเอราวัณลดเวลาเหลือเพียง 7 วันสาหรับใช้ เข็มและคานเหลือ 3 วันสาหรับถอดแบบเสาธรรมดา 2.S.ปูนซีเมนต์ตราพญานาคเศียรเดียว สีแดง ชนิดแข็งตัวเร็ ว เป็ นปูนซีเมนต์ปอร์ ตแลนด์ ชนิดที่ผลิตขึ ้นใช้ กบั คอนกรี ตที่ต้องการให้ แข็งตัวเร็ วและรับน ้าหนักได้ เร็ วกว่าปูนแบบอื่นมีคณ ุ ภาพตามมาตรฐาน ASTM.C 150 – 50 และ B.C.ปูนซีเมนต์ตราสามเพชร เป็ นปูนซีเมนต์ปอร์ ตแลนด์ที่เกิดแรงสูงเร็ วผลิตตามกาหนดรายการมาตรฐานอเมริ กนั ASTM.150 type 111 ปูนซีเมนต์ชนิดนี ้มีเนื ้อละเอียดกว่าปูนซีเมนต์ปอร์ ตแลนด์ธรรมดา จึงเกิดแรงสูงเร็ วกว่า เหมาะสาหรับใช้ ในการก่อสร้ างทีต่ ้ องการกาลังสูงและต้ องกระทาอย่างเร่งรี บเช่นทาเสาเข็มคอนกรี ตให้ ใช้ ตอกลงดินได้ เร็ วใช้ ห ล่อคานหรื อเสาให้ ถอดแบบได้ เร็ว และใช้ ทาสิง่ ก่อสร้ างเพื่อให้ ใช้ งานได้ เร็ ว เป็ นต้ น .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful