Zerrin Taç ALTUNTAġOĞLU-SGP Yönlendirme Komitesi Üyesi

Ġklim DeğiĢikliği,Yenilenebilir Enerji,Enerji Verimliliği Mevcut Durum, Politikalar,Fırsatlar

Ġklim DeğiĢikliği ve Enerji Tüketimi
Enerji Tüketimi; enerji kaynağının çoğunlukla yakılarak ısı Ģeklinde veya ikincil bir enerji kaynağına, örneğin elektik veya buhara dönüĢtürüldükten sonra kullanımı ile gerçekleĢir.

Yanma sonucunda ise kaçınılmaz olarak CO2 açığa çıkar

Dünya birincil enerji tüketim trendi

Ġnsan kaynaklı sera gazı emisyonlarının kaynaklar bazında geliĢimi

Türkiye birincil enerji arz ve talebinin geliĢimi

Birincil enerji üretiminin talebi karĢılama oranı
1990
TALEP (bin tep) ÜRETĠM* (bin tep) ĠTHALAT (bin tep) ĠHRACAT (bin tep) ĠHRAKĠY E (bin tep) NET ĠTHAL(bi TUKO* (%) 52987 25656 30936 2104 355

1995
63679 26749 39779 1947 464

2000
80501 26156 56342 1584 467

2001
75403 24681 52780 2620 624

2004
87818 24332 67885 4022 631

2005
91362 24549 73480 5171 628

2006
99590 26802 80514 6572 588

2007
107625 27453 87614 6925,5 9171

2008

106273 29192 85357 7183

28477

37368

54291

49536

63232

67681

73354

81112

761

n tep)

48,1

42

33,1

32,6

27,7

26,9

26,9

25.5

78173

27,5

Ġthal edilen enerjinin kaynaklara göre dağılımı
Doğal Gaz 40% Petrol 43%

Kömür 17%

Petrol ithalatı ve faturasının yıllara göre değiĢimi
* NET İTHALAT (MİLYON TON ) ÖDENEN DÖVİZ (MİLYAR USD)

30 25 20 15 10 5 0 6,5 28,7

28,2 28,3 26,4

28.1

28,9

29,3 29,9 25,5

25 19,3 20

15,5 13,4 8,6 5 5,1 6
0

15 10 5 0

11,1

2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008
MİKTAR ÖDENEN DÖVİZ

Nihai enerji tüketiminin sektörlere ve kaynaklara göre dağılımı (2008)
Enerji Dışı 5% Tarım 7% Sanayi 32%

2008 yılı nihai enerji tüketimi 79494 bin TEP

Konut ve Hizm 36%

Ulaşım 20%
Biyoyakıt 0,0% Doğalgaz 17,6% Elektrik 17,3% Jeo ısı & Diğer ısı,2,5% Güneş 0,5% Taşkomür 8,8% Linyit 5,2% Asfaltit 0,3% Kok&Petrokok 5,5% Odun&Hay&Bitki Art 6,0% Briket 0,0%

Kaynak: www.epdk.gov.tr

Petrol 36,1%

Türkiye elektrik üretimi-kurulu güçelektrik üretimi
2008 YILI TÜRKİYE KURULU GÜCÜNÜN KAYNAKLARA GÖRE DAĞILIMI
JEO 0,07% HES 33,07% RES 0,87% Kömür 24,37%

Doğal Gaz 28,71% Çok yakıtlı toplam 7,98% YEK+Atık 0,14%

Sıvı Yakıtlar 4,78%

2008 yılı elektrik enerjisi üretimi 198417,9 GWh
2008 YILI ELEKTRİK ÜRETİMİNİN KAYNAKLARA GÖRE DAĞILIMI
HES 16,77% YEK+Atık 0,11% JEO 0,08% RES 0,43% Kömür 29,09%

2008 yılı kurulu gücü 41 817 MW

Doğal Gaz 49,74%

Sıvı Yakıtlar 3,79%

Ġklim değiĢikliği
Küresel ısınma teğet geçmiyor Sonuçlar bizi de etkilemeye baĢladı

Türkiye 13 Mayıs 2009 tarihi itibariyle KYOTO SözleĢmesine taraf Yenilenebilir Enerji ve Enerji Verimliliğinin artırılması görünürdeki tek çözüm Türkiye 2006 emisyon miktarı 331.76 milyon ton. 1990 yılına göre artıĢ oranı %95

Ġklim değiĢikliği ve enerji tüketimi
Ġklim değiĢikliği çözümlerinde en baĢta yer alan 2 önlem  Arz tarafında sıfır emisyonlu yenilenebilir enerjilerin kullanımının yaygınlaĢtırılması Talep tarafında enerji verimliliğini arttırması

450 senaryosu kapsamında Dünya enerji tüketimine bağlı CO2 emisyonları azaltılmasında etkin olacak politikalar

Kaynak: IEA World Energy Outlook 2009,

Yenilenebilir enerji kullanımı ve enerji verimliliği  Ġklim değiĢikliği etkilerinin azaltılması
 Enerji temin güvenliği,  Enerjinin çeĢitlendirilmesi,  Enerjide ithalat bağımlılığının azaltılması,  Ġstihdam yaratma  Çevrenin korunması  Ekonomiye olumlu katkıları nedeni ile gün geçtikçe daha fazla kullanılmakta

Yenilenebilir enerji destek politikaları

Kriterler; destek mekanizmasının yatırımcı güveni oluĢturup oluĢturamadığı, basit ve uygulama kolaylığı olup olmadığı, maliyet etkinliği sağlayıp sağlayamadığı ve farklı teknolojilerin kullanımına olanak sağlayıp sağlayamadığı

Türkiye yenilenebilir enerji kaynakları potansiyeli
 HES Potansiyeli : Teknik potansiyel : 216 Milyar kWh, Ekonomik potansiyel : 130 Milyar kWh  Rüzgar Potansiyeli: > 7 m/s’den büyük hızlar ~ 48000 MW (REPA)  Jeotermal Potansiyeli : Elektrik üretimi: Teknik ve ekonomik potansiyel 600 MWe Brüt teorik ısıl potansiyel: 31500 MWt  GüneĢ enerjisi: 380 Milyar kWh (GEPA) Yıllık güneĢlenme süresi : 2740 saat/yıl (günlük 7,5 saat) Ortalama yıllık radyasyon: 1522 kWh/m2-yıl (4,17 kWh/m2-gün)  Biyokütle enerjisi: Tarım artıkları potansiyeli ~ 13 Milyon ton (Tarım Bakanlığı 2005 yılı)

Yenilenebilir enerji mevcut durum-hedefler
14000
2008 Yılı Kurulu Güç-MW

13828,75

12000 10000 8000 6000 4000 2000
HES

Ocak 2010 mevcut durum RES-791 MW HES- 14553 MW JEO-e-77.2 MW

363,7
RES

29,75
JEO

59,7
YEK+Atık Güneş

0

0

Yek+atık-e 59.65 MW GüneĢ-e. Otonom küçük güçlü sistemler ve Ar&ge YEK hedefleri -2023  Temel hedef YEK-e’nin en az % 30 oranında olması  Teknik ve ekonomik HES potansiyelinin tamamının kullanılması  RES gücü 20000 MW  JEO 600 MW  GüneĢ-e azami kullanımı

HES

RES

JEO

YEK+Atık

Güneş

Ocak 2010 mevcut durum JEO-ısı- Batı Anadolu’da bir çok ilde merkezi ısıtma (3400 konut eĢdeğeri;Balçova, Afyon,Salihli …) GüneĢ-ısı-yaygın olarak evlerde ve seralarda, tarımsal ürün kurutma Biyodizel -2007’de 180000 ton

Mevcut TeĢvikler - 5346 sayılı YEK-e Kanunu
2005 Fiyat Desteği Türkiye ortalama elektrik toptan satıĢ fiyatı (YTL) Bakanlar Kurulu bu fiyatı her yılın baĢında en fazla % 20 oranında artırmaya yetkilidir Perakende satıĢ Ģirketlerinin bir önceki takvim yılına ait Pazar payından daha düĢük olmaz Yeterli arz olması halinde bu oran % 8’den daha az olamayacaktır Hazine ve Orman arazileri için; 2011 yılına kadar izin, kira ve irtifak hakkı ve kullanma izin bedellerinde % 50 indirim uygulanır 2007 2008 Türkiye Ortalama Elektrik Toptan SatıĢ Fiyatı (YTL) 31.12.2011 yılına kadar iĢletmeye girecek santrallere uygulanacak bu fiyat min5 max 5,5 cents €/kWh arasında TL olacaktır Serbest piyasada satıĢ olanağı

Alım Garantisi

Alım zorunluluğu perakende satıĢ Ģirketleri
Perakende satıĢ Ģirketlerinin bir önceki takvim yılına ait Pazar payından daha düĢük olmaz

Arazi Kullanım Desteği

Hazine ve Orman arazileri için; 2011 yılına kadar izin, kira ve irtifak hakkı ve kullanma izin bedellerinde % 85 indirim uygulanır

Hazine ve Orman-Mera kapsamı arazilerinde ; 2012 yılına kadar izin, kira ve irtifak hakkı ve kullanma izin bedellerinde % 85 indirim uygulanır

Destek Süresi

ĠĢletmeye geçtikten sonra maksimum 7 Yıl

ĠĢletmeye geçtikten sonra maksimum 10 Yıl

MevcutTeĢvikler
Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği  Lisans bedelleri muafiyeti : Lisans baĢvuru bedelinde % 99 indirim, Yıllık lisan bedelinde ilk 8 yıl muafiyet,  Bağlantı ve sistem kullanımı: YEK tesislerine sisteme bağlantıda öncelik, Yük alma ve yük atma ve dengeleme birimi olma yükümlülüğü muafiyeti Vergi: 31.12.20012 tarihine kadar yatırım dönemi iĢlemleri damga vergisi ve harç muafiyeti

 ≤ 500 kW YEK için lisans alma ve Ģirket kurma muafiyeti
Bu tüzel kiĢilerin ihtiyaçlarının üzerinde ürettikleri elektrik enerjisinin sisteme verilmesi halinde uygulanacak teknik ve mali usul ve esaslar Kurum tarafından çıkartılacak bir yönetmelikle belirlenecektir ÖTV Genel Tebliği : Yerli tarım ürünleri için Harmanlanan biyodizel /biyoeta anol oranı kadar ÖTV muafiyeti Tarım Bakanlığı Tebliğ: Alternatif enerji kullanan seralara hibe desteği

Neden enerji verimliliği
• • Geçtiğimiz dönemde birincil enerji ihtiyacı % 4-5 ve elektrik enerjisi % 8 gibi bir hızla arttı. ÖzelleĢtirme sürecindeki aksaklıklar ve piyasa mekanizmalarındaki sorunlar bu ihtiyacı karĢılayacak yatırımları engelledi 2008 yılından itibaren bir enerji açığı bekleniyor (du ki kriz çıktı) Y ENĠ KAPASĠTE YERĠNE ENERJĠ TASARRUFU ! Enerji ithalatı;

2006 da 29 milyar dolar ( ihracat gelirlerinin dörtte biri)
2007 de 33 milyar dolar, 2008 ise 48 milyar dolar Petrol fiyatları da sürekli değiĢiyor ENERJĠ VERĠMLĠLĠĞĠNĠN EKONOMĠYE KATKISI ÇOK BÜYÜK !! Birincil enerji talebinin 2020 yılında 222 Milyon tep olması bekleniyor. Bunun en az % 15’i azaltılabilir. Bu potansiyel 2005 fiyatları ile karĢılığı yılda 16.5 Milyar TL tüketim tasarrufuna eĢ değer

5627 sayılı Enerji Verimliliği Kanunu
Binalarda %30, sanayide % 20, ulaĢımda % 15 tasarruf potansiyeli

 Enerji sektöründe EV artırılması ( Üretim, iletim, dağıtım tesisleri,açık alan aydınlatma, talep tarafı yönetimi, alternatif yakıt kullanımının özendirilmesi)  Sanayide Ev artırılması  UlaĢımda EV artırılması ( yakıt tüketimlerinin azaltılması, araçlarda verimlilik standardının yükseltilmesi, toplu taĢımacılığın yaygınlaĢtırılması)  Konutlarda enerji verimliliğinin artırılması (yalıtım, ısıtma, soğutma, havalandırma, aydınlatma vb)  Bilinçlendirme uygulamaları  Küçük ölçekli YEK uygulamaları  Verimli kojenerasyon tesislerine yönelik uygulamalar

Enerji Verimliliğinin Sağlayacağı Yararlar
Endüstri Ülke Dünya

 Azalan enerji faturaları  Azalan enerji bağımlılığı  Artan rekabet  Artan üretkenlik  Kalitenin artması  Artan karlar !  Sakınılan maliyetler fakirliğin azaltılmasında kullanılabilir  Sonlu kaynakların korunması  Enerji güvenliğinin artırılması

 Sera gazı ve diğer emisyonların azaltılması  Sürdürülebilir çevre sağlaması

5346 sayılı kanun değiĢiklik teklifi
YEK kaynağı ve teknolojiye göre farklı fiyat : Tüm kaynaklara aynı fiyat ve alım süresi uygulaması yerine, kaynak bazında farklı fiyat ve süre uygulaması önerilmekte, Rüzgar enerjisinde(uygulama yeri), güneĢ enerjisi kullanılan teknoloji (PV, CSP) farkı ve büyüklüğe göre farklı fiyat uygulaması Destekleme mekanizması yararlanma koĢulu:Yarar lanmak için her yıl 31 Ekim’e kadar baĢvuru Bulunulan yıl içinde destekleme mekanizması dıĢına çıkılamama Tarife: YEK kaynak ve teknolojiye göre değiĢen ve daha yüksek tarife (31.12.2015’e kadar) <1000 kW atık yağları kullanan biyo-kütle tesisleri destekleme sistemi dıĢında Destek Süresi : Maksimum 10 yıl (31.12.20015’e kadar iĢletmede) Yerli üretim : Tesislerin yerli üretimle sağlanan bölümleri için 5 yıl süre ile tarifeye ilave teĢvikler

5346 sayılı kanun değiĢiklik teklifi
Alım zorunluluğu: Tedarikçiler (önceki yıl pazar payı oranı) Arazi: Hazine ve Orman arazileri % 85 indirim (2015 yılına kadar-ilk 15 yıl), Milli park, tabiat Parkı vb alanlara YEK kurabilme olanağı Bağlantı ve sistem kullanımı: 10 yıl süre ile % 90 indirim Yerli üretim katkısı: Tesislerin yerli üretimle sağlanan bölümleri için 5 yıl süre ile tarifeye ilave teĢvikler (31.12.2015’e kadar iĢletmeye girecek)

Lisanssız üretim : < 500 kW sistemlerden ihtiyaç fazlası üretilen elektrik enerjisinin sisteme verilmesi olanağı < 500 kW güneĢ için özel tarife,

Bazı örnekler
Binaya entegre Pv sistemler: Otopark aydınlatma (Toyota Sakarya Fab giriĢi 14 kW (176 adet 80 W), Kent ve ġiĢecam Fab… vb) o Muğla Üniv rektörlük binası cephe kaplama 40 kWp (10x65 Wp-bina+64 Wp kule) elek ihtiyacının % 3.5’i karĢılanıyor o Türk Telekom radyolink istasyonlar (28 ilde toplam 324 adet SDH) o GSM istasyonlarında (ÇeĢme) o Park ve bahçe aydınlatmalarında (Isparta, Avcılar, Esenler,Etimesgut belediyeleri) oSu arıtma sistemleri (Fethiye Hilside toplam 5.6 kWp(72 adet 80 Wp gücünde))

GüneĢ ocakları

Bazı örnekler
Orman içi ve çevresinde yaĢayan yurttaĢlara ormanların tahrip edilmesini önlemek için Orman Köy ĠliĢkileri Genel Müdürlüğü (ORKÖY) tarafından “GüneĢ Enerjisi Kredisi” 38293 aileye güneĢ enerjisi sistemi kredisi sağlandı 191500 kiĢinin yaĢam konforu arttı 509350 ster odun tasarruf 950 adam/ay dolaylı istihdam sağl. Buna karĢılık 8490 Ha/yıl meĢe baltalık ormanı kesilmekten kurtarıldı

Rüzgar Enerji Türbinlerinin çelik kulelerinin imalatı

Bazı örnekler
ÇeĢme ye ile çalıĢan GSM baz istasyonu

GüneĢ su pompalama sistemleri GüneĢ enerjisiyle soğutma ve iklimlendirme Ġber Otel- Sarıgerme

Diyarbakır güneĢ evi

Bazı örnekler

Enerji verimliliği nerede ve nasıl artırabiliriz
Evlerde ve iĢ yerlerinde; Verimli sıcak su ve ısıtma tesisatları, klima cihazları, verimli ev ve ofis cihazları ve verimli ampuller satın alarak ve kullanarak ; Normal ampul yerine Florasan ile % 40 Kompakt Florasan ile % 80

Normal yerine elektronik balast ile % 30
Normal kazan yerine YoğuĢmalı kazan ve otomatik kontrol ile % 40 Normal buzdolabı yerine A sınıfı etiketli buzdolabı ile % 40 enerji verimliliği sağlanabilir.

Enerji verimliliği nerede ve nasıl artırabiliriz
Yeni binaları standartlara yöresel koĢullara uygun Ģekilde inĢaa ederek, en az % 30 Mevcut binaların uygun koĢulları taĢımadığı için ısı kaybeden çatı, duvarlar gibi dıĢ yüzeylerini, ısı yalıtım malzemeleri ile kaplayarak, camlarını çift cam haline getirerek;

Yalıtımsız çatı ve duvarlara göre;
çatıda ısı yalıtımı ile % 25 Tek cama göre; çift cam ile %50

low- e kaplamalı çift cam ile % 70
Çıplak sıcak su tankını yalıtılarak % 75 Enerji tasarrufu sağlanabilir.

Enerji verimliliği nerede ve nasıl artırabiliriz
Kullanma alıĢkanlıklarımızı düzenleyerek; Oda sıcaklığının 20 derecenin üzerindeki her bir derece azaltılması ile %3-7 Kullanılmayan yerlerin ihtiyaç halinde ısıtılması ve aydınlatması ile, Aydınlatma ve ısıtma cihazlarının bakımlı ve temiz tutulması ile, Kalorifer tesisatının bodrumlardaki dağıtım ve toplama borularının ve vanalarının yalıtımı ile Tüm cihazların firması tarafından önerilmiĢ kullanma Ģartlarına uyulması ile,…. Geri dönüĢtürüldüğünde ciddi enerji tasarrufu sağlayan atıklarımızı uygun Ģekilde toplayarak  enerji tasarrufu sağlanacaktır.

Sivil toplumun rolü
 Yerel toplulukların yerel ekosistemleri koruma ve sera gazı salımlarını azaltma hedefiyle yürüttükleri çalıĢmalar ve gayretler sürdürülebilir enerji ve kalkınma alanında önemli katkılar sağlamaktadır.  Ne kadar küçük olursa olsun bu çabalar toplamda ciddi etkiler yaratmaktadır. Dolayısıyla, toplum tabanlı iklim değiĢikliği giriĢimleri, küresel sera gazı salımlarının azaltılması için yürütülen uluslararası çabaların da önemli bir parçasını oluĢturmaktadır. Yasal düzenlemeler, teĢvikler, strateji belirlenmesi gibi devlet tarafından alınması gerekli önlemlerin yanı sıra;  bilinçlendirme ve eğitim çalıĢmaları  enerji tasarrufu inceleme ve etütleri  gösterimlerle teknolojinin ve uygulamaların tanıtılması  taraflarla diyalogların yürütülmesi toplumun tüm kesimlerinin katılımcı olmasını da gerektiren en etkin enstrümanlardır

TeĢekkürler
zaltuntasoglu@gmail.com

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful