You are on page 1of 11

=

¯íäýñëýë
Дэлхий дахинд хотын оронзайн төлөвлөлтийн онол аргазүй олон төрөл чиглэлээр
хөгжиж ирсэн боловч манай орны хувьд энэ асуудал нь дөнгөж шинээр тавигдаж судалгаа,
туршилтийн хэмжээнд явж байна. Олон улсад хот төлөвлөлтийн асуудлыг шийдвэрлэх
олон арга зам байдаг.
Монгол орны хэмжээнд газар ашиглалтын өнөөгийн байдал нилээд төвөгтэй асуудал
болж байгаа бөгөөд газрыг үр ашигтай зүй зохистой ашиглахад зөв төлөвлөлт маш чухал
үүрэгтэй бөгөөд манай орны хувьд хот төлөвлөлтийн дагуу биш өөрийн инерцээрээ
хөгжиж ирсэн. Иймээс хотын газар нутагт газар ашиглалтын судалгааг нарийвчлан хийж
зөрчил маргааныг илрүүлэх замаар нийслэлийг шинжлэх ухааны үндэстэй хот төлөвлөлт
буюу норм /барилгажилт/ дүрмийн дагуу дахин төлөвлөхөд газар ашиглалтын судалгаа нь
чухал ач холбогдолтой юм.
Зорилго
Улаанбаатар хотийн Хан-Уул дүүргийн 120 орчмын газар ашиглалтыг судàëãààã õèéæ,
õîò áàéãóóëàëòûí ñòàíäàðòàé õàðüöóóëàõ явдал юм.
Зорилт
• Хан-Уул дүүргийн 120 ìÿíãàòûí газар ашиглалтын одоогийн байдлыг ñóäëàõ
• Ãàçàð àøèãëàëòûí одоогийн байдлыг хот төлөвлөлтийн стандарттай харьцуулах
Судалгааны объект
Судалгааны объектоор 120 мянгат орчмын нутаг дэвсгэрийг сонгож авсан бөгөөд
барилгажилт, ногоон байгууламжийн норм дүрмийг нарийвчлан судалсан.

Судалгааны аргазүй
Энэхүү судалгааныыхаа ажилд ãàçàð äýýð íü õýìæèëò õèéõ,
судлах, харцуулалт анализ хийх зэрэг үндсэн аргуудыг ашигласан.

эх материалыг

Үр дүн
Нэг. Газар ашиглалтын судалгаа: Газар ашиглалтын судалгаа гэдэг нь тухайн нутаг
дэвсгэрт үйл ажиллагаа явуулж байгаа иргэн аж ахуйн нэгж байгууллагын эзэмшил,
ашиглалтанд байгаа газруудыг бүртгэх тэдгээрийн ашиглалтын зориулалтыг тодорхойлох
газар эзэмших эрхийн баталгаажилт хийгдсэн эсэхийг шалгах, газар ашиглалтанд гарсан
өөрчлөлтүүдийг илрүүлэх, гарсан өөрчлөлтүүд нь хууль эрхийн хүрээнд байгаа эсэхийг

1

нэмэлт мэдээлэлийг олж Îäîîãûí áàéäëààð Õàí óóë ä¿¿ðãèéí 120 ìÿíãàòûí íóòàã äýâñãýðèéí õýìæýý 27. шаадлагатай цуглуулах. зураглал хийх зэрэг үйл ажиллагааг хэлнэ.тодруулах нэмэлт өөрчлөлтүүдийг оруулах.67 ãà ãàçàð áàéãàà áà ãàçàð àøèãëàëòûí çîðèóëàëòûã åðºíõèéëºí àâ÷ ¿çâýë äîîðõ çîðèóëàëòóóä èëýð÷ áàéãàà þì. Зураг .1 2 .Õàí-Óóë ä¿¿ðãèéí 120 îð÷ìûí îðîí ñóóöíû ãàçðûí òàëáàé õýìæýý Õ¿ñíýãò.1. 2 1.  Орон сууц  Албан байгуулга  Á¿õ òºðëèéí ¿éë÷èëãýýíèé áàéãóóëãà  Øàòàõóóí ò¿ãýýã¿¿ðèéí ãàçàð  Áîëîâñðîëûí áàéãóóëãà  Íèéòèéí ýäýëáýðèéí ãàçàð  Ногоон байгууламж ãýñýí àøèãëàëòûí åðºíõèé çîðèóëàëò áàéãàà áºãººä ýäãýýðèéã òóñ á¿ðä íü çàäàëæ àâ÷ ¿çüå.

Øèíý Îðîí ñóóö 3 .25 ¹ 1. 6 áàéð 4 597 0.22 16 .07 14 áàéð 4 1069 0. Îáúåêòûí íýð 16 áàéð Øèíý Îðîí ñóóö 10 . 20 áàéð 4 948 0.20 17 áàéð 4 597 0.22 15 áàéð 4 684 0. 5. 9. 3.31 14 . 8 áàéð 4 597 0.25 13 2951 1. 21 áàéð 4 948 0. 2.34 19 . 241 áàéð 13 694 0.96 12 . 9 áàéð 11 . 7 áàéð 4 597 0. 4. 19 áàéð 4 597 0.22 13 2650 0.22 18 .25 21 . 7. 18 áàéð 4 858 0.39 13 áàéð 4 597 0.29 11 áàéð 4 809 0.29 4 597 0. Øèíý Îðîí ñóóö 2 138 0.22 13 .òîîÄàâõàðûí Íèéò òàëáàé õýìæýý /ì2/ Íèéò òàëáàéä ýçëýõ õóâü 4 548 0.05 15 . 8.29 10 áàéð 4 809 0. 6.22 17 . 242 áàéð 13 694 0.34 20 .22 12 áàéð 4 809 0.

4 4 .¹ Îáúåêòûí íýð 1 2 3 53-ð öýöýðëýã 52-ð ñóðãóóëü 67-ð öýöýðëýã Íèéò òîîÄàâõàðûí Òóñ õýñãèéí îðîí ñóóöíû íèéò òàëáàéí õýìæýý 50453 ì2 òàëáàéòàé áàéãàà áºãººä íèéò ãàçðûí 18.57 ì2 áóþó 11.10 2.3 Íèéò òàëáàé õýìæýý /ì2/ Íèéò òàëáàéä ýçëýõ õóâü 1 2 1 1 1 860 3937 150 100 142 0.55 % áàéíà.65 31973.31 1.26 2. ¹ Îáúåêòûí íýð 1 2 3 4 5 ÕÀÀÍ áàíê Àïîíî ø¿äíèé ýìíýëýã TDB Áàíê Õàäãàëàìæ Áàíê Ãîëîìò áàíê ÕÓÄ-èéí 1-ð õîðîîíû áàéð Áîãä Õàí óóëûí ÄÖÃ-ûí õàìãààëàëòûí ãàçàð Òºðèéí áàíê Íèéò 6 7 8 òîîÄàâõàðûí 1.55 120 ìÿíãàòûí áîëîâñðîëûí áàéãóóëëàãûí íèéò òàëáàé 31973. 1.23%-èéã ýçëýæ áàéíà.42 0.4Á¿õ òºðëèéí õóäàëäàà ¿éë÷èëãýýíèé ãàçðûí ýçëýõ òàëáàéí õýìæýý Õ¿ñíýãò.3.57 1.04%-èéã ýçëýæ áàéíà.05 0.04 0.50 7.2.05 2 287 5690 0.04 Ñóäàëãààíû îáúåêòîä íèéò 8 àëáàí áàéãóóëëàãà 5690 ì2 òàëáàéòàé áàéãàà íü íèéò ãàçðûí 2.2 2 2 2 Íèéò òàëáàé õýìæýý /ì2/ Íèéò òàëáàéä ýçëýõ õóâü 4146.Õàí-Óóë ä¿¿ðãèéí 120 ìÿíãàòûí áîëîâñðîëûí áàéãóóëëàãûí ãàçðûí õýìæýý Õ¿ñíýãò.79 11.02 1 150 0.63 7730. 1.29 20096.05 1 64 0.Õàí-Óóë ä¿¿ðãèéí 120 ìÿíãàòûí àëáàí áàéãóóëëàãûí ãàçðûí õýìæýý Õ¿ñíýãò.

03 0.31 1.1 29.5 0.4 225.6 0.02 1 150 0.1 7.1 ì2 áàéãàà áºãººä íèéò òàëáàéí 7.5 64.05 0.19 0.4 345.7 41.10 0.01 0.8 214.02 0.07 0. 1.7 1287.02 2 2 2 2 2 2 1434.0 77.2 3532.08 0.89 20643.27 65.4 72.02 0.13 1.01 0.42 0.03 0.8 506.Îáúåêòûí íýð 1 2 3 4 5 6 Coca cola äýëã¿¿ð Aleort ÐÑ òîãëîîì Èõ õóðàëäàé ðåñòðîí Íàðàí ðåñòðîí Ñàðàí çî÷èä áóóäàë Àìåðèê áàðààíû äýëã¿¿ð ÀÒÑ õîëáîî õàðèëöààíû ãàçàð Jetro 24 öàãèéí äýëã¿¿ð Àðãà áèëýã FM Îôôèñ Place hotel Ivory bar Õàí õóóøóóð Enloy bar Iden ¿ñ÷èí Ãàë bar Thumbs Jumb 24 ýìèéí ñàí Çàëààò õ¿íñíèé äýëã¿¿ð Fira king ðåñòðîí Pehce pridge çî÷èä áóóäàë Hotel çî÷èä áóóäàë Öàñò ºíäºð äýëã¿¿ð Ýíõæèí äýëã¿¿ð ¿ñ÷èí Õàòàí áýð áåéêýðè Õèìè öýâýðëýãýý Áàéðíû äîîä äàâõàðûí ¿éë÷èëãýýíèé òàëáàé Íèéò 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 òîîÄàâõàðûí ¹ Íèéò òàëáàé õýìæýý /ì2/ Íèéò òàëáàéä ýçëýõ õóâü 1 2 1 1 1 1 860 3937 150 100 142 64 0.Õàí-Óóë ä¿¿ðãèéí 120 ìÿíãàòûí ãàçðûí òàëáàéí õýìæýý Õ¿ñíýãò.27 0.05 0.45 120 ìÿíãàòàä ¿éë àæèëëàãàà ÿüóóëæ áàéãàà õóäàëäàà ¿éë÷èëãýýíèé ãàçðûí íèéò òàëáàé 20643.05 0.3 186.1 738.18 8 59.6 0.04 0.6 68.3 525.12 0.52 0.05 0.28 0.47 1.02 0.08 - 5219.45%-èéã ýçýëæ áàéíà.05 2 5 4 11 1 1 1 1 1 2 1 1 1 2 287 132.5 5 .5.7 126.

0 График.05 3.6-8 9 áà ò¿¿íýýñ äýýø äàâõàð 7 4.06 7.2 11. 2.Ñóóðüøëûí á¿ñèéí ýäýëáýð ãàçðûí õýìæýý /ãà/ Õ¿ñíýãò.39 27.4 100. áîëîí 1 õ¿íä íîîãäîõ íîãîîí áàéãóóëàìæèéí ñóäàëãààã õèéñýí.7 2.12 0.2 ð á¿ñ 3 äàâàõàð 10-15 8-15 4-8 äàâõàðò 8 5.57 Òàëáàé õýìæýý ãà 5.¹ 1 2 3 Àøèãëàëòûí çîðèóëàëò Îðîí ñóóö Áîëîâñðîëûí áàéãóóëëàãà Õóäàëäàà á¿õ òºðëèéí ¿éë÷èëãýý 4 Íîãîîí áàéãóóëàìæ 5 Àëáàí áàéãóóëãà 6 Øàòàõóóí ò¿ãýýã¿¿ð 7 Òðàíñôîðìàòð 8 Íèéòèéí ýäýëáýð ãàçàð Íèéò òàëáàé Òàëáàé ì2 -ààð 50453 31973.33 5690 1200.6 20643. Ñóóüøëûí á¿ñèéí ýäýëáýð ãàçðûí òàëáàéí õýìæýýã õîò òºëºâëºëòèéí íîðì ä¿ðìýýð 1000 õ¿íä íîîãäîõ òàëáàéãààð òîäîðõîéëñîí áàéäàã.20 Íèéò òàëáàéä ýçëýõ õóâü 18.5 32270.6 Ñóóðüøëûí á¿ñèéí äóíäàæ 1000 õ¿íä íîîãäîõ ýäýëáýð ãàçàðûí õýìæýý äàâõàðæèëò Íîðì ñòàíäàðò Áàðèëãûí óóð àìüñãàë 1.67 11.1 0.1 2.7 133930.2 3.1.4 0.23 0.1 Хоёр: Газар ашиглалтын одоогийн байдлыг норм стандарттай харьцуулах Газар ашиглалтын ñóäàëãààã ¿íäýñëýí 1000 õ¿íä íîîãäîõ ãàçàð íóòãèéí õýìæýý.06 13.57 0.2 48.3 575.2 276736.9-7 Ãýð õîðîîëîë 22 èõ 22 èõ 6 .

2. Иймээс цаашдаа орон сууцны бүсэд ногоон байгууламжийн нийт талбайд эзлэх хувийг норм нормитивд нийцүүлэн төлөвлөх нь зүйтэй.67 14..3 120 мянгатын газрын хүн амын тоог газрын хэмжээнд нь харьцуулж 1000 хүнд ноогдох стандарт хэмжээтэй харьцуулж үзвэл 14... ÿâãàí çàìûã îðóóëàõ áºãººä íèéò òàëáàéí 70 – ààñ äýýø õóâèéã íü íîãîîí á¿ñ ýçëýõ ýçëýõ ¸ñòîé ãýäýãòýé íèéöýõã¿é áàéãàà þì..Ñóëäàëãààíû îáúåкòûí õ¿ðýýíä íèéò ãàçðûí õýìæýýã õîò òºëºâëºëòèéí íîðìòîé õàðüöóóëàõàä äàðààõ áàéäàëòàé áàéíà. Ì2 Î1:Î2:Î3: ..1 Îðîí ñóóöíû õîðîîëëûí íîãîîí á¿ñèéí íýã õ¿íä íîîãäîõ òàëáàé 6 ì2 –ýýñ áàãàã¿é áàéõ áºãººä Óëààíáààòàð õîòûí îðîí ñóóöíû õîðîîëëûí íýã õ¿íä íîîãäîõ öýöýðëýãæ¿¿ëñýí òàëáàéí õýìæýý 5 ì2 –ààñ áàãàã¿é áàéõààð íîðì òîãòîîñîí áàéäàã íü ñóäàëãààíû îáúåêòûí íîãîîí áàéãóóëàìæ íü íîðì íîðìèòèâä òîõèð÷ áàéãàà áîëîâ÷ ñóóðüøëûí á¿ñèéí íîãîîí áàéãóóëàìæèä íîãîîí á¿ñ. • Íàì äàâõàðæèëòòàé îðîí ñóóöíû á¿ñ 4 õ¿ðòýë äàâõàðòàé îðîí ñóóöíû ãàçàð • Äóíä çýðãèéí дàâõàðæèëòòàé îðîí ñóóöíû á¿ñ 5 – 7 õ¿ðòýë äàâõàðòàé îðîí ñóóöíû ãàçàð • ºíäºð äàâõàðæèëòòàé îðîí ñóóöíû á¿ñ íü 8 äýýø äàâõàðòàé îðîí ñóóöíû ãàçàð áàéíà. Ýíý á¿ñ íü îðîí ñóóöíûõàà äàâõàðààñ õàìààðàí 3 àíãèëàëä õóâààíà.. òºâ çàìààð çààãëàãäñàí íóòàã äýâñãýðèéã õýëýíý.7 Ñóäàëãààíû îáúåêò Õ¿í àìûí Ññóäàëãààíû îáúåêòûí 1000 õ¿íä íîîãäîõ ãàçðûí òîî õýìæýý /ãà/ Õîò Îäîî áàéãàà Ǻ𿿠òºëºâëºëòèéí ãàçðûí õýìæýý íîðìîîð 120 ìÿíãàò 5246 42.Î4 -1:2:3:.2 ÁÍáÄ –èéí íîðì ì2 5< Íýã õ¿íä íîîãäîõ òàëáàé ì2 6.n äàâõðûí òîî 7 ...3 га талбай дутагдалтай байгаа юм....n äàâõàðûí íèéò òàëáàé ì2 1:2:3:.. Õ¿ñíýãò. àìðàëòûí áîëîí õ¿¿õäèéí òîãëîîìûí òàëáàé. 2. Îðîí ñóóöíû á¿ñèéí äóíäàæ äàâõàðæèëòûã äàðààõü òîìü¸îãîîð òîîöñîí Ý=O/(O1+O2/2+ O3/3…………On/n) O – îðîí ñóóöíû áàðèëãûí íèéò òàëáàé.Íîãîîí áàéãóóëàìæèéí ñóäàëãàà Õ¿ñíýãò.. ãóäàìæ..3......96 27.8 Ñóäàëãààíû Õ¿í àìûí Íèéò òàëáàé ãà îáúåêò òîî 120 ìÿíãàò 5246 3.Îðîí ñóóöíû á¿ñèéí äóíäàæ äàâõàðæèëò Îðîí ñóóöû á¿ñ íü íèéòèéí çîðèóëàëòàé îðîí ñóóöíû ¿éë÷èëãýýíèé áàðèëãóóä áóþó õîòûí ÷àíàðòàé ¿éë÷èëãýýíèé áàðèëãóóä áàéðëàñàí.2... ãîë ãóäàìæ áà õîòûí ÷àíàðòàé..

5 давхар-35 2 Бага нягтшилтай орон сууцны 40 15 40 5 бүс /0-4. Гурав. Үүнээс үзэхэд 120 мянгат орон сууцны хэсэг нь олон улсын стандартат нийцэж байгаа юм.06)*100/27.06+0. Õ¿ñíýãò.Áàðèëãàæèëòûí á¿ðõýö Áàðèëãàæèëòûí á¿ðõýö íü õîòûí ñóóðüøëûí á¿ñèéí òºëºâëºëòèéí ¿íäñýí ¿ç¿¿ëýëò áîëäîã áºãººä ñóäàëãààíû îáúåêòûí áàðèëãàæèëòûí á¿ðõýöèéã ñóäàëæ ¿çâýë. 2.5-15 30 20 45 5 нэгж/ акр 4 Өндөр нягтшилтай орон 35 25 35 5 сууцны бүс /15-30 нэгж/ акр P=102*C/Tж=C/Tж*100% Ýíä: C.орон сууцны барилгажсан талбайн нийлбэр /га/ Тж .Ногоон байгууламжийн талбайг нэмэгдүүлэх боломж 8 .12+0. /га/ Р= (5.Äóíäàæ äàâõàðæèëò íü òóõàéí õîòûí ºíäºðæèëòèéí í¿¿ð öàðàéã èëòãýäýã áºгººä õîò áàéãóóëàëòûí íîðì. Үүнээс үзэхэд 120 мянгат орон сууцны хэсэг нь олон улсын стандартат нийцэж байгаа юм.5 нэгж акр / 3 Дунд зэргийн нягтшилтай орон сууцны бүс /4.4. Судалгааны îáúåêòûí íèéò òàëáàéí 39 % íü áàðèëãàæñàí áàéíà.05+3. íîðìàòèâûí ¿ç¿¿ëýëò¿¿ä äàâõàðûí õýìæýýíýýñ èõýýõýí øàëòãààëæ. Иймээс судалгаанд хамрагдсан 120 мянгат орон сууцны бүсийн дундаж давхаржилт нь 5 давхар гарсан нь дунд зэргийн давхаржилттай орон сууцны бүсэд хамрагдаж байгаа юм. ÿëãàðäàã ó÷èð áîäèò ¿ç¿¿ëýëòèéã íîðìàòèâûí ¿ç¿¿ëýëòòýé õàðüöóóëàí õÿíàõ íºõöºë áóþó øàëãóóð ¿ç¿¿ëýëò áîëäîã.67=39% Судалгааны îáúåêòûí íèéò òàëáàéí 39 % íü áàðèëãàæñàí áàéíà.9 № Суурьшлын бүсийн ангилал Барилгажсан талбай Зам Нийтийн Бусад % % эзэмшлийн зориулалт талбай % % 1 Амины орон сууц 1 давхар -50 2 давхар -45 2.суурьшлын талбай.20+2.57+0.

Мөн энэхүү газар ашиглалтын судалгаагаар гарсан үр дүн дээрээ тулгуурлан 120 мянгатын ногоон байгууламжийн талбайг зохих норм стандартад үндэслэн нэмж төлөвлөх шаардлагатай бөгөөд ингэснээр газар ашиглалтын коэффициент нэмэгдэх боломжтой. 9 .

Зураг .5 Дүгнэлт Газар ашиглалтын судалгаагаар 120 мянгатын орчмыг судлахад эдэлбэрийн газрын хэмжээ 1000 ноогдох газар нутгийн стандарт хэмжээнээс 14.1 м.1.3 га –аар дутуу харин ногоон байгууламжийн хэмжээ хот төлөвлөлтийн нори стандарттай ойролцоо буюу 1 хүнд ноогдох ногоон байгууламжийн хэмжээ 6. Мөн энэ хороололд дунд давхаржилттай орон сууцны барилга цонхилж байгаа нь иргэдийн аятай таатай амьдрах орчныг бүрдүүлэхэд ногоон байгууламж чухал ач холбогдолтой юмаа.33 120мянгат Зөрүү /м2/ 26792.83 Хан –Уул дүүрэг 32270. Õ¿ñíýãò.10 Судалгааны объект Одоогын ногоон Төлөвлөлтөөр байгууламжийн /м2/ талбай /м2// 59062. 3 3. Ногоон байгууламжийн талбай хэмжээг нэмэгдүүлсэн байдал.кв байна. Гэхдээ суурьшлын бүсийн нийт нутаг дэвсгэрийн 70% нь ногоон байгууламж байх ёстой гэсэн зарчмаас хол зөрүүтэй байгаа тул ногоон байгууламж төлөвлөх шаардлагатай гэж үзлээ. 10 .

Гантулга.Чинбат “Хот суурин газрын ашиглалтын ангилал” 2005 он Г.ub. 4. 7.Мягмарцэрэн. тосгон төлөвлөлт барилгажилтын норм ба дүрэм 2004 он www. 6. П. Пүрэвцэрэн “Газрын сангийн менежмент” 2000 он Хот байгуулалтын тухай хууль БНбД хот. 5. 8.gazar. 2.1. Ашигласан материал Аймаг нийслэлийн ГЗБЕ боловсруулах аргазүйн заавар 2008 он Сум дүүргийн ГЗБТЖ-ийн төлөвлөгөө боловсруулах аргачлал 2006 он Г. Б. 3.gov.mn 11 .mn www.e-gazar.