Teorija konstrukcija 2 - Dinamika konstrukcija, dr Ratko Salatić 1

6. UVOD U ZEMLJOTRESNO INŽENJERSTVO


6.1 Osnovni pojmovi
ƒ Zemljotres (earthquake) – je prirodna pojava nastala usled iznenadnog oslobađanja energije u
Zemljinoj kori, koja se manifestuje kao podrhtavanje tla.
ƒ Uzroci nastanka zemljotresa – su tektonski pokreti, vulkanska aktivnost, rušenje karstnih
stena i slično.
ƒ Energija zemljotresa – se prostire u vidu seizmičkih talasa, koji mogu biti: primarni-
longitudinalni, sekundarni-transverzalni i površinski, koji mogu biti Love-ovi i Reyleigh-evi talasi.
ƒ Seizmičnost – je učestalost pojave zemljotresa na određenom području.
ƒ Zemljotresna opasnost – Izražava se kao verovatnoća pojave zemljotresa određene jačine, na
određenom području, u određenom vremenu.

6.2 Karakteristike zemljotresa

ƒ Žarište zemljotresa (hipocentar, ognjište) – je zamišljena tačka ili zona u unutrašnjosti Zemlje
gde je nastao zemljotres.
ƒ Epicentar – je vertikalna projekcija žarišta na površini Zemlje.
ƒ Dubina žarišta – je udaljenost od epicentra do žarišta.


Slika 6.1 – Karakteristična rastojanja zemljotresa
ƒ Magnituda zemljotresa – je kvantitativna objektivna mera jačine zemljotresa zasnovana na
merenju i nezavisno od mesta opažanja.
Seizmolog Charles Richter uveo koncept magnitude zemljotresa, razmatrajući logaritam veličine
maksimalnog pomeranja u funkciji epicentralnog rastojanja. Richer-ova magnituda proračunava se
po formuli:
H = log (A A
o
⁄ )
2 Teorija konstrukcija 2 - Dinamika konstrukcija, dr Ratko Salatić
A – maksimalna amplituda pomeranja tla zapisana standardnim seizmografom na epicentralnom
rastojanju od 100 km
A
o
– maksimalna amplituda pomeranja tla dogođenog referentnog zemljotresa (zemljotres koji
na epicentralnom rastojanju od 100 km izaziva maksimalnu ampitudu 1/1000 mm)
ƒ Oslobođena energija u žarištu – Količina energije oslobođene pri zemljotresu je mera
potencijala oštećenja građevina. Teorijski proračun oslobođene energije zahteva sabiranje
energije u širokom rasponu frekvencija koje pobuđuje zemljotres. U praksi, procene oslobođene
energije zasnivaju se na empirijskim jednačinama u funkciji magnitude zemljotresa.
Povećanjem magnitude za jedan stepen povećava se energija zemljotresa za oko 32 puta.
ƒ Povratni period zemljotresa – je prosečno vreme između dva zemljotresna događaja zadate
(ili veće) magnitude.
ƒ Intenzitet zemljotresa – kvalitativna ili kvantitativna mera jačine zemljotresnog pomeranja tla
na nekom mestu dobijena na osnovu zemljotresnih efekata:
- veličine štete pričinjene građevinskim objektima,
- promenama ponašanja ljudi i životinja,
- promenama nastalim u prirodi.
ƒ Skala inteziteta – Intenzitet zemljotresa utvrđuje se prema različitim opisnim skalama
zemljotresa. U upotrebi je skala od 12 stepena MSK-64 (prema autorima: Medvedev-Sponheuer-
Karnik, 1964). Svaki stepen skale opisuje zemljotres na osnovu opažanja posledica na
građevinskim objektima, promenama ponašanja ljudi i životinja i promenama nastalih u prirodi.
Saglasno ovoj skali zgrade su podeljene na tri tipa, a način oštećenja u pet stepeni (Prilog 2).
Iskustveno za maksimalne vrednosti ubrzanja tla ag , u zavisnosti od intenziteta pretpostavljaju se
vrednosti:
VI stepen o
g
¸ u.uS g
VII stepen o
g
¸ u.1u g
VIII stepen o
g
¸ u.2u g
IX stepen o
g
¸ u.4u g (g – ubrzanje zemljine teže)
ƒ Seizmogram – Zapis komponenata pomeranja tla u određenom pravcu prikazan u funkciji
vremena.
ƒ Akcelerogram – Zapis komponenata ubrzanja tla u određenom pravcu prikazan u funkciji
vremena.

Slika 6.2 – Akcelerogram zemljotresa „Mionica NW komponenta, 1998“
Maksimalno
ubrzanje
Glavni deo zemljotresa
Teorija konstrukcija 2 - Dinamika konstrukcija, dr Ratko Salatić 3
Integracijom zapisa ubrzanja može se dobiti zapis zavisnosti brzina – vreme, a još jednom
integracijom i zapis pomeranje – vreme. Ta tri zapisa u potpunosti karakterišu oscilovanje tla na
mestu instrumenta prouzrokovano zemljotresom. Na akcelerogramu se može utvrditi maksimalno
registrovano ubrzanje tla i trajanje glavnog dela zemljotresa.
ƒ Seizmičke karte (seizmička reonizacija) – Seizmološka karta prikazuje područja jednakih
intenziteta zemljotresa merodavnih za proračun za izabrani povratni period. Zemljotresne sile se
proračunavaju tako da se svakom stepenu intenziteta “pripiše” određeno ubrzanje tla kao ulazni
podatak za proračun.
Karta prikazuje intenzitete za srednje uslove tla. Na osnovu podrobnijih istraživanja lokacije gradnje ili šireg
područja moguće su korekcije osnovnog stepena seizmičnosti na više ili na niže. Karta se izrađuje za
zemljotrese sa definisanim godišnjim povratnim periodom. Za posebne građevine (visoke brane, nuklearne
elektrane) moguće se upotrebiti kartu izrađenu za 1000-godišnji povratni period, a za građevine
ograničenog trajanja ili za proračun opreme može se upotrebiti karta izrađena za povratno razdoblje od 50
godina.
ƒ Izoseista – je linija koja povezuje tačke na Zemljinoj površini na kojoj je intenzitet zemljotresa
jednak. Obično su to zatvorene krivulje oko epicentra zemljotresa. Intenzitet opada s udaljenošću
od epicentra, ali izoseiste nisu pravilne krivulje, jer je prostiranje zemljotresa zavisno od geoloških
karakteristika.
ƒ Amplifikacija maksimalnog ubrzanja tla – Predstavlja količnik maksimalnog ubrzanja mase
sistema sa maksimalnim ubrzanjem tla, odnosno normirani spektar apsolutnog ubrzanja za datu
funkciju ubrzanja tla.
ƒ Spektar zemljotresa – Grafički prikaz na kojem je na ordinati količnik spektralnog ubrzanja i
najvećeg ubrzanja tla, a na apscisi period vibracije tla u sekundama. Najveće vrednosti nastaju
kad se podudaraju (ili su bliske) perioda oscilacija seizmičkog talasa i perioda oscilacija sloja tla.
Ako je instrument smešten na osnovnoj steni (bedrock) spektar je slika oscilacija samog
zemljotresa. Slika (6.3) prikazuje prosečne spektre ubrzanja za različita tla.
Može se uočiti da meka tla imaju prevladavajuće (dominantne) duže periode, a stena kraće. Sve krive su
normalizovane na isto ubrzanje, a predstavljaju srednje vrednosti iz više desetaka zapisa raznih zemljotresa.
Meka i kruta tla imaju približno slično povećanje amplitude ubrzanja što je suprotno mišljenju da slabija tla
daju znatno povećanje ubrzanja.

Slika 6.3 - Prosečni spektri ubrzanja za različita tla

ƒ Frekventni sastav zemljotresa – Spektar zemljotresa određuje frekventni sastav zemljotresa,
tj. koje su frekvencije (periode) najviše zastupljene – predominantni period oscilovanja.
Frekventni sastav zemljotresa funkcija je više pojava: mehanizma žarišta, dubine žarišta, udaljenosti
epicentra, prirode puta talasa, sastava tla i magnitude.
4 Teorija konstrukcija 2 - Dinamika konstrukcija, dr Ratko Salatić
Frekventni sastav zemljotresa može poslužiti kod izbora konstruktivnog sistema građevine ili uputiti koje
konstruktivne sisteme ne bi trebalo odabrati.


6.3 Parametri zemljotresa bitni za seizmički proračun konstrukcije

Kvantitativne karakteristike oscilacije tla pri zemljotresu
ƒ Maksimalno ubrzanje tla
ƒ Maksimalna brzina tla
ƒ Maksimalno pomeranje tla
ƒ Trajanje glavnog dela zemljotresa
ƒ Predominantne periode (frekventni sastav oscilacija)
ƒ Vertikalne oscilacije tla

Karakteristike oscilacija na određenoj lokaciji zavise od:
ƒ Magnitude zemljotresa
ƒ Udaljenosti od žarišta odnosno raseda
ƒ Geoloških karakteriska stenskih masa u kojima se rasprostiru talasi
ƒ Lokalnih geomehaničkih karakteristika lokacije
ƒ Dinamičkih karakteristika tla


6.4 Uticaj lokalnih geoloških uslova na građevine pri dejstvu zemljotresa



Slika 6.4 - Uticaj lokalnih geoloških uslova

Pri analizi brojnih zemljotresa dolazi do pojave da pri istom zemljotresu identični građevinski objekti
trpe različita oštećenja u zavisnosti od lokalnih uslova tla na kojima su fundirani. Za preciznije
dobijanje parametara očekivanog zemljotresa neophodna je mikroseizmička reonizacija.

Mikroseizmička reonizacija –

Neki od lokalnih geoloških uslova bitnih za dejstvo zemljotresa na objekat:
ƒ uticaj rubnih uslova osnovne stene - interferencija zemljotresnih talasa (L1, L2)
ƒ nagib aluvijalnih slojeva (F-G-J)
ƒ položaj građevina na bregu (B)
ƒ klizišta nanosa na strmim padinama – lavine tla (H)
ƒ količina vode i sastav tla – likvefakcija
ƒ sleganje temeljnog tla (h1, h2 )
ƒ blizina raseda – skriveni rasedi (3)

Teorija konstrukcija 2 - Dinamika konstrukcija, dr Ratko Salatić 5
6.5 Proračun prostornog ramovskog sistema na dejstvo zemljotresa

Osnovne faze proračuna:
A. Određivanje dinamičkih karakteristika sistema
B. Određivanje seizmičkih sila
C. Određivanje uticaja u konstrukciji usled seizmičkih sila

A. Određivanje dinamičkih karakteristika sistema

Formiranje dinamičkog modela konstrukcije za proračun
Æ Za definisano karakteristično opterećenje (seizmičko opterećenje, horizontalne sile) formira se
što jednostavniji model na osnovu koga se mogu dobiti rezultati zadovoljavajuće tačnosti.

Pretpostavke proračuna

1. Težina objekta uključujući i deo korisnog tereta skoncentrisana je u novou tavanice.
Æ Od kontinualnog problema dobija se diskontinualni sistem, sistem sa diskretno raspoređenim
masama.

2. Statički model konstrukcije može se rastaviti na vertikalne elemente – ramove (i zidove) i
horizontalne elemente – tavanice.
Æ Složen problem se zamenjuje sa više jednostavnijih.

3. Vertikalni elementi (ramovi i zidovi) imaju krutost samo u svojoj ravni.
Æ Prostorni problem se posmatra kao više ravanskih.

4. Tavanice su beskonačno krute u svojoj ravni, tako da u svojoj ravni mogu biti izložene samo
ravnom kretanju kao krute ploče.
Æ Smanjuje se broj stepeni slobode.

5. Zanemaruje se aksijalna deformacija linijskih elemenata (e = u) .
6. Zanemaruju se vertikalne oscilacije tavanica.
Æ Svaka tavanica ima tri stepena slobode pomeranja: dve translacije u i : i jednu rotaciju 0.
Kako je celokupna masa skoncentrisana u nivou tavanica ukupan broj stepeni slobode sistema
je:
N = bioj tavanica x S

7. Pomeranja oslonaca su sinhrona i sinfazna i postoji samo horizontalno ubrzanje.
8. Materijal se ponaša idealno linearno elastično.








6 Teorija konstrukcija 2 - Dinamika konstrukcija, dr Ratko Salatić
































Slika 6.5: Primer prostornog ortogonalnog ramovskog sistema


6.5.1 Određivanje krutosti prostornog ramovskog sistema

Proizvoljan prostorni ortogonalan ram se može rastaviti na n ravanskih ramova (m = 1,2, …n)

Određivanje matrice krutosti ramova u ravni
Razmatra se proizvoljan ravan ortogonalan ram m
sa N tavanica (] = 1,2, …N)


m
= |∆
1,m

2,m
… ∆
],m
… ∆
N,m
|
R
m
= Z
m

m


Slika 6.6: Horizontalna pomeranja rama u ravni

Teorija konstrukcija 2 - Dinamika konstrukcija, dr Ratko Salatić 7
Postupci za određivanje krutosti ravnih ramova
ƒ Inverzijom matrice fleksibilnosti Z = D
m
-1
.
ƒ Dodavanjem horizontalnih oslonaca u nivou tavanica, a zatim zadavanjem jediničnog pomeranja
svakog od dodatih oslonaca i određivanje reakcije tih oslonaca. Reakcije oslonaca predstavljaju
elemente matrice krutosti rama.

Slika 6.7: Određivanje fleksibilnosti i krutosti rama u ravni

Određivanje matrice transformacije rama
Vektor pomeranja, koji odgovara izabranim stepenima slobode dinamičkog sistema:
u = |u
1
:
1
0
1
… u
]
:
]
0
]
… u
N
:
N
0
N
|
Vektor odgovarajućih sila:
P = |P
x1
P
¡1
H
1
… P
x]
P
¡]
H
]
… P
xN
P
¡N
H
N
|
Veza se uspostavlja preko matrice krutosti sistema:
P = Ku
Pomeranja na nivou rama m u ravni data su preko vektora pomeranja ∆
m
, koji predstavlja
horizontalna pomeranja rama na nivou svake tavanice ∆
],m
. Na nivou j -te tavanice veza između
vektora ∆
m
i pomeranja težišta tavanice može se predstaviti u obliku:

],m
= u
]
cos ç
m
+:
]
sin ç
m
+ 0
]
r
m,]


m
= a
m
u
a
m
=
l
l
l
l
l
t
m,1
u u
u t
m,2
u

u u t
m,N
1
1
1
1
1
gde je t
m,]
= |
cos ç
m,]
sin ç
m,]
r
m,]]

Slika 6.8 Određivanje veze pomeranja rama i pomeranja tavanice
Ako na ram m u nivou tavanice ] deluje sila R
],m
, onda su odgovarajuće sile koje deluju na tavanicu:
8 Teorija konstrukcija 2 - Dinamika konstrukcija, dr Ratko Salatić
F
],m
= _
F
x],m
F
¡],m
H
],m
_ = _
cos ç
m,]
sinç
m,]
r
m,]
_ R
],m

Odnosno u matričnom obliku za sve tavanice:
F
m
= a
m
1
R
m

Iz ravnoteže svih sila koje deluju na sistem sa unutrašnjim silama u nosaču
F
m
= P
m

Uz prethodno dobijene veze:
R
m
= Z
m

m

m
= a
m
u
m
F
m
= a
m
1
R
m

Sledi:
a
m
1
R
m
= P -
m
a
m
1
Z
m

m
= P
m
- a
m
1
Z
m
a
m
· u = P
m

Odnosno matrica krutosti sistema je:
K = a
m
1
Z
m
a
m
m

Krutost zidova
Ako je odnos E B ¸ 4 ⁄ može se zanemariti uticaj transverzalnih sila na deformaciju. Momenat inercije
zida za određivanje krutosti zida može se odrediti kao za gredni element:
I =
tB
3
12


Slika 6.9: Krutost zidova
U protivnom naprezanje zida treba tretirati
kao ravno naprezanje, a pomeranje o
usled horizontalne sile P se može odrediti
prema izrazu:
o =
P
2EbB
3
|12Ex
2
- 4x
3
+(4 +Sv)B
2
x]
U analizama zid se može zameniti i
linijskim nosačima sa promenljivom
fleksionom krutošću kao na Slici (6.10).
Slika 6.10: Zamenjujuća krutost greda
Teorija konstrukcija 2 - Dinamika konstrukcija, dr Ratko Salatić 9
6.5.2 Određivanje matrice masa rama

Pomeranje diferencijalno male mase tavanice ]
u = u
]
-y0
]

: = :
]
+x0
]

Inercijalne sile se dobijaju diferenciranjem pomeranja dva puta po vremenu J
2
Jt
2
⁄ ,
množenjem sa diferencijalno malom masom Jm, sa multiplikatorom -1.u:
-u Jm = (-u
]
+y0

]
) Jm
-: Jm = (-:
]
-x0

]
) Jm
Momenat inercijalnih sila mase Jm oko koordinatnog početka tavanice ], može se izraziti u
obliku:
yu Jm-x: Jm = (yu
]
- y
2
0

]
-x:
]
- x
2
0

]
) Jm = (yu
]
-x:
]
-r
2
0

]
) Jm
Integracijom po celoj masi ]
M
]
tavanice, dobija se ukupni moment.

Slika 6.11: Određivanje matrice masa tavanice
Prilikom integracije pojavljuju se veze:
_ Jm =
M
]
H
]
_ xJm =
M
]
x
1
H
]
_ yJm =
M
]
y
1
H
]
_ r
2
Jm =
M
]
I
o,]
,

gde je I
o,]
polarni moment inercije tavanice ]. Inercijalne sile tavanice su:
_
I
x,]
I
¡,]
H
I,]
_ = -_
1 u -y
1,]
u 1 x
1,]
-y
1,]
x
1,]
I
o,]
¡H
]
_ H
]
_
u
]
:
]
0

]
_ ,
gde je matrica M
]
masa tavanice ] definisana kao:
M
]
= _
1 u -y
1,]
u 1 x
1,]
-y
1,]
x
1,]
I
o,]
¡H
]
_ H
]
.
Ako se usvoji da je kooordinatni početak u težištu tavanice, onda je x
1,]
= y
1,]
= u
Pa je matrica masa tavanice jednostavnijeg oblika:
M
]
= _
1 u u
u 1 u
u u I
o,]
¡H
]
_ H
]
.
10 Teorija konstrukcija 2 - Dinamika konstrukcija, dr Ratko Salatić
Matrica masa celog sistema dobija se na osnovu matrice masa pojedinih tavanica:
M =
l
l
l
l
M
1
u u
u M
2
u

u u M
N
1
1
1
1
.

6.5.3 Centar krutosti

Horizontalna seizmička sila S = _S
x
2
+ S
¡
2
prolazi kroz centar masa tavanice C
M


Slika 6.12: Centar krutosti

Centar krutosti (C
K
) ima sledeće osobine:
̶ Tačka kroz koju mora da prolazi pravac seizmičke sile da bi nastupio slučaj translacije bez rotacije.
̶ Tačka oko koje se okreće tavanica pri rotaciji bez translacije.

Određivanje centra krutosti
x
c
=
∑ Z
¡ì
x
ì
I
ì=1
∑ Z
¡ì
I
ì=1
y
c
=
∑ Z

y
ì
k
ì=1
∑ Z

k
ì=1

gde je:
l – ukupan broj vertikalnih elemenata koji su paralelni sa
y osom
k – ukupan broj vertikalnih elemenata koji su paralelni
sa x osom
Slika 6.13: Određivanje centra krutosti
6.5.4 Određivanje seizmičkih sila

Diferencijalne jednačine kretanja

Pri dejstvu zemljotresa javljaju se inercijalne sile, koje se
mogu raščlaniti na inercijalne sile usled pomeranja
sistema kao krutog tela I
u
g
i inercijalne sile usled
relativnog pomeranja I
u
.
I = I
u
g
+I
u

I = -Mu
g
- Mu
Mu +Ku = -Mu
g
.
Ako se razmata i prigušenje diferencijalna jednačina je:
Mu +Cu + Ku = -Mu
g
.

Slika 6.14: Relativno i apsolutno pomeranje tavanice
Teorija konstrukcija 2 - Dinamika konstrukcija, dr Ratko Salatić 11
Metoda direktne dinamičke analize
Postupak direktne dinamičke analize sastoji se u rešavanju diferencijalne jednačine prinudnih
oscilacija. Prvo se određuju nepoznata pomeranja u, a zatim i kompletan odgovor konstrukcije,
odnosno određuju se statičke i deformacijske veličine na konstrukciji tokom dejstva zemljotresa.
Kako je opterećenje stohastičkog karaktera, neophodno je primeniti numerički postupak pri rešavanju
diferencijalnih jednačina.

Metoda spektralne analize
Metoda spektralne analize zasnovan je na analizi poznatih spektara odgovora za seizmičku pobudu.
U slučaju seizmičkog opterećenja spektar odgovora je moguće definisati samo preko tačaka spektra
za koje je izvršen proračun.
Spektri odgovora dobijaju se na osnovu maksimalnog odgovora dinamičkog sistema sa jednim
stepenom slobode pobuđenog poznatim zapisom ubrzanja tla u
g1
(t) nekog zemljotresa. Primenom
numeričkih postupaka određuje se masimalno ubrzanje max|u
g1
+ x | u funkciji perioda oscilovanja
sistema sa jednim stepenom slobode. Na posebnom dijagramu nanose se vrednosti amplifikacije A
maksimalnog ubrzanja tla u
g1
(t), pa se dobija spektar odgovora S
1
za razmatrani zemljotres.

Slika 6.15: Spektar amplifikacije urbzanja tla
Postupak treba ponoviti za sve druge očekivane zemljotresne pobude sa ubrzanjima tla u
gk
(t), pa se
određuje familija spektralnih linija S
k
. Sve krive se mogu obuhvatiti jednom glatkom obvojnicom, koja
predstavlja spektar verovatnih maksimalnih apsolutnih ubrzanja normiranih prema maksimalnom
ubrzanju tla. Ova kriva može se sa dovoljnom pouzdanošču koristiti za određivanje maksimalnih
seizmičkih sila koje će delovati na građevinske objekte.

Primena spektra odgovora na sisteme sa više stepeni slobode
Primena spektra odgovora kod sistema sa jednim stepenom slobode daje tačan rezultat, ako spektar
odgovara zadatom opterećenju, dok se kod sistema sa više stepeni slobode, dobija približan rezultat.
Kod sistema sa više stepeni slobode za primenu spektra odgovora potrebno je primeniti modalnu
analizu.
Za slučaj pobude konstrukcije u jednom pravcu sa ubrzanjima tla u
g
(t) za i-ti ton oscilovanja,
diferencijalna jednačina kretanja u sistemu glavnih koordinata ¥
ì
i je:

12 Teorija konstrukcija 2 - Dinamika konstrukcija, dr Ratko Salatić
¥

ì
+2çæ
ì
¥

ì

ì
2
¥
ì
=
F
ì
H
ì
i = 1,2, …, n F
ì
= -A
ì
1
MU

g
(t)
gde je U

g
(t) vektor ubrzanja masa sistema pri dejstvu zemljotresa, koji se može predstaviti kao
U

g
(t) = u
g
(t)B , (B je vektor uticajnih koeficijenata).
Rešenje diferencijalne jednačine se predstavlja preko rešenja Duhamel-ovog integral Ð
ì
(t), uz
pretpostavku da je æ
d,ì
÷ æ
ì
:
¥
ì
(t) = -
A
ì
1
MB
æ
ì
H
ì
_ u
g
(¡) c
-ço
i
(t-:)
sinæ
ì
(t -¡) J¡
t
0
=
A
ì
1
MB
H
ì
Ð
ì
(t)
æ
ì

ili
¥
ì
(t) =
A
ì
1
MB
H
ì
Ð
ì
(t)
æ
ì
= I
ì
Ð
ì
(t)
æ
ì

gde je uveden skalar I
ì
, faktor participacije, koji može dati ocenu uticaja pojednog tona na odgovor
sistema:
I
ì
=
A
ì
1
MB
H
ì
=
A
ì
1
MB
A
ì
1
M A
ì

Po analogiji sa sistemima sa jednim stepenom slobode spektar pomeranja za kružnu frekvenciju æ
ì
i
usvojeno relativno prigušenje ç
ì
:
S
d,ì
= S
d,ì

ì
, ç
ì
) = _
Ð
ì
(t)
æ
ì
_
mux

Pa je maksimalno veličina glavne koordinate ¥
ì
:
¥
ì,mux
= I
ì
S
d,ì

Odnosno maksimalno relativno pomeranje i maksimalne unutrašnje sile pri i-tom tonu oscilovanja:
u
ì,mux
= A
ì
I
ì
S
d,ì

F
ì,mux
= MA
ì
I
ì
æ
ì
2
S
d,ì
= MA
ì
I
ì
S
pu,ì

gde je S
pu,ì
= æ
ì
2
S
d,ì
spektar pseudoubrzanja. Maksimalne unutrašnje sile mogu se upotrebiti za
seizmičke sile za ekvivalentno statičko opterećenje:
S
ì
= F
ì,mux

Pošto se maksimalne veličine pomeranja ili sila za pojedine tonove oscilovanja javljaju u različitim
trenucima vremena, jednostavno sabiranje tih veličina nije realno, pa se primenjuju izrazi iz teorije
verovatnoće:
u
k,mux
÷ _u
ì,mux
2
m
ì=1
F
k,mux
÷ _F
ì,mux
2
m
ì=1

Pretpostavke:
− Ponašanje konstrukcije je u elastičnom području, pa važi princip superpozicije, uticaji dobijeni za
pojedine tonove se mogu sabirati,
− Prigušenje je malo, pa je æ
d,ì
÷ æ
ì
.
− Trajanje opterećenja je dugo u poređenju sa periodama konstrukcije.
− Seizmičko opterećenje je zastupljeno sa širokim opsegom frekvencija.
− Oscilacije pri pojedinim tonovima su statistički nezavisne, pojedine svojstvene frekvencije nemaju
približno jednake vrednosti.

Teorija konstrukcija 2 - Dinamika konstrukcija, dr Ratko Salatić 13
Primer 6.1

Za trospratni „smičući“ ram, zadate krutosti i raporeda masa, primenom spektralne analize za dati
spektar odgovora odrediti maksimalna pomeranja i maksimalne seizmičke horizontalne sile.
M = _
2.u
1.S
1.u
_ K = _
(k
1
+k
2
) -k
2
u
-k
2
(k
2
+k
3
) -k
3
u -k
3
k
3
_ = _
1uuu -4uu u
-4uu 6uu -2uu
u -2uu 2uu
_


Rešenje:

Kružne frekvencije i periodi oscilovanja
m = _
æ
1
æ
2
æ
3
_ = _
8.S841
17.92S4
26.6124
_ T = _
I
1
I
2
I
3
_ = _
u.7494
u.SSuS
u.2S61
_

14 Teorija konstrukcija 2 - Dinamika konstrukcija, dr Ratko Salatić
Oblici oscilovanja i modalna matrica
A
1
= _
1.u
2.148S
S.S129
_ A
2
= _
1.u
u.89S4
-1.4728
_ A
2
= _
1.u
-1.u428
u.4u99
_
A = |A
1
A
2
A
3
] = _
1.u 1.u 1.u
2.148S u.89S4 -1.u428
S.S129 -1.4728 u.4u99
_
Generalisane mase: H
ì
= A
ì
1
M A
ì

H
1
= {
1.u 2.148S S.S129
] _
2.u
1.S
1.u
_ _
1.u
2.148S
S.S129
_ = 19.8994
H
2
= {1.u u.89S4 -1.4728] _
2.u
1.S
1.u
_ _
1.u
u.89S4
-1.4728
_ = S.S664
H
3
= {1.u -1.u428 u.4u99] _
2.u
1.S
1.u
_ _
1.u
-1.u428
u.4u99
_ = S.7992
Faktori participacije: I
ì
=
A
i
T
MB
M
i

I
1
=
1
19.8994
{
1 2.148S S.S129
] _
2.u
1.S
1.u
_ _
1.u
1.u
1.u
_ = u.4289
I
2
=
1
S.S664
{1.u u.89S4 -1.4728] _
2.u
1.S
1.u
_ _
1.u
1.u
1.u
_ = u.S48u
I
3
=
1
S.7992
{1.u -1.u428 u.4u99] _
2.u
1.S
1.u
_ _
1.u
1.u
1.u
_ = u.2226

Sa dijagrama spektra pseudobrzina, dobija se za određene periode ocilovanja:
S
p¡,1
= 1S.u4 S
p¡,2
= 6.S9 S
p¡,3
= 4.1S
Pa se određuju maksimalne vrednosti relativnog pomeranja:
S
d,1
=
S
p¡,1
æ
1
= 1.SSS9 S
d,2
=
S
p¡,2
æ
2
= u.SS6S S
d,3
=
S
p¡,3
æ
3
= u.1SSS
Teorija konstrukcija 2 - Dinamika konstrukcija, dr Ratko Salatić 15
Maksimalna relativna pomeranja po tonovima: u
ì,mux
= A
ì
I
ì
S
d,ì

u
1,mux
=
l
l
l
l
u
1,mux (1)
u
2,mux (1)
u
3,mux (1)1
1
1
1
= I
1
S
d,1
_
1.u
2.148S
S.S129
_ = _
u.667S
1.4SS7
2.21u8
_
u
2,mux
=
l
l
l
l
u
1,mux (2)
u
2,mux (2)
u
3,mux (2)1
1
1
1
= I
2
S
d,2
_
1.u
u.89S4
-1.4728
_ = _
u.1241
u.11u8
-u.1827
_
u
3,mux
=
l
l
l
l
u
1,mux (3)
u
2,mux (3)
u
3,mux (3)1
1
1
1
= I
3
S
d,3
_
1.u
-1.u428
u.4u99
_ = _
u.uS46
-u.uS6u
u.u142
_
Rezultujuće pomeranje: u
k,mux
÷ _∑ u
ì,mux
2 m
ì=1

u
1,mux
= _u
1,mux (1)
2
+u
1,mux (2)
2
+u
1,mux (3)
2
= ¸u.667S
2
+u.1241
2
+u.uS46
2
= u.6796
u
2,mux
= _u
2,mux (1)
2
+u
2,mux (2)
2
+u
2,mux (3)
2
= √1.4SS7
2
+u.11u8
2
+u.uS6
2
= 1.4S84
u
3,mux
= _u
3,mux (1)
2
+u
3,mux (2)
2
+u
3,mux (3)
2
= √2.21u8
2
+u.1827
2
+u.u142
2
= 2.2184

Maksimalne spratne sile po tonovima: F
ì,mux
= MA
ì
I
ì
æ
ì
2
S
d,ì
= MA
ì
I
ì
S
pu,ì

F
1,mux
=
l
l
l
l
F
1,mux (1)
F
2,mux (1)
F
3,mux (1)1
1
1
1
= I
1
æ
1
2
S
d,1
_
2.u
1.S
1.u
_ _
1.u
2.148S
S.S129
_ = _
9S.8168
1S1.174u
1SS.4u28
_
F
2,mux
=
l
l
l
l
F
1,mux (2)
F
2,mux (2)
F
3,mux (2)1
1
1
1
= I
2
æ
2
2
S
d,2
_
2.u
1.S
1.u
_ _
1.u
u.89S4
-1.4728
_ = _
79.7272
SS.4212
-S8.7111
_
F
3,mux
=
l
l
l
l
F
1,mux (3)
F
2,mux (3)
F
3,mux (3)1
1
1
1
= I
3
æ
3
2
S
d,3
_
2.u
1.S
1.u
_ _
1.u
-1.u428
u.4u99
_ = _
48.966u
-S8.296S
1u.uSS6
_

Rezultujuće spratne sile: F
k,mux
÷ _∑ F
ì,mux
2 m
ì=1

F
1,mux
= _F
1,mux (1)
2
+F
1,mux (2)
2
+F
1,mux (3)
2
= ¸9S.8168
2
+79.7272
2
+48.966u
2
= 1S2.4979
F
2,mux
= _F
2,mux (1)
2
+F
2,mux (2)
2
+F
2,mux (3)
2
= √1S1.174u
2
+SS.4212
2
+S8.296S
2
= 164.84S4
F
3,mux
= _F
3,mux (1)
2
+F
3,mux (2)
2
+F
3,mux (3)
2
= √1SS.4u28
2
+S8.7111
2
+1u.uSS6
2
= 166.4264

16 Teorija konstrukcija 2 - Dinamika konstrukcija, dr Ratko Salatić



Metoda ekvivalentnog statičkog opterećenja - Zasniva se na spektralnoj analizi. Korišćenjem
odgovarajuće spektralne krive određuje se zamenjujuće statičko horizontalno opterećenje koje deluje
u nivou svake tavanice i koje odražava dinamičke karakteristike objekta i tla.

Teorija konstrukcija 2 - Dinamika konstrukcija, dr Ratko Salatić 17
6.6 Seizmički proračun prema tehničkim normativima


Pravilnik o tehničkim normativima za izgradnju objekata visokogradnje u seizmičkim
područjima (izvodi iz pravilnika) (Službeni list SFRJ 31/81, 49/82, 29/83, 21/88, 52/90)

I Opšte odredbe
ƒ Pravilnikom se propisuju tehnički normativi za izgradnju objekata visokogradnje u seizmičkim
područjima VII, VIII i IX stepena seizmičnosti po skali MSK-64 (Medvedev-Sponheuer-Karnik).
Uslovi za izgradnju objekata visoke gradnje u seizmičkim područjima X stepena utvrđuju se na
osnovu posebnih istraživanja, kao što se to zahteva za lokacije objekata van kategorije.
ƒ Objekti visokogradnje u seizmičkim područjima projektuju se tako da zemljotresi najjačeg
intenziteta mogu prouzrokovati oštećenja nosivih konstrukcija, ali ne sme doći do rušenja tih
objekata.

II Kategorizacija objekata visokogradnje

Kategorija
objekta

Vrsta objekta
Koeficijent
kategorije
objekta Ko
Van
kategorije
Objekti visokogradnje u sklopu nuklearnih elektrana; objekti za skladištenje
toksičnih i eksplozivnih materijala zapremine preko 10.000 m
3
; objekti za
proizvodnju eksplozivnih materijala, energetski objekti snage preko 40 MW;
industrijski dimnjaci za objekte van kategorije; značajniji objekti veza i
telekomunikacija, zgrade sa više od 25 spratova; objekti visokogradnje od
čije ispravnosti zavisi funkcionisanje drugih tehničko-tehnoloških sistema, a
čiji poremećaji mogu izazvati katastrofalne posledice; objekti čije rušenje
može uzrokovati katastrofalne posledice za okolinu, odnosno naneti velike
materijalne štete široj društvenoj zajednici.




I kategorija
Zgrade sa prostorijama predviđenim za veće skupove ljudi (bioskopske
dvorane, pozorišta, fiskulturne, izložbene i slične dvorane); fakulteti; škole;
zdravstveni objekti; zgrade vatrogasne službe; objekti veze koji nisu
uvršteni u prethodnu kategoriju (PTT, RTV i drugi); industrijske zgrade sa
skupocenom opremom; svi energetski objekti instalisane snage do 40 MW;
zgrade koje sadrže predmete izuzetne kulturne i umetničke vrednosti i
druge zgrade u kojima se vrše aktivnosti od posebnog interesa za
društveno-političke zajednice.



1.5
II
kategorija
Stambene zgrade; hoteli; restorani; javne zgrade koje nisu svrstane u prvu
kategoriju; industrijske zgrade koje nisu svrstane u prvu kategoriju.
1.0
III
kategorija
Pomoćno-proizvodne zgrade; agrotehnički objekti.
0.75
IV
kategorija
Privremeni objekti čije rušenje ne može da ugrozi ljudski život.


ƒ Objekti visokogradnje I kategorije koji su van seizmičkih područja analiziraju se prilikom
projektovanja na opterećenja intenziteta VII stepena, sa koeficijentom Ko = 1.u.







18 Teorija konstrukcija 2 - Dinamika konstrukcija, dr Ratko Salatić

III Seizmičnost i seizmički parametri
ƒ Seizmička opasnost u pojedinim seizmičkim područjima ocenjuje
se prema seizmološkim kartama SFRJ. Za projektovanje objekata
visokogradnje svrstanih u II i III kategoriju koristi se seizmološka
karta SFRJ izrađena za povratni period zemljotresa od 500
godina (Prilog 1).
ƒ Seizmička opasnost i potrebni parametri za projektovanje
objekata visokogradnje mogu se utvrditi i dodatnim
istraživanjima u okviru detaljne seizmičke rejonizacije i seizmičke
mikrorejonizacije.

ƒ Za projektovanje objekata svrstanih u I kategoriju, mora se
prethodno definisati koeficijent seizmičkog intenziteta i drugi
parametri, posebnim istraživanjima seizmičkom mikrorejo-
nizacijom građevinskih površina.
ƒ Za projektovanje objekata visokogradnje van kategorije,
potrebno je prethodno izvršiti detaljno proučavanje seizmičnosti
lokacija namenjenih za izgradnju objekata, sa određivanjem projektnog i maksimalnog
zemljotresa na osnovu istraživanja seizmičkog rizika.


IV Lokalni uslovi tla

ƒ Uticaj lokalnih uslova tla uzima se u obzir prilikom određivanja seizmičkih uticaja na konstrukcije
objekata visokogradnje II i III kategorije, pomoću koeficijenata dinamičnosti, zavisno od
kategorije tla na kome objekte treba graditi. Kategorija tla određuje se prema kategorizaciji u
tabeli, na osnovu geotehničkih ispitivanja lokacije, inženjersko-geoloških i hidrogeoloških
podataka, geofizičkih i drugih istraživanja tla.

Kategorije tla Karakteristični profil tla
I
Stenovita i polustenovita tla (kristalaste stene, škriljci, karbonatne stene, krečnjak, laporac,
dobro cementirani konglomerati i slično). Dobro zbijena i tvrda tla debljine manje od 60 m, od
stabilnih naslaga šljunka, peska i tvrde gline iznad čvrste geološke formacije.
II
Zbijena i polutvrda tla, kao i dobro zbijena i tvrda tla debljine veće od 60 m, od stabilnih
naslaga šljunka, peska i tvrde gline preko čvrste geološke formacije.
III
Malo zbijena i meka tla debljine veće od 10 m, od rastresitog šljunka, srednje zbijenog peska
i teško gnječive gline, sa slojevima ili bez slojeva peska ili drugih nekoherentnih materijala tla.

V Metode proračuna, dopušteni naponi i pomeranja
ƒ Analiza nosive konstrukcije objekata vrši se po teoriji graničnih stanja ili po teoriji elastičnosti.
ƒ Ako se proračun vrši po teoriji elastičnosti, dopušteni naponi mogu se povećati za Su%, pri čemu
se ne sme preći granica razvlačenja. Kod metala bez izrazite granice razvlačenja dopušteni napon
ne sme preći 8u% čvrstoće materijala.
ƒ Dozvoljeno opterećenje na tlo, za najnepovoljniju kombinaciju seizmičkih i ostalih uticaja,
određuju se tako da koeficijent sigurnosti na pojavu loma u tlu iznosi 1.5.
ƒ Ako se proračun nosive konstrukcije vrši po metodi graničnih stanja, primenjuju se sledeći
koeficijenti sigurnosti:
- za armirani i prednapregnuti beton 1.30,
- za čelične konstrukcije 1.15,
- za zidane konstrukcije 1.50.
Teorija konstrukcija 2 - Dinamika konstrukcija, dr Ratko Salatić 19
ƒ Maksimalni horizontalni ugib objekta za propisana seizmička opterećenja, određen po teoriji
elastičnosti, iznosi:
¡
mux
=
E
6uu


gde je B visina objekta, ne uzimajući u obzir uticaj tla. Pri određivanju najvećih ugiba, uticaj tla
se posebno određuje ako je to neophodno.

VI Proračun seizmičkih sila

1. Osnove proračuna

ƒ Konstrukcije objekata visokogradnje proračunavaju se na delovanje horizontalnih seizmičkih sila,
najmanje u dve međusobno ortogonalne ravni.
ƒ Na delovanje vertikalnih seizmičkih sila posebno se proračunavaju: konzolne konstrukcije i druge
konstrukcije kod kojih uticaj vertikalnih seizmičkih sila može da bude merodavan.
ƒ Ukupna težina objekta u određuje se kao suma stalnog opterećenja, verovatno korisnog
opterećenja i opterećenja snegom.
ƒ Verovatno korisno opterećenje uzima se u visini od Su% opterećenja određenog propisima za
opterećenja. Ako je korisno opterećenje značajno (skladišta, silosi, biblioteke, arhivi i dr.),
seizmičke sile određuju se za najnepovoljniji slučaj maksimalnog, odnosno minimalnog stvarnog
opterećenja.
ƒ Opterećenje od vetra i korisno opterećenje kranova ne uzima se u obzir kod seizmičkih proračuna.
ƒ Težina stalne opreme uzima se u punom iznosu.
ƒ Seizmički proračun konstrukcije sprovodi se primenom: metode ekvivalentnog statičkog
opterećenja ili metode dinamičke analize.

2. Metoda ekvivalentnog statičkog opterećenja

ƒ Ukupna horizontalna seizmička sila S određuje se prema obrascu:
S = K u
gde je:
K - ukupni seizmički koeficijent za horizontalan pravac,
u - ukupna težina objekta i opreme.

ƒ Ukupni seizmički koeficijent K proračunava se prema obrascu:
K = Ko Ks Ku Kp
gde je:
Ko – koeficijent kategorije objekta,
Ks – koeficijent seizmičkog intenziteta,
Ku – koeficijent dinamičnosti,
Kp – koeficijent duktiliteta i prigušenja.
Minimalna vrednost ukupnog seizmičkog koeficijenta K ne sme biti manja od u.u2.
ƒ Veličina koeficijenta seizmičkog intenziteta Ks iznosi:
Stepen MSK Ks
VII u.u2S
VIII u.uSu
IX u.1uu

20 Teorija konstrukcija 2 - Dinamika konstrukcija, dr Ratko Salatić
ƒ Koeficijent dinamičnosti Ku određuje se prema tabeli ili prema dijagramu, zavisno od kategorije
tla:

Kategorija tla Koeficijent
Granične vrednosti
koeficijenta Ku
I K
d
= u.Su I ⁄ 1.u > Ku > u.SS
II K
d
= u.7u I ⁄ 1.u > Ku > u.47
III K
d
= u.9u I ⁄ 1.u > Ku > u.6u



ƒ Koeficijent duktiliteta i prigušenja Kp
Vrsta objekta
Koeficijent
duktiliteta i prigušenja Kp
za sve savremene konstrukcije od armiranog betona, sve čelične
konstrucije, sve savremene drvene konstrukcije
1.u
za konstrukcije od armiranih zidova i čeličnih konstrukcija sa dijagonalama 1.S
za zidane konstrukcije ojačane vertikalnim serklažima od armiranog
betona: vrlo visoke i vitke konstrukcije sa malim prigušenjem, kao što su
visoki industrijski dimnjaci, antene, vodotornjevi i druge konstrukcije sa
osnovnim periodom oscilovanja T ≥ 2.u s
1.6
Za konstrukcije sa fleksibilnim prizemljem ili spratom, odnosno naglom
promenom krutosti, kao i konstrukcije od običnih zidova
2.u

ƒ Raspodela ukupne seizmičke sile po visini konstrukcije vrši se:
1) metodom dinamike građevinskih konstrukcija,
2) približnim obrascima.

ƒ Za objekte do pet spratova raspored seizmičkih sila vrši se
prema približnom obrascu:
S
ì
= S
0
ì
E
ì
∑ 0
ì
E
ì
n
ì=1
,
gde je:
S
ì
- seizmička horizontalna sila u i -tom spratu,
0
ì
- težina i -tog sprata,
E
ì
- visina i -tog sprata od ruba temelja.

ƒ Za ostale objekte, osim za objekte za koje je obavezan
proračun metodom dinamičke analize, raspodela ukupne
seizmičke sile po visini konstrukcije vrši se tako što se 8S% S raspodeli prema obrascu, a ostatak
od 1S% S kao koncentrisana sila na vrhu objekta visokogradnje.
Teorija konstrukcija 2 - Dinamika konstrukcija, dr Ratko Salatić 21
ƒ Ukupna vertikalna seizmička sila S određuje se prema izrazu:
S = K
¡
0
gde je:
K
¡
- ukupni seizmički koeficijent za vertikalan pravac,
0 - ukupna težina objekta.

ƒ Ukupni seizmički koeficijent za vertikalan pravac proračunava se prema obrascu:
K
t
= u.7 K = u.7 K
o
K
s
K
d
K
p
,
gde je:
K - ukupni seizmički koeficijent za horizontalan pravac.
Za određivanje koeficijenta K koristi se period oscilovanja za vertikalni pravac posmatrane
konstrukcije ili elementa konstrukcije.
ƒ Veličina torzionih momenata u osnovi objekta izračunava se za svaki sprat konstrukcije prema
izrazu:
H
t,ì
= µ
ì
c
ì
K
t

gde je:
µ
ì
‐ veća vrednost horizontalne poprečne seizmičke sile od dva izabrana pravca u i -tom
spratu,
c
ì
‐ razmak između centra krutosti i centra masa u i -tom spratu,
K
t
‐ koeficijent uvećanja ekscentriciteta usled spregnutih bočnih i torzionih vibracija i usled
nejednakog pomeranja stopa temelja. Ako se ne vrši proračun koeficijenta K
t
usvaja se
K
t
= 1.S .
Pri proračunu se uzimaju u obzir sve mase koje se nalaze iznad sprata za koji se izračunava
veličina torzionih momenata.

ƒ Uticaj seizmičkih sila na elemente konstrukcije izračunava se prema izrazu:
S = K
s
K
c
0
c
,
gde je:
K
s
‐ koeficijent seizmičkog intenziteta,
K
c
- koeficijent prema Tabeli,
0
c
- težina elemenata konstrukcije za koji se izračunava seizmička sila.

Elementi konstrukcije K
c
Smer delovanja
zidovi ispune, nenosivi zidovi 2.S normalno na površinu
balkoni 6.u normalno na površinu
dimnjaci i rezervoari na objektu 6.u u bilo kom pravcu
zidni parapeti, ograde 1u.u normalno na površinu
ornamenti 1u.u  u bilo kom pravcu

ƒ Ankerovanje opreme u objektima zgrada, čija pomeranja ili prevrtanja mogu dovesti u opasnost
ljudske živote ili pričiniti štetu, sa K
c
= 1u.u radi osiguranja te opreme od pomeranja i prevrtanja.


3. Metoda dinamičke analize
ƒ Dinamička analiza izvodi se sa ciljem da se utvrdi ponašanje konstrukcije objekta u elastičnom i
neelastičnom području rada za vremenske istorije ubrzanja tla očekivanih zemljotresa na lokaciji
22 Teorija konstrukcija 2 - Dinamika konstrukcija, dr Ratko Salatić
objekta. Tom analizom utvrđuje se stanje napona i deformacije konstrukcije za kriterijume
projektnog i maksimalno očekivanog zemljotresa i utvrđuje prihvatljivi stepen oštećenja koji može
nastati na konstruktivnim i nekonstruktivnim elementima objekta, prilikom maksimalno
očekivanog zemljotresa.
ƒ Seizmički proračun metodom dinamičke analize obavezan je za sledeće objekte visokogradnje:
1) za sve objekte van kategorije,
2) za prototip industrijski proizvedenih objekata u većim serijama (osim za objekte od drveta).
ƒ Ako parametri konstrukcije za linearno i nelinearno ponašanje nisu određeni posebno
sprovedenim teorijskim i ekperimentalnim istraživanjem, u proračunu se uzima da:
1) maksimalno relativno pomeranje spratova za linearno ponašanje konstrukcije ne sme biti veće
od b
ì
SSu ⁄ ,
2) maksimalno relativno pomeranje spratova za projektni nivo zemljotresa, odnosno za umereni
iznos nelinearnih deformacija u konstrukciji ne sme biti veći od b
ì
1Su ⁄ ,
gde je b
ì
visina i-tog sprata u cm.

ƒ Ukupna horizontalna seizmička sila S dobijena ovom analizom ne sme biti manja od 7S% od
iznosa sile koja se dobija proračunom po metodi ekvivalentnog statičkog opterećenja, niti manja
od u.u2 u.


Slika 6.16: Raspored seizmičkih sila u podužnom pravcu


Slika 6.17: Raspored seizmičkih sila u poporečnom pravcu

Teorija konstrukcija 2 - Dinamika konstrukcija, dr Ratko Salatić 23
6.7 Seizmička analiza konstrukcija



Slika 6.18: Obuhvat sistema za seiymičku analizu konstrukcijai





Slika 6.19: Osnovni elementi konstrukcije u seizmičkoj analizi

24 Teorija konstrukcija 2 - Dinamika konstrukcija, dr Ratko Salatić
6.8 Projektovanje seizmički otpornih objekata

ƒ Izbor lokacije
ƒ Projektne seizmičke sile
ƒ Izbor osnove objekta
ƒ Vertikalna dispozicija zgrade
ƒ Veličina i raspored masa
ƒ Visina objekta
ƒ Diskontinuiteti krutosti
ƒ Izbor konstruktivnog sistema
ƒ Seizmičke razdelnice
ƒ Frekventne karakteristike


Literatura
1. Alendar V., Projektovanje seizmički otpornih armiranobetonskih konstrukcija kroz primere, Građevinski
fakultet u Beogradu, Beograd, 2004.
2. Aničić D., Fajfar P., Petrović B., Szavic-Nossan A. i Tomažević M., Zemljotresno inženjerstvo –
visokogradnja, Građevinska knjiga, Beograd 1990. ISBN 86-395-0259-5
3. Newmark N.M. and Rosenblueth E., Osnovi zemljotresnog inženjerstva, Građevinska knjiga, Beograd 1987.
4. Petrović B., Odabrana poglavlja iz zemljotresnog građevinarstva, Građevinska knjiga, Beograd 1989. ISBN
86-395-0181-5
5. Ćorić B., Ranković S. i Salatić R., Dinamika konstrukcija, Univerzitet u Beogradu, Beograd 1998. ISBN 86-
81019-73-2
6. Pravilnik o tehničkim normativima za izgradnju objekata visokogradnje u seizmičkim područjima (Službeni
list SFRJ 31/81, 49/82, 29/83, 21/88, 52/90)
7. Čaušević M. i Zdravković S., Proračun seizmičkih sila za objekte niže spratnosti tipa „van kategorije“ prema
jugoslovenskim propisima primjenom spektralne teorije, Naše građevinarstvo 41 (1987) 12


Sign up to vote on this title
UsefulNot useful