CENTAR ZA POSLOVNE STUDIJE

KISELJAK

SEMINARSKI RAD IZ PREDMETA MAKROEKONOMIJA II

STOPA INFLACIJE

Student: Vahid Hamzabegović

Mentor: Prof.Dr.Tomislav Stajčić

Broj indeksa: 0000232 Kiseljak, Maj 2012

Ocjena:

1

....................... 6 4.................................................................. 11 LITERATURA................................................................................. 4 2............................... 7 5...................................................POJAM INFLACIJE.............................STOPA INFLACIJE.............................................................POSLjEDICE INFLACIJE............................................... 9 6............................................................................................. 10 ZAKLJUČAK............. 5 3........................................... 3 1............SADRŽAJ UVOD.............................................................VRSTE INFLACIJE....................................................................................................................................IZVORI INFLACIJE ... 12 2 ............................................................................ULOGA INFLACIJE U EKONOMIJI................................

ali i razvijene zemlje. Law. To mogu da budu nerazvijene. Čitava istorija novčanih jedinica jeste istorija njihovog progresivnog obezvrijeđivaja sve do dana kada ih zamjene druge. izdao 2700 miliona Livri u novčanicama uz metalno pokriće svega 48 miliona. inflacija je proglašena kritičnim problemom i nastale su koncepcije zamjene „inflacija za nezaposlenost“. u nastojanju da inflaciju stave pod kontrolu . One se sa tim problemom bore na različite načine. kada je vlada bila prisiljena da izdaje papirni novac. greenbacks. Razdoblje velikih inflacija počinje tek sa upotrebom nekonvertibilnih novčanica. svejedno da li im je površina velika ili mala. ali ipak nedovoljno da bi se mogla „izlječiti“. ali je gotovo sigurno da su raznovrsne inflatorne situacije i problemi bili poznati i ranije. POJAM INFLACIJE 3 . Druga specifičnost koja joj je zajednička sa gore pomenutim virusom je to što se nikada ne javlja dva puta u istom obliku. Tek nakon prvog svjetskog rata inflacija postaje gotovo stalna pojava i s drastičnim posljedicama. koji je u periodu 1716. Od 1960-ih. Inflacija je veoma istraživan ekonomski fenomen koji pogađa sve zemlje bez obzira na nivo razvijenosti njihove ekonomije. Po svom ponašanju podsjeća na opasne viruse poput Ebole. kao oznaka skoka cjena i novčanog opticaja u vrijeme građanskog rata koji je vođen od 1861-65.UVOD O inflaciji se zna jako mnogo. Inflacija je prvi put upotrjebljena u SAD. 1. do 1720. jer ne bira ni mjesto ni vrijeme gdje će se pojaviti. Ti načini (mjere) su uobličeni kroz dugi niz godina borbe sa ekonomskim problemima. Ipak su to bili povremeni ekscesi. dakle rezultat su iskustva ali i ekonomske teorije. tzv. koji su dolazili do izražaja za vrijeme većih istorijskih događaja i nakon dužih perioda. Njihovim začetnikom smatra se J.

ali uvjek postoje nagoveštaji njenog dolaska. kao stanje u kojem efektivna novčana tražnja vidljivo nadmašuje ponudu robe i usluga.Inflaciona stopa NSt . i u bukvalnom prevodu znači „napuhati se“ – „nateći“.151. Megatrend univerzitet. Ona je posljedica povećanja količine novca u opticaju. Str. niti se stručnjaci mogu usaglasiti oko objašnjenja njenih uzroka i posljedica. Novija shvatanja suštinu inflacije objašnjavaju poremećajima robnonovčanih odnosa.1 Inflacija je povećanje agregatnog nivoa cjena u odnosu na vrijednost novca“ ili još jednostavnije „to je pad vrijednosti novca.Nivo cjena u tekućoj godini NSt-1 – Nivo cjena u perthodnoj godini Inflacija se može dogoditi preko noći. bez odgovarajućih promjena na strani ponude (proizvodnje). 1 Milovanović. Nema opšte prihvaćene definicije inflacije. Recesija je blagi ekonomski poremećaj. M. i koliko odražava na povećanje opšteg nivoa cjena“. a stagnacija je vrijeme mirovanja ekonomskih promjena. Dakle. 4 . Beograd. 2007. Inflacija predstavlja porast opšteg nivoa cjena. a time i pad kupovne moći. bez obzira na to da li se takvo stanje. Stopa inflacije je stopa promjene opšteg nivoa cjena i mjeri se na sljedeći način: IS = NC t − NC t −1 NC t −1 Gdje je IS . a to su receflacija (recesija + inflacija) i stagflacija (stagnacija + inflacija).: Osnovi ekonomije. „Starija monetaristička shvatanja definišu inflaciju kao stanje u kome zbog povećanja količine novca u opticaju dolazi do pada vrijednosti nacionalne valute što se posljedično manifestuje opštim povećanjem cijena.Riječ inflacija potiče iz latinskog jezika. Kupovna moć novčane jedinice ogleda se u određenoj kolićini robe i vrsta usluga koje se može dobiti njemom zamjenom. Inflacija je prisutna u cjeloj privredi i prevashodno se odnosi na vrijednost koju ima sredstvo razmjene u ekonomiji.

kao što je to bio slučaj 1930-tih i 1989. galopirajuća inflacija. ali se više ne vraćaju poslje ratova i kriza na prvobitni nivo. hiperinflacija. Posmatrano na duži period. tako i inflacija razara privredu. Deflacije su rijetke pojave povezane s krizama. Ljudi jednostavno vjeruju da će njihova novčana sredstva zadržati svoju vrednost. ne znači da inflacija nužno prati pad realnog dohotka. VRSTE INFLACIJE Inflacija je stara koliko i tržišna privreda. cjene rastu. Ljudi rezonuju: novac je jednako vrijedan danas i gotovo isto vrijedan za godinu dana. a to su deflacija. Da bi se inflacija sanirala.pojavom blagih ekonomskih poremećaja.Poslovni ljudi i običan (potrošač) svijet sklapaju dugoročne ugovore u domicilnoj valuti. 3. Umjerena inflacija podrazumeva lagan rast cjena. Međutim. 2. 2. U galopirajućoj inflaciji. To su jednocifrene godišnje stope inflacije. Još dva pojma idu uz inflaciju. Kad su cjene relativno stabilne. zato što veruju da cjene neće značajnije otići izvan postojećih okvira za robu koju kupuju ili prodaju. Odražava se kao opšti pad nivoa cjena. Poput bolesti koja razara tkivo ljudskog organizma. Istorija pokazuje da cjene rastu u vrijeme ratova i ekonomskih kriza. Država djeluje aktivnom stabilizacionom politikom i uklanja duboke krize u većini industrijskih razvijenih zemalja i dezinflacija-je smanjivanje stope inflacije. umjerena inflacija.predstavlja suprotnu pojavu od inflacije. ukoliko postanu mnogobrojni i veći. novac gubi na vrijednosti pa ljudi kod sebe zadržavaju minimalne količine novca potrebne za transakcije. godine. Cjene se izražavaju u stabilnijim 5 . pa se isplati držati ga. možemo biti sigurni kako će se na kraju dogoditi inflacija kao najteži oblik ekonomskog poremećaja. ljudi imaju povjerenje u novac. potrebno je prethodno izvršiti klasifikaciju u tri kategorije: 1.

Mnogi u finansijskim krugovima smatraju da je "skriveni rizik" od inflacije esencijalan podsticaj da se raspoloživi kapital investira. kroz efekat "diskontovanja" (smanjivanja tekuće realne vrijednosti) prethodno obavljenih ekonomskih aktivnosti. kako je inflacija često rezultat akcija Vlade usmjerenih na povećanje količine novca u opticaju.valutama. Brazil i druge latinoameričke zemlje. Tako su na primer Argentina. dok ugovori dobijaju deviznu klauzulu. Kada se galopirajuća inflacija jednom ukoreni u privredno telo. ili direktno. Kako inflacija raste. Sa ove tačke gledišta. Posebno. Ovo je dvocifrena ili trocifrena inflacija. i novac se može korisno investirati) jedan KM danas nekome vrijedniji nego isti taj KM godinu dana kasnije.94. VPŠ. str. 100 ili 200% na godinu dana. ovaj "porez" na štednju raste i ohrabruje trošenje i pozajmljivanje. Na taj način. što povećava brzinu kruženja novca i 2 3 Ristić.”2”Dakle. i neproduktivne. str. Iznad ovih.65. inflacija predstavlja/kvantifikuje neizvesnost u pogledu vrijednost novca u budućnosti. ako je (zato što ekonomija funkcioniše. Vladin doprinos je inflatornom okruženju (u smisli gore već objašnjene negativne realne kamatne stope) postaje de fakto porez na držanje novca. međutim. onda bi i u ekonomiji kao cjelini trebao da postoji popust za "novac u budućnosti". generalno relativno niskih nivoa.”3 Stopa inflacije je stopa promjene opšteg nivoa cjena. Ž. u rasponu od 20. i dr.: Bankarstvo. iz ove perspektive. 2007. 6 . akumulacije. J. nastaji ozbiljni ekonomski poremećaji. inflacija je tržišni izraz takozvane vremenske vrijednosti novca.Čačak. štednju. suprotno deflaciji. vlasničke papire. Drugim rječima. kroz dužničke. STOPA INFLACIJE „Inflacija je prekomjerno povećanje novčane mase u opticaju što dovodi do smanjenja vrijednosti novca i opšteg rasta cjena. imale stope inflacije od 50-700% na godinu dana 1970-ih i 1980-ih godina.: Monetarne i javne finansije. umjesto jednostavne. inflacija se smatra sve štetnijom po ekonomiju. 3. PEP. inflacija je neravnoteža u robno-novčanim odnosima izazvana povećanjem novčane mase u opticaju i mase odobrenih kredita u poređenju s veličinom raspoloživog robnog fonda izraženog ukupnim cjenama. Savić.

što samo dalje podstiče inflaciju. međutim. sposobni su da prate njen rast) a drugi nisu. “U ekonomiji u kojoj su neki od sektora indeksirani inflacijom (tj. međutim. Nezavisne monetarne institucije. što samo utvrđuje i dodatno podiže inflatorni pritisak. inflacija vrši preraspodjelu bogatstva sa neindeksiranih sektora ovima prvima. te nivou postignutog i ciljnim pravcima razvoja. i investitori se najednom nalaze u situaciji u kojoj "investiraju u inflaciju". U ekstremnim slučajevima. Preko tog nivoa.kamatne stope. opštim ekonomskim kretanjima. uglavnom mogu reagovati elastično i prilagođavati kako svoje ciljeve. efekat postaje preuveličan. IZVORI INFLACIJE Novi talas inflacije u savremenoj privredi koji se pojavio od sredine 1960-ih. U malim količinama dakle. fiskalne. odnosno takozvani sindrom tražnje. ili recimo razvojne politike.org/ 7 . uz osjetnu. tako i poteze kojima se oni postižu. koje su se i inače odvijale kroz dvije odvojene faze. obeshrabrujući čuvanje i gomilanje likvidnog kapitala i podstičući investicije. i konačno stvara začarani krug.”4 4. Inflacija je posljedica prevelike efektivne tražnje u potrazi za premalo roba i usluga. Do 1960-ih naglasak je bio na uzrocima inflacije u oblasti tražnje (demand-pull inflation). Iz svih ovih razloga. odnosno na monetarnim uzrocima. inflacija se može smatrati izborom monetarne. izazvao je nove diskusije. najveći broj Centralnih Banaka formulišu za osnovni cilj stabilnost cjena. ali malu i kontrolisanu stopu inflacije kao cilj. i potrebe za ograničavanjem inflacije preko malenih stopa koje diskontuju prošlu ekonomsku aktivnost i dekuražiraju gomilanje gotovine. ovo rezultira hiperinflacijom. 4 http://sr.wikipedia. a takve je moguće izbjeći jedino veoma odgovornom i nezavisnom politikom.

9 8 .0 2006 2. uprkos visokom nivou nezaposlenosti. Kada je 1982. Kretanje inflacije u naprednim ekonomijama u %.8 2.3 1.0 -0. 2.Izvor: WIIW baze podataka Napredne ekonomije USA Euro zona Njemačka Francuska Italija Japan UK 2000.1 1.0 2.7 1. 1. kao i kretanjem deviznih kurseva.4 2. i 1990.0 1. 1.5 1.8 1.9 2.7 1.8 2.1 1.8 2.1 1.9 0.1 2.8 2.Teorija inflacije tražnje razvile su se na osnovi teorije koja prolazi predodređujuće uloge količine novca.8 2001.6 -0.9 2. − Uvozni troškovi − Sektorska inflacija Tabela 1.4 2. 2.3 2. Iako su neki optuživali sindikate zbog pritiska za povećanjem nadnica.. − Vanprivredna potrošnja.2 2.1 2. 2.3 2005.2 2002.3 2. One rastu i kada je 30% neiskorištenih kapaciteta.0 2. nazivamo inflacijom troškova ili inflacijom “šoka ponude”. one su porasle i za sindikalno organizovane radnike izvan sindikata. U 1973.6 2. Troškovne teorije čine nekoliko varijanti koje polaze sa aspekta troškova: − Spirala lični dohodci – cjene.2 3. a stopa nezaposlenosti 10%.2 3.8 2. s tim da je tek postepeno dolazilo do modifikacije polaznog modela.1 1. 1978.8 2.0 2. došlo je do poremećaja u snabdjevanju naftom i nestašica je dovela do rasta cena nafte. 2.3 1.1 1. izazvani velikim promjenama cjene sirove nafte i hrane.6 -1.a troškovi proizvodnje su osjetno rasli.7 2.Troškovni šokovi su se često javljali od 1970-ih.7% u SAD kao i posljedica velike recesije.4 2004. stopa nezaposlenosti isnosila 9. Inflaciju koja potiče od porasta troškova u razdobljima relativno visoke nezaposlenosti i nedovoljene iskorištenosti kapaciteta.9 1.8 1.7 1.1 -0.8 -0.2 1.3 2003.3 1. plate su povećane za 5%.3 -0.4 1.3 1.

u SAD bila je velikim dijelom izazvana krutom federalnom monetarnom politikom. ili direktno. prihoda i konačno nivoa zaposlenosti.koja može biti izuzetno destruktivna. čak i depresije. ako povjerioci iz raznih razloga nisu u stanju da se prilagode 9 .4 1. prihodi će biti preraspoređeni od učesnika u ekonomiji koji zavise od fiksnih prihoda (npr. i neproduktivne.3 ULOGA INFLACIJE U EKONOMIJI Jedan od efekata inflacije jeste da generalno inflatorno okruženje obeshrabruje spuštanje cjena roba i usluga. dečijih dodataka itd. prodaje.0 2. tako da napori da se monetarnom ili drugom politikom održi stanje nulte inflacije (konstantnog nivoa indeksa cjena) imaju veoma negativan efekat.0 2. socijalnih davanja. u smislu pada cjena. Sa ove tačke gledišta. POSLjEDICE INFLACIJE Povećana nesigurnost obeshrabruje investicije i štednju. Kao prvo. na sličan način. 5. Mnogi u finansijskim krugovima smatraju da je „skriveni rizik“ od inflacije podsticaj da se raspoloživi kapital investira. korisnici penzija. Na primjer Velika Depresija 1929.7 1. i posebno nadoknade za radnu snagu. inflacija je tržišni izraz takozvane vremenske vrijednosti novca.). Cjene mnogih proizvoda imaju po svojoj prirodi tendenciju da rastu vremenom. vlasničke papire.8 2. Drugo.Ostale napredne ekonomije 2. ka onima koji zavise od operativnih prihoda ili plata.na druge privredne grane. umjesto jednostavne. koji mogu držati korak sa inflacijom.0 2. S toga mnogi ekonomisti i privrednici smatraju da umjeren nivo inflacije „podmazuje točkove privrede“. i dovesti do bankrota i recesije. Dolazi do pre-raspodjele prihoda i bogatstva. kroz dužničke. Mjere kojima se održava potpun nivo stabilnosti cjena mogu takođe voditi do deflacije. akumulacije. tako da postaje lakše prilagođavanje relativnih nivoa cjena.

kao što je obično slučaj. (Ovaj naziv se odnosi. Ovo je poznato kao „inflatorni porez“ i uzrok je mnogih palih ekonomija u hiperinflacijama zbog neodgovornih Vlada. Kako inflacija obezvrijeđuje gotov novac. i na veoma brutalan način ometa normalno funkcionisanje ekonomije i njene sposobnosti da proizvodi. što će donjeti dodatne realne transakcione troškove. na ovaj način se ovaj dug smanjuje preraspodjelom realnog novca ka Vladi. Ni jedna zemlja ne može da održi stabilnost i normalno finkcionisanje sa visokim stopama inflacije.inflaciji. tj. u suptilnoj šali. koja se dešava kada se porast inflacije potpuno otrgne kontroli. hiperinflacija. učesnici u privredi će generalno težiti tome da u svakom trenutku drže što manje efektivnog novca. negativnog uticaja neizvesnosti na investicije ili zbog smanjenja efikasnosti 10 . „Troškovi menija“ Cjene koje se često mjenjaju takođe imaju svoje realne troškove. „Troškovi izlizanih đonova“. na troškove zamjene đonova na cipelama koje se izližu zbog čestih odlazaka do banke. Niži rast može da rezultira zbog smanjenja ukupne produktivnosti. konačno. ako je domaći nivo inflacije viši od spoljnog. a time zatim i valutni kurs. bogatstvo će biti preraspoređeno od povjerilaca fiksiranih obligacija ka dužnicima. I. kao na primer restorani koji često moraju da mjenjaju menije. Dolazi do spoljnotrgovinskog rizika. Tipičan primjer. Negativna dugoročna uzročnost proizlazi iz distorzivnih efekata visoke inflacije i rezultirajućih promjena relativnih cjena. ovo će oslabiti spoljnotrgovinski balans. kada je Vlada neto dužnik. ZAKLJUČAK Visoke stope inflacije negativno utiču na privredni rast u srednjem i dugom roku.

11 . Kada inflacija uzme maha i kada “kvarenjem” novca pogubno djeluje i kada se čini da nema tih para i vrijednosti koje ona ne može obezvrijediti do apsurda. otklanja se uzrok. na razne načine utiče da se smanje svi vidovi potrošnje itd).: Osnovi ekonomije. država stupa na snagu i bori se jer je neophodno pokazati građanima da svi u državi podjednako nose breme oporavka. kada djeluje da nema efikasne zaštitite. Pomenuti distorzivni efekti dominiraju pri visokim stopama inflacije. Kao i kod svakog problema. jer obično ostvarivanje jednog bitno ometa realizaciju nekog drugog. tako da se nosioci makroekonomske politike nalaze pred dilemom izbora odgovarajućeg cilja. Udari na strani ponude. Svako ubrzanje inflacije postavlja pred ekonomsku politiku posebne zadatke. Međutim stopu inflacije nije lako oboriti a da se ne izazove recesija i rast nezaposlenosti. mogu istovremeno uticati na rast i inflaciju u suprotnim pravcima. pozitivni i negativni. Iskustva mnogih zemalja pokazuju da je rast bio najbrži onda kada su cjene bile stabilne ili blago rastuće. Ali pravo i jedino rješenje je uvođenje antiinflatorne politike. time se postiže i prijeko potrebni socijalni mir koji je neophodan za oporavak jedne države od inflacije LITERATURA 1. 2007. Milanović M. koje se zadržavaju u dovoljno dugom periodu. koja obuhvata restriktivnu monetarnu politiku i restriktivnu fiskalnu politiku u odgovarajućoj kombinaciji. Inflacija je ekonomski poremećaj protiv koga država mora da se bori. Ako inflaciju posmatramo kao višak tražjne nad ponudom. pri nižim nivoima inflacije veza između inflacije i rasta nije tako jasna. jasno je da država utiče na smanjenje tražnje na razne načine (utiče na onemogućavanje štampanja dodatne količine papirnog novca. pogotovo za najsiromašnije djelove društva. Beograd.alokacije kredita. Međutim.

i dr. http:// wikipedia. Ristić. 2009. 2007.org/ inflacija 12 . Savić.2. 3. Ž. J. 4.: Monetarne i javne finansije.: Bankarstvo.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful