International Indexed & Referred Research Journal, May, 2012. ISSN- 0974-2832, RNI-RAJBIL 2009/29954;VoL.

IV *ISSUE-40

May, 2012

þÖÖŸÖÓ¡µÖÖ­ÖÓŸÖ¸ü †£ÖÔ¾µÖ¾Ã£ÖꓵÖÖ ×¾ÖúÖÃÖÖ“Öê ‹ú ­Ö×¾Ö­Ö ¯Ö¾ÖÔ ÃÖã¹ý —ÖÖ»Öê ÃÖ­Ö
1950-51 ¯ÖÖÃÖã­Ö ×­ÖµÖÖê•Ö­ÖÖ»ÖÖ ÃÖã¹ý¾ÖÖŸÖ ÆüÖê‰ú­Ö ‹ãúÖ 11 ¯ÖÓ“Ö¾ÖÖÙÂ֍ú
µÖÖê•Ö­ÖÖ ¯ÖãÖÔ —ÖÖ»µÖÖ †ÖÆêüŸÖ. ¤êü¿ÖÖŸÖ †Ö•Ö ²ÖêúÖ¸üß, ¤üÖ׸ü¦ü¶ †Ö٣֍ú
×¾ÖÂÖ´ÖŸÖÖ, ãú¯ÖÖêÂÖÖ µÖÖ ¯ÖÏ´ÖãÖ ÃÖ´ÖõÖÖ ²Ö¸üÖê²Ö¸ü“Ö ¤üÆü¿Ö¤ü¾ÖÖ¤ü, †ÓŸÖÖÔŸÖ ¾Ö
²ÖÖÊ ÃÖã¸üÖߟ֟ÖÖ, ³ÖÏ™üÖ“ÖÖ¸ü †¿ÖÖ †­Öêú ÃÖ´ÖõÖÖ ×­Ö´ÖÖÔÖ —ÖÖ»µÖÖ †ÖÆêü.
µÖÖ ÃÖ´ÖõÖÖ´Öãôêû ‹ãúÖ †£ÖÔ¾µÖ¾ÖãÖꓵÖÖ ×¾ÖúÖÃÖÖ»ÖÖ †›üÃÖ¸ü ×­Ö´ÖÖÔÖ ÆüÖêŸÖ
†ÖÆêü. †»Öߍú›üᯙ úÖôûÖŸÖ ³ÖÏ™üÖ“ÖÖ¸ü ÆÖ ´ÖÖêšüÖ ¸üÖêÖ †£ÖÔ¾µÖ¾ÖãÖêŸÖ ×­Ö´ÖÖԝÖ
—ÖÖ»Öê»ÖÖ †ÖÆêü. ŸµÖÖ“Öê þֹý¯Ö ×¾ÖßÖÖ¸üßŸÖ †ÃÖã­Ö ŸÖê ¾ÖÖœüŸÖê †ÖÆêü. ³ÖÏ™üÖ“ÖÖ¸üÖŸÖã­Ö
´ÖÖêšü¶Ö ¯ÖÏ´Ö֝ÖÖŸÖ úÖôûÖ¯Öî¿ÖÖ ×­Ö´ÖÖÔÖ ÆüÖêŸÖ “ÖÖ»Ö»ÖÖ †ÖÆêü. úÖôûÖ ¯Öî¿ÖÖ“ÖÖ
‡×ŸÖÆüÖÃÖ ²Ö‘ÖߟֻµÖÖÃÖ †ÃÖê פüÃÖã­Ö µÖêŸÖê úß, ³ÖÖ¸üŸÖÖŸÖ Ö-µÖÖ †£ÖÖÔ­Öê ¤ãüÃÖµÖÖ ´ÖÆüÖµÖ㬤üÖ¯ÖÖÃÖã­Ö ³ÖÏ™üÖ“ÖÖ¸ü †Ö×Ö úÖóµÖÖ ¯Öî¿ÖÖ»ÖÖ ÃÖã¹ý¾ÖÖŸÖ —ÖÖ»Öê»Öß
†ÃÖ»µÖÖ“Öê פüÃÖã­Ö µÖêŸÖê. úÖóµÖÖ ¯Öî¿ÖÖŸÖã­Ö ×­Ö´ÖÖÔÖ ÆüÖêÖÖ¸üß †£ÖÔ¾µÖ¾ÖãÖÖ
†ÃÖŸÖê ŸÖß ÃÖ´ÖÖÓŸÖ¸ü †£ÖÔ¾µÖ¾ÖãÖÖ ´ÆüÖã­Ö †ÖêôûÖ»Öß •ÖÖŸÖê. ³ÖÖ¸üŸÖÖ“µÖÖ
×­ÖµÖÖê•ê Ö­Ö­ÖÖ“Öê ˆ×¤ü™êü ÃÖ´ÖÖ•Ö¾ÖÖ¤üß ÃÖ´ÖÖ•Ö¸ü“Ö­ÖÖ ×­Ö´ÖÖÔÖ ú¸üÖê †ÖÆêü. ¯Ö¸ÓüŸÖã
³ÖÖ¸üŸÖÖŸÖ úÖóµÖÖ ¯Öî¿ÖÖ¾Ö¸ü †Ö¬ÖÖ¸üßŸÖ ÃÖ´ÖÖÓŸÖ¸ü †£ÖÔ¾µÖ¾ÖãÖÖ ×­Ö´ÖÖÔÖ ÆüÖêŸÖ
†ÖÆêü. †£ÖÔ¾µÖ¾ÖãÖêŸÖ Ö¸üß²Ö-ÁÖß´ÖÓŸÖ ¯ÖÏ´ÖãÖ ¾ÖÖÔ ×­Ö´ÖÖÔÖ —ÖÖ»Öê»Öê †ÖÆêüŸÖ. ‹ú
¾ÖÖÔ †ÃÖÖ †ÖÆêü úß, ŸµÖÖ»ÖÖ †®Ö ¾ÖÃ¡Ö †Ö×Ö ×­Ö¾ÖÖ¸üÖ ÊÖ ¯ÖÏ´ÖãÖ Ö¸ü•ÖÖ
¯ÖãÖÔ ú¸üÖê ¿ÖŒµÖ ÆüÖêŸÖ ­ÖÖÆüߟÖ. ŸÖ¸ü ¤ãüÃÖ¸üÖ ¾ÖÖÔ úß, ŸµÖÖ»ÖÖ ¯ÖîÃÖÖ úÖêÖŸµÖÖ
ךüú֝Öß Ö“ÖÔ ú¸üÖ¾ÖÖ µÖÖ“ÖÖ ×¾Ö“ÖÖ¸ü ú¸üÖ¾ÖÖ »Ö֐֟ÖÖê. •ÖÖÖŸÖᯙ 140
³ÖÏ™üÖ“ÖÖ¸üß ¤êü¿ÖÖŸÖ ³ÖÖ¸üŸÖÖ“ÖÖ 48 Îú´ÖÖӍú »Ö֐֟ÖÖê, ÛþÖÃÖ ²ÖэêúŸÖ šêü¾Ö»Öê»ÖÖ
úÖóµÖÖ¯Öî¿ÖÖ»ÖÖ ‡ŸÖ¸ü ¤êü¿ÖÖ“µÖÖ ŸÖã»Ö­ÖêŸÖ ³ÖÖ¸üŸÖÖ“ÖÖ ¯ÖÏ£Ö´Ö Îú´ÖÖӍú »Ö֐֟ÖÖê.
úÖôûÖ ¯Öî¿ÖÖ“Öß ÃÖӍú»¯Ö­ÖÖ
úÖôûÖ ¯Öî¿ÖÖ ÆüÖ ¿Ö²¤ü ¯ÖϵÖÖêÖ †¾Öî¬Ö ´Ö֐ÖÖÔ­Öß ×´Öôû¾Ö»Ö껵ÖÖ
¯Öî¿ÖÖÃÖÖšüß ¾ÖÖ¯Ö¸üµÖÖŸÖ µÖêŸÖÖê. “†¾Öî¬Ö ¾µÖ¾ÖÆüÖ¸üÖŸÖã­Ö ×´Öôû¾Ö»Öê»ÖÖ ¯Öî¿ÖÖ, ú¸ü
“Öãú¾Öã­Ö ‡ŸÖ¸ü ´Ö֐ÖÖÔ­Öß ×´Öôû¾Ö»Öê»Öß ²Öê×Æü¿ÖÖê²Öß ´ÖÖ»Ö´Ö¢ÖÖ ´ÆüÖ•Öê úÖôûÖ¯Öî¿ÖÖ
ÆüÖêµÖ.”
ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö­ÖÖ“Öß ˆ×¤ü™êü
1) úÖóµÖÖ ¯Öî¿ÖÖ“Öß ÃÖӍú»¯Ö­ÖÖ Ã¯Ö™ü ú¸üÖê.
2) ³ÖÖ¸üŸÖßµÖ †£ÖÔ¾µÖ¾ÖãÖêŸÖᯙ úÖóµÖÖ ¯Öî¿ÖÖ“ÖÖ ¯ÖÏ´Ö֝ÖÖ“ÖÖ †Ó¤üÖ•Ö ‘ÖêÖê.
3) ³ÖÖ¸üŸÖßµÖ †£ÖÔ¾µÖ¾ÖãÖê¾Ö¸ü úÖóµÖÖ ¯Öî¿ÖÖ“Öê ÆüÖêÖÖ¸êü ¯Ö׸üÖÖ´Ö Ã¯Ö™ ú¸üÖê.
4) úÖôûÖ ¯Öî¿ÖÖ ú´Öß ú¸üµÖÖ“µÖÖ ˆ¯ÖÖµÖ µÖÖê•Ö­ÖÖÓ“ÖÖ †³µÖÖÃÖ ú¸üÖê.
ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö­ÖÖ“Öß ÖÏ×ÆüŸÖê.
1) ³ÖÖ¸üŸÖßµÖ †£ÖÔ¾µÖ¾ÖãÖêŸÖᯙ úÖóµÖÖ ¯Öî¿ÖÖ“Öê ¯ÖÏ´ÖÖÖ ¾ÖÖœüŸÖê †ÖÆêü.
2) úÖôûÖ¯Öî¿ÖÖ †£ÖÔ¾µÖãÖꓵÖÖ ×¾ÖúÖÃÖÖ»ÖÖ †›üÃÖ¸ü ×­Ö´ÖÖÔÖ —ÖÖ»ÖÖ †ÖÆêü.
3) †£ÖÔ¾µÖãÖêŸÖ úÖóµÖÖ¯Öî¿ÖÖ´Öãôêû †Ö٣֍ú ×¾ÖÂÖ´ÖŸÖÖ ×­Ö´ÖÖÔÖ ÆüÖêŸÖ †ÖÆêü.
ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö­Ö ¯Ö¬¤üŸÖß
ÃÖ¤ü¸üᯙ ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö­Ö ×­Ö²ÖÓ¬Ö ¯ÖãÖԍú¸üµÖÖÃÖÖšüß ×«üŸÖßµÖ ÃÖÖ¬Ö­ÖÖ“ÖÖ
¾ÖÖ¯Ö¸ü ú¸üµÖÖŸÖ †Ö»ÖÖ †ÖÆêü. ŸµÖÖ´Ö¬µÖê ÃÖÓ¤ü³ÖÔ ÖÏÓ£Ö, ´ÖÖÃÖߍêú, ÃÖÖ¯ŸÖÖ×Æüêú,

88

’kks/k

¾Öé¢Ö¯Ö¡Öê, ­Öê™ü ‡ŸµÖÖ¤üß.
³ÖÖ¸üŸÖÖŸÖᯙ úÖóµÖÖ ¯Öî¿ÖÖ“Öê ¯ÖÏ´Ö֝Ö.
³ÖÖ¸üŸÖÖŸÖ úÖôûÖ¯Öî¿ÖÖ ×­Ö´ÖáŸÖß»ÖÖ ÃÖã¹ý¾ÖÖŸÖ Ö-µÖÖ †£ÖÖÔ­Öê ¤ãüÃÖµÖÖ ´ÖÆüÖµÖ㬤Öü¯ÖÖÃÖã­Ö —ÖÖ»Öê»Öß †ÖÆêü. þÖÖŸÖÓ¡µÖ ¯ÖÏÖ¯ŸÖß­ÖÓŸÖ¸ü ×­ÖµÖÖê•Ö­Ö úÖôûÖŸÖ
úÖôûÖ¯ÖîÃÖÖ ×­ÖÙ´ÖŸÖß»ÖÖ ¾ÖêÖ ¯ÖÏÖ¯ŸÖ —ÖÖ»ÖÖ, ŸµÖÖŸÖã­Ö ÃÖ´ÖÖÓŸÖ¸ü †£ÖÔ¾µÖãÖê“Öß
×­ÖÙ´ÖŸÖß —ÖÖ»Öß †ÖÆêü. ÃÖ¸üúÖ¸ü­Öß úÖôûÖ¯Öî¿ÖÖ ¿ÖÖê¬ÖµÖÖÃÖÖšüß †­Öêú ÃÖ×´ÖŸµÖÖ,
†³µÖÖÃÖ Ö™üÖ“Öß ×­ÖÙ´ÖŸÖß êú»Öß †ÖÆêü. ÃÖ­Ö 1954-55 ´Ö¬µÖê ‘²ÖÖê›Ôü †Öò±ú
¸êü¾Æüß­µÖã•Ö †Öò±ú Ö¾ÆÔü­Ö´Öë™ü’ ­Öê †£ÖÔ¾µÖãÖêŸÖ 20 úÖê™üß ¹ý ŸÖê 30 úÖê™üß ¹ý¯ÖµÖê
úÖôûÖ¯Öî¿ÖÖ ³ÖÖ¸üŸÖÖŸÖ †ÃÖÖ¾Öê †ÃÖê ïÖ™ü êú»Öê. ÃÖ­Ö 1960-61 “µÖÖ
†Öú›êü¾ÖÖ¸üß ¯ÖÏ´Ö֝Öê ‹ãúÖ ¸üÖ™ÒüßµÖ ˆŸ¯Ö®ÖÖ“ÖÖ 6.5 ™üŒêú úÖôûÖ ¯Öî¿ÖÖ
³ÖÖ¸üŸÖÖŸÖ †ÖÆêü. †ÃÖê ´ÖŸÖ ´ÖÖÓ›üµÖÖŸÖ †Ö»Öê. ÃÖ¸üúÖ¸ü­Öß ×­ÖµÖãŒŸÖ êú»Ö껵ÖÖ
1970 “µÖÖ ‘¾ÖÖÆãü ÃÖ´ÖߟÖß“µÖÖ’ †Æü¾ÖÖ»ÖÖ­ÖãÃÖÖ¸ü ÃÖ­Ö 1961-62 ´Ö¬µÖê 700
úÖê™üß ¹ý¯ÖµÖê,ü 1965-66 ´Ö¬µÖê 1000 úÖê™üß ¹ý¯ÖµÖê ŸÖ¸ü 1968-69 ´Ö¬µÖê
1400 úÖê™üß ¹ý¯ÖµÖê úÖôûÖ ¯Öî¿ÖÖ ³ÖÖ¸üŸÖÖŸÖ †ÖÆêü †ÃÖÖ †Ó¤üÖ•Ö ¾ÖŸÖÔ׾֝µÖÖŸÖ
†Ö»ÖÖ. ‘­Öò¿Ö­Ö»Ö ‡Û­ÃÖ™ü¶™ã ü †Öò±ú ¯ÖÛ²»Öú ±úÖµÖ­ÖÖ­ÃÖ †ò­›ü ¯ÖÖò×»ÖÃÖß’ µÖÖ
ÃÖÓãÖê­Öê ÃÖ­Ö 1983-84 µÖÖ úÖ»Ö¾Ö¬ÖßŸÖ 36786 úÖê™üß ¹ý¯ÖµÖê úÖôûÖ¯Öî¿ÖÖ
³ÖÖ¸üŸÖÖ´Ö¬µÖê †ÃÖã­Ö ‹ãúÖ ¸üÖÛ™ÒüµÖ ˆŸ¯Ö®ÖÖ“ÖÖ 20 ™üŒêú ¯ÖÏ´ÖÖÖ úÖóµÖÖ
¯Öî¿ÖÖ“Öê †ÖÆêü. Æêü ïÖ™ü êú»Öê.
•Ö֐Öן֍ú ²Öэêú“µÖÖ ¸êü×ÃÖ›ü¶ã†»Ö ´Öê£Ö›ü ­ÖãÃÖÖ¸ü ¾Ö •Ö֐Öן֍ú
±Óú›üÖ“µÖÖ †Öú›êü¾ÖÖ¸üß ­ÖãÃÖÖ¸ü ‘פü ›ÒüÖµÖ¾ÆüÃÖÔ †ò­›ü ›üÖµÖÖ×´ÖŒÃÖ †Öò±ú
‡×»Ö×ÃÖ™ü ±úÖµÖ­ÖÖ­¿Ö߆»Ö °»ÖÖê•Ö ±úÖò´Ö ‡Ó›üßµÖÖ’ - 1948-2008 µÖÖ
†Æü¾ÖÖ»ÖÖ­ÖãÃÖÖ¸ü 1948-2008 µÖÖ 61 ¾ÖÂÖÖÔ“µÖÖ úÖ»Ö¾Ö¬ÖßŸÖ ³ÖÖ¸ŸÖÖüŸÖã­Ö
‹ãúÖ 213 †²•Ö ›üÖ»ò Ö¸ü úÖôûÖ¯Öî¿ÖÖ ×¾Ö¤êü¿ÖÖŸÖ ¯ÖÖšü¾ÖµÖÖŸÖ †Ö»ÖÖ. ‡Ó×›üµÖ­Ö
‡ÓÛÙü™ü¶ã™ü †Öò±ú ´Öò­Öê•Ö´Öë™ü ²ÖѐֻÖÖê¸ü “Öê ¯ÖÏÖ¬µÖ֯֍ú †Ö¸ü. ²ÖÖÖ£Ö­Ö
µÖÖÓ“µÖÖ´ÖŸÖê 2002 ŸÖê 2006 µÖÖ úÖ»ÖÖ¾Ö¬ÖßŸÖ ³ÖÖ¸üŸÖÖŸÖᯙ ­Ö֐ָüߍú֍ú›ãü­Ö
136.5 †²•Ö ›üÖò»ÖÃÖÔ ¸üŒú´Ö þÖßÃÖ ²ÖэêúŸÖ •Ö´ÖÖ êú»Öß. ÛþÖÃÖ ²Öэêú“µÖÖ
†×¬ÖúÖ-µÖÖÓ­Öß ³ÖÖ¸üŸÖ ÃÖ¸üúÖ¸ü»ÖÖ ×¤ü»Ö껵ÖÖ ´ÖÖ×ÆüŸÖß ­ÖãÃÖÖ¸ü ÛþÖÃÖ ²ÖэêúŸÖ
³ÖÖ¸üŸÖÖ“µÖÖ ­Ö֐ָüߍúÖÓ“Öê 1500 †²•Ö ›üÖò»ÖÃÖÔ •Ö´ÖÖ †ÖÆêüŸÖ. ‘»ÖÖê²Ö»Ö
±úÖµÖ­ÖÖ­¿ÖßµÖ»Ö ‡Ó×™üÖÏê›ü’ µÖÖ ÃÖÓãÖê­Öê êú»Ö껵ÖÖ ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö­ÖÖŸÖã­Ö ïÖ™ü —ÖÖ»Öê
úß, ÃÖ­Ö 2000 ŸÖê 2009 µÖÖ ¤üÆüÖ ¾ÖÂÖÖÔ“µÖÖ úÖ»ÖÖ¾Ö¬ÖßŸÖ ³ÖÖ¸üŸÖÖŸÖã­Ö 6
úÖê™üß ¹ý¯ÖµÖê ¯Ö¸ü¤êü¿Öß ²Öэêú´Ö¬µÖê šêü¾ÖµÖÖŸÖ †Ö»Öê»Öê †ÖÆêüŸÖ. ³ÖÖ¸üŸÖÖŸÖ ÃÖ­Ö
2010-11 µÖÖ †Ö٣֍ú ¾ÖÂÖÖÔŸÖ ¯ÖÏÖ¯ŸÖߍú¸ü ×¾Ö³Ö֐ÖÖ­Öê 4852 úÖ¸ü¾ÖÖµÖÖ“µÖÖ
´Ö¤üŸÖß­Öê 774 úÖê™üß 98 »ÖÖÖ ¹ý¯ÖµÖÖ“ÖÖ úÖôûÖ¯Öî¿ÖÖ •Ö¯ŸÖ êú»ÖÖ †ÖÆêü.
¾Ö¸üᯙ †Öú›êü¾ÖÖ¸üᯙ ¾Ö¹ý­Ö ïÖ™ü ÆüÖŸê Öê úß, ³ÖÖ¸üŸÖßµÖ †£ÖÔ¾µÖãÖêŸÖ
úÖóµÖÖ ¯Öî¿ÖÖ“Öê †Ûß֟¾Ö ´ÖÖêšêü †ÃÖã­Ö ŸÖê ¯ÖϳÖÖ¾Ö¿ÖÖ»Öß †ÃÖã­Ö ¾ÖÖœüŸÖê †ÖÆêü.
úÖôûÖ ¯Öî¿ÖÖ ×­Ö´ÖÖÔÖ ÆüÖꝵÖÖ“Öß úÖ¸üÖê
†£ÖÔ¾µÖ¾ÖãÖêŸÖ úÖôûÖ¯Öî¿ÖÖ ´ÖÖêšü¶Ö ¯ÖÏ´Ö֝ÖÖŸÖ ×­Ö´ÖÖÔÖ ÆüÖêŸÖ †ÖÆêü
µÖÖ“Öê ¯ÖÏ´ÖãÖ úÖ¸üÖê ÖÖ»Öᯙ ¯ÖÏ´Ö֝Öê פüÃÖã­Ö µÖêŸÖÖŸÖ.

leh{kk vkSj ewY;kadu

International Indexed & Referred Research Journal, May, 2012. ISSN- 0974-2832, RNI-RAJBIL 2009/29954;VoL.IV *ISSUE-40

1) µÖ㬤ü•Ö­µÖ ¯Ö׸üÛã֟ÖßŸÖ ×•Ö¾Ö­Ö †Ö¾Ö¿µÖú ¾ÖßÖã“ÖÖ ŸÖã™ü¾Ö›üÖ ×­Ö´ÖÖÔÖ ÆüÖêÖê
¾ÖßÖã“ÖÖ Øú´ÖŸÖß ¾ÖÖœãü­Ö ¯ÖÏ“ÖÓ›ü ­Ö±úÖ ú´Ö־֝Öê.
2) ÃÖ¤üÖêÂÖ ú¸ü ¯Ö¬¤üŸÖß.
3) ´ÖÖ»Ö´Ö¢ÖÖ Ö¸êü¤üß-׾֍Îúß ¾µÖÆüÖ¸ÖüŸÖ ´Öã»µÖ “Öãúß“Öê ¤ü¿ÖÔ׾֝Öê
4) ¯Öî¿ÖÖÃÖÓ¤ü³ÖÖÔŸÖᯙ †Ö¯Öã»Öúß, Æü¾µÖÖÃÖ
5) ¾ÖÖœüŸÖÖ ÃÖÖ¾ÖÔ•Ö׭֍ú Ö“ÖÔ
6) ¸ü֕֍úßµÖ ¯ÖÖ, ÃÖÓãÖÖ, µÖÖÓ­ÖÖ ¤êüÖÖ-µÖÖ µÖêÖÖ¸üÖ ×­Ö¬Öß, ¤êüÖµÖÖ.
7) ×¾Ö×¾Ö¬Ö ¾ÖßÖã, ÃÖê¾ÖÖÓ“µÖÖ ¾ÖÖœüŸµÖÖ Øú´ÖŸÖß.
8) ¯Öî¿ÖÖ“Öê †¾Ö´Öã»µÖ­Ö ÆüÖêÖê.
úÖôûÖ ¯Öî¿ÖÖ“Öê ¯Ö׸üÖÖ´Ö
1) †­Ö㈟¯ÖÖ¤ü­Ö ‘Ö™üúÖ¾Ö¸ü ´ÖÖêšü¶Ö ¯ÖÏ´Ö֝ÖÖŸÖ Ö“ÖÔ ÆüÖêŸÖÖê.
2) †Ö٣֍ú ×¾ÖÂÖ´ÖŸÖê´Ö¬µÖê ¾ÖÖœü ÆüÖêŸÖê.
3) ÃÖÖ´ÖÖו֍ú ­Öîן֍ú ´Öã»µÖ ÃÖÓ¯Öã™üÖŸÖ µÖêŸÖê.
4) ´ÖÆü֐ÖÖ‡Ô»ÖÖ ˆ¢Öê•Ö­Ö ×´ÖôûŸÖê.
5) ÃÖ¸üúÖ¸ü“µÖÖ ´ÖÆüÃÖã»Öß ˆŸ¯Ö®ÖÖŸÖ ‘Ö™ü ÆüÖêŸÖ.
6) ×¾Ö¤êü¿Öß ²ÖэúÖ“Öß šêü¾Öß ¾ÖÖœüŸÖê.

7) ÃÖÖšêü²ÖÖ•Öß»ÖÖ “ÖÖ»Ö­ÖÖ ×´ÖôûŸÖê.
8) †Ö٣֍ú ÃÖ¢Ö“Öê ëúצüµÖú¸üÖ ÆüÖêŸÖê.
úÖôûÖ ¯ÖîÃÖÖ ú´Öß ú¸üµÖÖ“Öê ˆ¯ÖÖµÖ
1) ²Öэêú¾¤üÖ¸êü ¾µÖ¾ÖÆüÖ¸ü ú¸üÖê
2) ¯ÖÏŸµÖêú ¾ÖÂÖÖÔŸÖᯙ ˆŸ¯Ö®Ö •ÖÖÆü߸ü ú¸üÖê
3) ú¸ü ¸ü“Ö­ÖêŸÖ ²Ö¤ü»Ö ú¸üÖê
4) “Ö»Ö­ÖÖŸÖᯙ 1000,500 ¹ý¯ÖµÖê ­ÖÖê™üÖ ¸ü§ü ú¸üÖê
5) þ֓”Öû ¯Öύú™ü µÖÖê•Ö­ÖÖ •ÖÖÆü߸ü ú¸üÖê
׭֍úÂÖÔ
1) ¤êü¿ÖÖŸÖ úÖóµÖÖ¯Öî¿ÖÖ“Öê ¯ÖÏ´ÖÖÖ ÃÖŸÖŸÖ ¾ÖÖœüŸÖê †ÖÆêü.
2) ³ÖÖ¸üŸÖßµÖ úÖôûÖ¯Öî¿ÖÖ ×¾Ö¤êü¿ÖÖŸÖ •ÖÖŸÖ †ÖÆêü.
3) ³ÖÖ¸üŸÖßµÖ úÖôûÖ¯ÖîÃÖÖ“µÖÖ ÃÖÓ¤ü³ÖÖÔŸÖ ú›üú úÖµÖÔ¾ÖÖÆüß, ÃÖÓ¯Ö¢Öß •Ö´ÖÖ êú»Öß
•ÖÖŸÖ ­ÖÖÆüß.
4) ³ÖÖ¸üŸÖÖŸÖ †Ö٣֍ú ×¾ÖÂÖ´ÖŸÖê´Ö¬µÖê ¾ÖÖœü ÆüÖêŸÖ †ÖÆêü.

1) ³ÖÖ¸üŸÖßµÖ †£ÖÔ¾µÖ¾ÖãÖÖ - ›üÖò. ÃÖÖêôÓûêú
2) ³ÖÏ™üÖ“ÖÖ¸ü úÖôûÖ ¯Öî¿ÖÖ †Ö×Ö ³ÖÖ¸üŸÖ - ¯ÖÏÖ.¤ü¢ÖÖ¡ÖµÖ Ö¸ü™ü´ÖÖê»Ö ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö­Ö ¯Ö¡ÖߍúÖ 2011
3) ³ÖÖ¸üŸÖßµÖ †£ÖÔ¾µÖ¾ÖãÖÖ ¤ü¢Ö ÃÖãÓ¤ü¸ü´Ö
4) www.indianblackmoney.com

SHODH, SAMIKSHA AUR MULYANKAN

89

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful