You are on page 1of 41

TR NG I H C AN GIANG KHOA NNG NGHI P TI NGUYN THIN NHIN

L TRNG HI U

TC NG C A D CH CM GIA C M N TNH HNH CHN NUI GIA SC, GIA C M HUY N CHU THNH T NH AN GIANG

BO CO KHO LU N T T NGHI P K S NGNH PHT TRI N NNG THN

An Giang, Thng 6. 2007

TR NG I H C AN GIANG KHOA NNG NGHI P TI NGUYN THIN NHIN

L TRNG HI U

TC NG C A D CH CM GIA C M N TNH HNH CHN NUI GIA SC, GIA C M HUY N CHU THNH T NH AN GIANG

BO CO KHO LU N T T NGHI P K S NGNH PHT TRI N NNG THN

GIO VIN H NG D N Ths. Nguy n B Trung

An Giang, Thng 6. 2007

C mt

Em xin chn thnh c m n Th y Nguy n B Trung t n tnh h ng d n v truy n t kinh nghi m qu bu em hon thnh lu n vn. Em xin chn thnh c m n qu Th y, C trong Khoa Nng Nghi p Ti Nguyn Thin Nhin Tr ng i h c An Giang, cng cc Th y, C th nh gi ng gi ng d y v truy n t ki n th c cho em trong su t kho h c. Em xin c m n cn b phng th nghi m, cn b th vi n v t t c cc b n sinh vin l p Pht Tri n Nng Thn DH3 gip , t o i u ki n thu n l i v ng vin em trong su t kho h c cng nh trong su t th i gian lm lu n vn. Em xin g i l i c m n n qu th y c ph n bi n c nh ng nh n xt, ki n ng gp lu n vn c a em c hon ch nh.

Tm l c
ti ny nh m xc nh t ng n gia sc, gia c m tr c cm v sau cm gia c m, nh gi tc ng c a d ch cm n ho t ng chn nui a bn huy n Chu

Thnh, t nh An Giang v kh o st c c u n gia sc, gia c m sau d ch cm. K t qu ti cho th y: C c u n v t nui lm ngu n thu nh p chnh tr c v sau d ch cm v n khng thay i: heo, b v v t. y l c c u n c ti m nng pht tri n c a huy n Chu Thnh. T ng n gia c m gi m nhi u vo nm 2004 v c ph c h i trong nm 2005: nm 2003 (26.715 con), nm 2004 (16.572 con), nm 2005 (27.943 con). T ng n gia sc tng t nm 2003 n 2005: nm 2003 (1.527 con), nm 2004 (1.754 con), nm 2005 (2.003 con). Tr ng i chnh trong ho t ng chn nui l gi bn chi m 56,8 % h v b nh t t chi m 37,8 % h , nguyn nhn l do tc ng c a d ch cm gia c m. Y u t quy t nh thnh cng trong chn nui chnh l ngu n v n chi m 85,6 % h . D ch cm gia c m tc ng ch y u n: t ng n v t nui, k thu t nui gia c m, chi ph th c n, u t lao ng, ch trng pht tri n chn nui c a chnh quy n a phng.

ii

M cl c
N i dung C mt

Trang
..........................................................................................................i

Tm l c ..........................................................................................................ii M c l c ............................................................................................................iii Danh sch b ng..................................................................................................v Danh sch hnh ..................................................................................................v Chng 1. Gi i thi u...........................................................................................1 1.1. t v n 1.2. M c ch ...............................................................................................1 .................................................................................................1

Chng 2. L c kh o ti li u ...........................................................................2 2.1. Nh ng hi u bi t c b n v cm gia c m ....................................................2 2.2. Tnh hnh d ch cm gia c m trn th gi i ....................................................4 2.3. Tnh hnh d ch cm gia c m 2.4. Tnh hnh d ch cm gia c m 2.5. Cc ch trng chnh sch Vi t Nam .................................................5

An Giang ....................................................8 ............................................................... 10

Chng 3. V t li u v phng php nghin c u ..........................................12 3.1. V t li u ................................................................................................. 12 3.2. Phng php ........................................................................................ 12 ............................................................. 12

3.2.1. Phng php thu th p s li u 3.2.2. Phng php ti n hnh

................................................................... 12

3.2.3. Ch tiu theo di .................................................................................. 13 3.3. Phn tch th ng k .............................................................................. 13

Chng 4. K t qu v th o lu n ....................................................................14 4.1. c i m nng h .............................................................................. 14

4.1.1. Tu i v trnh h c v n c a ch h ...................................................... 14 4.1.2. Kinh nghi m chn nui 4.1.3. Di n tch t nng h ..................................................................... 15 ..................................................................... 15

4.1.4. Ngu n thng tin cho ho t ng chn nui ............................................. 17 4.1.5. Tnh hnh ti chnh nng h .................................................................. 17 4.2. ng ph c a chnh quy n a phng v ph n ng c a ng i chn nui

khi c thng tin d ch cm gia c m ................................................................. 18 4.2.1. ng ph c a chnh quy n a phng khi c thng tin d ch cm

iii

gia c m

.............................................................................................. 18

4.2.2. Ph n ng c a ng i chn nui khi c thng tin d ch cm gia c m ......... 18 4.3. Ho t ng chn nui c a h t khi c d ch cm x y ra ............................ 19 4.3.1. Qui m nui .................................................................................... 19

4.3.1.1. Bi n ng s l ng v t nui khi c thng tin d ch cm ...................... 19 4.3.1.2. Lo i v t nui lm ngu n thu nh p chnh ............................................ 21 4.3.2. K thu t nui .................................................................................... 22

4.3.2.1. Phng th c nui .............................................................................. 22 4.3.2.2. K thu t nui .................................................................................... 22 4.3.3. u t con gi ng .................................................................................. 23 4.3.4. Chi ph th c n .................................................................................... 24 4.3.5. u t lao ng t khi c thng tin d ch cm x y ra ............................. 24 4.3.6. Bi n ng n gia sc gia c m sau d ch cm ........................................ 25 4.3.7. Tr ng i chnh trong ho t ng chn nui t thng 12/2003 2005 ...... 26 4.3.8. Y u t quy t nh thnh cng trong chn nui ...................................... 26 4.3.9. K ho ch trong th i gian t i .................................................................. 27 Chng 5. K t lu n v khuy n ngh 5.1. K t lu n 5.2. Khuy n ngh Ti li u tham kh o ............................................................29

.......................................................................................... 29 .......................................................................................... 29 .................................................................................. 30

iv

Danh sch b ng
B ng 1: T l (%) h theo tu i v trnh h c v n c a ch h --------------------- 14 B ng 2: Kinh nghi m c a h chn nui t i huy n Chu Thnh t nh An Giang --------- 15 B ng 3: T l (%) h c t ng di n tch theo cc m hnh ------------------------------- 16

B ng 4: T l (%) h thu nh n cc thng tin cho ho t ng chn nui ------------------ 17 B ng 5: S l ng gia c m b tiu hu ------------------------------------------------------ 18

B ng 6: Bi n ng s l ng v t nui t nm 2003 n 2005 ----------------------------- 20 B ng 7: S l ng v t nui t 2003 n 2005 ------------------------------------------------ 20 B ng 8: M c thay i k thu t nui ------------------------------------------------------ 22 B ng 9: u t con gi ng ----------------------------------------------------------------- 23

B ng 10: M c u t chi ph th c n cho v t nui t khi c d ch cm -------------- 24 B ng 11: M c u t lao ng t khi c thng tin d ch cm -------------------------- 25 B ng 12: M c bi n ng n t khi c d ch cm --------------------------------------- 25 B ng 13: M t s tr ng i chnh trong chn nui -------------------------------------------- 26 B ng 14: Y u t quy t nh thnh cng trong chn nui ----------------------------------- 27 B ng 15: K ho ch trong th i gian t i -------------------------------------------------------- 28

Danh sch hnh


Hnh 1: H l y v t nui lm ngu n thu nh p chnh ----------------------------------------- 21

Chng 1 Gi i thi u
1.1. t v n Cm gia c m (cn g i l cm chim, cm g, cm tp A) l b nh cm gy b i m t tp virus cm s ng trn loi c lng v, nhng c th ly nhi m sang nhi u loi ng v t c v. B nh c xc nh l n u tin Montenergro vo u nh ng nm 1900 v hi n c bi t l c m t trn kh p th gi i. Ch ng cm gia c m H5N1 xu t hi n nm 1997 t i H ng Cng nhi u kh nng l ngu n gy d ch cm gia c m trn n gia c m c a nhi u n c chu t cu i nm 2003 n nay (C m T, 2007). n c ta d ch cm gia c m xu t hi n vo thng 12 nm 2003 v n thng 5 nm 2005, c n c x y ra ba t d ch cm v ti pht d ch u c gia c m b ch t gy thi t h i r t l n cho ngnh chn nui gia c m ni ring v cho n n kinh t c n c ni chung. N u d ch cm gia c m ch t Vi t Nam c coi l i m nng c a th gi i th An Giang An Giang hn hai tri u con nn d ch cm

ang l i m nng c a Vi t Nam. Ba t d ch cm v ti pht d ch u c g, v t b nh cc a phng. T ng n gia c m x y ra gy thi t h i khng t n n n kinh t ni chung v tnh hnh chn nui ni ring c a t nh (Cao Tm, Bo An Giang, 2005). L m t ph n t nh An Giang nn huy n Chu Thnh cng ch u nh h ng c a d ch

cm. N nh h ng n i s ng, s n xu t v tnh hnh chn nui gia sc, gia c m c a ng i dn trn a bn. Nh m kh o st c c u n gia sc, gia c m sau cm v ti m nng gi ng v t nui c tri n v ng pht tri n trong tng lai huy n Chu Thnh, chng ti ti n hnh ti Tc ng c a d ch cm gia c m n tnh hnh chn nui gia sc, gia c m 1.2. M c ch Xc nh t ng n gia sc, gia c m tr c v sau cm . nh gi tc ng c a d ch cm gia c m n tnh hnh chn nui gia sc, gia c m huy n Chu Thnh Kh o st c c u n gia sc, gia c m sau d ch cm. huy n Chu Thnh t nh An Giang.

Chng 2 L c kh o ti li u
2.1. Nh ng hi u bi t c b n v cm gia c m Cho n nay, cc chuyn gia th y trn th gi i u kh ng nh r ng: B nh cm gia c m (Avian influenza, th ng c g i l cm g) l m t trong nh ng b nh truy n nhi m c p tnh gia c m, ly lan r t nhanh, t l ch t cao (100% s g b b nh), ly nhi u n c trn th gi i trong th nhi m cho nhi u lo i gia c m v chim tr i, t ng gy thi t h i r t l n cho ngnh chn nui g ni ring v chn nui gia c m ni chung k XX. Cm l m t b nh truy n nhi m c p tnh ng h h p do virus cm gy ra. Virus cm c 3 type A, B, C. Virus d b tiu di t dai d ng nhi t th ng nhng c s c s ng kh nhi t th p. Cng chnh v l do ny nn b nh cm th ng r ln vo

ma ng Xun. Tn c a m i lo i virus cm c vi t t t b ng cc ch H v N. V i ng i nh ng virus t ng gy b nh l t H1 n H3 (t t c c 15 virus H); cn v i virus N th ch c N1 v N2 c th gy b nh cho ng i. D ch cm hi n t i l do virus H5N1 gy nn, lan truy n r t nhanh trong gia c m, gy ch t hng n. Lo i virus ny c g i l H5N1 v n mang 2 lo i protein b m t l Hmagglutinine H5 v Neuraminidase N1. H v N l 2 protein c trng trong cc virus cm, nhng H5N1, hai protein ny k t h p v i nhau khi n cho virus xm nh p d dng vo t bo v ti p t c nhn i, ly lan sang cc t bo khc. Trong dng cc virus cm, H5N1 l lo i c m c ho t ng ly nhi m l n nh t, do khi xm nh p vo t bo, n s nh n bi t c axit Sialic alpha 2 v 3, ho t ch t c m t trn b m t t t c cc t bo trong c th gia c m. y c th coi l tnh ch t c trng c a virus cm H5N1. Nh H5 v N1 ph i h p v i nhau, virus c th t do di chuy n trong t t c cc m c a gia c m, t ph hu h u h t cc c quan n i t ng c a gia c m nh: h h h p, tiu ho, gy t vong cho con v t (V Qu c Khnh, 2005). B nh cm g ly truy n r t nhanh t g b nh sang g kh e qua ng h h p v ng tiu ha theo hai cch: Ly nhi m tr c ti p, do g kh e ti p xc tr c ti p v i g b nh; ly gin ti p qua khng kh, d ng c chn nui, xe c v n chuy n, phn rc, th c n, n c u ng... c ch a m m b nh. Th i gian b nh c a g r t ng n, t vi gi n 3 ngy, tnh t khi nhi m virt n

khi xu t hi n tri u ch ng lm sng u tin. Trong c th gia c m, virt nhn ln r t

nhanh, gy tr ng thi nhi m trng huy t, vim ng h h p v xu t huy t trn lan n i t ng cng nh cc t ch c d i da v c. G b nhi m virt v pht b nh t t c cc l a tu i v i cc tri u ch ng i n hnh sau:

Nhi t c th tng t ng t, t 4400C n 4600C (g bnh th ng: nhi t c th t 4000C-4300C), i l i lo ng cho ng, xiu v o, run r y; kh th , khi th ph i h mi ng, ho kh c, ch y d ch m t, d ch mi v d t di lin t c; mo v tch (mo d i, y m) sng , m ng n c v xu t huy t; k t m c m t sng thng; a ch y r t n ng, phn xanh vng i khi c l n mu; trn m t da, c bi t c da chn c nhi u m t huy t, xu t huy t mu s m. M khm g b nh, th y: mi g b vim xu t huy t v t t l i; mo v tch sng thng, s m, trong c ch a d ch; vim ho i t v xu t huy t trn lan gan, lch, th n, ph i v c tim; t y t ng ph n c nh ng v ch vng v s m xen k ; vim xu t huy t ton b nim m c ng tiu ha, nim m c d dy c, nim m c d dy tuy n, ru t non, ru t gi, manh trng; xu t huy t d i da v t ch c c, c bi t l vng da chn. Cc bc s th y cng lu r ng xu t huy t tuy n nim m c d dy r t d nh m v i b nh Niucatxn g; gan xung huy t, ph n c cc i m ho i t r t d nh m v i gia c m. th c p tnh, t l ch t 100%. Tuy nhin, trong th c m t s loi chim hoang d. chnh l b nh t huy t trng

G, v t, g ty... b b nh th ng

t , ng i ta cng g p (nhng r t hi m) gia c m b nhi m ch ng virt cm c c l c th p, gy th b nh nh ho c mang virt ngu n tng tr v truy n b m m b nh trong t nhin. Cc nh khoa h c M cng phn l p c virt cm g (nhm A) t l n (nm1970), t nhi u lo i chim hoang d. Cm gia c m nhi m virt H5N1 c coi l nguy hi m nh t. N bi n i nhanh chng, r t kh ki m sot, khng ch lm ng i ch t, m cn c th gi t h i nhi u loi khc, trong c loi g m nh m v cc lo i ng v t nh l n, h , v mo... Loi vi rt ny c kh nng t n t i trong phn g v th t c a nh ng con g ch t, khng c n n mi tr ng mu v t bo s ng. Nh ng loi chim di c bi d i n c, ph n l n l loi v t hoang, l ngu n mang vi rt cm gia c m, nhng chng c th khng l i s ly nhi m. Cc lo i gia c m, bao g m g, g ty, v t, ng ng, th ng d b nhi m vi rt cm gia c m v pht tri n thnh d ch . S ti p xc tr c ti p ho c gin ti p gi a nh ng loi chim di c v i gia c m th ng gy ra d ch gia c m. Cc ch bn gia c m s ng cng gp ph n ng k lm cho d ch cm gia c m lan r ng.

2.2. Tnh hnh d ch cm gia c m trn th gi i Theo H Yn (2005), d ch cm gia c m trn th gi i b t u xu t hi n t th k XIX, l n u tin x y ra Italia, v virus b nh nguyn c xc nh n vo nm 1955. Ti p n, vo nm 1918 1919, th gi i ch ng ki n m t i d ch cm gia c m m n nay, n lm cho loi ng i kinh s v m c tr m tr ng v con s t vong ln n 40 tri u ng i Cc s li u c s c thuy t ph c c c sau ny cho th y i d ch cm nm 1918 l do virus cm type A (H1N1) gy ra v y l virus r t gi ng v i virus hi n chng ta v n g p l n v m t s n c. T tr i, c thm 3 i d ch n a c ghi nh n, l: Cm Chu (Asian Flu) do virus type A (H2N2) gy nn nm 1957; Cm Hong Kong (Hong Kong Flu) do virus cm type A (H3N2) gy ra nm 1968 v Cm Nga (Russian Flu) do virus cm type A (H1N1) gy ra nm 1977. Cng tng t nh v y, i d ch nm 1957 khng ph i l virus type H1N1 nh tr c y m l do virus H2N2 v i d ch cm nm 1968 l do virus H3N2 gy nn. T cu i nm 2003 n nay, c 11 n c v vng lnh th xu t hi n d ch cm gia c m H5N1 g m Hn Qu c, Nh t B n, Thi Lan, Campuchia, Lo, Indonesia, Trung Qu c, Malaysia, Hong Kong v Vi t Nam. Theo s li u th ng k c a T Ch c Y T Th Gi i (2005) cho th y, k t nm 2003 n u thng 10-2005 c 63 ca t vong do vi rt H5N1 khu v c ng Nam v hng tri u gia c m b bu c ph i tiu h y, gy thi t h i cho ngnh cng nghi p gia c m kho ng 10-15 t USD. Nhng trong kho ng th i gian g n cu i nm 2005, d ch cm gia c m khng ch cn l m i hi m h a c a ring Chu m lan sang Chu u (Nga, Rumani, Th Nh K), th m ch cn c m t m c nh c Nam M (Cmlmbia v i lo i virt H9 t nguy hi m hn so v i ch ng H5N1). Ngy 13 v 15-10-2005, Rumani, Th Nh K, Hy L p v c Cmlmbia thng bo pht hi n cc tr ng h p nhi m cm gia c m u tin v ph i ti n hnh thiu h y hng nghn con g v p d ng cc bi n php cch ly. T i Rumani, cc nh ch c trch c m cc ho t ng sn b n vng chu th sng anyp - ni xu t hi n d ch b nh. Kho ng 3.400 ng i dn sinh s ng t i khu v c ny c xt nghi m v tim v c xin phng cm. Nh ng l i c nh bo c a cc t ch c v chuyn gia y t qu c t v th m h a v nguy c cm gia c m bi n i thnh m t loi vi rt c kh nng ly tr c ti p t ng i sang ng i, v tm i m v n n m ch c tri u ng i s b thi t m ng. Tr c nguy c bng pht i d ch cm gia c m trn ton c u, ngy 3-11-2005, t i H i ngh cao c p v y t ton c u do Lin h p qu c t ch c t i New York ra chi n Chu . N u i u ny x y ra, th hng

l c 7 i m nh m chu n b v ch n ng s ly lan c a d ch cm, c th l: u t hn n a v c s h t ng th y h n ch s ly lan c a virus; thay i thi quen chn nui gia c m trong nh v s g n gi gi a ng i v i gia c m; xc nh tr ng tm ho t ng t i cc qu c gia khi d ch b nh x y ra; tng c ng s n xu t vaccine v thu c i u tr cm m b o p ng nhu c u phng ch ng b nh; thc y s minh b ch v h p tc trong lnh v c nghin c u khoa h c phng ch ng d ch cm; cng b nh ng pht hi n quan tr ng v cc lo i virus cm phng trnh; pht huy vai tr lnh o chnh tr m c cao nh t khi d ch b nh bng pht (V Qu c Khnh, 2005).

L Vn Nm (2007), tnh t nm 2003 n nay c 55 n c v vng lnh th ( hay cn g i l n n kinh t ) b d ch cm gia c m bng pht lm 250 tri u con gia c m b ch t ho c b thiu hu b t bu c, c 258 ng i b ch t. 2.3. Tnh hnh d ch cm gia c m Vi t Nam

H Yn (2005), d ch cm gia c m x y ra t i Vi t Nam t cu i thng 12/2003 n gi a nm 2005, c 3 t d ch. t d ch u tin (12/2003 - 27/04/2004) d ch xu t hi n l n u tin t i Vi t Nam l T nh H Ty, Long An v Ti n Giang. T ng s g v th y c m m c b nh, ch t v tiu h y hn 43,9 tri u con, chi m g n 17 % t ng n gia c m. Trong , g chi m 30,4 tri u con, th y c m 13,5 tri u con. Ngoi ra, c t nh t 14,8 tri u con chim ct v cc lo i chim khc b ch t ho c b tiu h y. t d ch th hai (04/2004 - 11/2004) trong giai o n ny, d ch pht ra r i rc v i quy m nh cc h gia nh chn nui gia c m. Th i gian cao i m nh t l thng 7, sau gi m d n. n thng 11, c n c ch cn m t i m pht d ch. T ng s gia c m b tiu h y trong giai o n ny l 84.078 con, trong c g n 56.000 g, 8.132 v t v 19.950 chim ct. t d ch th ba (12/2004 - 05/2005) Trong kho ng th i gian ny, d ch xu t hi n 670 x t i 182 huy n thu c 36 t nh, thnh ph (15 t nh pha B c, 21 t nh t t c cc t nh, thnh ph thu c vng ng B ng Sng pha Nam). S gia c m tiu h y l 470.500 con g, 825.700 v t, ngan v 551.030 chim ct. B nh xu t hi n C u Long, nh ng t nh b d ch n ng l Long An, Ti n Giang, B c Liu, ng Thp... Bo co c a Chnh ph t i H i ngh "T ng k t 2 nm (2004-2005) phng ch ng d ch cm gia c m" cho th y, d ch cm u nm 2004 lm gi m 0,5 % tng tr ng t ng thu nh p qu c dn c a qu c gia, tng ng trn 3.000 t ng. Nhi u h , trang tr i, doanh nghi p chn nui gia c m lm vo c nh m t tr ng. M t s vng tuy khng c d ch, nhng vi c duy tr n gia c m r t kh khn, c bi t i v i nh ng c s chn nui t p trung, quy m l n, do khng tiu th c gia c m, s n ph m gia c m. M c d t d ch cu i nm 2004-2005 thi t h i tr c ti p khng l n, song, thi t h i

gin ti p v n ng k do nh h ng n vi c tiu th , s n xu t v chn nui gia c m. c tnh, ngnh chn nui m t thm 500 t ng. Qua 3 t d ch, t ng s n gia c m b ch t, tiu hu l kho ng 46,6 tri u con. Theo C c Th y, d ch pht n ng th ng theo chu k t thng 12 nm tr c n thng 3 nm sau, cao i m vo cu i thng 1, u thng 2. T l m c b nh cao nh t gi m d n n g c t 100-500 con; t l ny nh ng tr i nui g c s l ng l n. Lo i hnh chn nui h n h p cc loi

gia c m, c bi t l g v i v t, m c d ch nhi u (H Yn, 2005). D ch cm gia c m di n ra Vi t Nam vo ma ng 2004 - 2005 khi n cho gi tr

s n l ng c a ngnh chn nui gia c m gi m kho ng 15%. T tr ng c a chn nui gia c m trong t ng thu nh p qu c dn trong nm 2003 l 0,55%. Do vi c gi m gi tr nh trn tng ng v i vi c gi m t ng thu nh p qu c dn c a Vi t Nam trong nm 2004 kho ng 0,08% (t c 0,15 nhn v i 0,55). Con s c tnh cng s ngang b ng nh v y n u chng ta xem xt vi c gi m l ng gia c m, thay v xem xt vi c gi m s n l ng. Nm 2003 c kho ng 255 tri u gia c m, nhng con s gi m xu ng cn 219 tri u con nm 2004, t c kho ng d i 14%. Gi bn trung bnh m t con gia c m t i chu ng kho ng 1USD. V y, thi t h i do gi m l ng gia c m t nm 2003 n 2004 l kho ng 36 tri u USD. Nh ng thi t h i ny c th khng ng k n u xt trn bnh di n c a ton b n n kinh t v m, nhng chng tn ph kh c li t ngnh s n xu t gia c m, cc ngnh s n xu t u vo c lin quan v cc knh phn ph i. T i cc qu c gia nh Vi t Nam ni m ph n ch y u c a vi c s n xu t gia c m c ti n hnh ngay t i cc gia nh, th nh h ng c a d ch b nh s tr c ti p tc ng ln cc h gia nh nng thn (H ng Phc, Bo kinh t , 2005).

Bo co c a B Nng nghi p v Pht tri n nng thn (2005) cho bi t, trong thng 102005 v u thng 11-2005, d ch x y ra t i 9 x, 8 huy n thu c 6 t nh thnh ph l: B c Liu, ng Thp, Qu ng Nam, B c Giang, Thanh Ho v H N i. S gia c m ch t v b tiu hu l 20.684 con. Nh v y, so v i nm 2004, nm 2005 d ch cm gia c m x y ra trn di n r ng hn (trn c 3 mi n B c, Trung, Nam). T i mi n B c d ch pht ra s m hn so v i nm 2004. Bo co c a B Nng nghi p v Pht tri n nng thn (2005), trong th i gian t 1/1/2005 n 9/01/2005, s cc x y ra d ch cm gia c m c chi u h ng tng t bi n, 47 x, ph ng, 26 huy n, qu n, th x c a 9 t nh: Lm ng, Bnh Ph c,

B n Tre, Ti n Giang, Long An, ng Thp, Thnh ph C n Th, B c Liu v C Mau. S gia c m m c b nh, ch t v tiu h y l: 24.339 g, 33.134 v t v 37.800 ct.

Cng v i s gia tng s nhi m virt cm H5N1.

d ch cm gia c m c 3 tr ng h p ng i b t vong do

Theo t ng k t c a B nng nghi p v Pht tri n Nng thn (2005), ch tnh ring ma "cm" nm 2004, t ng s gia c m m c b nh, ch t v tiu h y kho ng 38,3 tri u con trn 57 t nh, thnh trong c n c. c tnh thi t h i c a ngnh gia c m c n c hng ngn t ng. Ring Thnh ph H Ch Minh t ng n gia c m cc lo i tiu h y hn 5 tri u con v t n th t kho ng 120 t ng; cha k thi t h i c a cc ngnh c lin quan nh ch bi n, phn ph i th c ph m. Nm 2004, Thnh ph H Ch Minh cng chi hn 60,8 t ng h tr thi t h i cho ng i chn nui v ch ng d ch. D ch cm gia c m xu t hi n v bng pht nh h ng l n n n n kinh t c a Vi t Nam - m t n c nng nghi p m chn nui l ngu n thu nh p quan tr ng i v i cc h gia nh nng thn v l m t trong nh ng ngh c tc d ng xo i gi m ngho nhanh, c hi u qu . Theo bo co c a Chnh ph (2005), t d ch cm u nm 2004 lm gi m tng tr ng T ng thu nh p qu c dn c a qu c gia n 0,5 %, tng ng trn 3.000 t ng, trong thi t h i tr c ti p do gia c m b ch t v tiu hu l 1.300 t ng; t d ch cu i nm 2004 2005 thi t h i c tnh 500 t ng. Nhi u h gia nh, trang tr i, doanh nghi p chn nui gia c m lm vo c nh m t tr ng do ton b gia c m b tiu hu . Theo Ban ch o qu c gia phng ch ng d ch cm gia c m (2005), khi i d ch cm x y ra s tc ng m nh n n n kinh t cng nh cc ho t ng kinh t x h i v s c kho nhn dn. Theo d bo v i dn s c a n c ta l 82 tri u ng i, i d ch cm s gy b nh cho kho ng 16 tri u b nh nhn (20 %), s ng i t vong kho ng 819.000 1.638.000 ng i (1 2 %). T Long Thnh (2006), t u thng 10/2005 n 25/12/2005, d ch cm gia c m ti pht v xu t hi n 285 x, ph ng, th tr n c a 100 qu n, huy n, th x c a 24 t nh, thnh ph . T ng s gia c m m ch t, bu c tiu hu v tiu hu t nguy n l 3.735.620 con, trong 1.245.282 g, 2.005.557 v t, ngan v 484.781 chim ct, b cu, chim c nh. L Vn Nm (2007), sau hn 1 nm Vi t Nam khng c d ch th ngy 19/12/2006 d ch cm gia c m l i ti pht cc a phng thu c hai t nh B c liu v C Mau, a Vi t Nam ln nguy c m i c a i d ch l n th 4.

2.4. Tnh hnh d ch cm gia c m

An Giang

D ch cm gia c m c kh nng ti pht, lan r ng trong khu v c ng b ng Sng C u Long v c 04 tr ng h p t vong do b ly nhi m vi rt H5N1. Trn a bn An Giang, t 21-12-2004 n nay c 14 i m thu c 06 huy n (Tn Chu, Long Xuyn, Ch M i, Chu Ph, Chu c, Tho i Sn) pht hi n c gia c m dng tnh v i H5N1 (V Thanh Khi t, 2005). Ngy 07-11-2005, i d ch cm y Ban Nhn Dn T nh An Giang c Cng vn s

3179/UBND-KT v vi c tng c ng cc bi n php ngn ch n d ch cm gia c m v ng i. N i dung cng vn ch o r t kin quy t v c ng r n nh: C m nui gia c m trong n i t i Thnh ph Long Xuyn, th x Chu c, cc th tr n v cc khu ng dn c; c m t p trung chim c nh t i cc qun gi i kht; t m ng ng vi c t ch c h i chim c nh; c m chn th v t trn ng ru ng; c m bun bn gia c m s ng ho c gi t m gia c m t i cc ch , cc i m khng ng qui nh c a php lu t v th y; c m vi c ch bi n v bn cc lo i ti t canh gia sc, gia c m; t m d ng ngay vi c a tr ng vo p s n xu t con gi ng, 2005). Ngy 26/8/2005, Ban Ch o Tim phng cm gia c m An Giang kh n trng ti n hnh cng tc ti p nh n vaccin tim phng cm gia c m c a Trung ng chu n b cho tim th i m v t p hu n cho cc k thu t vin chn nui th y (g m 3 huy n Chu Ph, Long Xuyn, Ph Tn). Cng th i i m ny, S Y T v Trung Tm Y t D phng t nh cng chu n b k ho ch ph i h p v i ngnh Nng nghi p An Giang t ch c cng tc tim phng cm gia c m cho ton t nh. n thng 8/2005 Chi c c Th y pht hnh trn 20.000 ti li u b m, 6.000 p phch, 72.000 t ng k tim phng, 600 b ti li u t p hu n cho cc k thu t vin chn nui th y. 05 huy n th thnh tri n khai k ho ch tim phng: Ph Tn, Chu Ph, Long Xuyn, Chu Thnh v Tho i Sn. Bn c nh vi c chu n b cho cng tc tim phng cm gia c m, cc huy n th thnh ph ti p t c ki m tra ch t ch cc l p tr ng trn a bn khng cho p n gia c m con, khng nui m i v t, khng cho v t xu ng knh mng, khng cho v t ch y ng, h ng d n v sinh mi tr ng, v sinh chu ng tr i. Cc Tr m th y tri n khai th c hi n cng vn s : 1848 /UBND-KT ngy 13/07/2005 c a U Ban Nhn Dn t nh v cng tc phng ch ng d ch cm gia c m; chu n b t t l c l ng, phng ti n, d ng c trang b b o h cho t tim phng cm gia c m i tr ton t nh vo ngy 15/9/2005. p tr ng l n v nui m i i v i t t c cc lo i gia c m trn ph m vi ton t nh n 28-2-2006 (Chu M Giang,

Tuy tnh hnh d ch cm gia c m l ng d u nhng th i gian t ngy 26/01/2006 n 01/02/2006 Ngnh Nng nghi p & Pht Tri n Nng Thn, Ngnh Y t t nh An Giang v n ti p t c th c hi n cng tc v sinh tiu c, ki m d ch th y trong gi t m , tiu th gia sc gia c m v s n ph m gia c m; ti p t c th c hi n ch th 23/2005/CT c a U Ban Nhn Dn t nh An Giang v phng ch ng d ch cm gia c m. Nguy n Ng c Th (2005) ngy 26/8/2005, ban ch o tim phng cm gia c m An Giang kh n trng ti n hnh cng tc ti p nh n vaccin tim phng cm gia c m c a trung ng chu n b cho tim th i m v t p hu n cho cc k thu t vin chn nui th y (g m 3 huy n Chu Ph, Long Xuyn, Ph Tn). Cng th i i m ny, S Y T v Trung Tm Y T D Phng t nh cng chu n b k ho ch ph i h p v i ngnh Nng Nghi p An Giang t ch c cng tc tim phng cm gia c m cho ton t nh. Nguy n Ng c Th (2006) tnh hnh d ch b nh t i a bn t nh An Giang (09/11/06 15/11/06) n nh, khng pht hi n gia c m b nh, ch t. Cng tc v sinh tiu c c th c hi n trong tu n cho cc khu v c chn nui, gi t m , ni mua bn gia c m, cc phng ti n v n chuy n... g m 86.190 m2. th c hi n xng trng cho 1.689.250 tr ng v t; ti ki m cho 2.205 con gia c m thnh ph Long Xuyn. Th c hi n ki m sot gi t m ton t nh cho 14.658 tru b, heo. L c l ng th y ti n hnh tiu h y 400 v t con (huy n Chu Thnh, th x Chu c) 30 v t con c a l p tr ng (x Ph Vnh huy n Tn Chu ). T cu i thng 4 nm 2005 n nay trn a bn t nh An Giang khng ti pht d ch cm gia c m do cc c p chnh quy n, on th ng lng t p trung s c l c vo vi c phng ch ng d ch b nh thng qua m t s vi c lm c th nh th c hi n t t cng tc tim v c xin phng cm cho n gia c m, tng c ng cng tc tuyn truy n nng cao nh n th c c a ng i dn, th c hi n t t vi c p n m i thu c m v qu n l v t ch y ng v i trnh t ch t ch v c ki m sot(Thanh Tuy n, 2007). Kh khn l n nh t hi n nay An Giang l l ng gia c m pht sinh lin t c. Theo

th ng k t u nm n nay pht sinh 1 tri u con gia c m, ch y u l n v t ch y ng, nng t ng s gia c m hi n c t x p x 4 tri u con, tng 30% so v i cu i nm 2006; nhi u ni trong t nh cn v t chn th xu ng lng kinh, r ch; mua con gi ng tri n i; nui nh l kh t p trung gia c m tim phng; tuy hi n nay cha c la nhng v t v n ch y ng lin t c kh qu n l (Theo Thng T n X Vi t Nam, 2007).

2.5. Cc ch trng - chnh sch Ngy 28-10- 2005, B tr ng B Nng nghi p v Pht tri n Nng thn Cao c Pht k quy t nh yu c u t m d ng nh p kh u t t c cc lo i gia c m, chim c nh t n c ngoi vo Vi t Nam t ngy 1-11-2005 n 31-3-2006. y l m t bi n php nh m ngn ch n d ch cm gia c m (Thng T n X Vi t Nam, 2005). T ng c c H i quan ban hnh cng vn s 4843/TCHQ-GSQL yu c u C c H i quan cc t nh, thnh ph th c hi n ngay vi c t m d ng lm th t c nh p kh u t t c cc lo i gia c m, chim c nh t n c ngoi vo Vi t Nam t 2005 cho n h t ngy 31-32006 (SGGP, 2005). Theo B Ti chnh (2005), Nh n c cn b o m dng ti n ngn sch h tr 100 % ti n th c n nui d ng n gia c m g c gi ng, g c qu hi m do khng tiu th c s n ph m trong th i gian b n thng, d tnh t 1-12-2005 n 31-3-2006. C c tr ng C c Th y (B Nng Nghi p v Pht Tri n Nng Thn) (2005) cho bi t, C c Th y v a c vn b n yu c u cc a phng khng nui gia c m trong n i thnh, n i th v kin quy t ng ng p m i th y c m n 28/2/2007. y l m t trong nh ng bi n php lu di nh m h n ch s ly lan v bng pht d ch cm gia c m, do C c Th y xu t tri n khai trong th i gian t i. Tr c m t, C c Th y v n khuy n khch gi m n v gi m chn nui nh l trong cc h gia nh. Bn c nh , chuy n i ngnh ngh cho nh ng ng i chn nui gia c m v t ch c tim phng cho n g t m t ngy tu i ngay t khi m i p n . Theo Ban ch o qu c gia phng ch ng d ch cm gia c m (2005), m t s chnh sch c p d ng trong cng tc phng ch ng b nh cm gia c m l: h tr ng i chn nui 5.000 ng/ 1 con gia c m b tiu hu ; h tr ton b kinh ph cho tiu hu gia c m nh thu c st trng, nguyn nhin li u v cng tiu hu , l y t ngu n kinh ph d phng ngn sch a phng nm 2004. H tr 18.000 ng/ 1 con thu c m b tiu hu , gi t m b t bu c trong n dng tnh v i huy t thanh. ngn ch n d ch cm gia c m ly lan, C c Th y (2005) ngh cc S Nng nghi p v Pht Tri n Nng Thn v Chi c c Th y cc t nh, thnh ph tr c thu c Trung ng: Thi t l p cc tr m, ch t ki m d ch b tr l c l ng ho t ng 24/24 gi v c i u ki n v t t k thu t x l tiu hu gia c m v s n ph m gia c m v n chuy n tri php. Thnh l p cc i cng tc lu ng v a gim st pht hi n d ch b nh v a ki m d ch x l ng v t v s n ph m ng v t khng i u ki n v n chuy n. y l yu c u c c p trong cc Ch th c a Chnh ph , H ng

10

d n c a Ban ch o Qu c gia phng ch ng d ch cm gia c m, c a B Nng nghi p & Pht Tri n Nng Thn v B Ti chnh. b o v an ton s c kho c a c ng ng, nhanh chng t m c tiu d p t t d ch trong th i gian s m nh t, Th t ng Chnh ph (2005) ch th : y ban nhn dn cc a phng, b , ngnh ch c nng ti p t c t p trung ch o quy t li t v ng b cc bi n php phng ch ng d ch cm gia c m c Th t ng Chnh ph ch o t i cng vn s 65/TTG - NN ngy 17 thng 1 nm 2005 v Thng bo s 21/TB VPCP ngy 21 thng 1 nm 2005 c a Vn phng Chnh ph , khng c m t c nh gic, bung li ch o, ph i phn cng cn b lnh o v cn b chuyn mn th ng tr c ch o ki m tra, n c cng tc phng ch ng d ch trong d p T t Nguyn n. T m d ng p tr ng s n xu t con gi ng v nui m i thu c m (v t, ngan, ng ng) v chim ct. Theo Th t ng Nguy n T n Dng (2005), cc a phng c n ch ng gi m n gia c m, c bi t cc thnh ph , cc khu th , khng bn g con v khng cho p tr ng. ng th i, cc a phng ch ng th c hi n cc bi n php ph h p gi t m v tiu hu gia c m nhng ph i ki m d ch ch t ch i i v i vi c ch ng ki m sot, v n chuy n, bun bn gia c m, th c hi n t t cc bi n php phng ch ng d ch v i m c tiu cao nh t l b o v an ton tnh m ng c a ng i dn. i v i c s gi ng gia c m g c, C c Nng nghi p (2005) yu c u ph i l p ngay vnh ai an ton vng an ton v vng m. L p ch t theo di v nghim c m vi c a gia c m s ng v s n ph m gia c m t ni khc n vng ny. Khi c d ch ph i tiu hu ton b gia c m trong vng khi c d ch. Trong khu v c tr i chn nui gia c m gi ng g c, gi ng qu hi m ph i th c hi n cch ly nghim ng t, khng c nui ng v t khc C c cng quy nh, nh ng c s chn nui gia c m gi ng g c, qu hi m cha b d ch th ph i ti n hnh thay th s l ng gi ng sau lo i n gi ng c. Cc c s chn nui gi ng l p k ho ch s n xu t, k c nh p kh u gi ng m i sau khi d ch cm gia c m c d p t t, ng th i quy ho ch l i c s chn nui gi ng gia c m m b o an ton d ch b nh. .

11

Chng 3 V t li u v phng php nghin c u


3.1. V t li u Cc s li u th c p t i a bn nghin c u. Phi u i u tra. Phng ti n i l i v vn phng ph m. Cc ph n m m nh: Microsoft Word, Microsoft Excel, SPSS 3.2. Phng php 3.2.1. Phng php thu th p s li u Thu th p s li u th c p v t ng n gia sc, gia c m t nm 2003 n nm 2005 t i 3 x: X C n ng c s l ng nui cao nh t. X Vnh Bnh c s l ng nui trung bnh. X Tn Ph c s l ng nui th p nh t. M i x i u tra 30 h gia nh c chn nui gia sc, gia c m. Nh v y, t ng s m u c n i u tra l 90. 3.2.2. Phng php ti n hnh Thu th p s li u th c p. Ph ng v n ng i am hi u (cn b th y T h p cu h i. Ph ng v n th . Hon ch nh b ng h i thi t k s n. M ha v nh p s li u. Phn tch s li u thu th p. T ng h p vi t bo co. Th i gian th c hi n ti: t thng 1/2006 n thng 4/2006. a i m th c hi n ti: huy n Chu Thnh, t nh An Giang. a bn, nng dn am hi u).

12

3.2.3 Ch tiu theo di T ng n gia sc tr c v sau d ch cm gia c m. nh gi c c u n gia sc, gia c m sau cm. Gi ng v t nui c tri n v ng pht tri n sau d ch cm. Di n bi n gi c gia sc, gia c m t nm 2003 n 2005. 3.3. Phn tch th ng k M ho s li u, nh p s li u b ng Microsoft Excel. Phn tch s li u b ng SPSS (Statistical Package for Social Sciences).

13

Chng 4 K t qu v th o lu n
4.1. c i m nng h 4.1.1. Tu i v trnh h c v n c a ch h Theo k t qu i u tra cho th y tu i c a ch h th ng n m trong kho ng 35 55 tu i, m hnh nui V t, tu i c a ch h n m trong kho ng 35 55 l cao nh t chi m 78 %, m hnh nui B g th p nh t chi m 20 %, m hnh nui Heo l 65 %, m hnh nui Heo g l 76,9 %, m hnh nui B l 72,7 %. Nhn chung, ch h tu i t 35 55 chi m t l cao nh t. y l tu i c kinh

nghi m, c kh nng ti p thu, ng d ng nh ng ti n b k thu t m i trong chn nui v c kh nng ti p c n cc thng tin chn nui m i. K t qu II chi m t ch y u b ng 1 cho th y, khng c ch h no l m ch v t trnh cao ng 35 % n 75,6 %; trong khi ch h c trnh c p III ch t p trung nh ng h nui heo.

i h c. Ch h c trnh c p I chi m t 15,4 % n 60 %; Ch h c trnh c p

T k t qu trn cho th y, trnh vn ho c a ch h cn th p. i u ny gy kh khn cho ngu i chn nui trong vi c ti p c n v i trnh khoa h c k thu t hi n i v kh ng d ng nh ng ti n b k thu t m i vo trong chn nui. B ng 1: T l (%) h theo tu i v trnh h c v n c a ch h Heo Heog B Bg Tu i <35 35 55 >55 Trnh h c v n C pI C p II C p III 25,0 35,0 40,0 15,4 61,5 23,1 45,5 54,5 0,0 60,0 40,0 0,0 22,0 75,6 2,4 10,0 65,0 25,0 0,0 76,9 23,1 0,0 72,7 27,3 0,0 20,2 80,0 12,2 78,0 9,8

Vt

14

4.1.2.

Kinh nghi m chn nui

b ng 2 cho th y, t l h chn nui c t 3 4 nm kinh nghi m chi m t l cao nh t (50 %), k n l h c t 5 6 nm kinh nghi m chn nui chi m 21,1 %, h c t 7 8 nm kinh nghi m chn nui chi m 15,5 %. Cn i v i cc h c t 9 10 nm kinh nghi m chn nui tr ln chi m t l th p nh t (13,4 %). Nhn chung, cc h b t u ch tr ng pht tri n kinh t b ng ngh chn nui vo kho ng 7 8 nm tr l i y. B ng 2: Kinh nghi m c a h chn nui t i huy n Chu Thnh t nh An Giang Kinh nghi m (nm) T ns T l (%) 34 56 78 9 10 > 10 45 19 16 6 6 50,0 21,1 15,5 6,7 6,7

4.1.3. K t qu ha.

Di n tch t nng h b ng 3 cho th y, m hnh nui heo s h c di n tch t 0,5 1 ha

chi m t l cao nh t (50 %), chi m t l nh nh t l 5 % s h c di n tch t 1,5 2 m hnh nui heo g s h c di n tch t nh hn 0,5 ha chi m t l cao m nh t (38,5 %), chi m t l nh nh t l s h c di n tch t 1,5 2 ha (7,7 %).

hnh nui b chi m t l cao nh t l s h c di n tch t 0,5 1 ha (36,4 %), v chi m t l nh nh t l s h c di n tch t nh hn 0,5 ha v l n hn 2 ha (9,1 %). Cn m hnh chn nui v t, t l h c di n tch t nh hn 0,5 ha chi m t l cao ru ng, chi m t l th p nh t m hnh ny l s h nh t (75,6 %), l do h c t t ho c khng c t nn h ph i nui v t ch y ng nh m t n d ng ngu n th c n l cao nh t hay th p nh t. c di n tch t 1,5 2 ha (2,45). Ring m hnh b g khng c h no chi m t

15

16

4.1.4.

Ngu n thng tin cho ho t ng chn nui

C 100 % s h thu nh n thng tin trong ho t ng chn nui, i u ny cho th y ngu i dn ch nhi u n cc thng tin c lin quan n ho t ng chn nui. Nh ng ng i thu nh n thng tin th ng l ch h v vi c ti p nh n thng tin ch y u t nh ng nng dn khc, t b con thn nhn, bo, t p ch, tivi, d ch v th y a phng nh h c h i cc kinh nghi m v chn nui, cch phng v tr b nh cho gia sc, gia c m, b ng tin gi c th tr ng Khng c h no thu nh n thng tin t radio, h p tc x, chnh quy n a phng; 45,6 % h thu nh n thng tin t tivi; trong khi t l ph n trm s h thu nh n thng tin t d ch v th y chi m t l r t th p (6,7 %). B ng 4: T l (%) h thu nh n cc thng tin cho ho t ng chn nui Ngu n thng tin T nng dn khc T b con Tivi Bo/T p ch D ch v th y 4.1.5. Tnh hnh ti chnh nng h S h 73 64 41 15 6 T l (%) 81,1 71,1 45,6 16,7 6,7

C 39 h vay v n chn nui t ngn hng nng nghi p, ngn hng chnh sch, t nhn. K t qu i u tra cho th y, t l h vay t nhn chi m t l cao nh t (37,8 %). H vay t nhn l do khng c ti s n th ch p, nhng vay t nhn th li s cao hn th ng l 5%. a s nh ng h vay t nhn u n m nhu n khng cao. T l h vay v n t l h vay v n m hnh chn nui v t. H l nh ng ng i khng c v n, khng c t th ch p nn h ph i vay t nhn do l i ngn hng chnh sch chi m 4,4 %, trong khi ngn hng nng nghi p chi m t l 1,1 %.

C 47,8 % h cho bi t kh nng vay v n d dng do: c th ch p, vay t nhn ng li ng h n; 16,7 % h khng c ti s n th ch p cho bi t kh nng vay ti n kh; nh ng h cn l i khng vay v n l do m t s h c v n chn nui v m t s h khng i u ki n vay.

17

4.2.

ng ph c a chnh quy n a phng v ph n ng c a ng i chn nui

khi c thng tin d ch cm gia c m 4.2.1. K t qu ng ph c a chnh quy n khi c thng tin d ch cm gia c m b ng 5 cho th y, s l ng g b tiu hu r t t so v i s l ng g c thng

bo tiu hu , do g nui ch y u v i s l ng t v nh l nn c tnh thi t h i khng cao. S l ng v t b tiu hu cao hn g r t nhi u, chi m h u h t s l ng v t c thng bo thiu hu , do y l nh ng h nui v t v i s l ng l n v i a ph n l v t ch y ng m y l ngu n thu nh p chnh c a ng i chn nui do m t s h m t h t v n, m t s h ph i bn t tr n , m t s h vay v n v n cn n t nhn. B ng 5: S l ng gia c m b tiu hu Lo i gia c m G Vt S l ng (con) 368 26.510 S l ng hu (con) 71 21.291

Thi t h i do tiu hu th l n m s ti n n b 10.000 ng/con i v i g, v t trn m t thng tu i; 5.000 ng/con g, v t d i m t thng tu i. V th c n 90 % h khng tho ng v i chnh sch b i th ng thi t h i; cn l i h u cho r ng do d ch cm nn h ph i ch u. 100 % s h nui g, v t u ng tnh v i ch trng tim vaccine phng chng d ch cm gia c m. V y l ch trng c a nh n c, chnh quy n a phng, th y x n b t bu c tim. V v h th y tim vaccine c l i cho gia c m v an ton cho con ng i r t nhi u. 4.2.2. Ph n ng c a ng i chn nui khi c thng tin d ch cm gia c m

Khi c thng tin d ch cm, s h r t quan tm n thng tin d ch cm chi m 45,6 %, b i y l nh ng h chn nui v t v i s l ng l n. H l nh ng ng i th ng xuyn xem tin t c v d ch cm gia c m trn tivi nh t. S h cn l i u quan tm n d ch cm bao g m c nh ng h nui gia sc v gia c m. Khi nghe thng bo tiu hu gia c m c 47,8 % s h tiu hu gia c m; c 16,7 % s h c ng k tiu hu nhng cu i cng l i khng tiu hu : nguyn nhn l cc h ny c ng k tiu hu nhng cu i cng chnh quy n a phng c thng bo ngng tiu hu ; s h cn l i l nh ng h khng nui gia c m.

18

M c d c d ch cm x y ra, nhng h u nh cc h v n gi nguyn m hnh chn nui. V cc l do sau: m t s h th c truy n th ng chn nui v t lu nm, m t s h th khng i u ki n chuy n sang m hnh chn nui khc nh nui heo, b th c n v n u t ban u l n. T khi c thng tin d ch cm th c 57,8 % s h th ng s d ng th t heo trong cc b a n hng ngy do y l lo i th c ph m quen thu c m c d gi th t heo c cao hn tr c. Trong khi , c 42,2 % s h s d ng lo i th c ph m khc l c do gi th t heo tng cao. C 41,1 % s h s s d ng th t gia c m lm th c n, cn l i 58,9 % s h khng quan tm n tc h i c a d ch cm nh h ng n s c kho c a c ng ng v i hai l do sau: gia c m h nui c b nh hay khng h bi t v d nhin h v n s d ng th t gia c m ch bi n th c n bnh th ng v gia c m c a h c tim ng a vaccine phng cm. 4.3. Ho t ng chn nui c a h t khi c d ch cm x y ra 4.3.1. Qui m nui 4.3.1.1. K t qu Bi n ng s l ng v t nui khi c thng tin d ch cm b ng 6 cho th y, m c bi n ng s l ng g khng ng k , s h gi m

n g chi m 16,7 %, s h tng n g chi m 33,3 % do c vaccine phng cm nn h yn tm chn nui v 50 % s h nui bnh th ng do ng i chn nui g d ng qui m gia nh v i s l ng t. D ch cm gy thi t h i cho ng i chn nui v t r t nhi u, nhi u h khng nh ng m t v n m cn thi u n t nhn, kh ph c h i l i s l ng ban u, s h gi m chn nui v t chi m 29,2 % cao hn s h tng chn nui v t 7,2 %. Trong khi s h chn nui v t bnh th ng chi m n 48,8 % b i h l nh ng h s ng ch y u b ng ngh chn nui v t. Do nh h ng c a d ch cm gia c m, gi th t heo tng cao, ng i chn nui c l i nn s h tng n heo chi m n 57,6 %. Bn c nh , c 62,5 % s h nui b tng n do nui b t t n th c n, ch y u t n d ng th c n t nhin, ch ng ngu n th c n cho b nh tr ng c , t b nh h ng c a d ch b nh, l i nhu n cao. Cn nh ng h chn nui b bnh th ng chi m 37,5 %.

19

B ng 6: Bi n ng s l ng v t nui t nm 2003 2005 (h ) M c bi n ng s l ng v t nui V t nui T ns G Vt Heo B 6 9 19 10 Tng T l (%) 33,3 22,0 57,6 62,5 T ns 3 12 1 0 Gi m T l (%) 16,7 29,2 3,0 0,0 Bnh th ng T ns 9 20 13 6 T l (%) 50 48,8 39,4 37,5

V s l ng v t nui, ta th y s l ng gia c m bi n ng r nt nh t. Do u nm 2004 ch trng c a chnh quy n tiu hu gia c m nn s l ng gia c m , c bi t l s l ng v t gi m vo nm 2004. tuy nhin, qua tnh hnh d ch cm gia c m, h t v t c gi do b con u t gy l i n v t. Bn c nh , do tc ng c a d ch cm gia c m s l ng heo tng qua cc nm. Nm 2004 s l ng heo l 1134 con tng 67 con so v i nm 2003 (1067 con), s l ng heo nm 2005 l 1233 con tng 99 con so v i nm 2004. S l ng b tng t hn so v i heo, nm 2003 t 46 con n nm 2004 t 62 con v nm 2005 l 77 con. Qua nh n th y s l ng gia sc tng khng ng k , s l ng gia c m ngy cng tng nh m p ng nhu c u cho x h i. B ng 7: S l ng v t nui t 2003 2005 (con) V t nui 2003 G Vt Heo B 415 26.300 1.067 46 S l ng i u tra 2004 542 16.030 1.134 62 2005 553 27.390 1.233 77 S l ng th ng k 2003 133.449 210.948 17.725 2.118 2004 106.032 302.462 19.293 2.973 a phng 2005 89.571 233.695 16.488 3.695

20

4.3.1.2.

Lo i v t nui lm ngu n thu nh p chnh

Trong s 41 h nui v t, c 38 h cho r ng v t l lo i v t nui lm ngu n thu nh p chnh trong gia nh chi m 92,7 %. y l nh ng h chn s ng b ng ngh chn nui khng k t h p v i lao ng s n su t khc. V v y khi c d ch cm gia c m x y ra, h ph i ch u thi t h i v kinh t gia nh r t l n. S h chn nui heo lm ngu n thu nh p chnh trong gia nh l 25 h chi m 75,8 % trong t ng s 33 h chn nui heo. Trong , h chn nui t 2 6 con/ t (9 h ), h nui t 7 con/ t tr ln (24 h ), t cho th y do tnh hnh gi c trn th tr ng bi n ng nhi u, khng n nh, th i ti t b t th ng nh h ng n n heo nn nh ng h nui t pht ho c r i rc t 1 2 con c chi u h ng gi m i v nh ng h nui qui m t 7 con/ t tr ln ngy cng nhi u. y l nh ng h nui chuyn nghi p, u t vo s l ng l n tng l i nhu n cao. S h chn nui b lm ngu n thu nh p chnh trong gia nh l 9 h chi m 56,3 % trong t ng s 16 h chn nui b. y l nh ng h ch y u t n d ng lao ng nhn r i gia nh v v n u t ban u l n. Nh v y c c u v t nui lm ngu n thu nh p chnh c a cc h chn nui l v t, heo v b.

120 100 80 So nuo ho i

T l (%)

60 40 20 0 V t Heo Bo So la va nuo ho y t i la nguo thu m n nha chnh p

Hnh 1: H l y v t nui lm ngu n thu nh p chnh

21

4.3.2.

K thu t nui

4.3.2.1. Phng th c nui T k t qu i u tra cho th y, 100 % s h khng thay i v phng th c chn nui gia sc, gia c m. V t t c h chn nui g u th v n, nn h t ch tr ng n phng th c chn nui g v v v y h khng thay i phng th c chn nui. V t c nui v i phng th c ch y ng nh m t n d ng ngu n th c n trong cc ru ng la, gi m c chi ph u t th c n, y l i u thu n l i cho ng i chn nui v t. Do , c 100 % h khng thay i phng th c chn nui t khi c thng tin d ch cm gia c m. Heo v b nui nh t hon ton. Nh v y t khi c thng tin d ch cm, ng i chn nui gia sc, gia c m hon ton khng thay i phng th c chn nui. 4.3.2.2. K thu t nui K t qu b ng 8 cho th y, s h nui heo, b khng thay i k thu t nui. Ng i nh h ng b i d ch cm. V i truy n th ng chn

chn nui cho r ng gia sc khng b

nui v t ch y ng, cc h nui v t cng khng thay i k thu t nui. H v n tim thu c ng a d ch t , t huy t trng theo quy trnh phng ng a d ch b nh. B ng 8: M c thay i k thu t nui V t nui T ns G Vt Heo B 5 0 0 0 Thay i T l (%) 33,3 0,0 0,0 0,0 Khng thay i T ns 12 41 33 16 T l (%) 66,7 100,0 100,0 100,0

22

4.3.3.

u t con gi ng

M c d c d ch cm gia c m x y ra, nhng khng c h no gi m chi ph u t gi ng g, trong khi s h tng chi ph u t gi ng g l 4 h chi m 22,2 %. Tng t nh g, m c d c d ch cm gia c m x y ra nhng s h gi m chi ph u t gi ng v t (11 h chi m 26,8 %) v n th p hn s h tng chi ph u t gi ng v t (15 h chi m 36,6 %). Nh ng h gi m chi ph u t gi ng v t u l nh ng h c nui v t b tiu hu m t v n nn s l ng con gi ng gi m v cn m t l do n a l gi gi ng v t cao hn sau t d ch cm. Trong khi , s h tng u t chi ph gi ng heo v gi ng b l 19 h v 11 h chi m 57,6 % v 68,75 %. Cn s h gi m chi ph u t gi ng heo l 1 chi m 3%, khng c h no gi m chi ph u t gi ng b. Qua k t qu i u tra cho th y, t nm 2003 n 2005, chi ph u t gi ng gia sc tng. M c d c d ch cm gia c m x y ra nhng s h tng chi ph u t gi ng gia c m v n cao hn s h gi m chi ph u t gi ng gia c m. B ng 9: u t con gi ng M c u t con gi ng V t nui T ns G Vt Heo B 4 15 19 11 Tng T l (%) 22,2 36,6 57,6 68,75 T ns 0 11 1 0 Gi m T l (%) 0,0 26,8 3,0 0,0 Bnh th ng T ns 14 15 13 5 T l (%) 77,8 36,6 39,4 31,25

23

4.3.4. K t qu

Chi ph th c n b ng 10 cho th y, s h gi m u t chi ph th c n cho v t nhi u nh t

chi m 14,6 %, k l heo chi m 6,1 %, g chi m 5,6 % do g ch y u nui th v n t n d ng th c n c s n trong t nhin, d th a. S h tng u t chi ph th c n cho b chi m t l cao nh t 62,5 %, trong khi khng c h no gi m u t chi ph th c n cho b, k l v t chi m 61 %, heo chi m 48,5 %, g chi m 33,3 %. B ng 10: M c u t chi ph th c n cho v t nui t khi c d ch cm V t nui T ns G Vt Heo B 1 6 2 0 Gi m T l (%) 5,6 14,6 6,1 0,0 T ns 6 25 16 10 Tng T l (%) 33,3 61,0 48,5 62,5 Bnh th ng T ns 11 10 15 6 T l (%) 61,1 24,4 45,5 37,5

4.3.5.

u t lao ng t khi c thng tin d ch cm x y ra

Nh ng h chn nui heo, g do vi c s d ng lao ng trong vi c chm sc hng ngy khng ng k nn h u h t cc h khng thu m n nhn cng, ch s d ng cng gia nh trong cng vi c chn nui hng ngy. Tng t , i v i chn nui b, h u h t cc h t n d ng cng gia nh, ch c nh ng h nui v i s l ng nhi u th thu nhn cng c t c . i v i chn nui v t, ngoi vi c s d ng cng gia nh, h cn thu m n nhn cng chn v t, nh t l nh ng h nui v i s l ng l n v t bi t l nh ng h nui v t ch y ng. Qua b ng 11, ta th y khng c h no tng hay gi m u t lao ng chn nui g, heo. S h gi m u t lao ng chn nui v t chi m 7,3 %, s h tng u t lao ng chn nui v t chi m 31,7 %, s h u t lao ng bnh th ng chi m 61 %. Cn s h tng u t lao ng chn nui b chi m 37,5 % do tng s l ng b nn cng tng s ng i c t c hay thu m n ng i khc. S h u t lao ng chn nui b bnh th ng chi m 63,2 %.

24

B ng 11: M c u t lao ng t khi c thng tin d ch cm V t nui T ns G Vt Heo B 0 3 0 0 Gi m T l (%) 0,0 7,3 0,0 0,0 T ns 0 13 0 6 Tng T l (%) 0,0 31,7 0,0 37,5 Bnh th ng T ns 18 25 33 10 T l (%) 100,0 61,0 100,0 62,5

4.3.6. Bi n ng n gia sc gia c m sau d ch cm K t qu i u tra (b ng12) cho th y: s h gi m n g chi m 11,1 %; s h tng n g chi m 50 %; s h chn nui g bnh th ng l 38,9 %. S h gi m n v t chi m 22 %; s h tng n v t chi m 68,2 %; s h c t ng n v t bnh th ng l 9,8 %. V chn nui heo, s h tng s l ng heo chi m 57,5 %; s h gi m chn nui heo l chi m 6,1 %; s h c s n l ng chn nui heo bnh th ng l 36,4 %. Trong khi khng c h no gi m s l ng n b. S h tng chn nui b chi m 62,5 %; s h gi nguyn n l 37,5 %. B ng 12: M c bi n ng n t khi c d ch cm V t nui T ns G Vt Heo B 2 9 2 0 Gi m T l (%) 11,1 22,0 6,1 0,0 T ns 9 28 19 10 Tng T l (%) 50,0 68,2 57,5 62,5 Bnh th ng T ns 7 4 12 6 T l (%) 38,9 9,8 36,4 37,5

25

4.3.7.

Tr ng i chnh trong ho t ng chn nui t thng 12/2003 2005

T khi c d ch cm gia c m x y ra, 58,9 % h khng ng i pht tri n kinh t gia nh b ng ngh chn nui. Cc h ny g m nh ng h chn nui truy n th ng, h l y chn nui lm ngu n thu nh p chnh trong gia nh v cc h chn nui gia sc; c 41,1 % h ng i pht tri n kinh t b ng ngh chn nui do cc h ny s d ch b nh lm nh h ng n s c kho gia nh v m t s th khng c v n u t pht tri n kinh t b ng ngh chn nui. Theo b ng 13, tr ng i l n nh t trong chn nui l gi bn chi m 56,8 % h , do d ch cm gia c m lm gi v t nui khng n nh, gi bn th p ng i chn nui l v n. Ng i chn nui thu l i nhu n nhi u hay t ph thu c ch y u vo gi bn nn y l i u m ng i chn nui r t quan tm. Y u t th hai m ng i chn nui ng i pht tri n kinh t b ng ngh chn nui l y u t b nh t t chi m 37,8 %. B ng 13: M t s tr ng i chnh trong chn nui Tr ng i chnh B nh t t Gi bn Chnh sch nh n c T ns 14 21 2 T l (%) 37,8 56,8 5,4

4.3.8. K t qu

Y u t quy t nh thnh cng trong chn nui b ng 14 cho th y, ngu n v n c xem l y u t quy t nh thnh cng

trong chn nui chi m t l cao nh t l 85,6 % h , v c v n s m r ng quy m, tng s l ng con gi ng, thu l i nhu n nhi u; c 7,8 % h cho r ng k thu t l y u t quy t nh thnh cng trong chn nui, v chn nui m khng hi u g v k thu t chn nui th s r t kh khn cho ng i chn nui, khng em l i hi u qu cao, nng su t th p, d b nh; c 5,5 % h cho r ng ngu n gi ng l y u t quy t nh thnh cng trong chn nui, v mu n thnh cng trong chn nui i u tr c tin l ph i c gi ng t t; ch c 1,1 % h cho r ng th c n l y u t quy t nh thnh cng trong chn nui.

26

B ng 14: Y u t quy t nh thnh cng trong chn nui Y ut Th c n K thu t Ngu n gi ng Ngu n v n T ns 1 7 5 77 T l (%) 1,1 7,8 5,5 85,6

4.3.9. K t qu

K ho ch trong th i gian t i b ng 15 cho th y, c 76,7 % h cho r ng k ho ch trong th i gian t i c a

h l chn nui heo v h cho r ng heo d nui, d chm sc. Cc h ny g m 100 % h nui heo truy n th ng v 75,6 % cc h chn nui v t v 6,25 % cc h chn nui b c nh chuy n sang chn nui heo. C 16,7 % h cho r ng k ho ch trong th i gian t i c a h l chn nui b v h cho r ng b t b nh t t v t t n chi ph th c n. Nh ng h ny g m 93,75 % cc h chn nui b v 9,8 % cc h chn nui v t. C 6,6 % h cho r ng k ho ch trong th i gian t i c a h l chn nui v t, y l nh ng h c truy n th ng chn nui v t lu nm v m t s h khng bi t lm g ngoi ngh chn nui v t nn h v n ti p t c ngh chn nui v t c a mnh. K t qu nghin c u cho th y, k ho ch trong th i gian t i c a ng i chn nui ch y u l nui heo v b. C 66 h chi m 73,3 % cho r ng h s th c hi n k ho ch chn nui c a h b ng cch vay v n nh n c; c 15 h chi m 16,7 % cho r ng h s th c hi n k ho ch chn nui c a h b ng v n c a chnh h ; c 6 h chi m 6,7 % cho r ng h s th c hi n k ho ch chn nui c a h b ng v n t nhn v h khng c v n, m t v n t d ch cm gia c m v c ba h chi m 3,3 % cho r ng h s th c hi n k ho ch chn nui c a h b ng cch m n v n t ng i thn c a h . gia nh ng i nng dn pht tri n t t, c 87 h chi m 96,7 % ngh h tr vay v n chn nui, v a s h u thi u v n nh t l qua t d ch cm gia c m h b thi t h i r t nhi u, nhi u h ph i bn t tr n ; trong khi ch c ba h chi m 3,3 % ngh h tr gi u ra c a s n ph m.

27

B ng 15: K ho ch trong th i gian t i K ho ch Nui v t Nui b Nui heo T ns 6 15 69 T l (%) 6,6 16,7 76,7

28

Chng 5 K t lu n v khuy n ngh


5.1. K t lu n S l ng gia c m gi m vo nm 2004 v c ph c h i d n vo nm 2005. Tuy nhin ch c nh ng h chn nui v t l b nh h ng nhi u nh t. S l ng gia sc tng d n qua cc nm, v d ch cm gia c m ch ng nh h ng g n gia sc nn ng i dn u t chn nui heo v b do l i nhu n cao v d nui. D ch cm gia c m tc ng ch y u n t ng n v t nui, u t con gi ng, chi ph th c n, u t lao ng, gi c , ch trng pht tri n chn nui c a chnh quy n a phng. Ti m nng gi ng v t nui c tri n v ng pht tri n tr c v sau cm khng thay i. V t, heo, b l c c u n v t nui lun t n t i v pht tri n m c d ch trng c a nh n c ch khuy n khch nui heo v b. 5.2. Khuy n ngh Khng nn v khng th tiu hu ton b n gia c m. Tng c ng cng tc gio d c, nng cao trnh trong nng h h c trnh nh t nh ti p thu cc ti n b k thu t trong chn nui. Th y a phng ph i h tr nhi u hn, th ng xuyn tuyn truy n k thu t cho nh ng h chn nui h c th p d ng vo s n xu t nh m thay i phng th c v k thu t nui. C chnh sch b i th ng tho ng cho cc h chn nui gia c m gip h c v n ti s n xu t hay chuy n sang nui v t nui khc t r i ro hn. Tng c ng tuyn truy n v chn nui gia sc gia c m nhi u hn b ng i pht thanh hay radio, pht b m tuyn truy n k thu t chn nui cho nng dn gip h nng cao k thu t chn nui.

29

TI LI U THAM KH O
C m T. 2006. Thng tin v b nh cm g v vim ph i do virus [tr c tuy n]. Theo WHO. c t : http://www.cimsi.org.vn/influenza/cumga/cumga.asp ( c ngy 26.6.2007). Cao c Pht. 2005. K ho ch hnh ng kh n c p khi x y ra d ch cm gia c m (H5N1) v i d ch cm ng i [tr c tuy n]. M ng angiang. c t : http:// www.angiang.gov.vn ( c ngy 16.11.2005). Cao Tm. 2005. An Giang ch ng i ph v i d ch cm gia c m v i d ch cm ng i. Bo An Giang (2376): 2-10. Chu M Giang. 2005. Phng ch ng d ch cm gia c m An Giang: t th c tr ng n cc gi i php [tr c tuy n]. Bo qun i nhn dn. c t : http://vnexpress.net/Vietnam/Kinh-doanh/2005/11/3B9E3CC3/ ( c ngy 10.11.2005). H Yn. 2004. Chnh ph xu t ngn sch ch ng d ch cm gia c m [tr c tuy n]. M ng Vietnamnet. c t : http://www.vnn.vn/xahoi/doisong/2004/01/44840/ ( c ngy 21.10.2005). H Yn. 2005. D ch cm gia c m trn th gi i [tr c tuy n]. M ng Vietnamnet. c t : http://vietnamnet.vn/dichcumga/tulieu/2005/10/504133/ ( c ngy 24.12.2005). H Yn. 2005. D ch cm gia c m t i Vi t Nam [tr c tuy n]. M ng Vietnamnet. c t : http://vietnamnet.vn/dichcumga/tulieu/2005/10/504128 ( c ngy 16.2.2006). H ng Phc. 4.11.2005. GDP b e do v cm gia c m[tr c tuy n]. Bo kinh t . c t : http://vietnamnet.vn/kinhte/taichinh/2005/11/507955. ( c ngy 16.2.2006)

Nguy n Ng c Th . 2005. An Giang tri n khai cng tc tim phng Vaccin cm gia c m [tr c tuy n]. M ng Angiang. c t : http://sonongnghiep.angiang.gov.vn/trang%20nho/cumgiacam/bc%20cumgc2. htm ( c ngy 16.2.2006).

30

Nguy n Ng c Th . 2006. Tnh hnh phng ch ng d ch cm gia c m t i An Giang [tr c tuy n]. M ng Sonongnghiep. c t : http://sonongnghiep.angiang.gov.vn/trang%20nho/cumgiacam/baocaoCGC%2 0thang5-2006.htm ( c ngy 19.6.2006). L Vn Nm, 2007. i d ch cm gia c m v nguyn t c phng ch ng. TC Khoa h c k thu t th y t p XIV (2): 91. SGGP. 2005. C m nh p kh u gia c m, chim c nh vo Vi t Nam [tr c tuy n]. M ng Cumgiacam. c t : http://vietnamnet.vn/dichcumga/chongdich/2005/11/515268/ ( c ngy 19.2.2006). Si Gn Ti p Th . 2005. Nguy c bng n d ch cm gia c m: B g, nui th ? [tr c tuy n]. Bo Thanh Nin. c t : http://web.thanhnien.com.vn/Kinhte/2005/11/27/130395.tno ( c ngy 24.12.2005). Song Nhi. 2005. i ph v i d ch cm gia c m [tr c tuy n]. M ng Vnspost. c t : http://www.vnpost.mpt.gov.vn/bao_2005/so45/vhxh/t14b1.htm ( c ngy 10.2.2006). Sonongnghiep. 2005. Cng i n s 11/BNN/C ngy 01/01/2005 c a Ban Ch o Qu c Gia Phng Ch ng D ch Cm Gia C m v vi c tri n khai phng, ch ng d ch cm gia c m kh n c p [tr c tuy n]. Sonongnghiep. c t : http://sonongnghiep.angiang.gov.vn/trang%20nho/cumgiacam/congdien%200 1BNN.htm ( c ngy 19.2.2006) Thanh Nin. 2005. Ngnh chn nui gia c m tr c nguy c ki t qu [tr c tuy n]. Bo Thanh Nin. c t : http://www.angiang.gov.vn/xemtin2.asp?idmuc=20041620043049694&idtin= 13810272005310277&idtd=26341620043047569 ( c ngy 24.12.2005). Thanh Tuy n. 2007. An Giang: V i cc gi i php c th trong phng ch ng d ch cm gia c m ti pht (30/05/2007) [tr c tuy n]. Angiang. c t : http://www.angiang.gov.vn/xemtin2.asp?idmuc=17472820035437283&idtin= 1365302007319295&idtd=KINHTE ( c ngy 15.6.2006). Thng T n X Vi t Nam. 2005. Cm gia c m v th gi i tr c nguy c i d ch cm gia c m [tr c tuy n]. Theo WHO. c t : http://news.vnanet.vn/webnghenhin/ShowCat.asp?CAT_ID=45&NEWS_ID=2 067 ( c ngy 26.6.2007).

31

Thng T n X Vi t Nam. 2007. Kh n c p phng ch ng d ch cm gia c m (13/06/2007) [tr c tuy n]. Angiang. c t : http://www.angiang.gov.vn/xemtin2.asp?idmuc=17472820035437283&idtin= 3806132007326797&idtd=KINHTE ( c ngy 23.6.2007). Thng T n X Vi t Nam. 2005. T m ng ng nh p kh u gia c m v chim c nh [tr c tuy n]. M ng Tuoitre. c t : http://www.tuoitre.com.vn/Tianyon/Index.aspx?ArticleID=105550&ChannelI D=3 ( c ngy 7.1.2006). T Long Thnh. 2006. Thng tin c p nh t v b nh cm gia c m v vaccin phng ch ng. TC khoa h c k thu t th y t p XIII (1): 66 67. Vov. 2005. D ch cm gia c m bng pht s m v r ng: Ph i hnh ng kh n c p [tr c tuy n]. Vov. c t : http:// www.vov.org.vn/chuyenmuc/phong-chong-cumgia-cam/tintuc5.html ( c ngy 19.2.2006). V Thanh Khi t. 2005. Cng vn S S : 469-CV/TV ngy 18/01/2005 c a T nh y An Giang v vi c kh n trng th c hi n cng tc phng ch ng d ch cm gia c m [tr c tuy n]. Sonongnghiep. c t : http://sonongnghiep.angiang.gov.vn/trang%20nho/cumgiacam/congvan469TU. htm ( c ngy 19.6.2006). V Qu c Khnh. 2005. i d ch cm gia c m - SOS. H N i. NXB Thng T n.

32

B ng 3: T l (%) h c t ng di n tch theo cc m hnh Di n tch Heo n = 20 T ns < 0,5 0,5 1 1 1,5 1,5 2 >2 Trung bnh l ch chu n Kho n bi n ng 2 10 3 1 4 2,75 1,33 1,78 T l (%) 10 50 15 5 20 . . . T ns 5 3 2 1 2 2,83 1,5 2,26 Heo-g n = 13 T l (%) 38,5 23 15,4 7,7 15,4 . . . T ns 1 4 3 2 1 2,81 1,17 1,36 B n = 11 T l (%) 9.1 36,4 27.2 18,2 9,1 . . . T ns 1 1 1 1 1 3 1,58 2,5 B-g n=5 T l (%) 20 20 20 20 20 . . . T ns 31 4 3 1 2 1,51 1,1 1,16 Vt n = 41 T l (%) 75,6 9,8 7,3 2,4 4,9 . . .

16

17