You are on page 1of 26

NDEKLER ELEKTRK TESSLER YNETMEL I. YNETMELN KAPSAMI II. YNETMELN UYGULANMASI III. TARFLER IV. GENEL HKMLER V.

. YNETMLE LGL HKMLER V.A. ELEKTRK TESSATILARINA DAR HKMLER V.B. TESSLERN YAPILMASINDA GZNNDE BULUNDURULACAK KONULAR V. C. BALANTI ARTLARI VE TESSN GZDEN GERLMES VI. TEKNK KONULARLA LGL HKMLER VI.A. KORUMA TEDBRLER VI.A.l. KAZALARIN NLENMES VI. A.2. AIRI GERLMLERE KARI KORUMA VI. A.3. TOPRAKLAYICILAR VI. A.4. DENEYLER VE DENETMLER VI.B. ELEKTRK MAKNELER-TRANSFORMATRLER VE REAKTANS BOBNLER VI.C. ENERJ ODASI, KABLO BACASI (KABLO AFTI), TEK LETME ARALARI VI.D. LETKENLER VE YER ALTI KABLOLARI VII. ZEL LETME YERLER VE TESSLERE AT EK HKMLER VIII. TEK TESSLER LE ZAYIF AKIM TESSLERNE AT

HKMLER IX. YRRLE LKN HKMLER 4 5 ELEKTRK TESSLER YNETMEL I. YNETMELN KAPSAMI Madde 1- KAPSAM Bu Ynetmelik elektrik i tesislerinin kurulmasna ve iletilmesine dair hkmleri kapsar; elektrik enerjisinin retilmesine ve datlmasna dair yap iindeki tesisleri kapsamaz. Aadaki elektrik tesisleri elektrik i tesisi saylr. a) Srekli elektrik tesisleri: Yaplarn yada kmelerinin iinde, bitiiinde yada bu yaplara ek olarak bunlarn dnda srekli kullanlmak iin kurulan asansr tesisleri dndaki alak gerilimli her trl tesislerdir. Yaplarn i aydnlatma, kuvvet, alak gerilim kompanzasyon tesisleri, arma, alarm, arama, yldrmlk, ak, dorultma (redresr) hoparlr, anten, telefon ve televizyon tesisleriyle, bu yaplarn bahe aydnlatma tesisleri ve yukarda aklanan tesislerin darda kurulan blmleri srekli tesis saylr. b) Tesis yaptran kimsenin arazisi ile snrl enerji nakil hatt iermeyen, bamsz alak gerilimli elektrik tesisleri (bir ev, ba veya bahenin yalnzca kendi gereksinimlerini karlamak

iin tahsis edilecek motopomp tesisi ve benzeri tesisler) c) Geici elektrik tesisleri

Geici elektrik tesisleri yukarda (a) ve (b) madde blmlerinde aklanan tesislere balanm
olan yaplarn iinde yada dnda, srekli tesisin iletmeye almasna kadar kullanlmak iin geici olarak kurulan ve srekli olarak kullanlmayan alak gerilimli her trl tesislerdir. Lunapark, panayr gibi tesisler ve antiyeler geici tesis saylr. II. YNETMELN UYGULANMASI Madde 2- UYGULAMA a) Bu ynetmelik a.l - Yeni kurulacak tesislerde, a.2 - Kurulu tesislerin tamamen deitirilmesi durumunda,

a.3 - Kurulu tesislerde ak ve belli olarak lm yaralanma ve yangna neden olabilecek


durumlarda, a.4 - Kurulu tesislerde bozukluk yada deiikliin yakndaki dier tesislerde nemli karklk yada tehlikeler dourmas durumunda, a.5 - Kurulu bir tesisi esasna etki etmeyecek biimde yaplacak geniletmelerin, deiikliklerin ve onarmalarn yalnzca bu blmlerinde, uygulanr. 6 Elektrik Tesisleri Ynetmelii

Kurulu tesislerin kesilmi olan akmlarnn yeniden verilmesi annda yada iletme tarafndan

serbest olarak yaplacak muayene sonunda a.3 ve a.4de akland gibi bozuk ve tehlikeli grlen tesislerin bu Ynetmelik hkmlerine gre bir ay iinde dzeltilmesi aboneye

bildirilir. Tesis bu sre iinde dzeltilmemise, iletme abonenin akmn keser. Bu bozukluk ve tehlikeli durum tmnde varsa, a.2de yer alan hkme gre ilem yaplr. Akmn derhal kesilmesini gerektiren tehlikeli durumlarda bu sre verilmez. b) Bu Ynetmeliin herhangi bir maddesinin uygulanmas mahalli artlar nedeniyle zorluklar yada teknik gelimeyi nleyecek durumlar ortaya karrsa, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlna yaplacak gerekeli bavurma zerine Bakanlk yalnzca o bavurma iin sz konusu maddenin uygulanmamasna izin verebilir. III. TARFLER Madde 3- TARFLER a)Tesislere ve ebekelere dair tarifl er a.l - Elektrik Kuvvetli Akm Tesisleri: nsanlar, dier canllar, bitkiler ve eyalar iin baz durumlarda (yaklama, dokunma vb.) tehlikeli olabilecek ve elektrik enerjisinin retilmesini zelliinin deitirilmesini, biriktirilmesini, iletilmesini, datlmasn ve mekanik enerjiye, a, kimyasal enerjiye vb. enerjilere dntrlerek kullanlmasn salayan tesislerdir. a.2 - Elektrik Zayf akm Tesisleri: Normal durumlarda, insanlar ve eyalar iin tehlikeli olan akmlarn meydana gelemedii

tesislerdir, a.3 - ebeke:

Akm kaynandan tketim aralarnn balant ucuna kadar olan hava hatlar ve kablolarn
tmdr (ekil - 1). ekilden anlalaca gibi ebeke, datm ebekesi ve tketici tesisinden meydana gelmektedir. ekil 1 - Tketici Tesisi ve ebeke 7 Elektrik Tesisleri Ynetmelii a.4 - Datm ebekesi: Akm kaynandan tketici tesisine kadar olan hava hatlar ve kablolarn tmdr (ekil - 1). a.5 - Tketici Tesisi:

Yap balant kutusunda sonraki yada bunun gerekli olmad yerlerde tketim aralarnda
nceki son datm tablosunu k ularndan sonraki elektrik iletme aralarnn tmdr. (ekil - 1) a.6 - Yap Balant Hatt (Besleme Hatt, rtibat Hatt, Rakordman Hatt): Datm ebekesi ile yap giri hatt arasndaki balant hattdr. a.7 - Yap Giri Hatlar: Hava hatlarnda, yapya bal bir konsol yada dam direine konan hava hatt izolatrler ile yap balant kutusu arasna ekilen hatlardr. Yer alt kablo ebekelerinde, balant hattnn yapya girdii nokta ile balant kutusu

arasndaki balant kablosudur.

a.8 - Ana Kolon hatt: letmeye ait besleme noktasndan (ana buat) tketicinin ilk datm noktasna (ana

tablo, saya) kadar olan besleme hattdr. a.9 - Kolon Hatt Tketiciye ait ilk datm noktas ile teki datm noktalar arasndaki yada tablolar arasndaki hatlardr. a.10 - Linye Hatt Datm Kablosundan son aydnlatma aygt (armatr) yada prizin baland kutuya (buat) kadar olan hatlardr. a.ll- Sorti Hatt: Linye hatt ile aydnlatma aygt yada priz arasndaki balant hattdr. a.12 - Yap Balant kutusu (Ana Buat veya Kofre): Yaplarn elektrik tesisini ebekeye balayan, sigortalarn tesis edilmesini ve ayn zamanda genel elektrik ebekesinde tketim tesisine elektrik enerjisi verilmesini salayan bir dzendir. a.13 - Yap Elektrik Tesisleri: Ev, ticarethane, bro vb. yerlerde yaplan ve topraa kar gerilimi 250 Va kadar olan elektrik kuwetli akm tesisleridir. a.14 - ebeke (Sistem) Tipleri: TS 3994e gre elektrik sistemleri (ebekeleri) snfl andrlarak aada aklanan tipe ayrlmtr. - TN Sistemi:

TN Sistemi, ebeke topraklama noktasn topraa dorudan bal olduu ve tesisatta gvdelerin koruma iletkenleri ile ebeke topraklamasna balantl olduu sistemdir.

8
Elektrik Tesisleri Ynetmelii TN Sistemleri, koruma (PE) ve ntr (N) iletkenlerinin durumlarna gre ekilde uygulanabilir: - TN-C Sistemi: TN-C sisteminde koruma ve ntr iletkenleri birletirilerek ebekenin tamamnda ortak bir iletken (PEN) olarak ekilir (ekil 1-1) - TN-S Sistemi: TN-S sisteminde koruma ve ntr iletkenleri ebekenin tamam boyunca ayr ayr ekilir (ekil 1-2).

TN-C-S Sistemi:
TN-C-S sisteminde koruma ve ntr iletkenleri, ebekenin bir blmnde ayr ayr, bir blmnde de ortak bir iletken olarak ekilir (ekil 1-3). TT Sistemi: TT sistemi, ebeke topraklama noktasnn topraa dorudan bal olduu ve gvdelerin ebeke topraklama elektrotlarndan ayr topraklama elektrotlarna baland sistemdir (ekil 1-4). IT Sistemi: IT sistemi, ebeke topraklama noktasnn topraa bal olmad veya bir empedans (diren

veya endktans bobini) zerinden bal olduu ve gvdelerin ayr veya diren yada endktans bobinlerinin topraklama elektrotlarna bal olduu sistemdir. IT sistemleri ekilde uygulanabilir: - IT sisteminde gvde (koruma) ve empedans topraklama elektrotlar ayr ayr tesis edilmi olabilir (ekil 1-5). - IT sisteminde gvde ve empedans topraklama elektrotlar ortak olabilir (ekil 1-6). - IT sistemi, bir sfr bileen endktans bobini (ntr kompanzasyon bobini) zerinden baka sistemlerden (TN veya TT) beslenmi olabilir (ekil 1-7). Aklama: TN, TT ve LT eklindeki snfl andrmada kullanlan sembollerin anlamlan aada

akland gibidir: Birinci harf: ebeke (sistem) topraklama noktasnn ( fazl sistemlerde topraklama noktas, genellikle jeneratr veya g transformatrnn ntr noktasdr) topraa gre durumunu belirtir: T: Topraa dorudan (olabildiince dk empedansla) elektriksel balant. I: Hibir toprak balants yok (gerilimli blmler topraktan yaltlm) veya bir empedans zerinde toprakla balant. kinci harf: Elektrik tesisatnda gvdelerin topraa gre durumunu belirtir. T: ebeke topraklama noktas ile herhangi bir balantnn varl gzetilmeden topraa

dorudan (olabildiince dk empedansla) elektriksel balant. N: ebeke topraklamasna dorudan (olabildiince dk empedansla) elektriksel

balant. 9 Elektrik Tesisleri Ynetmelii ekil 1-1 Tmnde Koruma ve Ntr levlerinin Yklendii Tek letken ekilmi TN Sistemi (TN-C) ekil 1-2 Ntr ve Koruma letkenleri Ayr ekilmi TN Sistemi (TN-S) ekil 1-3 Bir Blmnde Koruma ve Ntr levlerinin Yklendii Tek letken ekilmi TN Sistemi (TN-C-S) 10 Elektrik Tesisleri Ynetmelii ekil 1-4 TT Sistemi ekil 1-5 Gvde ve Empedans Topraklama Elektrotlar Ayr TT Sistemi ekil 1-6 Ortak Topraklama Elektrotlu TT Sistemi 11 Elektrik Tesisleri Ynetmelii ekil 1-7 Bir D Sistemden (TN Veya TT Olabilir) Beslenmekte Olan Sistem b) letme aralarna dair tarifl er: b.l- Elektrik iletme aralar (Ksaca iletme aralar): Tm olarak yada ayr blmler halinde elektrik enerjisinin kullanlmasn salayan aralardr. b.2 - Elektrik tketim aralar (Ksaca tketim aralar yada tketiciler): Elektrik enerjisini, elektriksel olmayan baka bir enerjiye eviren yada haberlemede kullanlan elektrik iletme aralardr.

b.3 - Ar akm koruma aygtlar: Elektrik akmn, ngrlen bir snr deeri amas durumunda kendiliinden kesen aygt ve dzenlerdir. Bunlar, - Eriyen telli sigortalar ile, - Ar akm koruma anahtarlar (otomatik sigorta, motor koruma anahtarlar gibi) olmak zere iki blme ayrlr. b.4 - Nemli yer iletkenleri: Nemli, slak yerlerde ve ak havada kullanlmaya elverili iletkenlerdir. c) letkenlere ve iletken blmlerine dair tarifl er: c.1 - Faz iletkeni: Akm kaynaklarn tketicilere balayan fakat orta noktadan yada yldz noktasndan kmayan iletkenlerdir. c.2 - Orta iletken: - Bir doru akm sisteminin yada bir fazla alternatif akm sisteminin orta noktasndan, rnein iletkenli bir sistemin orta noktasndan kan iletkenlerle; 12 Elektrik Tesisleri Ynetmelii - ok fazl bir sistemin, rnein fazl bir sistemin yldz noktasndan kan iletkenlerdir. Son durumdaki orta iletkene yldz noktas iletkeni yada ntr iletkeni denir. 3.3 - Koruma iletkeni: letme aralarnn gvdesini,

- Koruma topraklama sisteminde topraklaycya, (NOT: Tamam metal borulardan meydana geldii bilinen su borusu ebekesi topraklayc olarak kabul edilemez) - Sfrlama sisteminde sfr iletkenine - Koruma hatt sisteminde birbirlerine ve topraklaycya - Hata gerilimi koruma balamas sisteminde topraklaycya balayan iletkenlerdir. - Sfrlama sisteminde sfr iletkeni de koruma iletkenidir. c.4 - Sfr letkeni: Dorudan doruya topraklanm bir iletken olup genellikle sfrlamada koruma iletkeni olarak kullanlabilen orta iletkendir. Sfr iletkeninin kesinlikle bir orta iletken olmas gerekmez: zel durumlarda topraklanm bir faz iletkeni de sfr iletkeni olarak kullanlabilir. c.5 - Aktif Blmler: letme aralarn normal iletme artlarnda gerilim altnda bulunan iletkenleri ve iletken blmleridir. Orta iletkenler de aktif blmlere girer, fakat sfr iletkenleri ve bunlara iletken olarak bal blmler aktif blm saylmaz. c.6 - Gvde: letme aralarn her an dokunulabilen, aktif blm olmayan fakat bir arza durumunda gerilim altna girebilen iletken blmleridir. d) elektriksel deerlere ve bunlarla ilgili teki terimlere dair tarifl er:

d.l -Anma deerleri: Anma gerilimi, anma akm, anma gc, anma frekans gibi iletme aralar ile tesislerin boyutlandrlmasnda temel alnan deerlerdir. d.2 - Gerilimler: Aada aklanan gerilim deerleri iin alternatif gerilimde etken deerler, doru gerilimde ise aritmetik ortalama deerler gz nne alnmaldr, i) ebeke anma gerilimi: ebekeyi adlandran ve belirli ebeke iletme karakteristikleri iin referans gsterilen gerilimdir. ii) ebeke en yksek gerilimi: Normal iletme artlan altnda ebekenin herhangi bir noktasnda ve herhangi bir anda var olan gerilimin en yksek deeridir. 13 Elektrik Tesisleri Ynetmelii Aklama: ebekedeki ama-kapama olaylar ve gerilimlerdeki ani deimelerden ileri gelen geici gerilimler bu tarifi n kapsamna girmez. iii) Yaltkanlk gerilimi: Bir iletme aracnn yaltkannn boyutlandrlmasnda temel alnan standart gerilimdir. iv) letme gerilimi: Bir iletme aracnn yada tesis blmnn iletkenleri arasnda iletme srasnda var olan gerilimdir.

v) Topraa kar gerilim: Orta noktas yada yldz noktas topraklanm olan ebekelerde bir faz iletkenini bu

noktaya kar gerilimidir. Bu gerilim faz gerilimine eittir. Bunun dndaki ebekelerde, bir faz iletkeninin topraa temas etmesi durumunda teki faz iletkenleri ile toprak arasnda meydana gelen gerilimdir. Arza yerinde ark yoksa, bir fazn topraa kar gerilimi faz aras gerilimine eittir. vi) El ulama uzakl: Normal olarak girilip klan yerlerde insan elinin, yardmc bir ara kullanmadan her ynde ulaabilecei uzaklklardr. Bu uzaklklar, baslan yzeyden balayarak yukarya doru 2.5 m aaya ve yanlara doru 1.25 m varsaylr. vii) letme Yaltkanl: letme srasnda gerilim altnda bulunan tesis blmlerini eleri arasnda ve bunlarla gerilim altnda bulunmayan iletken blmler arasnda yaltkanlk gerilimi iin ngrlen yaltkanlktr. viii) Akm devresi: Akm kayna ile tketim arac arasndaki kapal akm yoludur. e)Topraklamaya dair tarifl er: Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Ynetmeliine baknz. f) Kapal yer eitlerine dair tarifl er: Kapal yerler, ancak yersel durumlar ve iletme artlar doru olarak bilindiinde aada yazl yer eitlerinden birine sokulabilirler. rnei kapal bir yerin yalnz bir blmnde fazla

nem meydana gelmekle birlikte teki blmleri iyi bir havalandrma ile kuru tutulabildiinde bu yerin tmnn nemli yer saylmas gerekmez. f.1 - Elektrik iletme yerleri: Esas olarak elektrik tesislerinin iletilmesine ait yerler olup buralarn yalnz ilgili iletme personeli girebilir. rnein balama tesisi blmleri, kumanda yaplar ayrlm blmlerdeki datm tesisleri, ayrlm elektrik deney yerleri ve laboratuvarlar, makineleri yalnzca yetkili personeli tarafndan kullanlabilir) santral makine daireleri ve benzeri yerler bu gruba girer. f.2 - Kilitli elektrik iletme yerleri: Yalnz elektrik tesislerin iletilmesine yarayan ve kilit altnda tutulan yerlerdir. Kilit ancak grevliler tarafndan alabilir. Bu yerlere yalnz yetkililerin girmesine izin verilir. rnein kilitli balama ve datma tesisleri, sac mahfazal yada yap tipindeki tesisler iinde bulunan hcreler, transformatr hcreleri, direk tipi transformatr postalar ve asansrlerin makine daireleri bu gruba girer. 14 Elektrik Tesisleri Ynetmelii f.3 - Kuru yerler: Normal olarak youma suyunun meydana geldii ve havann su buhar ile doymad yerlerdir.

rnein konutlarn oturma odalar ve salonlar ile otel odalar ve brolar bu gruba girer. Bunlardan baa ticarethane blmeleri, sat blmleri, tavan aralar, merdiven blmeleri, stlan ve havalandrlabilen bodrumlar da bu gruba sokulabilir. Konutlardaki mutfaklar ile konut ve otellerdeki banyo dairelerinin kvet blmesinin dnda kalan ve zaman zaman nemlenen yerler tesis olarak kuru yer saylr. f.4 - Nemli ve slak yerler: letme aralar gvenliinin nem, younlama suyu, kimyasal yada benzer etkilerle azalabilecei yerlerdir. rnein byk mutfaklar, bulak ykama yerleri, frnlarn hamur hazrlama yerleri, souk hava depolar, su pompa daireleri, stlmayan yada havalandrlmayan bodrumlar, konut ve otellerdeki banyo dairelerinde kvet bulunan blmeler ve kazan daireleri gibi yerler bu gruba girer. Tabanlar, duvarlar hatta donanmlar temizlik amac ile hortumla ykanan nemli ve slak yerler iin rnekler: Bira ve arap mahzenleri, slak olan atlyeler, araba ykama yerleri, amarhaneler, ayrca banyolar, hamamlar ve du keleri, galvanik iletmeler vb. yerler. f.5 - Yangn tehlikesi olan yerler: Tehlikeli olabilecek orandaki kolay tutuabilen maddelerin, elektrik iletme aralarna

bunlarda meydana gelen yksek scaklk yada arklar nedeniyle tutuabilecek kadar yakn bulunma tehlikesi olan yerlerdir. rnein kat, tekstil ve kereste fabrikalarnn iletme ve kurutma daireleri, ambarlar yada bunlarn baz blmleri ve akta bulunan bu ekildeki yerler, kuru ot, saman, keten ve kenevir ambarlar bu gruba girer. Ayrca motorlar karbratrl olan aralarn garajlar ve bunlarn ek blmeleri ile kalorifer tesislerindeki ya yakma tesisleri de yangn tehlikesi olan yerlere girer. f.6 - Kolay tutuabilen kat maddelerin bulunduu yerler: Bir kibrit alevine 10 saniye sre ile tutulduktan sonra kendiliinden yanmas sren yada iin iin yanan kah maddelerdir. Kuru ot, saman, saman tozu, odun tala, magnezyum tala, eltik sap ve kabuklar, skk olmayan kat, pamuk yada selloz lifl eri bu gruba girer. f.7 - Patlama tehlikesi olan yerler: Mahalli durumlarda ve iletme artlarna gre hava ile patlayc karmlar meydana getiren gaz, buhar, buu yada tozlarn tehlike yaratacak oranda toplanabildikleri yerlerdir. Aseton, asetilen, etil alkol, amonyak, benzin, btan, dizel ya, stma yalan, metan, naftalin, slfrik asit, havagaz, hidrojen vb. gibi yanabilen gaz ve buharlar meydana getiren maddeler ile kkrt, fosfor, grafi t, magnezyum, inko,naftalin, polivinil klorid, kauuk, pamuk

tozu, sert ve ine yaprakl aalar, ttn, linyit, kok, odun kmr vb. gibi yanabilen sanayi tozlarn meydana getiren maddelerin ilenmesi, kurutulmas ve ambarlanmasna yarayan blmeler ile kapal yerler yada bunlarn bir blm ile depolar, aygtlar ve ak havadaki tesisler patlama tehlikesi olan yerler saylr. 15 Elektrik Tesisleri Ynetmelii f.8- naat antiyelerin elektrik tesisleri: naat antiyeleri ile elik-yap montaj ilerinde kullanlan elektrik tesisleridir. Geniletme, deitirme, onarm ve ykama amac ile yaplan inaat ilerinin yerleri de inaat antiyesi saylr. Yalnz, el lambalarnn, lehim havyalarnn, kaynak aygtlarn ve elektrikli matkaplar, talama ve parlatma makineleri ile elektrikli aygtlarn ayr ayr kullanld i yerleri inaat antiyesi saylmaz. f.9 - Tarm letme Yerleri: Tarm ileri ve benzeri amalarla kullanlan ve nem, toz, kimyasal olarak kuvvetle etki eden buhar, asit yada tuzlarn elektrik iletme aralarn yaltkanlar zerine etki etmesi yznden insanlar, hatta byk ba hayvanlar iin kaza tehlikesi olan yada kolay tutuabilen maddelerin bulunmas nedeniyle yangn tehlikesi olan yerlerdir. Bu iletmelerde bulunan konutlarn tesisleri bu tarifi n kapsamna girmez

Ksa devre olaynn getii akm devresi zerinde faydal bir diren bulunursa, bu olaya hat temas ad verilir (ekil - 3). g.5 - Toprak Temas: Bir faz iletkeni yada iletme gerei yaltlm bir orta iletken ile toprak yada topraklanm blmler arasnda iletken bir balantdr. g.6 - Hata Akm: Bir yaltkanlk hatas sonucunda geen akmdr. Hata akm ya bir ksa devre akmdr yada toprak temas akmdr. g.7 - Kaak Akm: Gerilim altnda bulunmayan iletken blmler, akm sisteminin orta noktasna, dorudan doruya topraklanm bir ebeke noktasna yada topraa iletken olarak bal ise, gerilim altnda olan tesis blmlerinde bu blmlere yaltkan madde zerinden iletme gerei geen akmdr. g.8 - Alak Gerilim: Etken deeri 1000 volt yada 1000 voltun altnda olan gerilimdir. g.9 - Yksek Gerilim: Etken deeri 1000 voltun stnde olan gerilimdir. Aklama: g.7 - ve g.8de aklanan gerilim deerleri faz arasdr. g.10 -Tehlikeli Gerilim: Etkin deeri 50 voltun stnde olan gerilimdir. g.ll -Ar Gerilim: Genellikle ksa sreli olarak iletkenler arasnda yada iletkenlerle toprak arasnda meydana

gelen, iletme geriliminin izin verilen en byk srekli deerini aan, fakat iletme frekansnda olmayan bir gerilimdir. g.12 - Hata Gerilimi: Aygtlarn gvdeleri arasnda yada bu gvdelerle referans topra arasnda hata durumunda meydana gelen gerilimdir (ekil - 4). g.13 - Topraklayc Gerilim: Bir topraklayc yada topraklama tesisi zerinden akm gemesi durumunda bunlarla referans topra arasnda meydana gelen gerilimdir (ekil - 5). g. 14 - Dokunma Gerilimi: Topraklama geriliminin, insan tarafndan kprlenebilen blmdr (ekil - 4). g.15 - Adm Gerilimi: Topraklama geriliminin, insann 1 mlik adm akl ile kprlenebilen blmdr (ekil - 5). 17 Elektrik Tesisleri Ynetmelii a. plak remin zerinde duran bir insana gelen (isabet ede) dokunma gerilimi b. Yaltlm zeminde duran ve su musluuna dokunan insana gelen dokunma gerilimi Ih: Hata gerimi Ud: Dokunma gerilimi Ih: Hata gerimi Ro: letme topraklamas Rt: Topraklama direnci t: Referans topra ekil 4 - Bir Alak Gerilim Tesisinde Bir Yaltm Hatas Sonucunda Meydana Gelen Hata Akm

ve Hata Gerilimi Ut: Topraklayc gerilimi Uad: Adm Gerilimi Et: Topraklayc E2: Referans topra ekil 5 - Bir Topraklayc le Referans Topra Arasndaki Gerilimin Deiimi 18 Elektrik Tesisleri Ynetmelii h- Gerilim altndaki blmlere dolayl (endirekt) olarak dokunmaya kar koruma dzenlerine dair tarifl er; nsanlar ve evcil hayvanlar 50 voltun zerindeki dokunma gerilimlerinin neden olaca tehlikelerden korumak iin kullanlacak dzenlerin tmdr. Bu dzenler aadaki gibi tarif edilirler: h.1- Koruyucu Yaltma: letme yaltkanlna ek olarak yaplan ve gerilim altnda olmayan iletken tesis blmlerinin: iletme yaltmnn grev yapmamas durumunda gerilim altnda kalmalarn nleyecek yada bunlar dtan rtecek biimde yaplan yaltmadr. h.2 - zerinde Durulan Yerin Yaltlmas: nsann, zerinde bulunduu yer aracl ile topraa ve el ulama uzakl iindeki toprakla temasta olan gerilim altnda olmayan iletken tesis blmlerine ve teki iletken blmlere kar yaltld bir koruyucu yaltma biimidir. h.3 - Kk Gerilim: Bir yaltm hatasnda yksek dokunma gerilimi ba gstermemesi iin, anma gerilimleri

42 volta kadar olan akm devrelerinin topraklanmadan alt bir korunma tedbiridir. h.4 - Koruma Topraklamas: Bir yaltm hatasnda (tam gvde temas) elektrik devresinin ar akm koruma aygtlar ile almasn salamak iin, gerilim altnda olmayan iletken tesis blmlerinin topraklayclara yada topraklanm blmlere dorudan doruya balanmasdr.

h.5 - Sfrlama:
Bir yaltm hatasnda (tam gvde temas) elektrik devresini ar akm koruma aygtlar ile almasna salamak iin, gerilim altnda olmayan iletken tesis blmlerini sfr iletkenine yada

buna iletken olarak balanm olan bir koruma iletkenin ayn biimde balanmasdr.
h.6 - Koruma Hat Sistemi: Yaltm hatalarnda yksek dokunma geriliminin meydana gelmesin nlemek iin gerilim altnda olmayan tm iletken tesis blmlerini birbirine ve dokunulabilen iletken yap blmlerine, boru ebekeleri ve benzeri tesis blmleri ile yldz noktalar topraklanmam ebekelerin topraklayclarna iletken olarak balanmasn salayan bir dzendir. h.7 - Hata Gerilimi Koruma Balamas: Gerilim altnda olmayan iletken tesis blmleri ile bir yardmc topraklayc arasnda yksek bir dokunma gerilimini meydana gelmesi durumunda bir hata gerilim koruma anahtarnn

h.8 - Hata akm Koruma Balamas: Gerilim altna olmayan iletken tesis blmleri zerinde yada topraktan anahtarn anma hata akmn aan bir hata akmnn gemesi durumunda, bir hata akm koruma anahtarnn elektrik devresini kendiliinden at bir balant biimidir. h.9 Koruyucu Ayrma: Bir yaltm hatasnda dokunma gerilimi meydana gelmemesi iin bir akm tketim

aygtnn bir ayrma transformatr aracl ile besleme ebekesinden iletken olarak ayrlmasn salayan bir koruma dzenidir. 19 Elektrik Tesisleri Ynetmelii Aklama: Bu ynetmeliin kapsamna giren tesislerle ilgili dier tarifl er iin bu tcsisknlo ilgili standartlardaki ve ilgili bakanlklarca onaylanm teknik artnamelerdeki tarifl er gz nnde bulundurulmaldr. IV. GENEL HKMLER Madde 4- GERLMLER Bu Ynetmeliin kapsamna giren tesislerde kullanlacak gerilimler aydnlatma, kuwet, sinyal, kumanda ve haberleme tesisleri iin alternatif ve doru akmda 1000 volt yada 1000 voltun altnda olan gerilimdir. Madde 5- KISALTMALAR Bu Ynetmelikte geen;

Bakanlk: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanln, Kurulu/ letme: Trkiye Elektrik Datm A.. Genel Mdrln, Bal Ortaklk, Messese Mdrlklerini ve Koordinatrlkler ile 3096 ve 4628 sayl Kanunlara gre kurulmu veya kurulacak olan datm irketleri veya perakende sat irketlerini, Elektrik Tesisats veya Tesisat: Elektrik i tesis yapm iini stlenen ve ilgili idarelere kar yrrlkteki kanunlara, ynetmeliklere, imar planna, ruhsat ve eki projelerine, Trk Standardlarna, teknik artnamelere, i gvenlii ile ilgili tze, ilgili dier tm mevzuat hkmlerine, fen sanat ve salk kurallarna uygun olarak tamamlanmasndan, tesisatn salamlndan, niteliklerinden, usulsz ve teknie aykr yaplmasndan doacak zararlardan sorumlu olan elektrik yksek mhendisi, elektrik veya elektrik-elektronik mhendisi yada elektrikle ilgili fen adamlarn, Proje Mellifi : lgili kanunlar ve ynetmeliklere gre elektrik i tesis projesini yrrlkte bulunan Elektrik Tesisleri Proje Hazrlama Ynetmeliine uygun olarak hazrlama yetkisine sahip gerek kiiyi, Denetim Kuruluu: Tesis sahibi tarafndan tercih edilen ve 4708 sayl Yap Denetimi Hakknda Kanun kapsamndaki yaplar denetlemekle grevli olan yap denetim kurulularn, bu kanunla belirlenen pilot iller dnda kalan yerlerde ise uzmanlk konularna gre yapnn elektrikle

ilgili fenni mesuliyetini zerine alan fenni mesul ve bu

Kanun kapsam dnda kalan dier yaplarda elektrik i tesislerini muayene etmekle grevli olan, elektrik i tesislerine enerji verecek Kurulular ifade eder.

HAZIRLAYANLAR;
ONUR BAL

HAKAN AVCI

M.UFUK AYDIN Y. EMRE STEK B. AL SAVG