P. 1
0 Gaia Fisikaren Sarrera Batx

0 Gaia Fisikaren Sarrera Batx

|Views: 136|Likes:
Published by eneko_lozano

More info:

Published by: eneko_lozano on May 30, 2012
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

07/19/2015

pdf

text

original

Alaitz B.H.I.

FISIKA Batxilergoa

1.- FISIKAREN SARRERA
1
1.1.- MAGNITUTE ESKALARRAK ETA BEKTORIALAK. BEKTOREAK. BEKTOREUNITARIOAK. BEKTOREEN OSAGAIAK. BEKTORE EKIPOLENTEAK. AURKAKO BEKTOREA. BEKTOREEN ERAGIKETAK...............................................................................................................................................................2 1.10.- ENERGIA MEKANIKOAREN KONTSERBAZIO PRINTZIPIOA................................................................16 1.2.- PUNTU MATERIALA BATEN DINAMIKA\.......................................................................................................... NEWTONEN LEGEAK................................................................................................................................................3 1.3.- PARTIKULA ETA SISTEMA PARTIKULA BATEN MOMENTU LINEALA. KONTSERBAZIOAREN TEOREMA......................................................................................................................................................................7 1.5.- PARTIKULAREN MOMENTU ANGELUARRA (ZINETIKOA). KONTSERBAZIO TEOREMA.............10 1.6.- ENERGIA. LANA....................................................................................................................................................11 1.7.- PARTIKULA BATEN ENERGIA ZINETIKOA. INDAR BIZIEN TEOREMA...............................................13 1.8.- INDAR KONTSERBAKORRAK. INDAR IRAUNGIKORRAK......................................................................14 1.9.- ENERGIA POTENTZIALA\....................................................................................................................................... GRABITATORIOA ETA ELASTIKOA....................................................................................................................14

A
ARIKETAK.......................................................................................................................................................................19

Fisikaren Sarrera

1 1

Alaitz B.H.I.

FISIKA Batxilergoa

1.1.- MAGNITUTE ESKALARRAK ETA BEKTORIALAK. BEKTOREAK. BEKTORE UNITARIOAK. BEKTOREEN OSAGAIAK. BEKTORE EKIPOLENTEAK. AURKAKO BEKTOREA. BEKTOREEN ERAGIKETAK. Magnitudea neur daitekeen edozer gauza da. Magnitude batzuen neurriak ematerakoan, zenbaki eta unitatearekin aski izaten da. Beste magnitude batzuk horretaz gain, aplikazio puntua, norabidea eta norantza ere behar dute. Aurrenekoak Magnitude eskalarrak dira eta bigarrenak bektorialak. BEKTOREAK. Magnitude bektorialak bektoreen bidez adieraz daitezke. Bektorea modulua, jatorria, norabidea eta norantza duen zuzen bat  da, v batez adierazten da. jatorria: bere aplikazio puntua edo bere hasiera da.  modulua: bektorearen luzera adierazten du. v edo v idazten da. norabidea: bektorea sartuta dagoen zuzenarena da. norantza: bektorearen geziak adierazten duena da. Bektore finko guztien artean, batzuek modulu, norabide eta norantza berbera dituzte. Bektore hauek ekipolenteak dira. Bektore askea izenaz, bektore baten bektore ekipolenteen multzoa adierazi ohi dugu. Edozein bektore adierazteko, oinarri bat erabili behar dugu: sistema kartesiarra: koordenatu ardatz batzutan, bektore baten osagaiak zerak dira: bektore horrek ardatzen gainean dituen proiekzioak. Y    v = vx + v y eta espazioan egiten badugu lan:     v = vx + v y + vz  vy
 v

 vx X Bektore hiru ardatzetan irudikatu behar badugu, hiru ardatz hauetan bektore unitario batzuk jarri behar ditugu, hau da, hauen modulua 1       izango da eta i , j , k deitu behar diegu: i = j = k = 1 Orduan edozein bektoreen osagaiak honela adieraz daitezke:     v = vxi + v y j + vz k Bektorearen moduluak, bektorearen luzera adierazten du eta honela kalkulatzen da:  2 2 2 v = vx + v y + vz Fisikaren Sarrera
2 2

FISIKA Batxilergoa • Bektoreen arteko batuketa:     a = axi + a y j + az k     b = b x i + b y j + bz k      a + b = ( a x + bx )i + ( a y + b y ) j + ( a z + bz ) k Bektoreen arteko kenketa:     a = axi + a y j + az k         b = b x i + b y j + bz k .Alaitz B. Erreferentzi sistema inertzialak geldirik daudenak edo abiadura konstantez mugitzen direnak dira.. bektore berria. j × k = i . aurrekoek osatzen duten planoarekiko perpendikularra da. Translazio dinamika. k × i = j .com/watch? v=xJBGfPfE4fQ&feature=player_embedded# 1.PUNTU LEGEAK.youtube.   a ⋅ b = a x ⋅ bx + a y ⋅ b y + a z ⋅ bz       i ⋅i = j ⋅ j = k ⋅k =1       i ⋅ j = i ⋅k = j ⋅k = 0 Biderkadura bektoriala: definizioz beste bektore bat lortzen da. Fisikaren Sarrera 3 3 . Hauek defini ditzakegu esanez: gorputz bati azelerazioa komunikatzeko edo deformazioa sortarazteko gai diren kausak guztiak direla. Baina partikulen higiduran badu eragina ere hauen berezitasun batek. Modulua bi bektoreen moduluaren eta osatzen duten angeluaren sinuaren     biderkadura da: a × b = a ⋅ b ⋅ sinϑ non ϑ bektoreen arteko • • • angelua da. bakarrik sistema inertzialentzat baliagarriak diren hiru printzipiotan oinarriturik dago.     a × b = ( a y b z − a z b y )i − ( a x bz − a z b x ) j + ( a x b y − a y b x ) k       i ×i = j × j = k ×k = 0                  i × j = k . bere norantza lehen bektoretik bigarrenera bira egiten duen torniloaren aurrerapenarena da. i × j = k http://www. Honek partikulek edo gorputzek higiduraz aldatzeko duen zailtasuna adierazten du.2. j × i = − k . masa inerte deitzen dena.I.Eta aurkako bektorea: − b = −bx i − b y j − bz k      a − b = ( a x − b x )i + ( a y − b y ) j + ( a z − b z ) k Biderkadura eskalarra: definizioz emaitza zenbaki eskalar bat da     a ⋅ b = a ⋅ b ⋅ cos ϑ non ϑ bektoreen arteko angelua da.H. MATERIALA BATEN DINAMIKA: NEWTONEN Higidura sortarazten duten kausak indarrak dira. k × j = −i .

ondorioz. geldirik egongo da edo abiadura konstantez mugituko da.8 N eta 1N=105 D MASA ETA PISUA. SI edo nazioarteko sisteman masa Kg.etan ematen da. Lurraren azalaren inguruan. Fisikaren Sarrera 4 4 . Gorputz baten pisua Lurrak gorputzarengan sortzen duen erakarpen indarra da.H. B gorputzak indar berdina baina norantzaz aurkakoa egingo dio A gorputzari  FBA .Alaitz B.8 m/s2   Ondorioz gorputzen pisua Lurrean honela adieraziko da: P = m ⋅ g g-ren balioa altuerarekin aldatzen da.   FAB = − FBA . baina masa konstante mantentzen da. pisua ere bai. erakarpen indar honek  eragiten duen azelerazioari grabitazio azelerazioa ( g ) deitzen zaio.   ∑F  a= ⇒ ∑F = m⋅a m  ∑ F = indarren batuketa bektoriala m= masa inertziala. berarengan kanpoko indarrek eraginik ez badute.en hirugarren legea edo Akzio-Erreakzio legea  A gorputzak indar bat egiten badio B gorputzari FAB . ( ) ( ) INDARRA ETA MASAREN UNITATEAK. SI sisteman indarra N.  2  F = m ⋅ a denez orduan 1N=1 Kg x 1m/s Sistema zegesimalean: masa= gramo eta indarra=dina (d) Sistema teknikoan: masa=kg eta indarra=kilopond (Kp) 1 Kp=9. gorputzak higidurari jartzen dion eragozpena adierazten du  a = azelerazioa c) Newton. gorputzari ematen zaion azelerazioa indar horren zuzenki proportzionala da. g-ren batezbesteko balioa: 9. FISIKA Batxilergoa Hiru printzipioak hauek dira: a) Newton. gorputzak ez du inolako azelerazik jasoko b) Newton. Indarren ekintzaren printzipioa Gorputz batengan indar bat azaltzen bada (edota ordezkaria zero ez duten indar batzuk).I. Hau da.en bigarren printzipioa.en lehenengo printzipioa edo inertzi printzipioa: Sistema inertzial batetan kokaturik dagoen edozein gorputz.etan (newton) ematen da. eta gorputzaren berezitasuna den masa inertzialaren alderantziz proportzionala. gorputzarengan kanpoko indarrek eraginik ez badute.

planoaren maldarekin aldatu egiten da: N P P N=P P N N= P cos α N=0 µ bi mota desberdin kontsideratu behar ditugu: µ e= estatikoa.H. azelerazioa sortzeko indarrak beharrezkoak dira. µ = marruskadura koefizientea. Abiadura gutxitzen bada. Gorputz bat. N. beste batean labainduz mugitzen denean. µ e µ d Estatikoa dinamikoa baino handiagoa da beti. azelerazioa izango du eta Newton. Gorputzak geldirik daudenean.en 2. Bi marruskadura mota daude: labaintzeko marruskadura eta biratzeko marruskadura. Fisikaren Sarrera 5 5 . Labaintzeko marruskadura ondoko legetan oinarriturik dago: • marruskadura indarra gainazal labainkorrarekiko paraleloa da eta beti higiduraren aurkakoa. bere abiadura gutxitzen doala ikusten dugu. • gorputz batek bestearengan eragiten duen indar normalarekiko proportzionala da. Indar hauek gorputzen arteko elkarrekintzengatik sortzen dira eta higiduraren aurkako norantza dute beti. erabat geratu arte. Gorputzak mugitzen direnean. hau gorputz batek beste baten gainean bira egite duenean sortzen da eta labainketazkoa baino txikiagoa da.I. • ukipen gainazalaren izaeraren menpekoa da eta ez azalaren menpekoa. Fr = µ ⋅ N (N) non eta : Fr=marruskadura indarra (N) N=indar normala. indar normala. µ d= dinamikoa. • ez da gorputzaren abiaduraren menpekoa. FISIKA Batxilergoa MARRUSKADURA INDARRAK.Alaitz B. ukipen gainazalaren elkarzuta. higiduran mantentzeko baino. Indar hauei marruskadura indarrak deitzen zaie. legea kontutan hartuz. Indar handiagoa egin behar da higiduran ipintzeko.

Alaitz B.Aukeratutako norantza positiboa irudikatu (gehienetan higidurarena). Hau gertatzen da gainazala azelerazio batez mugitzen denean. beraz. beraz. 3. 4. at. gero indarren deskonposaketa eginez. behar bada.Ariketa burutu..legea aplikatu: ∑F = m⋅a   Ekuazio hau osagaien arabera idatz dezakegu:      Ariketa gehienetan norabide ∑ Fx = m ⋅ a x .. Planteamendua beti lehendabizi bektorialki egin. HIGIDURA ZIRKULAR UNIFORMEAREN DINAMIKA Higidura honek ezaugarri hauek ditu: ..Emaitza guztiak. Ondorioz. moduluz lan egin. 5. dagozkien unitateekin idatzi eta..Newton. indarrak bi norabidetan deskonposatu beharko ditugu. NEWTON. komentatu.EN LEGEEN APLIKAZIOAK A) HIGIDURA ZUZENAREN DINAMIKA • Plano horizontal baten gaineko higidura • Plano inklinatu baten gaineko higidura • Loturiko gorputzen higidura • Indar normalak pisuarekin zer ikusirik ez duenean.abiaduraren norabidea etengabe ari da aldatzen. ∑ Fy = m ⋅ a y . Indar horren norabidea ibilbidearen perpendikularra da eta indar zentripetua deritzo: v2 Fz = m ⋅ a n = m ⋅ = m ⋅ω 2 ⋅ R R • Pendulu konikoa • Automobilak bihurgunetan B) Fisikaren Sarrera 6 6 . azelerazio normal edo zentripetua. ez du azelerazio tangentziala. an. FISIKA Batxilergoa DINAMIKAKO PROBLEMA BAT BURUTZEKO JARRAITU BEHAR DIREN URRATSAK 1. aukeratutako norabideetan. pisua ez denean • Gorputza marruskadura indarraren eraginez mugitzen denean. azelerazio hori sorraraziko duen indar erresultantea existituko da.I.H. ∑ Fz = m ⋅ a z ezberdineko indarrak edukiko ditugu eta eskalarki lan egiteko. .abiaduraren modulua konstantea da.en 2. Hau gertatzen da gorputza gainazalaren kontra mantentzen duen indarra.Gorputz bakoitzak jasaten dituen indar guztiak irudikatu 2.

ekuazioa honela gelditzen da:      dP = 0 ⇒ dP = 0 ⇒ P = ktea ⇒ Phas = Pbuk dt     m ⋅ vB = m ⋅ v A edo m ⋅ v B − m ⋅ v A = 0 Ondorioz: Partikula baten momentu lineala konstante mantentzen da. aldaratzen baditugu.PARTIKULA ETA SISTEMA PARTIKULA BATEN MOMENTU LINEALA.Alaitz B. kanpo indarraren ordezkaria zero bada. KONTSERBAZIOAREN TEOREMA.   Dinamikaren oinarrizko ekuazioa ∑ F = m ⋅ a da. Hau momentu linealak edo higidura kantitateak ematen digu. Orduan.en 2. orduan: ( p1 + p 2 + p3 ) A = ( p1 + p 2 + p3 ) B Fisikaren Sarrera 7 7 . era honetara idatz daiteke:      dv d (m ⋅ v ) dP ∑ F = m ⋅ a = m ⋅ dt = dt = dt .H. biak abiadura berdinarekin. baina masa konstantea dela kontsideratuz.  Aplikatutako indarra zero bada ∑ F = 0 . Momentu lineala magnitude bektoriala da eta abiaduraren norabidea eta norantza du:    non P =momentu lineala P = m⋅v m=masa  v =abiadura Unitateak: Kg m/s Kamioi bat eta automobil txiki bat. beregan eragiten duten kanpoko indarren erresultantea bezalakoa da.I. 1.   dP Aurreko ekuazioa kontutan izanik: ∑ F = dt Newton.3.. Hau da partikularen momentu lineala edo higidura kantitatearen kontserbazio printzipioa.  P partikularen momentu lineala edo higidura kantitatea da eta daraman abiadura eta beraren masaren arteko biderkadura bezala definitzen da. higiduraren informazioa izateko abiaduraz gain beste datu batzuk ere behar ditugu.legea honela birdefini daiteke: Gorputz baten momentu linealaren aldaketa denborarekiko.       Partikula sistema badugu. kamioiak higidura kantitate handiagoa duela esango dugu gehiago kostatzen delako martxan jartzea edo geratzea. FISIKA Batxilergoa • • • • Peralteak Higidura zirkularra plano horizontal eta bertikalean ( Gorputza sokarekin lotuta) Automobila sestra aldaketa batean Tutu bertikalak eta horizontalak.

periodoa. M = r... aldiz. magnitude berrien ezagutza dakar. H Zir. beraz ondokoak izan daitezke: H Zir.).takoa bada. magnitude berri bat asmatzen dugu: indar baten momentua . beharrezkoa izango da aplikazio-puntu egokia aukeratzea ( indarra ardatzaren gainean eginez gero atea ez da mugitzen ). Horregatik beti indar normal bat egonen da ( Erakarpen Indarra).. gutxienez abiaduraren norabidea aldatzen delako (aN= v2/r ). ardatzarekiko distantzi batetara ezarri beharko da.    M =r×F  M posible modulu den bezala.. Azkenik higidura ondo aztertzeko magnitude angeluarrak ezagutu behar dira (abiadura angeluarra. Definizioz.4. 1. ß = 0 orduan ez dago Fisikaren Sarrera . biraketa izango da. Beharrezkoak dira ateari indar bat egitea eta bestaldetik biraketa-puntua edo ardatza edukitzea. Eguzkiaren inguruan biraka ari diren planeten higiduraren azterketak. ardatzarekiko momenturik.4.I.. sin ß . • Biraketa kontzeptua: Puntu batek. Magnitude bektoriala da..Alaitz B. zer egin behar da ?. indar baten momentua biraketa ardatza eta indarra ezartzen den puntua lotzen dituen posizio bektorearen eta indarra bektorearen arteko biderketa bektoriala da. F. UA. Atea zabaltzeko edo ixteko. azelerazio angeluarra. orduan ez da inolako biraketarik gertatzen. orduan. biraketaren abiadura handiagoa da. Ez. H Zir Ez Uniformeki azeleratua.U.ERROTAZIOAREN DINAMIKA: indarraren momentua puntu batekiko. bere posizio bektorearen norabidea eta norantza aldatzen dituenean. Nahikoa ote da?.1. Bestaldetik Higidura Zirkular guztietan bezala azelerazio normala edo zentripetua beti dago. bien arteko angelua 0º bada.INDAR BATEN MOMENTUA PUNTU BATEKIKO. angelua 90º. Honegatik. M existitzen da F dagoenean. bat dauka. Honetaz gain.H. posizio-bektorea eta indarraren arteko angeluak ere badu garrantzia. 8 8  F  F Indar baten momentua badago. distantzi hau lotzen duen bektoreari posizio-bektorea deritzo. hemen ikusten  r distantzi bat dagoenean eta orientazio egokia dagoenean. FISIKA Batxilergoa 1. puntua sistema horrekiko biratzen ari dela esaten da. Biraketa kontzeptua Higidura Zirkularrarekin erlazionatzen da. erreferentzia-sistema batekiko.

H.I.Alaitz B. FISIKA Batxilergoa Bestaldetik. Norantza. sakakortxoaren arauak emanen digu eta atea ireki edo itxi egingo den esango digu. Fisikaren Sarrera 9 9 . indarrak eta posizio bektoreak osatzen duen planoaren elkartzuta da eta biraketa-ardatzan dago kokatua. norabidea.

norantza sakakortxoaren arauak emanen digu. ondorioak higikariaren masaren tamainarekin  (m). ondorioak ez ziren berdinak higikariaren masa handia edo txikia bazen edo higikariaren abiadura handia edo txikia bazen.org/Applets/Dynamics/AngMom/AngMomApplet. KONTSERBAZIO TEOREMA Translazioan ikusten genuen bezala.ht ml http://iris.surendranath. indarra biraketa ardatzean aplikatzen bada b) F=0 denean.es/fisica/probar.H. norabidea ( r ) eta(  v ) bektoreek osatzen duten planoaren elkarzuta. indarrik eragiten ez denean Fisikaren Sarrera 10 10 .mec.Alaitz B. partikulan eragiten ari den indarraren momentua da. http://www. hau da. biraketa-ardatzarekiko dagoen  distantziarekin ( r ) eta ibilbidearekiko beti elkarzuta den abiadurak (   v ) eta posizio-bektorearen ( r ) arteko angeluarekin aldatzen dira.  Magnitude bektoriala da: modulua: L=r m v sin α . FISIKA Batxilergoa 1. aplikazio-puntua biraketa-ardatza delarik.5.. Unitateak: m Kg m/s. erreferentzia-sistema horrekiko.   dp    = r×F = M Bestaldetik: r × dt   dL Beraz esan genezake: = M : Hau da: erreferentzia-sistema batekiko dt higitzen ari den partikula baten momentu angeluarraren denborarekiko deribatua. horregatik definitzen zen higidura kantitatea   edo momentu lineala : P = m ⋅ v Biraketa batean ere. Azter dezagun noiz izan daitekeen zero.  Eta M = 0 denean. Definizioa: aldiune bakoitzean partikularen posizioa finkatzen duen erradio-bektorea eta partikula beraren momentu linealaren arteko biderkadura bektoriala da. higikariaren abiadurarekin ( v ). Bektore biek norabide eta Adierazpen horretan : dt norantza bera dituztelako. Horregatik momentu angeluarra edo momentu zinetikoa definitu       beharrean gaude: L = r × ( m ⋅ v ) = r × p .cnice.I.php?applet_id=91 MOMENTU ANGELUARRAREN KONTSERBAZIO PRINTZIPIOA Momentu angeluarra matematikoki definitzen duen adierazpena      dL0 d (r × p)  dr    dp  = =  × p) +  r ×  denborarekiko deribatuz:  dt  dt dt dt   dr    × p = v × mv = 0 .PARTIKULAREN MOMENTU ANGELUARRA (ZINETIKOA). hau da. eragiten duten indarren momentua. Gogoratu:    M = r × F eta moduluz M= r Fsin α . eta M=0 da: a) r =0 denean.

erradio-bektoreak zehazten duen azaleraren eta azalera hori betetzeko behar duen denboraren arteko erlazioa da. indarraren osagaia ∆r distantzia F ⋅ cos α higiduraren norabidean bider gorputzaren desplazamendua da. beraz. 1. orduan:  1.legeak. planeta bakoitza bere zentrorantz erakartzen duen indar grabitatorioa. Momentua zero denez. norabide horizontalean mugitzen den gorputza dugu. Hau gertatzen da. planeten arteko erakarpen indarrekin. beraz. Indar hauei. Eguzkiak. LANA Irudian. Azter dezagun orain zer gertatzen den Lurrak Eguzkiarekiko biratzen duenean. (Kepler-en 1. Planeta bakoitzak Eguzkiaren inguruan deskribatzen duen orbita laua da.H. puntu materialaren ibilbidea beti laua izango da eta biraketaren norantza ere. Kanpotik F indar konstantea aplikatzen zaio α angelua osatuz higiduraren norabidearekin.. Ikusi dugun bezala biraketan dauden indarrak zentralak  dira. eragindako indarrak eta posizio bektoreak norabide berdina dutenean.en 2. indar zentralak deitzen zaie. beraz M = 0 . “ Indar zentral baten eraginpean higitzen den edozein gorputzen abiadura areolarra ktea da”. ktea izango da bere norabidea eta norantza. bektorea denez.I.6. Biraketa eliptikoa bada. moduloa ere ktea da. beraz. eguzkitik gertu dagoenean (perihelioa)  erradioa ( r ) . afeliotik (urrutiko puntua) pasatzen denean baino txiagoa du.  ∆r α  F Definizioz: F indarrak egiten duen lana (W).L = ktea bada. adibidez. Abiadura areolarra..ENERGIA. Eta horrela dio Kepler.L = ktea bada. Fisikaren Sarrera 11 11 . beraz abiadura (v) handiagoa izango da perihelioan afelioan baino biderkaketa ktea mantendu behar baita. indar zentralen adibide tipikoa da.Alaitz B.legea)  2. Suposa dezagun X ardatzean mugitzen ari dela. L = r ⋅ m ⋅ v ⋅ sin α ktea da. hau da. gorputza  desplazatzen denean. orduan puntu materialaren momentu    angeluarra edo zinetikoa ere ktea izango da: L = ktea edo ( L ) A = ( L ) B . c) FISIKA Batxilergoa sin α =0 denean.. ez da aldatuko.

desplazamendu txiki horietako bakoitzean. higiduraren aldekoa. e) Unitateak: SI. egoera horretara iristeko lan bat egin dela esaten da : W = ∆E . egindako lana maximoa da. Energia aldaketa eman denean. norantzaz aurkakoak direnean. ondorio hauek ateratzen dira: ekuazioa a) Lana magnitude eskalarra da.Alaitz B.. indarrak egiten duen lana negatiboa da.   d) F eta ∆r bektoreak. Ezin da sistemak egoera bakoitzean duen energiaren balio absolutua neurtu.. FISIKA Batxilergoa   W = F ⋅ ∆r = F ⋅ ∆r ⋅ cos α Aplikatutako biderkadura indarra eta eskalarra lortutako dela desplazamenduaren arteko ere esan daiteke.I.n Joule (J) ENERGIA.       F1 . F2 . egindako lana zero izango da.   c) F eta ∆r bektoreak norantza berdina dutenean. aurreko honela geratzen da: B  lim B   B    W AB =  Fi ⋅ ∆ri = ∫ F ⋅ dr ⇒ W AB = ∫ F ⋅ dr ∑ ∆r → 0 A A A Lanaren definiziotik. ∆r3 desplazamenduei dagozkienak badira. desplazamendu guztian egindako lana zera da: B           W AB = F1 ⋅ ∆r1 + F2 ⋅ ∆r2 + F3 ⋅ ∆r3 + . positiboa da. F3 . Lana positiboa denean. + Fn ⋅ ∆rn = ∑ Fi ⋅ ∆ri A Desplazamendu hauek infinitesimalak badira. Zenbaki bat eta unitate batez adierazten da.. ∆r2 .   b) F eta ∆r bektoreak elkarzutak direnean. indarra konstante mantentzen dela suposatuko dugu. Aplikatutako indarra konstantea ez bada (posizioarekin edo denborarekin aldatzen bada). bukaerako egoerak energia handiagoa lortzen du Fisikaren Sarrera 12 12 . lana kalkulatzeko ondorengoa egin dezakegu: Ibilbidea despalzamendu txiki askotan zatitu eta. indarrak ∆r1 . Neur dezakeguna zera da:sistemaren egoera aldaketetan gertatzen diren energia aldaketak..H. higiduraren aurkakoa. Energia gorputz batek edo sistema batek lana egiteko duen ahalmena da eta sistemaren egoera adierazten duen magnitudea da.

1. Honek esan nahi du. partikularen energia zinetikoaren aldaketaren berdina dira. konstantea denez. Energia zinetikoaren balioa beti positiboa da.H. Energia mekanikoa aztertuko dugu. konbentzionalki energia zero dela. Eman dezagun m masa duen partikula OX ardatzean mugitzen  dela eta berarengan OX ardatzean zuzendutako F indar aldakorrak eragiten duela. FISIKA Batxilergoa Maiz. integraletik kanpora atera dezakegu: 2 2 vB vA v2 W = m ⋅ ∫ v ⋅ dv = m ⋅ = m⋅ − m⋅ 2 A 2 2 A Definizioz. guk gai honetan. norantza eta norabidea X.tik B. Energia potentzial elektrikoa aurrerago aztertuko dugu.. bere energi zinetikoa ere zero izango da. INDAR BIZIEN TEOREMA. egoera batetan sistema batek duen energia. Fisikaren Sarrera 13 13 . Energia era askotan ager daiteke (beroa. energia zinetikoa (Ez) ondoko ekuazioari deituko diogu: 1 Ez = m ⋅ v 2 2 B A B B Eta goiko ekuazioa honela idatz dezakegu: W AB = E z ( B ) − E z ( A) Partikula batengan eragiten duen indarren ordezkariak egiten duten lana. aldaketa guztiak norabide batean gertatzen direnez (OX ardatza).7. Biak (lana eta higidura kantitatea) kontutan baditugu partikula A.. egoera horretara iristeko egin behar den lana dela kontsideratzen da.. argia. sistemaren jatorrizko egoeran.PARTIKULA BATEN ENERGIA ZINETIKOA. berriz aldaketak edozein zeinu eduki dezake. Horrekin batera.Alaitz B.ra desplazatzerakoan idatz daiteke:   B    dP  dv B W A = ∫ F ⋅ dx eta F = m ⋅ edo F= dt dt A Aukeratu dugun adibidean.I. Bi eratako energia mekanikoa dugu: energia zinetikoa eta energia potentziala (grabitatorioa eta elastikoa). bere aplikazio puntua desplazatzen ari denez.en ikurraz adierazten dira eta moduluekin bakarrik jarrai dezakegu:   α = 0 denean cos 0 = 1 ⇒ F ⋅ dx = F ⋅ dx ⋅ cos 0 = F ⋅ dx W AB = ∫ m ⋅ A B dv ⋅ dx dt eta dx =v dt m. lan bat egiten du.   Indar honek partikularen abiadura ( v ) eta higidura kantitatea ( m ⋅ v ) aldatuko du. WT = ∆E z Partikula baten abiadura zero bada.).

ENERGIA POTENTZIALA: GRABITATORIOA ETA ELASTIKOA. INDAR IRAUNGIKORRAK Partikula bati.tik B.puntutik B.Alaitz B. behera iristean duen abiadura. ez bidearen arabera. Eta kasu hauetan gorputzak energia xahutzen duela kontsideratzen da. puntu batean gelditu egingo da eta ondoren erori.. FISIKA Batxilergoa 1.ra joaterakoan egingo duen lana (-W) izango da.. orduan gutxitu. hasierakoaren berdina baina norantzaz aurkakoa izango da. A.puntura eramaterakoan. pilota bat gorantz botatzen denean Ez batez (abiadura batez).Indar zentralak: a) Grabitazio indarra b) indar elektroestatikoa . Airearen marruskadura zero dela suposatuz. Fisikaren Sarrera 14 14 . 1. WEK positiboa bada handitu egiten da eta negatiboa bada. Marruskadura indarra indar ezkontserbakorra da. W AB = −WBA edo W AB + WBA = 0 Adibidez.ra joateko W bada.8. gorputz baten energia zinetikoen eta potentzialen batura ez da konstantea izaten: WEK= ∆E z ≠ 0 . une bakoitzeko energia zinetikoa eta potentzialaren batura ez da konstantea.9. ondorioz: indar kontserbakorrak ibilbide itxi batean egiten duten lana zero da. beste bide batetik B. Eremu kontserbakorraren definiziotik propietate hau ondoriozta daiteke: • Indar kontserbakorrak egiten duen lana A. Ondorioz: Ez(bukaerakoa).INDAR KONTSERBAKORRAK. Egindako lana A eta B puntuen arabera aldatzen da. Ikusten den bezala.Ez(hasierakoa)=0 eta kanpoko indarrak (pisuak) egiten duen lana desplazamendu horretan zero da: Wkanpoko= ∆E z =0 Indar kontserbakorrak ondokoak dira: .Malguki elastikoak egiten duen indarra Indar ezkontserbakorretan berriz. Horregatik WEK negatiboa izaten da beti. eta gehienetan higidurari oztopo egiten dio. indar iraungikorrak ere deitzen zaie.tik A.I. aplikatutako indarrak egiten duen lana. Marruskadura indarrei. indar horri indar kontserbakorra deitzen zaio.H. jarraitzen duen bidearekiko independentea bada.

∆E p = WB Adibidez: gorputza gorantz eramateko. ENERGIA POTENTZIAL GRABITATORIOA Demagun. oraingoz. W(-) bada. orduan Ep(B) > Ep(A). orduan.H. gorputza gorantz botatzen dugunean gertatzen da.hau da energia potentziala gutxitu egin da. Lurraren gainazalean energia potentziala zero dela onartuko dugu. Fisikaren Sarrera 15 15 . FISIKA Batxilergoa F. OY ardatza. eremu grabitatorioaren barruan. indar kontserbakor batek.I. W (+) bada. B puntuaren behean dago).hau da energia potentziala gutxitu egin da. metatu egiten da eta gero itzul daiteke. gorputza goitik behera joaten denean gertatzen da. orduan. partikula bat A puntutik B puntura B   B eramateko.tik B.Alaitz B. indar grabitatorioa F=. edozein bidetik. lehen emandako B definizioa erabiliz: W A = −∆E p = E p ( A) − E p ( B) = m ⋅ g ⋅ (h A − hB ) Beraz energia potentzialaren definizioa hauxe da: E p = m ⋅ g ⋅ h Puntu bateko energia potentzial grabitatorioa kalkulatzeko . alderantzizko bidean.. m masa duen partikula ibilbide bertikalean. W(-) bada.ra: A hA Indar grabitatorioa kontserbakorra denez. nahikoa da energia potentzial grabitatorioa zero duen puntu bat aukeratzea. Ep(A) > Ep(B). A eta B puntuen artean mugitzen dela ( A. indar honek egiten duen lana ez da galtzen. Ep(A) > Ep(B). Metatuta geratzen den energia horri energia potentziala deritzo. indar kontserbakorra den pisuaren aurkakoa izango den indar bat ezarri behar da.mg B   hB W AB = ∫ F ⋅ dr = ∫ − m ⋅ g ⋅ dh = −m ⋅ g ⋅ ( hB − h A ) izango da eta lana A. ENERGIA POTENTZIAL ELASTIKOA. hau da energia potentziala handitu egin da. indar kontserbakorrak egiten duen A lana da. hau da energia potentziala handitu egin da. egiten duen lana: W A = ∫ F ⋅ dr bada A definizioz: energia potentzialaren aldaketa bi puntu horien artean (EpB-EpA). orduan Ep(B) > Ep(A). Gorputz batek bere posizioagatik lan bat egin dezakeenean energia potentziala duela esaten da. B   ∆E p = E pB − E pA = WBA = −W AB − ∫ F ⋅ dr A B Edota: W A = − ∆E p W (+) bada. gorantz positibotzat hartzen badugu.

elastikoa dela esaten da.era.tik x=0.tik x. indar berreskuratzaile honek egindako lana hau izango da: x 1 W0x = ∫ − k ⋅ x ⋅ dx = − ⋅ k ⋅ ( x 2 − 0 2 ) = E p ( A) − E ( B ) = − ∆E p 2 0 Indar berreskuratzaileak egiten duen lana negatiboa da. malgukia libre uzten bada (x. sistemak duen energia potentzial elastikoa: 1 E p (elastikoa ) = ⋅ k ⋅ x 2 2 Indar berreskuratzailea indar kontserbakorra da. gorputzaren energia zinetikoaren berdina dela: W AB = ∆E z = E z ( B) − E z ( A) Fisikaren Sarrera 16 16 .tik x. aplikatutako Fa indarrak egiten duen lana: x x   1 W = ∫ k ⋅ x ⋅ i ⋅ dx ⋅ i = k ⋅ ∫ x ⋅ dx = ⋅ k ⋅ ( x 2 − 0 2 ) 2 0 0  Fa indarrak Ikusten den bezala lan hau positiboa da. gorputz batengan eragiten duten indarrek egiten duten lana. gorputza x0=0. Definizioz.ENERGIA MEKANIKOAREN KONTSERBAZIO PRINTZIPIOA.I. luzatu edo uzkurtuz.Alaitz B. k= malgukiaren konstante berreskuratzailea  F indar berreskuratzailea. bere oreka posizioa berriro lortzeko.  Malgukia luzatzeko egin behar dugun indarra.. Kalkuluak errazteko. indar berreskuratzailearen berdina baina norantzaz aurkakoa da.H.ra ). FISIKA Batxilergoa Malguki bat. Bestaldetik.  Orduan x0=0. Beti desplazamenduaren (x) aurkakoa da. Ikusi dugu.era. luzamenduarekiko proportzionala den berreskuratze indar bat egiten duenean. ardatzen jatorria oreka puntuan hartuko dugu. desplazamenduaren norantza eta norabide berdina duelako. desplazatzeko. desplazatzeko . eta bertan egiten den lana berdina da baina aurkako zeinukoa eta beraz ibilbide itxian: W AB + WBA = 0 B Eta egiaztatzen da: W A = −∆E p (elastikoa) edo W AB = −WBA   Fa = k ⋅ x ⋅ i eta desplazamendua   dr = dx ⋅ i 1.10. indar berreskuratzailearen eraginez mugitzen hasiko da oreka posizio aldera.   Malgukiak egiten duen indarra: F = −k ⋅ x ⋅ i . Fa .

H.colorado.I.colorado.php? sim=Masses_and_Springs Fisikaren Sarrera 17 17 . FISIKA Batxilergoa Bestalde.php?sim=Pendulum_Lab http://phet.colorado.edu/simulations/sims. gorputz batengan indar kontserbakorrak eta ezkontserbakorrak izango dute eragina.Alaitz B.edu/simulations/sims. zeinuz aldatuta: W AB (kontserbakorrek ) = − ∆E p = E p ( A) − E p ( B ) Normalean.php? sim=Energy_Skate_Park http://phet.edu/simulations/sims. Lan guztia izango da: WT = WK + WEK WK= indar kontserbakorren lana WT= Indar guztien ordezkariaren lana WEK= indar ezkontserbakorren lana Eta ordezkatuz: ∆E z = − ∆E p + WEK Bi kasu gerta daitezke: • indar kontserbakorrek eta ez-kontzerbakorrek eragiten badute: WEK = ∆E z + ∆E p = ( E zB − E zA ) + ( E pB − E pA ) = ( E zB + E pB ) − ( E zA + E pA ) = E M ( B) − E M ( A) = ∆E M Non eta EM =Ez + Ep • Bakarrik indar kontserbakorrek eragiten badute: WEK = 0 ⇒ ∆E M = 0 ⇒ E M ( A) = E M ( B ) Hau da energia mekanikoaren kontserbazioaren printzipioa. indar kontserbakorrek egiten duten lana gorputzaren energia potentzialaren aldaketa dela. http://phet.

H.I. FISIKA Batxilergoa Fisikaren Sarrera 18 18 .Alaitz B.

Emaitza: 3 m/s2 INDAR NORMALAK PISUAREKIN ZER IKUSIRIK EZ DUENEAN. geldiunetik abiatzen bada. 37º Emaitza: 7.39 m/s2 4. horizontalki eskuinerantz. FISIKA Batxilergoa ARIKETAK GORPUTZA MARRUSKADURAREN ERAGINEZ MUGITZEN DENEAN. b) zenbat metro egiten duen kamioak geratu arte?. Emaitza: -3m/s2 eta 7. kaxak zenbateko azelerazio jasan dezakeen ez labaintzeko.. kalkulatu kaxak zenbateko azelerazio jasan dezakeen labaindu gabe. eta kamioaren abiadura 80. kalkulatu : a)kamioa balaztatzen hasten denean.3 m/s2 Fisikaren Sarrera 19 19 .3 da.Irudian agertzen den plano inklinatua a azelerazioan higitzen ari da. Bere gainean dagoen m masa.4s 2. planoaren angelua 37º-koa bada . kalkulatu azelerazioaren balioa.Zenbatekoa izan behar du.5 km/h.Alaitz B.H. 3. 1.koa dela jakinik.3 da.Kamio baten zorua eta bertan dagoen kaxa baten arteko marruskadura koefizientea 0. Emaitza: 33. INDAR NORMALA AZELERAZIOAREN SORTZAILEA.. irudiko kutxa labain ez dadin?.I. Marruskadura koefizientea 0. geldirik mantentzen da. orgatila batek jasan behar duen azelerazio minimoa.-Kamioi baten zorua eta bertan dagoen kaxa baten arteko marruskadura koefizientea 0. Marruskadura arbuiatuz.3 da.

7. Eztabaidatu nola dauden beren artean erlazionaturik tankearen presioak zubien erdian egiten dituen indarrak.ko abiadura darama .Kalkulatu motorista batek 10 m-ko diametroa duen bukle bati bira bat emateko eraman beharko duen abiadura minimoa... jauzi egin ez dezan. FISIKA Batxilergoa SESTRA ALDAKETA 5. zer neurri emango luke baskulak kokagune horretan?: Emaitza: 9. 4m-ko zintzilikadura-kablea duten ontzixkak daude (ikus irudia)..I. Emaitza: 20 m/s TUTUAK. Emaitza: 50 m/s HIGIDURA ZIRKULARRA PLANO Gorputza sokarekin lotuta HORIZONTAL ETA BERTIKALEAN. Emaitza: 12. Kalkulatu kokagune horretan: a) azelerazio zentripetuaren balioa.Alaitz B. Sestra aldaketaren kurbadura erradioa 40 m.16 m/s2 eta 919. 8.etakoa da. ?.H.27 N1 6.45 km/h. Ibilbidearen punturik baxuenean denean 20 km/h..68 N 9.. Emaitza: N2=2.ko abiadura daraman tanke bat zubi ganbil (konbexu) batetik pasatzen da eta jarraian ahur (konkabo) batetik. Bi zubien kurbadura-erradioa 40 m.Zenbatekoa da . Kalkulatu zenbat bira minutuko eman beharko dituen ontzixkek 45º-ko inklinazioa lortzeko. automobil batek eraman dezakeen abiadura maximoa sestra aldaketa batean.4 m-ko altuera eta 6 m-ko diametroa duen zaldiko-maldiko baten periferian. b) monopatinaren eta neskaren hankapean pisua neurtzeko baskula jarriko balitz.4 bira/min 6m 4m 4m Fisikaren Sarrera 20 20 . behar den bektorea marraztuz.48 kg-ko neska bat monopatin baten gainean dabil plataforma erdizirkular baten gainean eta bere masa zentroak R0 = 3 m erradioko zirkunferentziaerdiak egiten ditu.

15 bira/min-ko abiaduraz. 2. kalkulatu punturik altuenean duen abiadura. 5s 11. Ura eror ez dadin.40 cm-ko luzera duen soka baten muturrean lotuta dagoen 150 gramoko bola bat higidura zirkularraz biratzen ari da mahai horizontal baten gainean. c) eta zenbat denbora beharko du paretara iristeko?. a) zenbat denbora beharko luke paretara iristeko marruskadurarik ez balego?. Mutur horretan.Alaitz B.ko abiaduraz. Gorputza. sokaren beste muturra behera pasatzen da. M orekan egon dadin.15 N 14.Urez betetako ontzi bat plano bertikalean biraka ari da 0.2 bada.. -200N. soka bati lotua dago.6 m-ko luzera duen soka bati loturik. kalkulatu masaren abiadura punturik altuenean. µ =0. M masako beste gorputz bat zintzilikatzen da . kalkulatu:a) Zorua launa balitz.ko abiadurarekin eta R=60 m-ko kurbaFisikaren Sarrera 21 21 . Sokaren tentsioa 4000 N-era iristean soka apurtu egiten da.. Emaitza: 6.7 N. Kalkula itzazu:a) abiadura angeluarra rad/s-ko. Aurki ezazu sokaren tentsioa zenbatekoa den: a) Zirkuluko punturik altuenean. Emaitza: 13.5 m-ko erradioz. 60 b/min.3 m/s eta 11º 16. albora irrista ez dadin gorputzak izan dezakeen abiadurarik handiena. 23.42 m/s 12.9N. c) soka horizontala dagoenean. b) Sokaren tentsioa Emaitza: Π /2 rad/s eta 0. d) sokaren tentsioa zero izan dadin.1500 kg-ko masa duen automobil bat tramu zuzen batean higitzen da v=90 km/h. 2. Emaitza:2. eta mahaian egindako zulo batetik..I.5 s. b) zer marruskadura indar egin beharko du....H. Emaitza: 20 m/s.50 Kp-ko pisua duen irristari bat biraka ari da 5 m-ko soka bati heldurik. paretara abiadurarik gabe iristeko?. 33.5 N.m masa duen gorputz bat µ =0 den mahai baten gainean dago. b) punturik baxuenean.ko abiaduraz ari da biraka plano bertikalean 0. abiadura horretaz albora ez irristatzeko kurbak eduki beharko lukeen peraltea.Gorputz batek 100 kg ditu eta 20 m-ko erradioa duen kurba bat deskribatzen du 2 m/s. FISIKA Batxilergoa 10.21 m/s BIHURGUNEAK ETA PERALTEAK 15. Irristalariak segitu behar duen ibilbidean pareta dago 50 m-tara .Kilo bateko masa bat. b) µ zero balitz. mren abiadura eta r erradioaren arteko erlazioa kalkulatu: v2 M ⋅ g Emaitza: = r m 13..

Emaitza: 15625 N 17. b) marruskadurarik gabe eta 20 m/s. kalkulatu penduluaren hariak bertikalarekin osatzen duen angelua. Aurkitu bihurgunean asfaltoak automobilean egiten duen indarraren norabidea. sokak bertikalarekin ϑ angelua osatzen duenean. Kalkulatu trenaren abiadura. L cos θ Emaitza: t = 2Π g 22.H. FISIKA Batxilergoa erradioa duen bihurgune bat ematen hasten da.Plataforma bat.I. zirkulu horizontal batean biraka dabil. Kanpora irten gabe gorputzak plataforman jarrai dezan.ko abiaduraz. kalkulatu ardatzerainoko distantzia maximoa. Kalkula itzazu:a) marruskadurarik gabeko kasuan. kono bat deskribatzen du.1000 kg pisatzen duen kamioi batek 0.Zein izan behar du 100 metroko erradioa duen kurba baten peraltea.2º PENDULOAK 21. Fisikaren Sarrera 22 22 .. trazatu horizontalean segituz.Motorista bat. µ =0.. Emaitza: 27.Abiadura konstante batean doan tren baten gainean dagoen pendulua 37º desbideratzen da bere bertikaletik trenak 100 m.8 izanik..5 Km/h 19... norantza eta balioa. Kalkulatu masa honek bira osoa emateko behar duen denbora.ko erradioa duen kurba bat hartzen duenean.2 m 20. pistarekiko elkarzut egon ahal izateko. kabinako sabaitik pendulua zintzilikatuta badago.. 30º-ko peraltea eta 100 m-ko diametroa duen pista zirkular batean biraka dabil.463 m/s2 azelerazioa darama.ko abiaduraz zirkula daitezen inolako arazorik gabe ? Emaitza: 20º 18.Alaitz B. Emaitza:15. Kalkulatu motoristaren abiadura.1 m/s eta 39.. automobilak 72 Km/h. Emaitza: 60.L luzera duen soka baten muturrean m masa lotua dago. errepidetik ez irteteko moduan bihurgune hori hartzean automobilak izan dezakeen abiadura maximoa. beti ere v abiadura tangentziala berdin mantenduz. bihurgunea irrits egin gabe hartu ahal izateko peralteak izan beharko lukeen angelua. eta hau.ko abiaduraz biratzen ari da. Emaitza: 0.Errepideko bihurgune batek 25º-ko angeluko peraltea du eta 50 m-ko erradioa.5 m/s 23. 1 b/s. Bere gainean gorputz bat uzten da. Sokak.

Emaitza.0. 25. Masa eta zoruaren arteko marruskadura koefiziente dinamikoa µ=0...5º. sokak bertikalarekin 11.. b) sokak bertikalarekin osatzen duen angelua.5m F m 3. eta pedalei eragin gabe eta marruskadurarik gabe irristatzen da. kalkula itzazu: a) sokaren tentsioa.2 N eta 34. Emaitza: 1.5 m-ko luzera duen soka baten muturrean lotuta dagoen bola bat biraka ari da airean. 5 metroko diametroa duen esfera baten barne-meridiano bati jarraituz. abiadura konstantean higiaraziz.H. 37º-ko angelua duen desbiazio batetik askatzen bada.zer altuerataraino igoko luke orgatilak masa hori kalkulatutako energi berbera kontsumituz gero?.3 m-koa eta bola 100gramokoa direla jakinik.Alaitz B.55 da. 23 Fisikaren Sarrera 23 . 1 bira/s. Sokaren luzera 0. Kalkulatu 1.ko angelua eratzen duela jakinik.masa bultzatuz 10 m egin ondoren. Emaitza: 33000 J eta 5. MALGUKIETAN.98 m/s 37º 2. 2. 1. kalkula ezazu abiaduraren modulua.. Emaitza:1.Eskorga edo orgatila mekaniko batek indar horizontala ezartzen dio m=600 kg-ko balioa duen eta zoru horizontal baten gainean dagoen masa bati.Kalkula 1 m-ko luzaera duen pendulu baten abiadura bertikaletik pasatzen denean. MARRUSKADURETAN. 0..9º.. FISIKA Batxilergoa Emaitza: 2.Txirrindulari batek 75 kp pisatzen ditu makina eta guzti.7º 24. orgatilak egin duen lana.I.Bola bat HZRU ari da biratzen airean.45 m/s ENERGIA MEKANIKOAREN KONTSERBAZIOAREN APLIKAZIOAK: SOKETAKO TENTSIOETAN. modulu konstanteko abiaduraz..ko abiaduraz.

Kalkulatu halaber. 45000 N. 1m 10 cm Emaitza:0. baina orain higidura horizontala dugun bitartean. r=20 cm.8 cm 5.. FISIKA Batxilergoa Kalkula ezazu ibilbidearen puntu baxuenean eraman behar duen abiadura. Marruskadurak arbuiatuz..1 delarik. marruskadura koefizientea 0.1 cm A m r d=1m Aurreko adibide berdinean gaude.18 m/s .Alaitz B.31 m Fisikaren Sarrera 24 24 .Kalkulatu. Datuak: m=250 gr. esferaren gainean egindako indarra txirrindularia beheko puntuan dagoenean eta esferaren diametro horizontalean ertzetan dagoenean. gutxienez. K=400N/m Emaitza: 7..I. 2250 N 4. m masa duen partikulak A puntutik pasatzeko. marruskadura dago. kalkulatu: a) malgukiaren aurka talka egiterakoan duen abiadura b) malgukiaren K=200 N/m -koa bada. Kalkulatu malgukiaren deformazio maximoa marruskadurarik ez badago. irudian ikusten den bezala. lortzen den deformazio maximoa Emaitza: 4.H. zenbat cm uzkurtu behar dugun beheko marrazkian agertzen den malgukia. Emaitza: 11.50 gramoko masa duen gorputz bat.1 kg-ko masa duen gorputz bat 1metroko altuera batetik erortzen uzten da. puntu altuenera iristen denean txirrindulariak pista utzi ez dezan. 1 metroko altuera batetik erortzen uzten da 10 cm-ko eta K=500 N/m duen malguki baten gainera.43 m/s eta 0.04 m 6. Emaitza: 7.

ko konstantea duen malgukia dago..76 m Fisikaren Sarrera 25 25 .I. a) kalkulatu A puntuan gurditxoak hartu duen azelerazio  zentripetuaren balioa.K=200N/m duen malguki bat 10 cm dago uzkurtuta. eta horren gainean erori da suhiltzailea. Emaitza: 7. masa bultzatzen du eta hau irten egiten da. b) kalkulatu vo -ren balio minimoa gurditxoa h´=2h altueraren B puntura heltzeko.. 500 gramoko masa dago bere muturrean. Zutoinaren beheko aldean plataforma horizontal bat jarri dute 4000 N/m konstante elastikoko malguki batek azpitik eusten duela. Soka apurtzen den une berean segurtasun sistema jartzen da martxan eta erorketaren higiduraren aurkakoa izango den 4000N-etako marruskadura indarra agertzen da (gidak . Plataformatik 4 m gora dago hasieran suhiltzailea eta adierazitako moduan utzi dio erortzen bere buruari.. b) malgukia zenbat uzkurtu den. Kalkulatu:a) plataformara iritsi baino lehenago suhiltzaileak duen abiadura . Karrilaren kurbatura erradioa R da h/3 altueraren A puntuan. 1 2 2 2 ⋅  gh + v0  Emaitza: 3 2  az =  R 10.75 Kg-ko pisua daukan suhiltzaile bat zutoin batetik jaisten ari da.92 m/s eta 1. Kalkulatu malgukiaren aurka talka egin aurretik igogailuak duen abiadura eta malgukiaren deformazioa.errailak sistema) . a) zein da irteten den masaren higidura kantitatea Emaitza: 1 kgm/s 8.Jolas parke bateko errusiar mendiko gurditxo bati v o hasierako abiadura eman zaio. malgukiak bere ohizko oreka lortzerakoan.1500 kg-ko masa duen igogailu baten soka.soilaruan dagoenean apurtzen da.07 m  9. Zutoinaren eta gizonaren arteko marruskadura indarra 300N-koa da eta gizonaren mugimendua atzeratzen du ibilbide osoan. FISIKA Batxilergoa 1m 7. lurretik 4 metroetara dagoen 1. Emaitza: 6. lurretik h altueran zegoenean.H.Alaitz B.. Lurrean k=15 104 N/m.56 m/s eta 0.

Kalkulatu zenbateko altueratik askatu beharko den . Gorputzaren masa m=0. b) marruskadura koefizientea 0.Alaitz B..Kalkulatu irudian agertzen diren masek duten abiadura. Malgukiaren K=8N/m eta lurra eta gorputzaren arteko marruskadura koefizientea 0.5kg. 5 kg-ko masa eta zoruaren arteko marruskadura koefizientea 0. arranparen azpian dagoen malguki bat 40 cm uzkurtzen bada.5 da. Emaitza: 0.. Malgukiaren K=100 N/m. Emaitza: 0.Lurrarekin 30º-ko angelua osatzen duen arranpa batean dagoen higikari bat askatzen da. Malgukiaren konstantea K=400N/m-koa bada. Kalkulatu bi egoeretan: a) marruskadura ez dago. Emaitza:2.100gramoko gorputza malguki baten gainera erortzen uzten da 5m-ko altuera batetik.. (biak geldiunetik abiatzen dira).I. kalkulatu zenbat uzkurtzen den malgukia.H..2m Fisikaren Sarrera 26 26 . 3 kg-ko masa 1m jaitsi denean.1kg-ko masa duen gorputz batek 6 m/s-ko abiadura darama eta 3 metrotara malguki baten kontra talka egiten du. Emaitza:1.3m 13. FISIKA Batxilergoa 11.16m 14.6m eta 12.2 da. kalkulatu malgukiaren deformazioa.6 dela jakinik.21 m/s m=5kg 3 kg 12.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->