Sad Fe w No tes o n Cr eative W r iting December 18, 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L.

Ordonez One striking fact about Philippine Literature (English or Filipino) is that our creative writers have been, and still are, suffering a very unpopular verdict from the reading public. This kind of notoriety is quite appalling, considering the professed literacy of our society. The situation strikes us sharply. For between a choice, say, of Emile Loring‘s ―What Then Is Love?‖ or some novels in comics form of Carlo Caparas and Nick Joaquin‘s ―The Woman With Two Navels‖ or Ninotchka Rosca‘s ―Twice Blessed‖ (1993 American Book Award) or her novel ―State of War‖ that clearly depicts the lives of ordinary people under the Marcos dictatorship, the choice is decidedly ready-made: Joaquin and Rosca suffer the tyranny of unpopularity not because they are unacceptable writers but, simply, their elegant style does not excite the taste buds of ordinary readers. This is also true as regards literary pieces written in Filipino vis-a-vis romance and fantasy novels and short-stories proliferating in leading commercial magazines or publications. This situation which exists between the creative writers and their reading public is indeed disheartening and, by and large, may be considered as the fundamental problem of creative writing today. The problem of the Filipino creative writers is how to communicate their crops without sacrificing the literary quality. Their evaluation of human life,especially of the downtrodden and the oppressed, their indictment of the greediness and exploitative nature of the ruling class, their appreciation of rural scene and of country life or, simply, the down-to-earth manners and attitudes of Filipino society are still inept to touch the sensibilities of the readers. This finds its incipient in the seeming neglect of creative writing to focus its attention to the inviting scenes of country life and the continuous struggle of the Filipino masses for a just and prosperous society. Creative writing‘s attempt to discover the image of country life is still weak, if at all. The feeble attempt to rediscover the lost image has failed to provide the link between the creative writers and the reading masses. This circumstance has brought several literary setbacks, dragging the writer‘s prose into the dungeon of commercialism. Some short-story and novel writers have tainted the noble mission of creative writing into a commercialized plot. The atmosphere of creativity afouls with the smell of cold cash and, as such, an illusion of creativity is unavoidably created in commercial magazines of note. But, unfortunately, an honest appraisal of short-stories and novels clashing in commercial streets reveals unmistakably that they are pieces of writing which creativity is not. There is not even a color of meritorious literary. Most often than not, these novels and short-stories appearing in commercial magazines do not even deserve a cent of passing comment.

Commercial fictions, we are told, are written basically on one formula, and they rest simply on that. They don‘t even move in three dimensions and do not possess what we call the ―living soul‖ of the story. They are plot stories but without any color of creativity nor craftmanship. The style is very much toned down as if afraid that the readers will not grasp what the writer wants to impart. The writer, in himself, of such pieces — I am sure — does not find satisfaction in his work. The author must first feel the inner satisfaction of his art before he can transform it into a readable prose. It is the policy, however, of commercial magazines to satisfy first the lust for entertainment of the reading public by virtually denying the literary merits of the story. And as long as the readers are contented, for business sake, the story must go on! But this scheme must stop. The writer must not primarily write for money‘s sake. He must write because he wants to write. The taste of the reader is only secondary, if at all. For unless he is ready to sacrifice the reader‘s predisposition to value judge the writer‘s work on the scale of popularity — not on literary merits — the creative writer loses his social purpose, his creative writing.

Tro ub ado ur o f Ho p e December 6, 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Poem) the vapor-laden clouds glide in the horizon of discontent as billion of stars wink at the pale, waning moon the somber night gnaws my tormented soul as my mind swims in the labyrinths of hope forevermore i will sip the sparkling dewdrops in every blade of swaying grass

as the whispering morning wind licks my heaving, revolting breast. yes, strength of spirit i need in my loins i must rekindle the fire of undying faith the flames must be blazing in every day and night to be a troubadour of hope to weave lyrics of joy to hum with the whirling wind melodies of awakening songs for the oppressed-downtrodden faceless-nameless class in my exploited, barren land yes, resolute i must be to continue weaving fiery, liberating lines. my mind now sways back and forth in the rugged terrain of ideologues but crystal-clear purpose shall keep me going swimming, struggling against the rampaging river of injustices and despair and my untrammeled, selfish ego will i drench and cleanse in the torrents of blood of the devoured victims of the ruling class yes, let‘s all be troubadours of hope in this forsaken, wretched land!

Di Ako Naiinip November 6, 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez

(Tula) di ako naiinip hanggang sumisikdo ang puso hanggang kumikiwal ang dugo pumanaw man ang mga dekada ng pakikipagkawit-bisig sa masa di tatakas matingkad na alaala ng namaalam na mukha ng mga kasama ng nagsipag-alay ng buhay at pagsinta sa lugaming la tierra pobreza di ako naiinip hanggang kumukulo ang sentido hanggang pumipiglas ang kamao bawat araw ay dinidilig ng pag-asa sa lagunlong ng mga protesta laban sa naghaharing inhustisya nagsasayaw sa telon ng mga mata eksena ng marahas na pelikula luwalhati‘y hinahabi ng musika di ako naiinip hanggang humihihip ang habagat at amihan hanggang nagkukulay-ginto ang palayan naniniwala akong magbabanyuhay din ang lahat maglumot man mga batong-buhay sa mga ilog magbitak man mga burol at kapatagan kumutan man ng dusa‘t dilim ang kabundukan hagupitin man ng daluyong ang kaparangan natuyong mga dahon ay magluluntian di ako naiinip hanggang sumasagitsit kidlat sa kalawakan hanggang dumadagundong alon sa dalampasigan oo, mga kasama‘t kaibigan huwag mainip ipagpatuloy ang pagtahak sa mabatong daan huwag mainip

di lalaging malamlam ang buwan di mananatiling walang bituin sa magdamag na karimlan huwag mainip mahahalikan din mithiing maningning hanggang umaalingawngaw himno ng mga tungayaw hanggang di maibilanggo sa yungib ng bungo singasing ng mga punglo di ako naiinip huwag kayong mainip nagkikindatan mga alitaptap sa mahalimuyak na daan ng laya‘t katubusang nais nating makamtam papailanlang din sa hangin kalansing ng nilagot na mga tanikala ng pagkaalipin!

Ihahasa Na mi n Ang I tak October 28, 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez

(Tula) ihahasa namin ang itak kapag hangin hatid ay sagimsim kapag malamlam ang mga bituin at sikat ng araw ay laging kulimlim ihahasa namin ang itak kapag naluluoy ang mga bulaklak kapag mga layak ayaw maglagablab kapag mga hamog ay ayaw kumislap kapag di makita isang alitaptap.

oo, ihahasa namin ang itak kapag kaming maralita magsasaka‘t manggagawa mapalad pang mga daga kaming maghapon sa paggawa laging hungkag ang sikmura ihahasa namin ang itak lalo‘t bunsong mahal nilalagnat kinakabag sa magdamag walang masipsip na gatas sa suso ng inang naluoy sa hirap. ihahasa namin ang itak kapag bigas sa kaldero nilamon ng asendero kapag pawis nitong braso nilaklak ng mga amo ihahasa namin ang itak kapag kape‘y maputla na‘t lasang amag habang iyo namang nginangasab grasyang kami ang naghirap ikaw naman laging bundat. ihahasa namin ang itak kapag sobrang buwis iyong pinipiga sa sambayanang nagkakandakuba masandat lamang kayong pinagpala at may madambong ang uring ulikba habang kami nama‘y titinga-tingala sa kung sinong birheng puspos daw ng awa nabingi na yata sa dasal-hinaing ng uring alipin ng dusa‘t dalita. ihahasa namin ang itak kapag hustisya mo‘y sing-ilap ng ulap daig pa ang pagong kung ito‘y umusad sa uring mayaman ay walang kamandag

ihahasa namin ang itak kapag la tierra pobrezang pinakamamahal ipinagagahasa sa mga dayuhan malusog na suso‘y ibinubuyangyang puklong soberanya‘y itinitiwangwang manatili lamang sa kapangyarihan kayong nasa poder ng pagkagahaman ihahasa namin ang itak hanggang mapairal ang hustisya sosyal sinta‘y mapalaya sa gabing madilim bartolina‘y ganap wawasakin ng dahas ng hangin ng ngitngit ng alon ulan ng bituin! . Ala y sa Magiti ng na Mand i r ig ma October 10. ihahasa namin ang itak oo.ngunit mapanikil sa uring mahirap sa pusong matapat ang kapara‘y sibat banal na adhika ay dinadapurak hadlang sa pangarap sa laya‘t ligaya naming nagsisikap. 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Tula) la tierra pobreza namaalam. lumisan kamakailan supling mong inialay ang buhay sa ngalan ng mataos na pagmamahal walang hanggan siyang maglalakbay sa kalawakan ng mga buntala ngunit maningning na mga tala iniwan niya sa palad ng dusa ng kanyang mga kapatid at kasama .

castro at che guevara magluluningning. la tierra pobreza magiting mo siyang mandirigma ng pagsinta at pag-asa kagaya siya ng mga bonifacio marti. la tierra pobreza . oo.kawangis ng ulilang estrelya sa luntian niyang sombrerong ilang dekadang minahal ng masa muhon iyon at sagisag ng prinsipyo sa walang humpay na pakikibaka matubos ka lamang la tierra pobreza sa kamay ng uring mapagsamantala lumisan man siya di naman mamamatay kanyang mga alaala sa magkakarugtong na mga ugat sa nagkakaisang mga utak sa bawat dibdib ng paghihimagsik ng nakikibakang masa di maaampat ang daloy ng nag-aalimpuyong dugo sa sumisikdong mga puso hanggang hari-harian ang iilan sa lupain ng dalita‘t dusa. hahalimuyak mabulaklak niyang mga alaala sa bawat pagngiti ng umiinit na umaga sa bawat pagtitig ng buwang marikit sa gubat ng dilim at lagim sa bawat hagupit ng dahas ng hangin sa moog ng sagimsim oo.

Ordonez (Tula) ilang kahang sigarilyo. lolo hugo sa maghapo‘y kailangang ibenta mo para maibili ng pansit-gisado sa restawran ni be ho sa kanto ng elizondo naghihintay mong bunsong apo sa nakaluhod na barungbarong sa gilid ng mabahong estero? ostiya na lamang kaya ang iuwi mo sagana sa altar ni padre san pedro sabawan ang kanin ng agua bendita baka maglasang kalderetang tupa sa bibig ng namayat lumuluhang sinta natutulog pa rin ang negrong nazareno sa loob ng eskaparateng salamin. 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L. .huwag kang manimdim lumisan man siya sa iyong piling sisikat pa rin ang mga bituin yayakapin ng init ng araw iba mo pang mga supling magbabanyuhay din ang iyong panimdim mga dugo nila‘y ididilig ng giting sa hardin ng sagrado mong adhikain mamumukadkad din mga gumamela ng laya mo‘t ligaya! sa lumisan mong magiting na mandirigma sinisinta naming la tierra pobreza kaming mandirigma ng papel at pluma iniaalay nami‘y himagsik ng tinta at letra kami‘y supling mo rin na nakikiisa laban sa anumang uri ng pambubusabos-pagsasamantala! Na tutulo g Pa Rin Ang Neg ro ng Na za reno September 14.

gaygayin mo man. ilang dupikal na ba ng batingaw. lolo hugo sa pandinig mo‘y umalingawngaw? ilang himno‘t salmo na ba ang nagpasayaw sa utak mong humihiyaw? sigarilyo. . lolo hugo nagtitinda ka ng tingi-tinging sigarilyo? nagtagpo na tayo sa plaza miranda sa maalab. ilang dekada na ba. lolo hugo natutulog pa rin ang negrong nazareno sa loob ng eskaparateng salamin. madugong mga protesta sa panahon ng malagim na diktadura mabulas ka noong gaya ko sumasabit pa sa mga estribo sa mga sasakya‘y nakikipagpatintero ngayo‘y kapwa lolo na tayo natutulog pa rin ang negrong nazareno sa loob ng eskaparateng salamin. sigarilyo kayo diyan! bawal mang hithitin sa maraming lugar pero usok ng tambutso ng mga sasakyan di lason sa hungkag na tiyan sa kauri nating laging nagkakalkal ng grasyang mula raw sa poong maykapal paano pakakainin apong naghihintay? natutulog pa rin ang negrong nazareno sa loob ng eskaparateng salamin. lolo hugo mulang bibig ng r. hidalgo hanggang dibdib ng bilibid viejo wala kang matatalisod ni piso walang pandesal mula sa langit walang lugaw sa pondang maanghit sa paa mo‘y biglang hahaplit sigarilyo ng mga sugapang gaya ko magpapakislap sa mata mo.

Ayo ko Na! September 6. 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L. lolo hugo kapag nagising negrong nazareno itataas natin ang kalis ng dugo bendisyon ng tabak at koro ng bomba iparirinig natin sa mga asyenda sa mga empresa at mga pabrika sa naglumot na kuta ng inhustisya prusisyon ng masa‘y agad huhugos palalayain ang uring busabos! oo. Ordonez {Tula) ayoko nang marinig ritmo ng melodiya ng mga salita sa parirala‘t mahabang talata .anong malay natin. lolo hugo baka sa wakas magising din sa pagkakahimlay nazarenong negro sa yakap at halik ng milyong deboto baka biglang bumangon din sa dasal at misa ni padre san pedro espada‘y hawakan putulin ang ulo ng mga ganid sa mga palasyo busbusin ang tiyan ng mga impakto upang grasya nati‘y di nila masolo malay natin. lolo hugo kapag nagising negrong nazareno di ka na magtitinda ng sigarilyo litson adobo‘t asado iuuwi mo sa pinakasisintang bunsong apo pero. lolo hugo natutulog pa rin ang naegrong nazareno sa loob ng eskaparateng salamin. sa ngayon.

ayoko nang marinig kalantog ng yero pinukpok hinubog ng mga latero inihulmang bubong sa lumang sasakyang pupugak-pugak na sa mabatong daan. ayoko na. nais kong marinig sa himnong tinipa sa dibdib ng masa sagitsit ng punglo sa gabing malalim tagupak ng lintik sa pisngi ng dilim atungal ng kulog sa burol na baog . ayoko nang marinig kadensa ng martsa ng mga lirika sa tinahing piring ng mga taludtod sa mga saknong na uugud-ugod pusong binalsamo ay di na titibok sa himas at hagod ng pantig na bansot utak mawawakwak sa mensaheng bubot bamban ng tainga ay baka madurog sa nakabibinging daing at himutok ng pusong lumangoy sa dagat ng lungkot walang inaawit kundi tagulaylay at nakababaliw na paghihiwalay walang tinutula kundi panagimpan ilusyon ng diwang alipin ng buwan. sa mukha ng papel nais kong makita‘y dahak ng kataga at madugong bisig sa mga talata metaporang buhay sa mga adhika ng masang kahalik maputik na lupa lirikang maapoy sa utak ng madla tayutay ng bala sesura ng bomba sa bawat saknong ng pakikibaka.

kailan mababago itong lahat-lahat? brasong buto‘t balat pisnging nangulubot likod na nahukot katawang natuyot bitukang nalagot habang nagpipista mga panginoon sa mesang sagana sa laman at dugo ng mga utusang tiya‘y kumukulo silang mga diyos sa palasyong ginto nguso‘y nanghahaba sa sarap ng alak at litsong nginasab dilag na nginabngab kailan lilimusan katiting na habag masang sambayanang siyang pinagmulan ng yamang kinamkam? .bombang pinasabog sa pusod ng lungsod lagunlong ng hiyaw ng diwang marangal laging kaulayaw ng bayang minahal! oo. ayokong makita de kuwadrong larawan ng mga pagsinta o paghahalikang di ko rin madama ako‘y nabulag na sa mga milagrong iyong ipininta sa telon ng mata nakahandusay sa silid ng isip mga imaheng dulot ay himagsik mga aliping katalik ng lagim sa bartolina ng mga bituin.

ayoko na sa mga katagang di dumaramba di gumigising sa diwa ng masa sana‘y may dagundong ng along malakas may alimpuyo ng bagyong marahas .kailan tatapunan ng kaning nagtutong o natirang mumo batang pumintog ang tiyan sa hanging naglunoy sa kanyang katawan? ayoko na ayoko nang maulinig elehiyang malungkot odang nagdarasal epikong matamlay bingaw na kataga pilay na talata bulol na taludtod saknong na kulubot at mga katagang hindi dumudura walang pagbabanta sa sakim na mukha ng diyos ng sama sa ngayo‘y nais ko nais kong tunghayan sa lukot na papel letrang nag-aapoy sa lupang naluoy tutupok sa moog ng uring bagulbol nais ko‘y talatang matalim lalaslas sa dibdib ng dusa‘t sagimsim. ayoko na oo.

2011 by plumaatpapel ni Rogelio L.upang galyos ng pambubusabos hustisyang baluktot ganap na madurog bayaang manlisik ang init ng araw bayaang humiyaw ang sanlaksang titik ulan mang naipon sa pisngi ng langit gawing palasong ang taglay ay ngitngit o mga punlo kayang bubutas-lalagos sa pusong maitim ng mga balakyot bibiyak sa bungo ng mga nagtraydor sa ngayon at bukas ng bansang binitay ng diyus-diyosa‘t mga panginoon lagablab ng titik singasing ng lintik siyang papatay naman sa mga limatik! Di Ka yo Desap ar ecido s September 1. Ordonez (Tula) di kayo desaparecidos di kayo nawawala kayong nilamon ng lupa kayong mga katawa‘y nilapa kayong kalamna‘y ipinataba sa damong ligaw at makahiya di kayo nawawala kayong isinimento sa dram hinigop ng pusod ng karagatan o binulok sa tagong bilangguan kayong ulong putol malabolang sinikaran pinagulong sa dibdib ng kagubatan kayong nadiskaril ang kalansay .

buto ng kamay ngayo‘y tangay-tangay ng asong galang nagkalkal sa masukal na talahiban. di kayo desaparecidos di kayo nawawala naroroon kayo sa uha ng lumayang sanggol sa nagdugong puwerta ng ina sa gumiting pawis sa noo‘t mukha ng inaliping manggagawa sa halas sa binti‘t alipunga sa paa ng dinustang magsasaka sa himutok ng mga dukha sa bilangguan ng dalita sa singasing ng hininga ng bawat nakikibaka para sa dangal at laya luwalhati‘t ligaya ng bayang pinakasisinta! . di kayo desaparecidos di kayo nawawala nagbagong-anyo lamang sinalaulang katawang-lupa sa makulimlim mang umaga o humihilab na katanghalian sa namamaalam mang araw o gabi ng buwang malamlam naroroon kayo sa nag-usbong na hamog sa damuhan sa kumakaway na mga butil ng palay sa himno ng ibon sa kaparangan sa hagupit ng hangin sa lumalangitngit na punong kawayan sa tumakas na alipato ng naglagablab na apoy sa karimlan.

di kayo desaparecidos di kayo nawawala tubig lamang kayong nilaklak ng uhaw na bibig ng init magiging itim kayong ulap ng langit saka palasong ibibinit ulang kayong hahaginit sa lupang tinigang ng dilim-sagimsim binhi kayo ng pangarap muli‘t muling sisibol din halaman kayong nanilaw kinapon ng dahas at lagim magluluntian din sa gabing madilim oo. di kayo nawawala di kayo desaparecidos sapagkat ugat ninyo‘y karugtong ng aming mga ugat sapagkat dugo ninyo‘y dumadaloy kumikiwal din sa himaymay ng aming puso‘t laman sapagkat diwa ninyo‘y nakikipaglakbay sa mithiin naming ayaw humingalay. oo. di kayo desaparecidos di kayo nawawala nagbanyuhay lamang ang katawang-lupa paulit-ulit nga kayong mabubuhay sa nag-aapoy naming puso‘t isip sa siil ng madamdamin ninyong halik sa yakap ng inyong diwang katalik di masasayang mga dasal-tagulaylay ng lumuhang mga mahal sa buhay kaaway man kayong itinuring ng mga kampon ng dilim sa utak namin kayo‘y magluluningning tatanglawan-iilawan landas naming lalakbayin .

2011 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Tula) dinadalaw ka ngayon. maria ng mga aninong walang mukha ng mga nilikhang walang letra mga bibig at mata sa silid ng heringgilya ng medisina at gasa itinaboy ka ng hangin mulang brumm sa belgium hanggang sa lagunlong ng humihiyaw na mga tambol sa lansangan ng rio de janeiro upang muling busbusin ng matalas na kutsilyo sinapupunang pinahirapan ng banta ng kamatayan bituka‘y muling puputulan obaryo‘y inalis na noon pa man upang hininga‘y di ulilahin ng pagaspas ng amihan sa la tierra pobrezang ginutay ang pusong iwanan at ngayon sa sumisikdong kamalayan muli‘t muling binabalikan lupaing lunduyan niyong pagmamahal at kahit sa pangarap man lamang madugtungan ang pakikilaban at matanglawan ng bilyong bituin banal na laya‘t adhika .upang tanikala ng pang-aalipin marahas lagutin… baklasin! Maria Magd ala: Di Mama mata y na T alahib ng Al aala August 28.

maria magdala naiparating mo na sa akin sagradong mga mithiin at habilin inilululan sa mga pakpak ng langay-langayan . nang sabihin mo.ng masang alipin ng dusa‘t dalita sa lipunang walang patumangga sa pagsalaula sa buhay ng dukha. maria magdala akong itinuring mong ama ngayo‘y pinapalakol ang dibdib nilalaslas ng labaha ang isip nakabilanggo yaring tinig di madakma sa mailap na hangin hinahabol na bawat salita‘t talata maipadama man lamang sa katawan mong lupa tagulaylay ng pagsinta sa magiting na kasama! oo. maria hanggang nobiyembre na lamang ang lagaslas ng hininga at walang katiyakan kung kinabukasa‘y ngingiti pa o masisilayan pa mabining pagmumumog ng mga damong nakayukayok sa umusbong na mga hamog o masuyong darantayan pa ng naglalagos na sikat ng araw sa ulilang bintanang salamin mukhang nangulimlim at mga matang lumalim sa pagsisid sa dagat ng mga alaala sa pagsalunga sa mga burol at sabana at pagmamartsa sa lansangan ng mendiola sa piling ng masang pinakasisinta o.

maria magdala ang walang kamatayang talahib ng aming mga alaala! I sang K utsar itan g Lu ha August 21. maria magdala isa ka sa talahib ng aming mga alaala sunugin man nang sunugin at patayin muling uusbong sa lupain ng inhustisya muli‘t muling iindak at mamumulaklak saanman dumaramba pagsasamantala sa lugaming buhay ng masa oo. 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L. tulad mo.isinisigaw ng ragasa ng alon sa dalampasigan pinaiilanlang ng sipol ng hangin sa kagubatan pakiusap mo‘y huwag na huwag kang kalilimutan ng mga nakadaop-palad at kaibigan maglakbay ka man sa kawalang-hanggan paano ka malilimutan ng mga kinalinga‘t dinamayan silang iyong ipinakipaglaban dinudusta nilang kapakanan silang katalik ng puso mong nagmamahal silang mga kayakap sa gabi ng paglalamay? o. Ordonez (Tula) di ko maiiwasang alayan ka ng isang kutsaritang luha nang yakapin ka ng amarilyo‘t mahamog na damo koro lamang ng mga kuliglig musikang naghatid sa himlayang dibdib ng katawang-lupang .

P ulang mga Ro sas August 8. Red Roses‖) magtatanim ako ng pula. Ordonez (Tula — malayang bersiyon ng aking orihinal na ―Will Sow Red. 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L. isang kutsaritang luha lamang sa iyong paglisan aking tanging alay ngunit naroroon himagsik ng diwang laging naglalamay at sulak ng dugong laging kumikiwal upang pagngalitin dahas ng habagat at wasaking ganap kuta ng bagabag bulok na imperyo ng mga katalad sa lupaing kanilang niwakwak isang kutsaritang luha‘y magiging perlas ding marilag ng pangarap nating pantay na sosyedad! Magtatani m Ako n g P ula. oo. pulang mga rosas sa sumisikdong dibdib . isang kutsaritang luha sa iyo‘y pabaon ng pusong simbigat ng mundo muling magbabalik sa higaang papag mga alaala ng pakikitalad habang sinisilip kapirasong langit sa butas na pisngi ng bubong na pawid at ipinipinta sa telon ng isip hubad na kariktan ng isang lipunang walang tanikala ng dusa‘t dalita hininga‘y mabango tulad ng pinipig sariwang binayo sa mulawing lusong ng layang sagrado.nagtigis ng dugo sa pakikibaka upang maisulong adhika ng masa. oo.

mapang-aliping paggawa para may maibili ng isang balot na tinapay ng isang kalderong mais-dilaw ng isang latang pinulbos inasukalang gatas para sa nakalupasay namayat na anak.ng kahabag-habag kong bayan rosas na kasing pula ng papalubog. nangungulilang araw rosas na kasing pula ng dugong pumapatak sa kayumangging kamay ng sakada nalaslas ng machete niya sa pagpuputol ng mga tubo sa asyenda di lamang para may makain siya kundi madantayan ng sinag ng pag-asa madilim. magtatanim ako ng pula pulang mga rosas rosas na kasing pula ng masidhing galit sa mata ng pawisang manggagawa sa maghapon. magtatanim ako ng pula. kaulayaw ng pangamba. pulang mga rosas sa nagdurusa‘t umiiyak ulila kong halamanan ng mga pangarap . nagdarasal na asawa sa nakaluhod na kubong naiilawan lamang ng gasera yakap-yakap maulap na gulugod ng naghilerang gulod hinihimas. oo. humuhumpak na pisngi ng naghihintay.

Red Ro ses July 31. red roses in the heaving breast of my forsaken land red as the setting. pula. at kapag namukadkad na pula. luntian sa paghahabulan ng mga patak ng nagbabantang ulan o sa pag-agos ng mga luha ng uring alipi‘t dayukdok sa ulap ma‘y pilit hinahablot paraisong laging nilulunok ng uring gahama‘t balakyot. pula kong mga rosas sa tag-araw ng malagablab kong mga awitin buong ingat kong pipigtalin ang bawat bulaklak buong suyong isa-isang hahalikan sa tanglaw ng araw ng umagang walang lambong sa mga kaibigan o kaaway man isasabog kong malugod kaluwalhatian ng aking mga rosas pula. pula! W ill So w Red . Ordonez (Poem) i will sow red. 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L. lonely sun red as the dripping blood of a sacada‘s browny hand .naninilaw dila ng mga damo sa tigang na lupa ng kabiguan pero gagawin kong luntian oo.

emaciated son.slashed by his machete cutting cane for someone to earn not only his meal but to rekindle a glimmer of hope on the grimly. so tenderly. greedy souls and when my red. tormented ground of the forlorn garden of my dreams yellowish are the blades of grass in the parched earth of despair will paint it green. mournful eyes of the downtrodden. praying wife in a dimly-lighted kneeling hut embracing the dampness of ghastly. cloudy rolling hills will sow red. oppressed class forever searching elusive paradise devoured by devilish. endless hours to buy a loaf of bread a pot of yellow corn a can of powdered. i will plant red. sullen face of a waiting. sugared milk for his sad. red roses bloom in my summer of triumphant songs tenderly. red roses in weeping. yes green by the drizzle of the coming rain or by the tears of grieving. i will pluck and fervently kiss each flower beneath the morning sun to friends or even foes i will gladly share the ecstatic glory . red roses red as hatred in the worker‘s eyes working in enslaving.

antioch and tyre now. 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Poem) now flows the river of blood in the land of peace and love gory memories of things past of crusading christian knights flaming swords of volkmar and gottschalk beheading the innocent multitude oh. oh. slumbering norway of my dreams dismal is your night dismal also in my bleeding heart! Mea Culp a July 18. slimy european soil catapulting their heads on wooden pegs in nicea. red. Ordonez (Tula) mukha akong tinapa isinawsaw sa bawang at suka sa magarbong piging ng marangal at elitista mukha ring itinayong estatuwa di sanay magbarong-tagalog lalo na ang mag-amerikana na may kamisadentrong de kurbata di rin sanay na walang sumbrero .of my roses red. 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L. rampaging fire of peter the hermit roasting rhine valley to regensburg charismatic priests shouting ―deus vult‖ decapitating muslim brothers in dewy. red! Fo r No rwa y July 29.

mukha akong katawatawa sa bilog na mesa sa tabi ng mga punyeta di alam unang dadamputin sa naghilerang tenidor kutsara kutsilyo kutsarita alin ba ang baso ko sa kanan ba o kaliwa ko? paano ba sasalukin hihigupin sopa de gallina? paano ngunguyain ensalada de jamon y lengua? paano maarteng hihiwain karneng may palitada ng salsa? o tutusukin ng aling tenidor naglalanding mga prutas sa platitong porselana? hijo de puta ka ng tokwa‘t hinebra! o.para na ring hinubaran ako ng katsang karsonsilyo at itanghal sa publiko tarugong iniingatan ko. diyos ni abraham santa mariang birheng kapita-pitagan anak lamang ako ng hito‘t tilapya sa kangkungan suki sa carinderia sa tutuban sanay humigop ng libreng sabaw ng butu-butong ilang ulit inapuyan sa mausok na kalderong bilangguan sanay lumamutak itong mga kamay sa dalawang mala-susong tumpok ng kanin sa platong paraiso ng ligaya sanay maglandi dila‘t ngalangala sa ulo‘t mata ng pinangat man o paksiw na isdang sumisid .

sa laway ng bungangang nalahiran ng ngiti‘t ligaya. bakit ba ako itinaboy ng hangin na dumalo sa ganitong piging? bakit ako kapiling ng mga crema de leche ng diumano‘y masalapi‘t magigiting tapagtaguyod ng lipunang balimbing habang maalipunga sa bukirin paa ng mga kapatid kong magsasaka at makalyo sa pabrika palad ng obrero kong mga ama? o napilitan akong maging sibilisado naging ipokrito‘t ayaw ibando pagka-barumbado‘t di pakikipagkapwa-tao sa diumano‘y mararangal na ginoo saglit di maiwasang makipiling sa kanilang parang mga santa‘t santito langhapin nakalilibog na pabango ng malalanding dilag sa inuuod nilang alta sosyedad titigan katawang patuwad-tuwad at mapagnasang himasin ng mga mata kutis nilang mala-porselana dantayan ng minamalaryang palad mga daliri nilang kandila ang kapara palamasin kaya ng kamatis at itlog na pula o isawsaw kaya itubog sa luha‘t dugo ng lupa maging marangal na rin kaya ako kung sila‘y mga kapiling ko o ego‘y nasabik malasing sa parangal na ibinitin-bitin? susuubin daw ng insenso‘t kamanyang naitambak kong mga titik sa basurahan .

magsayaw giliw kong la tierra pobreza sa melodiya ng laya‘t ligaya? o. diyos ni abraham santa mariang birheng kapita-pitagan prinsipyo ko‘y di ibinibenta sa mesa ng panlilinlang at inhustisya! kahit kalimitang tiyan ko‘y kinakabag bulsa‘y inulila ng kalansing ng barya lalamunan ma‘y titiguk-tigok sa halimuyak ng mamahaling cognac di itatakwil ng dibdib at isip sagradong pangarap-mithiin ng mga kayakap ko .ng mga papel ng kamalayan dumalirot daw sa almoranas ng lipunan at puwertang inaagasan ng dugo ng dusa‘t karalitaan gayong silang mga diyus-diyosan silang iilang hari-harian ang nagpakaganid sa laman gumahasa‘t nagpasasa sa sinapupunan ng pinakasisinta kong bayan nagbulid sa trahedya‘t kaalipinan sa kauri kong masang sambayanan! bakit ngayon mga titik ko‘y papupurihan? ako ba‘y inuuto‘t binobola lamang dila‘y unti-unting pinuputol nang di maghayag ng katotohanan daliri‘y minamartilyo‘t binabalda nang di makasulat ng mapulbura sumisingasing na mga linya laban sa mga senturyon at kardinal ng pambubusabos at pagsasamantala o humabi kaya ng mga nota ng bomba‘t granada upang sa wakas umawit.

mea culpa mea maxima culpa! patawarin anak mong nagkasala mapait pala‘t mapakla kahit marangya‘t sagana de putaheng pagkain nila mabuti pa sa ponda ni karyo sa lugmok at makulimlim kong baryo kahit parang hayok akong aso lalantakan ko adobong butu-buto saka aawitin himno ng dangal ng mga kauring di patatalo di paloloko sa kaway at hibo sa ningning ng balatkayo ng mga impakto‘t berdugo suubin man kami ng usok ng mga insenso at malugod na mga pangako aakyatin pa rin namin pilit aabutin tuktok ng palo-sebo buong giting kukunin sa dulo korona ng hustisya‘t demokrasya laya‘t ligaya dignidad ng bayan at masa! Siga w ni Claud e McKa y* June 26. ngayo‘y alam ko na at inaamin ko nagkamali ako mea culpa. Ordonez . 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L.sa maputik-masukal na lupain ng hilahil at sagimsim.

‖ hiyaw ni claude mckay huwag parang mga baboy lamang tinutugis. naglalagos sa pader ng kamalayan bumibiyak sa bungo ng karuwagan! ―tayo ma‘y mamatay. marawal na kalagayan tayo ma‘y mamatay mamatay tayong may dangal!‖ ―mamatay tayong may dangal upang mahalagang dugo natin sa pagpatak.(Tula) hatid ng hangin ang sigaw ni claude mckay parang taginting ng putok ng mga baril sa kagubatan ng dilim at sagimsim parang sibat. tumutusok. ikinukulong sa sabsaban sa paligid. di masayang kahit ating mga kalaban mapipilitang tayo‘y parangalan kahit mga bangkay tayong nakatimbuwang!‖ o. hayok na tinatahulan ng mga asong nakabantay hinahamak. mga kasama‘t kapatid sa ilang dekadang pakikilaban para sa sagradong mithiin ng masang sambayanan sa la tierra pobrezang dibdib nati‘t tiyan ―kahit marami sila‘t talo tayo sa bilang ipakita nating tayo‘y matatapang sa laksa-laksa nilang suntok isang pamatay-dagok lamang ang ating kailangan ano na ang naghihintay na libingan?‖ .

sumisigaw si claude mckay kahit tayo‘y wala nang maurungan harapin nating buong giting mga berdugo‘t mang-aalipin naghihingalo man at hininga‘y tinatangay ng amihan piliting kumilos pa rin at magiting na ipamukha sa kalaban ang paglaban! —————————————————————– Naging katulong na patnugot si Claude McKay . 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L. ng The Liberator at ng The Masses at nagsulat din ng mga tula at nobela.‖ Intifad a! Makib a ka! April 15. Ordonez (Tula) nang mag-alimpuyo sa kampo ng jabalia hanggang gaza nang maglagablab sa west bank hanggang east jerusalem unang intifada ng magigiting na palestino sa pananakop ng mga hudyo sa kanilang sagradong teritoryo isang ina ang tumimbuwang sa sumisikdong kalsada sinibasib ng punglo dibdib na malusog at tiyang mapintog kipkip na sanggol biglang nabitiwan parang bolang gumulong sa gilid ng lansangan mayamaya‘y gumapang . Napabantog siya nang basahin ni Sir Winston Churchill noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig sa parlamento ng Bretanya ang kanyang sonetong ―If We Must Die. isang Jamaican.

pausad-usad palapit sa inang duguang nginasab ng kamatayan suso‘y pilit hinawakan nguso‘y idinuldol sa namutlang utong may gatas pa kayang masisipsip ang labi ng sanggol sa katawan ng inang inulila ng pagaspas ng hininga? sa la tierra pobreza gatas ng nestle‘y bumabaha dekadekadang kinatas kinulta‘t pinulbos mula sa agos ng dugo‘t pawis ng inaliping manggagawa ngunit ngayo‘y mga sanggol pa nila ang timawa di makalasap ng nestle dila nila‘t ngalangala walang gatas na rin naluoy na suso ng ina dahil sa paglamutak ng dalita‘t dusa habang dalisay na gatas panghugas lamang ng puwit at puwerta ng mayayaman at elitista sa imperyo ng mga kapitalista. intifada! makibaka! tulad ng marcha intifada sa bahrain sa kolonyal na pananakop ng bretanya intifada! makibaka! gaya ng zemla intifada sa espanyol na sahara laban sa kolonyalista .

Ordonez (Tula) . 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L. ikaw nagdurusang la tierra pobreza! Sa Ku mu kulo n g Lan gis March 25.intifada! makibaka! gaya ng sidi bouzidi intifada sa tunisia intifada! makibaka! sa imperyo ng nestle sa la tierra pobreza palaso man ng mga tula ang sandata dagundong ng tinig man ang siyang bomba kadensa‘t taguktok man ng laksa-laksang paa ang putok ng mga kanyon sa lansangan ng protesta! intifada! makibaka! hanggang milyong manggagawa at uring busabos sa pabrika‘t empresa ganap na matubos at lubos madurog moog ng mga diyus-diyosan ng pambubusabos intifada! makibaka! hanggang magluningning liwanag ng bilyong bituin sa lupaing sakbibi ng dilim ng dusa‘t sagimsim duyan ng madugo naming mga alaala kadluan ng aming pagsinta ikaw.

demokrasya hatid pala‘y disgrasya! pakuluin ang mga balon ng langis sa iraq man o afghanistan sa bahrain man.sa kumukulong langis masarap marahil ilaga katawan ng kapitalistang sa sobrang tubo‘y sugapa pandagdag din mantikang mapipiga mula sa kalamnang tumaba nang tumaba pandagdag din iyon sa grasang ibebenta sa krudo‘t gasolinang ngumangasab. iran at saudi arabia pati na sa libya lunurin silang lahat mapanlinlang at uring mapagsamantala . sa kumukulong langis masarap marahil ilublob amerika. pumipiga sa bitukang walang laman ng masa habang nagpapalo-sebong maabot ang pag-asa. demokrasya demokrasya. bretanya italya at pransiya mga bansang imperyalista ibuhos iyon sa mga bunganga nila nang masunog mga dila nila nang di na magbandila ng itim na propaganda demokrasya.

Ordonez (Tula) ―mabuti pang mamatay nang may karangalan kaysa mabuhay sa kahihiyan‖ — jose p. kaming masang isinadlak sa dusa magpipista‘t magdiriwang nang buong sigla sa mesa ng laya‘t ligaya! Sige Na! February 8. sige na tubong bakal ay isubo itutok kaya sa sentido o itapat sa pusong baligho labing nakangiti ang gatilyo sa daliring nandambong ng ginto ng bansang hilahod sa dusa dekadekadang binaog kinapon ng kampon ni mamon at nagrigodong mga panginoon sige na.at kami. sige na halikang buong diin bakal na tilin ng baril bayaang marinig ng mga alipin halakhak ng punglo pasabugin ang utak at bungo biyakin ang dibdib at puso ikulapol nang ganap ang dugo sa mukhang kumapal sa suntok at sampal ng pilak at ginto baka sakaling dangal na naglaho . 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L. rizal nakangisi bunganga ng baril sa mga namugad sa dibdib budhing inuod ng tusong lunggati sige na. kaming biktima ng kasuwapangan nila kami.

muling maibalik ng patak ng dugo sa damong nanilaw nauhaw sa ulan o isabog kaya ng sikat ng araw kahit isang saglit patawad ng libong bulaklak decenario ng mga alitaptap. sige na. sige na huwag nang maglimi pa pagkitil sa buhay magbibigay-dangal sa budhing niluoy ng sakim na hangad orkidyas at rosas aming iaalay sa dibdib ng hukay sa madilim na daigdig ng kabaong na naghihintay. sa mala-niyebe mong bangkay matagal nang nalibing sa hukay ng hirap at dusa namatay naming pag-asa muling bubuhayin ng lagablab ng pakikibaka mithiing banal ng mga kadugo‘t kauri muling tatanglawan ng bilyong bituin at buwang maningning muling madarama ng pusong sugatan halik at haplos ng hanging amihan buong giting at dangal ipagpapatuloy mga paglalamay . sige na siilin ng halik ang labi ng baril himasin landiin kalbitin nakausling tilin bayaang wakasan ng dangal ng lagim kahihiyang namugad sa dilim sige na.

2011 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Tula) naghihilamos ng hamog makulimlim na umaga nginangasab ng abuhing pusa nahuling daga sa basura nakatanghod asong gala sa mangkok ng lugaw sa ponda sa sulok ng mata ko naglalambadang dalawang anino nakausling mga tiyan nagkikiskisang mga katawan umaalong mga dibdib lumalangoy na mga bisig sa dagat ng karimlan anino ko‘y nakahiga sa upuan isip ko‘y naglalakbay sa kawalan pitada ng tren hinihintay bubulaga na ang araw sa silangang hinarangan ng gusaling nakabara sa pananaw.nang sa wakas bansa‘y magbanyuhay sige na… sige na isubo malamig na tubo ng baril buong giliw gatilyo‘y kalbitin! Sa Estas yo n N g P aglalak b ay January 23. wooo! wooo! wooooo! rikitik… rikitik…rikitik… woooo! mga katawa‘y nagkabuhay mga bagahe‘y nagbanggaan mga paa‘y nag-unahan sa bungangang naghihintay dugo ko‘y kumiwal sa namanhid na mga ugat .

Ordonez (Tula) ipinaputol ko ang punong kabalyero isang taong singkad mga pulang bulaklak di naglagablab di dinapuan ni isa mang alitaptap . akong manlalakbay ng makulimlim na mga dekada ay naiwang nakatunganga‘t nakanganga sa estasyong inulila ng dumagundong na tren sakay ang mga kaluluwang maglalakbay saanman hahantong ang pag-asa at ako. akong manlalakbay sa kawalan ay muli‘t muling hihimig ng awitin ng pakikibaka sa estasyon ng pagsinta! Ip inap uto l Ko Ang P uno ng Kab al yer o January 10. 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L.saan ako maglalakbay? patutunguha‘y di alam pira-piraso na mga larawang isinabog ng sumisikdong amihan ngunit naglalagablab pa rin apoy ng pagsinta sa la tierra pobreza habang tinutupok natuyong mga layak at damo saanmang burol at sabana at dinidilaan ng apoy imperyo ng dusa‘t pagsasamantala at ako.

nanumbat lamang sa langit nagsalabat na mga sanga banayad na humalik lamang sa lupa mga dahong nangalanta. singputi ng mga talahib . ipinaputol ko ang punong kabalyero parang katawan ni h. romero* tuhod ay pinalakol at minaso nilagari sa may baywang hanggang tuluyang tumimbuwang butuhang mga bisig kumalas sa hugpungan naagnas na laman ikinumot sa damuhan para damo‘y magluntian magbanyuhay yaring buhay! ipinaputol ko na punong kabalyero sa masukal na likod-bahay kailan puputulin puno ng dusa‘t hilahil? kailan lalagariin katawan ng pang-aalipin? kailan tutupukin sa lagablab ng apoy nagsalabat na sanga ng pagsasamantala upang maitanghal saya at ligaya at layang singkislap ng bilyong bituin singbango ng hinog na palay sa bukid na ginintuan singbulas.

sa burol at kapatagan? ___________________________________________________ * h. Di Hinap lo s Ng P asko Ang P uso December 29. Ordonez (Tula) di hinaplos ng pasko ang puso kahit nagsayaw mga bituin sa punong akasya pumikit-dumilat man mga alitaptap sa puno ng mangga kahit yumakap lamig ng disyembre sa balat at buto at dumaluhong man sa hibla ng utak at nag-usling ugat melodiya‘t lirikang panghimas sa dusa‘t bagabag ng mga nilikhang laging hinahabol pag-asang mailap singtaas ng ulap. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. romero o henry romero — aktibistang peryodista na nawala‘t sukat noong naghahari sa bansa ang batas-militar at di na natagpuan. ni isang buto ng kanyang bangkay. di hinaplos ng pasko ang puso lagi‘t laging malakas ang sikdo rumaragasa ang agos ng dugo tuwing itititig mata ng pagsuyo . tulad ng maraming desaparecidos.

di hinaplos ng pasko ang puso lalo‘t naglingkisan sa telon ng mata mga larawang laging nakapinta sa araw at gabi ng pakikibaka mga mukhang iniwan ng habag nakalahad na kinalyong palad mga matang malalim malamlam laging lumalangoy sa dagat ng dilim mga batang mapintog ang tiyan kahit asin-lugaw o hangin ang laman. di hinaplos ng pasko ang puso lalo‘t nakaluhod buhay na kalansay sa basurahang hininga‘y masansang at nagrorosaryo hukot na aninong .sa mga larawang ayaw humiwalay sa kamalayang nakikipaglamay sa tadyak at dagok ng lugaming buhay ng mga kauri kadugong dalisay.

Magsasa ya w Kita December 3. Ordonez (Tula) magsasayaw kita sa lagablab ng apoy ng sigang sinindihan ng mga aninong kalansay na ngayon magsasanib ang ating mga gunita di mapipigtal ng mga panahon mga bulaklak ng lunggating .mukha ni pangalan ay di na malaman sa malawak na tubuhan at bukid na walang hanggan ng mga asenderong walang kabusugan. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. di hinaplos ng pasko ang puso lalo‘t gumagapang sa estero sa eskinita ng kalunsuran katawang dugo‘t laman ay kinatas ng makina sa bilangguang pabrika ng mga diyos ng dusa di hahaplusin ng pasko ang puso hanggang di nalalagot tanikala ng pang-aalipin at pagsasamantala! .

magsasayaw kita sa lagablab ng apoy at kikiwal sa ating mga dugo nagbabagang lunggati ihahatid iyon ng sumisikdong amihan sa burol man o dalampasigan imumulat ang mga alipin sa gabi ng paglalamay ng pumikit-dumilat na mga bituin habang naglalakbay .sa dibdib bumukad mga talulot iyon ng sanlaksang gumamela mga pulang petalya sa pader ng alaala lebadura sa panata ng madugong pakikibaka. magsasayaw kita sa lagablab ng apoy tulad ng mga zulu ng timog aprika tulad ng mga incas ni manco capac sa imperyo ng tahuantinsuyo tulad ng mayan ng chiapas yucatan at tabasco ng sibilisasyong mesoamerikano palasong maglalagos sa ating puso titig ng mga matang inaapawan ng luha ng dalamhati ng lahi maglalandas sa ating mga ugat ngitngit ng butuhang mga bisig himagsik ng impis na mga dibdib.

oo. Ordonez (Tula — tugon sa panawagan ni Pia Montalban para sa taludturan ng LRP) naglumot na ang mga dekada. magsasayaw kita sa lagablab ng apoy hanggang isabog ng mga alipato maningning na pag-asa hanggang isakay ng mga dahon matimyas na pagsinta hanggang hinahabol ng sumisingasing na hininga layang ibinartolina ng mga panginoon ng dusa di mamamatay ang apoy di mapipigilan ng daluhong ng mga punglo mula sa kuta ng inhustisya at pagsasamantala ang lagablab ng apoy habang nagsasayaw kita! T iyo Sa m November 19. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L.sa kalawakan balumbon ng ulap ng nilumot na mga pangarap. tiyo sam pero hayok ka pa rin sa laman ipinapatay sa congo si patrice lumumba ibinilanggo si nelson mandela para masipsip mo suso ng aprika! kinubabawan mo ang puklo ng cuba kaya nag-alipato mahabang tabako supa-supa ni fidel castro bumalikwas ang mga cienfuegos maging si che guevara taga-argentina .

timor at angola bibig ng malaysia saka indonesia gustong dalirutin at piga-pigain sa udyok ng libog ng imperyalista! o. kailan magwawakas iyong pagkahayok sa laman ng iba makahindot ka lang sa tuwi-tuwina? kinalantari mo‘t nilaspag noon pa pinakasisinta kong la tierra pobreza hinubarang ganap laya‘y kinadena. yemen at chad utong ng albania. clara hanggang sa havana tinadyakan kang parang asong-gala pero ngayo‘y operation mongoose di makataong embargo sa cuba‘y iginapos nagmumulto tuloy sa amerika latina simon bolivar. laos at grenada puklo ng thailand. ano pa. tiyo sam.pinaglagablab apoy ng paglaya mulang sta. tiyo sam. ang pinakahahangad? singit ng seychelles. sinlinaw ng kristal. at kauri nila. guardia de honor nitong aking bansa ginawang lahat de susing manyika kinasabuwat mo sa mga pakana upang suso‘t puklo nitong aking sinta . sa aking gunita walang habas mong panggagahasa sa angking alindog ng maraming bansa nananambitan tuloy sa kanyang libingan kaluluwa ni ho chi minh ng vietnam iyong nilaklak dugo ng korea dibdib ngayo‘y hati sa dalawa isang saddam hussein iyong ibinagsak bagong babylonia ganap nilamutak. tiyo sam. jose marti.

iyong magahasang walang patumangga mga kapatid ko‘y kalansay ng dusa kinabukasan ko‘y burak ang kapara pero. oo. Ordonez (Tula) sa imperyo ng elitista‘t pinagpala mga nilikhang may gintong kutsara sa puwit. mahabaging diyos ni abraham oo. tiyo sam. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. santa mariang birheng kabanal-banalan kami pala‘y di ninyo pinababayaan kapamilya pala kami ng pinagpala ninyong mga nilalang . puwerta‘t bunganga may kutis porselanang alaga sa palitada ng gatas at krema may panty at brang libo ang halaga may barong na jusi o pinya o tuxedong nanlilisik ang ganda silang may mansiyong nakasisilaw liwanag ng mga aranya at waring hayok na dambuhala nag-aabang ng sinumang masisila sa malawak na asyendang dinilig ng pawis at dugo ng mga sakada kami pala‘y kapamilya. iyong isaisip mayroon ding hindi umiidlip mga bonifacio‘y hahawak ng tabak panggagahasa sadyang wawakasan taling tanikala sa leeg ng madla lalaguting lahat puputul-putulin at itatanghal ang layang maningning! Kap amil ya P ala Kami November 18.

kaming binabaliw araw-araw sa mga telenobelang hitik sa sigawan o inaagusan ng luha ng kapighatian kaming idinuruyan sa pantasya‘t kababalaghan o pinaglalaruan ang pagkatao‘t karangalan mistulang payaso sa larong kahunghangan habang dinudusta ang karalitaan dahil sa balumbon ng perang panlaman sa tiyan. oo. kapamilya kami ng mga diyus-diyosan kaming kalimitang pinalilibog ng nanggigitatang paglalambingan at masabaw na pag-iibigan kaming inaakit ng mapuputing hita sa sayawang walang patumangga o binubulag ng susong nagluwa ng mga artistang parang nagwawala kapamilya pala kami kaya inaaliw araw-araw para di mamulat sa katotohanan sa dahilan ng aming kabusabusan kaming pinipiringan ng balatkayong kawanggawa gayong pondo‘y di naman nagmula sa mismong bulsa nilang pinagpala oo. kami‘y lagi‘t laging aaliwin upang di makita totoong bituin nang di tabak ang himas-himasin di gatilyo ang kalbitin at wakasan ang pang-aalipin! kapamilya pala kami kaming buto‘t laman ang puhunan dugo‘t pawis ang pinagmumulan ng sagad-langit nilang kayamanan kaming ginagawa lahat ng paraan pasanin man ang kamera hanggang kabundukan .

kaming ipinapain ang buhay saanman may trahedya‘t sagupaan kaming naghahanda ng tanghalan ng kung anu-anong kailangan para maiduyan sa ilusyon ang bayan kaming parang mga langgam nag-iimpok ng pagkaing pagpipistahan nilang likas ang kasuwapangan! kapamilya nga ba kami ngayong kumakatok sa kanilang puso ng dagdag na kanin o mumo? bakit itinataboy ngayon sa lansangan ibig ipalanghap mga basurahan ayaw ipasamyo kanilang pierre cardin? kapamilya nga ba kami gayong ayaw palagukin ng kanilang alak mula sa hinog na ubas ng aming katawang niligis sa hirap? o. huwag humingi ng dagdag na grasya‘t kaluwagan huwag makibahagi sa umaapaw nilang yaman kahit galing iyon sa dugo ninyo‘t laman itatakwil kayo sa pamilya itatapon sa kangkungan itatambak sa pusalian . mahabaging diyos ni abraham santa mariang birheng kabanal-banalan kapamilya nga ba kami kinakalinga‘t di pinababayaan ng pinagpala ninyong mga nilalang? o kapamilya lamang kami hanggang pinakikinabangan sa pagdambong nila ng kayamanan para maglublob sa karangyaan? huwag. huwag mga kapatid kong alipin at basahan huwag.

prutas.ng dusa‘t karalitaan lumuhod na lamang at magdasal at patuloy na maglamay sa gatilyo ng katubusan! P utik: Kilab o t o Ro b in Ho o d? November 5. Hindi tanaw ang bahay na iyon mula sa kalye. Kung iyon ay sa Kamaynilaan napatayo. hindi nag-atubili ang iyong mga kababaryo — kabilang na ang iyong mga magulang — sa pagpapadala ng kanilang makakayanang ihandog. yero‘t tabla‘t pintura. alyas Nardong Putik. na binatilyo na. Isa iyong bungalow na bagung-bago pa. alyas Nardong Putik. minabuti naming ilathala sa Pluma at Papel ang artikulong ito. ng mga taga-baryo. Maliban sa nagkakahugis na balangkas ng isang bagong bungalow sa kanang tagiliran niyon na. sa mga anak na sina Estrellita. Ang mga materyales na ginamit doon.) ANG BAHAY na iyon sa bukana ng isang bukiring mga dalawandaang metro ang layo sa aspaltado ngunit bakubako nang kalye ng baryo Sabang. 5. Bago pa nga ang bahay na iyon. sariling-sarili ng bungalow ni Manecio ang kapaligiran ng kabukirang iyon. ay pawang abuloy diumano ng kung sinu-sinong tao. Nob. may maliit na terrace na kinaskas na adobeng inihalo sa semento ang pinakapader. papasok ka pa sa isang maalikabok. iisipin mong manedyer ng isang kompanya ang may-ari. na napatay noong Okt. alak at kung anu-ano pa. 15 anyos. 1971. Hindi marahil inakala ni Nardong Putik na matapos maitayo ang kanyang bungalow. Ordonez (Lathalain — inilathala sa magasing ASIA-PHILIPPINES LEADER. baboy. ilang buwan lamang ay ganap na niya iyong iiwan sa kanyang pamilya — sa asawang si Aling Fely. kilalang ―Kilabot ng Kabite‖ ng kanyang mga kalaban at lokal na ―Robin Hood‖ naman ng mga magsasaka. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L.Jr. isang araw bago ginanap ang handaang iyon. at estudyante sa high school sa Dasmarinas. . ng karaniwang mga Kabitenyong diumano‘y kanyang natulungan. Dahil marami pa rin ang nagtatanong ng ilang datos tungkol sa maalamat na si Leonardo Manecio. at maliban din sa isang bahay na pawid na ikinukubli ng mga punong saging. Maging sa inyong baryo sa Imus. Kabite. at may malaking suweldo kada buwan. mapusyaw na mapusyaw ang pagkaberde. Angelita at Leonardo. ay sa manugang ni Nardong Putik sa panganay niyang anak na si Estrellita. Dasmarinas. ayon sa mga taga-Sabang. lubak-lubak na kalyehong parang malapad na pilapil na nakabalatay sa bukid bago mo iyon makita‘t marating. manok. mula sa kaliit-liitang pako hanggang graba‘t semento. ay hindi mo iisiping kay Leonardo Manecio. mga ilang buwan pa lamang naitayo. Maging ang mga inihanda nang binyagan iyon ay regalo rin mula sa iba‘t ibang mga baryo‘t bayan sa Kabite — baka. Wala iyong bakod sa paligid at waring ganap na napaaangkin sa kalawakan ng bukid. 10. hindi mo maiwasang maalaala. 1971.

bawat isa‘y sumisilip sa tila narang barnisadong kabaong. Kawit. pinaglamayan ng daan-daang taong mula sa Imus. NANG MAGPUNTA kami sa bahay na iyon noong katanghalian ng Oktubre 17. iniisip marahil kung bakit ikaw na naligaw ―sa kagubatan ng lungsod‖ ay bigla na lamang sumulpot doong parang kabuti. ang kanilang Robin Hood. ilang oras bago siya ilibing. **Matapos siyang subaybayan. Hen. Saglit lamang ang batian. tambangan at mapatay ng magkasanib na puwersa ng NBI. sa Dasmarinas. at agad kang nagtuloy sa salas ng bungalow. ang patuloy na ginagatungan. ilang talyasing ulam. walang kilalang mga pulitiko ng Kabite ang nag-alay ng isa mang bulaklak. dalawang may kulay na retrato ang nakapatong. ng ilang pulitiko at kaaway. Alaala ng pamilya Crisostomo ng Kawit. nagkukuwentuhan. sa Binakayan. Mausok ang paligid. ngunit Public Enemy No. Kawit noong alas 7:40. pero minahal ng maraming magsasaka at ng api-apihang mga Kabitenyong di agad makahingi ng hustisya sa mga diyus-diyosan sa gobyerno. ng samahan ng mga tsuper sa Nobeleta. ng pamilya Brosas ng Hen. sabi ng mga awtoridad. sa isa. Kapansin-pansin. na nangapatingin sa iyo nang ikaw ay makita. Trias. Doon nagkakatipon ang maraming tao. umaga. sapagkat sa hindi pa natatapos na bungalow ng manugang. iba‘t ibang dyip at kotse mula kung saan-saan. ilang kawang kanin. may ilang nanggaling pa sa Pasay. Bakoor. Labas-masok sa salas ang nagsisiksikang mga tao. ang tanguan. ng kung sinu-sinong diumano‘y kanyang natulungan. mga dating kaklase sa elementarya. Sa ibabaw ng kabaong. Trias. Oktubre 10. matapos kunin ng kanyang pamilya sa kamay ng mga awtoridad ang kanyang bangkay na tadtad ng bala. doon na nga siya ibinurol. bukod pa sa mga taga-Dasmarinas. Mga kilalang mukha ang nabungaran mo malapit sa bukanang mesa. alaala ng mga kakilala‘t kaibigan. mga kababaryo at pininsan. PC at pulis-Imus sa pagitan ng Panamitan at Tabon. nakaakbay siya sa isang kabataang lalaking kilalang-kilala mo dahil dati mong kalaru-laro sa basketbol sa inyong . mga kasibulan at uugud-ugod. sa kinabuburulan ng bangkay. Sa tabi ng kabaong. naghahangad marahil na mapakintal sa kanilang gunita ang mukhang iyong labis na kinatakutan ng mga magnanakaw ng kalabaw. Nobeleta. naghilera na sa maalikabok at lubak-lubak na kalyehong iyon ang mga sasakyan. kasama ni Kumander (iyon ang nakagawiang itawag kay Putik ng mga Kabitenyo) ang ilang babaing namumukhaan mo ang iba at.Waring ipinatayo ang bahay na iyon para maging maayos ang pagbuburulan ng kanyang bangkay. 1 naman ng Kabite. madugo at maalamat na buhay ni Nardong Putik. ang malungkot na ngitian. sinasariwa ang makulay. nagsisiksikan din ang mga korona ng bulaklak kaya ang iba‘y sa terrace na itinambak. magkakilala man o hindi. habang nag-iisang sakay ng isang pulang kotseng Impala galing sa Nobeleta. may tatlong mahahabang mesang pinagdugtung-dugtong at napaliligiran ng mga silya‘t banko. Maynila at Kalookan. nakahihilam. sa isa naman. mga kababata. Sa tagiliran ng bahay na hinabungan ng lona at ilang pirasong yero.

―Luma ang libing ni Hen. hindi na sana nakapagpatuloy sa pag-aaral sa high school ang panganay niyang anak na lalaki dahil walang pangmatrikula pero sinagot ni Kumander ang matrikula niyon. Dahil sa kakapalan ng tao. may tangang kuwaderno na pinaglilistahan ng mga nagsipag-abuloy — piso. Hindi nakabarong-Tagalog ang bangkay. dalawang piso. Parang agos na sumunod sa kabaong ang hugos ng mga taong galing sa iba‘t ibang baryo mula sa iba‘t ibang bayan ng Kabite. matatanda. nang may sakit ang isa niyang anak at di niya maipagamot dahil sa karalitaan. hindi makalimutan kung paano. sa tulong ni Kumander. sa isang sulok ng sementeryo. daan-daang mga tao na ang naroroon. ng mga naghahangad na masulyapan sa huling sandali ang mukha ng kanilang Robin Hood. Noong araw na iyon. . Sa dalawang retratong iyon. naalaala na noong sinundang taon. binigyan siya ni Nardong Putik ng P100. doon na nagsipaghintay. nakaupo sa isang sopa si Aling Fely. at naisip mong iyon marahil si Angelita. matagal mong tinitigan ang mukhang iyong pinapangit ng tama ng bala sa may noo.‖ sabi ng isang peryodistang nakikiusyoso. luksang-luksa pero hindi na lumuluha. nakatayo. kinailangang sunungin na ng ilang kalalakihan ang kabaong ni Kumander upang mailapit sa nitso. Matagal kang namalagi sa tabi ng kabaong. nakangiti at parang hindi naiisip ang kamatayan. na may malaki‘t mahabang tahi na parang alupihang nakabalatay mula sa balingusan pababa sa kaliwang pisngi hanggang sa malapit sa bibig. INILAKAD ang libing nang mga bandang alas dos. mga kababaihan. ng mga naglalakad. lima. Hindi lamang ang pamilya Manecio ang nanangis nang ipasok sa nitso ang kabaong. mga bata. nagmukhang Todos los Santos ang sementeryo ng Dasmarinas. sakay ng isang pulang kotse kasama ang ilang badigard o sakay kaya ng isang motorsiklo kapag dumadalaw sa inyong liblib na baryo sa Imus. ang humahagulhol. Isa ring babae na mga 32 anyos mula sa isang baryo sa Imus ang umiiyak. karaniwang mga magsasakang ninakaw ang mga kalabaw na pang-araro ngunit. isang araw. namumugto ang mata ng isang dalagang nakaluksa din at laging nakatingin sa kabaong. naka-T shirt si Kumander. May mga lalaki ring lumuha. Hindi iyon ang mukha ng Kumander na manakanaka mong nasusulyapan. Hindi iyon maidaan nang bitbit-bitbit lamang sa hanay at kulumpon ng mga nagsisipag-abang. sa may pagitan halos ng mga mata. Sa tabi ng barnisadong partisyong malipaho na nagkukubli sa tatlong silid-tulugan ng bungalow. Isang matandang babae. kundi naka-asul na mangitim-ngitim na amerikana na bumagay sa kanyang matipunong katawan. Sa mismong sementeryo. mga magsasaka. nakalaylay nang bahagya sa kaliwang panig ng noo ang ilang hiblang buhok. mga tsuper. Ang kahabaan ng Sabang papunta sa sementeryo ng Dasmarinas ay napuno ng mga sasakyan. sa bungad ng salas.baryo. sampu — at puno na ng mga pangalan ang mga walong pohas ng kuwadernong iyon. Aguinaldo sa dami ng tao. Sa tabi ng pinto. naibalik ang mga iyon sa kanila o kaya‘y binigyan sila ng pambili ng bagong mga kalabaw.

naaareglo.‖ salaysay ng isang taga-Malagasang. hindi na nagdemanda ang pamilya Manecio sapagkat wala namang tetestigo. tahimik at mapagkumbaba.‖ kuwento ng isang matandang uugud-ugod na. Dalawampu‘t apat na taong gulang pa lamang noon si Nardo. ng gamot. malimit niyang sabihin. at maalamat na pagtahak ni Leonardo Manecio sa landas ng baril at kamatayan ay nagsimula diumano noong 1948 nang. buhat nang muli ‗yang makatakas. marami ang lumuha. ―Sa lugar namin. Bilang ganti ng mga kinauukulan. at iniwang patay ang kanyang ama na kilala na noon sa bansag na Putik sapagkat kayumangging kaligatan. ng pawid. mula sa kanilang Robin Hood.‖ sabi ng isang nakarinig. Imus. nalalakad lamang ang lahat. at siningil ang mga pumatay sa kanyang ama. sabi nga ng mga taga-Sabang. isa namang kapatid ni Nardo ang pinatay din. Jr. . ―Ang mabuti.‖ ―Sa kanyang pagkamatay. lumapit kayo sa ‗kin. ‗yong isa naman ay Leonardo Manecio III. isinumpa ni Nardo na maghihiganti siya. dalawang kasibulang babaing kapwa nakaluksa‘t buntis — ang isa‘y galing pa sa Nobeleta — ang nagtatalo sa magiging pangalan ng kani-kanilang isisilang halimbawang kapwa lalaki ang susulpot na sanggol. Sa libing ng ama.‖ ANG MAKULAY. Naging kaugalian na sa Kabite na kahit kilala ang mga pumatay. Ang iba‘y tumanggap ng mumunting tulong.‖ ―Lalakas na naman ang loob ng mga magnanakaw.Ang iba‘y nanakawan ng dyip na pamasada na nalakad din ni Nardong Putik na maibalik sa kanila nang wala ni isang perang gastos. Kapwa nila gustong ang ipangala‘y Leonardo Manecio. madugo. sa isang panig ng sementeryo. h‘wag kayong magnanakaw. ‗yang harangan. kundi pulitika.‖ usap-usapan ng iba. ‗yong isa ay Leonardo Manecio II. ―iilan ang natuwa. nagbitiw si Nardo sa pagka-pulis. sapagkat kilalang lider sa Sabang ng isang malaking pulitiko sa Kabite ang kanyang ama. inilagay sa sariling mga kamay ang batas.‖ sabi naman ng isang magsasaka.‖ Habang patuloy ang gayong usap-usapan ng mga nakiramay at nakipaglibing. ―Pero may Leonardo Manecio. hindi lamang diumano kalabaw ang dahilan ng pagpatay sa matandang Putik. kung may kapit sa malalaking pulitiko ang mga kriminal. ayon sa kanyang mga kababaryo. ―natigil ‗yang nakawan. isa pa. ―Nang buhay pa ‗yan. ilang armadong kalalakihan ang sumalakay sa kanilang bahay sa Sabang. ninakaw ang kanilang kalabaw. Ayon sa mga nakaaalam. Kinamuhian diumano ni Nardo ang klase ng hustisya sa kanyang probinsiya. ―kung kailangan n‘yo ng pera. isa-isang nangapatay. isang gabi. ‗Yong kilalang mga magnanakaw. na. pulis sa Dasmarinas. Jr. pambili ng bigas.

isang tenyente. Wala ni isa mang mamamayan sa mga baryong iyon ang nagturo kung nasaan si Putik. Kor. Isabel. Trias. Dominador Camerino ang mga biktima. ―Itinatago marahil ng mga babae sa loob ng kanilang saya. at isang kabo ang sugatan naman. isang dating alkalde. nasangkot siya sa madugong pulitika sa Kabite. ang mga harangan at holdapan. kabilang ang senador noon ng bansa na si Justiniano S. nakarating siya hanggang Hen. inilipat siya sa kuwartelheneral ng PC (Phil. . Iyon marahil ang simula kung bakit siya tinaguriang Robin Hood din. May kasamang turuang mga aso. napatay ang mismong kumander probinsiyal noon ng PC.Nagsimula nang magtago noon si Nardo at tumindi nang tumindi diumano ang galit niya sa mga magnanakaw ng kalabaw. ginalugad ng kompa-kompanyang mga PC ang halos lahat ng baryo sa probinsiya ngunit di nila makita ni anino ni Putik. Dahil doon. noong Nobiyembre 12. sa mga unang taon pa lamang ng dekada ‘50. Isang puspusang kampanya na malaki pa diumano sa kampanya-militar laban sa bandidong si Kamlon sa Mindanaw ang inilunsad ng PC sa Kabite. kabilang na ang ilang di lutas na patayan sa probinsiya. at dalawang sibilyang informer. noong 1955. Noong malamig na gabi nang Setyembre 2. nasukol ng mga PC sa isang bahay sa baryo Malagasang. Isa pang kapitan. naranasan ng Kabite ang sunud-sunod na patayan. Ilang kilalang mga pangalan sa Kabite ang ipinagsakdal sa krimeng iyon. 1952. Sa sagupaang iyon. mulang Sabang hanggang Malagasang. Biglang lumaki ang pangalan ni Nardo. isa-isang nangapatay ang mga kriminal. si Ten. Sa mga baryong kanyang pinagtataguan. gayundin. 1957. isang malagim na masaker na napabantog sa bansa ang naganap sa Maragondon. Sa panig nina Putik. himalang nakatakas si Nardong Putik. isang sarhento. ang napatay lamang ay si Teodoro Kamantigue. Bakaw at Sta. napasama sa matitigas na mga bataan ng isang malaking pulitiko. Imus. Laureano Marana at. dalawang sarhento. natigil ang mga nakawan ng kalabaw. mulang Alapan hanggang Sambal. ang itinuturing na kanang-kamay niya noon. naging napakatunog: Nardong Putik. at apat na pulis ang natagpuang patay sa isang sabana — kilalang masusugid na tagapagtaguyod diumano noon ni dating Gob.‖ naiinis na sabi pa diumano ng isang opisyal ng PC noon. Ang alkalde ng naturang bayan. Kahit naguguwardiyahan siya nang husto sa kulungan sa Imus noong madaling-araw nang Hulyo 15. Pagkatapos. ang isang tenyente. araw ng eleksiyon. Natuto diumanong dumulog kay Nardong Putik ang karaniwang mga mamamayang hindi mapangalagaan at makahingi ng hustisya sa gobyerno.Constabulary) sa Imus habang inihahanda ang iba‘t iba pang mga sakdal laban sa kanya. Lalo pang lumaki ang kanyang pangalan at kumalat ang bali-balitang mayroon siyang anting-anting. ang tropa ni Putik na binubuo na noon ng mga pusakal na wanted na mula pa ang iba sa mga kanugnog-probinsiya. Lalong naging mataginting ang pangalang Nardong Putik. isang kabo. Kilabot ng Kabite! Ikinulong siya sa Muntinlupa pero. Buhat noon. 1955. Sa pagtatago. Montano.

Ibinintang iyon ng NBI sa grupo ni Putik sapagkat protektado diumano ng mga iyon ang taniman ng marijuana. Kaya. nang galugarin ng PC ang baryo Sta. dahil marahil sa P20. Pumapatay s‘ya. at isa sa may tiyan. ng ilang bayan sa Kabite. isa sa may kanang kilay. noong Oktubre 2. Natadtad ng tama ng automatic carbine ang naturang bigasan. 1969. Kinagulatan siya‘t iginalang maging ng mga kagaya nina Magat at Ben Ulo. 2004 pa siya makalalaya. Sa loob ng ilang buwan. nakubkob siya ng mga PC sa dating Barzaga Rice Mill sa may Binakayan. Nagpakita si Putik ng magandang kondukto sa mga opisyal ng Pambansang Bilangguan kaya ginawa siyang bastonero ng lahat ng preso doon. sa Bataan kaya. May mga naghinalang kusa siyang pinatakas sapagkat malapit na noon ang eleksiyon. Nag-iisa siyang nakipagbarilan nang husto sa mga sundalo sa loob ng 45 minuto. Montano. Muli. isa sa kaliwang braso. Kor. Naging kasangga pa nila ang ilang opisyal ng PC na nagpasalamat pa diumano dahil nasa labas na naman si Putik at muling nasusugpo ang mga nakawan at holdapan sa probinsiya. Pero. sakay ng mga kotse at pribadong mga dyip. Isabel sa Kawit. 1971. isinama sa mga bilanggong ―minimum security‖ ang klasipikasyon. lumabas na medyo nakataas ang mga kamay tanda ng pagsuko. noong Pebrero 10. Parang mga paltos lamang iyon. at mga pulis. ayon sa mga nakakita. Imus.At. naging kaibigan pa nila ang ilang alkalde. kaya lalong tumibay ang paniniwalang may anting-anting siya. Muli siyang ikinulong sa Muntinlupa. noong umaga nang Mayo 26. May nagsabing nasa Bulakan siya. o sumapi siya sa Bagong Hukbong Bayan ni Kumander Dante. may agimat. lumaki. muli siyang nakatakas. Marana at ilang opisyal nito noong 1957. Binigyan siya ng mga kaluwagan. Pagdudusahan niya ng 40 taon ang naturang sentensiya batay sa probisyon ng Binagong Kodigo Penal at Disyembre 15. 1958. . Nang maubusan siya ng bala. isang matandang babae ang nanungaw sa bintana ng kanyang dampa at sinabi sa ilang sundalong nagdaraan: ―Pabayaan n‘yo naman s‘yang makatulog. inihagis niya sa lupa ang kalibre 45 baril at isang granada. Kawit. nabuo ang pangkat ni Putik. isang araw. sarisaring balita ang kumalat. Katunayan. Nang salakayin ng ilang ahente ng NBI ang isang taniman ng marijuana sa baryo Malagasang. kasama pa ang pinsang si Medardo Encabo.‖ Gayunman. Di naman s‘ya talagang masamang tao. ipinaratang ni Gob. dalawang tauhan ng NBI — sina Rogelio Domingo at Antonio Dayao — ang dinukot at pinatay. hinatulang mabilanggo ng 182 taon dahil sa pagkakapatay kay Ten. nakagagala noon sa ilang baryo at bayan doon ang kanilang pangkat. pero ang pinapatay n‘ya ay ‗yong masasama. kahit hindi umaalis si Putik sa teritoryong Kabite. Gagamitin diumano si Putik para hindi makakilos sa Kabite ang mga Montano. bigla.000 gantimpalang nakapataw noon sa kanyang ulo. kahit araw na araw. Pero. nagsimulang mag-ingat ang tropa ni Putik. Delfin Montano noon na ―pinatakas‖ si Putik para ―patayin‖ ang kanyang ama — si Kong. Justiniano S. lalo na ang maliit na opisina sa loob na pinagtaguan niya. Pawang daplis lamang ang kanyang mga tama.

Mga ilang buwang waring nagpalamig-lamig ang NBI ng pagtugaygay sa pangkat ni Putik. gayundin ang isang pulisImus na si Rodolfo Bae. Ang pangyayaring iyon. marami ang lumuha. ayon sa balita. napagkalooban ng hustisya at kalinga na hindi basta maibigay ng gobyerno sa mga kakaning-itik at walang impluwensiya. Nob. at bahagyang binago ngayon) . isang malapit na kaibigan ni Putik ang kinasabuwat ng isang makapangyarihang pulitiko kapalit ang kung anu-anong konsesyon para patayin si Putik. may ilang pulitikong lihim na nagalit sa kanya. ng isa ring sulat mula kina Putik and delegado noon sa Con-Con na si Juanito Remulla. **tinambangan ng magkasanib na grupo ng PC. Sa ilang bayan. Imus. Di naglipat-buwan.‖ sabi nga ng isang nakipaglibing sa kanya. sa baryo Carsadang Bago. NBI at pulis-Imus si Leonardo Manecio. habang nag-iisang sakay ng kanyang pulang kotseng Impala mulang Nobeleta papunta sa baryo Alapan. isa naman ang ipinagbili agad ang kanyang kalabaw sa takot na nakawin din. Natural. Tumanggap diumano ng sulat mula sa pangkat ni Putik si Alkalde Jose Jamir ng Imus. at sa ulo lamang. Tumanggap din. ―Sa kanyang pagkamatay. si Lino Bocalan sa pagka-gobernador dahil sa galit niya sa mga Montano. Imus. ayon sa mga bali-balita. Pagkatapos. ang naging ugat ng malagim na wakas ni Nardong Putik. Isang barilan ang naganap at napatay si Boboy. gayundin ang kanyang pangkat. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. Isang araw matapos mapatay si Putik. isang kilalang bata ni Putik — si Emilio ―Boboy‖ Tibayan — ang nasabat ng mga pulis-Imus. Pero nagsimulang mapaugnay naman ang kanyang pangalan. To d o s Lo s Santo s: Ano B a I to? October 26. sapagkat panahon ng eleksiyon. alyas Nardong Putik. Imus. Oktubre 10. pinatay din ang inupahan diumanong pumatay kay Putik. Dahil sa teoriyang di siya tinatablan sa katawan. sabi ng mga nakaaalam. Umaga. si ganoon at si gayong kandidato sa pagka-alkalde ang diumano‘y sinusuportahan niya rin. Muling maluwag na nakapaglibot sa ilang lugar sa Kabite si Kumander. ang ninakawan na agad ng kalabaw. saka pinagpapalo sa ulo. Nilasing nito diumano nang husto si Putik sa loob ng Josephine Resort sa Kawit. Ordonez (Editoryal — unang nalathala sa PILIPINO FREE PRESS. sa ilang mga kandidato. 4. lumitaw ang balita nang malaon na hindi talagang tinambangan si Putik. kilalang tagapagtaguyod noon ni Jamir. iilan ang natuwa. Nagbanta diumano ang grupo ni Kumander na igaganti nila ang pagkakapatay kay Boboy Tibayan. ——————————————————————** Bagaman mahirap patunayan. isang araw noong Setyembre 1971. isinakay sa kotse nitong Impala saka pinaulanan ng bala ng mga awtoridad. Suportado diumano ni Putik. sa pagitan ng Panamitan at Tabon sa Kawit. 1971. isang magsasaka sa inyong baryo sa Alapan. ―Kilabot ng Kabite‖ para sa kanyang mga kaaway at Robin Hood naman sa ordinaryong mga Kabitenyong natulungan niya. 1970.

nabuhay at namatay sa kabusabusan. o may burges at may proletaryo. Maliliit na kandila. sa kabilang banda. mamahaling orkidyas at kung anu-ano pang tanda ng karangyaan ang ipinagyayabang ng iyong libingan. ipinamumukha ng iyong libingan na isa kang napakakaraniwang tao. Puntod na puntod lamang ang iyong libingan. kailangang maglublob ka pa rin sa iyong kayamanan: naglalakihang kandila. malamang na ang kabaong mo ay palotsina. Ordonez . Ipinagyayabang ng iyong libingan na hindi ka basta tao — nabuhay ka at namatay na batbat ng impluwensiya. kapangyarihan at pribilehiyo. nangamkam ng mga lupain. ipinagkakait sa kanila ng uring mapagsamantala ang karapatang mabuhay bilang tunay na mga tao sa ilalim ng pantay na katarungan at lantay na hustisya sosyal. ang hukbo ng mga binusabos na para na ring mga patay.‖ sabi nga ng mga tagabaryo. ipinangangalandakan ang iyong pangalan. Todos los Santos: ano ba ito? Ika w Ang T alahib Ng Mga Alaala October 14. Hindi bale na kung binusabos mo ang iyong mga manggagawa‘t magsasaka. Sino ang may sabing pantay-pantay ang tao sa kamatayan? Kung karaniwan kang magsasaka o obrero. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. higit na nangangailangan ng kalinga at pagmamahal ang mga buhay — ang patuloy na inaaliping masang sambayanan. Ang pananda sa iyong puntod — kung mayroon man — ay isang lapidang lata. araw-araw. at tinatanuran pa ito ng maluha-luhang sementadong anghel sa gabi‘t araw. karaniwan lamang na payabangan. Todos los Santos na ang bawat araw sa kanila sapagkat. petsa ng kapanganakan at kamatayan. nagkakahalaga na ng daan-daang libong piso ang mismong lupa lamang. kahit matagal ka nang pinagpasasaan ng mga uod o ginawang abo sa krematoryo. ilang bulaklak ng amarilyo‘t palong-manok at krus na kahoy — ito ang mga nagpapagunita ng iyong karalitaan at pagkabusabos tuwing Todos los Santos! Pero kung mayaman ka. sa sulok marahil ng isang sementeryong para sa mga anakpawis. Hindi nga masamang alalahanin ang mga patay tuwing Todos los Santos pero. Kung mayaman ka — nakuha mo man ang iyong kayamanan sa panloloko‘t pagsasamantala — pagpapasasaan mo iyon hanggang sa loob ng iyong nitso o mausoleo. ―nangungusap sa ganda. iyong kabaong na ―pangmarangal‖ na tao at mahihiyang dapuan ng langaw o amuyin ng mga langgam. piling-piling lugar ang libingan mo. Kung mahirap ka. Sa sosyedad na ito ng pagsasamantala‘t inhustisya ng iilang hari-harian o diyus-diyosan sa balintunang lipunan.MAY kanya-kanya ding klase ang mga patay: may mayaman at may mahirap. o nandambong sa pondo ng bayan kaya ka nagkamal ng kayamanan. Tuwing Todos los Santos. siyempre pang de klase ang kabaong mo. nagliliwanag na bombilya. marmol ang iyong mausoleong nakalagak sa loob ng kongkretong gusaling marangyang bahay na para sa hukbo ng mga kumain-dili. Higit sa lahat. pasiklaban ng yaman at pag-insulto sa karalitaan ang naturang araw. kailangang dalhin mo hanggang hukay ang iyong karalitaan. Siyempre pa rin.

(Tula) namumulaklak na ang mga talahib puting-puting nakakumot sa burol at sabana kumakaway sa sanlaksang mga alaala oktubre ring gaya ngayon nang abuhin ang kalawakan at malamig ang haplos ng hangin tumimbuwang ka sa kagubatan sa pagliliwaliw ng mga punglo sa iyong ulo. namumulaklak na ang mga talahib nang ika‘y ilibing ng mga kasama walang dinalit na mga ave maria ni inusal na mga ama namin sapat nang papurihan iyong kagitingan parangalan mga karanasan sa paglalahad ng mga katotohanan . puso at tiyan nakadilat ka‘t nakatingin sa kalangitan habang inaapuhap ang hininga sa pagaspas ng mga dahon sa pakpak ng mga ibon sa tagulaylay ng rumaragasang agos sa ilog ng kaparangan sa balumbon ng nangingitim na ulap inaaninag wari anino ng kalayaan para sa bayang pinakamamahal pumanaw kang wala ni apdo ng pagsisisi sa mamad na mga labi sa niyakap na pakikibaka laban sa naghaharing inhustisya dahil noon pa man sa pagbabanyuhay ng puso‘t isipan nakapagkit na sa iyong kabuuan kakambal na ng iyong pangarap at layon ligaya at laya ng masang alipin ng dalita‘t dusa.

Ordonez (Tula) ulo mo‘y gusto kong palakulin parang niyog ang bungo‘y biyakin utak ay himay-himayin gusto ko ring dibdib mo‘y laplapin dukutin ang puso at saka suriin dinalaw ka ba ng awa‘t sagimsim nang maralita‘y lamunin ng dilim? o uring asendero/kapitalista laging iniisip talaksan ng pera? tao ba‘y mayroon pang halaga sukdang busabusin sa iyong pabrika alipining lubos sa iyong asyenda? . ikaw ang talahib ng mga alaala sunugin man nang sunugin sisibol at sisibol pa rin muli‘t muling iindak ang puting bulaklak di luhang mangalalaglag sa masukal na damuhang dinilig ng iyong dugo mananariwa ang lahat maging naluoy na mga pangarap muli‘t muli kang mamumulaklak sa puso‘t isipan ng bawat sawimpalad ikaw. oo. Dib d ib Ay Lap lap in October 11. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. ikaw na talahib ng aming mga alaala! Ulo Mo ‘y G usto Ko ng P alakuli n.at pagsamba sa altar ng katarungan sapat nang walang hanggang kilalanin idambana sa puso‘t isipan buhay na inialay sa gabi ng mga paglalamay.

ulo mo‘y gusto kong palakulin dibdib mo‘y gusto kong laplapin naisip mo ba mga inalipin silang sandakot na kanin at asin ang laman ng tiyan habang ikaw naman ay nabubulunan bundat na‘y ayaw pang tigilan sagana‘t marangyang hapunan gayong dugo nila‘t laman kinatas at iyong pinagpipistahan o likas sa iyo itong kasuwapangan kaya lugaw nila‘y gusto pang lamunin suso ng bagong panganak gatas nais pang sipsipin? kung bungo mo‘y mabiyak sumabog ang utak nakaukit ba sa himaymay niyon mga sawimpalad? naisip ba ang walang tahanan habang palasyo mo‘y laging kumikinang? saan ba nanggaling iyong kayamanan kundi sa inaliping masang sambayanan? kung dibdib mo‘y malaplap at puso‘y mahantad nadama mo ba katiting na habag sa mga nilikhang yakap ng bagabag? pinitik ba ng awa ang puso habang manggagawa‘t magsasaka mo sabaw ng sinaing ang ipinasususo sa nagpapalahaw bunsong balat-buto? matapos bungo ay mabiyak dibdib ay malaplap at walang makita sa puso at utak kahit anino ng habag sa mga nilikhang inaliping ganap .

2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. lumalaslas sa kamalayan kong laging naglalamay naririnig ko ang iyong panambitan kung mga gabing nagdarasal malungkot na buwan kung mga umagang luhang pumapatak mga butil ng hamog sa damuhan kung mga katanghaliang humihiyaw aspaltadong lansangan ng kalunsuran kung mga dapithapong dumaramba mga alon sa ulilang dalampasigan. naririnig ko ang iyong hinagpis la tierra pobreza . naririnig ko ang iyong panaghoy la tierra pobreza sa dagundong ng kulog sa kalawakan sa sagitsit ng kidlat sa karimlan sa lagaslas ng tubig sa kabundukan oo.katawan mo‘y dapat nang tadtarin buto mo‘y dapat nang pulbusin dugo mo‘y dapat nang sairin upang magbanyuhay ang uring alipin! Naririnig Ko Ang I yo n g P anamb ita n September 25. Ordonez (Tula) naririnig ko ang iyong panambitan la tierra pobreza lupain ng dalita‘t dusa lupaing tinigmak ng dugo ng mandirigma ng masa na dinusta ng inhustisya na inalipin ng pagsasamantala inihahatid ng naglalakbay na amihan sa saliw ng huni ng langay-langayan ang iyong tagulaylay tumatarak. oo.

sa bulong ng mga babaing asawa‘y nalibing sa kung saang talahiban naririnig ko sa taginting ng mga dalangin sa nobena‘t decenario ng mga sisa si crispin ay di na makita ibinaon kung saan ng kampon ng kadiliman o binulok sa mga tagong bilangguan o naagnas sa pusod ng karagatan wala ni anino ng kalansay. naririnig ko ang iyong panambitan la tierra pobreza sa tagaktak ng pawis ng manggagawa‘t magsasaka sa lagunlong ng sikmurang walang laman sa kalantog ng mga lata sa basurahan sa pagtutol ng tinuklap na mga yero sa langitngit ng tinungkab na mga tabla sa lagabog ng ginibang barungbarong sa gilid ng namamahong estero mulang tripa de gallina hanggang canal de la reina naririnig ko ang hinaing mo la tierra pobreza sa binuldoser na mga bahay sa mga lote diumano ng gobyerno na lalong dapat mapunta sa masa di sa mga ayala at mga kauri nila na walang sinasamba kundi kuwarta patayin man sa hilahil at dusa gawin mang naglipanang aso‘t pusa milyun-milyong maralita! oo. oo. umuukilkil sa pandinig ko ang panambitan mo la tierra pobreza saanmang sulok ng planeta ipinadpad ng daluyong ng dalita .

2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. Humugos ang mga tao.mga anak mong nagdurusa ikinalat silang parang layak sa banyagang mga bansa dahil kalansay na ang pag-asa at ginutay na ang ligaya sa lupain mong binaog ng uring mapagsamantala oo. pumila parang treng walang katapusan hawak ang nakababa namamahingang mga bandila upang muling masilayan ang naninilaw niyang mukha at medalyang pula sa ibabaw ng dibdib. At sa kalupaan nananalasa‘t sumisikdo . la tierra pobreza ―di lahat ay natutulog sa dilim ng gabi‖ at naririnig nila iyong panambitan at panawagan nagliliyab ang mga mata ng mga anak mong magigiting bartolina mo‘y wawasakin! LIM ANG AR AW AT GAB I ( sa kamata ya n ni Len in) September 8. Ordonez (Malayang salin ng inyong lingkod sa tula ng makatang Rusong si Vera Ibner na ipinadala ni Ka Dan Borjal bilang alay-parangal kina Ka Alexander Martin Remollino at Ka Medardo Roda na kapwa namayapa kamakailan lamang) Bago siya tuluyang ibinilanggo sa kanyang mausoleo at ulilahin ng sikat ng araw limang araw at gabing singkad siyang nakaburol sa Bulwagan ng mga Columna.

Niligis Na Ap d o La man g An g As ukal August 31. Limang gabing walang natulog sa Moscow dahil sa pagtulog siya lumisan buong kabanalang nagbabantay ang maputlang buwan.ang nagyeyelong kapaligiran waring tuluyan niyang tinangay ang isang bahagi ng init ng aming mga katawan. Ordonez (Tula) kinatarata na ang mga sakada sa pagsuyod ng mga mata sa katawan ng asyenda pinaglumot na ng mga dekada mga daing nila‘t protesta di na makita mukha ni anino ng tumakas na pag-asa sumanib ba iyon sa balumbon ng mga ulap habang dapithapo‘y namamaalam? yumakap ba iyon sa katawan ng karimlang humahalik sa pisngi ng maputlang buwan habang gabi‘y nagdarasal nakaluhod sa paglalamay? kalansay na lamang ang pag-asa nailibing na sa damuhan ng tubuhang di maabot ng mga mata nasipsip na noon pa man ng hayok na mga tubo pawis at dugo ng sakada . 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L.

nanigas nang kanin o kinayod na tutong na humalik sa puwit ng kalderong inulila ng saya‘t ligaya singpait din kaya ng apdong niligis asukal na inihalo‘t tinunaw sa tubig na maligamgam at ipinasususo sa bunsong mapintog ang tiyan kahit hangin lang ang laman? singpait ng apdong niligis sa dila ng sakada mga asukal pang iluluwa .ngayo‘y parang gatas iyon hinihigop ng asendero mula sa susong malusog ng bagong panganak naglalanding dalagang-ina o. kay tamis niyon sa dila niya singlinamnam ng pulot-gata sa mga birheng kinalantari niya habang binubudburan ng asukal ang puklong matambok ang susong maumbok singtamis ng pulut-pukyutang dumaloy sa galit na utong sa uhaw na singit at gutom na tiyan! singpait naman ng apdong niligis sa dila‘t ngalangala ng sakada asukal na iniluwa ng asukarera di nito mapatamis kapeng walang gatas sa mahalumigmig na umaga di nito mapawi pakla ng bubot na bayabas at alat ng asing iniuulam sa malamig.

Ordonez (Tula) nilalanggam namutla mo nang mukha fernandina habang nakatimbuwang sa masukal na kakahuyan katawang tinadtad ng punglo di nahugasan ng tikatik na ulan fernandina dugong bumulwak sa dibdib sa hita at tiyan humahalik na ang namuong hamog sa gilid ng mga matang nakakilala sa pait at dusa ng buhay ng masa. wala ni isa mang bituin ang gabing nagdaan fernandina . 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L.ng asukarera mapait na rin pati pawis niya singlansa rin ng hilaw na apdo dugong itinigis ng mga panahon sa bawat hagkis ng machete sa masukal na damuhan sa bawat taga sa pinutol at kinatas na katawan ng laksa-laksang tubo tatamis pa ba ang asukal kung ni isang dipang lupa‘y di kanya at alipin lamang siya sa malawak na asyenda? niligis na apdo lamang ito sa dila niya‘t ngalangala! Fernand ina August 9.

fernandina muli‘t muli kang mabubuhay sa magkakarugtong na mga ugat ng mga biktima‘t inalipin ng uring mapagsamantala! magniningning din ang mga bituin sa pusikit na karimlan manunumbat ang buwan at aawitin ng marahas na hangin kadensa ng martsa . mananatili kang monumento sa alaala banayad mang humalik sa lupa mga tuyong dahon ng gunita fernandina muli‘t muling sisibol sa pusod ng bundok o dibdib ng lungsod binhi ng pag-ibig sa layang pinakamimithi habang dinidilig ng dugo ng mga kagaya mo fernandina lupaing binaog ng inhustisya‘t pambubusabos.nagtago pati mukha ng buwan umiwas sa mga putok ng baril ngunit di ka umurong fernandina di natinag sa pagtatanggol di binitiwan ang gatilyo ng kalayaan pinatakas ang nakubkob na mga kasama alang-alang sa bansang pinakasisinta tagulaylay ng hangin ng giniginaw na umaga sa iyo ngayo‘y naghaharana fernandina.

diyos anak. fernandina! Ave. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. pater patrum inodoro‘y nagkumunyon nangumpisal pa sa poon. mea maxima culpa nang sa kanto‘y magdaan ang santo papa ako po‘y nasa kubeta nagbebendita‘t nagdaraos ng sariling misa ave. P ater P atr um! July 30. ave. 27. Ave. ave. diyosa espiritu santa! patawarin ang anak mong nagkasala mea culpa. mea culpa. 1970 sa PILIPINO FREE PRESS. ave. 7. birheng maria ipinalangin ang anak mong nagkasala mea culpa. mea culpa. Kasama na ito sa mga piyesa sa plumaatpapel pero nahihirapan daw ang ilang mananaliksik na makita agad sa archives kaya minabuti naming ilagay ito ngayon sa bandang unahan. si Papa Pablo VI o Giovanni Battista Montini. Ordonez (Tula — sinulat noong dumalaw sa bansa. 1970. mea maxima culpa ni hindi ko man lamang nakita ang tiara ng santo papa nang magpunta siya sa luneta at magmisa ako po‘y umiinom ng hinebra sa restawran ni san da wong sa ermita .) giovanni battista montini servus servorum dei nang iluwa ka ng alitalia mga magnanakaw naghaleluya viva! viva! viva il papa! hosanna in excelsis benedictus qui venit in nomine domini diyos ama.ng milyung-milyong mga paa sa bantayog ng laya… mabuhay ka. Nob. Inilathala ito noong Dis.

diyosa espiritu santa! ako po‘y huwag bulagin ng mga kalmen at estampita habang ang kandila‘y bangkay na naaagnas sa bawat kandelabra kahit ako po‘y di lumuhod sa santo papa nakita ko naman ang kanyang anghel de la guardia sa bote ng la tondena michaelem archangelum nakaamba kumikislap na espada sa plato ng espagheting piccolinong may bendita ng ketsap papa. mea maxima culpa krusipiho at rosaryo‘y ipinanguya ko sa basura. mea culpa. ave. ave.diyos ama. ave. diyos anak. pater patrum . diyos anak. pater patrum! ako po‘y nagugutom sitsiritsit alibangbang salaginto‘t salagubang bawat oras. ave maria! ang pari‘y nagbibilang ng pilak sa sakristiya diyos ama. sit sonora sit jucunda. bawat araw kampana‘y kumakalembang sit laus plena. ave. santo papa. santo papa! puto seko‘t puto maya inuuod ang kumbento‘t mga mongha bawat santo‘y nakanganga sa isusubong ostia ave. diyosa espiritu santa! ipinalangin kaluluwa ng anak mong nagkasala mea culpa. sit decora mag-antanda at magdasal ave.

ave maria! quod in carnem transit panis et vinum in sanguinem quod non capis quod non vides animosa firmat fides diyos ama. diyos anak.kalyehon ko‘y inaagiw barungbarong at estero‘y nakatanghod sa kopita‘t kandelabra araro ko‘y nakapangaw sa tumana armalite ay umaawit sa candaba ave. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. ave. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Tula) S A N A! Nang Magp aala m Ka July 19. diyosa espiritu santa! kagabi. Ordonez (Tula) nang magpaalam ka walang luhang pumatak sa mahamog na damuhan o isang butil man lamang na sumanib sa tikatik na ulan walang hikbing sumalit sa langitngit ng punong kawayan walang mapait na ngiting sumilay sa labing nakakilala ng mga halik ng dalamhati isinasayaw ng hanging marahas . santo papa ang utak ko‘y talahib na naglagablab at nagsayaw ang mga alitaptap! So na No o n At Nga yo n S a Rep ub likan g Ma mo n July 27.

buhok mong hanggang baywang di nagdaop ang ating mga palad di naglapat ang ating mga katawan sa mahigpit na yakap ng pamamaalam ngunit nasa mga titig sa isa‘t isa muhon ng pakikiisa sa matagal nang adhikain ng masa ilang tapik lamang sa balikat ang ipinabaon ko sa iyo kalakip niyon ang laksang mensahe sa iyong paglalakbay patungo sa malayang bundok na naghihintay. di kailangang pabaunan ng agam-agam o dalangin ng kaligtasan ang dakila mong paglalakbay tungo sa mabulaklak na katubusan. nang magpaalam ka di isinaysay ang laman ng puso di ipinaliwanag ang kapasiyahan nakapinid ang labi ng mahalumigmig at lumuluhang madaling-araw ngunit nag-aapoy ang mga mata mo para maunawaan ko hagupit ng lintik sa isip daluyong ng dugo sa ugat na di sa katawan mo lamang nagwawakas kundi sa himaymay ng laman ng bawat sawimpalad ng mga itinanikala sa asyenda at malawak na kabukiran ng mga inalipin ng makina saanmang pabrika at empresa o ginutay ng inhustisya ng pambubusabos at pagsasamantala ng di makataong lipunan ng di makatarungang burukrasya oo. .

pinapatay bakit ganyan? di naman ako kriminal di naman ako magnanakaw di naman ako nandarambong ng pondo ng bayan . Ordonez (Tula) minsan lang akong daraan sa mundong estupido pero karapatan ko ayaw irespeto sinisikil. di ka na makakasalo sa kantina ng isang platong kanin at kapirasong ulam oo. kinakatay.nang magpaalam ka sinasaluduhan ko ang iyong paglisan di ko na inaasahang maririnig pa lagunlong ng tinig mo sa mga lansangan ng protesta di ko na makikita kumpas ng mga kamay mo habang idinidiin ang mga punto mo sa paglilinaw sa nilumot nang mga suliranin ng lipunan na humihiyaw ng kalutasan oo. amanda de los reyes di ko na inaasahang magbabalik ka pa sa kuta ng pambubusabos hanggang makulimlim ang panahon at di pa sumisilay mapulang sikat ng araw sa silangan tulad nang ikaw ay magpaalam! B akit Gan ya n? June 25. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L.

maya‘t maya sa macho‘t tigasing binatilyo o sa seksi‘t dalagitang mabango. anak ng galunggong at kabayo lintik na ‗yan! hayop na ‗yan! karapatan lang nila ang sagrado‘t mahalaga! bakit ganyan? bakit ganyan? ako lang ang laging makasalanan ako ang impakto ako ang demonyo impiyerno ang bagsak ko por dios por santo anong klaseng mundo ito? bawal magsabi nang totoo laban sa mga dorobo sa gobyerno puputulin ang dila mo .lupa nang may lupa‘y di kinamkam at lalong di nanggahasa ng sinuman ako pa nga ang laging ginagahasa ng lipunang di makatarungan bakit ganyan? bakit ganyan? sobra-sobra ang ipinagbabawal sabi ng mga banal sa simbahan bawal magmura kahit galit na bawal magsalita nang malaswa bakit nagkaroon pa ng gayong mga salita? para saan at paano iyon mailalabas sa bunganga? lintik na ‗yan! ano ba ‗yan! bawal malibugan sa iba maliban sa asawa sila namang mga santo‘t santa puwedeng-puwedeng magnasa magpasasa‘t magpakasawa oras-oras.

bawal mithiin ang pagbabago sa layuning lipuna‘y di magago at di dumami ang agrabiyado pero birheng inang mahabagin bubulukin ka pa sa kalaboso! bakit ganyan? bakit ganyan? dahil ba silang nagbabawal ang iilang hari-harian ang pinagpalang diyus-diyosan at kaming maralita‘y tungaw layak lamang ng lipunan? lintik na ‗yan! hayop na ‗yan! bakit ganyan? bakit ganyan? pati katiting kong kaligayahan lagi‘t laging pinakikialaman pobre lamang ako di kaya ang maluhong bisyo di mayamang tulad ninyo puwedeng bumabad sa casino magpakaligaya kaya sa paraiso sa puklong matambok sa susong maumbok ng kinakalantaring kalaguyo ligaya ko‘y simple lamang ang manigarilyo lamang para mapayapa ang damdamin at ligalig na isipan sa hilahil na pasan-pasan makasulat din ng kung anu-ano kapag nababaliw ako pero por dios por santo bawal manigarilyo diyan bawal manigarilyo kahit saan bawal sa gusaling iyan bawal sa pampublikong sasakyan .

tinambangan o biglang nasagasaan sa daan nagkalasug-lasog ang katawan nauna pang namatay . lintik na ‗yan! hayop na ‗yan! karapatan daw nila iyon pero paano naman ang karapatan ko ang mga kagaya kong naninigarilyo? bakit ganyan? bakit ganyan? bakit nagkaroon pa ng pabrika ng sigarilyo bakit di pa sunugin ang mga ito tupukin pati ang lumikha nito? para di parang ketongin ang mga gaya kong naninigarilyo itinataboy kung saan-saan pinagbabawalan sa maraming lugar parang mundo lang nila ito parang di sila mamamatay kahit di manigarilyo kahit di makaamoy ng usok nito parang kami lang naninigarilyo ang maglalaho agad sa mundo. pero itatanong din ninyo: bakit ganyan? bakit ganyan? tinodas agad ng diabetes ng alta presyon o atake de corazon ng kanser sa atay o lalamunan ng kanser sa baga‘t bituka sa bayag o suso o obaryo siyang kailanma‘y di nanigarilyo o nakasinghot ng usok nito siyang di nanigarilyo ni minsan ay binaril naman. mararangal na nilalang.bawal makaamoy ng usok malulusog.

2010 by plumaatpapel ni Rogelio L.sa impaktong gaya ko apatnapung taon nang naninigarilyo. Ordonez (Tula) sa magkakrus na mga kalye ng via pescara at via firenze mansiyon. tulad sa forbes at alabang-ayala mga bahay na naghilera parang dambuhalang kabaong walang laman . bakit ganyan? bakit ganyan? siyang sigarilyo ang pamatid-gutom ang iniiwasan ng lipunan pati ni kamatayan siyang sigarilyo‘y iniwasan pero nagpakabundat sa katakawan at nagsamantalang lubusan para yumaman nang yumaman pundilyo nila‘y hinahalikan masaklap nga lamang maaga silang kinakain ng libingan at isinusuka ng kasaysayan. bakit ganyan? bakit ganyan? lintik na ‗yan! ano ba ‗yan? hayop na ‗yan! ang mundo ba‘y estupido o ako ang naloloko? basta irespeto na lamang ninyo ang karapatan ko huwag lamang ang inyo anak kayo ng galunggong at kabayo! masarap iyap ak a ng hub ad na p aa June 22.

iluluwa pagpikit ng matamlay na dapithapon manlilisik malalaking bombilya magpuprusisyong pabalik nagliwaliw na mga bangkay muling hihimlay sa kabaong na naghihintay! sa teritoryong iyon ng el diablo di ko masalat ang buhay nagkalat na parang layak buhay na tuwinang namamatay kahit muli‘t muling nabubuhay di makahalina sa ilong halimuyak ng pierre cardin o hugo boss at issey miyake gusto pa ring masinghot anghit sa kilikili ng manggagawa‘t magsasaka sa lupang dinilig ng dugo‘t luha ng dantaong magiting na pakikibaka di yakapin ang pandama masangsang na karanasan ng masa manapa‘y robot at plastik sa lansangan bumubulaga sa matang nilalanguyan ng sanlaksang mapapait na alaala! magneto ngayon ang hangin ng ipuipo buong lakas na binabatak paang naglagalag pabalik sa nilisang la tierra pobreza paang pinaglintos ng kuwerong sapatos sa pagtahak sa nagsalabat na kalsada mga lansangang walang simula‘t wakas di gaya ng estupidong buhay .pagngiti ng giniginaw na umaga naglakbay ang mga bangkay hinigop ng mga buntala idadahak.

ibinuga ng mga makina sa mga pabrika masarap iyapak ang hubad na paa sa humihingang lansangan sa init ng katanghalian sa martsa ng mga protesta laban sa inhustisya‘t dusa masarap iyapak ang hubad na paa sa gubat at bundok sa nayon at lungsod sa lupaing luha‘y bumabalong sa lupaing dinidilig ng dugo itinitigis ng ugat ng mga mandirigma ng laya‘t ligaya para sa dinustang buhay ng masa . masarap iyapak ngayon ang hubad na paa pagbalik sa la tierra pobreza sa malagkit na tiningkal ng naararong sangkal sa nagpuputik na pilapil sa kabukirang dinilig ng humagulhol na ulan masarap isudsod sa mahamog na damuhan o sa sukal ng tubuhan masarap pa ring iyapak ang hubad na paa paglaruin sa langis at grasa isinuka.na tiyak na mamamatay… paang niluom ng hinulmang goma sa paglusong-ahon sa lupaing matatambok sa mga burol na mauumbok.

oo, lagi‘t laging naroroon ang himagsik ng puso sa dibdib ng buhay oo, madarama ng hubad na paa nakaukit na testamento‘t muhon sa saganang minahan ng mga brilyanteng katotohanan! . Sa P antalan Ng Hava na, I sang Gab i Ng P anagi nip June 10, 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Tula) isang gabi, napanaginipan ko sinisiil ng halik ng mga ulap naghihingalong buwan sa pantalan ng havana lahat magdamag na umiindak sa kadensa ng guiro ng maracas at marimba sa salon rojo at la cecilia sa gato tuerto at la farandula nagliliyab ang mga katawan sa salsa, mambo at rumba himig ng son mula sa aprika sumisigid sa ilong halimuyak ng tabako ng vultabajo o pinar del rio thompson man o don pepin garcia arturo fuente man o vegas de fonseca hayok na sinisinghot hininga ng bawang, oregano‘t cumia sa paglalandi ng dila sa mga utong ng moros at pagsipsip sa katas ng ropa vieja nagliliwaliw, nababaliw ang utak ko sa espiritu ng rhum at cola

gustong humimlay na sa el vedado sa saratoga man o melia cohiba. napanaginipan ko rin, opo namatay, inilibing din ang buwan paghikab ng nagmamadaling umaga sa pantalan ng havana mga barko‘y pumitada at bumulwak rumaragasang tubig ng alaala sa kasaysayang naligo sa dugo sa panahong umagas iyon sa obaryo ng tinawag na isla juana mula nang mayabang na dumaong sa pasigan ng baracoa krus ni columbus na kolonyalista naghari-harian sumulpot na criollos lubos nambusabos sa ngalan ng ginto at diyos inaliping ganap lantay na ciboney at taino pati nakakadenang mga aprikano kinubabawan ang lupang matambok nilamutak ang pisnging maburok pinanggigilan dibdib na malusog hanggang masaid ang libog ng pusod. opo, napanaginipan ko isang dekadang paghihimagsik ng lahi ng mga carlos de cepedes kolonyalistang moog di agad nadurog apat na dantaong naghasik ng lungkot saglit, napilitang magkuta sa new york makabayang nagrebelde sosyalistang jose marti placenta ng layang ipinaglihi sa sto. domingo‘y sabik na nagbalik manipesto ng montecristi ay isinatitik

pinaglagablab ang naipong ngitngit umangil ang punglo, machete‘y tumalim ngunit siya naman ang sinawing-palad dugo‘y idinilig, buhay inialay sa sagupaang walang puknat sa dos rios lupa‘y nagkulay-pulang parang gumamela sa daluyong ng rebolusyong sumiklab na. opo, napanaginipan ko rin, opo nang asul ang liwanag ng buwan sa pantalan ng havana biglang sumabog ang barkong u.s.s. maine nagliyab, naglagablab mahigit dalawandaang tripulanteng tulog katawa‘y natupok hininga‘y nalagot pakana diumano ng kolonyalista sulsol ng dambuhalang kapitalista para giyera‘y ideklara laban sa espanya tratado ng paris ang naging resulta cuba, guam at tierra pobreza ginawang kolonya cuba‘y pinalaya noong 1902 naging manyika naman ang mga machado grau at socarras naging diktador fulgencio batista nandambong, hinuthot ang cuba sinalaula ang hustisya ipinampunas sa tumbong at paa soberanyang banal agad ibinenta milyong mamamaya‘y sinagad sa dusa. opo, napanaginipan ko rin, opo pagdaong ng granma habang umiindak tubo sa asyenda sakay ang walumpu‘t dalawa nang tambangan ng militar labindalawa ang natira

nagkuta ang mga fidel castro camilo cienfuegos at che guevarra sa pico turquino sa malawak na sierra maestra pinaglagablab ang matanzas hanggang sta. clara ang camaguey hanggang oriente ang las villas hanggang las tunas hanggang mapasok ang havana tutop ang puwit na tumakas mga batista‘t kampon ni satanas! huling napanaginipan ko, opo nagliwanag ang pantalan ng havana nang itayo lipunang sosyalista ari-ariang pribado‘y binura sa mapa inatado naglalawakang asyenda isinakamay ng mga magsasaka dayuhang empresa‘t pabrika negosyong hawak ng imperyalista isinabansa‘t sosyalismo ang gumiya nagwala‘t nagdabog ang imperyalista look ng mga baboy, gustong masakop na ngunit di umurong, estado ng masa sa napabantog la batalla de giron di natinag si fidel hanggang ngayon di lumuhod sa santo ng imperyalismo kahit di makataong embargo sa diplomasya‘t komersiyo tinawag na operation mongoose ang sa cuba‘y iginapos. kailan naman daraong sa pantalan ng la tierra pobreza armada ng granma? kailan dudurugin flotilla ni dewey roosevelt at obama? tugtog ng silindro‘t himig ng gitara

ng laya‘t ligaya sa panaginip ko, sana‘y maghosana! Sa J up i ter, Mga Daga‘ y Na wa wala June 8, 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Tula) sa jupiter, aywan ko, aywan ko kung kinulaba ang mga mata ko piniringan kaya ng susong nagluwa o binulag ng hitang bukaka? wala akong makita ni isa mang daga. nasaan ang mga daga? walang sumusungaw sa bintana walang gumagapang sa kusina walang tumatawid sa kalsada walang nakasubsob sa basura. nasaan ang mga daga? sa kanal man at imburnal walang kumikiwal-kiwal walang ulong nagdarasal walang paang nagkakalkal. nilason kaya sila ng mga kemikal tulad ng mandirigmang taliban sa kuweba ng afghanistan? o kinanyon ng mga tangke tulad ng gerilyerong iraqi sa modernong babyloniang sinakop ng mga yankee? nasaan ang mga daga? binomba kaya sila‘t nilitson ng napalm gaya ng bayani‘t magiting na vietcong sa ginahasang suso‘t puklo ng saigon? wala, wala akong makitang daga sa jupiter ngayon. o kasama silang naglakbay ni lot

sa rumagasang balighong dantaon matapos gunawin gomorrah at sodom? nagliwaliw kaya sila sa ibang planeta matapos isakay sa barko ni noah nginasab, nilamon ng mga buntala? sa jupiter, mga daga‘y nawawala nasa venus kaya, pluto at saturno o nasa lambak ng mars at merkuryo? pero bakit hahanapin pa? hintayin na lamang ang muling pagyapak paang naglagalag hintayin na lamang pagsiil ng halik paghigpit ng yakap sa musa ng dusa‘t bagabag sa tierra pobrezang luha‘y naglalatak… di na pipiringan ng susong nagluwa di na bubulagin ng hitang bukaka tiyak makikita, dagang naglipana sa nilisan kong patria adorada nagkukumahog, nagkakarera sa bangketa ng carriedo‘t avenida palikwad-likwad sa kanto‘t eskinita nagkakalkal sa nagkalat na basura naglulungga sa ilalim ng mga tulay namamaybay sa mabahong bituka ng tripa de gallina‘t canal de la reina o naglulublob sa langis at grasa dinidilaan granahe‘t makina o pasukut-sukot sa lahat ng pook ng damuhang nilulumot sa gubat ng inhustisya sa maisan, sa tubuhan, sa palayan sa asyendang sementeryo ng pag-asa! sa mga mansiyon at palasyo ng diyus-diyosang pusa‘t aso lahat sila‘y nagbabantay

naglalaway dagang madadakma dugo‘y sisipsipin dagang mahuhuli lama‘y kakarnihin gugutay-gutayin ngangasab-ngasabin! Sa B erand a Ng Mga Ala ala June 5. Ordonez (Tula) naglalakbay ang maghapon at magdamag sa beranda ng mga alaala lumalangoy sa dagat ng kamalayan mga kuwadrong nanlilisik ang larawan eksena ng pelikulang nagdaraan sa telon ng balintataw binibiyak ang bungo ng kaisipan bakit ganyan? bakit ganyan? nagnaknak na larawa‘y gumigimbal sa mukha kong natulala‘y sumasampal sa dibdib kong sumisikdo‘y tumatambol sa dugo kong kumukulo‘y sumisipol? sa beranda ng mga alaala lagi‘t laging naroroon larawang singlungkot ng hubad na bangkay lansetang matalas sa aking kalamnan lilok sa utak ko ng tusong eskultor obra sa mata ko ng gahamang pintor mga lasog na katawan dugong nilalanggam sumabog na utak brasong buto‘t balat basurang nagkalat matang lumalim na . 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L.naghihintay.

sana‘y maipinta ng mga pintor ng bagong hustisya . huwag na akong dalawin pa huwag. huwag nang itanghal sa mata mga retratong inulila ng ligaya mag-aalimpuyo ang dugo sa ugat magliliyab himaymay ng utak di gitara ang nais kalbitin ng daliring pinitpit ng dusa di kundiman ang nais awitin tinig na namaos sa laksang protesta! sa beranda ng mga alaala ibang larawan na.pisnging humumpak na binting hinalas na paang maalipunga palad na naglintos pudpod na sapatos batang nakahiga sa mga bangketa batang nakayapak sa mga kalsada bunsong walang gatas inang umiiyak amang nagdarasal dampang nakaluhod sa mga bakuran bahay sa esterong gumagapang batis ng pawis sa noo‘t katawan butong lumagutok sa kasukasuan abuhing tanawin sa katanghalian itim na pintura sa mukha ng buwan mga larawan kang ayaw humiwalay sa kamalayan kong laging naglalamay! bakit ganyan? bakit ganyan? sa giniginaw mang umaga o gabi ng mga ave maria sa beranda ng mga alaala lagi‘t laging nakabalandra ang mga larawang ayaw nang makita huwag.

sana‘y malilok na. saka lamang matutupok. moog ng ligaya sa dibdib ng lungsod sa burol at bundok sa tigang na bukid at lupang nabaog sa beranda ng mga alaala delubyo ang hinihintay daluyong ng dugo sa mga palasyo hagupit ng kidlat sa mga impakto lagablab ng apoy sa mga demonyo saka lamang. maglalaho sa beranda ng mga alaala ang mga larawang ayaw nang makita! Nasaan An g Mga Gu ma mela? June 2. Ordonez (Tula) nasaan ang mga gumamela? sa pader ng mga alaala gumagapang ngayo‘y cadena de amor masukal na bonggabilya nasaan ang mapupulang petalya kakulay ng dahak kung umaga ng inaliping manggagawa‘t magsasaka? kakulay ng dugong bumulwak sa dibdib buong lugod na idinilig ng mandirigma ng pag-ibig sa lupain ng pagsinta at pag-asa na binaog ng dusa‘t inhustisya! nasaan na ang mga gumamela? nasaan na? di na tuloy madampian ng palad bulaklak na namumukadkad di na madapuan ng isa mang alitaptap . 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L.

nasaan ang mga gumamela? di ko kailangang mamalas korona ng matinik na rosas o kuwintas ng mga orkidyas sa hardin ng burgesyang inaamag… masangsang ang hininga ng sampagita nakapapaso ang lilim ng punong akasya kung naririnig ay laging plegarya! nasaan ang mga gumamela? bulaklak ng utak na naglalagablab mapulang petalya ng laksang pangarap sulong umaalab sa dugong humilab nasaan na? saan kita makikita? sa singasing ba ng hanging marahas o alipato ng sigang nagliyab? sa halik ba ng mga alon sa isipan o daluhong ng ipuipo sa katawan? sa titig ba ng araw sa katanghalian o kindat ng alitaptap sa karimlan? sa paghihilamos ng dugo ng silangan .di na maitapal sa nagdurugong sugat di na masilayan ng langay-langayan o ng maya-kapra sa puno ng mangga tumakas na sa gunita mga aninong walang mukha mga puntod na walang pananda hinahanap kita sa gumagapang na kalsada sa pagtula ng bawat hamog sa paghikab ng umaga hinahanap kita sa hininga ng dapithapon sa paghagok ng karimlan sa maisan at palayan sa pag-indak ng talahib sa burol at kapatagan.

mahal na mahal nila ang mga aso pinaliliguan. sinasabon.sana‘y makita ko na sa lambak ng kaluluwa sa gilid ng pader ng mga alaala ang pamumukadkad ng mga bulaklak ng gumamela! P inagp ala An g Aso Sa J up iter May 29. Ordonez (Tula) sa jupiter. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. pinagpala ang mga aso parang sinusuyong kalaguyo pipisil-pisilin makinis na mukha lalo na ang dibdib at hita hihimasin ang singit pati puwit para manatiling masunurin at mabait. sariwang gatas ang ipinaiinom makatas na karne ang ipinalalamon ipinapasyal tuwing umaga sa maaliwalas na parke‘t bangketa. laway. hinahalikan magdamag na kasiping sa higaan. pinababango hinihimas. niyayakap. sa jupiter. pag-ihi‘y sinusubaybayan pagdumi‘y binabantayan pinupulot ibinuga ng puwit isisilid sa supot na plastik kung maaari‘y magiliw na sahurin utot. tumutulong sipon. ganoon din ba nila kamahal mga tao ng aking planeta . pinagpala ang mga aso kahit ang iba‘y mukhang estupido ang ilan ay masarap na estopado sa mundong planeta ng mga tao.

ano. anong pait di lamang aso ang pinapatay. binasbasan ang mga aso ng mapagpalang grasya‘t milagro di gaya ng masang nalunod sa dusa sa sinisintang la tierra pobreza mga robot sa asyenda mga robot sa pabrika mga anak nagbubungkal ng basura mapalad na kung galunggong ilang subong kanin at bagoong ang lantakan ng pamilya sa maghapon. inaadobo sa marangyang kusina ng mga dorobo lalo‘t kalaban ng inhustisya lalo‘t nagmimithing mabago na ang lipunang mapagsamantala! sa jupiter. kinakatay pati tao‘y inaatado. huwag kaming pagsabihan mga pinuno ninyong kasapakat . taong nandayuhan sa jupiter huwag kang hangal. mga nilikhang jupiteriano kami bang tao‘y mahal din ninyo tulad ng inyong mga aso? o baligtad ang utak ninyo ang silangan ay kanluran ang umaga‘y gabi naman ang puso‘y nasa bumbunan ang tao‘y robot lamang? ako po‘y simpleng tao lamang at simple din ang aking buhay hangad ko‘y hustisya sosyal lamang para sa masang sambayanan! o.lalo na ang dayukdok na masa sa pinakasisintang la tierra pobreza? sa lupain kong inulila ng ligaya anong lungkot.

2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. diyos ama. magwawakas din ang imperyo at pagiging diyos ng naghaharing-uri… sa sementeryong kabukiran at asyenda sa kabaong na pabrika at empresa sa morgeng simbahan at kapilya demonyo! impakto! santa maria. diyos anak. Ordonez (Tula) demonyo! impakto! sa tierra pobreza. diyosa espiritu santa… . madudurog din. madre de dios… sa bawat pihit ng granahe sa bawat baon ng turnilyo sa bawat pakong minartilyo sa bawat nilagaring tabla at inihulmang bisagra sa bawat ibinuhos na semento sa bawat gusaling dinisenyo demonyo! impakto! naririnig ko ang langitngit ng mga ngipin ang singasing ng hininga at atungal ng binalumbong bituka naliligis tuloy ang utak ko sa oda ng dalita‘t dusa.ng mayaman at gahaman ay amin ding mahal na mahal sila‘y amin ding mga aso sumisinta sa dikta nami‘t gusto ipagkanulo man kayo at ipako sa kalbaryo! Mag wa wakas Di n An g N agha har ing -Uri May 27.

sa bawat kagat ng araro sa bukid na tinamnan sa bawat hagkis ng machete sa masukal na damuhan at malawak na tubuhan sa bawat lupaing binungkal demonyo! impakto! por dios por santo… nakikita ko ang bumubukal na pawis sa noo at pagdausdos sa sentido ang paggapang sa dibdib at tiyan ang paglalandas sa gulugod at paglulundo sa kuyukot o. diyos ni abraham… agua benditang ihihilamos sa singit at bayag ng indio nabubutas tuloy ang puso ko sa ulos at taga ng pang-aabuso! demonyo! impakto! magwawakas din ang naghaharing-uri kuta ng pang-aalipi‘y mapupulbos din… sa di malipad-uwak na asyenda maninikluhod din ang mga don at donya hahagulhol din ang mga panginoon sa mga pabrika at empresa mamumulaklak din ang mga talahib sa dalisdis at talampas ng kabundukan sa tumana‘t sabana ng kapatagan sunugin man nang sunugin at abuhin parang phoenix na mabubuhay at muli‘t muling magbabanyuhay at sa lawiswis ng sumisikdong habagat muli‘t muling iindak ang puting bulaklak di mananatiling bulag ang mga alipin pagpitada ng rumaragasang umaga .

sa tierra pobreza demonyo! impakto! bibingihin ang mga diyus-diyosan ng lagunlong ng matinis na trumpeta at kalansing ng naputol na kadena! T ap o s Na Ang P ista‘t Ka r nab al May 18. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Tula) natapos na ilang araw na pista sa tierra pobreza pinagpahinga na sa simbahan mga santo at santa nalustay na multi-bilyong piso ng mga juan at juana kailan uli ang susunod na pista? giniba na tanghalan ng kahangalan ng ilusyon at kasinungalingan nagsara na beto-beto sa peryahan itinupi na telong asul ng karnabal hangal na mga payaso‘y wala na mala-tipaklong na sirkero‘y umalis na anino ng salamangkero‘y di na makita nasaan na ba sila? naglakbay ba sa ibang planeta? nagwakas na ang karnabal sa tierra pobreza tsubibo ng panghihilo‘y binaklas na usok na lamang apoy ng buladas naluoy na bulaklak ng palabas gabundok ngayon ang basura tinanggal na banderitas sa kalsada polyeto‘t kartolina sa plasa .

retratong dikit-dikit sa kuryente paskel na binakbak sa pader at poste kartelon at tarpulinang hinablot ng masa ginawang piring sa mata ng dinding ginawang trapal sa bintanang nakanganga naging palda ng barungbarong at dampa o naging salawal at panty kung katsa ng gusgusing mga hijo y hija de puta sa nakadipa‘t nagsalabat na eskinita. namalikmata bata-batalyong masa sa nagdaang pista sa tierra pobreza muling isinakay sa hangin ang pangarap pinalipad sa balumbon ng alapaap pilit na inahalik sa maputlang buwan at baka marinig na ng diyos ni abraham kukumutan na kaya sila ng kaluwalhatian? ilang ulit na silang naglitanya tuwing pista sa tierra pobreza ilang ulit na silang lumunok ng ostiya nagrosaryo‘t nagnobena ilang ulit na silang sumawsaw sa agua bendita ilang ulit na silang naghosana para makalaya sa hirap at dusa. balik-tabas ng tubo sa malawak na asyenda ang laksang sakada balik-sagwan sa dibdib ng dagat mangingisdang dilim at lamig ang yakap . talagang ganyan sa tierra pobreza tuwing pista lamang sinusuyo‘t inaaliw ang masa huwag nang asahan ang laksang ligaya pagkatapos ng multi-bilyong pisong pista balik-pasada sa gubat ng mga kalsada kampon ng mga johnny pantera balik-banat buto manggagawa sa pabrika balik-araro sa bukid na di kanya hukbo ng mga magsasaka balik-hawan ng damo.

isang latang sardinas listahan ng isang kilometrong utang iaalay sa pamilyang naghihintay. o diyos ni abraham. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. aataduhin ang kanilang mga katawan ng mga biktima ng kanilang panlilinlang? kailan magdaraos ng sariling pista sa tierra pobreza mga alipin ng pagsasamantala? Kab ayo n g Asend er o April 28. Ordonez (Tula) tatlumpu‘t walong milyong piso presyo ng kabayo ng babaing anak ng asendero nuwebe pesos at singkuwenta sentimos pawis na idinilig ng sakada‘t magsasaka sa tubuhan at kabyawan ng asyenda nuwebe pesos at singkuwenta sentimos dugo ng brasong naging katas ng talatalaksang tubo sa asukarera sabi nga ni antonio jacinto ng angola: ―sa malawak na lupaing iyon ay bihirang umulan pawis ng aming noo ang nagdidilig sa tubuhan… . nasaan na ang mga payaso‘t sirkero‘t salamangkero matapos ang pista‘t karnabal sa tierra pobreza? nagdaraos naman sila ng sariling pista sa mansiyon ng saya‘t ligaya nagpapakalunod sa pawis at dugo ng masa nginangasab ang tiyan at dibdib ng bayan sa mesa ng pribilehiyo‘t kapangyarihan kailan naman kaya.isang kilong bigas.

kristi eleyson kristo pakinggan mo po kami diyos ama sa langit diyos anak na tumubos sa sanglibutan diyos espiritu santo santa maria santang birhen puno ng mga birhenes ina ng grasya ng diyos tone-toneladang asukal nalilikha namin para sa asendero gabutil lamang ng hamog ang asukal ng namumutla naming tabo ng kape sa giniginaw at nananangis na umaga sinong diyos ang tatawagin pa maisabaw man lamang sa kanin at malasahan ng gilagid at dila pulot na espesyal na may gatas pa yata para sa kabayo ng babaing pinagpala? . marinig pa kaya ng kanilang patron sa altar ng dusa ang laksang nobena? maulinigan pa kaya ng diyos ni abraham inusal nilang mga decenario para sa namayapang kapwa sakada na halos hangin lamang at dusa ang nagkarambola sa bituka? milyong ulit na rin silang nagrosaryo pero di narinig maging ng kabayo kyrie eleyson.‖ nuwebe pesos at singkuwenta sentimos lamang iyon kada araw at milagrong maragdagan pa sa kabila ng nag-aalab na protesta.sa malawak na lupaing iyon matataas na ang mga tubo dugo ng aming katawan ang katas ng mga tubong iyan.

kutsara‘t kopita… sa takipsilim pag-uwi ng sakada halos gumagapang na kung umakyat sa nakadipa‘t mababali nang mga baytang ng binubukbok na hagdang kawayan… nakaluhod. . nagdarasal ang dampang kugon sumisigaw utak ng sakadang si pedro paano pa nga ba siya mangangabayo sa bagong ligo sa posong bukid ng kasuyo? tatlumpu‘t walong milyong piso presyo ng kabayo ng babaing anak ng asendero kabayong kapag medyo matigas ang ulo umaalma‘t tinatamad sumunod sa amo agad na magiliw na hihimasin susuyui‘t hahalikan pati nguso kapag bahagyang bumahin-bahin natutuliro‘t nagkukumahog ang beterinaryo kung anu-anong bitamina‘t gamot isasaksak agad at isusupalpal sa kabayo.tatlumpu‘t walong milyong piso halaga ng kabayo ng babaing anak ng asendero kabayong tinuruang magilas na lumakad magmartsang parang heneral ng hukbo sintulin ng kotseng porsche at ferrari ng asendero kung tumakbo habang uugud-ugod sa tubuhan at kabyawan ang sakadang si pedro kabayong tinuruang lundagin hilera ng mataas na barandilya sa larong pangmilyonaryo‘t elitista equestrian ng mga nakapasak sa nakatatakam na puwit at mapang-akit na bungangang pinakikipot gintong tenidor.

nuwebe pesos at singkuwenta sentimos presyo ng sakada‘t magsasaka sa asyenda kapag umalma‘t nagprotesta dudukutin. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. 1 9 April 10. lalatiguhin kung minsa‘y pauulanan pa ng bala nang malagutan na ng hininga di maibili ng kahit ataul na palotsina… mabuhay man sa kadadasal ng mga kasama o sa paghihilamos ng agua bendita di naman makatikim ng kahit decolgen at aspirina… kyrie eleyson. kristi eleyson kristo pakinggan mo po kami diyos ama sa langit diyos anak na tumubos sa sanglibutan diyos espiritu santo santa maria santang birhen puno ng mga birhenes ina ng grasya ng diyos tubusin mo na po kami sa dusa iligtas mo po kami sa mga disgrasya nang di alayan ng decenario ng mga kasama… o. bubugbugin. diyos ni abraham hahawakan na namin ang espada ni san miguel upang di tubuhan lamang ang tabasin at putulin kailan bubutasin ng punglo ang ulo ng tatlumpu‘t walong milyong pisong kabayo ng babaing anak ng asendero para ang espesyal na pulot naman nito isaksak sa lalamunan ng bunso at magliwaliw sa wakas sa bituka ng dayukdok naming pamilya? Rahi ma J amal. Ordonez (Tula) .

tatlong buwan nang nasa morge sa ospital ng saif obaidullah sa ras al-khaimah ang bangkay ni rahima jamal di maiuwi sa mindanaw maiyakap man lamang sa kalansay ng punong kabalyero mabenditahan man lamang ng sampagita‘t ilang-ilang . tatlong buwan nang nasa morge sa ospital ng saif obaidullah sa ras al-khaimah ang bangkay ni rahima jamal labing-siyam na taong gulang nang lagutan ng buhay matapos alilain ni mohammad sala sultan labis na napinsala ang ulo namuo ang dugo sa nabasag na bungo di malaman kung binambo ng amo o ilang ulit na iniuntog sa semento dahil tumangging maging kabayo.kalansay na nakatingala sa langit ang punong kabalyero wala ang naglalagablab na mga bulaklak berde pa iyon noong enero pero ngayo‘y tinakasan ng mga dahon hinipan at itinaboy sa naninilaw na damuhan ng nilalagnat na marso at abril di na makikita ni rahima jamal ang muling paghihilamos ng dugo ng punong kabalyero di na maririnig ang musika ng dasal sa bawat takipsilim sa lupang binaog ng pambubusabos di na malalasap ang lamukot ng durian ang tamis-asim ng pinya‘t dalandan.

nakahimlay pa rin sa morge si rahima mahimbing namang natutulog ang buratserong konsul na pilipino katalik sa pangarap ang birhen ng antipolo sa palasyo naman ng mga indio ngiting-aso si gloria arroyo nilalaro sa isip pagkapit-tuko sa puwesto sino ba si rahima jamal? alila lamang mula sa mindanaw di naman anak ng dugong bughaw o apo man lamang ng ―mararangal‖ sa gobyerno bakit pasasakitin ang bumbunan di man maiuwi ang kanyang bangkay? bumulwak sana ang habag sa puso ng emir ni sheik saqr bin mohammad al-qassimi baka siya na lamang ang pag-asa upang makauwi sa wakas si rahima sa tierra pobreza.maalayan man lamang ng galyetas at biskotso bago ihatid sa huling hantungan sa gubat ng amarillo‘t cadena de amor ng makahiya. ilan na ba ang rahima jamal na ikinalat na parang layak ng buhawi ng dalita‘t inhustisya nandayuhan saanmang sulok ng planeta makatakas lamang sa bartolina ng mga pangarap sa tierra pobreza? nagdurugo tuloy ang utak ko tuwing lumalangoy sa mga ugat nito ang lahat ng rahima jamal sa mundo nag-aalimpuyo tuloy ang sirit ng dugo tulad nang agasang walang humpay at mamatay si elham mahdi shuee ang dose anyos na dalagitang yemeni . kugon at damong-ligaw.

tatlong araw lamang makaraan ang marahas na pulot-gata sumabog ang kanyang bahay-bata inulila ng hininga sa ospital ng hajja mapalad si elham mahdi shuee kaysa banyagang mga rahima jamal di na kailangang iuwi pa sa yemen ang parang yelo niyang bangkay kailan naman iuuwi ang embalsamadong mga rahima sa tierra pobreza? (Binasa ni Yuri Cipriano. juli at maria clara pahintulutang uminom ng pildoras ang mga hija tulad ng mga madre noong dekada sisenta sa giyera-patani sa dating belgian congo upang gahasain man ng mga sundalo di lumobo ang tiyan magkumot man ng abito pero por dios por santo. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. que barbaridad. noong Abril 16. 2010 sa kanilang pangkalahatang asamblea sa Samaya Hotel. anak ng indio… ano ang birtud mo para hadlangang buntisin ka ng banal na espiritu? . Ordonez (Tula) hijo y hija de puta.) Hij o y Hij a d e P uta March 30. Dubai. caramba! di ka madre at hinulma lamang sa obaryo ni petrang kabayo. damaso at camorra sa harap ng europeong mga santo at santa humahagulhol ang mga pia alba. Deira. bise-presidente ng Migrante-United Arab Emirates. at inilathala sa espesyal na edisyon ng Dakilang Migrante. opisyal nilang peryodiko doon.na sapilitang ipinakasal kahit bubot pa ang katawan at puri tatlong araw lamang. caramba! di pa tapos ang panahon ng mga padre salvi.

caramba! kumutan na lamang ng amihan ang buo kong katawan habang naglalamay sa karimlan. hijo y hija de puta. huwag kang mag-IUD at pildoras ipahid na lamang sa sutana ang likidong pumiglas at tumagas sa puerta at maglitanya ng sanlaksang rosaryo baka maging tiyanak pa sa kampanaryo at magtawag iyon ng milyong deboto. hijo y hija de puta. caramba! ayokong marinig ngayon sa inyo kundiman ng tagulaylay ng pagsuyo at lirika ng luha ng dalamhati‘t pagkabigo di ko kayang kulungin sa mga palad alon ng karalitaan sa bukid at kanayunan o ang ipuipo ng dusa sa bayan at kalunsuran huwag isampal sa akin ang maputlang buwan o bulagin ako ng bilyong bituin hijo y hija de puta.hija de puta! magagalit ang kabanal-banalang santo papa isusumpa ka ni monsignor sgreccia parang kababaihang kosovar noong dekada nubenta sa kasagsagan ng digmaan laban sa serbia hijo y hija de puta. huwag kang magkokondom hija de puta. caramba! huwag pigilan ang pagliliwaliw ng semilya bayaang maglambada sa bahay-bata ng ina hanggang umuha‘t wisikan ng agua bendita hijo de puta. caramba! ayokong marinig ang koro ng ave maria sa pulpito at sakristiya iparinig na lamang sa akin ang kadensa ng martsa ng laksa-laksang mga paa sa sementadong lansangan ng mendiola iparinig sa akin ang singasing ng pulbura .

Ordonez (Tula) hijo y hija de puta. magkayakap-diwa nating tatahakin sa mahamog mang umaga o pusikit na karimlan sa alimpuyo ng dugo at lagablab ng apoy sa saliw ng musika ng kulog at kidlat lansangan ng ating katubusan at ligaya! Hij o y Hij a d e P uta March 30. hijo y hija de puta ng mga taft at harrison at obama busabos pa rin tayo. caramba! di pa tapos ang panahon ng mga padre salvi. hijo y hija de puta ng mga padre salvi. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. hijo y hija de puta sa bawat kuta ng uring mapagsamantala! hijo y hija de puta sa pamumulaklak ng mga talahib sa kaparangan at nagsalikop na sabana halina.sagitsit ng mga punglo at himno ng mga bomba kaluluwa ko‘y matagal nang nakabartolina nagdurugo sa latigo ng inhustisya‘t pagsasamantala alipin pa rin tayo. hijo y hija de puta ng mga diyus-diyosan sa hacienda ng mga panginoon sa pabrika at empresa nakabilanggo pa rin tayo. damaso at camorra sa harap ng europeong mga santo at santa humahagulhol ang mga pia alba. damaso at camorra unggoy pa rin tayo. halika… hijo y hija de puta… caramba! kasama ng malayang mga langay-langayan kawit-bisig. juli at maria clara pahintulutang uminom ng pildoras ang mga hija tulad ng mga madre noong dekada sisenta sa giyera-patani sa dating belgian congo .

caramba! huwag pigilan ang pagliliwaliw ng semilya bayaang maglambada sa bahay-bata ng ina hanggang umuha‘t wisikan ng agua bendita hijo de puta. anak ng indio… ano ang birtud mo para hadlangang buntisin ka ng banal na espiritu? hija de puta! magagalit ang kabanal-banalang santo papa isusumpa ka ni monsignor sgreccia parang kababaihang kosovar noong dekada nubenta sa kasagsagan ng digmaan laban sa serbia hijo y hija de puta. caramba! kumutan na lamang ng amihan ang buo kong katawan habang naglalamay sa karimlan. que barbaridad. caramba! ayokong marinig ngayon sa inyo kundiman ng tagulaylay ng pagsuyo at lirika ng luha ng dalamhati‘t pagkabigo di ko kayang kulungin sa mga palad alon ng karalitaan sa bukid at kanayunan o ang ipuipo ng dusa sa bayan at kalunsuran huwag isampal sa akin ang maputlang buwan o bulagin ako ng bilyong bituin hijo y hija de puta. caramba! di ka madre at hinulma lamang sa obaryo ni petrang kabayo. huwag kang mag-IUD at pildoras ipahid na lamang sa sutana ang likidong pumiglas at tumagas sa puerta at maglitanya ng sanlaksang rosaryo baka maging tiyanak pa sa kampanaryo at magtawag iyon ng milyong deboto. hijo y hija de puta. huwag kang magkokondom hija de puta.upang gahasain man ng mga sundalo di lumobo ang tiyan magkumot man ng abito pero por dios por santo. .

hijo y hija de puta. magkayakap-diwa nating tatahakin sa mahamog mang umaga o pusikit na karimlan sa alimpuyo ng dugo at lagablab ng apoy sa saliw ng musika ng kulog at kidlat lansangan ng ating katubusan at ligaya! Nasaan Si Svet lana T ar asko va? March 23. hijo y hija de puta sa bawat kuta ng uring mapagsamantala! hijo y hija de puta sa pamumulaklak ng mga talahib sa kaparangan at nagsalikop na sabana halina. hijo y hija de puta ng mga taft at harrison at obama busabos pa rin tayo. damaso at camorra unggoy pa rin tayo. Ordonez (Tula) . caramba! ayokong marinig ang koro ng ave maria sa pulpito at sakristiya iparinig na lamang sa akin ang kadensa ng martsa ng laksa-laksang mga paa sa sementadong lansangan ng mendiola iparinig sa akin ang singasing ng pulbura sagitsit ng mga punglo at himno ng mga bomba kaluluwa ko‘y matagal nang nakabartolina nagdurugo sa latigo ng inhustisya‘t pagsasamantala alipin pa rin tayo. hijo y hija de puta ng mga diyus-diyosan sa hacienda ng mga panginoon sa pabrika at empresa nakabilanggo pa rin tayo. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. halika… hijo y hija de puta… caramba! kasama ng malayang mga langay-langayan kawit-bisig. hijo y hija de puta ng mga padre salvi.

Wala na ang Russian Tea House sa gilid ng Glendale Galleria wala na ang halimuyak ng mainit na tsaang vanilla wala na ang mesita kung saan isinusulat ang mga linya ng pangungulila at pakikibaka wala na ang siniserang himlayan ng naupos kong mga sigarilyo wala na ang malaking kuwadro ng ipinintang eksena ng Rebolusyong Bolshevik sa Rusya wala na ang kalantog ng kopita ng vodka nasaan na kaya si Svetlana Taraskova? nasaan na kaya ang malalim niyang mga mata na nilalanguyan ng matulaing mga alaala ng parang bulak na dagat ng niyebe sa mga lansangan ng Moscow kung saan pinagulong na parang piso pinutol na ulo ng kanyang Lolo ng berdugong sundalo ng mga Romanov sa paglalagablab ng apoy ng paglaya sa maunos at kumikidlat na panahon ng mga Tsar Nicholas at Tsarina Alexandra? Wala na ang Russian Tea House sa gilid ng Glendale Galleria pero naroroon pa rin tindahan ng mga traje de boda isa kaya sa mga iyon ang isinuot na ni Svetlana Taraskova? o nagbalik siya sa Rusya dahil ayaw palamon sa bituka ng Amerika? di gaya ng maraming Juan at Juana na kulturang Amerikano na at waring di na maalaala .

Nasaan na si Svetlana Taraskova? kapiling kaya siya ng mga Pancho Villa at Emiliano Zapata .kabundukan ng Cordillera kabukiran ng Bulakan at Nueva Ecija karagatan ng Batanes at Sulu at lalong banyaga sa alaala mga Andres Bonifacio mga Lorena Barros o Tanya Domingo o iba pang buhay ay inialay para sariling bansa‘y magbanyuhay at maghari demokrasyang tunay at lantay na hustisya sosyal. Wala na ang Russian Tea House sa gilid ng Glendale Galleria nasaan na si Svetlana Taraskova? Sa maraming umagang sinasamyo ko halimuyak ng tsaang vanilla ilang ulit kong narinig sa kanya maalab na pagmamahal at pangungulila sa bansang himlayan ng sanlaksang alaala pinalangoy niya rin sa aking tsaa sa loob ng maraming mahalumigmig na umaga sina Vladimir Ilyich Ulyanov o Lenin at ibang nakaukit na bayani ng Rebolusyong Bolshevik ng Rusya isinaysay ang mga buhay at obra ng dakilang mga manunulat ng lupang sinilangan mga Tolstoi at Gorky at Dostoevsky mga Chekov at Pasternak at Turgenev di gaya ng mga Juan at Juana doon na walang kilala kundi sina Cristeta at mga sikat na artista sa pelikula gayundin ang mga nabuntis na o tinorotot ng asawa.

Ordonez (Tula) sa bayan ni juan mortal na kasalanan ang maging makabayan baka pulutin ka sa kangkungan o saanmang basurahan lasug-lasog ang katawan utak at mukha‘y pinagpipistahan ng mga langaw at langgam baka di ka na rin makita kailanman kapag isinilid sa dram sementuhan at ipalamon sa pusod ng karagatan. sa bayan ni juan… pakatandaan huwag kang magsasabi ng katotohanan basta paniwalaang umuunlad ang kabuhayan kahit lugaw at asin ang nagliliwaliw sa bituka ng maraming mamamayan dumarami man nagkakalkal ng basura para magkalaman ang tiyan milyun-milyon man damit ay basahan . 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L.o katalik nina Simon Bolivar at Che Guevara? o kasamang naglalakbay nina Goyo del Pilar at Jacinto o nakikipagpiging kina Ho Chi Minh at Mao? Wala na ang Russian Tea House sa gilid ng Glendale Galleria pero naroroon pa rin tindahan ng mga traje de boda dumadaluhong sa gunita si La Gloria at malinaw kong nakita sa balintataw naghihimagsik mukha ni Svetlana Taraskova nasaan na nga ba siya? Sa B ayan Ni J ua n February 12.

. sa bayan ni juan huwag na huwag makipagkaisa sa mapagpalayang adhikain ng manggagawa‘t magsasaka huwag makipagtaling-pusod sa masa sa uring alipin at ibinartolina ng balintunang sistema huwag kang sasama sa kanilang sagad-langit na protesta laban sa uring mapagsamantala babansagan kang subersibo‘t terorista banta sa seguridad ng republika.bata-batalyon man palaboy sa lansangan mga parke‘t damuhan man ang himlayan o nagtitiis paalipin sa banyagang bayan basta isiping mahalimuyak ang buhay sa bawat pagsikat ng araw sa bayan ni juan ugaliing itaas ang mga kamay maghosana sa kaitaasan maghaleluya sa mga diyus-diyosan laging may glorya daw sa bayan ni juan. sa bayan ni juan huwag mong isasaysay sa sambayanan hokus pokus at kahiwagaan ng kung anu-anong pandarambong sa pondo ng bayan huwag palalabasin sa lalamunan inhustisya‘t kasuwapangan ng iilang hari-harian sa lipunan baka dila mo‘y hiwain mga ngipi‘y lagariin pati mata ay dukitin iturnilyo mga labi‘t pasabugin. sa bayan ni juan malupit mga senturyon ng unano .

kaya huwag matigas ang ulo kapag dinampot ka‘t pinalad na ikalaboso at hindi naging desaparecido bababuyin ka ng mga utak-kurtado paaaminin kang rebelde laban sa estado ingungudngod ang mukha mo sa mataeng inodoro hubo‘t hubad kang pahihigain sa bloke ng yelo pipilitin kang uminom nang uminom ng tubig na naninilaw sa mikrobyo hanggang pumintog nang pumintog ang tiyan mo saka biglang tatadyakan ng demonyo di ka titigilan kapag di umaamin sa nilubid na mga kasalanan bayag mo‘y kukuryentihin isasaksak sa titi mo bagong sinding palito ng posporo o bibigtihin ng kuwerdas ng gitara lupaypay na ulo nito o diyos ni abraham malilibog ang senturyon ng unano kung babae kang isinalampak sa kalaboso lalaruin ang suso‘t kiki mo saka kakabayuhin ka nang husto matapos laspagin ang puri mo at hingal-aso ang berdugo iiwan pang nakapasak sa ari mo anumang boteng nakatuwaan nito. talagang ganyan sa bayan ni juan dinuduhagi‘t sinisikil ang mga makabayan ipinagkakait ang demokratikong proseso mapapalad lamang ang basalyos ng unano at kauri nilang salabusab at tuso mga payaso‘t sirkero .

Ordonez (Tula) salamat sa mga oda sa halimuyak ng bungkos ng mga salita salamat sa pumpon ng mga bulaklak ng pangungulila at pakikiisa ng mga fudge tajar at kislap alitaptap . 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L.mga batikang salamangkero nilalaklak nila ang dugo ng bayan nilalamon ang laman ng mamamayan sa paulit-ulit na pagtatanghal sa karnabal ng kasinungalingan isasakay sa ruweda ng panlilinlang hinihilong masang sambayanan iduruyan sa ilusyon ng huwad na kaunlaran at doble-karang katarungan talagang ganyan sa bayan ni juan ang taksil sa pambansang kapakanan at interes ng kumain-diling mamamayan silang mga tulisan sa kalunsuran silang nagpipista sa mesa ng kawalang-hiyaan may lakas ng loob pang mangalandakan na sila‘y lantay na makabayan. sa bayan ni juan… talagang ganyan mortal na kasalanan ng masang sambayanan ang maging makabayan at maghayag ng sagradong katotohanan pero di habang panahong laging ganyan sa bayan ni juan naglalagablab na ang liwanag sa silangan bumabangon na sa dilim ng nagdaang gabi ang mga alipin upang sa wakas mga sarili‘y palayain! Mula Ka y T an ya January 25.

salamat mga kasama huwag ikalungkot ang aking paglisan hindi ako nawawala madarama ninyo ang labi ko sa halik ng hangin sa inyong mukha maririnig ninyo ang tinig ko sa dagundong ng mga protesta sa mga lansangan at eskinita laban sa inuuod na sistema. magkasama pa rin tayo mga kasama alalahaning di nasasayang ang anumang buhay . hindi ako nawawala mga kasama huwag itangis ang pagkakalayo sa batis ng mapagpalayang mga layunin mukha ko‘y masasalamin sa bawat pintig ng puso ng mga inalila sa bukid man sa kanayunan o pabrika sa kalunsuran pag-ibig ko‘y madarama sa kalyo sa palad ng manggagawa ako‘y masasalat sa anghit sa kilikili ng magsasaka ako‘y malalanghap.ng mga kapusod sa hilahil at dusa ng masa ng mga kadugo sa pakikibaka. lagi‘t lagi akong naririyan sa dibdib ng mga kapanalig sa pakikibaka kasama akong umiindak ng mga talahib na namumulaklak kasama ako ng mga hamog sa damuhan kasama ako ng bawat uhay ng palay kasama ako ng langay-langayan kasama ako sa paglalamay ng nagkakaisang hanay kahit alitaptap ang tanging ilaw sa pusikit na karimlan.

sa masang sambayana‘y inialay huwag bayaang tupukin ng kidlat ang ating pagmamahal sa bayang dibdib nati‘t tiyan angkinin man ng lupa ang ating laman dugo tayong di titigil sa pananalaytay sa bawat ugat ng paghihimagsik sa inhustisya‘t kabusabusan diwa tayong patuloy na maglalakbay para mapairal ang hustisya sosyal diwa tayong patuloy na kakampay upang bansa‘y magbanyuhay. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez sana‘y di na magsalubong ang aming landas sa bangketa man ng raon at avenida lalo na sa lansangan ng protesta at liwasan ng progresibong mga ideya sana‘y di na muling magkasalo sa mesa ng ideolohiya at pag-usapan pa ang pambansang katubusan o dignidad ng masang sambayanan ayoko nang makita ang mga putang‘na! ayoko na silang makita silang matapang na mandirigma sa panahon ng diktadura silang nangalandakan ng pagkalinga sa masa silang pambansang pagbabago ang ninasa . salamat sa mga oda mga kasama salamat sa mahalimuyak na pag-alaala salamat sa kamanyang ng pagpapahalaga magkalayo man ang ating mga katawan magkakaugnay pa rin ang ating mga ugat magkadugo‘t nagkakaisang-diwa sa paglalagablab ng apoy ng paglaya! Ayo ko Nang Ma kita An g Mga P utang ‘na ! December 26.

ayoko nang makita ang mga putang‘na ano pa ang karapatan nila kundi bolahin na lamang ang masa? magkunwaring may paninindigan pa umastang prinsipyo‘y di lumuluhod sa pera? ang mga putang‘na ngayo‘y mandurugas pa tindero ng kasinungalingan sa palengke ng lipunan para makapanlinlang sa busabos na masang sambayanan bentador pa ng pambansang kapakanan sa pasilyo ng kapangyarihan magkamal lamang ng grasya‘t yaman kahit mabuhay sa kahihiyan. ayoko nang makita ang mga putang‘na baka tumalim ang dila biyakin mga dibdib nila‘t tiyan tadtarin ang atay at puso paluwain ang bituka dukitin ang mga mata putulin ang mga kamay at paa ataduhin ang mga bangkay ipataba sa palay .silang noo‘y nakibaka pero ngayong makaamoy ng limpak-limpak na kuwarta lahat-lahat ay ibinasura naging tagapagtaguyod pa ng inhustisya‘t pagsasamantala sa balintuna‘t inuuod na sistema arogante na kung magsiporma kala‘y mundo‘y kanila na gayong lalamunin din sila ng lupa o sa krematoryo‘y gawing abo na.

2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. sa katotohanan. Ordonez (Kolum) LALONG LUMIIT sa mata ng opinyon publiko ang pagkatao ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo nang maghain siya ng kandidatura sa pagka-kongresista ng Ikalawang Distrito ng Pampanga. lalo na para sa kanyang mga kabalen sa naturang distrito. ayoko na silang makita. ngayong magwawakas na ang pamamayagpag niya sa poder bilang Presidente ng tinatawag niyang ―Matatag na Republika. ayoko nang makita ang mga putang‘na lalamunin din sila ng lupa o sa krematoryo‘y maging abo na magbabanyuhay pa rin ang pag-asa ng masa sa patuloy na pakikibaka hanggang lipuna‘y mabago na mapairal tunay na hustisya‘t demokrasya mapupulbos din ang uring mapagsamantala ang mga putang‘na! Sugap a sa Kap ang yar iha n December 4.o isabog sa lupang binaog ng mga alagad ng pambubusabos. ayoko na… maglalagablab lamang ang utak susulak ang dugo sa mga ugat babaligtad ang sikmura sa alingasaw ng katawan nila di ko sila matatagalang pagmasdan o kahit sulyapan man lamang mga huwad na makabayan mga kampon ng kasakiman mga manlilinlang kuwarta lamang pala ang katapat ng kanilang yabang at paninindigan. ang pagkasugapa lamang sa kapangyarihan.‖ . impluwensiya‘t sangkatutak na mga pribilehiyo ang pinanggigigilang yakapin nang husto. idinahilan ni La Gloria na ―matapat‖ pa rin niyang layuning ipagpatuloy ang serbisyo publiko. Gaya ng maraming hunyangong pulitikong nakaugalian nang sangkalanin ang ―paglilingkod sa bayan‖ kahit.

Bagaman binibigyang-diin ng mga tambolero ng Malakanyang na taos sa puso ni La Gloria na paglingkuran pa diumano ang sambayanan — kahit siyam na taon na siyang naging Pangulo ng Republikang Mamon. marapat lamang na magbitiw na siya ngayon sa tungkulin at. Ayon sa kanila. gobernador man o alkalde o konsehal o maging kapitana de barangay. binigyang-diin ng kanyang mga kritiko. dahil sa labis na kahihiyan sa publiko. hinihingi ng pagkakataong umalis na sa Malakanyang si La Gloria ngayong kumandidato na siyang kongresista. halimbawa‘y asahang kakandidato pa kapag binibigyang-diing di na kakandidato. sa punto ng mga kritiko. Sino pa nga ba sa kanila ang marunong pang magpahalaga sa sariling dangal o dignidad o pagkatao? Malinaw na magkakabalahibo sila at sementado ang mga pagmumukha kaya. hindi na dapat gawin ni La Gloria ang gayon kung mayroon pa siyang natitirang delikadesa o pagpapahalaga sa sariling dangal at sa dignidad ng pagiging pangulo at. sa anumang paraan. sa ngalan din ng delikadesa. hindi nag-uutos na patayin ang sinumang mga kalaban at mahihigpit na kritiko. gayundin ang iba pang opisyal ng gobyerno na kumakandidato. lumilitaw tuloy ngayon na ang imposible ay maaari nang mangahulugang napakaposible. hindi kailanman maaari silang itulad sa mga opisyal ng bansang Japan na nagbibitiw agad sa puwesto kahit miyembro lamang ng kanilang pamilya ang nasangkot sa anumang eskandalo. isa pa. wala na yatang pulitiko sa ilalim ng Republikang Mamon ang hindi naghahangad na manatili sa kapangyarihan habang panahon kaya nga. Pero. sa nakababaliw na kapangyarihang pampulitika. at lalo na nga kung sila pa mismo ang pinaratangan ng katiwalian. ipapapatay ang mga magsasaka kapag sinabing ipatutupad ang reporma sa lupa o magpapakalunod kaya sa korupsiyon kapag ipinangakong susugpuin ito. kung talagang sagad-buto ang pagnanasa niyang makapanatili sa ruweda ng nakasusulukasok na pulitika. nagagawa pa nilang magpakamatay. ang delikadesa at palabra de honor ay basahan lamang nila sa pasilyo ng kapangyarihan o pamunas pa ng puwit araw-araw. lalo na nga laban sa mga katunggali sa pulitika. yumabong at lumaganap ang mga dinastiyang pampulitika. Sa pagkandidato ngayon ni La Gloria bilang kongresista ng Ikalawang Distrito ng dakilang nasyon ng mga kabalen. Sapagkat kalimitang kabaligtaran ang kahulugan ng mga salitang nagmumula sa bibig ng mga pulitiko. Kung minsan. sino pa nga ba sa naghambalang na mga pulitiko ang may delikadesa? Sabi nga. produkto lamang ng mapaglarong imahinasyon — at walang malinaw na mga batayan — ang . sa kabilang banda. upang hindi nila magamit ang anumang pondo. Higit na masama. at dapat lamang asahan. puspusang paglilingkuran ang pansariling interes kapag sinabing matapat na paglilingkuran ang bayan. bukod pa bilang Bise-Presidente noon — lalo lamang dumami ang nagdududang ang pagkandidato niya bilang kongresista ay bahagi ng isang makasariling planong mangunyapit habang-buhay. Natural. at iba pa. at iba pa. sa kabilang banda. mahirap tuloy paniwalaan agad ang ipinangangalandakan ng mga salamangkero at tambolero ng Malakanyang. sasalaulain ang batas at demokratikong mga proseso kapag ipinangalandakang pangangalagaan at ipagtatanggol ang katarungan. impluwensiya. pribilehiyo at kapangyarihan ng kani-kanilang puwesto laban sa sinuman. legal naman at lehitimo niyang karapatang tumakbo sa higit na mababang puwesto — senador man o kongresista. Kahit hindi na nga siya puwedeng kumandidato ngayon bilang Presidente.

idinakdak nila. hindi naman kaya sumunod ang biglang mga pambobomba sa maraming lugar? (May pambobomba na ngang nangyari sa Jolo nito lamang Dis. hindi na basta mapapaknit ang kanyang puwit sa inodoro ng kapangyarihan. sa pamamagitan ng limpak-limpak na kuwarta at masaganang mga konsesyon. kapag pinairal na sa buong bansa ang naturang batas. at inutil ang AFP at PNP na walisin ang nagkalat na pribadong hukbo ng makapangyarihang mga pulitiko — bagaman ipinakikita ngayon ni La Gloria ang ngipin ng batas sa kaso ng kaalyado niyang mga Ampatuan (o pakitang-tao lamang ito?). handang-handa na ang tanghalan ng halalan kaya nga nagkukumahog ang Comelec sa mga dapat gawin para sa isang de-makinang (automated) eleksiyon na gagarantiya diumano sa mapayapa. 5). isang malaking kahangalan ang iparatang na hindi magkaka-eleksiyon sa Mayo 10. na mangunyapit sa pagkapresidente ang Reyna ng Malakanyang sa pamamagitan ng pagdedeklara ng Batas Militar. Imposible. kung gayon. maayos. halimbawa‘y ang paglaganap ng mga karahasang pampulitika sa iba‘t ibang panig ng bansa. dugtong nila. sa kabilang banda. 5 rin. Dis. Nariyan na nga ang kasumpa-sumpang masaker sa Maguindanao na ikinasawi ng 57 katao — peryodista ang 31 sa mga ito — bukod pa sa paisa-isang mga pagpatay kaugnay ng nakasusukang pulitika sa iba‘t ibang panig ng kapuluan. natural. na maging Espiker muna ng Mababang Kapulungan ng Kongreso si La Gloria saka . sabi nila. Marcos. maging karangalan. Imposible ba. katunayan. Sa malao‘t madali. may imposible pa nga ba sa Pilipinas? Limang buwan pa bago mag-Mayo 2010. kung gayon. Matagal nang nabibili ang mga prinsipyo‘t paninindigan. maliban na lamang kung magkudeta ang mulat na sektor ng militar o matagumpay na magrebolusyon ang sambayanan. inaasahang lalaganap pa ang gayong mga karahasan habang papalapit ang eleksiyon dahil pera pa rin at baril at mga mamamatay-tao ang hindi maikakailang hukom ng bawat halalan sa bansang ito. Pero wala na ngang imposible sa ilalim ng Republikang Mamon. na hadlangang maging parlamentaryo ang sistema ng pamahalaan upang hindi mauwi sa bula ang pagigi nitong Presidente. binigyang-diin ng mga tambolero ng Malakanyang. Sapagkat Mafioso at utak-pulbura ang maraming pulitiko. kahit sa Maguindanao lamang) at. hindi papayag ang susunod na Presidente ng bansa na magkagayon dahil gumastos ito nang husto at nagpakahirap sa pangangampanya maging Presidente lamang at gagawin nito ang lahat. at malinis na prosesong magluluklok sa poder sa mga susunod na opisyal ng bansa. 2010 at. napakadali nang pangatuwiranang kailangan nang ipailalim sa Batas Militar ang Matatag na Republika ni La Gloria (idineklara na nga ito. Pero. gaya nang ginawa noon ng yumaong diktador na si Ferdinand E. at marami pang posibleng mangyari. higit sa lahat ay kung sino nga ang hahalili kay La Gloria sa Malakanyang. Kung magkagayon. Una. Tanggapin nang suntok sa buwan na ipailalim ang bansa sa Batas Militar. imposible bang mamaniobra ni La Gloria at ng kanyang masusugid na basalyos ang resulta ng eleksiyon pabor sa kanila? Preparasyon ba para sa isang parlamentaryo-pederal-unikameral na sistema ng gobyerno ang pagkandidato ni La Gloria sa pagka-kongresista — tanggapin na ring magkaka-eleksiyon sa susunod na taon — kaya hindi rin imposibleng maging Punong Ministro naman siya sa ilalim ng bagong sistema? Sabi ng mga salamangkero ng naghaharing rehimen.nilalarong pambansang mga senaryo ng mga palasuri at sumusubaybay sa mala-telenobelang pulitika sa lupain ng mga Indio.

Malakan ya n g: Nag hub ad Na November 17.puspusang isulong na mag-Cha-Cha (charter change) o pagbabago sa 1987 Konstitusyon tungo sa gobyernong parlamentaryo. magka-eleksiyon man o hindi. lalo namang magbubulid sa masang sambayanan sa kaalipinan at higit na miserableng pamumuhay. at lalong hindi ikatitigatig ng konsensiya ng mga kinauukulan kung walang patumangga man nilang itambak lamang at bulukin ang sagradong mga bagay sa poso negro ng nakasusuka‘t nakapaghihimagsik na pambansang pulitikang patuloy na kontrolado‘t sinasalaula ng uring mapagsamantala‘t diyus-diyosan tungo sa higit pang kapinsalaan ng bansa na. palabra de honor o dignidad. Isang bagay ngayon ang hindi na mapag-aalinlanganan: tiyak. sa kabilang banda. at mapasok pa‘t makalantari maging ang pambayang mga utilidades na dapat na nasa kamay lamang ng mga Pilipino alang-alang sa pambansang seguridad at makabayang ekonomiya. Hindi kaya ito ang ibinulong ni Sekratarya Hillary Clinton ng Estado ng Amerika nang makipag-ututang -dila siya kamakailan kay La Gloria? O ang pagbabago sa Konstitusyon ang pangunahing dahilan din kung bakit sinusuportahan ng mga opisyal na Amerikanong dumalaw kamakailan sa Camp Darapanan. wala na ngayong moral o imoral. 100% makontrol ang mga korporasyon at negosyo. hindi na presidensiyal? Sa kawan ng bastardong mga pulitiko. makapagmay-ari na sila ng mga lupain at gusali dito. at prinsipyo o paninindigan basta nakataya ang masidhing pagnanasang makapanatili sa kapangyarihan mapinsala man ang pambansang kapakanan? Punyeta lamang ang katumbas ng mga iyon. puspusan at tuluy-tuloy na igigilgil ng mga basalyos ni La Gloria at ng mga tuta ni Uncle Sam ang pagbabago sa Konstitusyon at paiindakin sa Cha-Cha ang payaso‘t sirkerong mga pulitiko — anuman ang mangyari o anumang konsesyon ang isupalpal sa kanilang mga bunganga o gaano mang pera ang ipalamon sa mala-imbudo nilang bulsa — maikamada lamang o maikasa ang mga baraha tungo sa katuparan ng masidhi‘t nakababaliw na makasariling mga ambisyon. sino pa nga ba ang hindi nabibili sa tamang halaga? At isaalang-alang din na nanggigigil si Uncle Sam na baguhin nga ang Saligang-Batas upang lalo nitong maisulong ang masiba nitong imperyalistang mga patakaran kung maibabasura na ang mga limitasyong pang-ekonomiyang nagtatakda ng dayuhang pamumuhunan dito para. etikal o garapal. natural at dapat asahan. Ordonez . Sultan Kudarat. di nga kasi. ang usapang pangkapayapaan sa pagitan ng MILF (Moro Islamic Liberation Front) at ng gobyerno tungo sa katuparan ng BJE (Bangsamoro Juridical Entity) na. bukod sa sinasabing masidhi nitong hangaring mangunyapit sa inodoro sa kubeta ng kapangyarihan. Sa ngalan nga ng pagkasugapa sa kapangyarihan. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ano pa nga ba ang delikadesa‘t kredibilidad. legal o ilegal. malabong mangyari kung hindi pederalparlamentaryo ang sistema ng gobyerno? Marami pang masalimuot na mga katanungan ang dapat sagutin at linawin ng naghaharing rehimen kaugnay ng posibleng mga senaryong kinakaharap ng bansa — lalo‘t kaugnay ng pagkandidato ngayon ni La Gloria sa pagkakongresista.

layunin nitong mapanatili pa sa poder ang naghaharing rehimen upang mailigtas naman sa naghihintay na santambak na kaso.TULUYAN nang naghubad ng palda‘t panty ang Malakanyang at ipinakita na ang lahat-lahat nang italaga ni Pres. maghahari ang militarisasyon sa bansa. dadami ang mga desaparecido at. lalo na nga‘t mukhang tagilid nang maigilgil pa ang pagbabago sa umiiral na Konstitusyon. kaugnay nito. Cory Aquino (SLN) para mabalangkas agad ang isang bagong Konstitusyon nang hindi na kailangan ang suporta o pagsang-ayon ng makulit na Senado o ng buong Kongreso ng mga payaso‘t sirkero. gusto niya ang isang ‖ pamahalaang rebolusyonaryo‖ tulad nang ginawa ni dating Pres. Sinasabi ding itinalaga si Gonzales sa naturang puwesto upang tiyakin ang panalo ng masusugid na basalyos ni La Gloria sa darating na sarsuwela ng hunyangong mga pulitiko kung hindi nga tatangkain ng administrasyon na idiskaril ito sa pamamagitan ng pagpapalaganap ng mga karahasan sa bansa upang mapangatuwiranan namang ideklara ang Batas Militar. ng maruruming taktika at imbestigasyon sa mga pinaghihinalaan niya lamang na mga Komunista. naghubad na rin ng palda ang Amerika at ibinuyangyang na rin ang labis na pagnanasang mapanatili ang kontrobersiyal na VFA (Visiting Forces Agreement) at mabago ang umiiral na Konstitusyon para maibasura ng . gayundin. at sa ibang mga bansa sa Amerika Latina at Aprika). lalo na laban sa mga kritiko ng rehimen at sumasalungat sa mapandambong na kapitalismo at nagsulong din. noon. si Norberto Gonzales. Ayon nga kay Lito Ustarez. tinuligsa agad ng makabayang mga sektor ng lipunan na nagmamahal sa kalayaan at nagpapahalaga sa demokratikong mga proseso at mga karapatang sibil ng sambayanan ang pagkakahirang kay Gonzales sa naturang puwesto.‖ Kilala pa nga si Gonzales bilang reinkarnasyon diumano ni McCarthy. Matatandaan. lalo na sa Mindanaw. sa Iraq at Afghanistan. na naghahangad namang maging Presidente ng Republikang Mamon. Jr. bilang bagong kalihim ng Tanggulang Bansa o DND. Ngayon naman. mga krimen laban sa bansa‘t sambayanan. Jr. 2010. Gloria Macapagal-Arroyo ang dati niyang tagapayo sa pambansang seguridad. pagsamantalahan at pagharian para makapagluklok sa poder ng mga papet na gobyerno at maisulong naman ang mapandambong na imperyalista nitong mga patakaran — pampulitika man. kapalit ni Amboy Gibo Teodoro.. ang Reyna ng Malakanyang kung mawala na nga ito sa kapangyarihan. pangalawang pangulong tagapagpatupad ng KMU (Kilusang Mayo Uno). iminungkahi na ni Gonzales na magbuo ng isang gobyernong transisyonal na patatakbuhin ng isang konsehong pamumunuan ng Punong Mahistrado ng Korte Suprema para mag-Cha-Cha (charter change) bago mag-Mayo 10. O bahagi ito ng pakana ng Estados Unidos ng Amerika na kilala nang likas na pakialamero sa kasarinlan o soberanya ng mga bansang gusto nitong panghimasukan. pangkultura man at. pang-ekonomiya (balik-suriin na lamang ang mga ginawa nitong kaguluhan sa Korea at Vietnam. Nang biglang tumuntong sa lupain ng mga Indio kamakailan si Sekretarya ng Estado Hillary Clinton ng Amerika. ―muling binuhay si Adolf Hitler‖ ni La Gloria. ―at inaasahang titindi‘t lalaganap ang extra-hudisyal na mga pagpatay. Natural. Maliwanag. isang pulitikong Amerikano noon na mahilig magpakalat ng mapanirang mga propaganda sa mga itinuturing niyang kaaway ng Estado. higit sa lahat.

lubusan na nilang mamaniobra‘t mapagsasamantalahan ang pambansang kapamuhayan. maaari pa nilang pasukin maging ang pambayang mga utilidades sa kapinsalaan ng pambansang seguridad tulad ng tubig at kuryente. transportasyon at telekomunikasyon. ang lubos nilang pagsuporta at paghahandog ng anumang ayuda sa naunsiyaming usapang pangkapayapaan tungo sa katuparan ng BJE (Bangsamoro Juridical Entity) na mapanlinlang na inilawit-lawit noon ng mga negosyador ng gobyerno gayong alam na alam naman nila. higit na masama. lalo na ng mga Amerikano. Michael Pignatello (poilitical officer). dumalaw si Embahador Kristie Kenny sa Camp Darapanan. Kung ganito rin lamang. kina Ebrahim Murad at Ghazali Jaafar. Maaalaala. tulad ng Guam. Sa maikling salita. Maisulong nga lamang ang gayong mga interes. lalo na ang likas na mga kayamanan nito. bukod sa iba pang ipinangakong anumang tulong sa naghaharing rehimen para matiyak na isa na namang papet ni Uncle Sam ang susunod na hahalili kay La Gloria kung hindi na ito patuloy na magpakasugapang mangunyapit sa inodoro ng kapangyarihan? Natural. at laspagin nila ang pambansang pulitika‘t kabuhayan.walang gulugod na pambansang liderato ang mga limitasyong pang-ekonomiyang nakapaloob sa 1987 Konstitusyon na. kahit gustong ilihim. dahil hindi naman sila hangal at bobo. 100% kontrol sa mga korporasyon at negosyo at. ipinangalandakan nila sa mga opisyal ng MILF. bakit hindi pa ibenta ang Republikang Mamon at ipasakop nang lubusan at gawing isa pang bagong Estado ng mga Amerikano. bigla ring sumulpot doon ang ilang opisyal ng Embahada ng Amerika dito — sina Leslie Basset (charge d‘affairs). Anthony Senci (embassy defense minister). mga ospital at paaralan. noon pang 2008. Hindi kaya isa ito sa ibinulong at idinikta ni Hillary kay La Gloria kapalit ng mga ipinangalandakang ayuda sa mga napinsala ng mga bagyong Ondoy at Pepeng. na hindi maaaring pirmahan at pagtibayin ang mga dokumentong kaugnay niyon nang hindi muna . at Elzaida Washington (US-AID country director). at kahit ―mass media‖ (peryodiko. sa pakikipagsabuwatan na rin ng naghaharing rehimen. na makapagmay-ari na rito ng mga gusali‘t lupain. radyo‘t telebisyon). nagpalaganap ng inhustisya‘t karalitaan hanggang ngayon sa ating bansa. una na ang mga Amerikano. hindi mapapasubalian. Kamakailan naman. at nakipag-usap sa mga opisyal ng MILF bilang pagpapahayag ng suporta sa usapang pangkapayapaan sa pagitan ng gobyerno at ng nagrerebeldeng grupo. Natural. humahadlang pa kahit paano sa lubos na kalayaan ng dayuhang mga kapitalista. pinatutunayan ng kasaysayan na ikinamada muna ni Uncle Sam ang kung anu-anong tratado na maliwanag na pabor lamang sa mapandambong at mapaghari-harian nitong imperyalistang mga patakaran na. gahasain. Sultan Kudarat. Hawaii at Alaska? O disimulado na ngang nangyayari ito? Kailan ba tumulong ang Amerika sa diumano‘y ―mga kaibigan‖ nito nang walang hinihinging kapalit? Maaalaala. niliwanag na noon pa man ng masusugid na basalyos ni La Gloria na pahihintulutan na ang dayuhang mga kapitalista. na kalantariin. sinasakyan ng mga diyus-diyosan sa Washington ang isyung ipinaglalaban ng MILF (Moro Islamic Liberation Front) — ang pagkakaroon ng isang nagsasariling Bangsamoro. 1946 ang kinulimbat nitong kasarinlan ng bansa. at halatang pang-uuto. maliwanag. nang panghimasukan nito at agawin ang tagumpay ng Rebolusyong 1896 ng Pilipinas at ibalik noong Hulyo 4. kung maipalulunok agad sa titiguk-tigok na lalamunan ng sambayanan ang minimithing Cha-Cha.

mga sumagasa sa baha malimusan lamang ng anumang tulong. ano naman nga — kung gayon — ang papel na gagampanan ng bagong sekretaryo ng DND? Gaya ng pelikulang ―The Executioner‖ at ―The Terminator. Para iyong mga eksena ng malagim na pelikulang nagsasalimbayan sa balintataw at mahirap basta-basta mabura sa gunita — mga bangkay na natabunan ng gumuhong mga bato at maputik na lupa o nilunod kaya ng rumaragasang mga pagbaha. — # Sino An g Mga Dap at P arusaha n? October 19. mga lupasay na katawan ng mga taong nagsisiksikang parang mga sardinas sa mga sentrong-likasan. sinasabing naglalaway na itong makapagtayo ng estratehikong base militar sa Mindanaw at magahasa ding lubusan ang masaganang likas na yaman ng naturang teritoryo.‖ si Gonzales ba ang puspusang magmamaniobra at magpapatupad ng mga pakana ng kutsabahang Amerika-La Gloria? Kung ganito nga. Maliwanag din tuloy. sa biglang pagsulpot doon ng naturang mga opisyal na Amerikano. del Pilar noong panahon ng kolonyalismong Kastila. . Kapuri-puri din ang pagkilos ng mga kapwa Pilipino sa iba‘t ibang bansa na nagpaabot ng anumang makakayanan upang makatighaw man lamang. na ginagamit nila ang isyu ng usapang pangkapayapaan para maisulong din ang Cha-Cha at maitatag ang isang pederal o nagsasariling Bangsamoro. mga pananim na ganap na napinsala. ang pagdagsa ng kung anuanong tulong sa mga napinsala — pera. mga mukha ng gutom at dalamhati sa bubong ng mga bahay. at mga nakaligtas nga ngunit wala namang mga ari-arian at kabuhayang maaaring balikan. sa pagdurusa ng mga biktima ng malagim na pagbaha. hindi na presidensiyal tulad ngayon. pagkain. at iba pa — mula sa iba‘t ibang sektor ng sambayanan. kung magagawa nila ito. Sa nabanggit na mga eksena. mga bahay na nawasak.‖ sabi ng propagandistang bayaning si Marcelo H. Hindi pa nga natutupad ang mga layunin ng Amerika. Isa rin itong taktika ng Amerika na putulin ang ugnayan ng MILF at ng CPP-NPA sa Mindanaw at. saka naman ibubuhos ang anumang puwersa laban sa may apat na dekada nang rebolusyonaryong pakiklbaka ng CPP-NPA laban sa imperyalismong Amerikano. lalo‘t naghubad na ng palda‘t panty ang Malakanyang. Ordonez (Kolum) NAKALULUNOS ang serye ng mga larawang bumulaga sa telebisyon sa kasagsagan ng mga pagbaha sa Kamaynilaan at iba pang panig ng kapuluan bunga ng mga bagyong Ondoy at Pepeng. lalo na mula sa mismong masa o ordinaryong mga mamamayang laging handang dumamay sa mga kapwa nila maralita o kapus-palad. damit. mga musmos na nag-iiyakan. at dapat mataos na pasalamatan at saluduhan. gamot. kahit bahagya. burukrata kapitalismo at piyudalismo tungo sa pagkakaroon ng minimithi nilang pambansang katubusan at pagbabago. ―kaiingat kayo. Nakakaantig din naman ng damdamin. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L.babaguhin ang 1987 Konstitusyon tungo sa isang parlamentaryo-pederal-unikameral na sistema ng gobyerno.

at mahadlangan sa hinaharap. Sabi nga. Bagaman. ang grabeng mga kapinsalaan at problemang idinulot ng naturang trahedya. higit na masama. sa mga trahedyang dulot ng grabe‘t malaganap na mga pagbaha? Paano na ang mga bahay na nawasak at inanod? Paano na ang nawasak na mga tulay at kalye at iba pang imprastrukturang . may inilalaang malaking pondo para sa paglilinis at pagpapalalim sa naturang mga daluyan ng tubig. Nariyan din ang kumipot at bumabaw na mga ilog. of Public Works & Highways) o kung kumilos man sila ay pakitang-gilas lamang. dahil sa nakaugaliang ―lagay‖ o suhol at walang malinaw na pagpaplano o tinatawag na ―zoning. pinabayaan lamang ito ng mga henyo sa DPWH (Dept. Idagdag pa nga. Bilang pangangayupapa sa dayuhang mga korporasyon. sa kabilang banda. Noon pa mang nagdaang mga rehimen. naipon at nagkapatung-patong na ang mga kasalanan ng kinauukulang mga opisyal ng gobyerno. at pati nga ngayon.kasabuwat pa o protektado pa ng bastardo‘t gahaman at makapangyarihang mga pulitiko ang grupo o kompanya ng mga ilegal na nagtotroso. kanal at estero na daluyan ng tubig tungo sa karagatan. ibinasura lamang at hindi mahigpit na ipinatupad ang batas laban sa ilegal na pagtotroso na. pinahintulutan din ang walang habas na pagmimina sa maraming kabundukan ng Republikang Mamon kaya lalong lumalala ang pagkawasak ng kalikasan. Wala na nga yata sa bokabularyo ng mga ganid na lingkod ng bayan ang praseng ―pambayan o pampublikong kapakanan‖ at ang paborito nila ngayong mga salita ay: ―Magkakapera ba ako diyan? Magkano ang akin diyan?‖ Sino nga ang dapat sisihin. at nakasusulak ng dugo. maraming tusong mga negosyante ang agarang pinagkalooban ng mga konsesyon sa pagtrotroso at. nagsasa-makabagong mga Pilato gayong. lalo na sa Gitnang Luson at Timog Katagalugan. May mga pasiklab na imbestigasyon pa nga sa Kongreso upang linawin kung sino ang nagpabaya o nagkasala — at dapat managot. hinawan at pinatag upang gawin ding subdibisyon maging ang makahoy na dalisdis ng mga bundok at dating mga burol. kung tutuusin. at wala ring masusing pag-aaral. matagal na nilang ipinapako sa krus ang masang sambayanan dahil sa kanilang mga kapabayaan. Sa kabila ng magandang imaheng pilit na ipinipinta ng mga awtoridad sa mata ng opinyon publiko. ang naghambalang na mga pabrika‘t subdibisyon. kaya patuloy pang naging tapunan ito ng mga basura o sinasarahan o binabarahan kaya ng nagsulputan pang mga bahay.Nakasusuka naman. Higit na masama. na mabisang pumipigil noon sa mga pagbaha. huling-huli na ang lahat at patay na ang kabayo bago pa dumating ang kakaining pulot at damo. ang mga buladas at pagpapabida sa harap ng gumigiling na kamera ng telebisyon ng mga opisyal ng pamahalaan. sa aba naming palagay. sa kabilang banda. habang ibinabandila ang mga pagpupulong at talakayan at ang ipinagdadakdakang mga nagawa na at mga hakbang na dapat gawin agad upang malunasan diumano. sa sambayanan: paupuin kaya sa silyaelektrika o lunurin sa baha o habangbuhay na bulukin sa bilangguan– upang makatighaw man lamang sa pagdurusang umaalipin pa rin hanggang ngayon sa mga naging biktima. magkumahog man sila ngayon sa paglalapat ng mga solusyon. Hindi man lamang pinag-aralang mabuti ang magiging epekto sa kalapit na mga komunidad.‖ sinertipikahan ng tiwaling mga opisyal na industriyal ang talagang lupaing agrikultural kaya nagsulputang parang mga kabute sa mga dating palayan at maisan. sa pangunguna ni La Gloria. halatang-halata namang naghuhugas-kamay sila sa mga nangyari. kalimitan. katiwalian at kainutilan. at parusahan.

may kriminal na pananagutan ang rehimeng Macapagal-Arroyo. gayundin ng mga taga-Pangasinan at iba pang probinsiya sa Gitnang Luson.13 kilometro. mulang Antipolo at Marikina hanggang Pasig hanggang sa mga bayan-bayan na malapit sa umapaw na Laguna de Bay. ipinaratang ng Peasants-USA na kailangan nang magpakawala ng tubig ang mga awtoridad ng Napocor dahil umabot na ng 280 . ang NAPOCOR (National Power Corporation). kaugnay ng mga nabanggit. may sakop na habang 1. 2010? Kung ang pagbabatayan tuloy ay ang pahayag kamakailan ng Peasants-USA. paano na ang ibinuwis na mga buhay maging ng mga musmos pa lamang? Paano na ang mumunting pangarap ng mga pamilyang naging biktima? Kasalanan ba ito ng malakas at matagal na pag-ulan lamang? Kasalanan ba ito ng Diyos ni Abraham o malinaw ding kasalanan ng mga diyus-diyosan sa lipunan at pamahalaan? At. at ang iba pang opisyal ng gobyerno sa labis na kapinsalaang idinulot ng nagdaang trahedya.2-bilyon ng JBIC (Japan Bank for International Cooperation) at bahagi ng kontrobersiyal na PPA (Power Purchase Agreements) na hindi maikakailang labis na nagpataas sa singil ngayon sa kuryente. May taas itong 220 metro. Pag-aari ang 75% ng San Roque Dam ng Marubeni Corporation at 25% ng Kansai Electric Power Co. ang pagtatayo ng San Roque Dam dahil nakita na nila ang kapahamakan at kapinsalaang idudulot nito sa nabanggit na mga komunidad. lalo na ng mga taga-Benguet. sa Cordillera na lamang at Pangasinan. Ltd. at may kabuuang sakop na 12. at ibang imprastruktura. huwag na ang pagsasaayos sa nawasak na mga tulay. kalye. na nagbebenta naman ng kuryente sa Napocor. Sa nagdaang trahedya. sa kabila ng mahigpit na pangangailangang lawitan agad ng tulong ang napinsalang mga pamilya. Noon pang 1998 nang sinisimulan pa lamang ang konstruksiyon. Nang manalasa ang mga bagyong Ondoy at Pepeng. bukod pa nga sa mga ibinuwis na buhay at ari-arian sa binahang mga lugar sa Kamaynilaan. Pinondohan ang pagtatayo nito ng $1. Kapag nagpakawala ito ng tubig (may kapasidad itong 850 milyong metro kubiko ng maiimbak na tubig na makalilikha naman ng 345 megawatts na kuryente). bakit waring napakabagal ang pagpapalabas ng gobyerno sa P10 bilyon pondo sa kalamidad. bukod pa sa nalikom na abuloy mula sa iba‘t ibang mga bansa at organisasyon? O dudugasin lamang ito ng mga palsipikadong makabayan para sa kanilang kampanya sa darating na sarsuwela ng mga hunyangong pulitiko sa Mayo 10. isang organisasyong nagtataguyod sa pangangalaga sa kalikasan at kapakanan ng mga campesino (peasant) sa buong mundo. tinutulan na ng mga tagaCordillera. sabi ng Peasants-USA.galing sa buwis ng nagdaralitang sambayanan? Paano na ang mga pananim na hindi na pakikinabangan? Higit sa lahat. 250 ang namatay at nagkaroon ng mga 40 insidente ng pagguho ng lupa. raragasa ang tubig nito sa Ilog Agno sa Cordillera at daraan sa tinitirhan ng mga tribong Ibalois at Kan-kanaey doon bago dumaloy sa mga ilog sa Gitnang Luson. Sa itaas ng San Roque Dam ang naunang itinayo noong dekada ‘50 na Ambuklao Dam at ang Binga Dam na itinayo naman noong dekada ‘60.8 kilometro kuwadrado. Pinakamalaki diumanong prinsa sa buong Asya ang San Roque Dam bago itinayo ang Upper Yangtze River Dam sa China.

gayundin ang kapabayaan at kainutilan ng kinauukulang mga opisyal ng pamahalaan kaya naganap ang nakalulunos na trahedya. Pangasinan at Kamaynilaan. mapanikil at mapandambong na rehimeng iyong kasabuwat ng lokal na malalaking kapitalista‘t asendero at ng dayuhang interes. Alam na nga natin ang naging malagim na resulta niyon sa maraming komunidad ng bansa. Bakit hindi unti-unting nagpakawala na ng tubig ang San Roque Dam noong Oktubre 4 nang 280 metro na ang taas ng naimbak na tubig niyon at hinintay pang maging 288?.‖ Hindi nag-atubili si Fidel at madiin at mataginting na sinabi: ―Ang una ninyong sunugin ay ang tubuhan namin!‖ At parang apoy na kumalat sa tuyong talahiban ang suportang inani ni Fidel mula sa masang sambayanang Cubano. 4-5) pero nag-atubili ang kinauukulang mga awtoridad na pakawalan iyon nang unti-unti. kung gayon. kabilang ang kanilang mga pamilya. inuna pa ang kapakanan ng negosyo bago ang kapakanan at kaligtasan ng maaapektuhang mga mamamayan at komunidad. lalo na nga sa Cordillera. hinintay pa iyong tumaas ng 288 metro saka libu-libong metro kubiko ng tubig ang biglang pinakawalan bawat segundo. at ng iba pang opisyal ng burukrasya sa mahirap makalimutang nagdaang trahedya. ng NAPOCOR. ang malunod sa baha? — # Fid el Castro : Reb o lus yo nar yo September 22. Hinihimok niya ang mga mamamayan ng Cuba na puspusang kumilos at tuluyan nang maghimagsik para wakasan ang kasumpa-sumpang diktatoryal na rehimen ni Fulgencio Batista. Sa labis na panghihinayang sa mawawalang kuryenteng maiimbak. malaki ang kriminal na pananagutan ng rehimeng Macapagal-Arroyo. Umiral. Bilang protesta at isang paraan ng paglaban sa malupit. Maliwanag. inuudyukan niya ang mga Cubano na sunugin ang lahat ng tubuhan doon at. habang binibigyang-diin niya iyon. kaya hindi nga katakatakang biglang grabeng bumaha sa maraming lugar na tutuluyan ng rumaragasang tubig. mariing tanong nga ng Peasants-USA. madamdamin at maalab na nagtatalumpati ang rebolusyonaryong si Fidel Castro. kung gayon. ang dapat managot at parusahan sa bagay na ito? Ang Diyos ba ni Abraham o ang mga diyusdiyosan sa pamahalaan at lipunan? Ayon nga sa paratang ng Peasants-USA. Paano kaya kung sila naman. marahas. Hindi matatawaran noon ang matapat na layunin at dedikasyon ni Fidel Castro na palayain ang masang sambayanang Cubano hindi lamang sa diktatoryal na rehimen ni Batista. isang doktor mula sa Argentina na umanib sa isinulong na rebolusyon ni Fidel: ―Sabihin mo… ang unang sunugin ay ang tubuhan ninyo. ang kasuwapangan at kawalang-puso ng mga kapitalista. kundi maging sa iba pang mga puwersang . ayon sa kanila. binulungan siya ni Ernesto ―Che‖ Guevara.metro — na siyang ultimong kapasidad — ang taas ng tubig sa dam o prinsa (Okt. Ordonez (Kolum) SA pamamagitan ng isang nakatagong estasyon ng radyo sa kabundukan ng Sierra Maestra. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. Sino.

umaalipin o bumubusabos sa kanila, una na sa mapandambong na interes ng imperyalismong Amerikano at, gayundin, sa pagsasamantala at inhustisya ng iilang diyus-diyosan sa lipunan — mga makasariling pulitiko, mga tusong asendero/komprador at ganid na malalaking kapitalista/negosyante na pawang kasabuwat ng naghaharing rehimen — at maitatag, sa wakas, sa buong Cuba ang isang mapayapa, maunlad at sosyalistang lipunan para sa kapakanan ng higit na nakararaming ordinaryong mga mamamayan. Sabi nga ni Fidel: ―Naniniwala akong naririto ang bansa hindi para sa esklusibong kapakinabangan at pribilehiyo ng iilan, kundi ito‘y para sa lahat.‖ Sa panahong iyon — gaya rin sa Pilipinas ngayon — nakita ni Fidel ang maliwanag na pambansang kalagayan ng Cuba: ―Sawang-sawa na ang mga campesino (peasant) sa mga talumpati at pangakong reporma sa lupa. Alam nilang walang maaasahang anuman mula sa mga pulitiko. Alam ng isang milyon at limandaang libong mga Cubanong walang trabaho bunga ng kainutilan, kasuwapangan at kakulangan ng bisyon ng lahat ng masamang gobyernong dinaanan natin, na walang dapat asahan mula sa mga pulitiko. Alam din ng libu-libong pasyenteng walang kama ni gamot sa mga ospital na talagang walang maaasahan mula sa mga pulitikong sinusuyo ang kanilang boto kapalit ng mumunting pabor — mga pulitikong nabubuhay ang mga negosyo sa tangkilik ng mga maralitang nililimusan ng mga ito ng kaunting halaga kapag halalan. ―Alam din ng daan-daan libong mga pamilyang nakatira sa mga dampa, sa anumang masisilungan, sa mga bakanteng lote, o nagbabayad ng napakataas na renta sa inuupahang tirahan na wala silang maaasahang anuman mula sa mga pulitiko; alam din ito ng mga manggagawang pantawid-gutom lamang ang suweldo, na ang mga anak ay walang damit ni sapatos na pamasok sa eskuwela; alam din ito ng mga mamamayang nagbabayad ng kuryente na may napakataas na presyo kaysa halaga nito sa alinmang bansa sa mundo, o matagal nang nagpapakabit ng telepono pero wala pa rin hanggang ngayon at, sa huli, alam ito ng mga nagdusa o patuloy na nagdurusa dahil sa kanilang matagal nang miserableng kalagayan. ―Alam ng mga mamamayan na daan-daan milyong piso ang inilalabas sa bansa ng dayuhang mga korporasyon, gayundin ang daan-daang milyong dinambong ng mga mandurugas, saka ang limpak-limpak na halagang nakulimbat ng mga kinauukulan dahil sa katiwalian ng libu-libong parasitong wala namang nagawang mabuting serbisyo o naiambag na anuman para sa komunidad. xxxx Kung hindi sa mga nabanggit, maaaring ang Cuba ay maging isa sa pinakamaunlad at pinakamayamang bansa sa Amerika, walang mandarayuhan sa ibang bansa, walang disempleyo, walang halos mamatay sa gutom, walang maysakit na walang mahigaang kama, walang hindi marunong bumasa‘t sumulat, at walang mga pulubi.‖ Binigyang-diin pa ni Fidel: ―Matagal na tayong nakikibaka laban sa gang ng mga pulitikong malinaw na walang malasakit o interes na magkaroon ng radikal na pagbabago sa bansa at, sa halip, ibinubulid pa nila ito nang husto sa kamatayan sa pamamagitan ng balintunang mga patakaran gayong labis-labis na mga biyaya ang kaakibat ng mga puwesto sa lehislatura, at ang matataas na poder na pampulitika, kakambal ang limpak-limpak na grasya, ay ginagawang panghabang-buhay o maaari kayang ipamana pa. Nakikibaka tayo laban sa mga intriga at maniobra ng mga taong nagsisipagsalita sa ngalan ng sambayanan pero wala namang suporta sa mga mamamayan; nakikibaka

tayo laban sa bulaang mga propetang nangangalandakan laban sa rebolusyon sa ngalan ng kapayapaan gayong, sa kabilang banda, kinakalimutan nilang sa mga tahanan ay namumugad ang gutom at pangamba, at wala namang kapayapaan sa nagdaang apat na taon.‖ Idinagdag pa ni Fidel na ―nilalason‖ lamang ng mga pulitiko ang kaisipan ng mga mamamayan, lalo na nga sa panahon ng halalan, sa pamamagitan ng kanilang madamdaming mga buladas at pangako pero, sa kabila ng nagdaang mga taon, hindi naman nalunasan at naputol ang ugat ng panlipunang mga problema. Sa halip, ang ibinunga pa‘y ―nakapanghihilakbot na pagdurusa ng mga campesino at karalitaan ng mga lungsod industriyal.‖ Ibinunga ng hokus pokus ng mga pulitiko ang ―libu-libong pamilyang wala ni kapirasong lupa at milyun-milyong mga walang trabaho‖ samantala, sa kabilang banda, naglulublob sa kayamanan at karangyaan, mga propiyedad at palasyo, ang mga pulitiko. ―Mga salaping dinambong, pinuhunan sa negosyo sa Cuba, sa Estados Unidos, at sa buong mundo‖ habang dayukdok ang masang sambayanan, dugtong pa nga ni Fidel. Ano nga ba ang ipinagkaiba pa ng Cuba noon sa Pilipinas ngayon? Napatalsik nga sa poder ang diktador na si Fulgencio Batista sa pamamagitan ng rebolusyong pinamunuan nina Fidel Castro, Che Guevara, Camilo Cienfuegos, at iba pang magigiting na rebolusyonaryo sa Cuba at, pagkatapos, pinairal doon ang sistemang sosyalista na nagtaguyod sa radikal na mga pagbabagong panlipunan, mulang pagpapatupad ng tunay na reporma sa lupa, paglilinis sa gobyerno sa dating talamak na katiwalian, at pagpapairal ng pantay na katarungan para sa lahat, hanggang sa pangangalaga sa mga karapatang sibil ng sambayanan. Sa kabila ng embargong pinairal ng Estados Unidos laban sa Cuba, lalo na sa larangang pang-ekonomiya, hindi sumuko hanggang ngayon ang naturang bansa sa imperyalistang mga patakaran ni Uncle Sam at hindi napakasangkapan si Fidel o nagpakatuta sa mga kagustuhan nito. Kahit sinasabing ang Cuba ang tanging bansa sa kanlurang bahagi ng mundo na hindi yumakap sa isinusulong na demokrasyang tatak-Amerika, at sa buong panahon ng rebolusyon sa Cuba mulang 1959 magpahanggang ngayon, hindi nasaksihan sa naturang bansa ang walang patumanggang paglabag sa mga karapatang pantao, ayon kay William Blum sa kanyang aklat na Rogue State. at inamin ito ng administrasyon ni dating Presidente Bill Clinton ng Estados Unidos. Sa buong Amerika Latina, nasaksihan ang kabi-kabila at garapalang paglabag sa naturang mga karapatan — ―sistematiko, mga labis na pagpapahirap o tortyur, libu-libong mamamayang nangawala na lamang o desaparecidos;at gobyerno pa ang nagtataguyod sa tinatawag na mga ‗death squads‘ at pagdampot sa mga itinuturing na kritiko‘t kalaban ng pamahalaan; nariyan din ang pagmasaker sa mga campesino, estudyante at iba pang grupo. Pinakamasidhi pang nagsagawa nang gayon ang mga militar at kaugnay na mga tropang mamamatay-tao sa El Salvador, Guatemala, Brazil, Argentina, Chile, Colombia, Peru, Mexico, Uruguay, Haiti at Honduras pero hindi sa Cuba,‖ sabi pa ni Blum. Hindi naiparatang sa gobyerno ni Castro maging ng mga pinakamahigpit na kaaway ng Cuba ang gayong mga paglabag sa karapatang pantao. Sa larangan ng edukasyon at kalusugan ng mga mamamayan na isinulong ng UN (United Nations), isa ang Cuba sa may pinakamagandang rekord sa buong Amerika Latina hinggil sa pangangalaga sa mga karapatang pantao, ayon pa nga kay dating Presidente Clinton ng Estados Unidos.

Sa Pilipinas naman, sa pamamagitan ng malawakang protesta ng disgustadong mga mamamayan na naglundo sa tinatawag na EDSA 1 (hindi rebolusyon sa aba naming palagay), naibagsak nga noong Pebrero 1986 ang diktatoryal na rehimeng Marcos na pinagharian ng kabi-kabilang katiwalian at pandarambong sa pondo ng bayan, bukod sa walang patumanggang mga paglabag ng mismong Estado sa mga karapatang sibil ng mga mamamayan, at garapalang pagsalaula pa nito sa demokratikong mga proseso gaya ng mga nangyari sa Cuba sa ilalim ng rehimen ng diktador na si Fulgencio Batista. Napatalsik nga sa poder ang diktadurang Marcos pero, masakit at nakalulungkot, wala namang naipasok at napairal na radikal na mga pagbabagong panlipunan ang humaliling demokratiko diumanong mga rehimen mula kay Tita Cory hanggang ngayon kay La Gloria. Sumidhi pa nga ang dati nang mga grabeng sakit na panlipunan — talamak na katiwalian sa burukrasya, paghimod ng pambansang liderato sa kuyukot ng dayuhang mga interes, paghahari ng mga dinastiyang pampulitika, paglabag sa Konstitusyon at pagsalaula at paninikil sa lehitimong mga karapatan ng mga mamamayan lalo na laban sa mga kritiko at kalaban sa pulitika ng umiiral na rehimen at, gayundin, laban sa mga puwersang makabayan at progresibo na patuloy na humihingi ng pambansang papagbabago na, di nga kasi, marami na ang kinasuhan, dinukot, labis na pinahirapan, ibinilanggo, nangawala na lamang at sukat at, higit na kasuklam-suklam, basta na lamang pinatay ang iba. (Tingnan na lamang ang datos ng grupong KARAPATAN kaugnay nito.) Nanatiling palsipikado pa nga ang reporma sa lupa, dayukdok ang masang sambayanan, kumain-dili ang pamilya ng mga manggagawa‘t magsasaka‘t mangingisda at iba pang ordinaryong mga mamamayan na pawang biktima ng mapambusabos na sistemang kapitalista at ng iilang mga diyus-diyosan sa lipunan. Dahil sa kawalan ng oportunidad sa sariling bansa bunga na rin ng balintuna at makadayuhang mga patakaran ng gobyerno, lumulubha nang lumulubha ang migrasyon ng mga manggagawang Plipino saanmang sulok ng mundo sila itaboy ng marahas na hangin ng disempleyo‘t karalitaan at napakamiserable nilang buhay. Sa kabilang banda naman, nagtatampisaw sa pondo ng bayan, sa pawis at dugo ng mga mamamayan, at naglulublob sa grasya‘t pribilehiyo at karangyaaan ang makasariling mga pulitikong nasa kapangyarihan ibenta man nila at ipagkanulo ang pambansang kapakanan. Kung tutuusin, karamihan sa kanila ang promotor pa ng inhustisya laban sa patuloy na binubusabos na masang sambayanan. Ang Pilipinas nga ngayon ang Cuba noon ni Fidel. Sa gayong mga pulitiko, ano pa nga ba ang dapat asahan ng masang sambayanan? Sino sa mga pulitiko-asendero ang tandisang mangungunang boluntaryong ipailalim sa reporma sa lupa ang malawak niyang asyenda? Si Noynoy Aquino ba at Mar Roxas at mga kauri nila? Sino sa mga pulitiko-kapitalista-negosyante ang kusang-loob na itataas ang miserableng suweldo ng kanyang mga manggagawa upang mahango ang mga ito sa kaalipinan? Si Manny Villar ba at mga kagaya niya? Sino sa mga pulitiko ang mangangalaga at isusulong ang tunay na kalayaan at soberanya ng Pilipinas laban sa imperyalistang mga bansa tulad ng Amerika? Si Gilbert Teodoro ba na, batay sa kanyang mga pahayag, ay nangangayupapa na sa kagustuhan ni Uncle Sam, o ng iba pang mga pulitikong noon pa man, hanggang ngayon, ay tagapangalaga na ng interes ng Estados Unidos, pampulitika man o pang-ekonomiya,

dito sa Republikang Mamon? Sino sa mga lider-pulitiko ang ganap na susugpo sa katiwalian sa burukrasya? Si Erap Estrada ba? Sino pa ba sa gang ng mga pulitiko ang hindi tiwali at walang bahid-dungis ng korupsiyon habang nasa poder? Si La Gloria ba at ang kanyang masusugid na basalyos? O, Diyos ni Abraham, may aasahan pa nga ba mula sa kawan ng mga pulitiko ngayon ang masang sambayanan para sa tunay na pambansang kapakanan? Sa mga lider-pulitiko sa Pilipinas, may isa bang Fidel Castro, ang rebolusyonaryo, na matapos iluklok sa poder ay pinagsikapan namang baguhin ang napakasamang kalagayan noon ng Cuba at ng sambayanang Cubano sa pamamagitan ng pagpapairal ng radikal na mga pagbabagong panlipunan tungo sa pambansang katubusan mula sa kamay ng uring mapagsamantala‘t mapang-alipin at mapaghari-harian? Sino sa naghambalang na mga pulitiko ang tunay na magtataguyod sa pambansang kapakanan — hindi ng kanilang mala-imbudong bulsa at pansariling mga interes — o totoo nga kaya, gaya nang ipinaratang ni Padre Jose Burgos sa panahon pa man ng kolonyalismong Kastila, na ―ipinanganganak na parang lumot ang mga pulitikong ito sa kahihiyan at kapinsalaan ng bayan?‖ — # (Mula ang ilang datos sa ―Fidel Castro: Rebel-Liberator or Dictator?‖ ni Jules Dubois, March 1959) Sa Nap akaingat Na Mak ata August 21, 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Tula — handog ni John Carey sa mga makatang ayaw makisangkot sa lipunan at takot magpalaganap ng katotohanan laban sa inhustisya at pagsasamantala ng iilang diyus-diyosan) maaari mong isulat ang iyong mga tula sa kurtinang venetian saglit na ipakita-itago sa mundo. balang araw makikita ka mula sa lansangan ng mga lalaking may mga baril at mantekilya, magkukumahog silang aakyat sa hagdan tungo sa iyong silid, bibigtihin ka ng kordon ng iyong kaingatan. pagkatapos, pupurihin ka bilang isang malagim na henyo hahangaan ng iyong mambabasa ang iyong mga tula

habang nakabitin ang iyong bangkay sa likod ng kurtinang venetian. Nailib ing Na Si T ita Co ry August 7, 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Tula) nailibing na si tita cory sa sementeryo ng mga pinagpala dating presidente ng republika dating asendera ng hacienda luisita asawa ni ninoy na may monumento sa ayala dahil lumaban sa diktadura hanggang patayin ng mga pasista. nailibing na si tita cory sa sementeryo ng mga pinagpala ina diumano ng demokrasya tagapagtanggol ng hustisya ina rin ng artistang si cristeta at amiga ng mga madyungera sa mansiyon ng saya‘t ligaya. nailibing na si tita cory sa sementeryo ng mga pinagpala sa ospital noon pa man umalingawngaw mga dasal pumailanlang mga misa tinutukan ng kamera mayayaman at elitista sa mga simbahan at kapilya dumagundong kabi-kabilang nobena ng mga banal at santo santita ―diyos naming mahabagin, buhay ng aming tita‘y pahabain.‖ nailibing na si tita cory sa sementeryo ng mga pinagpala

matapos bumaha ng mga bulaklak sa katedral ng maynila matapos ulanin ng papuri, ng paghanga‘t pagdakila ng kung sinu-sinong nalawitan niya ng grasya sa mabulaklak niyang paglalakbay sa lupa mga alaala‘y madamdamin ngang sinariwa at nangalaglag mga talulot ng luha sumabog sa maamo‘t mabangong mukha ng mga babaing kutis porselana at may tapalodong sutla rin yata mulang puklo hanggang balakang mulang dibdib hanggang baywang may mga daliring hubog-kandila na mahihiyang isawsaw sa suka o ilamas sa maputik na lupa ―o diyos na mahabagin kaluluwa ng aming tita‘y kalingain.‖ nailibing na si tita cory sa sementeryo ng mga pinagpala di nga nahiyang sumilip sa kanyang bangkay sa mamahaling kabaong sa katedral maging doble-karang mga nilalang na pawang mukhang banal habang gumigiling ang kamera sa mukha nila‘t katawan tumitig din at nakiramay maging mga sagad-buto ang kawalang-hiyaan laban sa pambansang kapakanan nakamaskarang nakidalamhati sa pamilyang namatayan ―o diyos na maawain kaluluwa ng tita nami‘y pagpalain.‖ nailibing na si tita cory sa sementeryo ng mga pinagpala sa kahabaan ng lansangan hanggang sa huling hantungan inihatid siya ng tanaw

nailibing na si tita cory sa sementeryo ng mga pinagpala hanggang ngayo‘y sinusuob siya ng insenso at kamanyang ng papuri at paghanga‘t pagdakila siyang mahinhin at relihiyosa na laging lumulunok noon ng ostiya siyang matulungin at mapagkumbaba siyang mapagpatawad at mapagkalinga siyang batbat ng kabanalan bawat salita sabi tuloy ng mga hunyango pambansang bayani siya sabi ng mga ipokrito‘t ipokrita karapatdapat na santa siya pero sabi ng makatang sumulat ng Gera paano ang mga magsasakang minasaker sa mendiola? paano ang mga napatay sa hacienda luisita? paano rin ang mga magsasaka sa hacienda san antonio sa isabela? paano ang mga isneg sa dumalneg? paano ang mga taga-lupao sa nueva ecija? paano ang mga katutubo sa marag at paco valley? paano rin ang ora pro nobis ni lino brocka? .ng nagtiis sa ulanan at arawan na masang sambayanan silang noo‘y dumagsa sa edsa para suportahan ang mga bida silang iniwan ang mga labada silang tumakas sa pabrika silang hindi pumasada silang mangingisda‘t magsasaka silang estudyante‘t intelektuwal na nakialam sa lipuna‘t pulitika silang alipin ng burukrasya na pawang nagsakripisyo sa edsa wakasan lamang ang diktadura.

progresibo at tunay na demokratiko. higit sa lahat.‖ sa bawat madulang eksena kaming masa‘y laging mga ekstra walang mukha ni pangalan mga anino sa karimlan at basura ng mga bida pagkatapos ng pelikula sila ang laging pinagpapala kaming masa ang laging kaawaawa ―o diyos ni abraham. kami naman ang iyong pagpalain. ang bilyun-bilyong dolyar na pambansang utang na maaari sanang di na bayaran nang itatag niya rebolusyonaryong pamahalaan? ―o diyos na mahabagin. maunlad. kaluluwa ng aming tita‘y patawarin. talaga bang .paano. nailibing na si tita cory sa sementeryo ng mga pinagpala ―o diyos na mahabagin.‖ nailibing na si tita cory sa sementeryo ng mga pinagpala mula noon hanggang ngayon sa kabila ng ibinandilang diwa ng edsa nakatunganga‘t dayukdok ang masa nilulunod sa ilusyon ng pag-asa ng iilang hari-harian sa ekonomiya‘t pulitika tuloy ang laban… tuloy ang laban… sigaw maging ng mapagkunwaring mga elitista at tagapagtaguyod ng burges na demokrasya tuloy ang laban hanggang makalaya ang masa sa kabusabusan at inhustisya tuloy ang laban hanggang mapatid ang tanikala ng pang-aalipin at pagsasamantala tuloy ang laban hanggang mapairal ang lantay na hustisya sosyal tuloy ang laban hanggang maghari ang lipunang makatao makabayan.

hindi namin naiwasang maalaala ang isang Ted Turner na kinilala sa Estados Unidos ng Amerika na may pinakamalawak na lupain doon — mga 800. lalo na nang pagtibayin ang Batas Maura na nagtadhanang kailangang iparehistro ang . Kuta Ng Ip o kr is ya July 30.mapapalad ang maralita at kukumutan sila ng grasya‘t kaluwalhatian sa paraiso mo sa kalangitan? at di bale nang magpasasa sa lupa ang mayayaman mong nilikha kahit pawis at dugo at laman ng masang sambayanan ang kanilang pinagpipistahan sa mesa ng grasya at kapangyarihan?‖ nailibing na si tita cory sa sementeryo ng mga pinagpala tuloy pa rin ang laban… tuloy… kahit kaming masang sambayanan araw-araw nang dinarahas at inililibing sa inhustisya‘t kaalipinan sa gutom at karalitaan sa dusa‘t kapighatian habang magarbong nagsasayaw mga diyus-diyosan sa lipunan at masigabong kumakalembang kampana ng bawat simbahan! nailibing na si tita cory sa sementeryo ng mga pinagpala. Humagupit din sa aming isip ang 6.000 ektarya o 1. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. at halos kumain-dili ang kanyang pamilya‘t wala ni isang dangkal na lupa. Ordonez Kolum — Hulyo 30. 2009) NANG mamatay kamakailan na walang-wala pa rin ang isang magsasaka sa aming baryo.000 ektaryang Hacienda Luisita sa Tarlak nina Tita Cory Cojuangco-Aquino.7 milyong acre na nasa limang iba‘t ibang estado. gayundin ang libu-libong ektaryang lupain ni Danding Cojuangco sa Pontevedra. Naisip din namin ang libu-libo ring ektaryang lupain ng Simbahan sa iba‘t ibang lugar ng bansa. na kapwa hindi nasakop ng reporma sa lupa dahil ginawang korporasyon. Negros. Sa panahon pa nga ng kolonyalismong Kastila.

ang may-ari ng 26. mga bahay man o gusali o anupaman — kaya patuloy na nanatili sa kamay ng Simbahan at ilang tao ang pagmamay-ari sa malalawak na lupain. Batay sa mga nabanggit. mga bangko at imprenta.‖ Sapagkat inutil pa nga ang pamahalaan.000 ektaryang taniman ng palmera‘t pinya. sa leeg at paa. ang mga prayle ang nagparehistro niyon. 21% ng lupaing agrikultural sa bansa ang pag-aari lamang ng 500 tao habang. kaya hindi ganap na maipatupad ang reporma sa lupa. o kahit paglilibingan. Higit na masama. sekretaryo-heneral ng Kilusang Magbubukid ng Pilipinas. Sa pamamagitan ng Tratado ng Paris sa pagitan ng pakialamerong Amerikano at ng mga opisyal na Kastila. at iba pa. mga kolehiyo at unibersidad. at tanging libag lamang sa singit at kilikili. ―kapag hinugasan sa poso ay babalik din sa lupa ng asendero. 835 tao ang may-ari ng 70% ng lupaing agrikultural — 16 na pamilya lamang. hindi maaaring galawin o kumpiskahin o pakialaman ng mga Amerikano ang mga propiyedad ng mga Kastila dito — lupain man o negosyo. sa halip. batay sa datos ng Estadistikang Pang-agrikultura. sa Cebu. hindi na nga katakatakang milyun-milyong magsasaka at iba pang ordinaryong mga mamamayan ang wala ni isang dangkal na lupa. binayaran ng Amerika ng $20-M ang Espanya upang ang mga Amerikano naman ang sumakop sa bansa pero. sa kabilang banda. Dahil nasusulat sa wikang Kastila ang naturang batas at hindi naunawaan ng maraming mamamayan. sa kabilang banda. at nagagawa pang salaulain ng mga kinauukulan ang CARP (Comprehensive Agrarian Reform Program) at ginagawang korporasyon ang kanilang mga asyenda upang malusutan ang batas at hindi iyon masakop ng repormang pang-agraryo. kontrolado naman ng dayuhang mga korporasyon ang mahigit na 207. halimbawa. sa maraming dako ng kapuluan. kaninong santo‘t santa pa nga ba dudulog ang nagdaralitang mga magsasaka? Sa pamahalaan ba at kay La Gloria na matagal nang patawing-tawing at waring . hindi naibalik sa mga Pilipino ang pagmamay-ari niyon matapos maibagsak ang kolonyalismong Kastila. 155 tao lamang ang may-ari ng lahat ng maisan at niyugan. Bukod sa Simbahan. napalawak pa nang napalawak ng Simbahan ang kanyang mga lupain sa bansa dahil na rin sa mayayamang Indio na labis na naniwala sa aral ng Simbahan na ―madali pa sa isang kamelyo na makapasok sa butas ng karayom kaysa sa isang mayaman sa pinto ng langit‖ at ―mapapalad ang mga maralita at mapapasakanila ang kaharian ng langit‖ kaya inihandog sa mga prayle ng naturang mga Indio ang iba‘t iba nilang lupain. Sa maraming panahon. ibig sabihin. at sa iba pang bahagi ng katawan ang maituturing nilang sariling lupa ngunit. hindi naiparehistro ng mga kinauukulan ang kanilang mga lupain at. sa Mindanaw. 10 pamilya naman ang may hawak ng halos lahat ng lupain doon at. ayon kay Danilo Ramos. Katunayan. nakamkam ng korporasyon ng mga prayle ang maraming malalawak na lupain. at lumilitaw na kasabuwat pa ng interes ng mga propiyetaryo‘t asendero.lahat ng lupain upang mapagkalooban ng ―titulo torrens‖ o katibayan ng pagmamay-ari. sa Timog Katagalugan. Sa Negros Oriental. 2 milyong magsasaka ang nagtitiis bungkalin at pagkunan ng ikabubuhay ang hindi pa kanilang tig-kalahating ektaryang bukid bawat pamilya. kailangang irespeto ng pamahalaang Amerikano ang karapatan sa mga ari-arian ng mga Kastila dito. ayon sa isang tula.000 ektaryang tubuhan sa Batangas.

2007 pabor sa mga magsasaka. sa panahon pa ng kolonyalismong Kastila. 2009) NAKASUSUKA na. Ano na nga ba ang nangyari sa kasong ito? O malinaw na pumapayag lamang ang Simbahan na ipamahagi sa mga magsasaka. kitang-kita rin kung paano kinokontrol ang bola y mano para sa eksaktong preparasyon tungo sa tamang direksiyon upang matumbok nang maayos ang susunod na bolang ihuhulog at. Bukidnon hanggang Malakanyang upang hinging ibalik sa kanila ng San Miguel Corporation ang 144 na ektaryang lupaing agrikultural na naipagkaloob na sa kanila ng DAR (Dept. na makinig pa ng mga SONA (State of the Nation Address). Gaya rin ito ng pamahalaang lubos na nangangakong matapat na paglilingkuran ang sambayanan ngunit siya pang nandarambong sa mga mamamayan. Maaalaala. of Agrarian Reform). sa bawat tumbok. Ordonez (Kolum — Hulyo 19. Opo. Natatandaan namin. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L.pakitang-tao lamang ang pagpapatupad sa naturang batas? O sa Simbahan na waring paimbabaw naman o pagkukunwari lamang ang ipinangangaral na kawanggawa at pagkalinga sa mga maralitang hindi pinagpala ng sinasamba nilang Diyos sa kaitaasan? Kung usad-pagong ang pamahalaan sa bagay na ito. . kilala na ang Simbahan bilang matibay na kuta ng ipokrisya at huwad na kabanalan. huwag ka nang umasa sa dalawang institusyong nagpapayabong pa ng ipokrisya! — # SON A: Nakas us uka Na July 19. Virginia. Sa palagay namin. doble-kara naman ang Simbahan. Higit sa lahat. opo. ang mga lupaing hindi pag-aari ng Simbahan? Ang sa Diyos ay sa Diyos at ang kay Cesar ay kay Cesar. malinaw sa isip ng manlalaro ang detalyadong plano sa bawat tira — hindi padaskul-daskol o bara-barang gaya ng maraming malabo. magulo at mapandambong na mga plataporma at proyekto ng gobyerno — upang mahusay na makamit ng kinauukulang manlalaro ang layuning magtagumpay. sa kabila ng desisyon ng Korte Suprema noong Disyembre 21. Camarines Sur. O. at lalo na sa panahon ngayon ng pamamayagpag sa kapangyarihan ni La Gloria. Ngunit. sa kabilang banda. sa ilalim noon ng iba‘t ibang rehimen. Diyos ni Abraham! Ano pa nga ba ang maaasahan ng pobreng mga magsasaka mula sa Simbahan kaugnay ng bagay na ito? Sabagay.5 ektaryang lupain nitong pansakahan sa Nueva Caceres. pinagmalasakitan at tinulungan ng mga alagad ng Simbahan ang 55 magsasakang Higaonon na naglakad mulang Sumilao. mga ilang taon na ang nakalilipas. sa ilalim ng reporma sa lupa. higit naming pinagkaabalahang panoorin ang laban sa bilyar ni Efren ―Bata‖ Reyes kaysa pakinggan sa telebisyon ang SONA noon ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo. perpekto ang kinakailangang kalkulasyon upang matagumpay na maibuslo ang tinitirang bola o maitago kaya sa kalaban at hindi direktang matumbok ang bolang dapat tirahin at ihulog. higit na makatotohanan ang bilyar dahil kitang-kita kung paano tinitira ang bola para papasukin sa kinauukulang buslo. ayaw namang ipasakop ng Simbahan sa reporma sa lupa ang 268.

unti-unting nakaaahon diumano sa dagat ng karalitaan ang masang sambayanan sa pamamagitan ng kanyang supergaling na mga programa‘t proyekto sa iba‘t ibang rehiyon? Reyalidad nga ba ito o ilusyon? Lubhang balintuna o kabaligtaran nga ang mga iyon kung susuriin ang naghuhumindig ngayong mga katotohanang puwedeng isampal sa magkabilang pisngi ng mga salamangkero‘t tambolero ng rehimen. Ilang ulit na nga bang ipinagyabang ni La Gloria. palilitawing bida o bayani at nagsasakripisyo nang husto ang ―kahabaghabag‖ na Presidente ng bansa para ―matapat‖ na mapaglingkuran ang sambayanan kaya kinakailangang magkaisa na ang lahat. para sa ikauunlad pa ng bansang ito. pipiliting lunurin naman ang mga ito sa balon ng walanghanggang pag-asa habang nilalatigo ng inhustisya at nakadipang nakangudngod sa hindi matakasan at malupit na karalitaan. maipinta lamang sa mata ng publiko na maganda‘t mahalimuyak ang pambansang kalagayan. di nga kasi. napapangalagaan at hindi nasasalaula ang demokratikong mga proseso at sagradong mga karapatang pantao. palilitawing papaunlad ang ekonomiya. India. napaghahari ang kapayapaan at kaayusan sa maraming dako sa pamamagitan ng kunwa-kunwariang pagsusulong ng usapang pangkapayapaan sa MILF at NDF-CCP-NPA mapabango lamang ang administrasyon at. karaniwan nang hitik lamang sa hungkag na retorika at mga buladas at pinaganda o inimbentong estadistika ang SONA. higit sa lahat. Natural.Sa kabilang banda. hindi ng bulsa lamang ng uring naghahari-harian na patuloy na naglulublob sa kayamanan at kapangyarihan sipsipin man nang husto ang pawis at dugo ng sambayanan at ibenta man at ipagahasa sa salabusab na dayuhang mga interes ang pambansang soberanya‘t kapakanan. bakit sa sumunod na mga rehimen na pawang nangalandakang umuunlad ang pambansang ekonomiya. sa pamamagitan ng mga SONA. nalulunasan na diumano ng rehimen ang grabe nang mga sakit ng bansa. bumagsak nang bumagsak ang halaga ng piso kontra dolyar at mahigit na itong P48 ngayon? Kung pangalawa na ang Pilipinas noon sa Japan sa larangang pangkabuhayan. Kung P2 lamang ang katumbas ng $1 noong panahon ni dating Presidente Elpidio Quirino. Indonesia at Brunei Darusalam sa maraming larangan. sa pamamagitan ng madamdaming mga pangakong karaniwang suntok sa buwan. Una. magtulungan. Sa kabila ng kung anu-anong mga buladas na maririnig sa bawat SONA. na ihahatid niya at iluluklok ang kanyang tinaguriang ―Matatag na Republika‖ sa piling ng mauunlad at industriyalisadong mga bansa (First World)? Ilang ulit na rin ba niyang ipinangalandakan na talagang sumusulong ang bansa tungo sa minimithing kaunlaran at. nangangahulugan na . Natural din. lumilitaw lamang na lalo pang ibinubulid ng bawat rehimen sa kumunoy ng karalitaan at kawalang-pag-asa ang Republika at lalong nagiging kahabag-habag ang buhay ng nakararaming ordinaryong mga mamamayan. bakit lumagabog ang bansa at nakalalamang na lamang ito nang bahagya sa Bangladesh at Pakistan? Naunahan na nga ito ng Tsina. Malaysia. walang pangunahing layunin ang mga salamangkero at tambolero ng Malakanyang kundi kung paano pagagandahin ang pangit na reyalidad o tunay na pambansang kalagayan upang patuloy na iduyan sa ilusyon at isakay sa ruweda ng panlilinlang ang dayukdok at busabos na masang sambayanan at. Korea. Thailand. nababawasan ang talamak na katiwalian sa burukrasya. Di nga kasi.

at iba pa na pawang mapagkakakuwartahan sa kapinsalaan ng bansa at masang sambayanan. sa kabila ng paglaki ng 20% taun-taon ng tinutubo ng pangunahing 1. edukasyon. trabaho at seguridad.1-B ang itinakdang pambayad-utang agad — P295. pagkain at kalusugan. 30% pa ng pambansang badyet ang napatunayang nauuwi lamang sa talamak at garapal na katiwalian sa iba‘t ibang ahensiya ng gobyerno. Sa pambansang badyet na lamang noong nakaraang taon na P1. maliwanag na hindi nito natugunan ang maraming pangunahing pangangailangan ng mga mamamayan — lupa‘t pabahay. nariyan din ang kung anu-ano pa. Hindi pa nga nasiyahan . sa pamamagitan din ng mga maniobra at pakikipagsabuwatan ng kinauukulang mga kontratista. ibinubulsa ng mga mandurugas at mandarambong sa pamamagitan ng mga hokus pokus sa kung anu-anong proyekto at kontrata bukod pa sa maalingasaw na ―pork barrel‖ (P70-M bawat kongresista at P200-M bawat senador taun-taon na. baka hindi na nga maayudahan ang lumalaking depisito o kakulangan sa pambansang badyet sa bawat taon. nariyan din ang tinatawag na ―intelligence fund‖ na hindi maabot ng isip ng karaniwang mamamayan kung paano niwawaldas ng mga kinauukulan. bukod sa iba pa. kumain-dili pa rin ang milyun-milyong manggagawa at hindi maibigay ang hinihingi nilang umento sa sahod na P125 bawat araw? Bakit lumulubha ang disempleyo? Bakit sa kabila ng napakalaking halagang ginugugol ng gobyerno sa kung anu-anong walang kapararakang biyahe sa ibang bansa ng pambansang liderato. at iba pa. Kung totoo ang ipinangangalandakan ng kasalukuyang rehimen — hindi nambobola lamang upang pahupain ang tumitinding disgusto ng malawak na sektor ng sambayanan sa dispalinghadong liderato ni La Gloria na pinatutunayan ng lumalaganap na mga protesta.415-T naman ngayong 2009).000? Bakit nadaragdagan taun-taon ang bilang ng mga manggagawang nandarayuhan sa ibang bansa kung maganda‘t maraming oportunidad sa sariling bayan upang maluwag at desenteng makapamuhay? Bakit patuloy at patuloy ang migrasyon ng mga Pilipino at nakakalat na silang parang mga layak sa iba‘t ibang panig ng mundo? Higit na masama. Saan iyon napunta? P624.8-B sa interes lamang at P328. kahit kulang at kulang ang badyet ng bansa taun-taon at kinakailangang patuloy na mangutang (mga $60-B na ang kabuuang utang ng bansa). mumo lamang mula sa isang platong kanin ang umento sa suweldo ng mga empleyado ng pamahalaan at hindi maibigay ang matagal na nilang hinihinging buwanang karagdagang P3. at patuloy na pangungutang ng rehimen.bang umuunlad at tumatatag ang ekonomiya dahil lamang sa halos $15-B taun-taon na ipinapasok sa bansa ng kahabag-habag na migranteng mga manggagawa (OFW) na patuloy na biktima ng inhustisya‘t kalupitan. gayundin ng -31% grado niya sa pinakahuling sarbey — bakit sa masusing pag-aaral sa pambansang kalagayan.000 korporasyon sa bansa. nagagawang ataduhin upang mapunta sa mala-imbudong bulsa ng ―mararangal‖ na lingkod ng bayan).2267-T (P1.3-B sa prinsipal. ng pangaabuso‘t pagsasamantala sa banyagang lupang kinaroroonan nila ngayon? Kung hindi nga sa naturang halaga. lumilitaw na 80% ng mga mamamayan ang nagtitiis mabuhay sa halagang $2 sa isang araw? Bakit mulang 15% hanggang 20% ng sambayanan ang siya lamang nagpapasasa at nagpapakabundat sa 50% ng pambansang kita? Bakit.

gayundin ang mga lider at kasapi ng makabayan at progresibong mga organisasyong naghahangad ng pambansang pagbabago. sa kubeta ng kapangyarihan si La Gloria bilang Punong Ministro naman.2-B. nabawasan na nga ba ang mga katiwalian sa iba‘t ibang ahensiya ng burukrasya. sa . ibinilanggo. Sa halip nga na kumawala ang pambansang liderato sa dikta ng mapandambong at mapambusabos na dayuhang mga interes na pangunahing bumabansot at lumulumpo sa pambansang ekonomiya. Kung matagumpay ngang maisasalaksak ito sa lalamunan ng tumututol na malawak na sektor ng sambayanan. at maging mga peryodiko. patuloy at patuloy pa rin nilang ipinampupunas ng tumbong ang demokratikong mga proseso at sagradong mga karapatang sibil ng sambayanan. lalo na ng mapagsamantalang mga patakaran ng imperyalismong Amerikano. tiyak na patuloy na makapamayagpag. parang mga bampirang uhaw sa dugo na isinalaksak nila sa badyet ng DPWH (Dept. o pinatay pa? (Tingnan na lamang ang datos ng grupong KARAPATAN kaugnay nito. at 30% ng pambansang badyet ang nahokus pokus. puspusan pa rin nilang isinusulong ang Cha-Cha o pagbabago sa umiiral na Konstitusyon para gawing parlamentaryo/pederal/may isang kapulungan ang sistema ng gobyerno. lalo na sa Kongreso at Malakanyang? Habang naglulublob sa grasya‘t pribilehiyo ang pambansang liderato. nawala. nilinaw nang aalisin ang mga probisyong naglilimita sa karapatang pang-ekonomiya ng dayuhang mga kapitalista at pahihintulutan na silang magmay-ari ng mga lupain dito. of Public Works & Highways) — batay sa paratang ni dating Sen.) May nalutas na ba sa mga kasong ito? May naparusahan na bang mga kriminal? Marami pang halimbawang maaaring banggitin upang mapatunayang nagdudumilat ang reyalidad laban sa ipinangangalandakan sa mga SONA na bumubuti‘t gumaganda kaysa rati ang pambansang kalagayan. 100% kontrolin ang mga korporasyon at negosyo kabilang ang pambayang mga utilidades tulad ng transportasyon at telekomunikasyon. ospital at mga paaralan. Sa halip nga na pagsikapang balangkasin ng pambansang liderato ang lantay na makabayang mga patakarang pangkabuhayan at panlipunan — hindi sa pamamagitan lamang ng hungkag na retorika‘t mga buladas — upang ganap na maisulong ang bansa‘t sambayanan tungo sa matagal nang minimithing kaunlaran. ano pa nga ba kundi kakarampot na lamang nito ang naiukol sa lubhang kinakailangang maayos na serbisyo publiko? O. tubig at kuryente. Ilan na bang peryodista at komentarista o miyembro ng ―mass media‖ at ilan na bang kritiko ng rehimen. sa kabila ng tumitindi‘t lumalawak na mga protesta. buong giliw pa nga nitong ibubukaka ang bansa upang kontroling ganap at gahasain ng mga banyaga ang ating ekonomiya.5-B bilang ―pork barrel‖ din! (Ginawa rin ito noong 2005 sa kasaysayan ng Kongreso ng Estados Unidos na isinalaksak din ng mga Republikano sa badyet ng kanilang DPWH ang karagdagang ―pork barrel‖ na $24-B na mahigpit na tinuligsa ng mamamayang Amerikano sa pamamagitan ng Citizens Against Government Waste.ang diumano‘y mararangal na mambabatas sa regular nilang ―pork barrel‖ noon na P12. Sa babaguhing Konstitusyon. Franklin Drilon — ang karagdagang P13. ano nga ba ang inaatupag pang pag-ukulan ng panahon ni La Gloria at ng kanyang masusugid na basalyos? Maliwanag pa sa sikat ng araw sa disyerto na pansariling interes at ambisyon ang labis nilang pinagsisikapang mapangalagaan kaya. radyo‘t telebisyon na dapat lamang na nasa kamay at kontrolado ng mga Pilipino alang-alang. laspagin ang likas na mga yaman ng bansa. ang walang habas na dinukot. Diyos ni Abraham. unang-una.) At dahil hindi pa napuputulan ng kamay ang mga mandurugas. sa malapit na hinaharap.

Kung malaki-laki na ang halaga ng laman ng baul na iyon. na lubhang nakahahabag ang kanyang kalagayan. opo… kung mapilit ka pa ring makinig ng mga SONA. hindi niya naisip. Naitatago pa niya ang natitirang piso kung nahahabag ang konduktor ng bus na sinasasakyan niya na siya‘y singilin pa. Ordonez (Maikling Kuwento — sinulat noong 1961 at ayaw ilathala ng mga komersiyal na magasin dahil brutal daw at hindi makatao ngunit malimit nang nangyayari ngayon. di tulad noon. pumasok-lumabas sa mga restawran. At ang labis sa kanyang napagpalimusan ay isasama niya sa mataas-taas na ring salansan ng mga barya sa loob ng munting baul na nasa pinakasulok ng kanyang barungbarong. Dati-rati. nagtutungo . ang kinabukasan ay huwag nang isilang. at bigla ang nadama niyang pagnanasa na ang gabi ay manatiling gabi magpakailanman at. uminom ka muna ng tabletas na gamot sa hilo upang hindi mo isiping ikaw ay nasa ibang planeta! — Kap ayap aan Sa Mad alin g . inilalaan niya ang apat na piso sa kanilang hapunan at almusalan ni Totong kung hindi siya makahingi ng tira-tirahang pagkain ng mga nagpapakabundat sa mga restawran. Hindi dumalaw sa kanyang pang-unawa na sisimulan niya ang kinabukasan at marahil ang maraming-marami pang kinabukasang darating sa pagpapalimos sa pook ding iyon mulang umaga hanggang hapon. sa mga tindahan. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ano ba ito? Bakit hindi pa muling gawing kolonya ng Estados Unidos ng Amerika ang Pilipinas at italaga si La Gloria — masunod lamang ang makasariling ambisyon — na Punong Ministro ng Republikang Mamon? Opo. kung maaari. Iniahon ni Andong sa kanang bulsa ng kanyang halos gula-gulanit nang pantalong maong ang mga baryang matagal din bago naipon doon. ang kalansing ng mga baryang iyon ay nagdudulot sa kanya ng lakas at ng pananabik na makita agad ang magpipitong taong gulang na si Totong sa barungbarong na nakikipagsiksikan sa kapwa mga barungbarong na nangakalibing sa makalabas ng lungsod sa gilid ng kalawangin at malamig at mahabang-mahabang daangbakal na iyon. sa mga sinehan. Ngunit ngayong sibsib na at nagsisimula nang pumikit-dumilat ang neon lights sa mga gusali.Ar a w July 9. Hindi niya malaman ngayon kung ano ang gagawin sa kanyang napagpalimusan.) KANGINA. at ang mga taong datirati‘y huminto-lumakad sa mga bangketa. di gaya kahapon.napakahalagang pambansang seguridad. nang nakaupo pa si Andong sa harap ng simbahan ng Quiapo at nakalahad ang kanyang mga kamay sa naglisaw na mga taong waring nangalilito at hindi malaman ang patutunguhan. Ibinibili niya ng pansit ang dalawang piso sa maliit na restawran ng Intsik na malapit sa palengke ng Quiapo at pandesal naman ang piso sa panaderyang nasa gilid ng tulay. at wala siyang nadamang kasiyahan nang bilangin niya iyon. kahit saglit. na kapag sumapit na ang gayong oras. Virginia. saka iglap na lumatay sa diwa ni Andong ang katotohanang iyon. ay nagmamadali nang umaagos patungo sa abangan ng mga sasakyan.

dahil napaggugutom na si Tasya at hirap na hirap na sa paglalabada. at siya‘y hindi na nakapagkargador. Sinalatsalat niya ang mga baryang nasa bulsa ng kanyang pantalon. Tinungo niya ang kaliwang sulok ng simbahan. na ang kinakasama ngayon ni Tasya ay isang tsuper ng bus na nagyayao‘t dito sa Maynila at Laguna. At naramdaman niyang nagiginaw ang kanyang kaluluwa. Humihiwa sa kanyang kamalayan ang katotohanan na mga ilang oras pa at madaling-araw na at. kahit sa tabi ng umaalingasaw na mga basurahan. Kasinglamig ng malapit nang pumanaw na gabi. para kay Aling Petra na kalapit-barungbarong niya na tagapag-alaga ni Totong kung siya‘y wala. doon na siya bayaang matulog at makalimot at. at walang maaninaw si Andong ni isa mang bituin. kasinglamig ng pangungulila niya kay Tasya. at umupo roon. nilayasan siya nito isang gabi. kahit sa dilim ng naghihingalong gabi. Mabuti pang doon na siya hamigin ng gabi. Alam niyang maaaring biglang umulan. laging madilim ang gabi sa daangbakal. Madilim na madilim na sa kalangitan. At magdadalawang buwan na.siya sa Central Market at bumibili ng pinakamurang damit na itinitinda doon — para kay Totong. at alam din niyang masama siyang maulanan at malamigan. MATAGAL na namalagi si Andong sa sulok na iyon ng simbahan. Malamig na malamig ang mga baryang iyon. At marahil. kung maaari nga lamang. at ang pagdalang ng mga nilikhang lamunin-iluwa ng mga bunganga ng underpass. hindi niya maunawaan. Mula noong sumuka siya ng dugo nang pasan-pasan niya sa palengke ng Paco ang isang malaking tablang kahon na puno ng patatas. at kasinglamig din ng pagdaralitang matagal nang nakayakap sa kanya. lumakad nang lumakad. hanggang sa mapansin niyang ang sementadong bakuran nito ay inulila na ng mga paang kangina ay langkay-langkay na nagsalasalabat at nangagmamadali. ang pagnipis ng magulong prusisyon ng mga sasakyan sa kahabaan ng Quezon Boulevard. at sa kalangitan ang maiitim na ulap ay naghahabulan. at saglit na kapayapaan. Parang wala sa sariling tinumbok niya ang kalye Evangelista. panoorin ang unti-unting paglugmok ng gabi — ang pagkikindatan ng mga neon lights sa mukha ng mga gusali. Naisip niya. naghahanap ng timbulan. ng paghumpak ng kanyang pisngi. Ibig niyang matagpuan ang kapayapaan. ang iluluwal na umaga ay huwag na niyang makita magpakailanman. malimit na siyang dalahitin ng ubo na naging dahilan ng pagkumpis ng dati‘y bilugan at malaman niyang dibdib. Tinatanglawan lamang iyon ng nag-indak-indak na ningas ng mga gasera sa pusod ng mga barungbarong. at mapadpad siya kahit saan. marusing at malamig na pader nito. tumitindi ang kanyang pagnanasang huwag nang makita ang umaga. at isinandal ang butuhan na niyang katawan sa makapal. Lumalamig ang gabi. nabalitaan niya. at . o kahit sa nagbabanta nang mga patak ng ulan. kahit sa madidilim at makikipot at mababahong mga eskinita. Saglit siyang huminto sa panulukan. Parang nais niyang sa bakuran na ng simbahan magpahatinggabi. Lumabas siya sa bakuran ng simbahan. at ang mga baryang nasa kanyang bulsa ay huwag nang sikatan ng araw na nasa bulsa pa rin niya. ng saglit na kaligayahan. at malimit pa silang mag-away. iniwan ang noon ay mag-aanim na taong gulang lamang na si Totong. at pagiging buto‘t balat ng kanyang mga braso. Ibig niya ngayong galugarin ang lungsod. halos anag-ag na lamang ang sinag ng pag-asa. mula sa isang kakilala.

igugupo siya ng kanyang karamdaman. . Ginaygay niya ang bangketa. Bakit kinakailangan pa niyang mangarap nang mangarap? Masarap mangarap. hindi na marahil magtatagal. at may inianas. Sa manipis na karimlan. Sinalat-salat niya ang mga baryang nasa kanyang bulsa at nang maisip niyang pinagpalimusan niya iyon. Pumako ang tingin ng mga iyon sa kanya at naghagikhikan. Huminto siya at inaninaw niya sa manipis na karimlan ang mukha ng binatilyo. At naalaala niya si Totong. Paano si Totong kung wala na siya? At nang lumiko siya sa isang panulukan. hindi iilang pagal na katawan ng mga bata at matanda ang inilugmok ng gabi sa pira-pirasong karton at pinagtagni-tagning diyaryo. Marahil.inaninaw niya ang mga mukha ng dalawang batang lalaking magkasiping sa loob ng munting kariton. ―Iyo na. Tinalunton nila ang nagpuputik na eskinitang iyon hanggang sa sumapit sila sa kalagitnaan. naisip niya. nabanaagan niya ang ilang babaing magkakatabing nakaupo sa bungad ng isang pinto ng aksesorya. ―Sobra ho ito. may laman at buto at dugo. at huminto rin si Andong. Kangina pa naghihintay si Totong… natutulog na marahil si Totong. Lalong humihiwa sa kanyang kamalayan ang kahabag-habag niyang kalagayan. At bigla ang pagbabangon ng damdaming sumuno sa kumpis nang dibdib ni Andong. Nagkislap-kislap ang mga baryang iyon nang bilangin ng binatilyo sa tama ng liwanag ng bombilya ng posteng malapit sa panulukan. At. nakuha pang sumuno ang damdaming iyon. Bakit wala si Tasya? Ibig niyang makita. ngunit mapait kung alam mong hindi na matutupad. himasin ang mukha ni Tasya. iglap na lumusob sa kanya ang di mawaring paghihimagsik.‖ Paos ang tinig ni Andong. lumapit sa kanya. dalawang ulit niyang dinaklot at iniabot sa binatilyo. may utak.‖ sabi ng binatilyo. sapagkat siya‘y may puso. at sa suluk-sulok. Magkasunod na nilamon ng madilim at makipot na eskinita na nasa pagitan ng dalawang lumang aksesorya ang yayat na kabuuan ni Andong at ng binatilyo. Iniahong lahat ni Andong sa bulsa ng kanyang pantalon ang mga baryang naroroon. Bakit wala si Tasya? At hindi niya maunawaan kung bakit sa kalagayan niyang iyon. ―Magkano?‖ Ngumisi ang binatilyo at itinaas ang kanang palad na nakatikom ang hinlalaki at nakaunat ang apat na daliri. Huminto ang binatilyo. isang binatilyo ang sumulpot sa dilim. Ibig niyang madama ang init ng katawan ni Tasya.

kahit sa malalaki at masinsing patak ng ulan na ngayon ay naglagi-lagitik sa kalawanging bubong ng mga barungbarong. ha. Kumislot si Totong nang pumasok si Andong sa barungbarong.Itinuro niya ang babaing nasa gilid ng pinto. pango. tumingin sa malamlam at waring namamaalam na ningas ng gasera. Sumunod siya nang pumasok ang babae sa aksesorya at. Dumilat si Totong. ‗Tay?‖ Namilog ang mga mata ni Totong. ‗Tay? Kahapon. kinusut-kusot ang mga mata. sa ulunan ng radyo-ponograpong hindi tumutugtog. ‗Tay?‖ Iginala ni Totong ang tingin sa kabuuan ng nagiginaw na barungbarong. Nangilid ang luha ni Andong. ha. ngunit madilim na madilim pa at waring hindi na daratal pa ang umaga. At dinalahit ng ubo si Andong nang lumabas siya sa silid na iyong marusing at marumi at may kakaibang alingasaw at nakakalatan ng lukut-lukot na tissue paper ang mahina nang suwelong tabla. Tumango si Andong. manipis ang labi. lagi kang me uwi. mataas. MALAMIG at madilim at malungkot ang daangbakal at. ―Kelan?‖ Nangulimlim ang mukha ni Totong. Ibig pa niyang lumakad nang lumakad hanggang sumisigid sa kanyang kaluluwa ang lamig ng pagdaralitang hindi niya matakasan. At sumanib sa sunud-sunod na pagubo ni Andong ang matinis na halakhak ng mga babaing nasa bungad ng pinto ng aksesorya. ―Ba‘t ‗ala kang uwing pansit ngayon. at isasama niya si Totong upang hanapin nila ang kapayapaan. ang bunton ng makakapal at maiitim na ulap ay bibitin-bitin na lamang sa kalawakan. Payat iyon.‖ ―Senga. nakapako sa dinding ang karatulang tisa na may pulang mga titik na GOD BLESS OUR HOME. ―Me uwi kang pansit.‖ Napalundag si Totong. saka noon pa.‖ paos ang tinig ni Andong.‖ lumuhod si Andong sa tabi ng anak at hinimas ang payat na kabuuan ni Totong. ―Totong. ‗Tay? ―Bibili tayo. singkit. Tumayo ang babaing iyon. . lumungkot ang mukha nito nang mapansing walang nakapatong na supot sa mesitang yari sa pinagputul-putol na tabla. Ang madaling-araw ay nailuwal na ng gabing nagdaan. Bumangon si Totong. ―Ngayon. Ba‘t ‗ala kang uwi ngayon. ―Totong. sa langit.

at ang maraming-marami pang umagang darating. . tuyot. Sumampa sila sa daangbakal. ‗yon bang masarap.―Saka pandesal. ‗Tay?‖ pamuling tanong ni Totong. Waring nananangis ang mga bubungang yero ng mga barungbarong. Uubu-ubo. Ang kalawakan ay lalong pinadidilim ng masinsin at malalaking patak ng ulan na waring galak na galak sa pagbuhos. Sa diwa ni Andong. Tumingin siya sa pinagmumulan ng dagundong ngunit madilim pa. Nagpatuloy sila sa paglakad. Napaupo siya sa riles. nagtutumining ang isang kapasiyahan. Tinalunton nila ang riles na iyong hindi alam ni Andong ang puno at dulo. ‗Tay? Sa‘n me tindang pansit. naramdaman ni Andong. ha. kahit nanlalabo ang kanyang paningin. Sa labas. Nangangati ang kanyang lalamunan. Totong. mahahaba. nagmamadaling mga patak ng hindi masawatang ulan. Masarap mangarap. nagsisikip. nalalaru-laro ang masinsing mga patak ng ulan. Nagsayaw-sayaw sa kanyang katawan ang malamig na malamig na patak ng ulan. tumututol sa sunud-sunod.‖ Hindi sumagot si Andong. Lumuksu-lukso pa si Totong. ‗Tay. ―Gutom na ‗ko. kahit mag-uumaga na. ―Umuulan. at waring hindi kayang bigyang-init ng nag-indak-indak na ningas ng mga gasera. Naramdaman niya na waring hinahalukay ang kanyang dibdib. nagtatanong ang mga mata nito. hawak-hawak pa rin niya ang kamay ni Totong at. pahapay-hapay na inakay ni Andong si Totong. ngunit mapait kung alam mong hindi na matutupad. saka ‗yong me palamang keso. at lalong humihiwa sa kanyang kamalayan ang kahabag-habag niyang kalagayan. nababanaagan niya ang malungkot nang mukha ni Totong. kukurap-kurap. ‗yong me lamang keso!‖ Hinawakan ni Andong ang kamay ni Totong. ang ulan ay patuloy sa malakas na pagbuhos. ―Malayo pa ba. ‗Tay! Saka ‗yong tulad nang uwi mo noong ‗sang gabi. Lalong tumitindi ang pagnanasa ni Andong na huwag nang makita ang umaga. Darating na ang kapaypaan… darating na iyon. ―Ma…malapit na. sunud-sunod. at waring hindi na niya kayang magpatuloy sa paglakad. sunud-sunod. Maliligo tayo sa ulan. ha. ―Malayo pa. ha?‖ mayamaya‘y tanong ni Totong. Ang mga barungbarong ay nagiginaw. ha. Yumayanig na ang riles. Humigpit ang pagkakahawak niya sa kamay ni Totong. Dinalahit ng ubo si Andong paglabas nila ng barungbarong. ‗Tay? Tuwang-tuwa si Totong. Muli siyang inubo..‖ Pamuling dinalahit ng ubo si Andong. nagsisiksikan. Inakay niya ito palabas ng barungbarong. at humigpit ang pagkakahawak niya sa kamay ni Totong. ‗Tay. Lalong lumalakas ang ulan. Pansit. mahahaba.

lumilitaw na igigiit at igigiit pa rin ng masusugid na basalyos ni La Gloria sa Kongreso ang bagay na ito kahit pagbabambuhin pa ang kanilang mga ulo o kasuklaman man sila nang husto ng mulat na sambayanang Pilipino. papalakas. Nagdudumilat sa harapan ang dalawang ilaw ng rumaragasang tren. Patuloy siyang dinadalahit ng ubo. hindi na presidensiyal tulad nang umiiral ngayon. Ordonez (Kolum — Hunyo 13. at kahit napakakontrobersiyal na gawin ito kung Kamara lamang ang magsasagawa at lalabagin nito ang mga probisyon ng Konstitusyon ayon sa mga dalubhasa sa Saligang-Batas. Dumapa si Andong sa riles ng tren. Rikitik…rikitik…rikitik…wooo… wooo! Papalapit iyon. gagawin namang parlamentaryo/pederal/may isang kapulungan ang sistema ng gobyerno. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. uwi na tayo! ‗Yoko na sa ulan. Salo np as P ar a S a Kanser June 23. Naramdaman niyang nagwawala si Totong sa kanyang pagkakahawak.Sa malayo. papabilis. sapagkat. ‗Yoko na ng pansit. ang dagundong ng tren ay papalapit. impluwensiya‘t pribilehiyo hanggang siya‘y humihinga? . mayorya ng mga basalyos niya ang inaasahang miyembro ng mabubuong Parlamento at sila ang maghahalal ng Punong Ministro at seremonyal na Presidente ng Republikang Mamon. Rikitik…rikitik…rikitik…rikitik…woooo…woooo! ―‗Tay!‖ Nilamon lamang ng malakas na malakas nang dagundong ng tren ang sigaw ni Totong. ‗Tay. Natural. hindi imposibleng kumandidato si La Gloria bilang kongresista sa kanyang distrito sa Pampanga at. Yumupyop na si Totong sa tabi ni Andong. sa kabilang banda. imposible pa bang maging Punong Ministro naman si La Gloria lalo‘t masidhi ang ambisyon niyang makapangunyapit na parang tuko sa nakababaliw na kapangyarihan. Samakatuwid. papalakas. maliwanag ang posisyong ipinangangalandakan ng masusugid na tagahimod ng kuyukot ng Malakanyang: hindi isasaksak sa babaguhing Konstitusyon ang pagpapalawig sa termino ng panunungkulan ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo o ng sinuman pero.‖ parang maiiyak si Totong. at malinaw na ang mga senyales. 2009) SA KABILA ng lumalawak at tumitinding mga protesta ng iba‘t ibang sektor ng sambayanan — bukod pa sa mga miyembro ng Senado na malinaw ang pansariling mga interes — laban sa iginigilgil na Con-Ass (Hole) o asamblea constituyente para baguhin ang umiiral na 1987 Konstitusyon ng bansa (tulad nang ginawa ng lehislatura ng Pransiya noong 1789-1791).

tiyak na ngang idaraos ang sarsuwela o malakarnabal na pagtatanghal ng bastardong mga pulitiko mga ilang buwan na lamang mula ngayon. o sa pamamagitan ng Edsa 1 at Edsa 2. tulad ng mga bayad na anunsiyo sa telebisyon — sarili mang pera o pondo ng bayan ang ginastos — ibinabandila na nila ang kanilang mga pagmumukha at adhikaing ―mapaglingkuran ang bayan‖ kahit hindi pa sila opisyal na kandidato at labag sa reglamento ng inutil na Comelec na mangampanya na sila ngayon pa lamang. agad nilang inilalampaso sa . kung hindi magkakagulo o SADYAING palaganapin ng mga salamangkero ang karahasan sa bansa upang maideklara ang Batas Militar. tiyak. isulong nang husto ang Cha-Cha o pagbabago sa Konstitusyon sa pamamagitan ng nilalarong asamblea constituyente o kahit kombensiyon konstitusyonal (tulad nang ginawa sa Philadelphia. sa dikta ng imperyalista nitong mga patakaran. Katunayan. magka-eleksiyon man taun-taon. kakandidato naman siyang kongresista ng Pampanga bilang paghahanda sa malililikhang parlamento dahil. sa anumang paraan. lalo‘t mahigpit nilang kontrolado o monopolyo nila ang pambansang pulitika‘t ekonomiya? Sabi nga. paulit-ulit na napatunayang salonpas lamang para sa kanser ang lahat ng ito. Ikalawa. sukdulan nilang igigilgil sa Kongreso na mag-Cha-Cha na ngayon na. o malimit mang baguhin ang Konstitusyon ng bansa sa bawat panahon. o pagbabago man sa Konstitusyon tulad noong 1970. at nakababahala. itutuloy at itutuloy pa rin ng mga basalyos niya ang pagsusulong sa Cha-Cha lalo na‘t may basbas pa ito ng Amerika. {Gusto naman ng Amerika. samakatuwid. malulunasan ba ang grabe nang mga sakit na panlipunan mulang doble-karang hustisya hanggang palsipikadong demokrasya kung ang uri pa ring naghahari-harian at mapagsamantala ang mamamahala at uugit sa bansa. nagkakarambola na ang mga nag-aambisyong maging kahalili ni La Gloria sa poder at. Pero. magbubunsod at magpapasiklab ng higit pang mga protesta ng iba‘t ibang sektor ng sambayanan na maaaring mauwi sa mga kaguluhan at karahasan sa buong bansa na pabor pa rin kay La Gloria sapagkat may katuwiran naman siyang ideklara ang Batas Militar (tulad nang ginawa noon ng yumaong diktador na si Marcos) at. mukhang nakatuon na ang mata ng mga diyus-diyosan sa eleksiyong pampanguluhan sa Mayo 2010 at.Napakatuso nga ngayon ang taktika ng mga diyus-diyosan ng balintunang lipunan. Malinaw na kinakasangkapan lamang ng uring naghahari-harian. ng mga elitista‘t kinatawan ng oligarkiya at dayuhang mga interes ang suporta ng masang sambayanan at. kung mabigong maisakatuparan ito bago mag-eleksiyon sa darating na Mayo 2010. pagkatapos na maluklok sa poder ang mga diyus-diyosan. natural lamang na puspusan nilang pangalagaan ang pansarili nilang mapandambong na mga interes sa kapinsalaan ng bayan at masang sambayanan.) Ikatlo. batay sa takbo ng mga pangyayari ngayon. Una. Sa pagpapalit ng mga rehimen sa pamamagitan ng mga eleksiyon simula pa sa panahon ni dating Presidente Elpidio Quirino hanggang sa ngayon. Gayunpaman. sa pamamagitan ng tuso o disimuladong mga pamamaraan. USA noong 1787 o noong 1970 sa Pilipinas sa ilalim ng rehimeng Marcos). garantisadong mapapalawig ang pananatili niya sa poder — maliban na lamang kung magkudeta ang militar o matagumpay na magrebolusyon ang sambayanan. na alisin sa babaguhing Konstitusyon ang mga limitasyon sa pagmamay-ari ng mga lupain at negosyo o mga korporasyon dito upang lubusan nang magahasa ang ekonomiya ng Republikang Mamon. Masidhi nga ang pagisisikap na gawing parlamentaryo ang sistema ng gobyerno para maging Punong Ministro si La Gloria.

Virginia. Hanggang hindi lantay na makabayan.kubeta ng kapangyarihan ang pambansang kapakanan. baguhin man ang Konstitusyon oras-oras. paulit-ulit na itinitihaya at ibinubukaka ang Pilipinas ng nagririgodong pambansang liderato upang ipagahasa at ipalaspag ang ekonomiya‘t pambansang kapakanan sa mapandambong na dayuhang mga interes. Higit pang masama. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. mananatiling salonpas lamang para sa kanser ang naturang mga proseso at mananatiling paghaharian ng kampon ng kadiliman ang pinakamamahal nating bayan. lalo na nga ang nilulumot nang adhikan ng masang sambayanan na makalaya sa kabusabusan. na radikal na mga pagbabagong panlipunan. Lumulubha pa nga nang lumulubha ang disempleyo at karalitaan habang sumisidhi nang sumisidhi ang talamak at garapal na katiwalian ng mga nasa poder sa salapi ng bayan. hindi makalilikha ng banal na kasulatan ang grupo ng mga impakto! Opo. maka-Pilipino at progresibo ang hahawak sa renda ng pambansang kapangyarihan o hindi tangan ng masang sambayanan ang pampulitikang kapangyarihan.– # P akana Ng CI A May 17. lalo na sa masibang imperyalistang mga patakaran ng Amerika. hindi magkakaroon ng radikal na pambansang mga pagbabago — lalo na sa buhay ng masang sambayanan — hanggang hindi nababago ang napakasamang balangkas ng lipunang kontrolado lamang ng iilang naghahari-harian ang ekonomiya‘t pulitika ng bansa. Nananatiling dayukdok at busabos o inaalipin ng gahamang mga kapitalista ang uring manggagawa habang walang sawa silang nagtatampisaw at nagpapakabundat sa pawis at dugo ng mga ito. makatao. opo: magka-eleksiyon man araw-araw. at masugid na mga kaaway ng lantay na katarungang panlipunan? Ano pa nga ba ang maaasahan din ng bayan at masang sambayanan sakaling baguhin man ang Konstitusyon kung ang magpapasok ng mga pagbabago ay ang naturan ding uri na dumadaloy na sa dugo at nakatanim na sa mga puson at puklo ang mapagsamantalang pribadong mga interes para sa kapakanan lamang ng kanilang uri? Sabi nga. ano pa nga ba ang maaasahan ng bayan at masang sambayanan sa mga halalang tulad nito na lagi‘t laging kinakatawan at pinaghaharian ng dati at dati ring mga diyus-diyosan sa umiiral na lipunan gayong lumilitaw na pasimuno pa ang mga ito ng inhustisya. Kung hindi nga maisalaksak sa lalamunan ng sambayanan ang Cha-Cha o pagbabago sa umiiral na Konstitusyon dahil sa tumitinding mga protesta at tuluyang mabigo ngayon ang layuning gawing parlamentaryo/pederal/may isang kapulungan — hindi na presidensiyal — ang . nakatutok na ang mata ni Uncle Sam sa mga ambisyosong maging Presidente ng bansa kung matutuloy nga ang eleksiyong pampanguluhan sa Mayo 2010. noon hanggang ngayon. makamasa. Nakatanikala pa rin sa lupa ng mga asendero‘t propiyetaryo at kumain-dili ang mga magsasaka at ni hindi man lamang mabanaagan ang tunay na repormang agraryo habang masaganang nagpipiging at nagkakamot lamang ng bayag ang mga kinauukulan sa loob ng kani-kanilang alpombradong mansiyon at palasyo. Ordonez TIYAK. ngayon pa lamang. Sa kabila ng mga kilusan para sa isang mapayapa. bentador ng pambansang kapakanan. Wala ngang naganap. malinis at kapanipaniwalang eleksiyon.

Nakakalat sila sa mundo upang maniktik. of National Defense)? Si Gobernador Ed ―Among‖ Panlilio ba ng Pampanga? O si Alkalde Jojo Binay ng Makati? Si Tagapangulong Bayani Fernando ba ng MMDA (Metro Manila Development Authority)? O si Bro. at wala silang pinagtuunang lamutakin kundi ang pagsugpo sa katiwalian lalo na sa burukrasya. Eddie Villanueva ba ng JIL (Jesus is Lord) o si Bro. Mike Velarde ng El Shaddai? O sinumang impaktong handang maging masugid na tagahimod ng kuyukot ni Uncle Sam? Hindi na tuloy katakataka. kung bakit wala ni isa sa mga nabanggit ang bumabatikos sa mapambusabos at mapanggahasang imperyalistang mga patakaran ng Amerika sa Pilipinas — pangkultura man. hindi mapapasubaliang malaki ang papel na ginampanan — at patuloy na ginagampanan — ng mga ahente ng CIA (Central Intelligence Agency) nito. o putulin ang dila para ibenta ang sarili sa mga diyus-diyosan sa Washington. wala nang dahilan pang kapunin o patayin ang nakatakdang eleksiyon. Loren Legarda at Chiz Escudero?. Marcos. imposible tuloy na maisulong ang pambansang kapakanan at kaunlarang minimithi ng dayukdok na sambayanan. Panlilio at Teodoro. Escudero. magwasak ng unyon ng mga manggagawa at ng mga organisasyong makabayan. Sa proseso ng pagsusulong at pagpapairal sa imperyalistang mga patakaran ng Amerika sa alinmang bansa.porma ng gobyerno upang maging Punong Ministro o Presidente na naman si La Gloria. militar. tiyak na alam nilang pangunahing dahilan ng paglaganap ng karalitaan sa bansa ang mga galamay ng imperyalismong Amerikano at. Noon pa man. Natural. mangalap ng mga impormasyon. maliban na lamang kung sadyaing lumaganap ang mga karahasan at kaguluhan sa bansa upang mapangatuwiranang kailangang ideklara ang Batas Militar gaya nang ginawa noon ng yumaong diktador na si Ferdinand E. dahil alam nilang kailangan nila ang bendisyon at suporta ni Uncle Sam upang maisakatuparan ang nakababaliw nilang ambisyong pampulitika. Panfilo Lacson. pang-ekonomiya man o pampulitika. kandaduhan ang bibig. naging mababaw ang kanilang mga pahayag. at lagi naman itong ginagawa. Gordon. Hindi nila sinaling man lamang ang isyu tungkol sa ganap na kasarinlan o soberanya ng bansa na ipinampupunas lamang ng puwit ng Amerika. Si BisePresidente Noli de Castro ba? Isa ba kina Sen. dahil sa mapambusabos nitong mga patakaran. natural nga lamang na huwag nilang salingin man lamang ang gayong usapin o sadyain nilang embalsamuhin ang sariling utak. magbagsak ng mga rehimeng anti-Amerikano. Nang magharap sa programa ni Tina Monzon Palma sa telebisyon kamakailan sina Roxas. Malinaw na ibinunyag ang lahat-lahat sa mga aklat na ―Who‘s Who In The CIA‖ ni Jules Mader at ―Rogue State‖ ni William Blum. sa kabilang banda. Dick Gordon. mga 3. sinusuri na ng Amerika kung sino ang mamanuking susunod na Presidente ng Republikang Mamon upang maging tagapagtaguyod ng imperyalista nitong mga patakaran sa Pilipinas. manabotahe ng . gayundin ang isyu sa tunay na reporma sa lupa. hanggang ngayon.Si Sekretaryo Gilbert Teodoro ba ng DND (Dept.000 katao na — mga sibilyan. Pero. Sapagkat walang sinuman sa kanila ang bobo. pulitiko at maging peryodista — ang sinusuwelduhan ng CIA bilang mga ahente. Manuel Villar. Mar Roxas.

80 sa Hongkong. bigla ngang bumagsak sa Mt. Edward Landsdale. lalo na‘t inihahanda na ang tanghalan ng malakarnabal na eleksiyon sa 2010 at. Pero. at magluklok sa poder ng mga lider na kayang pilipitin ang leeg upang maging papet ni Uncle Sam. Higit sa lahat. Makabuluhan din. at nagsisimulang sumuway sa kagustuhan ni Uncle Sam. noong 1961. Natural. hepe noon ng CIA sa Asya-Pasipiko. halimbawa. . unang Punong Ministro ng Congo. lumilitaw na inalagaan at pinasikat ng CIA hanggang maging Presidente ng bansa ang mekanikong si Magsaysay sa ilalim ng pagmamaniobra ni Col. Nariyan ang pagpapatalsik sa makabayang rehimen ni Mohammed Mossadegh ng Iran noong 1953 hanggang sa mailagay sa kapangyarihan ang papet na si Shah Reza Pahlavi. maaari pa silang magpakana ng mga pagpatay. Iniluklok muna siyang kalihim ng Tanggulang Bansa at ginamit nang husto laban sa rebelyon ng mga Huk. Nariyan ang pagpatay kay Ngo Dinh Diem ng Vietnam (tinulungan muna ng CIA na maging presidente saka nilikida nang ayaw nang sumunod sa kagustuhan ng Amerika noong 1963). Dekada ‘60 pa. pinakamahusay na piloto rin ang inaatasang magpalipad niyon. 26 sa Cambodia. sa anumang paraan. 11 sa Malaysia. mga 100 na ang ahente ng CIA sa India. pinag-iisipan pa rin hanggang ngayon ng mga palasuri sa pandaigdig na pulitika na bahagi ng teroristang mga pakana ng CIA ang biglang pagkamatay ni Sen. 85 sa Pilipinas. marahil. Claro M Recto noong dekada ‘50 sa Roma. 86 sa China. Bukod sa mga nabanggit. kung kinakailangan. lubos na naragdagan ang naturang bilang sa masidhing ambisyon ng Amerika na makontrol at mapagharian ang buong mundo. nang Presidente na siya. 140 sa Japan. Nariyan ang pagpapabagsak sa maka-Komunistang rehimen diumano ni Sukarno ng Indonesia noong 1962 at pagluluklok sa poder kay Suharto na nagpakatuta sa Amerika. 44 sa Burma. Sa Pilipinas ngayon. bigla na lamang diumanong inatake sa puso si Recto gayong sinasabing wala siyang sakit sa puso. makatuwirang isipin. Sa mga naging lider na lamang ng Pilipinas. 16 sa Nepal. bukod pa sa mga 100 ahente sa iba pang mga bansa. dapat na manyikang de susi o papet ni Uncle Sam ang susunod na maupo sa inodoro ng kapangyarihan sa Malakanyang. 100 sa Thailand. hindi iilang ulit na ring pinagtangkaang patayin ng CIA sina Fidel Castro ng Cuba at Moammar Qaddafi ng Libya. Maraming pangyayari nga sa ibang mga bansa ang pinaniniwalaang minaniobra ng mahiwaga at makapangyarihang kamay ng CIA. Sa isang piging sa Roma. 90 sa Timog Korea. Kilalang makabayan si Recto at mahigpit na kritiko ng imperyalistang mga patakaran ng Amerika sa Pilipinas matapos ang kolonyalismong Kastila. tinatayang mahigit sa 200 ang naglisaw na mga aso ng CIA. mapangalagaan lamang ang mapandambong na interes ng Amerika. Malinaw din ang pagmamaniobra ng CIA sa kudeta sa Guatemala noong 1954 at pagpapatalsik sa kapangyarihan kay Francois ―Papa Doc‖ Duvalier ng Haiti noong dekada ‘60. 15 sa Ceylon. na banggitin ang nangyari kay dating Presidente Ramon Magsaysay. Manunggal ang sinasakyan niyang eroplanong pampangulo gayong lagi iyong sinusuri‘t tinitiyak na ligtas bago paliparin at. 40 sa Laos.ekonomiya. Nariyan. Tumibay ang paniniwalang nilason siya ng CIA. 72 sa Indonesia. sa paglipas ng mga panahon. ang pagpatay kay Patrice Lumumba. Batay sa aklat na ―The Invisible Government‖ nina David Wise at Thomas Ross. 150 sa Vietnam. 34 sa Afghanistan.

bigla ring pinatay sa isang restawran si Konsehal Jose M. at tumitindi ang mga protesta kontra sa imperyalistang mga patakaran ng Amerika dito. ginagawa ng CIA ang lahat — magpakalat ng mapanlinlang at baluktot na mga propaganda. gayundin ng dalawang tangkang pagpatay noon kay dating Presidente Jose Figueras ng Chile. Jr. makatuwiran nga lamang asahang mag-iibayo rin ang pagkilos. hindi ng Birhen ng Edsa. sa mapayapang pagpapatalsik sa diktadurang Marcos. manabotahe sa makabayang pamahalaan. naglulunsad din ito ng lantarang agresyon tulad sa Iraq at Afghanistan madamay man ang inosenteng mga sibilyan sa pamamagitan ng paggamit ng mapamuksang mga sandatang kemikal at bayolohikal.Mahalaga ring sariwain kung paano niwawasak ng CIA ang gulugod ng unyonismong anti-Amerikano sa bansa. Pagkatapos. Helikopter nga ng Amerika ang sumundo sa Unang Pamilya at kanilang pangunahing mga basalyos sa Malakanyang at dinala sila sa Haway. magsalamangka sa mga halalan. Katunayan. natakot ang Amerika na magkarebolusyon sa bansa at maluklok sa kapangyarihan ang mga makabayan. tiyak. tuluy-tuloy ang masugid na pagkilos ng CIA sa Libya at Iran.tuwirang pakikialam ng Amerika — sa pamamagitan ng CIA — sa mga bansang gusto nitong kontrolin at gahasain gaya na nga lamang ng paghokus pokus sa mga eleksiyon. Roman. kaya tinawagang ―You better pack-up. No bloodshed!‖ nang nasa kasagsagan na ang Edsa 1. Masugid na papet din ng Amerika si Marcos pero nang labis na umabuso sa kapangyarihan at tumindi na‘t lumawak ang galit ng sambayanan. malaki rin ang papel na ginampanan ng CIA. Ipinasiya nga ng mga diyus-diyosan sa Washington na maniobrahing patalsikin na si Marcos. Ayon nga kay Blum. Pampanga. ikawawasak ng lahat ng mapandambong na interes ng Amerika sa bansa. at magpakana ng kung anu-ano pang maruruming taktika para sa interes ni Uncle Sam. Ibinunyag pa ni Blum na ang CIA ang nagmaniobrang ipakulong ng 28 taon si Nelson Mandela ng Aprika. sa Syria at Hilagang Korea at iba pang mga bansang hindi nito basta mapilipit ang leeg para mangayupapa sa altar ng imperyalismong Amerikano. ng Angeles ng naturang probinsiya makaraang pamunuan ang dalawang matagumpay na demonstrasyon laban sa mga opisyal ng Clark at interes ng Amerika sa bansa. Asahan nang sasalamangkahin nito ang eleksiyon sa 2010 — kung hindi matagumpay na mailulunsad ang Cha-Cha sa Kongreso ng mga sirkero‘t payaso — matiyak lamang na tuta ni Uncle Sam ang susunod na Presidente ng Republikang Mamon. Bukod sa mga nabanggit. Noong 1968 na lamang. magpahirap at manggipit ng itinuturing na mga kaaway. magpalaganap ng droga. Sapagkat lumalakas ngayon sa Pilipinas ang mga puwersang makabayan at progresibo. pagmamaniobra. mga pakana at pakikialam ng mga ahente ng CIA sa bansa. presidente ng Clark Field Labor Union matapos ang isang malaking kilos-protesta laban sa mga opisyal ng base militar ng Amerika sa Clark Field. Maisulong nga lamang ang gahaman at mapang-aliping interes ng Amerika sa alinmang bansa. nang nasa kainitan ang welga ng mga empleyado sa Clark. . mangidnap at pumatay. bukod sa Iraq at Afghanistan ngayon. walang patumanggang pinatay si Resureccion Nazareno. progresibo at sinasabing maka-kaliwa na. karaniwan na lamang ang tuwiran o di. Kung kinakailangan pa. palitan ng bagong papet na katanggap-tanggap sa mga mamamayan.

at gayundin ang opinyon ng ilang opisyal ng pamahalaan natin. ang nabaligtad na pahayag ni Nicole ang isa sa mga matibay na batayan ng tatlong babaing mahistrado ng CA — bukod sa iba pa marahil na mahiwagang mga kadahilanan. Maaalaala. kasama ang Nanay. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. ngayon pa lamang ay paniwalaan mo na ito! Huwag mo nang sangguniin ang iyong horoscope araw-araw. . namaniobra o nasalamangka ng makapangyarihang mga kamay ang lahat-lahat at nagmukhang tanga ang Republikang Mamon. Dumaan. Napatunayan siyang nagkasala at nasentensiyahang mabilanggo ng mga 40 taon. Pagkatapos. bigla rin ang ipinalabas niyang bagong pahayag na hindi na niya tiyak kung ginahasa nga siya o hindi ni Smith dahil ―lasing na lasing‖ siya noong gabing iyon. mga dalawang taon nga siyang ikinulong noon sa Embahada ng Amerika dito na. # Rep ub likan g Ma mo n April 29. sabi nila. ayon kay Embahador Kristie Anne Kenny. maliwanag. lalo na si Sekretaryo Raul Gonzalez ng Katarungan kaya. biglang-bigla na lamang pumutok ang balitang nasa Amerika na si Nicole. Habang nakaapela sa CA ang kanyang kaso. sa wakas. sa wakas. walang dapat hinalaing iregularidad o hokus pokus sa mga bagay na ito. upang doon na magsimula ng panibagong buhay matapos ang madamdamin niyang pagsasalaysay noon kung paano nilaspag ni Smith ang kanyang puri. diniktahan ng mga diyus-diyosan sa Washington ang diyosa ng Malakanyang para aregluhin ang lahat pabor kay Smith. ―Tell it to the marines. hindi sakop ng mga batas at hurisdiksiyon ng Pilipinas. mabilis pa sa alas kuwatrong napawalang-sala si Smith at parang ipu-ipong nakauwi agad sa Amerika. opo. Virginia. sa tamang proseso ang lahat. Sa RTC (Regional Trial Court) ng Makati. puspusang nilitis si Smith ni Hukom Benjamin Pozon sa kasong panggagahasa sa isang Suzette ―Nicole‖ Nicolas na nangyari noong malibog na gabi ng 2005. Sadyang binimbin ang pagpapatupad ng naturang kautusan. kasama diumano ang konsensiya — kaya. ibinitin at pinatawing-tawing sa hangin kaya. Matapos magdesisyon ang Korte Suprema na dapat nang ilipat ng kulungan si Smith sa sakop ng teritoryo ng bansa — halimbawa‘y sa Pambansang Bilangguan sa Muntinlupa — hindi naman iyon naipatupad kahit isang minuto dahil kailangan pa diumanong ―linawin‖ ang ilang teknikalidad sa mga probisyon ng nakasusukang VFA (Visiting Forces Agreement) na sumalaula na naman sa soberanya o kasarinlan ng bansa.‖ sabi nga sa wika ng mga Yankee. Maliwanag. Ordonez (Kolum) HINDI na dapat ikagulat pa kung bakit napawalang-sala sa CA (Court of Appeals) ang marinong Amerikanong si Daniel Smith at walang kaabug-abog na nakauwi na sa Estados Unidos ng Amerika. kahit parang dumaraan sa butas ng karayom ang sinumang aplikante para mapagkalooban ng visa sa Embahada ng Amerika dito. diumano. Sa paniniwala ng mga mulat at progresibo.Opo.

ibinunyag ang sumusunod na mga pangyayari sa Clark Field: . Olongapo. Sa isyu ng THE WHIG (Agosto-Setyembre. Roxas at Osmena. sa Subic Bay sa Olongapo — itinambak lamang sa kangkungan ang maraming kasong kinasangkutan ng mga marinong Amerikanong kagaya ni Daniel Smith. Walang kaluskos na nakalayas agad ng Pilipinas ang mga kinauukulan at lumitaw na lamang. Erap at La Gloria. matagal nang nangangayupapa at tagahimod ng pundilyo ng imperyalistang mga patakaran ng Amerika ang walang gulugod na pambansang liderato ng Pilipinas. ang basta din lamang binaril at napatay ng marinong si Michael Moomey. isang Pilipinong trabahador. kundi maging sa ibang mga bansa. Lane. iba‘t ibang makahayop na kalupitan ang dinanas ng ilang manggagawang Pilipino sa Clark Field. Bernard Williams at Hiawatha R. isang peryodikong Amerikanong lumilitaw na tutol noon sa masamang pamamalakad ng Amerika hindi lamang sa Pilipinas. noong mga huling taon ng dekada ‘60. nang malaon. Noon ding mga panahong iyon. isang mala-pistolerong marinong Amerikanong tumutugon naman sa pangalang Kenneth Smith ang hindi napitik man lamang sa ilong ng batas ng Pilipinas at agad na pinawalang-sala ng mga awtoridad na Amerikano kaugnay ng pagkakapatay sa isang pobreng Pilipinong limpiya bota na nagnanakaw diumano ng bisikleta. hanggang sa mga rehimen ng mga Marcos. 1970). Pampanga sa kamay ng binansagang Holman‘s Gestapo Unit — si Col. maliwanag na papet lamang o manyikang de susi ni Uncle Sam ang mga naging presidente ng Republika (basahin ang aklat na ―In Our Image‖ ni Stanley Karnow) kaya kalimitang ibinebenta ang pambansang kapakanan at labis na nasasalaula ang tunay na kasarinlan o soberanya maisulong lamang ng mga kinauukulan ang makasarili‘t nakasusugapang mga interes na pampulitika. Ramos. Noong 1970 naman. Aquino. si Glicerio Amor na ―nakatalikod at nakatalungko at umiinom‖ sa isang sapa na sakop ng base militar ng mga Yankee sa Subic Bay.Batay sa kasaysayan ng Republikang Mamon. Cecil Moore. na nagkakamot na ng bayag sa Estados Unidos ng Amerika. Bisikleta lamang ng Amerika ang katumbas ng kanyang buhay nang basta na lamang ibinasura ang naturang kaso. si Rogelio Gonzales. Sariwa pa sa alaala. Ang biktima. ay basta na lamang binaril at napatay ni Smith sa tarangkahan ng Sangley Point. Averill Holman ang siyang kumander ng naturang base militar na nahaharap noon sa kasong desakato sa Hukumang Unang Dulugan ng Lungsod ng Angeles kaugnay ng kaso namang tangkang pangingidnap at panggagahasa ng apat niyang sundalong sina Ronald McDaniel. Kailan nga ba naipatupad ang mga batas ng Pilipinas laban sa mga nagkakasalang sundalong Amerikano sa sakop ng teritoryo nito? Nang namamayagpag sa bansa ang mga base militar ng Amerika dito — sa Sangley Point sa Kabite. Mula pa sa panahon ng mga Quezon. Ikinatuwiran ni Moomey na napagkamalan niyang ―baboyramo‖ si Amor kaya niya binaril agad. sa Clark Field sa Pampanga. Hindi man lamang napitpit ng batas ng Pilipinas ang kanyang mga daliri at nakauwi din agad siya ng Amerika. Ibinaon na rin lamang sa limot ang nasabing mga kaso.

at basta na lamang sinipa. 18 pang marino ang halihaliling bumugbog sa kanya at itinapon siya. Sumigaw ang biktima. pangekonomiya man o pampulitika — hanggang nakatali sa asintos ng imperyalistang mga patakaran ng Estados Unidos ng Amerika ang nagpapanggap na makabayang mga lider ng Republikang Mamon. opo…maniwala ka na lamang sa mga milagro at horoscope upang maparatangan namang may hangal kang kaisipan. . basta na lamang ito binaril at napatay. isang hapon. Bush na hitik sa mga pagbabantang kaya nitong salakayin at pagharian ang mga bansang sumasalungat sa imperyalista nitong mga patakaran. sa labas ng bakod ng Clark. Walang kaabugabog na pinaghihipuan ang dalawang babae sa mga iyon. isang Pilipinong nangungumpay ng damo sa labas ng bakod ng Clark ang nilapitan ng dalawang marinong Amerikano. na maisusulong ang pambansang kapakanan — pangkultura man. Hindi kaya paulit-ulit na mangyari.Isang alas kuwatro ng hapon. bukod pa sa patuloy nitong pakikialam sa Afghanistan. Nang makabalik sa Amerika ang naturang marino. batay pa rin sa ibinunyag ng THE WHIG. hindi tuloy namumutiktik sa mayabang na retorika tungkol sa pakikidigma ang mga talumpati ni Presidente Barrack Obama ng Estados Unidos ng Amerika — di gaya noon ni dating Presidente George W. Ayon pa rin sa THE WHIG. Marami pang obrerong Pilipino ang walang kadahidahilang binugbog ng mga sundalo ni Holman. ang nabanggit na mga halimbawa ng pag-abuso‘t kalupitan ng mga sundalong Amerikano sa ilalim naman ngayon ng dapat nang ibasurang VFA? O mananatili lamang mga gulugod-dikya ang pambansang liderato at hahayaan na lamang manatiling ang bansa‘y isang Republikang Mamon sa mata ni Uncle Sam na puwedeng basta na lamang salaulain ang mga batas at lamutakin ang soberanya o kasarinlan nito? Sabi nga. Ordonez (Editoryal) DAHIL sa kahihiyang inaani ngayon ng Amerika sa hindi makatuwirang pananakop nito sa Iraq. inihagis ito sa loob ng bakod. Sa tanggapan ng seguridad ng Clark. nang malaon. kinaladkad sa malapit na gusali ang apat na lalaki at basta na lamang pinaggugulpi. # Sakit n g Ulo ni Ob a ma April 17. ipinagyabang pa nito diumano na 15 Pilipino ang kanyang napatay sa loob ng panahong nakadestino siya sa Pilipinas. Pagkatapos. Isang Pilipino namang patungo sa tore ng radyo ng Clark ang hinabol at nang malapit nang abutan ng sundalong Amerikano. nilapitan ng anim na sundalo ng Holman‘s Gestapo Unit ang anim ding sibilyang empleyado ng base militar na nakatayo sa tarangkahan ng terminal ng Clark at hiningan ng mga ID. tinadyakan ang bibig na ikinalagas ng tatlong ngipin. Isang Pilipinong nakatira sa tapat ng base. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. Opo. huwag mong asahan Virginia. o nangyayari na. saka muling pinagsisipa. pero tinakpan ang kanyang bibig. muli. humingi ng saklolo. ang tinalian at ipinakaladkad sa kabayo ng isa pang miyembro ng Holman‘s Gestapo Unit. Virginia. isinakay sa dyip.

Niluwagan na nga ni Obama ang mapanikil o mapanggipit na polisiya ng Amerika sa Cuba at hindi na basta-basta pinagbabantaan ang Hilagang Korea. Dahil dito. Michael Prysner. makatuwiran lamang na magdalawang-isip si Obama bago magbunsod ng anumang giyera nito saanmang panig ng mundo. natural. Arturo Garcia. idagdag pa nga sa mga problemang ito ni Obama na sa mismong kuta ng mapambusabos na kapitalismo. hawanin ang landas tungo sa kanilang hinaharap. Maliwanag na dagdag problema ito ngayon kay Obama. Ipinahiwatig pa nga niya sa ilan niyang pahayag na. gayundin marahil ang Afghanistan. maaaring itinatanong ngayon sa sarili ni Obama: hanggang kailan mapananatili at mapaghahari ang mapandambong na kapitalismo at imperyalistang mga patakaran ng Amerika sa mundo? — # Dinasti yan g P amp uliti ka: Lu mo t . Bilyun-bilyong dolyar na nga ang ginasta — at patuloy pang ginagasta — ng Amerika sa Iraq para lamang mapanatili ang mga tropa nito doon kaya. Batay sa mga nabanggit. sumisigla‘t sumusulong ang mga nagtataguyod ngayon sa sosyalismo. Pete Lindsay. Jacqueline Villagomez. sa Los Angeles City College. Sapagkat lumalaki ang kakulangan sa badyet ng Estados Unidos. Muna Coobtee. malupit at marahas na pananakop ng puwersang Amerikano sa kanilang bansa. Marylou Cabral at Stevie Merino. lumilitaw ngayon. na iiwasan nitong maglunsad pa ng panibagong agresyon sa alinmang bansang gusto nitong makontrol. dahil sa lumagabog nitong ekonomiya bunga ng labis na kasuwapangan ng kapitalismo. Katunayan. Higit sa lahat. pagsamantalahan at pagharian. maglalagablab nang husto ang apoy ng paglayang tutupok sa mapambusabos na mga patakaran nito. lalo na nga‘t lumalawak at tumitindi na rin ang protesta ng mismong mga mamamayang Amerikano sa patuloy pang pananatili. Lucille Esguerra. nakatakdang idaos ang isang seminar-talakayan na may temang ―Sosyalismo: Panahon na Ngayon — Wakasan ang Digmaan at Militarismo. Sakit pa ng ulo ni Obama ang hindi mapapasubaliang katotohanan na nagiging inspirasyon pa ng makabayang mga mamamayan ng ibang mga bansang pinanghihimasukan at kinokontrol ng Amerika ang magiting at rebolusyonaryong pakikibaka ng mulat na mga Iraqi laban sa hindi makatuwiran. baka tuluyan nang lisanin ng tropang Amerikano ang Iraq. at panghihimasok. sa malapit na hinaharap. hindi malayong lumaganap ang paglaban sa imperyalismong Amerikano sa iba pang panig ng mundo at. gayundin. lumalaganap ang disempleyo at tanggalan sa trabaho. Preston Wood. tandisan nang hinihingi ng milyun-milyong mga mamamayan ng Iraq ang agarang paglayas doon ng tropang Amerikano sapagkat sila mismo — kaysa sinumang lahi — ang may lehitimo at sagradong karapatang pamahalaan ang kanilang bansa at. libu-libong sundalong Amerikano na ang nagbuwis — at patuloy na nagbubuwis — ng buhay dahil sa ganting-salakay ng makabayang mga Iraqi sa pamamagitan ng mabisang taktikang-gerilya.‖ Nakalinyang tumalakay sa naturang isyu ang mga kinatawan ng iba‘t ibang sektor tulad nina Richard Becker. sa Abril 25. Higit sa lahat. ng tropang Amerikano sa Iraq at Afghanistan.Sa kabila ng modernong mga armas at superyor na tropang militar nito. Juan Jose Gutierrez.

March 25. Walang mahalaga kundi muling maibandila ang apelyido ng pamilya sa tanghalan ng sarsuwelang pulitika kahit magtaling-pusod at mag-amuyan ng kilikili ang dating magkalaban o sukdulang magsaksakan sa sikmura‘t magputulan ng bituka ang dating magkaibigan. Estrada at Enrile at. nariyan ang mga Roxas at Osmena at Magsaysay o Marcos.o promotor pa. Biazon. kongresista man o gobernador. lokal man o nasyonal. Kung maaari nga lamang. malinis at kapanipaniwalang eleksiyon‖ kung matutuloy nga ito sa . Nakatatawa tuloy na parang hindi pa naranasan ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo ang katotohanang dugo‘t terorismo. ang nakasusugapang pulitika sa kani-kanilang lugar at maging sa buong bansa. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. Kung naging bahagi nga siya nito. mapayapa. Atienza at Binay? Sino ang hindi pamilyar sa kani-kanilang lugar sa mga Remulla. Aquino. Cayetano at bagong kapipisang itlog tulad ng mga Zubiri at Escudero. Monopolyo na nga ng mga pamilyang ito. Sa pambansang tanghalan. nakabalandra‘t namamayagpag ngayon ang mga Macapagal-Arroyo.Villar. Sa kampo man ng Administrasyon o ng Oposisyon — at sapagkat pamunas lamang nila ng puwit ang prinsipyo‘t karangalan — madali sa kanilang magsatipaklong o magsahunyango sa pagpapalipat-lipat ng bakod-pampulitika (sa Liberal man o Nasyonalista. sa Kampi man o Laban. Ordonez (Kolum) KUNG MAYROON mang batas na tandisang nagbabawal sa dinastiyang pampulitika (mayroon na nga ba?). Sino ang hindi makakakilala sa Kamaynilaan sa mga Asistio. Nariyan sila. baka ikandidato pa nila ang kanilang mga pusa at aso at iba pang alagang mga hayop. Nakasusukang tradisyon na yata — noon at ngayon — na magrigodon sa kapangyarihan ang ilang maimpluwensiya‘t mayamang pamilya. Hindi na kailangan ang malinaw na mata upang makita ang pami-pamilyang namamayagpag sa poder. Recto. o sa iba pang pawang nabibilang sa Kamag-anak Inkorporada? Marami na ngang patunay na ang mga dinastiyang pampulitika — sapagkat pare-parehong ayaw magpatalo — ang pinagmumulan ng mga dayaan o hokus pokus at mga karahasan o patayan sa bawat eleksiyon sa bansa. waring imposible nang mahadlangan ang talamak nitong pag-iral sa iba‘t ibang bahagi ng bansa. Imperial at Escudero ng Bikol. Revilla at Maliksi ng Kabite. mula pa sa panahon ng kanilang mga lolo hanggang sa mga apo ngayon. higit sa lahat. ano kung gayon ang kanyang karapatan. Lagman. maging ng kanyang mga basalyos. Pimentel. sa mga Joson ng Nueva Ecija. na paulit-ulit na manawagan para sa isang ―maayos. impluwensiya‘t pribilehiyo. sa mga Lapid at Macapagal ng Pampanga. Nadagdag pa ang mga Angara. alkalde man o konsehal o maging kapitan de barangay. sa Partido ng Masang Pilipino o anuman) masunod lamang ang makasariling ambisyong makapanatili sa kapangyarihang balon yata ng kayamanan. pera at dayaan ang namamayaning batas ng mga halalan sa bansa. parang mga buwayang nakaabang sa anumang halal na puwestong puwedeng sakmalin ng mga miyembro ng pamilya — asawa man o anak o apo o maging mga bayaw at hipag — at kulang na lamang na magpatibay sila ng batas na maaari nang ipamana sa kanilang kadugo ang kanilang poder sa gobyerno: presidente man o senador. sa mga Villafuerte.

Ngayon pa lamang. Kailan nga ba walang dayaan sa eleksiyon? Maging ang muling pagkakahalal nga ni La Gloria noong 2004 ay nakulapulan ng eskandalong ibinunga ng napabantog na ―Hello. At. maimpluwensiya‘t makapangyarihan ang mga kandidatong marami ang nabibilang sa mga dinastiyang pampulitika? Alam na alam ng mga nanalo sa bawat eleksiyon. ay mauuwi sa tuso‘t maruming mga pakanang baka magbunga ng terorismo‘t mga patayan. Hindi na nga tuloy katakataka kung bakit namumutiktik sa kabi-kabilang protestang-elektoral ang mga eleksiyong ito. sino pa nga ba ang naniniwala sa kredibilidad din ng Komisyon sa Halalan o Comelec palitan man ang mga komisyoner nito araw-araw? Gawin mang de makina (automated) ang darating na eleksiyon. ang dayaan lalo‘t mapera. Ito ba‘y para palawakin pa ang kanilang mga dinastiyang pampulitikang mandarambong sa pera ng bayan sa pamamagitan ng ―pork barrel‖ (P70-M bawat kongresista at P200-M bawat senador taun-taon)? Tiyak. di nga kasi. Garci‖ kaya lumagabog ang kanyang kredibilidad. kung magigi pang 300 ang mga kongresista. at hindi maigigilgil o mamamaniobra ng kasalukuyang rehimen ang pagbabago sa Konstitusyon upang maging parlamentaryo-pederal-may isang kapulungan ang sistema ng gobyerno bago matapos ang termino ng Reyna ng Malakanyang? Kailan nga ba naging kapanipaniwala. sa kabilang banda. malinis at mapayapa ang eleksiyon sa bansa? Tiyak.Mayo 2010. Sa pagkontrol na ito ng iilang pamilya hindi lamang sa pambansang pulitika. . madaragdagan ang mga biktima ng karahasan kaugnay ng halalan. lalo na sa pagka-presidente na. kundi maging sa ekonomiya. lalo pang madaragdagan at titindi ang katiwalian sa burukrasya sa pamamagitan ng kung anuanong pagsalamangka sa buwis ng sambayanan. walang habas pa ngang nasasalaula ang sagradong demokratikong mga proseso. Tumibay ang paniniwala ng maraming mamamayan na talagang may garapalang dayaang naganap noon sa pamamagitan diumano ng pagmamaniobra ng isang Garcellano at ilang nasangkot na opisyal ng militar na waring ginantimpalaan pa ngang itaas ng ranggo o pagkalooban ng sensitibong mga puwesto sa gobyerno matapos ang lahat-lahat. higit na masama. kundi man tuluyang mawala. hindi maikakailang maruming papel ang ginagampanan ng mga dinastiyang pampulitika kaya patuloy na nasisikil ang tunay na tinig ng sambayanan sa bawat halalan at. nagkukumahog ngayon ang Kongreso na lumikha ng bagong mga distrito-kongresiyonal at paabutin ng 300 ang kinauukulang mga kinatawan o representante. malinaw na ang pagbabalyahan at pagbabatikusan ng putik ng mga posibleng magbanggaan. bago o mismong sa 2010. Kahinahinala tuloy kung bakit kahit malinaw na itinadhana ng Konstitusyon (Artikulo VI. noon pa man — bagaman hindi nila aaminin — na nabibili at nasasalamangka sa tamang presyo sa Comelec ang resulta ng mga halalan. masusugpo nga ba. Seksiyon 5) na dapat hindi lumampas ng 250 ang bilang ng mga kongresista.

nasabi niya: ―Isang paliligo na lamang ng dugo ang maaaring makalinis sa mga sakit na panlipunan‖ ng bansang ito.‖ Opo. maliwanag na isang marahas na pagbabagong panlipunan ang tinutukoy niya. pangkultura o panlipunan. Ordonez (Kolum) NAAALAALA namin. Hitik nga ng karahasan ang maraming bansa sa mundo bago nakamit ang minimithing mga pagbabago sa kanilang katayuang pangkabuhayan. Halimbawa na lamang. ni Hen. Narating ng Pransiya ang katayuan nito ngayon sa daigdig makaraang pabagsakin ang Bastille dahil sa Rebolusyong Pranses. Nakamit ng Tsina ang maunlad na katayuan nito ngayon matapos wakasan ang mga dinastiya dahil naman sa rebolusyong pinamunuan ni Mao Tse-Tung. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. nang dumalaw sa Pilipinas sa panahon ng rehimeng Marcos ang ekonomistang taga-Sweden na si Gunnar Myrdal at makita‘t masuri niya ang umiiral noong mga sakit na panlipunan ng bansa. nang malaon. Isama na rin ang Cuba na naligo ng dugo sa pamamagitan ng rebolusyong pinamunuan ni Fidel Castro bago napatalsik ang malupit at mapanikil na rehimen ng diktador na si Fulgencio Batista. bakit . Matapos ibalik ng mga Amerikano ang palsipikado pa ring kalayaan at kasarinlan ng bansa noong Hulyo 4.palad nga lamang o bunga ng gahamang interes. iniluwal naman ang Republika ng Pilipinas dahil din sa mga karahasan ng Rebolusyong 1896 na pinamunuan ni Andres Bonifacio at. Sa kasamaang. kaugnay nito. pampulitika. umunlad ang Rusya matapos maibagsak ng Rebolusyong Bolshevik ang mapang-aliping Tsaristang rehimen ng mga Romanov. 1946. huwag asahang magkakaroon ng tunay at makabuluhang panlipunang mga pagbabago para sa kapakanan ng bansa‘t masang sambayanan magka-eleksiyon man oras-oras. inagaw naman ng mga Amerikano ang tagumpay ng naturang rebolusyon na nagbunga rin ng matinding mga karahasan sa panahon ng Digmaang Pilipino-Amerikano. laban sa kolonyalismong Kastila. Nakamit ng Amerika ang sinasabing demokrasya at progreso matapos ang mga karahasan ng kanilang giyera sibil. lalo‘t parang lumot na nakakapit — at sumisibol pa — sa katawan ng bayan ang mga dinastiyang pampulitika. Virginia. ―ipinanganganak na parang lumot ang mga pulitiko‖ (pami-pamilya na nga) ―sa kahihiyan at kapinsalaan ng bayan. Hindi mapapasubalian.Totoo na nga marahil. Natural. Sa pahayag na iyon ni Myrdal. Emilio Aguinaldo at ng iba pang magigiting na Pilipino. kapalit ang di makatarungan at mapagsamantalang mga tratado at pagiging papet ng pambansang liderato. hindi naiiwasang mauwi sa karahasan ang mga tunggalian na nagdulot naman ng mga reporma‘t pagunlad sa gustong baguhing masama‘t balintunang sistema ng umiiral noong mga lipunan. –# B akit May Kar aha san? March 15. ang sinabi ni Padre Jose Burgos (isa sa tatlong paring martir na ipinabitay ng mga Kastila noong 1872) sa kanyang obrang LA LOBA NEGRA (1869) na sa bansang ito. Nariyan din ang kasaysayan ng Vietnam na batbat ng karahasan bago nakalaya sa dayuhang pang-aalipin sa pamamagitan ng liderato noon ni Ho Chi Minh. sa pagsulong ng sibilisasyon at kamulatan.

mulang malaganap na disempleyo at karalitaan. gaya ng pagkain. hanggang ngayon. mulang dinastiyang pampulitika at pagkontrol ng iilang piling grupo sa ekonomiya ng bansa. noon pa man. kalimitan. pabahay. mga ospital at paaralan. halimbawa‘y sa pagitan ng mga puwersa ng CPP-NPA o ng MILF at ng gobyerno sa kabilang banda? Nauuwi pa rin nga sa mga karahasan. tuluy-tuloy naman. na naibagsak ang halos 14 na taong paghahari sa bansa ng malupit. kung kumilos man. hanggang nagmamalabis sa kapangyarihan.nagrebelde at naging marahas ang mga Huk sa kasagsagan ng dekada ‘50 na maituturing na nawakasan lamang sa rehimen ni Magsaysay? Bakit pagkatapos ng mga Huk. Kung susuriin ang kanyang mga pahayag. Ayon sa kanya. tuloy pa rin hanggang ngayon ang rebelyon ng humaliling MILF (Moro Islamic Liberation Front) kaya nagaganap ang marahas na pakikipagsagupa nito sa mga puwersa ng gobyerno? Maaaring banggitin. Magpapatuloy ang mga karahasan hanggang nagbibingi-bingihan at usad-pagong ang katarungan at. Bakit nga ba tuloy pa rin ang mga karahasan. sa kabilang banda. Magpapatuloy ang mga karahasan hanggang inutil ang Estado na maipagkaloob sa mga mamamayan ang pangunahing mga pangangailangan. naglulublob sa mga pribilehiyo at walang pakundangang kinokontrol ng naghaharing-uri ang pambansang ekonomiya at pulitika sa kapinsalaan ng masang sambayanan. isang paring taga-Colombia na umanib sa mga gerilya sa kanilang bansa. magpapatuloy ang mga karahasan hanggang lumalaganap ang karalitaan at inhustisya. ang may apat na dekada nang rebolusyonaryong pakikibaka ng CPP-NPA? Bakit matapos noon ang madugong rebelyon ng MNLF (Moro National Liberation Front) sa Mindanaw sa ilalim ng liderato ni Nur Misuari. sa pagitan ng mga demonstrador at pulisya o militar ang sa simula‘y mapayapang demonstrasyon o protesta ng mga kabataan at estudyante laban sa umiiral na nakasusulukasok na pambansang kalagayan? Malinaw na nailahad ni Camilo Torres. . Hindi masasawata ang mga karahasan hanggang itinatanikala sa lupa ang mga magsasaka mabundat lamang ang mga propiyetaryo‘t asendero at. mapanikil at mapandambong na diktadurang Marcos sa pamamagitan ng mapayapang pagkilos ng iba‘t ibang sektor ng lipunan na naglundo sa tinatawag ngayong EDSA 1 — hindi angkop na tawaging rebolusyon sa aba naming palagay — pero hindi naman nito nabago ang tiwaling balangkas ng lipunan at lalong hindi nga nito nagamot ang umiiral na. ay nagiging padalus-dalos at kalimitang pumapabor sa mga maimpluwensiya‘t makapangyarihan. ang kasagutan kung bakit may mga karahasan sa iba‘t ibang panig ng mundo. na malubha nang mga sakit na panlipunan mulang matinding mga inhustisya at katiwalian. hanggang sa palsipikadong demokrasya‘t kasarinlan at pangangayupapa at pagpapakasangkapan ng pambansang liderato sa mapandambong na dayuhang mga interes. mulang pag-abuso sa kapangyarihan ng mga nasa poder at paglabag at pagsalaula sa sagradong mga karapatang sibil ng sambayanan. sa kabilang banda. natutulog ang gobyerno at ayaw ipatupad ang tunay na reporma sa lupa. masasabing angkop na angkop sa Pilipinas ang kanyang mga obserbasyon at binigyang-diing mga punto na makabubuting pag-aralan ngayon ng pambansang liderato.

at pagpapel na bida sa mga imbestigasyong walang malinaw na wakas at labis lamang pinagaaksayahan ng salapi ng bayan. waring wala halos ipinagkaiba ang Kongreso noon sa Kongreso ngayon. may petsang Hulyo 15. kung bakit patuloy at patuloy ang mga karahasan sa bansa? Malinaw na ngang sinagot ni Camilo Torres ang lahat-lahat. Katulad ng paghihingalo ng isang sambayanang malapit nang mamatay ang maiinit na mga diskursong iyon. Katakataka pa ba. Ordonez (Kolum) SA NAGDAANG regular na mga sesyon ng diumano‘y marangal na Kongreso — ngayon at sa nagdaan mang mga rehimen — karaniwan nang napapanood ng sambayanan sa bulwagan nito ang sarsuwela‘t moro-moro ng mga payaso‘t sirkero ng bulok at nakasusulukasok na ―status quo‖ at. hanggang napakasasangkapan ang Estado sa dayuhang mga interes at patuloy na ibinibenta ang pambansang kasarinlan at kapakanan at kinabukasan ng susunod na mga henerasyon. Ko ngreso ng Sar s u wela‘ t Mo r o -Mo ro March 5. binigyang-diin pa ni Camilo Torres. bagaman dito binabalangkas ang mga batas na makagagamot diumano sa grabeng mga sakit ng bansa kagaya na lamang ng paglaganap ng disempleyo at karalitaan at pagbagsak ng pambansang ekonomiya. del Pilar naman). mga palatandaan iyon ng mga kuko ng kamatayan. Ipinamamalas sa mga mamamayan ng alingasngas at eskandalo na ang kanilang mga kinatawan at ang mga namumuno sa kanila — na hindi naman nagsisikap para malutas ang pangunahing mga problema ng bansa at mapaunlad ang kalagayang pangkabuhayan — ay walang inaatupag kundi maglunoy sa kanilang pagpipintasan at walang kawawaang pagdedebate. pag-iinsultuhan at pagiiringan na labis na ikinawawala ng dangal ng buong Kongreso. pagkatapos.Hindi mapipigil ang mga karahasan hanggang ginagatasan ng Estado ang sambayanan sa pamamagitan ng pagpapataw ng di makatuwiran at sobrang mga buwis para mapalamon ang mga mayayaman at may madambong ang mga opisyal ng pamahalaan. Nang mabasa namin tuloy ang isang editoryal ng LA SOLIDARIDAD. pataasan ng ihi. Iiral at iiral ang mga karahasan. sa bulwagan din nito malimit itanghal –sa Kamara man o sa Senado — ang mga palabas at buladas at karnabal ng walang kawawaang mga debate o balitaktakan. Hindi tuloy naming maiwasang isalin ngayon sa sariling wika ang naturang editoryal upang makita ng sambayanan ang maliwanag na mga pagkakatulad: ―Hindi mapag-aalinlanganan. patalsikan ng laway. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. malubha at mapanganib ang kahulugan ng mga kaguluhan at paulit-ulit na pag-aaway sa Kongreso. kung gayon. 1889 na inilalathala noon ng mga propagandistang Pilipino sa Barcelona. insultuhan. . si Marcelo H. Espanya sa panahon ng kolonyalismong Kastila sa Pilipinas (unang naging patnugot nito si Graciano Lopez Jaena at.

habang ipinagtatanggol sa pamamagitan ng mabulaklak na mga salita ang mga patakarang pangkabuhayang makabubuti diumano sa mga mamamayan at. sa kung anu-anong imbestigasyon — jueteng payola. Ano bang talaga ang nagawa ng Kongreso? Umusok ang buong Kongreso. ng isa o ibang grupo. malamang kaysa hindi. pagkatapos ng labis na ingay at bahagyang kabuluhan. magbabakasyon kaya ang iba sa piling ng lihim nilang mga kulasisi. ―Putik. ang maanomalyang pagbagsak ng Legacy na libu-libong kliyente ang lumilitaw na naonse. at nananatiling nakalutang ang putik na ito para salaminin ng mga mamamayan. ng mga rebelde sa partido. ituring o gawing isang malaking biro lamang ang buong bagay na ito. Ano pa ba ang susunod? .‖ walang patumanggang pagpatay ng mga awtoridad sa pinaghihinalaang mga holdaper. ay mauwi lamang ang 30% sa malaimbudong bulsa ng mga mandarambong sa pamahalaan sa pamamagitan ng kung anu-anong katiwalian. ang mga dakilang adhikain. ipangalandakan ang mga prinsipyo. anu-ano nga bang mga batas ang naisulong nito para sa tunay na pambansang kapakanan? Sa pagsisimula ng Semana Santa. milagro ng mga milagro. Buong ligayang magpapahinga maging ang tamad na mga mambabatas na bihirang dumalo sa sesyon. ng mga miyembro ng partido mayorya. ―fertilizer fund scam. alam ng mga mamamayan na walang maaasahan sa isang partidong ang mga adhikain at balak ay magkamit ng kapangyarihan sa pamamagitan ng anumang paraan para mabigyang-kasiyahan ang mga ambisyong personal. karnaper at ―drug pushers. pagtagal-tagal. Hello. nitong dakong huli. transaksiyong ZTE na ibinulgar ni Jun Lozada. Garci. baka mahango na rin sila sa karalitaan at kabusabusan. sa wakas. Ito ang pangunahing layunin: lumikha sa mga mamamayan ng isang malaking isyung pampulitika sa pamamagitan ng mga palabas. ―Pagkatapos nito. walang narating na anuman.‖ Bukod sa napagtibay ng Kongreso ang mahigit na isang trilyong pisong pambansang badyet na. ititigil nga ang regular na sesyon ng Kongreso para mangilin at magpakabanal ang ―mararangal‖ na mga miyembro nito.‖ pagkakasangkot diumano ni Unang Ginoo Mike Arroyo sa ―lutuan‖ ng kontrata sa mga proyektong pinondohan ng World Bank at.‖ ―euro generals. noon pa man. maliban sa pagbubunyag ng mga katiwalian ng isa o ibang partido. at ng mga konserbatibo. pinag-uusapan na magkakasundo ang mga koalisyonista at mga rebelde sa partido. o magliliwaliw at magpapasarap nang husto sa ibang bansa habang nakatunganga at titiguk-tigok ang lalamunan ng matagal nang inuulol na masang sambayanang patuloy at patuloy na umaasang makatitikim din sila ng glorya sa ilalim ng liderato ni La Gloria at. labis na putik ang hinalo mula sa kailaliman ng puwit ng partido. ―Mula sa lahat ng mahahabang diskursong pampulitika ng mga lider.―Saksi sa nakalulungkot na kalagayang ito ang nagdaang mga pangyayari sa Kongreso.

huwag nang banggitin pa ang niluluto‘t iginigilgil na Cha-Cha (pagbabago sa Konstitusyon) na minamaniobra ng mga kapit-tuko sa poder at tagahimod ng kuyukot ng dayuhang mga interes. ang mga Lopez at Ayala. Matapos ang halos 14 na taon ng paghahari sa bansa ng malupit. Kuya Juan at Ate Kulasa? Hindi tuloy namin maiwasang hinalaing marami sa ―mararangal‖ na mambabatas ang nagbuburat lamang (naglalasing lamang ang kahulugan sa Kabikulan) o talagang dalubhasa silang magtanghal ng mga sarsuwela‘t moro-moro? Nasalaula: Di wa n g Ed sa 1 February 9. naghosana sa kaitaasan at masigabong nagbunyi nang malamang lumayas na ng Malakanyang ang diktador kasama ang pamilya at pangunahing matatapat na basalyos. ang mabilis na pagbasura agad ng masusugid na basalyos ng Malakanyang sa mga kasong ―impeachment‖ na iniharap ng mga kinauukulan laban kay La Gloria. Enrile at Honasan. mapayapa‘t maunlad. ng diktatoryal na rehimeng Marcos. tuwing sasapit ang Pebrero 22-25. Ordonez (Kolum) MARAMI ang nag-akala noong 1986 na ang buwan ng Pebrero ang simula ng pambansang pagbabago tungo sa isang lipunang makatao‘t makabayan. mapanikil. marahas. ipinagpasalamat nga ng mga madasalin at naghihilamos ng agua bendita sa sinasabing milagrosong Birhen ng Edsa ang pagbagsak. at maging si Presidente Gloria Macapagal-Arroyo na naluklok sa kubeta ng kapangyarihan sa pamamagitan . waring lumakad tuloy sa alapaap ang marami. Nariyan ang mga Cory. Nasilayan nga sa papawirin ang bahagyang liwanag matapos ang paghahari ng dilim sa isang yugto ng kasaysayan ng bansa. ang mga basalyos ng yumaong si Jaime Kardinal Sin.Nariyan pa rin. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. at mapandambong na Batas Militar. may naisulong na bang mga batas kaugnay nito upang masugpo o hindi na paulit-ulit na mangyari ang nakasusuka nang pandurugas at pandarambong sa salapi ng bayan. hindi maiiwasang sariwain ng mga bida — kahit sa kanilang pag-iisa — ang mga papel na ginampanan nila sa Edsa 1 na waring isang madulang pelikula na walang kawawaang wakas. Maaalaala. Sa nabanggit na litanya ng mga imbestigasyon ng Kongreso. Ramos. Nasa paligid na diumano ang mailap na anino ng lantay na hustisya sosyal. may nalinawan ba ang bayan? Lumabas ba ang katotohanan? O pinalabo lamang ang lahat-lahat? Bagaman paulit-ulit na binibigyang-diin na para makatulong sa pagbalangkas ng mga batas — hindi pasiklab lamang sa mga mamamayan — ang naturang mga imbestigasyon. Hindi nga masamang gunitain. malaya‘t progresibo at demokratiko. di nga kasi. gayundin ang hindi masawatang paglabag sa lehitimo‘t sagradong demokratikong mga karapatang sibil ng sambayanan? Ano ba talaga ang nagawa ng Kongreso. sa wakas. ang malabayaning pagkilos ng sambayanan noon na naglundo sa kilala ngayong Edsa 1. Natural. sa naturang mga petsa.

Ano nga ba ang dapat ipagpasalamat ng sambayanan sa Edsa 1? Piknik ba lamang ito o tunay na rebolusyon? Nabago ba ang nakasusulukasok na pambansang kalagayan? Matapos ang magiting na pagharang sa mga tangke at sundalo ng Estado habang madamdaming inaawit ang Bayan Ko. . sa wakas. panlipunan at pang-ekonomiyang ganap na magsusulong sa kapakanan ng bansa at ng masang sambayanan upang makalaya. Naibagsak nga ang diktadura ngunit. ay ibinunsod ng impluwensiya ng karanasan sa Edsa 1. Pinatunayan noon sa buong mundo na maaaring patalsikin sa poder ang sinumang abusadong lider ng bansa kung nagkakaisa sa pagkilos ang malawak na sektor ng sambayanan. sa aklat ng kasaysayan ng Edsa 1. nanatiling ekstra lamang ang libu-libong ordinaryong mga mamamayang buong giting na sumuporta sa mga bida. mula sa rehimen ni Cory hanggang sa administrasyon ngayon ni La Gloria. at ng iba pang pawang lumalaklak sa pawis at dugo ng masang sambayanan.‖ sabi nga ng makatang si Otto Rene Castillo. matapos ang pagsuong sa anumang panganib at manindigang handang ibuwis ang buhay kung magkaroon man ng madugong sagupaan. ipinampunas nga ng paa at puwit ng mga diyus-diyosan ang dignidad ng bayan at ng masang sambayanan. Ano nga ba ang diwa ng Edsa 1 na dapat gunitain at ipagbunyi taun-taon? Matapos nga ang lahat-lahat. kinalimutan o ibinasura ng uring mapagsamantalang nagrigodon sa kubeta ng kapangyarihan ang lehitimong mga karapatan at kapakanan ng mismong karaniwang mga mamamayang sinikil at sinalaula sa panahon ng diktadura. hindi napasama sa aklat ng mga tula ―ng mga intelektuwal na walang pakialam sa pulitika ng aking bansa. sa kabila ng apat na rehimeng humalili sa diktatoryal na rehimeng Marcos. paulit-ulit pa ring itinatanong: Naisulong ba ang tunay na pambansang kapakanan? Maliwanag na nagkaisa lamang ang mga bida sa Edsa 1 na ibagsak sa poder si Marcos para sila naman ang umugit o mamahala sa bansa ngunit. ng mala-asong mga tagahimod ng kuyukot ng dayuhang mga interes. ng tuso‘t salanggapang na mga kapitalista‘t asendero. Higit pa ngang masama. wala naman sila noong malinaw na mga programa o patakarang pampulitika. hindi mapapasubalian. kung susuriin. magpahanggang ngayon. lumitaw na ang Edsa 1 ay isang yugto lamang ng waring walang katapusang sarsuwelang patuloy na ginagampanan ng mga naghahari-harian sa lipunan tulad ng bastardo‘t salabusab na mga pulitiko. Nanatili nga silang mga anino lamang. Nakalulungkot.naman ng Edsa 2 na. walang mukha ni pangalan. Maaaring nagising ng Edsa 1 ang matagal na nakatulog na damdaming makabayan at naisulong ang kamulatan at pagiging militante ng maraming mamamayan laban sa anumang uri ng inhustisya at pag-abuso sa kapangyarihan ng mapanikil at mapandambong na rehimen. di nga kasi. napatalsik nga sa poder ang diktador at naibalik sa bansa ang dati ring palsipikadong kalayaan at kasarinlan at kunwa-kunwariang demokrasya. at nakasusulak ng damdamin. sa tanikala ng kabusabusan o karalitaan at makaamoy man lamang — kahit bahagya — ng lantay na hustisya sosyal.

sa kabilang banda. Mula nga noon. baka hindi agad napatalsik ang diktador at kailanganin pa ang talagang madugong rebolusyon kung hindi minaniobra ng mga diyus-diyosan sa Washington — hindi ng Birhen ng Edsa — ang umiiral na kalagayan noon. ang mga dinastiyang pampulitika. pilipitin ang leeg. maliwanag nga na nagkaisa lamang ang lumitaw na mga bida na wakasan ang diktadura. hindi sa Paoay. kayang-kayang diktahan. kailangan nang ibasura si Marcos at palitan ng isang personaheng katanggap-tanggap sa mga mamamayan — si Tita Cory nga na madasalin at mahinhin — ngunit. Ang pinabagsak na masamang rehimen ay napalitan lamang ng masama rin. Samakatuwid. lalo na nga ang buhay ng dayukdok na masang sambayanan –mga manggagawa‘t magsasaka. Kaya. sinundo nga ng helikopter ni Uncle Sam sa Malakanyang si Marcos at ang buo niyang pamilya. kasama ang ilang piling basalyos. nanatiling titiguk-tigok ang lalamunan ng dayukdok na masang sambayanan. gayundin ang kanilang pagkasalabusab sa pondo ng bayan. hindi naman nabago ang tiwaling balangkas ng lipunang kontrolado‘t pinaglalaruan lamang ng iilang piling grupo ng mga tao ang pambansang pulitika‘t ekonomiya. Naiwan sa kangkungan ang kapakanan ng nakararaming karaniwang mamamayan mula noon hanggang ngayon. sa kabilang banda. naibalik nga lamang sa bansa ang sinasabing palsipikadong kalayaan at demokrasya na. sa kasagsagan ng Edsa 1. at dinala sa Hawaii. at malalim na susuriin. Mula sa rehimen ni Tita Cory hanggang ngayon kay La Gloria. o higit pang masamang mga rehimen. tinawagan nga ng Amerika si Marcos. malinaw na namamayani pa rin. batay sa marami nang pangyayari. Naging higit pang garapal ang . Mahirap mapasubalian. ang hustisya‘t demokratikong mga proseso. Lalong sumidhi ang pagkasugapa sa kapangyarihan ng mga nasa poder. kundi maging ang mga elitista‘t mayayamang sinagasaan ni Marcos ang makasariling mga interes. o paikuting parang trumpo upang maging masunurin sa imperyalistang mga kagustuhan ni Uncle Sam. kahit nagkaroon pa ng Edsa 2 at nabigong Edsa 3. Ikinatakot ng Amerika na kung magkaroon ng giyera sibil at manalo ang malakas nang puwersa noon ng mga makabayan at progresibo at kung ang mga ito na ang hahawak sa renda ng pambansang kapangyarihan. kundi ANG MGA BATAYAN NG PAGKAKAISA. hanggang ngayon.Kung maituturing ngang rebolusyon ang Edsa 1 — hindi waring isang madulang pelikula lamang — mahalaga tuloy ang sinabi ng rebolusyonaryong si Fidel Castro ng Cuba: ―Ang mahalaga sa isang rebolusyon ay hindi ang mismong PAGKAKAISA LAMANG. Hinog na hinog na noon ang rebolusyonaryong mga kondisyon sa bansa para sa isang tunay na himagsikan. paulit-ulit na nasalaula ang diwa ng Edsa 1. binalaang hindi dapat dumanak ng dugo at makabubuting iwan na ang puwesto. Kung tutuusin. Unang-una. at tumindi pa nga. lagi‘t lagi lamang pumapabor sa uring hari-harian at mapagsamantala sa kapinsalaan ng bansa‘t masang sambayanan. Nakita ng Amerika na hindi na epektibo si Marcos bilang tuta nito para pangalagaan pa ang kapakanan ni Uncle Sam sa Pilipinas sapagkat galit na galit na hindi lamang ang masang sambayanan. at iba pang nabibilang sa uring api‘t busabos. mga ordinaryong empleyado sa gobyerno. tiyak na mawawasak ang lahat ng mapandambong na interes ng Amerika dito. at sila naman ang namayagpag sa kapangyarihan kaakibat ang mga grasya‘t nakalalasing na mga pribilehiyo habang.‖ At sa Edsa 1.

Habang namumuwalan sa grasya‘t pribilehiyo ang bibig ng mga diyus-diyosan sa lipunan sa pamamagitan ng kung anu-anong hokus-pokus at garapal na katiwalian. iisa ang kulay. Nemesio E. Natural. bilihan ng boto. Ano nga ba ang dapat na gunitain at ipagpasalamat sa Edsa 1? Ang mapalitan ang dating mapanikil at salabusab na rehimen ng bago‘t mapanikil at salabusab ding mga rehimen? Habang patuloy na sinasalaula ng mga nasa poder. luminaw nang luminaw ang paniniwala naming talagang inutil ang eleksiyon upang magkaroon ng pambansang pagbabago. ng mga diyus-diyosan at hari-harian sa lipunan ang diwa ng Edsa 1. maniobra sa listahan ng mga botante at mga paglabag sa sinasabing mga batas ng Comelec maisulong lamang ang ambisyong pampulitika ng mga kinatawan ng uring mapagsamantala. habang nagririgodon lamang sa poder ang uring mapagsamantala. hindi na nga ito dapat ipagtaka.pangangayupapa ng pambansang liderato sa dayuhang mga interes na lalong ikinalulugmok ng pambansang ekonomiya tungo sa higit pang gutom at karalitaan ng ordinaryong mga mamamayan. dating Presidente ng Politeknikong Unibersidad ng Pilipinas at nakilala bilang makatao. sapagkat magkakabalahibo naman sila. patuloy at patuloy din lamang nilang iduruyan at lulunurin ang masang sambayanan sa ilusyon ng buladas na pambansang kaunlaran. silang bumubuo ng uring naghahari-harian at mapagsamantala. nakabalik naman sa inodoro ng kapangyarihan — at namamayagpag ngayon sa pribilehiyo‘t impluwensiya — ang ilang piling basalyos ni Marcos na lumilitaw na kinukupkop pa‘t kaalyado ng kasalukuyang mga namumuno sa bansa. Ordonez (Kolum) MATAPOS ang malakarnabal na eleksiyon noong 2004 na pinamayanihan pa rin ng terorismo. talagang dayukdok hanggang ngayon. kahit pinatalsik sa poder ang diktador. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. . Higit pang masama. Hindi tuloy naming maiwasang maaalaala ang mga nilalaman ng nobelang ―The Revolutionists‖ ng yumaong si Dr. makabayan at progresibong edukador na naging biktima ng Batas Militar sa ilalim ng diktadurang Marcos at ng dalawang tangkang pagpatay sa ilalim naman ng rehimen ni Cory Aquino. gayundin ng sinasabing kalayaan at kasarinlan. Kailan nga kaya ito magwawakas para sa tunay na pambansang katubusan? # T agalikha ng P agb ab ago January 31. at ipinangangalandakang demokrasya‘t hustisya sosyal. nananatiling kahabaghabag na ekstra ang masang sambayanan sa masalimuot na sarsuwela ng mga bidang mandurugas. Ginagamit lamang ang eleksiyon upang patuloy na makapagrigodon sa poder ang mga hari-harian sa lipunan at patuloy na mapagsamantalahan ang bayan. Prudente. api‘t busabos ang nakararaming ordinaryong mga mamamayan. Sabagay.

Kailangan din ang isang pambansang Kongresong may sapat na representasyon ang masa. Dapat ding kilalanin at patuloy na igalang ang karapatan ng mga katutubo sa kanilang kinagisnang mga lupaing minana pa sa kanilang mga ninuno. upang walang mamamayang niyayapak-yapakan lamang ng mga promotor ng inhustisya‘t pagsasamantala. ang panggitnang-uri. na higit na kinakalinga ng hustisya ang mahihina at kapos-palad. pataasan ng ihi. kung tutuusin. kinakailangang ding makipagkaibigan sa ibang mga bansa — anuman ang ideolohiya at kredo — pero batay sa prinsipyo ng pagkakapantay-pantay at paggalang sa isa‘t isa. di gaya ngayon. pinakamahalaga nga ang pambansang interes kaya nararapat na ring ibasura ang di makatarungang mga tratado sa pagitan ng Estados Unidos at ng Pilipinas bagaman. edukasyon. Ang mahirap nga lamang. sapagkat nakaugalian na nilang pangalagaan ang makasarili‘t mapandambong na mga interes — bukod sa pagiging tagahimod pa ng kuyukot ng dayuhang kapakanan — mukhang imposibleng isulong nila ang mga programang nilinaw sa naturang nobela tungo sa pambansang pagbabago. kahit bahagya. Maisasakatuparan ito kung magkakaroon ng tunay na repormang pansakahan na magpapalaya sa mga magsasaka at obrerong-bukid na matagal nang inaalipin o binubusabos sa ilalim ng mala-piyudal na sistema at. unang-una. matagal nang kinakalawang at palsipikado ang umiiral na demokrasya sa bansa at malinaw na pumapabor lamang sa mga naghahari-harian sa lipunan kaya. trabaho. ayon sa naturang nobela. sa kabilang banda. kinakailangang magkaroon ng masaklaw na programa sa pabahay. Higit sa lahat. Binigyang-diin ng ―The Revolutionists‖ na dapat na patuloy na pangalagaan ang pambansang soberanya at dignidad kaya kinakailangang manuntunan sa malayang patakarang panlabas. Bilang testamento ng lantay na hustisya sosyal. Dapat. kalusugan. . Hindi maikakaila. at mga kabataan. ang kanilang mga kaisipan ng adhikaing baguhin ang napakasama at nakasusuka nang pambansang kalagayan. kasabay nito. upang balangkasin ang isang bagong Konstitusyon ng Pilipinas na magbabasura sa opresibo o mapanikil na mga batas na iginigiit ng mga elitista. sapagkat ito ang pangunahing batayan ng tunay na demokratikong gobyerno. pangisdaan at panggugubatan. at itinataguyod at ipinagtatanggol sa lahat ng oras ang demokratikong mga karapatang sibil at pantao ng sambayanan. at balitaktakang walang kawawaang labis na pinag-aaksayahan ng pera ng bayan. kinakailangan din ang modernisasyon ng agrikultura. kung gusto rin lamang maisulong ang pag-unlad ng pambansang ekonomiya. Maliwanag ding doble-kara ang kasalukuyang hustisya — iba para sa mayaman at makapangyarihan at iba rin para sa maliliit at kakaning-itik. na laging nasa ilalim ito ng dikta ng imperyalistang mga polisiya ng Amerika. lubhang kinakailangang paunlarin ang agrikultura at mga kanayunan. at iba pa.Sinuman ang maluklok sa inodoro ng kapangyarihan sa Malakanyang at kung sinu-sino man ang mamayagpag sa bulwagan ng Kongreso na karaniwang tanghalan lamang ng mga buladas.‖ panahon nang pairalin ang demokrasyang hindi elitista kundi panlahat o pambansa. ayon sa ―The Revolutionists. Kailangang itaguyod din at paunlarin ang mga kooperatiba. Ayon pa rin sa naturang akda. makabubuting isaalang-alang ng mga ito ang mga puntong binigyang-diin sa ―The Revolutionists‖ kung nalahiran man lamang.

ang mga aklat sa kasaysayang sinulat ng mga elitista at imperyalista at patuloy ding linangin at paunlarin ang literatura. Nararapat. unang-una. katuwang dapat ang pampribadong mga paaralan pero. Sa kasalukuyang panahon. unang-una. ang makasariling interes ng uring mapagsamantala. Sa gawaing ito ng pagsusulong sa de kalidad na edukasyon. Pero. ginigiyahan ito at pumapailalim sa mga regulasyon ng pamahalaan. pangkatawan. ayon sa ―The Revolutionists. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. sining. kahit paano. Prudente. Mulang kinder hanggang unibersidad. Ang pagkakaroon ng de kalidad na edukasyon — praktikal at teoritikal — ang ipinunto pa rin ng nobela ni Dr. maituturing na imposible.Iminungkahi din ng ―The Revolutionists‖ ang isang sistema ng ekonomiyang hindi kontrolado ng iilang kapitalista (monopoly capitalism) na mayayaman lamang ang nakikinabang. dapat na laging pangalagaan ang kapakanan ng bansa at masang sambayanan. at tiyakin ang ganap na trabaho o empleyo at makatarungang suweldo ng mga manggagawa upang maitaas ang kalidad ng kanilang pamumuhay. Ordonez (Kolum) DAHIL sa talamak o litanya ng kawalanghiyaan at katiwalian sa halos lahat ng tanggapan ng gobyerno — na kalimitang ang pambansang liderato pa ang pangunahing nasasangkot — dumating na ang sandali sa aming buhay na higit pa naming iginagalang ang mga puta kaysa maraming opisyal ng burukrasya. sports at magkakaibang kultura. Ito ang tinatawag na edukasyong makatao. gayunman. ang wastong pangangalaga sa kalikasan at mga likas na yaman. lumilitaw — maliban sa mangilan-ngilan na parang ginto sa tambak ng nabubulok na mga dayami — na bentador pa nga sila ng pambansang kapakanan sapagkat kinakatawan nila. Sa pagsusulong ng pamahalaan sa ikauunlad ng ekonomiya. sa kinalulublubang krisis na panlipunan. Makabubuti tuloy ngayon na limiin ng pambansang liderato ang pitong puntong programang inilahad ng ―The Revolutionists‖ kung talagang matapat ang adhikaing mabago ang nakasusulukasok na ―status quo‖ at masagip ang bansa. hindi dapat manaig ang kasuwapangan ng mga kapitalista sa sobra-sobrang tubo na labis na ipinaghihirap ng bansa at ng ordinaryong mga mamamayan. ang masang sambayanan naman talaga ang lumilikha ng pambansang pagbabago. makabayan. Samakatuwid. Sabagay. P AGK AB US AB OS January 22. malaki ang papel dito ng siyensiya at teknolohiya at. na isaalang-alang man lamang ng mga ito ang makabuluhang mga punto ng nabanggit na akda. Natural. pangmoral at espirituwal. sa kabilang banda. o suntok sa buwan. sa takbo ng mga pangyayari at sa uri ng mga pulitikong namamayagpag sa kapangyarihan. gayundin. Isang pragmatiko at progresibong ekonomiya ang dapat diumanong pairalin sa panig man ng dayuhang kapitalista o ng mismong gobyerno. pampulitika‘t pangkabuhayan.‖ na lubhang bigyang-diin ang siyensiya at teknolohiya at pananaliksik. dapat na maipagkaloob ito ng gobyerno sa lahat ng Pilipino para sa kanilang kaunlarang pangkaisipan. Sa mga madasalin at nagbabanal-banalan at kinakalyo na ang mga daliri sa karorosaryo maging sa loob ng kani-kanilang marmol at . progresibo at siyentipiko kaya kinakailangang rebisahin at baguhin.

habang nakabalandra ang anino ng karalitaan sa humpak na pisngi ng mga pulubi at sa pudpod na takong at suwelas ng sapatos ng mga naghahanap ng trabaho. isang napakasamang babae ang puta. Mismong katawan lamang ng puta ang kanyang ibinibenta dahil sa karalitaan. Katunayan. higit na marangal at moral ang puta kaysa naglisaw na mga payaso‘t sirkero sa gobyerno. ng pribilehiyong makapagmay-ari ng mga lupain at gusali doon. nagbibingibingihan naman ang ―mararangal‖ na tao — lalo na sa Kongreso — at kinakailangan pa yatang pagbabambuhin sa ulo upang maisip ang tunay na kapakanan ng bayan. Sa aming abang palagay. habang nagtitiis sa mga barungbarong at makikipot at maruruming entresuwelo ang mga trabahador na hindi pinasusuweldo nang husto at kinakailangan pang magbuwis ng buhay sa mga demonstrasyon at welga para marinig ng mga kinauukulan ang inaamag na nilang mga karaingan. isang latak ng lipunan na nakasisira sa diumano‘y kabanalan at kalinisan o moralidad ng umiiral na lipunang kontrolado lamang ng iilang ganid at salanggapang. unang-una. 100% kontrol sa mga korporasyon at negosyo at. unang-una. habang binabaril pa ang mga magsasakang humihingi ng tunay na reporma sa lupa o pinuputulan ng dila ang mga tinig na humihingi ng pambansang pagbabago. noon pa man at hanggang ngayon. babayaang pasukin din maging ang pambayang mga utilidades (tubig at kuryente. transportasyon.alpombrado at pinabangong kubeta. kung saan. inamin na kamakailan ni Espiker Prospero Nograles ng Kamara sa isang panayam sa isang estasyon ng radyo na talagang aalisin nila sa iginigilgil na pagbabago sa Konstitusyon (Cha-Cha) ang mga probisyong pang-ekonomiya na naglilimita sa kapangyarihan ng dayuhang mga kapitalista upang dumagsa o ibuhos diumano sa bansa ang puhunan ng mga iyon. Sa kabilang banda. Pahihintulutan na silang bumili at magmay-ari ng mga lupain at gusali dito. higit na masama. Sa kabilang banda. sa pambansang seguridad. ospital at mga paaralan) na nararapat na nasa kamay lamang ng mga Pilipino alang-alang. Naghuhumindig tuloy ang katotohanang ang itinuturing na mararangal na tao sa gobyerno ang sila pang bentador ng pambansang kapakanan at ng kinabukasan ng susunod pang mga henerasyon sa pamamagitan ng kanilang pamamanginoon sa dayuhang mga interes kaya hindi man lamang nila mailabas ang kanilang dila upang tutulan ang mapaminsalang mga kahingian at patakaran ng IMF-World Bank at ng iba pang mga instrumento ng imperyalismong Amerikano. habang namamaluktot sa malamig na bangketa at mga damuhan ng parke ang mga walang bahay. . habang nagkakalkal sa mga basurahan ang mga patay-gutom. dinagsa at patuloy na dinadagsa ng dayuhang kapital ang China at Vietnam nang hindi na kailangang iakma sa interes ng mga negosyanteng iyon ang mga probisyon ng Konstitusyon ng naturang mga bansa tulad. lumilitaw na para lamang sa iilang mandurugas at mandarambong sa burukrasya‘t lipunan ang sinasabing sangkatutak na grasya‘t pribilehiyo mula sa diumano‘y mahabaging Diyos sa langit. telekomunikasyon at mass media. sa Kongreso man o sa Malakanyang na itinuturing na santuwaryo ng diumano‘y mararangal na tao na wala na yatang ginawa. dahil biktima siya ng masama‘t tiwaling sistema ng lipunang ipinagkakait sa maraming maralita ang karapatang mabuhay nang marangal bilang tunay na mga tao at. kundi isangkalan ang pambansang kapakanan para lamang patuloy na mapagsamantalahan ang dayukdok o busabos nang sambayanan.

hindi sila masisisi sapagkat. na nakasusulak ng dugo ang makitang sa sariling bayan ang mga Pilipino‘y alipin pa rin ng mga dayuhan. sakang man o piki. at himurin ang kanilang kuyukot. para matikman naman ng isang Pilipino na amo siya ng mga dayuhan sa mismong sarili niyang bayan. kahit bahagya. mapribilehiyo at makapangyarihang mga tao — tulad ng mandarambong na negosyanteng mga pulitiko. ang kanilang katayuan sa buhay at patuloy pa ngang ipinagkakait sa kanila ang karapatang mabuhay na parang tao sa ilalim ng tunay na hustisya sosyal at pagkakapantay-pantay. tablerya‘t tindahan ng piyesa ng mga sasakyan. Japan o iba pang bansa. basar.Sino nga kaya ang higit na marangal? Sino nga kaya ang higit na imoral? Ang putang nagbebenta ng sarili niya lamang katawan o ang pambansang lideratong patuloy na ipinagbibili ang buong bayan at ang mismong kapakanan ng sambayanan? Bunga marahil ng mahigit na 300 taon na pagkakakulong ng pambansang kamalayan sa loob ng kumbento ng kolonyalismong Kastila at halos 50 taon namang pagkakabartolina natin sa wika. edukasyon at kulturang Amerikano at nakapagkit na sa marami ang kaisipang kolonyal. ng mga santo-santito ng kung anu-anong relihiyon. sa sarili nilang bayan. matagal nang inilibing ang kanilang pag-asang mapaunlad. Singapore. amoy-bawang man o may anghit. o kahit dating mga bagamundo lamang sa sarili nilang bayan ang mga dayuhang ito. Sa halos lahat ng larangan ng ekonomiya. Kung tagahugas man sila ng puwit ng mga pasyente sa mga ospital sa Amerika. kung para man silang mga kalabaw na pantrabaho sa mga minahan sa Aprika o sa minahan ng langis sa disyerto ng Gitnang Silangan. lumuhod pagkatapos. Bombay. Amerikano (sangkatutak din ngayon ang mga Koreano) — at mga Pilipino ang katulong o inaalila. kung labis man silang pinagmamalupitan ng kanilang mga amo bilang mga katulong sa bahay sa Dubai. labanderang Espanyola. masahistang Haponesa at hardinerong Arabo. dayuhan ang mga amo — Intsik. sa kabilang banda. pinapanginoon natin sila pagdating sa ating bansa at kulang na lamang na magpatirapa tayo sa kanilang harapan. nang magsarbey ilang taon na ang nakararaan sa Unibersidad ng Pilipinas — na . hindi na dapat ipagtaka tuloy kung bakit tayong mga Pilipino ang lumilitaw na pinakasanay at pinakamatapat mamanginoon at magpabusabos sa sinumang dayuhan sa mismong sarili nating bayan. Higit. Hapon. Hongkong. sa dambuhalang mga pabrika‘t korporasyon hanggang sa maliliit na restawran. Puti man o dilaw. Dahil sa kakulangan ng mailap na oportunidad sa sariling bayan bunga ng napakatiwaling balangkas ng lipunan. Higit pa nga kung tayo ang nandarayuhan sa Gitnang Silangan at Europa at Amerika o maging sa mga kanugnog-bansa natin sa Asya. Hindi tuloy naming maiwasang mangarap na sana‘y magkaroon kami ng tsuper na Amerikano. ng hindi mabusug-busog na mga asendero‘t kapitalista. at lumilitaw nga na ang Pilipinas ay hindi isang bansa para sa nakararaming maralitang mga mamamayan kundi para lamang sa iilang pinagpalang grupo ng maimpluwensiya. Pranses. Canada o Bretanya. kusinerong Intsik o Pranses. at ng mga basalyos at tau-tauhan ng dayuhang mga interes — hindi na gaanong nakasisiklab ng damdamin at nakamamanhid ng utak kung bakit nagpapabusabos ang maraming Pilipino kapag sila‘y nandarayuhan sa ibang mga bansa. Lubhang napakalalim na nga ang pagkakabaon at napakahigpit na ang pagkakapit ng ugat ng kaisipang alipin sa pambansang kamalayan kaya. Aleman.

‖ # INUUOD NA B I SI G SA TI YAN NG B UW AY A January 9. . sa pamamagitan ng pakikipagsabuwatan at lubos na pamamanginoon ng ating walang gulugod — at masahol pa sa puta — na pambansang liderato sa kanilang mga among dayuhan sukdulan mang ibenta ang pambansang kapakanan. LUPA MAAGANG TUMAKAS ang ulan sa mga ulap at ang nakangangang mga bitak ng bukiring iyon na nasa makalabas lamang ng lungsod at malapit sa daangbakal ay unti-unting nagsitikom. Malinaw kaya itong palatandaan na labis na nating ikinahihiya ang pagiging Pilipino sapagkat. Sinabi niya na tungkulin ng mga makabayan noong panahon ni Rizal na labanan ang ganito sapagkat alam nila na ―hindi isang bansa ang isang sambayanang walang tatak ng pagkalahi‖ at ―isang makabayang tungkuling hinihingi ng pangangailangan ang pangalagaan natin ang ating pagkalahi. sa pananaw ng daigdig. nararapat lamang na higit nating dinggin ang panawagan noon ng yumaong makabayang Sen. pambansang karangalan o dignidad. at iba pang kilalang lahi. wala ni isa mang punongkahoy. ang dating naninilaw na bukirin ay naging luntian. Australyano. sapagkat ang mga iyon ang nagsilbing inspirasyon at nagpatibay sa isang buong lahi para hanapin at matagpuan ang paglaya mula sa tanikalang dayuhan. iilan lamang ang sumagot na gusto pa rin nilang maging Pilipino at ang karamiha‘y gustong maging Amerikano. Pranses. Dapat nating maabot ang mga ideya at pangyayari ng mga panahong iyon. nahaharap tayo sa ganito ring mga suliranin at dapat natin itong harapin sa pamamagitan din ng pamamaraan ng makabayan nating mga kababayan noon. sapagkat sa bukiring iyon.ipinalalagay na makabayan at progresibo ang mga estudyante — at itanong kung anong lahi ang gusto nila kung ipanganganak silang muli. Canadian. Ingles. Recto. Claro M. Tumingala sa langit ang nanginginaing mga kalabaw at ang mga kuhol na nagbaon sa buong panahon ng tag-araw sa gilid ng nangagdipang mga pilapil ay nagsimulang umahon at gumapang patungo sa mga pinitak. Habang pinapatay ng mga puwersang dayuhan ang ating pambansang pagkalahi. Dapat nating muling buhayin ang ating makasaysayang nagdaan. Nag-utlawan ang mga damo sa dibdib ng lupa at sa loob lamang ng ilang araw. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L.‖ Binigyang-diin pa ni Recto: ―Ngayon. nagliparan patungong kanluran. Ordonez (Maikling Kuwento — sinulat noong dekada ‗60 ngunit malaganap na nangyayari ngayon) 1. hindi ang liblib na panahon ng ating mga ninunong Malay kundi ang rebolusyonaryo nitong panahon taglay ang nag-aalab at matapat nitong propaganda at ang maluningning nitong paghantong sa larangan ng labanan. tayo‘y lahi na ng mga busabos? Hindi pa marahil huli ang lahat at higit na hinihingi ng panahon na gisingin at pag-ibayuhin ang mga puwersang makabayan. Nagkagulo ang mga ibon.

Natuwa at naghubad ang mga bata. Kabesa.‖ ―Ba‘t po. umulan nang umulan.Sa mga dampa na halos nakikipagtanawan lamang sa nagsisiksikang mga barungbarong na nasa magkabilang gilid ng daangbakal. Kabesa. ‗Yong parteng silangan ay gagawin namang subdibisyon. pero talagang wala akong magagawa. Kabesa? Ba‘t po?‖ ―Namahal na raw ang lupa dito at gusto na niyang ipagbili. nangalumbaba. at nabasa ang mga sahig na kawayan. Inayos na ng mga magsasaka ang kanilang mga salaan at punlaan.‖ ―Naaawa nga ako sa inyo. bigla na lamang sumulpot sa kabukirang iyon ang katiwala ng may-ari ng mayamang lupang iyon. Kabesa. Me katrato na raw siyang bibili nito. ―H‘wag na kayong magtanim ngayon. Saka matagal na naming sinasaka ‗to. di rin naman akin. Ma‘wa po kayo sa amin. Pinalalayas na kayo rito ng me-ari.‖ ―Di na po kami kakain sa taong ito. Tulungan n‘yo po kami. naghabulan at naligo sa ulan. Maliit daw naman ang inaani ng bukid na ito. isiningkaw ang mga kalabaw at sinimulan na nilang sugatan ang malambot at hindi na tumututol na dibdib ng lupa hanggang isang araw.‖ ―Pero. ―H‘wag na kayong mag-araro pa. Naginaw ang mga dampa. at ng mumunting mga pangarap. lumubid ng mga pamitik. Pakiusapan po ninyo siya.‖ ―Ba‘t po. Umulan. Sa Agosto na sila magbabayaran dahil gusto noong nakabili na makapagtayo na agad dito ng pabrika. at pinagmasdan nila ang masinsing mga patak ng ulan at ang luntian nang kabukiran. ang nalalabing mangilan-ngilang magsasaka‘y nagsipaglinis na agad ng mga yugo at araro at suyod.‖ ―Maawa kayo sa amin. nagpagulung-gulong at nagtampisaw sa may tubig nang mga pinitak. Kabesa. ‗Ala po kaming malilipatan agad. umiyak ang mga bubong na pawid.‖ ―Wala tayong magagawa. Ipakiusap n‘yong huwag muna kaming paalisin dito. nakapagpunla na kami. Kabesa. Gawin po ninyo ang inyong magagawa. Inihanda na rin ng mga babae ang mga basket na sisidlan ng pagkain. inihanda ang mga binhi. nagsipamintana sila. Sabihin po n‘yo sa me-ari na pagkatapos na ng anihang ito. Naararo na namin ang ilang sangkal. Kabesa!‖ . Parang awa n‘yo na po sa amin!‖ ―Talagang wala na tayoing magagawa. Saka ang aanihin namin sa taong ‗to ang s‘ya po lang naming inaasahan. Parang awa n‘yo na po. hanggang ang kabukirang iyon ay nagmistulang isang munting karagatang hindi umaalon. Kabesa. Kabesa? Nakapagpunla na kami.‖ sabi nito.‖ ―Ano‘ng magagawa natin? Di naman inyo ang lupang ito.‖ ―Pero h‘wag po muna ngayon. pinasan ang mga araro.

hindi iilang ulit na sinabi sa mga magsasaka na ipagbibili na ng may-ari ang lupang iyon. sa bawat araw. Lumabas din sa bukid ang mga babae. dahil matagal na nating sinasaka ito. muling pinasan ang kanilang mga araro. dahil matagal na tayo rito. nakaupo lamang sila sa pinakamadilim na sulok ng kanilang dampa.NANG gabing iyon. at paulit-ulit. at muling sinugatan ang dibdib ng lupa. at tahimik na nagsibalik sa kani-kanilang dampa. ―Subukan nilang ngayon tayo palayasin! Di nila tayo mapalalayas dito hanggang di tayo nakakagapas. Araw-araw kong inihahasa ang aking itak!‖ ―Ang dugo naman niya ang ipatataba ko sa palay!‖ ―Subukan lang nilang palayasin tayo rito. Matagal nang nagsipagbaon sa gilid ng mga pilapil ang . nakatunganga sa kanilang ama‘t ina. maagaqng nagsibangon ang mga lalaki. Kumakaway na ang mga hutok na uhay nito para anihin. ―di ako mangingiming ibaon siya sa pinitak. Ngunit kinabukasan. lalo na nang maitanim na nila ang mga palay at magsimula na iyong tumaas nang tumaas at lumunti nang lumunti. hinatiran ng pagkain ang mga lalaki. Hindi iilang ulit na nagbalik ang Kabesa sa kabukirang iyon. nakatikom ang kanilang mga labi at. muling isiningkaw ang mga kalabaw.‖ sabi naman ng isang matandang mga animnapung taong gulang na. isinaksak sa takyaran. akay-akay ang kanilang mga kalabaw. Matagal silang namalagi sa bintana ng kanilang mga dampa. nakatungo. sa mga palay na iyan. halos hindi sila kumukurap. malimit humigpit ang pagkakakapit ng lipakin nilang mga palad.‖ sabi minsan ni Lino. at manakanakang sumusulyap sa nag-indak-indak at waring namamaalam nang ningas ng mga gasera. Pero di ko nga lang alam kung ano ang karapatan nating iyon. sa palababahan. Tahimik maging ang mga bata. Iniwasang lapitan ni kausapin ng mga babae ang kani-kanilang asawa. tumalim nang tumalim ang dati‘y maaamo nilang mga mata at tumigas nang tumigas ang dati‘y malalambot nilang mukha. ―Alam kong me karapatan tayo sa lupang ito. hanggang sa sumawa na sila sa pagmamakaawa at. paulit-uilit din namang nagmakaawa ang mga magsasaka. at ang mga mayang umalis noong panahon ng tag-ulan at naglakbay kung saan ay langkay-langkay na nagbalik sa kabukirang iyon at umali-aligid sa papawirin. Subukan lang nila! Pagpuputulan ko sila ng bayag!‖ ―Basta‘t huwag tayong umalis ke matapos man ang anihang ito!‖ 2. at maagang nagsitulog nang mapansing ang katahimikan ay nakakumot sa kapaligiran.‖ ―Kapag nagkamaling magpunta rito ang anak ng putang me-ari ng lupang ‗to o ang sinumang demonyong nakabili nito. inihasa ang kanilang mga itak. Malabong latay na lamang ang liwanag sa kanluran nang umuwi ang mga lalaki. matagal na pinagmasdan ng mga magsasaka ang madilim na kalawakan ng bukid. isa sa ilang kasibulang magsasaka sa bukiring iyon. MAKINA GININTUAN na ang bukirin at amoy hinog na palay na ang hangin. tinalunton ang madulas na mga pilapil.

tumaas-bumaba. Tanging naiwan sa dating bukiring iyon ang nagbalatay at salasalabat na bakas ng mga gulong ng buldoser. hanggang isang katanghalian. bigla na lamang iyong sinalakay ng maraming trabahador na buhat kung saan. Higit ngayong pinagmasdan ng mga magsasaka ang kabukiran at inihanda na nila ang kanilang mga lingkaw at karit. at ang iba nama‘y tumakas patungong lalawigan at napadpad kung saan. at natakpan ang mga bakas ng buldoser. at sa harap ng kanilang mga dampa. hanggang sa pumikit ang mga bitak at umalimbukay ang alikabok at nagmistulang isang maliit na disyerto ang dating ginintuang kabukiran. at nakumutan ng bato ang buong disyertong bukid na iyon. ang iba‘y sumiksik sa nagsisiksikan nang mga barungbarong sa magkabilang gilid ng daangbakal. Tinungkab nang tinungkab ng mga buldoser ang nangakadipang mga pilapil. at ang mga palaka ay hindi na nagsayaw at hindi na umawit. at lumisan na rin ang mga magsasaka. hanggang isang umaga. Lumisan ang mga buldoser pagkaraan ng ilang araw. nilamon nang nilamon ang mga uhay. ang mga mata‘y nakapako sa kawalan habang sa tabi nila. At isang umaga. ngunit naroroon din ang aali-aligid na mga pangamba. pumikit-dumilat na baga ng kanilang mga sigarilyo. sumunod na dumating doon ang rumaragasang mga trak na may kargang eskombro at graba at buhangin. biglang-bigla. malimit mangalumbaba ang mga babae. nang malapit na nilang anihin ang mga palay. . Mula sa bintana ng nagsisiksikang mga barungbarong kapag parang dugo nang kumukupas ang mapupulang latay ng liwanag sa kanluran at nagsisimula nang umindak-indak ang malamlam at malungkot na ningas ng mga gasera sa pusod ng mga barungbarong. at nagsimula ang kalantugan at pukpukan. Malimit ding manaog. At makaraan lamang ang ilang buwan. at halos sa araw at gabi. Nasa hinog na mga butil ng palay ang mumunting mga pangarap. tititig sa gusaling iyon at sa kadiliman ng daangbakal na tinatanglawan lamang ng naggalaw-galaw. Sumunod na dumating ang tala-talaksang tabla at yero at bakal at semento. nakatiim ang kanilang mga bagang. mahigpit lamang nilang hawak ang nagkikislapang mga itak.mga kuhol. ang mga lalaki. halos paanas silang mag-uusap. nagkahugis ang isang malapad at mababa ngunit mahabang gusali na parang isang nakadapang dambuhalang nag-aabang ng anumang masisila. at nagtayo ang mga ito ng bodega doon. parang umaatungal na mga dambuhalang balang na sumalakay sa bukid na iyon ang ilang buldoser. Kinagat nang kinagat ng matalim na ngipin ng mga buldoser ang mga puno ng palay. umpuk-umpok na magsisiupo sa gilid ng daangbakal. umaangil ang makinang lumalamon ng graba‘t buhangi‘t semento na isnusuka nito pagkatapos sa uhaw na mga timba‘t baldeng isinasahod ng mga trabahador sa malaking bunganga nito. kasama ang ilang armadong sundalo ng gobyerno. ang mga babae ay nagpapanangisan samantalang ang mga bata ay nakatingin lamang sa dambuhalang mga makinang iyon na patuloy sa pag-usad at pag-atungal. hanggang sa maglaho ang mga damo at sariwa pang mga puno ng palay na dating sumususo sa dibdib na iyon. kinayod nang kinayod ang bitak-bitak na dibdib ng lupa. matagal na tititig sa gusaling iyon na parang malaking kabaong na batbat ng ilaw kung gabi. saka nila manakanakang sinusulyapan ang mga lalaki. ang mga magsasaka‘y parang itinayong mga bangkay. pagkahapunan.

Me kotse‘t bahay na raw agad. mataas daw magpas‘weldo ang mga Kano. ilang hapon na ring malimit niyang tititigan ang kabuuan ng gusaling iyon. Basta‘t malapit na raw.‖ ―Totoo?‖ ―Oo! Tiyak na maraming trabahador ang tatanggapin. naisip noon ni Lino. Pare. oo! Kaya nga. ‗Yon ngang isang pinsan ng asawa ko. na madilim ang gabi sa daangbakal. Talos ni Lino. Nag-aamoy basura na ako!‖ ―Ipapasok ko naman sa eskuwela ang panganay ko para di lumaking gago. kahit d‘yanitor.‖ ―Saka.‖ ―E kelan kaya magtatanggapan?‖ ―Ewan. Talos din nilang lagi ngang may umaga. sawa na ako sa pagbubungkal ng basurahan. gaya rin ng iba pang mga taga-daangbakal. basta‘t trabaho. Putrang ‗na. kalimitan. sapagkat iisa ang uri ng biyayang hatid sa kanila ng bawat pagsikat at paglubog ng araw — ang gulanit na karalitaang sa kanila ay nakabalabal. Pare Malapit na raw buksan. Sa inyo ko lang sinabi ito dahil gusto kong sama-sama tayong magtrabaho doon. Saka mabait daw ang mga Kano.―Pabrika daw ng tela ‗yan at Kano ang me-ari.‖ ―Sana nga.‖ ―Senga?‖ ―Oo. sapagkat anagag na lamang ang sinag ng pag-asa. madilim na madilim nga.‖ ―Pag natanggap ako. Waring nagkabuhay ang mumunting mga pangarap na matagal na matagal na nilang inilibing sa bukid at sa kalawanging riles ng daangbakal.‖ ―Senga?‖ ―Oo.‖ ―Di kelangan pala. magprisinta na tayo agad para di tayo maunahan ng iba?‖ ―Aba. makabibili rin seguro ako ng bagong sapatos. Doon nagtatrabaho. ang gabi at ang umaga ay iisa. sa kanila. di gaya sa pusod ng lungsod. UOD ISA si Lino Fajardo sa ilang magsasakang hindi tumakas sa kapaligirang iyon at mula sa kanilang barungbarong ng asawang si Marta at ng kanilang dalawang anak na lalaki. At alam din nila. ngunit lagi ring may gabi at.‖ ―Matanggap sana tayo kahit kargador. kelangan na huwag muna nating ipamalita ito sa iba. Butas-butas na ang s‘welas ng anak ng putang sapatos ko!‖ 3. higit nilang ibig ang gabi . nasa Amerika daw ngayon.

―Wala yatang kaluluwa! Matagal na tayo rito. Ipalamon natin sa makina!‖ ―Mahirap ‗yan. tumaba at lumaki ang tiyan ng tagapamahalang si Mr. sapagkat mabait at mapagmahal ang gabi. Malaki naman ang kinikita ng pabrika.‖ ―Tagahimod kasi ng pundilyo ng me-ari ang putang ‗nang White na ‗yon!‖ ―At ‗ala ring konsensiya ang me-ari. Dahil sa ‗tin kaya sila nabubundat.‖ ―Putang ‗na! Ba‘t ‗ala? Magtayo tayo ng unyon!‖ ―Di pinatalsik agad tayo ng mga anak ng puta? Aba!‖ ―E kung patayin na lang natin si White?‖ ―Senga. dahil pinahihintulutan silang matulog at makalimot. Galing na ‗ko sa putang ‗nang impiyernong ‗yon!‖ ―Pero paloloko na lang ba tayo sa kanila?‖ ―‗Ala tayong magagawa kundi magtiis. di gaya ng araw. di man lang tayo inuumentuhan. isa si Lino sa hukbo ng mga tagabarungbarong na sumalakay doon. yumaman nang yumaman ang may-ari. ―Putang ‗nang White ‗yan.‖ ―Talagang gano‘n. At nang buksan ang pinto ng pabrikang iyon para tumanggap ng mga trabahador. Sa wakas. matatakasan din nila ang nakabibinging dagundong ng tren at ang madilim na gabi sa kapaligirang iyon. nasabi niya sa sarili. Sila‘ng me-ari. Magtiis. makalalayio din sila ni Marta sa marusing at pangit na mukha ng daangbakal. ‗Ala tayong magagawa.‖ . numipis nang numipis ang kanyang dibdib at unti-unting tumakas ang laman ng kanyang mga bisig. At ubod pa ng s‘wapang.‖ ―Pero pinakikinabangan naman nila tayo. sa bawat taon naman.‖ ―Magtiis?‖ ―Oo. Nang magsimula siyang magpasan ng mga balumbon ng tela.‖ sabi minsan ng isa nila kapwa trtabahador isang dapithapong magkakasabay silang lumalabas sa dambuhalang pabrikang iyon. White at.kaysa araw. mga Pare. kaya sila yumayaman. waring namalas niya sa kabuuan ng pabrika ang katuparan ng kanilang mumunting pangarap ni Marta para sa dalawa nilang anak na lalaki. Tayo rin ang mawawalan ng trabaho at impiyerno ang buhay sa kalaboso. Ngunit lumaki nang lumaki ang pabrikang iyon. Alam niya namang pambili lang ng pandesal ang suweldo natin.

Cruz. pagharap niya sa bunganga ng bodega. parang matalim na itak na tumaga sa utak ni Lino ang kabuuan ng maitim at pandak at mataba nilang kapatas na kung tawagin nilang mga trabahador ay Mr. naglulumiyad ang malaking tiyan sa pahilahod na paglakad at nakapako sa kanya ang medyo singkit na mga mata. huwag na silang hihinga sa paggawa. alam niyang kasunod niya si Mr. sapagkat sa loob ng limang taong ipinaglingkod niya sa pabrikang iyon. Naramdaman niya ang paglalaban ng kanyang mga tuhod at ng bigat ng balumbon ng telang kanyang pasan nang tunguhin niya ang naghihintay na trak ng pabrika sa bunganga ng bodega at. natitiyak niya. Cruz sa pagbuhat ng mga balumbon ng telang jikakarga sa naghihintay na trak ng pabrika. Si Mr. ngunit laging nakatambad sa kanyang harapan ang hapis na larawan ng kanyang asawang si Marta at ng dalawa nilang anak na lalaki na magpipitong taong gulang na ang panganay. parang mga kalabaw na pang-araro ang tingin sa kanilang mga trabahador nina Mr. sapagkat nakapagpapahinga. sapagkat hindi panayan ang pag-andar. talagang ‗ala tayong magagawa kundi magtiis. waring natadtad ng mga sugat ang buo niyang katawan. Saglit na nag-apuhap ng hangin ang kanyang bibig at ilong at bahagyang nabawasan ang init na humahalukay sa kanyang dibdib. Alam niyang nangangaloig ang kanyang tuhod — matagal-tagal na rin niyang napapansin na numinipis ang kanyang dibdib at parang may lumalamon sa laman ng kanyang mga bisig — at waring hindi na nga nya kayang magbuhat pa ng gayong kabibigat na mga bagay. kung maaari. gayundin ang mga makinang panghabi ng tela. Cruz ang mga tainga at mata ni Mr. sa nakikita niya. nakita na naman siyang nagpapahinga ni Mr. at nadama niyang nangapos ang kanyang paghinga at humigpit ang kanyang pagkakayapos sa balumbon ng telang akma niyang papasanin. White at Mr. at hindi miminsang nasabi niya sa sarili na mabuti pa marahil kaysa kanila ang mga kalabaw. baka di pa tayo makabili ng kahit palotsinang kabaong sa s‘weldo natin. makikita niya ang pangit na kabuuan ni Mr.‖ ―Magtiis pa rin? P‘we!‖ ‗DITO.―Lintik! Magtiis? Habang panahon tayong lolokohin ng mga dermonyong ‗yon! P‘we! At pag namatay tayo. Cruz. Cruz . at parang hindi niya . sa iglap na sandaling iyon. dali ka. waring saglit na ngumatngat sa kanyang laman at tumupok sa kanyang kaluluwa. kahit hindi siya lumilingon. White at ayaw na ayaw nitong makitang wala silang ginagawa kahit isang saglit. pinagpapahinga rin at nilinis at nilalangisan. Fajardo! Masyado kang mabagal! Masyado kang tamad!‖ Nasa likod na ni Lino ang tinig na iyon at. Waring may init na humalukay sa kanyang dibdib at hindi niya napigilan ang abut-abot na paghingal matapos niyang maibaba sa maruming suwelo ng trak ang pasan niyang balumbon ng tela. Alam niya. Marahas na sumugat sa kanyang pandama ang alingawngaw ng tinig na iyon. ―Putang ‗na.‖ ―Pero sa ngayon. Kahit nakatalikod siya sa bunganga ng bodegang pinagmulan ng tinig na iyon. hindi p‘wede ang tamad! Konting bilis! Konting bilis!‖ Bigla. Marahil. Cruz.

Mister Cruz. Napansin niyang pinagmamasdan siya ng kanyang mga kasamahan nang damputin niya ang kahoy na pag-iikiran ng tela. ang medyo singkit nitong mga matang may ibig ipahiwatig at ang pagkakangkisi nitong nagpalabas sa malalaki at naninilaw na mga ngipin.‖ ―Kaya ko pa ho. at nagsimulang maglandas mula sa kanyang noo at sentido ang malalamig na mga butil ng pawis. Mister Cruz. humarap siya ngunit napauntol siya sa paghakbang nang lumagom sa kanyang paningin ang naglulumiyad na tiyan ni Mr. Magpahinga ka muna. ―Namumutla ka. Kaya ko pang magtrabaho.‖ ―Saka humihingal ka. Payat na payat ka na. Kami na ang bahala dito. Cruz na maraming pumedido sa araw na iyon — handa na ang mga iyon para ikarga nila sa trak. parang di mo na kayang buhatin. at lalo niyang nadama na higit na kailangang apuhapin ng bibig niya at ilong ang amoy-telang hangin sa loob ng bodegang iyon. naggigitgitan ang maraming salitang hindi magkapuwang sa kanyang lalamunan. Sa kanyang utak. lalong naging marahas ang pagdaluhong ng mga pangamba. ngunit iyon ang iglap na lumabas sa kanyang bibig. Warfing may matitigas na daliring unti-unting sumakal sa kanya.‖ ―Malakas pa ho ako. Cruz at wala siyang nagawa kundi sundan ng tingin ang pahilahod nitong paglakad patungo sa plantang habihan ng tela at. ang lugaw na inuulaman ng tuyo o asin kung gabi. ang malamlam at malungkot na mga mata ni Marta na waring humihingi ng awa sa nag-indak-indak na ningas ng mga gasera sa pusod ng mga barungbarong na nangakalibing sa magkabilang gilid ng kalawangin at mahabang-mahabang daangbakal na iyon. At sa saglit na iyon hinamig ng kabuuan nito ang nakataatakot na mga alalahaning iyon. ngayon. Kailangan nilang apurahin ngayon ng tatlong trabahador na kasama niya sa bodegang iyon ang pagbabalumbon at pagkakamada upang kung dumating ang trak — na natitiyak niyang darating sapagkat sinabi ni Mr. buong tapang na sabihin sa harap nito: ―Go to hell! You dog! You salumbebet!‖ MULING nadama ni Lino ang pangangalog ng kanyang mga tuhod nang magbalik siya sa bodega ng tela at sumisigid at humahalukay na naman sa loob ng kanyang dibdib ang hindi mawaring init na iyon na nagpapasikip sa kanyang paghinga. Lino. Parang di mo na kayang magtrabaho. bigla. at nabakas niya sa mata ng mga iyon ang isang uri ng pangamba. Pinilit niyang lupigin ang mga alalahaning iyon at. Malakas pa ho ako!‖ Alam niyang hindi iyon ang ibig niyang sabihin. White at kahit sa papilipit na Ingles na nalalaman niya. Malakas pa ho ako. ―Parang mahina ka na.magawang takasan ngayon ang nakatatakot na alalahaning gumigiyagis sa kanyang katatagan. Saka… saka…‖ Ngunit nabilanggo lamang sa kanyang lalamunan ang iba pang mga salita nang nakangising tumalikod si Mr. ―Pero bakit masyado ka nang mabagal? Isang balumbon ng tela. Di pa naman seguro darating ang trak.‖ . Fajardo. Cruz. ang kapeng walang gatas at matigas na pandesal kung umaga. Parang ibig niyang pasukin ang opisinang air-conditioned ni Mr.

huwag sana munang pumasoik sa bodegang iyon si Mr. kahit hindi pa niya gaanong mabanaagan ang mukha nito. . Naramdaman niyang parang idinuruyan siya sa hangin. Cruz. nakasandal siya sa isang panig ng kamada ng mga tela at pinapaypayan siya ng kanyang mga kasamahan. Baka tanggalin ka pa ni Mr. ang madilim na gabi sa pangit na mukha ng daangbakal. Minasdan niya ang kanyang mga bisig na parang itinatanong kung kaya pang pumigil at magbaba ng balumbon ng tela sa trak.‖ ―H‘wag.‖ Bigla. pinilit niyang lumapit sa kamadahan ng tela. mahirap na ang magkasakit. At nang dumilat siya. Nahilo lang ako. hindi p‘wede ang tamad! Konting bilis! Konting bilis!‖ Ginagap niya ang impis na niyang dibdib. hanggang ligisin niyon at dikdikin ang kanyang utak. ngunit hindi pa siya nakatatatlong hakbang. h‘wag n‘yong sasabihin sa kanya ito. Bigla. waring tumakas na rin ang humihiwang init sa kanyang dibdib. ang lugaw. ang malamlam at malungkot na mga mata ni Marta.―Senga. at naisip niyang kapag dumating ang trak. Hindi niya malaman kung gaano katagal siyang namalagi sa pagkakasandal sa kamada ng tela hanggang sa madama niyang parang ganap nang tumakas ang matitigas na daliring sumakal sa kanyang kangina. hanggang muling marahas na dumaluhong ang mga pangamba. at naidalangin niyang huwag sana munang dumating ang trak. Bukas ka na bumalik. e!‖ Tinig iyon ni Kardo. waring nilalagom ang kanyang kamalayan ng manipis na karimlang lumukob sa kanyang mga mata. Baka kung mapaanio ka pa. ngunit sa kanyang utak. Aba. ―Kung kaya mo na ang katawan mo. napatayo siya. alam niyang may kung anong makapangyarihang lakas na sumasaklot sa kanyang dibdib tuwing siya‘y mahahapo. Putlang-putla ka. Humagupit sa kanyang pandinig ang atungal ng dumarating na trak. Cruz? Maririnig na naman niya ang tinig na iyon: ―Dito. sumiksik sa kanyang kamalayan. iginupo siya ng nangangalog niyang mga tuhod at napalugmok siya sa sementadong lapag ng bodega. At kung makita siya ni Mr.‖ Hindi siya nahilo lamang. Cruz. nakabilanggo pa rin ang kapeng walang gatas at matigas na pandesal kung umaga. Ilang saglit din siyang nag-apuhap sa kawalan. tiningnan niya ang kanyang mga kasamahan na patuloy sa pag-aayos ng mga balumbon ng telang dadagan sa tumututol nilang mga balikat. sumisid sa isang kalalimang hindi niya maarok. at ang nakatatakot na larawan ng mga alalahaning gumigiyagis sa kanyang katatagan. Kami na ang bahalang magpaliwanag kay Mister Cruz. Hiigit na malinaw na nakikita niya ngayon ang hapis na mukha ni Marta at ng kanilang dalawang anak na lalaki. ―Sabi na sa iyong magpahinga ka na muna. umuwi ka na muna. lumakas ang atungal na iyon. hindi na niya kayang tagalan pa sa araw na iyon ang paghahakot sa mga balumbon ng tela. alam niya. parang may nabuhay na lakas na nagbigay-init sa kanyang dugo. Walang anuman ito. at pilit na umiwas ang kanyang utak sa pagyakap sa katotohanang ipinaghuhumindig ng impis na niyang dibdib at ng nangangalog niyang mga tuhod. hinimas-himas niya iyon na parang ibig niyang maibalik ang tumakas na laman doon.

―Karga bola! Karga bola!‖ Nakatayo na sa bunganga ng bodega ang tsuper ng trak na iyon, at natambad sa kanya ang nakaabang na puwit ng trak sa di kalayuan sa bungangang iyon. ―Maghintay ka! H‘wag kang apurado!‖ Si Kardo ang sumigaw at nakita niyang nasa balikat na nito ang isang balumbon ng tela. Saglit itong tumigil sa tabi niya. ―D‘yan ka na lang muna hangga‘t ‗ala ang demonyong si Mister Cruz.‖ Tiyak, naisip niya, darating si Mr. Cruz, sapagkat ugali na niyon na gumala-gala sa buong pabrika na parang hayiop na nag-aabang ng sinumang masisila. Lagi nang mahaba ang dila niyon, lagi nang nanlilisik ang medyo singkit na mga mata kapag nakakikita ng mga trabahador na walang ginagawa. Ilan na sa kanila ang isinumbong nito kay Mr. White na agad na itinaboy at pinalayas sa pabrikang iyon. ―Karga bola! Karga bola!‖ Naisip niya, siya marahil ang sinisigawan ng tsuper na iyon. Baka akalain niyon na nagtatamad-tamaran lamang siya at isumbong siya kay Mr. Cruz. Nilapitan niya ang isang balumbon ng tela sa kamada; saglit niyang minasdan iyon at hindi nya naiwasan ang mangamba. Pilit niya iyong pinasan at muli niyang nadama ang pangangalog ng kanyang mga tuhod at waring pagsuko ng kanyang mga balikat. Dinalangan niya ang kanyang paghakbang; parang ibubuwal siya ng bigat ng kanyang pasan at biglang humiwa na naman sa loob ng kanyang dibdib ang hindi mawaring init na iyon jna nagpapasikip sa kanyang paghinga at bahagyang nagpapalabo sa kanyang paningin. Unti-unti, parang may matitigas na daliring sumasakal na naman sa kanya, at hinabol niya ang kanyang paghinga. Tumindi ang pangangalog ng kanyang mga tuhod at, nang malapit na siya sa puwitan ng trak, bigla siyang nasungaba. Ngumudngod ang kanyang bibig sa lupa at nabitiwan niya ang balumbon ng telang kanyang pasan. Sa kanyang dibdib, nag-aalimpuyo ang init na iyon at napakagat siya sa maputik-putik na lupa. Naramdaman niyang may gumagapang na kung ano sa naputikan niyang labi. Dinilaan niya iyon at nang kanyang ibuga, nakita niya ang isang malaking uod na pakiwal-kiwal na gumagapang palayo sa kanya. Nang iangat niya ang kanyang tingin, tumambad sa kanya ang naglulumiyad na tiyan ni Mr. Cruz. Pinilit niyang tumayo, ngunit muli siyang nasungaba. ―Talagang mahina ka na, Fajardo. Talagang di mo na kayang magtrabaho.‖ Malinaw na malinaw sa kanyang pandinig ang sinabing iyon ni Mr. Cruz at parang matalim na itak iyong sumugat sa buo niyang katawan at kaluluwa. Nabanaagan niyang papalayoi ang mga paa ni Mr. Cruz at gumagapang, gumagapang na pilit niyang sinundan ang mga paang iyon. ―Hintay, Mister Cruz! Malakas pa ho ako! Malakas pa ho ako! Sabihin n‘yo kay Mr. White, malakas pa ho ako!‖ Iyon ang pilit na isinisigaw ng kanyang utak, at pilit siyang nagpatuloy sa paggapang.

LIT ERAT URA NG URI NG AN AKP AW IS December 12, 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (LATHALAIN)

(Iniantolohiya sa NATIONALIST LITERATURE at KILATES ng Unibersidad ng Pilipinas) AYON kay Nadine Gordimer, isang puting babaing manunulat sa Timog Aprika, ―ang sining ay nasa panig ng mga binubusabos.‖ Matapos niyang mabasa ang nobelang The Jungle ni Upton Sinclair, isang nobelang naglalarawan ng marawal at nakapanlulumong kalagayan ng mga manggagawa sa industriya ng karne at mga pagkaing de lata sa Chicago noong 1906, isinulat naman ni Gordimer ang kahabaghabag at nakapaghihimagsik na katayuan ng mga obrerong Negro sa mga minahan sa Aprika, gayundin ang sarisaring inhustisya ng pamahalaan sa itim na populasyon ng naturang bansa dahil sa apartheid kaya ipinagbawal ng mga awtoridad ang kanyang nobelang Burger’s Daughter noong 1979. ―Hindi puwedeng sabihin kong ako‘y isang manunulat lamang,‖ pahayag niya, ―at mga paksang tungkol lamang sa manunulat ang tatalakayin ko. Isa rin akong tao at kung basta na lamang inaagawan ng karapatan ang isang tao, basta na lamang ikinukulong, binibimbin sa kulungan nang walang kaukulang paglilitis at hindi pinalalaya ni ipinagsasakdal, dapat na mahigpit na tutulan ng sinuman ang bagay na ito.‖ Mula noon at magpahanggang ngayon, naging mapaghimagsik na tinig si Gordimer ng uring api‘t anakpawis ng kanyang bansa. Noong mga 1920 naman sa Amerika, isang Hudyong lumaki‘t nabuhay saghetto ng New York, si Itzok Isaac Granich, na nakilala nang malaon bilang si Mike Gold, ang nagbunsod ng tinatawag na literaturang proletaryo sa naturang bansa. Sa kanyang sanaysay na Towards Proletarian Art na nalathala

sa Liberator noong Pebrero 1921, narinig ang unang makabuluhang sigaw tungo sa paglikha ng isang malinaw at militanteng kulturang proletaryo sa isang bansang kinikilalang kuta ng mapambusabos na sistemang kapitalista. Sapagkat lumaki siya sa ghetto ng New York sa piling ng mga kapwa maralita, sapagkat nabuhay siya bilang isang manggagawa sa mga lagarian ng troso, sa mga minahan, sa mga pabrika ng asero, sa mga kampo, sa mga bukirin at kabundukan ng Amerika, sapagkat naging biktima siya ng malupit na kapitalismo at, sa ilalim ng sistemang ito, narinig niya ang panalangin ng mga batang nagugutom at mga daing ng karalitaan, at nakita niya ang pagdurusa ng mga naghahanap ng trabaho, gayundin ang paghihirap ng mga biktima ng naturang sistema sa mga ospital, sa mga kulungan at pabrika, naghuhumiyaw ang kanyang mga akda para sa karapatan at kapakanan at dignidad ng uring api‘t anakpawis, gaya ng kanyang inilarawan sa kanyang nobelang Jews Without Money at sa kanyang mga kuwentong A Damned Agitator at Love On A Garbage Dump kung kaya inihanay siya ng ilang kritiko sa mga manunulat na tinawag na ―budhi ng kanilang bayan‖ gaya nina Theodore Dreiser ng Amerika, Maxim Gorky ng Rusya. at Romain Rolland ng Pransiya. Pinangarap ni Gold ang pagdating ng isang panahong ang mga magsasaka‘y sumusulat ng mga soneto, ang mga manggagawa‘y nagtatanghal ng mga dula sa mga pabrika, nagpipinta, umaawit at

isinasalin sa musika ang kanilang busabos na kalagayan at mapapait na karanasan, gayundin ang kanilang mga adhikaing makatao‘t mapagpalaya. Bagaman namamayani pa rin sa ating bansa, lalo na sa komersiyal na mga babasahin sa sariling wika, gayundin sa mga pelikula at programa sa telebisyon, ang literatura ng kababalaghan at kahangalan na nagbabandila ng kagulatgulat na pakikipagsapalaran ng mga may agimat, ng mga kalabaw at kabayong nagsasalita‘t lumilipad, ng mga bibing nangingitlog ng ginto, ng mga biyenang engkantada at mga nobyong mamaw, habang nagtatampisaw sa nagahasa nang tema ng mautog na paglalambingan at pag-iibigan, upang patuloy na aliwin at lunurin sa balon ng mga pangarap ang busabos na sambayanan sa ilalim ng isang sistemang mapang-alipin at mapanikil para makalimutan ng mga ito ang kanilang gutom at mga dahilan ng kanilang pagkabusabos nang, sa gayon, di sila mamulat at maghimagsik, hindi rin naman maitatatwa na noon pang kalagitnaan ng dekada ‗50, makabuluhang nailunsad ng dalawang manunulat na nabibilang sa matandang henerasyon ang literatura ng uring anakpawis. Sa mga nobelang Maganda Pa Ang Daigdig (1955) at Daluyong (1962), nailarawan ni Lazaro Francisco bilang tagapagsalita ng mga magbubukid sa Gitnang Luzon, ang reyalidad ng isang sistemang piyudal — ang pagkakatanikala sa lupa ng uring magsasaka at ang patuloy na pambubusabos ng mga propiyetaryo sa mga ito. Bilang tagapagsalita naman ng mga anakpawis, hinalukay ni Amado V. Hernandez sa kanyang mga nobelang Mga Ibong Mandaragit (1959) at Luha ng Buwaya (1960) at kalipunan ng mga tulang Isang Dipang Langit at Bayang Malaya ang katotohanang naghahantad sa piyudal at neokolonyal na kalagayan ng bansa sa ilalim ng pagmamaniobra ng mga imperyalistang Amerikano at ng lokal na burukratang mga kapitalista, gayundin ang patuloy na paninikil o opresyon ng naghaharing-uri laban sa uring anakpawis. Malinaw na gusto ni Hernandez na itaas ang dignidad at palayain ang uring manggagawa tulad ng ipinahihiwatig ng kanyang tulang Bayani: ―Sa wakas, dapat na ngayo‘y mabandila ang karapatan kong laong iniluha ang aking katwiran ay bigyan ng laya ako ma‘y anak din ng isang Bathala at bayaning higit sa lalong dakila… Taong walang saysay ang di Manggagawa!‖ Sa larangan ng maikling kuwento na nabibilang sa naturang henerasyon, ipinakita ni Brigido C. Batungbakal sa kanyang kuwentong Aklasan, kagaya ng inilarawan ni John Steinbeck na patuloy na pagtutunggali ng obrero at kapitalista sa kanyang mga nobelang In Dubious Battle at Cannery Row, ang di makatarungang mga patakaran sa paggawa sa isang pabrika ng tabako kaya nagwelga ang mga manggagawa at, kung saan, ginamit pang instrumento ng kapitalista ang peryodismo sa pambubusabos sa mga trabahador. Sa kuwentong Gutom ni Clodualdo del Mundo, inilarawan niya ang inutil na katarungang panlipunan at ang palsipikadong batas tungkol sa minimong pasahod. Pagpasok ng dekada ‗60 hanggang mga huling taon ng dekada ‗70, pinasigla‘t pinayabong ng sumunod na henerasyon ng mga manunulat ang literatura ng uring anakpawis. Sa kanilang mga nobela, dula, tula,

kuwento at mga sanaysay, ibinandila nila ang kabusabusan ng uring maralita, hindi upang panatilihin, kundi upang imulat ang mga ito sa mga dahilan ng kanilang kaapiha‘t pagkaalipin sa isang balangkas ng lipunang pinaghaharian ng iilan lamang na mapribilehiyo, maimpluwensiya‘t makapangyarihan, isang lipunang ang hustisya‘y doble-kara at ilusyon lamang ang demokrasya. Sa mga nobelang Dilim sa Umaga at Mga Kaluluwa sa Kumunoy ni Efren R. Abueg, Dugo sa BukangLiwayway ni Rogelio R. Sikat, Sa Mga Kuko ng Liwanag atSa Kagubatan ng Lungsod ni Edgardo M. Reyes, Mga Halik sa Alabok ni Dominador B. Mirasol, at Apoy sa Madaling-Araw nina Mirasol at R. L. Ordonez, inilarawan at pinaghimagsikan ang patuloy na kaapiha‘t kabusabusan ng masa na ang maliliit at kakaningitik ay palagi nang biktima ng inhustisya‘t kasibaan ng naghaharing-uri. Sa mga kuwento naman nina Domingo Landicho, Epifanio San Juan, Jr., Wilfredo Virtusio, Edgar Maranan, Jose Rey Munsayac, Ave Perez Jacob, at iba pang kuwentista ng naturang dalawang dekada, gayundin sa antolohiyang Mga Agos Sa Disyerto, binusbos ang ninanana at inuuod na mukha ng lipunang Pilipino, dinalirot ang mga sanhi ng patuloy na pagdaralita ng sambayanan, lalo na ng uring anakpawis, at parang bombang pinasabog sa mukha ng establisimiyento ang natipong ngitngit at paghihimagsik ng masang sambayanang patuloy na pinagsasamantalahan ng bastardong mga pulitiko, ng suwitik na mga propiyetaryo‘t asendero, at ng salanggapang na mga kapitalista. Halimbawa, Sa Mga Aso sa Lagarian ni Mirasol, inilarawan niya ang kalunuslunos na kalagayan ng mga trabahador sa lagarian ng troso sa ilalim ng isang tusong negosyanteng Intsik; sa kanyang kuwentong Mga Bangkay sa Dalampasigan ng mga Uwak, inihantad niya ang doble-karang hustisya sa bansang ito na ang laging inilalampaso at ipinagngungudnguran sa karalitaan ay ang uring anakpawis. Sa Senka ni Virtusio, ipinakita rin ang panggigipit at pang-aapi ng naghaharing-uri sa maliliit, ang pagbabanggaan ng mayaman at mahirap, ng mahina at maimpluwensiya. Sa Kalampag ng mga Inuuod na Bituka ni Ely de Guzman, tinalakay ang dumating na sandali ng pagkamulat sa buhay ng isang iskirol at kung paanong ang takot na magutom ang humahadlang sa isang hindi mulat na manggagawa upang hindi umanib sa unyon habang ―umaasam sa tuyong buto na ibinibitin ng kompanya, sa tuyong buto na tinatanghurang parang aso, sa tuyong buto na dapat lamang na mapasaatin.‖ Hindi lamang ang paghahantad sa mga inhustisya ng naghaharing-uri laban sa uring anakpawis ang gustong isampal sa mukha ng nagbabanalbanalang lipunan ng naturang mga akda kundi ipinakita pa rin, kagaya ng kuwentong Sa Pagitan ng Dilim at Liwanag ni Munsayac ang untiunting pagkamulat ng masa sa kanilang kaapihan at ang napipintong pagbabangon ng mga ito tungo sa madugong rebolusyon. Ang pagtalakay sa mga problemang panlipunan at sa mga puwersang mapang-alipin ay malinaw na naipinta sa kuwentong Anay ni E. San Juan, Jr.; hindi ang mga anay na sumisira sa mga kahoy at gusali ang kanyang nais ilarawan, kundi ang mga puwersa at uring mapangwasak sa ―nakatayong buhay ng tao,‖ ayon kay Landicho, lalo na sa lipunang Pilipino. Maging sa larangan ng tula sa loob ng naturang dalawang dekada, hindi iilang makata gaya nina Jose F. Lacaba, Lamberto Antonio, Rogelio Mangahas, E. San Juan, Jr., Gelacio Guillermo, Elynia Mabanglo, Bayani S. Abadilla, Domingo Landicho, Jess Santiago, Lilia Quindoza, at iba pa ang tumalikod sa tema o

mga paksang inuuod sa poso negro ng panitikan, gaya ng pag-awit sa simoy ng hangin, sa buwan at mga bituin, o pag-aalay kaya ng desperadong pagmamahal sa nakapanggigigil na mga dilag o mga musa ng pangarap. Sa halip, ang mga tula nila‘y tuwirang nakisangkot sa mga problemang pangkabuhayan, pampulitika‘t panlipunan, at inawit nila ang alipunga at halas sa binti ng mga magsasaka, ang anghit at kalyo at ugat ng braso ng mga obrero, ang armalite sa Tarlak at Pampanga at mga kabundukan, ang laksang sapatos ng paghihimagsik, ang reyalidad ng mala-piyudal at neokolonyal na lipunan. Dinakila nila ang uring anakpawis, inawitan, at inalayan ng hosana at kamanyang, kagaya ng Ang Pasyon ng Isang Manggagawa ni San Juan, Jr. na iniukol niya sa alaala ni Crisanto Evangelista kung saan isinaad ng isang bahagi ng tula: ―Nagngingitngit, nagpupumiglas Ang dugo sa ugat ng damdaming hinasa sa pagdurusa‘t gutom… Pinaglumot na ang marmol na bantayog ng mga bayaning huwad Sa Hacienda Luisita, Canlubang at iba pang kuta Ng mapagsamantalang klase. Crisanto Evangelista… Silakbo ng Indiyo! Birtud mo‘y kakulangan at katuparan Ng mundong ito. Sa bisig mo Sasabog ang tagumpay ng masa.‖ Hindi lamang nagmumulat sa uring anakpawis ang kanilang tula kundi minsa‘y nanghihikayat pa kagaya ng isinasaad ng isang bahagi ng tulangKasama ni Bayani S. Abadilla: ―kapag ang pithaya ng ‗Internasyonal‘ ay tumitibo sa dibdib at sa kuko ng pasismo buhay ay handang pumuti hihintayin kita sa krus na daan ng kaliwa at kanan halina sumanib sa lawa ng sulo sa kanayunan sa talahib-sabana ng isang dugong hanay ating itayo daigdig ng proletaryo.‖ Ang iba, dahil sa pagkapoot, ay nagbabanta kagaya ng sinasabi ng ilang linya ng tulang Sigaw ng Anakpawis sa Naghaharing-Uri ni Domingo Landicho: ―Pagdatal ng paghuhukom, dadagsa sa iyong kristal na kaharian ang nakabukang kamao ng masa; ang nakangangang bungangang tuyot;

ang hungkag na tiyan ng sanggol; ang lagablab ng mga mata; ang ipuipo ng binaog na pangarap. lahatlahat tatayo. ang aklat mo ay bubuksan; hustisya ng tinig-lahi ang titibag ng iyong hukay!‖ Sa katipunan ng mga tulang Maliwalu at Iba Pang Tula ni San Juan, Duguang Plakard at Iba Pang Tula ni Mangahas, at Hagkis ng Talahib ni Antonio, malinaw na makikita ang kamalayang sosyal na nagtatangkang itaas ang dignidad ng uring anakpawis, gayundin ang maaaring malawakang pagbabalikwas ng mga ito dahil sa kaapihan. Maging sa dula, ang pakikisangkot at pagmumulat sa uring manggagawa ay isinatinig ni Ave Perez Jacob sa kanyang dulangGising at Magbangon na ipinakikita na panahon na upang ipaglaban ng maliliit ang kanilang mga karapatan at kapakanan para makalaya sila sa pagkaalipin at pagkabusabos. Sa nabanggit na dalawang dekada, napansin noon ng kritikong si Dr. Bienvenido Lumbera na ―sapagkat halos lahat ng bagong manunulat sa Pilipino ay kasangkot sa kilusang makabayan, ang pinapaksa ng kanilang mga akda ay mga suliraning tulad ng paghihikahos ng marami sa pagpapasasa ng iilan, kabulukan sa pagpapatakbo ng gobyerno, kawalan ng katarungan para sa limot na mga mamamayan, at pang-aalipin ng mga negosyanteng dayuhan at ng kanilang kasabwat na burgesya. At sapagkat mabigat na pataw ang mga ito sa puso‘t isip ng mga manunulat, nagpuputok sa pagkapoot ang kanilang mga akda.‖ Sa maikling salita, sapagkat isinatinig nila ang daing ng kumakalam na mga sikmura, ang hagulhol ng mga biktima ng inhustisya, ang sigaw ng mga humihingi ng katarungan, at ang mismong lehitimong karaingan ng masa, malinaw na ang kanilang mga akda‘y tagapagtaguyod ng mga karapatan at kapakanan ng uring anakpawis. Pagpasok ng dekada ‗80, nakilala ang ilang kabataang manunulat na ang sigla ng panulat ay puno rin ng mithiing maimulat at mabigyan ng dangal ang uring anakpawis. Kabilang sa mga ito ang mga kuwentistang sina Reynaldo Duque, Ernie Yang, Chit Balmaceda Gutierrez, Tomas Agulto, Cyrus Borja, Reuel Aguila, at Jun Cruz Reyes; ang mga makatang sina Fidel Rillo, Rowena Festin, Romulo Sandoval, Mike Bigornia, Danton Remoto, Aida Maranan, Aida F. Santos, P.T. Martin, Pepito Frias, Renato Agulto at Fermin Salvador; mga mandudulang sina Jose Cruz Papa, Richie Buenaventura at Chris Millado. Sa kanilang mga akda, masasalamin din ang kanilang simpatiya sa aping uri — ang karaniwang mga mamamayan at hukbo ng mga kumain-dili. Halimbawa, sa kuwentong Walang Lubay na Istasyon ng Pag-asa at Paghahanapni Tomas Agulto, naipakita ang aping kalagayan ng mga manggagawa sa palaisdaan. Sa Sugat sa Dagat ni Cyrus Borja, naihantad ang di makatarungang nangyayari sa buhay ng mga mangingisda — ng mga busero at mangangabog na, dahil sa karalitaan, ay napipilitang sumama sa mga barotos sa pangingisda sa pamamagitan ng dinamita sa malawak na karagatan. Sa kuwentong Kulas ni Chit Balmaceda Gutierrez, ipinakita kung paanong itinulak ng mga puwersa ng lipunan upang gumawa nang masama ang isang karaniwang taong kagaya ni Kulas na ―kulang

Marami pang halimbawang maaaring banggitin ngunit ang mensahe ng mga tulang iyon ay malinaw na naikapsula marahil ng dalawang tulang naisulat noong dekada ‗70 — ang Kung Saan Naglalagablab ang Apoy ng Paglaya ni Romulo Sandoval at Alay Kay Kumander Tangkad ni Bienvenido Lumbera. Barungbarong sa Sampaloc ni Mat Vicencio.Basyador ni Ariel Borlongan. Muli ni Danton Remoto. Sa ilan pang mga tula. ipinamukha sa mambabasa ang marawal at nakapanlulumong buhay ng mga iskuwater o mga walang lupa sa sariling bayan. o ng Tagulaylay Kay Liza Balando ni Edgar Maranan. walang lupa. o ng Luksang Parangal sa Isang Magbubukid ni Rowena Festin.‖ Ipinahiwatig ng akdang ito na magpapatuloy ang paghihimagsik hanggang ―hindi maayos ang sistemang umiiral sa lipunan xxx hanggang ang demokrasya‘y nakabatay hindi sa higit na nakararaming mamamayan na napagsasaantalahan ng iilang nasa kapangyarihan. kayong naglulunoy sa inyuinyong swimming pool habang sila‘y binabaha sa mga eskinita‘t lansangan. kulang sa kaalaman. walang yaman. kailangan din ng mga ito ang mga karapatang iyon. kayong nagpaparaos sa inyuinyong kubetang alpombrado habang sila‘y nasa piling ng nagbalatay na estero. nabubuhay at natutulog sa basurahan xxx na makaligtas lang sa gutom ng isang araw ang pangunahing ambisyon sa buhay. at Buhay Saudi ni Renato Agulto. Sa mga tula naman ng nabanggit na mga makata. kulang sa damit. kulang sa pera. Bangungot ng Lunsod na tungkol sa mga pulubi ni Aida Maranan. kagaya ng ipinahihiwatig ng Elihiya Kay Olalia ni Fermin Salvador.sa ulam. sa tabi ng nakasusulukasok na estero at tambakan ng basura. walang-wala. nakakintal ang mataos na pagpapahalaga sa uring anakpawis. iba‘t ibang nakalulunos na buhay ng uring anakpawis ang inawit tulad ng Ikaw. sa mga lugar na ―parang bangungot ang mukha ng kahirapan xxx ng mga taong nangangamoy. Ang Magbubukid. Pagpipinta sa Baradero ni Hernan Melencio. Sa Kung Saan Naglalagablab… isinigaw ni Sandoval: ―kasama ng mga kapwa api mga magsasaka‘t manggagawa at ng iba pang mga kapanalig sila‘y lakas na babalikwas Uusigin nila kayong sa kanila‘y nandaraya: kayong nasa inyuinyong tierra inmaculada habang sila‘y nasa gitna ng nagbuntong mga bundok-basura. kayong walang ginawa .‖ Isinisigaw din nito na ―sa ganitong sistema ng lipunan ang karapatan ay para lamang doon sa may kakayahang bumili nito at ang mga may pera ay nababalutan ng mga karapatan at kapangyarihan‖ pero dahil tao rin naman ang uring anakpawis.‖ Sa Hindi Mapigil sa Pagdami ang mga Uod Hangga’t Mayroong Pagkaagnas ni Ernie Yang. Isang Manggagawa na tungkol sa manggagawa sa tubuhan ni Kris Montanez.

Isang haliging maitindig at isang talata ng paniniwala. Ang patuloy na paglahok na ito ng uring anakpawis sa paglikha ng panitikan ng kanyang uri ay matulaing nailarawan ng makatang si Fidel Rillo. sasabog na kulog. kuwento at sanaysay — nasabi ng manunulat na si Ave Perez Jacob: ―xxx matitiyak na ngayon lamang sa ating panahong ito mayroong namumuong tunay at matapat na pagtatangkang makapagparami at makapagpalaganap ng mga obrang ang oryentasyon at tunguhin ay talagang proletaryo. nakita niya ang maaaring babala sa hinaharap: ―Sa tisikong dibdib. gusali at salapi.kundi ang sa masa‘y magsamantala Kanila ang pawis. xxx At tuwing lumilikha ang kanyang bisig. dugong naging tinig babahid sa langit. Sinabi niya: ―Bawat karanasan ay naiimpok na hibla sa dibdib ng manggagawa. inyo ang ginhawa. kasabay nitong pumipihit ang mga gulong at bolitas ng kanyang kamalayan at ang kanyang isip ay nalilikhang aserong palihan. partikular sa larangan ng panitikan. Bato bawat bato. kanila ang pagod. Sapagkat ang mismong buhay at mga karanasan ng uring anakpawis ay mayamang minahan ng mga brilyanteng katotohanan. At sa kaganapan ng silya. isang timpalak pampanitikang naggagawad ng parangal sa mga obra ng uring anakpawis — tula. pigil na kamao ang kuyom na poot. At samasama. o kaya‘y gawa ng mga taong ganap at lubos ang pakikiisa sa kilusang paggawa — sila na pawang malikhaing tagapagtaguyod ng ideolohiyang proletaryo. Untiunti. At sa nagaganap na ito. Hernandez Resource Center at ilunsad nito noong 1986 ang taunang Gawad Ka Amado. may salimuot ng kahoy. sa impis na tiyan ng mga busabos. Hibla bawat hibla. Kasabay ng paghahabi ng hibla‘y isang salita ng pagkamulat. Kasabay ng paglabra sa molabe‘y isang titik ng pagkabatid.‖ . may timpi ng sinulid. isang maskuladong akda na nagbabandila ng kanyang di mapupuwing na panata at kapangyarihan sa paglikha.‖ Nang itatag ang Amado V. makina. ang nalilikha nilang panitikan — bagaman kulang pa sa kinis o estetika ng sining — ay hindi matatawarang isang mapagpalayang testamento ng mga hinaing at mithiin at pagkamulat ng uring anakpawis. inyo ang biyaya. sila‘y apoy sila‘y apoy ng paglaya na sa inyo ay tutupok!‖ Sa isang bahagi naman ng tula ni Lumbera. at palalayain ang uring dayukdok. Isang pindot ng buton at isang prase ng mithi. Isang ikot ng gulong at isang pangungusap ng pagtutol. kapansinpansin na ang mga obra‘y likha ng mga manunulat at makatang mula na rin sa uring anakpawis. tela.‖ Ang pinangarap ni Mike Gold noong dekada ‗20 sa Amerika ay nagsisimulang magkahugis nga ngayon sa ating bansa. ang lahat na naiimpok na karanasan — may gaspang ng bakal. may kinang ng salamin. may silakbo ng krudo — ay bumubukal na kasaysayan.

Kulit Kay Pedro at Malaki na ang Sanggol ang pangangailangang patatagin at patalasin ang isip ng uring manggagawa hindi lamang para sa welgang pangkabuhayan. si Abet Laquindanum .‖ Ang mga organisador ng BAYAN sa Pasay — ang mag-asawang Cesar at Olivia Cervantes — ay sumulat ng sanaysay. sekretaryo ng isang unyon. sila. bilhin o bolahin. ang siya lamang makapagpapalaya sa kanilang sarili. tayo na ang mananaig sa pulitika…‖ Sumulat naman ng mga tula si Cesar Francisco. Pag malakas na tayo. bilang uring anakpawis. sumulat ng sanaysay ang manggagawa ng San Miguel Corporation sa Polo Brewery — si Rafael Rivera — at sinuri niya ang nakaraang kasaysayan ng bansa at sinabing ―ang masa ang tagalikha ng kasaysayan. Anupa‘t hanggang umiiral ang inhustisya at pagsasamantala ng naghaharing-uri laban sa nakararaming dayukdok na masa. pag mulat na ang karamihan sa atin at di na kayang takutin. kung saan ang uring anakpawis ay itinulad sa mga sibol na umuusbong. isinigaw rin ang pagnanasa ng uring anakpawis na malagot ang tanikala ng kanilang pagkaalipin sa kanyang mga tulangAnakpawis. at hanggang ang . at tinuligsa rin niya ang panloloko ng mga pulitiko sa sambayanan sa kanya namang tulang Ang Tanghalan ng Halalan.. hanggang itinatanikala at ipinangungudnguran sa lupa ng mga tusong propiyetaryo at asendero ang kinabukasan ng mga magsasaka. Tumula rin si Tito Miralles. na isa sa naging mga biktima ng naturang malagim at kasuklamsuklam na insidente. hanggang ipinahihintulot at nagpapakasangkapan pa ang estado sa pagkubabaw ng mapang-alipin at mapandambong na dayuhang mga interes. isinigaw naman ni Pepito Frias sa kanyang mga tulang Sundot. at Ang Nais Kong Gantimpala. Ikinuwento rin ng isa pang nabibilang sa uring anakpawis — ni Abelardo Cruz – sa kanyang kathang Ningas ng Apoy —kung paanong pinapatay ng puwersa ng estado ang isang nagmamalasakit sa mga karapatan at kapakanan ng maliliit. magising. hanggang nagpapakabundat sa pawis at dugo ng mga manggagawa ang salanggapang na mga kapitalista. magorganisa at. Gayundin. yumayabong at namumunga sa naguguho o nabubulok na lipunan hanggang ang uring ito ay mamulat. Inihandog niya ang kuwentong iyon sa alaala ng isa niyang kasama. Tiyaga at Tapang at Demokrasya. kuwento at tula. Isang nobela naman na pang-uring anakpawis na pinagkalooban ng Gawad CCP — ang Sibol sa mga Guho ni Jacob — ang masusing dumalirot at tumalakay sa mga dahilan ng patuloy na kaapihan at pagkabusabos ng masa. Manggagawa. Sipag. kundi maging sa welgang pampulitika. Sa kuwentong Mga Huling Yugto sa Buhay ng Burges na Manggagawa ni Olivia. manggagawa sa Filsyn. Inc. barya lang sa milyunmilyong pisong tinubo ng kapitalista upang tayo‘y may makain…‖ Isinatinig din nito ang nararapat gawin ng uring anakpawis: ―Dapat pa tayong magpalakas.Bunga nito. trabahador sa Manila Paper Mills. malinaw na naihayag ang lehitimong karaingan ng uring manggagawa laban sa mga kapitalista sa pamamagitan ng mga linyang ito: ―Ang hinihingi natin ay kapiraso lang sa tonetoneladang tinapay na nalikha natin. Isinulat naman ng isang magsasaka — ni Virgilio Buenaflor — tagasuri ng Pagkakaisa ng mga Manggagawa sa Timog Katagalugan (PAMANTIK) at pangulo ng Sandigan at Tinig ng Sityo Maligaya (SANTISIMA) — ang isang kuwentong mismo niyang karanasan sa maramihang pagpatay ng mga puwersa ng gobyerno sa walang labang mga magsasakang nagsipagmartsa noon sa Mendiola. isinisigaw ang paglaya ng uring anakpawis sa kanyang mga tulang Tambuli ng Kalayaan.

Ginagamit kayo ng estado hindi lider-estudyante. 22 taong gulang. nobya ni Ador. sa likod ng telon.#& Saan P ap unta Ang M ga P uto k? November 27. at patuloy din naman ang tumitinding pagsupil ng mga puwersa ng estado sa anumang tunay na makabayan at mapagpalayang pagkilos ng sambayanan kaya dumarami ang basta na lamang hinuhuli. TUTA! IBAGSAK… IBAGSAK! Sa mikropono. ikinukulong. kabulukan at katiwalian sa pamahalaan. pag-abuso sa kapangyarihan. makikitang sarado pa ang itim na telon ng tanghalan bagaman. habang patuloy na umiinit at umiigting ang kilusan ng mulat na mga mamamayan sa hanay ng mga estudyante. Pinalitan lamang ng Gloria ang Cory) MGA TAUHAN ADOR. pagpapakasangkapan ng pambansang liderato sa dayuhang mga interes. 19 na taong gulang. pinahihirapan o nagiging biktima ng makahayop na pagpatay. walang pakialam sa mga isyung .dignidad ng uring anakpawis ay ginagawa lamang pamunas ng puwit at paa sa palasyo ng iilang makapangyarihan. maimpluwensiya‘t mapribilehiyo. trabahador sa pabrika ng kape. putang ‗na n‘yo! Pabayaan n‘yo kaming maayos na magpahayag ng tunay na damdamin ng bayan. BERDUGO NG SAMBAYANAN! GLORIA. biyuda na buhat nang mapatay sa welga ang asawang dating tsuper sa isang kompanya ng taksi LINO. 23 taong gulang. mababanaagan ang bahagyang liwanag. hindi mahahadlangan ng mga multo at puwersa ng reaksiyon ang paglaganap at pagsulong ng literatura ng uring anakpawis tungo sa kanilang pambansang katubusan. lalo na sa mga Amerikano. manggagawa‘t magsasaka. inhustisya. karaniwang estudyante. Sa pagsisimula ng dula. PAHIRAP SA MASA! GLORIA. PASISTA. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. aktibistang estudyante rin. ina nina Ador at Aida. 45 taong gulang. Ang ipinaglalaban namin ay kapakanan n‘yo rin bilang mga Pilipino. pambansa ALING ESTER. Maririnig ang sigawan: PALAYASIN ANG MGA KANO! IMFWORLD BANK. kaibigan ni Ador GRACE. aktibo sa mga kilusang pambayan kapatid ni Ador. 21 taong gulang LT. ABADILLA: isang imbestigador-militar ng AFP SUNDALO 1. Ordonez (Dula na sinulat noong rehimen ni dating Presidente Cory Aquino pero makatotohanan pa rin ngayon. 2 at 3: mga tauhan ni Lt. Abadilla ILAN PANG MGA SUNDALO AT MAMAMAYAN TAGPO 1 (Mangyayari ang dula sa kasalukuyang panahon na laganap ang karalitaan. aktibistang estudyante. maririnig ang isang nangingibabaw na tinig: ―Mga pasista. AIDA.

ano‘ng magagawa ko? Sino ako para baguhin ang sinasabi n‘yong masamang sistema ng lipunan? ADOR: (parang nanlalambot na uupo sa sopang yantok. namatay na rin sa atake sa puso. Lalong lalakas ang tilian at daing ng mga nasaktan. Marunong ba kayong tumingin sa relo?‖ Bigla. Magkaletse-letse man ang bayan. May isang munting radyong nakapatong sa mesita katabi ng ilang libro. Kagaya ka ng marami nating kababayan… walang iniintindi kundi ang kanilang sarili! Walang pakialam kung ano ang nangyayari sa bayan. Kuya. naka-T shirt na puti. E kung nabaril ka‘t namatay? Baka pati Nanay. ) AIDA: (magugulat) Ano‘ng nangyari sa ‗yo. maririnig ang isang pagsabog. may bahid ng natuyong dugo. May nangyari ba? Panay ang sigaw n‘yo ng ibagsak! Ibagsak! Ibagsak ‗yung sinasabi n‘yong imperyalismo. Binatuta kami ng mga pasista. Susundan iyon ng sunud-sunod na putok ng baril. MGA PUTANG ‗NA N‘YO… KAMI LANG ANG KAYA N‘YO! MAY ARAW DIN KAYO… MGA PUTANG ‗NA N‘YO! MAY ARAW DIN KAYO… MGA PUTANG ‗NA N‘YO! Biglang tatahimik ang tanghalan. ang ilang hagulhol at iyakan at pagmumura. si Grace… di ba nagpunta rito? AIDA: (bibitiwan ang binabasang libro) Wala naman… wala. SINO ANG KIKILOS? KUNG HINDI NGAYON. Maririnig ang sigawan at tilian. isip-abo! AIDA: (pasigaw) Oo… kayo lang ang matalino! Pero. di bale sa kanila. may isang mesitang aralan kung saan nakaupo sa harap si Aida. basta kumakain sila nang tatlong beses maghapon kahit tuyo‘t lugaw. ADOR: (halatang inis) ‗Yan ang hirap sa ‗yo. Unti-unting bubukas ang telon. Hanggang alas singko pa ang aming permiso. ano? Panahon pa yata ni Matusalem. Seguro nagdemo na naman kayo. humahangos na papasok sa sala si Ador. Naintindihan ba kayo? . Mula sa pinto. tahimik na nagbabasa ng mga aralin. AIDA: (mapipikon) Oy. Tigilan mo na nga ‗yan. Ang mga hayop na ‗yon… talagang mga hayop! Wala bang naghahanap sa akin? Si Lino. demo na kayo nang demo. parang mga asong pinagbabaril. KAILAN PA? May plaster ang kaliwang kilay ni Ador. ngunit hindi ito tumutugtog. Kuya… magsisigaw man ako sa kalye kagaya n‘yo kahit araw-araw. Kuya? Napaaway ka ba? ADOR. Ginagamit kayo upang mapangalagaan n‘yo ang interes ng mga tunay na kaaway ng bayan: silang iilang nagpapasasa sa kayamanan ng bansa! Silang mga pulitikong nagpapayaman sa tungkulin! Silang nagpapakabundat sa kapangyarihan! Silang iilang nagmamay-ari ng malalawak na lupain kaya iskuwater sa sariling bayan ang maraming maralitang Pilipino! Silang mga suwapang na negosyante! Silang mga mandurugas! Silang iilan ang tunay na mga kaaway ng bayan… silang nangangamkam ng ating kinabukasan! Pabayaan n‘yo kami… huwag n‘yong guluhin ang aming hanay. iiling-iling) Talagang wala na nga yatang pag-asa ang bansang ‗to dahil maraming Pilipino na ang isip ay kagaya ng isip mo… isip-lugaw. piyudalismo at burukrata kapitalismo at kung anu-ano pang ismo. papunta sa likod ng tanghalan. nakatatak ang pulang mga letra: KUNG HINDI TAYO KIKILOS. Aywan ko kung ilan ang tinamaan sa amin… kung ilan ang nasa morge. Makikita ang isang simpleng sala ng isang karaniwang bahay: may lumang sopang yari sa yantok. ano? ‗Yan ang nakukuha mo sa kadedemo. Mayamaya‘y maririnig ang awiting BAYAN KO. Mabuti‘t nabatuta ka lang sa kilay.upang pangalagaan ang mga mamamayan at ipagtanggol ang Konstitusyon.

Alam naman nilang bayaw ‗yon ni Congressman Santos. tayong mga walang koneks‘yon ay nananalo lamang laban sa makapangyarihan sa mga pelikula ni Fernando Poe? ADOR: (mapapasuntok sa mesita. bubuksan) Kung sisipagin ka naman. napatay sa welga! ADOR. Kayo… kayong paeskoeskolar. ‗Yung iba sa inyo. (tatawa) Nangarap ka na naman. Ikaw na lang. Ipagpapatuloy ni Aida ang pagbabasa. baka maunahan pa kita! ADOR. kailangang may natapos kang kurso. (dadamputin ang libro. mas mulat s‘ya sa inyo. Ilang saglit lamang.. magpahinga ka na. Kahit ano pa ang sabihin mo. Banggain ba naman si Mr. lalabas na iiling-iling. Aida. ayun. AIDA. May kapatid pang militar. Kuya. Parehong walang natapos kaya ano? Si Nanay. Tingnan mo na lang ang Nanay… si Tatay. Kahit tsuper lang s‘ya ng taksi. ADOR. Mabuti pa nga. ano‘ng nangyari? Tsuper ng taksi at dahil kagaya mong mahilig makialam sa isyu-isyu. kalimitang bagsak pa sa klase. AIDA. Kundi sa ospital at sementeryo. Mas naiintindihan pa nga n‘ya noon kaysa sa akin ang mga problema ng bansa. Suntok sa buwan sa mga ayaw sumuntok. maligo ka na. Sayang at namatay agad s‘ya… ipinapatay ng mga hayop! (kukuyom ang mga kamao ni Ador. ang mga kagaya n‘yo. May test kami bukas at mag-aaral pa ako. may pasalubong na isang balot ng .Pinakinggan ba kayo? Ang hirap nga kayo ang bumabagsak. Ilusyon sa mga ayaw magising. Kuya… suntok sa buwan. Pero bakit nangyari sa panahon ng Tsaristang Rusya? Nangyari rin sa Tsina. halatang pagod. sa Cuba. Mangyayari rin ‗yan dito. Aida! Kung sa inyo lang na paesko-eskolar. papasok si Aling Ester. hanggang ngayon. Basta ngayon. Si Tatay. maghain ka muna. mas mabuti pa ang Tatay. Alvarez. Kuya. ipinapatay. babagsak ang ilang libro) Ang mga putang ‗na n‘yon! Parurusahan din sila ng bayan! Dapat sa kanila‘y ihilera sa pader… lahat sila! Lahat ng kagaya nila! Kapag namulat na ang sambayanan. Kuya… ilang taon ka na sa kolehiyo? Dapat tapos ka na noong isang taon pa. tutal nakasaing na ako. Kaunting panahon na lang. Ayun nga. ano‘ng natutuhan n‘yo? Kaisipang alipin! Kaisipang kolonyal! Kaya mula pa ng panahon ng Kastila hanggang ngayon. Mahirap talagang kausap ang mga tanga… ang mga embalsamado ang utak. ang mabuti pa. mananalo rin ang maliliit. Aba. H‘wag mo ngang masisi-sisi ang Tatay. Panay ang bagsak n‘yo sa kalye kapag binatuta kayo. sa kulungan ang bagsak n‘yo. kapag ganap nang nagkaisa. Ilusyon ‗yan. ADOR. wala naman talaga tayong magagawa. Noong nabubuhay pa s‘ya. trabahador pa rin sa pabrika ng kape. Major ba ‗yon o Colonel? Sabi nga. noong nagtatayo pa s‘ya ng unyon sa kompanya nila. alipin tayo ng mga dayuhan sa sarili nating bayan. sa kanya ko unang natutuhan ang kaapihan ng manggagawa sa kamay ng mga kapitalista. tayong mahihirap at api. Baka dumating na ang Nanay. (tatayo) Di bale nang di ako makatapos kung magiging utak-alipin lang ako. walang asenso. H‘wag mong pababayaang walang takip ‗yung mga pritong isda… baka maunahan pa tayo ng pusa. parang gustong isuntok) AIDA. AIDA. Tigilan mo na nga ako. Kuya. (Bubulung-bulong na lalakad si Ador papunta sa pinto.

pansit. Ilalapag ang supot ng pansit sa mesita. Simple lamang ang damit nito, nakapaldang maong at karaniwang blusa at may bitbit sa kaliwang kamay na plastic bag. Ilalapag din sa mesita ang bag.) ALING ESTER: O, Aida… kumain ka na ba? Ang Kuya Ador mo, nariyan na ba? AIDA: (bibitiwan ang aklat, tatayo at magmamano sa ina) Mano po, Inay. ALING ESTER; Ang Kuya Ador mo ‗kako… nariyan na ba? AIDA; Opo, kararating din lang. Baka naliligo pa. ALING ESTER; Salamat naman. Alalang-alala ako dahil kangina, natrapik kami nang husto sa may Liwasang Bonifacio. May demo raw doon at nagkagulo at ilan daw ang napatay. May mga hinuli pa raw. Ay, salamat naman at narito na si Dominador. Tiyak ko, kasama ang Kuya mo doon. Alam mo naman ‗yan. AIDA; Seguro, Inay, makabubuting pagsabihan n‘yo ang Kuya Ador. Tigilan na ang pagsama-sama sa demo at baka kung mapano pa ‗yan. Kung nag-aaral na lang s‘yang mabuti, mas magaling pa. Dapat nga tapos na s‘ya ngayon at nagtatrabaho na para makatulong naman sa inyo. ALING ESTER; Wala na tayong magagawa sa Kuya Ador mo, Aida. Kuhang-kuha ‗yan sa ugali ng Tatay n‘yo. (lulungkot ang mukha nang maalaala ang namatay nang asawa) Ang Tatay n‘yo noon, kahit ano‘ng mangyari, paninindigan at ipaglalaban ang paniniwala. AIDA; Kaya naman, ayun… ipinapatay. Kung buhay sana s‘ya ngayon, di na sana kayo nahihirapang malimit na mag-obertaym. Kung bakit nakisali-sali pa s‘ya sa unyon-unyon na ‗yon. ALING ESTER; H‘wag mong sisihin ang Tatay mo, Aida. Dapat mo pa nga siyang ipagmalaki, ikarangal. Para sa akin, bayani siya, marangal siya. Kung di siya nagtayo ng unyon sa kompanyang iyon ng taksi, malamang na hanggang ngayo‘y inaabuso pa rin ni Mr. Alvarez ang mga tsuper niya. Gumanda na raw ang palakad ngayon doon, ‗yon bang kooperatiba na. Nagkaroon na ng sariling taksi ang mga tsuper. Tama ang Tatay mo, ang Kuya Ador mo, ‗yung sinasabi nilang tayong maliliit ay dapat mag-organisa, magsama-sama, magkaisa, para di yapak-yapakan ng iilang mayayama‘t makapangyarihan. AIDA; O, pinakinabangan ba naman ni Itay? Ano‘ng nakuha natin? Noong mamatay si Itay, oo, sikat nga siya sa mga manggagawa. Sabi n‘yo‘y bayani. Nakipaglibing sa kanya ang mga kilalang lider, gaya ni Beltran at iba pa. Nabigyan tayo ng kaunting abuloy. Iniyakan si Itay. Pero, pagkalibing… ano? ALING ESTER; Buhay pa rin ang Tatay n‘yo, Aida. Buhay pa rin. Para ko siyang nakikitang lagi sa aming pabrika. May nagtatayo rin ng unyon sa amin dahil pinagsasamantalahan din kami ng may-ari. Mataas na ang lahat ng presyo, ayaw pa ring taasan ang s‘weldo namin kahit malaki ang tinutubo ng pabrika. Pati obertaym namin, kulang ang bayad. Sabi nga noong lider namin, kailangang mag-unyon kami, kailangang lumaban kami. Talagang para siyang Tatay mo, Aida. Talagang buhay ang Tatay mo, Aida, buhay na buhay! AIDA; Ay, naku, Inay… baka nagugutom na kayo? Baka ma-in love na naman kayo dahil parang Tatay ko ‗yong lider n‘yo. Aba, mabibiyuda na naman kayo. (hahawakan ni Aida ang supot ng pansit na uwi ni Aling Ester, bubuksan, sisilipin) Aba… pansit! Kumain na muna kayo ni Kuya Ador saka kayo parehong mangarap.

ALING ESTER; (uupo sa sopa, parang saglit na mag-iisip, malungkot) Buhay pa siya… buhay pa siya. (halos pabulong) AIDA: (mapapansin ang ina) Ay, naku… sabi ko, kumain na muna kayo ni Kuya Ador. Tamang-tama at mainit-init pa ‗tong pansit na uwi n‘yo. May prito pang isda doon. ALING ESTER; (mapapatayo) Aba… ang Kuya Ador mo nga pala? Dominador! Dominador! (Papasok si Ador. Bagong t-shirt na puti na ang suot, naka-short, nakasandalyas de goma, at halatang bagong ligo. Lalapit agad ito sa ina, magmamano. May plaster pa rin ang kaliwang kilay nito. Mapapatitig si Aling Ester sa kilay ni Ador.) ALING ESTER; (hihipuin ang kaliwang kilay ni Ador, iilag si Ador) Tanggalin mo ang plaster, Dominador. Malinis ang sugat at mapahiran kahit gamot na pula. (babalingan si Aida) May gamot na pula pa ba tayo, ha, Aida? Kunin mo… ‗yung ginagamit mo kapag nagmamanikyur ka. AIDA; (lalakad papunta sa pinto ngunit biglang titigil) Wala na nga pala, Inay. Ubos na nga pala noon pang ‘sang araw. Kung gusto n‘yo, bibili muna ako saka tayo kumain. ADOR; H‘wag na… h‘wag na. Walang anuman ‗to, Inay. Kapiraso lang naman ang putok. Ang grabe nga‘y ‗yung katabi ko kangina… talagang putok ang ulo. Binatuta talaga nang binatuta at kahit nakahiga na sa lupa, tinadyakan pa ng mga pasista. AIDA; Walang k‘wenta ‗yan sa Kuya Ador, Inay. Pangkaraniwan na lang po ‗yan sa kanya. Sanay na ‗yang mabukulan o mabali ang tadyang. Di ba noong ‘sang araw, umuwi ‗yan na akala ko‘y di s‘ya dahil magang-maga ang mukha. Di titigil ‗yan. ADOR; (paangil) Ako… mukha‘t katawan ang nabubukulan dahil may ipinaglalaban para sa kapakanan ng sambayanan. Pero ikaw, at mga kagaya n‘yong walang iniintindi kundi ang kanilang sarili, ano? Nagkakabukol ang utak n‘yo, nagkakapigsa dahil sa katangahan… dahil sa inaamag na mga paniniwala! AIDA; (dadampot ng libro at akmang ibabato kay Ador) Ang hayop na ‗to… sobra ka nang mang-insulto! ‗Kala mo kung sino! ALING ESTER: (aawatin ang dalawa) Hoy,,, hoy… tama na ‗yan! Mabuti pa‘y magpahinga na kayo. Kumain na tayo. (Iirapan ni Aida si Ador, akmang sasampalin. Iilag si Ador, pandidilatan si Aida. Papagitna sa dalawa si Aling Ester at hihilahin ang mga ito papunta sa pinto. Ngunit sunud-sunod na malalakas na katok sa pinto ang maririnig. Bubuksan ni Ador ang pinto at humahangos na papasok sina Lino at Grace, halatang takot na takot) LINO at GRACE: (halos magkapanabay) Magandang gabi po, Aling Ester. ALING ESTER: Magandang gabi naman sa inyo. Maupo kayo. Naghapunan na ba kayo? LINO at GRACE: (magkakatinginan, saka titingin kay Ador na nakatayo sa tabi ng mesitang aralan ni Aida. Mauupo si Aida sa silyang naroroon) Opo… opo. H‘wag na kayong mag-abala. ALING ESTER: (ngingiti) Ow, mukhang gutom na gutom kayo. Malimit kang ikuwento sa akin ni Ador, Grace. (mapapatgungo si Aida, tatawa si Ador)Pasasaan ba‘t di miyembro ka na rin ng magulo naming

pamilya. O, siya… d‘yan na muna kayo at aayusin ko ang pagkain nang makapaghapunan tayo bago kayo magkuwentuhan. (Lalabas si Aling Ester, ngunit maiiwan ang pansit na nakapatong sa mesitang aralan. Magkakatinginan sina Ador, Lino, Grace at Aida. Biglang tatayo si Lino, lalapit kay Ador ngunit pasulyap-sulyap kay Aida) AIDA: O, sige… mag-usap na kayo. Baka ayaw n‘yong marinig ko dahil di naman ako m‘yembro ng magigiting. D‘yan na kayo at tutulungan ko na lang si Inay sa kusina. (lalabas si Aida, tatayo si Grace at lalapit kina Lino at Ador) LINO: Alam mo na ba ang nangyari… ang mga balita? ADOR: Alin? GRACE: Natatakot ako, Ador. LINO: Oo, Ador, parang may mga susunod pa. ADOR: Ano ba kayong dalawa? Para kayong mga asong di mapaihi. Linawin n‘yo nga ang mga sinasabi n‘yo! LINO: Alam mo, noong nagkagulo kangina at magkahiwa-hiwalay tayo, tumakbo kami ni Grace papunta sa National Press Club. ‗Yung iba, nagtakbuhan papuntang Quiapo. Sa baba ng Press Club, may

nagkukuwentuhang tila mga reporter. May mga sugatang dinala raw sa ospital. Karamihan daw ay sa PGH. Marami rin daw ang nadampot at isinakay sa trak ng militar. ADOR: O, e ano ang dapat n‘yong ikatakot? Ligtas nga tayo. GRACE: (parang maiiyak) Masama ang nangyari sa HQ natin, Ador. Katatawag lang namin ni Lino doon… si Mely ang sumagot sa telepono, umiiyak. Dinampot daw sina Ave at Edwin, pinagbintangang mga Sparrow. Isinigaw daw noong dalawang nahuli kangina sa demo. Dadalhin din daw sana si Mely, pero sabi n‘ya, nagmakaawa s‘ya at napapaniwala n‘ya ang mga militar na siya‘y isa lang maid. Nakahinga nga ako nang maluwag nang malaman kong di ka kasama. LINO: Tumawag nga kami doon para malaman kung doon ka nagtuloy. Pagkatapos nga, pilit nang pilit ‗tong si Grace na puntahan ka namin dito. ADOR: O, e bakit nga kayo matatakot? Di naman tayo Sparrow. Di rin naman Sparrow sina Edwin at Ave. LINO: E kung ganoon ngang isinigaw? ADOR: Sino naman ‗yung dalawang kumag na sumigaw? Baka mga kasama din natin na pinitik lang ang bayag ay kung anu-ano na ang ikinanta. LINO: E kung pahirapan din sina Edwin at Ave? Si Ave, alam ko, matibay ‗yon. Pero si Edwin, duda ako. Mababaw ang luha noon. Baka biglang mag-La Paloma. ADOR: Masyado kayong alarmista. Di pa nga natin alam kung totoo ‗yang mga bali-balita. Kung dinampot man sina Ave at Edwin ay baka naman tatanungin lang sila tungkol sa nangyari kangina, di dahil sila‘y pinagbibintangang mga Sparrow. LINO: Pero, Ador, alam mo naman ang mga militar. ‗Pag may napatay sa kanila, sasabihing Sparrow ang pumatay. ‗Pag may nahuli sila, sasabihing Sparrow ang nahuli nila. Di ba noong minsan, nang maghabulan

din sa demo sa Mendiola, ‗yung malas na ice cream vendor na nakitakbo rin dahil sa takot ang nadampot. Ano… di ba hanggang ngayo‘y nakakulong pa? Dahil pinahirapan seguro nang husto, kahit di totoo‘y napilitang umaming siya‘y Sparrow. GRACE: Ador, talagang mabuti‘y umalis ka muna. Sa grupo natin, ikaw ang kilalang-kilala. Magtago ka muna hanggang di pa malinaw ang lahat tungkol kina Ave at Edwin. Kung gusto mo, sasamahan kita sa Batangas… doon sa lugar ng Tiya ko. Di ka basta matutunton doon. ADOR: Ano ba kayo? Kung magtatago ako‘t di naman ako hinahanap… di nagmukha lang akong gago! Ang hirap sa inyo, natatakot kayo sa sarili n‘yong anino. LINO: Mabuti na rin ang nag-iingat, Ador. Alam mo naman ang hustisya ngayon. ADOR: Hustisya? Meron pa bang hustisya? GRACE: ‗Yon nga, e. Di bale kung anak ka ni Congressman. LINO: O anak-mayaman ka. Malamang na nasa d‘yaryo ang retrato mo at di ka gagalawin. Pero tayong maliliit, tayong mahihirap, Ador, di tayo tao sa kanila kaya dapat na mag-ingat na lang muna tayo. ADOR: Putang ‗na nila! Tayo lang ang kaya nilang hulihin. Ba‘t di ‗yung mga nagbebenta ng ating kinabukasan? Pero, teka, wala ba tayong mga kasama doon sa mga napatay, doon sa mga dinala sa ospital? LINO: Ewan… ewan. Sana‘y wala. Alam ko, nang magtakbuhan tayo, nang magputukan, malayo ang tropa natin sa sentro ng gulo. Pero, ikaw, ba‘t nadale ka sa kilay? ADOR: Di ba humiwalay ako sa inyo dahil ako sana ang susunod na speaker bago nagputukan? Nandoon ako sa tabi ng monumento ni Bonifacio. Kami ang napuruhan ng mga putang ‗na! (Mapapatingfin si Grace sa mesang aralan kung saan nakalagay ang munting radyo sa tabi ng supot ng pansit at mga libro. Mapapansin ni Grace ang radyo at biglang lalapitan, hahawakan.) GRACE: May radyo pala. Ba‘t di tayo makinig ng balita? Ano ba ‗to… de-baterya o de-koryente? ADOR: De-baterya ‗yan. Ilagay mo sa DZRH… 666 sa dial. (Bubuksan ni Grace ang radyo, pipihitin ang dial. Sa simula’y maririnig ang sari-saring awit at tugtog hanggang sa marinig ang tila boses ni Joe Taruc.) LINO: D‘yan nga… d‘yan! Lak‘san mo, Grace. (Bigla silang matatahimik, matamang pakikinggan ang radyo) ―Deo… Deo. Masama ang signal mo. Umiba ka ng location. Babalikan kita mamaya. Mga kababayan, iyon po si Deo Macalma na maghahatid sa atin ng mga sariwang balita tungkol sa mga kaganapan sa madugong demonstrasyon kangina sa may Liwasang Bonifacio. Ayon po kay Lt. Abadilla nang makapanayam ng reporter nating si Jennifer Postigo, kasalukuyan pa nilang iniimbestigahan ang dalawang nahuli nilang naghagis diumano ng molotov bomb sa hanay ng mga pulis at sundalo kung kaya nagkagulo. Ayon sa kanya, mga Sparrow ang dalawang iyon, sina Conrado Torres, alyas Ka Pepe, at Juanito Perez, alyas Ka Lando, ng Alex Boncayao Brigade. May mga kasamahan pa diumano ang dalawa na kasalukuyan ngayong tinutugaygayan ng militar at maaaring mahuli anumang sandali. Deo… Deo… ayos ka na ba? Come in, Deo! Come in!‖ ―Hello, Pareng Joe! Hello!‖

―Ok na ang signal mo, Deo. Go ahead, Deo! Go ahead!‖ ‖Ito po si Deo Macalma na naghahatid sa inyo ng mga sariwang kaganapan sa nangyaring demonstrasyon kangina. Narito po ako ngayon sa emergency room ng PGH kung saan naroroon ang mga sinamang-palad na masugatan. Sila po‘y sina Evelyn Mondragon, estudyante ng FEU, Rico Moran, estudyante ng UP, Cirilo Montanez, estudyante ng PUP, Mauro Mendoza, isang manggagawa, Pedro Ramos, manggagawa rin, at Teresita Bello, isang batang sidewalk vendor. Ang iba pa‘y di pa natin makuha ang mga pangalan, wala pang mga malay at nasa malubhang kalagayan.‖ ―Deo… Deo! ‗Yung mga napatay? Di mo ba nakuha ang mga pangalan? Wala ba d‘yan sa morge ng PGH?‖ ―Wala, Pareng Joe. Wala dito. Aalamin ko sa ibang ospital o sa mga funeral parlor. Pansamantala, hanggang dito na lang muna ako, Pareng Joe. Back to you, Pareng Joe.‖ ―Mga kababayan, iyon po si Deo Macalma. Habang hinihintay natin ang mga sariwang balita mula sa labas, pakinggan muna natin ang awiting HELP ME MAKE IT THROUGH THE NIGHT na inihahandog namin sa mga kababayan nating manggagawa sa Middle East.‖ ADOR: (biglang papatayin ang radyo) Putang ‗na! Mga m‘yembro natin sa LFS sina Conrado at Juanito. Paano magiging Sparrow ang mga ‗yon? LINO: Tiyak, tinort‘yur ang mga ‗yon! GRACE: Baka isinigaw ka rin, Ador? Magtago ka na muna! Magtago ka! LINO: Senga, Ador. Kung ayaw mo sa Batangas, sasamahan kita sa Kabite, doon sa Alfonso. Marami akong kakilala doon na p‘wede nating matuluyan. ADOR: Putang ‗na! Bakit nga ako magtatago? Ano ba ang kasalanan ko? Nagdedemo lang tayo para ipahayag ang mga karaingan ng bayan, ng masa! Wala na bang karapatan ang mga mamamayan, ang mga kagaya natin, na magsalita nang totoo? Nasa Konstitusyon ang karapatan nating ‗yan! LINO: Papel lang ang Konstitusyon, Ador, sa panahong ito. May Konstitusyon pa bang kinikilala ang mga pasista? Ikaw na nga ang nagsabi na meron pa bang hustisya ngayon. Malimit mo ring sabihin noon na mas masahol pa sa puta ang mga nagpapatakbo ng ating gobyerno… mas marangal pa ang mga puta dahil katawan lang nila ang kanilang ibinibenta dahil sa pangangailangan, dahil sa karalitaan… pero sila, ano ang ibinibenta? Ang buong bansa! Ang kinabukasan ng susunod pang henerasyon! ADOR: (parang nag-iisip, tutungo at sasapuhin ang ulo) Ang mga hayop! Ang mga hayop! Pero di ako magtatago. Bakit ako magtatago? GRACE: (parang maiiyak na lalapit kay Ador at halos yakapin ito) Ewan ko, ewan ko, Ador. Talagang kinakabahan ako. Paano kung hulihin ka? Sino, sino ang tatakbuhan namin para tulungan ka? Ang mass media? Kanila rin ang mass media. Mabuti kung bigyan ka man lang ng kahit kapirasong espasyo sa d‘yaryo at ibalitang hinuli ka. Baka palitawin ka pang NPA at lalo kang idiin. ADOR: Hulihin na nila kung huhulihin! Putang ‗na… matatakot na lang ba tayo nang matatakot? Tatakbo nang tatakbo?

{Bigla, magkakagulo sa likod ng tanghalan. May magsisigawan: ―Raid! Raid! May mga sundalo! May mga pulis! May huhulihin yata! Takbo! Takbo! Mahirap na!‖ Hintakot na papasok sa sala sina Aida at Aling Ester. May hawak pang sandok si Aling Ester, may hawak namang baso si Aida, may lamang tubig.) ALING ESTER: Dominador! Dominador! Mga sundalo raw ‗yung nasa labas.(parang natataranta at hindi malaman kung ilalapag o hindi ang tangang sandok; aagapayanan ito ni Aida, pilit paiinumin mula sa tangang baso) AIDA: Tubig, Inay. Uminom po muna kayo at baka kung mapa‘no pa kayo.(iduduldol ang baso sa bibig ni Aling Ester na iinom ng ilang lagok) ALING ESTER: (bubuntung-hininga) Dominador, baka nga kayo ang hinahanap? Alis muna kayo… alis na! Doon kayo dumaan sa may kusina. Dali! Dali! AIDA: Sige na, Kuya. Sige na! Ako na ang bahala kay Inay. (Itutulak palabas nina Aling Ester, Aida, Lino at Grace si Ador, ngunit magpipilit itong maupo sa sopa.) ADOR: Bakit nga ako aalis? Ano ba ang kasalanan ko? (muli, ipagtutulakan nina Lino, Aida, Grace at Aling Ester si Ador) ALING ESTER: (halos patili na) Umalis ka na sabi, Dominador! Umalis ka na! AIDA: Umalis ka na, Kuya! Umalis ka na! Papatayin mo sa nerbiyos ang Inay! (Muling hihilahin nina Grace at Lino si Ador, ngunit magpipilit pa rin itong maupo. Biglang may tatadyak sa pinto. Mabilis na papasok ang tatlong sundalong nakauniporme ng fatigue, nakatutok agad ang mga baril kina Ador.) SUNDALO 1: Ito ang bahay ni Dominador Robles, ano? ALING ESTER: Ito nga po. Ito nga po… pero bakit po? SUNDALO 2: (babalingan sina Lino at Ador) Sino sa inyo si Dominador Robles? ADOR: (biglang tatayo) Ako… bakit? Ano‘ng kailangan n‘yo? (Bigla itong susunggaban ng Sundalo 3, pipiliting posasan. Magwawala si Ador, sisikmuraan ito ng Sundalo 2 habang nakatutok naman ang baril ng Sundalo 1. Yayakap si Grace kay Ador ngunit tatabigin ito ng Sundalo 2 at mapapasadsad sa sopa si Grace. Yayakap naman si Aling Ester kay Ador at pilit itong hihilahin ng Sundalo 1. Mapoposasan si Ador.) ALING ESTER: (umiiyak na) Bakit n‘yo hinuhuli ang anak ko? Bakit? Di naman ‗yan kriminal! Di naman ‗yan magnanakaw. SUNDALO 1: Sabi ko na‘t ang lugar na ‗to ang taguan ng mga Sparrow.(mapapatingin ito sa mesang aralan na kinaroroonan pa ng supot ng pansit, munting radyo at ilang libro; babalingan ang Sundalo 2) Tingnan mo ‗yang mga libro. Baka subversive documents ang mga ‗yan! AIDA: (susunggaban ang mga libro) Mga libro ko ‗to sa esk‘wela! (pilit na aagawin ng Sundalo 2 ang mga libro kay Aida hanggang mabitiwan ni Aida) SUNDALO 1: Bulatlatin mo… baka may nakaipit na mga dokumento. (mabilis na iwawagwag ang libro, ngunit walang makikitang anumang dokumento ang Sundalo 2 at marahas na bibitiwan ang aklat)

) TAGPO 2 (Sa muling pagbubukas ng telon. Sir. Aida at Grace habang nakatingin si Lino. tatadyakan at sisipain ng Sundalo 1. Sir. makikita ang isang kuwartong naiilawan ng isang maliwanag na bombilyang nakalawit. tatabigin nito ang supot ng pansit sa mesitang aralan.SUNDALO 3: (habang nakatutok ang baril sa ulo ni Ador) ‗Yung supot sa mesa… ano ‗yon? Baka molotov bomb… tingnan n‘yo! ADOR: Pansit ‗yan… lamunin n‘yo! SUNDALO 1: (sasampalin si Ador) Matapang ka. may bote ng alak at basong nakapatong sa mesa. Alisan n‘yo ng posas. Abadilla sa silyang nasa likod ng mesa paharap sa manonood. Kundi ako nakapagpigil kangina. ibubuga ang usok sa mukha ni Ador) A. ha? Talagang matapang kayong mga Sparrow. Makikita rin ang tatlong sundalo kangina. Sir. ayaw pa. may isa ring makinilya. (mauupo si Lt. gayundin ang labi ni Ador. nakayapak na at iyon pa ring dating short at t-shirt ang suot. Mahahalatang may bahid na ng dugo ang t-shirt. Sir. ‗yan pala ang sinasabing si Ka Ador. LT. nakauniporme rin ng fatigue. (lalapit ang Sundalo 3 kay Ador. At ease. ABADILLA: (hihithit ng sigarilyo. sasalinan ng alak ang baso at lalagok. Magdidilim ang tanghalan at isasara ang telon. magsisindi ito ng sigarilyo. tinodas ko na sana ‗yan at itinapon sa Pasig River. uminom ka muna… baka nauuhaw ka? (ilalapit ang baso kay Ador. Nag-iiyakang pagtitiyagaang likumin iyon nina Aling Ester. ABADILLA: Good… good. nakaposas pa rin. Ayaw umamin. pagmamasdan ang mukha ni Ador) SUNDALO 1: Matapang. Sir. Parang natitigilang nakahawak sa braso ni Aling Ester si Lino. May isang malapad na mesa doon. Sir! LT. Bago tuluyang umalis ang Sundalo 1. Umiiyak na rin sina Aida at Grace. may dalawang karaniwang silya sa harap ng mesa. LT. Abadilla. Magpapalahaw ng iyak si Aling Ester. . Makikita si Ador na nakaupo sa isang silya. aalisin ang posas nito) SUNDALO 3: Panay ang mura n‘yan sa amin kangina. Sasaluduhan siya ng tatlong sundalo. Babagsak iyon sa sahig. Marami na nga kayong napapatay sa amin kahit araw na araw! ALING ESTER: (paiyak) H‘wag n‘yong saktan ang anak ko… di ‗yan Sparrow!(muli nitong akmang yayakapin si Ador ngunit itutulak ito ng Sundalo 3 at maaalalayan naman ni Lino para hindi mabuwal) ADOR: Mga putang ‗na n‘yo! Pati ba naman babai‘y di n‘yo iginagalang! SUNDALO 1: (itutulak si Ador) Sige… ibaba na ‗yan at isakay sa d‘yip! ALING ESTER: Saan n‘yo dadalhin ang anak ko? Maawa kayo sa kanya… maawa kayo! Dominador! Dominador! (Hihilahing palabas ng dalawang sundalo si Ador. Maririnig ang umaatungal na tunog ng tambutso ng dyip sa likod ng tanghalan. Biglang papasok si Lt. Mukha namang di Sparrow. Chivas na ang ipinaiinom mo. ABADILLA: (muling iinom ng alak) O. titingnan lamang ni Ador ang baso) SUNDALO 2: Suplado.) MGA SUNDALO: Mission accomplished. at sasabog ang pansit.

Kayo na ang bahala d‘yan. Hoy. Anonas St. Ano ang address mo. Sir. ABADILLA: Dominador Robles ‗yan. ADOR: Talagang wala akong alam! Ang hirap sa inyo. iaayos ang makinilya sa mesa. bubunutin ang papel sa makinilya at iaabot kay Lt.) SIBILYAN: Umpisahan ko na. (Mabilis na magmamakinilya ang sundalong nakasibilyan. (lalabas si Lt. ABADILLA: Ka Ador. Sir. Abadilla. lalapitan si Ador. Medya-medya lang. (Lalabas ang Sundalo 1 at makaraan ang ilang saglit. Sir? LT. Sta. sa BIR. Pero pagbalik ko. Ka Ador?(mukhang galit na titingnan lamang ni Ador si Lt. Lalabas lang ako‘t magpapalamig ng ulo.LT. Tawagin ang typist. ang kapatid kong babae… iginalang ba ninyo kangina? SUNDALO 2: (tututukan ng baril sa ulo si Ador) Pilosopo pa. Abadilla at agad na lalapitan ng tatlong sundalo si Ador) SUNDALO 1: (iduduldol ang papel at ballpen kay Ador) O. (magsusubo ito ng papel sa makinilya) LT. papipirmahin na lang kita ng tula. mabibitiwan nito ang ballpen) Kayo ang pumirma! . Mesa. pirmahan mo na! Masama ang matigas ang ulo… baka sumabog ‗yan. sa Customs. pahapyaw na babasahin ang nakamakinilya sa papel) SIBILYAN: Ayos ba. Ka Ador.. Sir. Dudukot ng ballpen sa kanyang bulsa si Lt. Madali lang ‗yon… pipirmahan mo lang. ABADILLA: Mukhang tama kayo… talagang matigas nga yata. kaming mga walang kasalanan ang kaya n‘yo lang hulihin. sagutin mo na lang ang mga tanong ko… di ka sasaktan ng mga ‗yan. Abadilla. pirmahan mo na. Kung ayaw mong kumanta. Sir? LT. O. Sir. Abadilla) SUNDALO 2: Tinatanong ka ni Sir… hoy. lalagok) Ka Ador. sa Immigration. ADOR: (tatabigin ang kamay ng sundalo. ADOR: Bakit ko pipirmahan ‗yan? Alam kong puro kasinungalingan ‗yan! LT. Hihilahin ng nakasibilyan ang silya. igalang mo ang Sir namin! ADOR: Ang Nanay ko. Pipiliin n‘yo naman ang huhulihin n‘yo! SUNDALO 1: (dadagukan si Ador sa likod at muntik na itong mahulog sa pagkakaupo sa silya) Bastos. hahawakan sa balikat) Di bale. Ipasyal na kaya namin. Pangalan lang at address. sumagot ka! (akma nitong dadagukan si Ador) ADOR: (pagalit) 124 Interior 1. kailangang pirmado na ‗yan. ABADILLA: Good… good. Bakit di ‗yung mga malalaking kriminal sa gobyerno ang hulihin n‘yo? Nasa Kongreso ang iba. sinu-sino pa ang mga kasama n‘yo dito sa Metro Manila? Saan-saan ang hideout n‘yo? ADOR: Di ako Sparrow… at talagang wala akong alam sa mga pinagsasabi n‘yo. Kung ayaw mong sabihin ang iba mo pang kasama. Alam n‘yo namang masama akong magalit. muli itong papasok kasama na ang isa pang sundalong nakasibilyan. ABADILLA: (tatayo. Mayroon din sa Malakanyang! LT. ‗yon na lang lider n‘yo dito ng Alex Boncayao Brigade. ABADILLA: (muling magsasalin ng alak sa baso. kaming maliliit.

Baka supot pa. Abadilla. ABADILLA: Aba… mapipilitan yata akong magalit. Bigla siyang tatadyakan sa tagiliran ng Sundalo 1. ABADILLA: O. Matigas. pahablot na aabutin iyon ni Ador. Halos malungayngay ang ulo ni Ador. Baka nagugutom na kasi ‗yan. Pirmahan mo na.(Biglang itatayo ng dalawang sundalo si Ador. SUNDALO 3: Sir. may dalang isang basong puno ng manilaw-nilaw na likido) LT. Abadilla ang papel at ballpen.) SUNDALO 1: Ang hayop na ‗to… pahihirapan pa yata tayo! (biglang isasalya ng dalawang sundalo sa silya si Ador. ano… pinirmahan na ba? SUNDALO 1: Sir. Muling tatabigin ni Ador ang kamay ng sundalo. saksakan natin ng may sinding palito ng posporo ang butas. Dalawang beses pa siyang sisikmuraan ng Sundalo 1. ibubuhos ang laman ng baso sa bibig ni Ador. ABADILLA: Tama na! Ipasyal na ‗yan! Ipasyal n‘yo na! (Itatayo ng mga sundalo si Ador. Ka Ador(matalim na tititigan lamang ni Ador si Lt.) SUNDALO 3: Sige… sige. iupo n‘yo sa silya at mapitpit na ang bayag. biglang aagawin ni Ador ang nakasukbit na baril ng isang sundalo. Magtatawanan ang mga sundalo) SUNDALO 2: O. (Itatayo ng Sundalo 1 at 2 si Ador. biglang pagpupunit-punitin) ADOR: (pasigaw) Mga putang ‗na n‘yo! Mga putang ‗na n‘yo! May araw din kayo! May araw din kayo! Mga demonyong pasista! (Pagtutulungan siyang bugbugin ng mga sundalo. parang gustong isuntok) SUNDALO 3: Ang putang ‗nang ‗to! Gusto pa yatang lumaban. . Kahit nanghihina. Mapapaigik si Ador at akmang lalaban. mahilamusan at mapatikim naman ng special hamburger sandwich. e. mabinyagan na rin. Ibuka n‘yo ang bibig. mabubuwal ito at sisipain siya ng Sundalo 1} SUNDALO 2: Pirmahan mo na sabi. talagang ayaw. ADOR: Mga putang ‗na n‘yo! Mga hayop kayo! (Bigla siyang sasampalin nang sunud-sunod ng Sundalo 2. Mahahandusay si Ador sa lapag. Tingnan natin. Pilit na pauupuin sa silya. sasalat-salatin ang bayag nito. May sisipa sa kanya. (kukunin ni Lt. ngunit pigil-pigil siya ng dalawa pang sundalo. Kundi naman. Abadilla. ano? Di nakatikim ka ng juice ni Sir. (Pipigilan ng Sundalo 2 at 3 si Ador. Sisikmuraan ito ng Sundalo 1. iaabot kay Ador. Sir! LT. kuyom ang mga kamay. may tatadyak.) LT. e. dalhin na kaya natin sa kubeta. LT. ngunit nanlilisik siya. ABADILLA: H‘wag na… pipirma ‗yan. kukunin ang papel at iduduldol sa mukha ni Ador.) SUNDALO 1: Aba… malaki! Sayang naman at baka di na makaanak. Lalapit si Lt. hihilahin papunta sa pinto. Mapapaduwal si Ador na parang masusuka. e… para di na kami mahirapan! (Dadamputin nito ang ballpen sa lapag. Abadilla) Sparrow talaga. SUNDALO 2: Kung hubaran na lang natin. Ipasyal nga natin! (papasok si Lt.

Higit sa lahat. sa isang banda. Ordonez TUNGKULIN NG MANUNULAT (Pambungad na pananalita sa Kongreso Nasyonal ng Pambansang Linangan at Ugnayan ng mga Manunulat) TUNGKULIN muna ng manunulat sa kanyang lipunan ang dapat talakayin at linawin. Sinasabing ang manunulat ay ―mambabatas ng daigdig‖ at ―direktor ng konsensiya ng bayan‖ kung kaya hindi lamang siya dapat na maging matapat na tagapaglarawan ng buhay. upang mapangatwiranan niyang may karapatan siyang ipabasa sa sambayanan ang kanyang obra — tula man iyon. Mapatatawad ang manunulat kung totoo ang kadahilanang ito. kuwento o nobela. makabubuti pa marahil na hindi na siya sumulat at maaaring mapagkamalan lamang siyang tamad o kinakalawang ang utak. Sa nagdaang dalawang dekada ng pasista‘t diktatoryal na rehimeng Marcos. Magtatayuan ang mga manonood.Biglang isasara ang telon at maririnig ang sunud-sunod na putok. kundi dapat din siyang maging pinakamahigpit na kritiko nito. sa halip. malaya at progresibo. ngunit kung sinadya niyang sumakay sa ruweda ng panlilinlang at ang totoo lamang sa kanyang sinulat ay ang kanyang pangalan — na minsa‘y hindi pa rin totoo — makabubuti pa marahil na itinapon niya sa basurahan ang kanyang makinilya at baka napakinabangan pa ng mga magbobote‘t magbabakal at ang mapagbibilhan ay maibili man lamang ng tinapa‘t galunggong at ilang kilong bigas. maikakatwirang sinensor ang kanilang sinulat o walang publisistang maglathala ng mga iyon. hindi iilang manunulat — lalo na sa larangan ng peryodismo — ang waring inurungan ng bayag bagaman.)# Li #T alu mp ati November 7. ng paninikil at kalupitan. dula man o sanaysay o artikulo at maging balita. Bigla ring tutugtugin ang PAMBANSANG AWIT ng Pilipinas. Ang talikdan niya ang tungkuling ito at. Taglay ang mataos na paniniwalang ang sining ay hindi dapat na para sa sining lamang kundi dapat na makatulong sa paghubog at pagbubuo ng isang lipunang makatao. Kung naduwag man siya. ng pang-aalipin at pagmamalabis sa kapangyarihan. at sa kanyang sinulat. maging tagabenta lamang siya o tindero ng mga kasinungalingan at kahangalan sa palengke ng lipunan ay isang napakalaking kasalanan hindi lamang sa kanyang sarili kundi maging sa buong sambayanan. Maaaring ituring pa siyang bayani kung pinutol niya ang kanyang mga daliri kaysa maging kasangkapan iyon ng panloloko sa sambayanan ng masusugid na tagapagtaguyod ng bulok at mapambusabos na ―status quo‖ at ng mga basalyos ng inhustisya‘t pagsasamantala. minabuti namin na ang naturang paksa ang maging kauna-unahang testamento ng aming pakikiisa at pakikisangkot sa anumang adhikaing makabayan at mapagpalaya ng sambayanan. kinakailangan ng manunulat na maging matapat sa kanyang sarili. . 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L.

sa palasyo ng iilang makapangyarihan. makokonsensiya pa kayang awitin ng kasalukuyang henerasyon ng mga manunulat ang mga buwan at bituin. maimpluwensiya‘t mapribilehiyo. Habang mga gulugod-dikya at may kaisipang alipin ang mga namumuno sa gobyerno at parang mga pulgas na ayaw humiwalay sa kolyar ng imperyalismong Amerikano.Maging sa kasalukuyan. o nagpapakalunod kaya sa masabaw at malibog na pag-iibigan habang. nagdudumilat ang malapulmonyang mga sakit ng bayan na hindi na basta-basta magagamot sa pamamagitan ng karaniwang mga tabletas tulad ng decolgen at aspirina. o magagawa pa kaya niyang makipagsarsuwela sa mga puwersang umaalipin at bumubusabos sa masang sambayanan? Sa kabila ng mga problemang pangkabuhayan at panlipunan — mulang doble-karang hustisya hanggang palsipikado‘t kinakalawang na demokrasya — magagawa pa kayang aliwin ng mga manunulat ang sambayanan sa pamamagitan ng pagsasakay sa mga ito sa mga saranggola ng pantasiya‘t kahangalan upang dalhin sa daigdig ng mga multo at agimat at lunurin pagkatapos sa balon ng mga pangarap?: Sa yugtong ito ng maagiw na kasaysayan ng bansa. at pinuputalan ng dila ang laksang tinig ng paghihimagsik. sa kabilang banda. ang dapat namang isatinig ng kasalukuyang henerasyon ng mga manunulat? Matagal nang inilalampaso ang bayan sa sariling kalbaryo. at tulyapis at ilang subong kanin lamang ang gantimpala. sa kabilang banda. o ng mga Amado V. kung gayon. Hernandez at Lazaro Francisco ng kanila namang panahon — ano. kundi maging sa ideolohiyang pangkabuhayan at pampulitika. at. ang kasalukuyang henerasyon ng mga manunulat ang unang-unang dapat makahulagpos sa sapot ng pambubusabos sapagkat nasa kanyang pluma at papel ang maso‘t pandayang huhubog hindi lamang sa panitikan at kultura. ang mga magsasaka‘y parang mga kalabaw lamang na itinatanikala sa lupa. hindi maitatatwang marami pa ring mga obrang iniluwa ng mga ―vendo machine‖ at naghambalang sa mga bangketa na diumano‘y para sa sining ang puwedeng ihalo sa darak at ipakain sa mga baboy. ginagawang pamunas lamang ng puwit at paa ang dignidad ng sambayanan samantalang sa dambuhalang mga pabrika‘t korporasyon. Sa kalunsuran. nilalaklak ang dugo‘t binubusabos nang husto at pinasusuweldo nang hindi pa sapat na pambili ng kahit palotsinang kabaong kapag sila‘y namatay. habang parang mga baboy na inuulaol ng mga diyus-diyosan ang kayamanan ng bayan at binubutas ng mga punglo ang mga utak at dibdib ng pagtutol. Sa Mga Manunulat . ng mga salamangkero at drakula at aswang. sa mga kanayunan naman. wala kaming masalat ni gahiblang dahilan upang sabihin na ang kinauukulang mga manunulat ay naging matapat na tinig ng budhi ng bayan. Ang tinig niya‘y tinig ng sambayanan. hindi malayong lumawak ang impiyerno ng mga busabos mulang Tondo at Sapang Palay hanggang sa bawat sulok ng kanayunan habang. nilalamon ang ugat at laman ng braso ng mga trabahador. Kung tunay ngang tagapaglarawan at tagapagsalita ng kani-kanilang panahon ang mga manunulat — gaya halimbawa nina Marcelo del Pilar at Lopez Jaena at Jose Rizal noong panahon ng pananakop ng mga Kastila. Ang dignidad niya‘y dignidad ng bayan. Naglulunoy pa rin ang mga ito sa kabalbalan at kababalaghan sa ―swimming pool‖ ng mga Captain Barbel at Darna. Sa ganitong mga paksang nilalangaw at inuuod sa poso negro ng panitikan.

ikaw na utak manunulat ay dapat mamulat sa mga larawang sa kuwadro‘y nagsugat isang subong kanin at ulam na hangin ang tinititigan ng matang malungkot sa mesang lansangan ng humpak na pisngi‘t butuhang daliri‘t pudpod na sapatos palad na naglintos sa pambubusabos. sa Singapore man o sa Gitnang Silangan. ginutom at ginahasa? Ilan na ba sa kanila ang nakabilanggo ngayon dahil napilitang . Ilan na nga ba sa kanila ang biktima ng makahayop na kalupitan ng kanilang mga amo: walang patumanggang binugbog. sa Europa man o sa Amerika o sa Aprika. sa bundok at parang… saka malalaman ang siklab at alab ng isang paglayang iyong pupuntahan! Kahab ag. sa dugong tumigis sa mga lansangan. pinaso ng plantsa. Ordonez (Kolum) NAKALULUNGKOT at nakasusulak ng dugo ang mga kaapihan at pambubusabos na matagal nang dinaranas ng migranteng manggagawang Pilipino sa Malaysia man o sa Taiwan o sa Japan. inginudngod sa kubeta.ikaw. sahig na kawayan. bawat mansiyon at palasyo‘y silipin ang mga kuwarto at matutong mag-atado ng bituka‘t mga apdo. ikaw.hab ag na Mi gr anten g Man gga ga wa October 22. sa langis at grasang sa mata‘y humilam. ikaw na kasiping ng pluma ay saan nga ba pupunta? manungaw ka sa bintana ng kaluluwa at butasin ng mga mata ang pader ng pagkaaba. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. pag iyong nakatas ang pait at dusa ng patak ng ulan sa bubong na pawid. sa ugat ng brasong kinain ang laman.

ngunit inagrabiyado rin sa suweldo kung ihahambing sa sahod ng mga manggagawang Amerikano sa parehong trabaho. Karamihan sa kanila‘y mga magsasakang hindi nakapag-aral mula sa Pangasinan. Nagsimula ito matapos ang digmaang Pilipino-Amerikano. pinasuweldo nang agrabiyado. kahit salat sa kaalaman at karanasan. 26 na araw sa isang buwan. at lubhang mailap ang oportunidad para sa karaniwang manggagawang Pilipino. Sa kasaysayan ng pandarayuhan ng manggagawang Pilipino — na kilala ngayon bilang OCWs (overseas contract workers) — maaaring ang kauna-unahang napatalang migrasyon ng mga ito ay ang pagdating sa Hawaii noong Disyembre 20. Taiwan. katiwalian at makadayuhang patakarang pangkabuhayan ng walang gulugod na pambansang liderato. sa Bahrain man o sa Kuwait o sa Dubai sa Gitnang Silangan. higit pang masama. 1906 ng grupo ng 15 kalalakihang Ilokano upang magtrabahong parang mga sakada sa plantasyong Olaa. Kahit hindi tiyak ang kasasapitan. libu-libong manggagawang Pilipino ang dumagsa sa mga konstruksiyong militar ng Amerika sa Pasipiko.000 ang nagkakandakubang manggagawang Pilipinong nagkalat sa mga taniman ng tubo at pinya at iba pang produktong agrikultural sa Hawaii.ipagtanggol ang sariling karapatan sukdulan ngang makapatay? Ilan na ba sa kanila ang pinutulan ng ulo. Hongkong. Okinawa at Wake. sa Ontario at Winnepeg sa Canada. Napadpad ang iba sa California at Chicago sa Amerika. dahil sa pagbabakasakaling matagpuan ang hinahanap na ginto upang maiahon sa gutom at karalitaan ang iniwang nalulungkot at nangungulilang mga pamilya. Pagsapit ng 1934. Japan at Korea sa Asya. sinasaktan pa minsan ng mga katiwalang Kastila at Portuges. nakarating ang iba sa Alemanya. sa Angola man o sa Ethiopia at Nigeria sa Aprika. hinuthot nito ang likas na yaman ng bansa na nagpalaganap ng karalitaan hanggang sa kanayunan at tuluyang nagbunsod sa migrasyon ng manggagawang Pilipino. nandayuhan na rin sila sa Thailand at Malaysia sa mga huling taon ng 1960. binitay o nakatakda nang bitayin? Ilan na ba sa kanila ang umuwing baliw o iniuwing bangkay na lamang? Tingnan na lamang ang detalyadong mga datos ng grupong MIGRANTE kaugnay nito. at iba pang mga bansa sa Europa. Matapos ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig. sinigaw-sigawan at ininsulto ng mga tagapamahalang Haoles — mga Amerikanong Caucasian — at kapag nagkamali o saglit na nagpahinga. Pinagtrabaho sila ng 10 oras sa isang araw. Nang pairalin pa ang Batas Militar ng diktadurang Marcos noong 1972. lalo na sa mga isla ng Guam. dahil sa masidhing pangangailangan ng Amerika sa hilaw na mga materyales. Cebu at Ilokos kung kaya madaling nalinlang sa mga kontratang kanilang tinanggap. mula ng huling taon ng dekada ‘40 hanggang dekada ‘60. umabot ng 120. Italya at Pransiya. at napilitang lunukin ang hindi makatarungang mga kondisyon sa paggawa. lalong humilahod ang pambansang ekonomiya. sa Iraq man o sa Iran. at maging sa Singapore. Dahil bagsak nga ang ekonomiya ng bansa bunga ng kainutilan. lalong naghirap ang ordinaryong mga mamamayan. Naging kolonya tayo ng Amerika at ipinatupad ng gobyerno ang mga patakaran ng malayang kalakalan kaya naging tambakan ang bansa ng sobrang mga produkto ng Estados Unidos at. Ang iba. ay napilitang sumuot at . at lalong tumaas ang halaga ng dolyar kontra sa piso kaya lalong tumindi ang migrasyon ng mga manggagawang Pilipino — babae man o lalaki — at napadpad sila sa iba‘t ibang lupalop.

ng mga umuwing baliw o bangkay na lamang. milyun-milyon na silang parang mga layak na nakakalat sa iba‘t ibang mga lupain at kayakap nila ang pangungulila‘t kalungkutan.maglingkod sa pandaigdig na industriya ng pagbabarko. bugbog at panggagahasa sa Singapore. hanggang hindi maabot ng kurtadong utak ng estado ang tungkulin nitong lubos na pagmalasakitan. Sa kasalukuyan nga. umuuwi namang bigo‘t halos masiraan ng bait. Tiniis nila ang nakapapasong init sa mga konstruksiyon at minahan ng langis sa disyerto ng Saudi Arabia. ng karahasan at kamatayan. sa kanilang mahaba‘t marawal at nakahahabag na kasaysayan. mabulid sa prostitusyon. tiniis nila lalo na ng mga kababaihan ang pagmamalupit ng kanilang amo — ang suntok. higit sa lahat. pinahirapan at binitay. sipa‘t tadyak. di nga kasi. pangalagaan at ipagtanggol ang interes ng uring manggagawang Pilipino — narito man o nasaan mang panig ng mundo. Dahil sa kontra-manggagawa at makadayuhang mga patakarang pangkabuhayan ng umiiral o naghaharing rehimen. ng mga pinatay at nagpakamatay. nakapaghihimagsik na hindi naman sila ganap na pinangangalagaan o tinutulungan ng sariling gobyerno hinggil sa mga problemang kaugnay ng kanilang mga trabaho sa iba‘t ibang banyagang lupaing kinaroroonan nila ngayon. patuloy at patuloy ding mararagdagan ang mahaba nang listahan ng mga inabuso‘t ginahasa. makatarungang sahod. kung hindi man bumalik na bangkay na lamang. laspagin at babuyin sa mga bahay-aliwan sa Japan. Bagaman nasusuhayan nga nila ang bumabagsak na pambansang ekonomiya sa pamamagitan ng bilyunbilyong dolyar na ipinadadala nila taun-taon sa bansa. Hanggang inutil ang gobyernong mabigyan ng sapat na oportunidad ang kanyang mga mamamayan — desenteng trabaho. tiniis nila ang malarya at iba pang nakamamatay na sakit sa mga minahan sa Aprika ngunit. tiniis nila ang nakapanlulumong kalungkutan dahil sa matinding pangungulila sa iniwang mga mahal sa buhay. Marami nga sa kanila — lalaki man o babae — ang umalis ng bansa nang luhaan o humahagulhol hanggang sa loob ng eroplano at. biktima ng inhustisya‘t kaalipinan. At. inaasahan pa ngang lalong titindi ang pandaruhayan ng manggagawang Pilipino kahit hitik na ang kasaysayan nito ng inhustisya‘t kalupitan at kaalipinan. durog ang mga pangarap at pira-piraso ang kinabukasan dahil sa mapait at malagim na karanasan sa banyagang lupang pinuntahan sa paghahanap ng kahit kapirasong langit para sa mga mahal sa buhay. naglayag saanmang sulok ng mundo taglay ang mumunting mga pangarap na malimit namang nilalamon lamang ng dambuhalang mga alon sa malawak na karagatan. kaukulang mga benepisyo sa paggawa tungo sa maluwag o komportableng buhay — patuloy at patuloy na ipapadpad ng hangin ng karalitaan at kakalat na parang mga layak sa iba‘t ibang panig ng mundo ang manggagawang Pilipino. tiniis nila ang makadurogbutong lamig sa pabrika ng salmon at sardinas sa Alaska. Kahabag-habag na uring manggagawa! . ng mga ikinulong. Patuloy lamang silang binobola o inuutong ―mga bagong bayani‖ ngunit wala namang kongkreto‘t makabuluhang mga programa ang pambansang liderato upang sila‘y maalalayan at sagipin sa kumunoy na kanilang kinasadlakan. tiniis nilang magsayaw nang hubo‘t hubad. Hongkong at mga bansang Arabo.

ang tinanggap namin mula sa kanya. kainutilan at katiwalian ng mga opisyal ng gobyerno at ng burukrasya. ang iginigiit noon pa mang 2003 ng Kagawaran ng Edukasyon na wikang Ingles ang gawing pangunahing wikang panturo sa elementarya pa lamang bilang pag-alinsunod sa balintunang patakaran ng rehimen ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo. minimemorya at hindi maipaliwanag ng mga bata ang kanilang aralin. ―isa sa pinakamalaking problema nga ang wikang ginagamit sa pagtuturo sa elementarya. kapos ang badyet para sa edukasyon na niwawaldas pa nga‘t kinukurakot ng mga kinauukulan kaya kulang na kulang din sa mga paaralan. ang iginigiit na wikang Ingles agad ang gamiting wikang panturo sa elementarya pa lamang ay ―sapilitan at pulitikal. kolehiyo at unibersidad sa bansa na dahil sa Ingles nagsipag-aral. matematika at siyensiya ang mga mag-aaral sa pamamagitan ng Ingles. binigyang-diin niya. Sa nasabing kabanata. Ayon sa kanya. sa siyensiya ng pagtuturo. makatao. napakaliit na porsiyento tuloy ng mga nagsipagtapos sa Grade VIang pumapasa sa pambansang pagsusulit para matanggap sa mataas na paaralan. Kinailangan tuloy ipanukala ng diumano‘y henyong mga opisyal ng naturang kagawaran ang napakakontrobersiyal na ―bridge program‖ na tandisan nang tinututulan hindi lamang ng mga estudyante kundi maging ng mga guro sa pampublikong mga paaralan. isang dayuhang wikang nagsisimula pa lamang nilang pag-aralan. Nemesio E. Prudente. mabilis na nakakalimutan ang sinaulong mga leksiyon kaya nagsisipagtapos na kabisote. Prudente. Dahil wikang Ingles nga ang ginagamit na panturo sa elementarya pa lamang. Unang-una. isang sulat noong nabubuhay pa si Dr.‖ gayundin ng ―kolonyal na mentalidad. ‖repleksiyon ng mababang kalidad ng pamumuhay sa bansa ang sistema ng edukasyon. Pinipilit ng mga may kaisipang kolonyal na matuto ng pagbasa. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. at sa mga prinsipyong sikolohikal.Kab iso teng Ed ukas yo n October 12. at salat sa kakayahan sa banyagang wikang ito. kundi man ganap na katontonhan.‖ Natural. hindi nakabatay sa pananaliksik. progresibong intelektuwal at edukador. Ganito rin nga ang karaniwang nangyayari ngayon sa mga estudyante sa hayskul. mga pasilidad. Dahil hindi nila nauunawaan. sa punto ni Dr. Naalaala tuloy namin ang isang kabanata ng Noli Me Tangere ni Rizal (Mga Suliranin ng Isang Guro).‖ Niliwanag at binigyang-diin ni Dr. at naging Presidente ng Politeknikong Unibersidad ng Pilipinas. Kaugnay nito. Bukod dito. nakilalang makabayan. Ordonez (Kolum) ISANG MALAKING kahangalan. sa wikang Kastila tinuturuan ang mga bata gayong hindi pa naman sila nakakaintindi ng wikang iyon. at may sapat na kakayahang mga guro.‖ . Prudente ang pagtutol niya sa nabanggit na patakaran ng Kagawaran ng Edukasyon sa ilalim ng rehimen ni La Gloria.

noon pa man. kaya nga dapat na isa itong asignatura sa lahat ng antas ng pag-aaral mulang elementarya hanggang kolehiyo. Tinututulan tuloy ng progresibong mga edukador doon na ipailalim sa gayong programa sa loob lamang ng tatlong taon ang migrante o dayuhang mga estudyante bago pahintulutang isabak sa iba‘t ibang asignatura. tinitiyak niyang magiging mahusay ang resulta nito sa kabuuan. Nippon-Go sa Japan. sa Filipino dapat ituro ang siyensiya at matematika na maaaring salitan ng katutubong diyalekto sa mga rehiyong di-Tagalog. Pranses sa Pransiya. Prudente ang sistema edukasyonal ng Japan. sa nasabing mga bansa. Katunayan. samakatuwid. ang mga opisyal ng gobyerno at mga edukador na may kolonyal na mentalidad na magbago ng mga patakaran at paninindigan at huwag igiit na Ingles ang gamiting wikang panturo agad sa elementarya. laging nangunguna sa Silangan at Timogsilangang Asya sa mga pagsusulit ang kanilang mga estudyante at nangungulelat ang mga tinuruan agad sa Ingles gaya ng ating mga estudyante. dapat ding ituro bilang isang asignatura (subject) ang Ingles tulad din ng wikang Filipino. Inihalimbawa ni Dr. ng mga oplsyal ng edukasyon.‖ binigyang-diin niya. ang paggamit sa Ingles bilang wikang panturo (medium of instruction). bunga nito. lalo na nga sa siyensiya at matematika. lima hanggang pitong taong ipinaiilalim sa mga programa sa pag-aaral ng wika ang mga estudyante bago maabot ang kahusayang pang-akademiko. Nagkaroon tuloy ng nakasusukang pakahulugan ang mga elitista‘t may kolonyal na kaisipan na ―hindi edukado‖ at ―bobo‖ ang sinumang hindi marunong o mahina sa Ingles at ―nasisiraan na ng ulo. Hinahamon niya tuloy. Sa hayskul na simulan. at hindi pa ganap na humuhusay sa banyagang wikang Ingles. China at Korea na sariling wika ang ginagamit na panturo sa lahat ng asignatura — kabilang ang matematika at siyensiya — at.‖ Sa naturang antas. lumikha pa sila ng mga ―calculator‖ at ―computer‖ na nasa sarili nilang wika bagaman ginagamit din sa kolehiyo ang nasa wikang Ingles. lalo na‘t sa nabanggit na dalawang araling akademiko. ―na gamitin ang Ingles na wikang panturo agad sa mga mag-aaral sa elementarya na tinuturuan pa lamang ng Ingles bilang ikalawang wika o ikatlong wika sa mga rehiyong di-Tagalog. Dahil tatlong taon nga lamang. dapat na magtayo ang Kagawaran ng Edukasyon sa ilang piling lugar sa bansa ng tinatawag na ―pilot schools‖ na wikang Filipino — katulong ang katutubong mga diyalekto — ang gagamiting panturo sa mga mag-aaral sa elementarya.Batay sa mga pagsusuri sa Amerika at Canada. Kaya.‖ ayon noon sa isang Max Soliven sa . sarisari ang nagiging problema ng dayuhang mga estudyante — pangwika man o pangkultura. Hindi ito nangangahulugang kakaligtaan na ang Ingles. ayon pa rin sa kanya. Batay sa kanyang pagsusuri. ―Isang malaking kabobohan. Aleman sa Alemanya. Bahasa Indonesia sa Indonesia. mulang Grade I hanggang Grade VI. sabi niya. binigyang-diin niya. tauntaon. Ayon sa kanya. at marami pang halimbawang mababanggit — bukod tangi ngang nasa banyagang wikang Ingles ang sistema ng edukasyon sa ating bansa. Ruso sa Rusya. ayon nga sa kanya. dapat na wikang Filipino ang gamitin kaagapay ang katutubong diyalekto bagaman. Habang nasa kani-kanilang sariling wika ang edukasyon ng halos lahat ng bansa sa mundo — Kastila sa Amerika Latina. sa nabanggit na mga grado. Fookien at Mandarin sa Tsina. sabi niya.

pagkatapos. sabi nga.isang kolum niya sa Manila Times (Pilipino In. lumilinaw tuloy ang idinidikta noon pa man ng IMF-World Bank at ng mga instrumento ng imperyalismong Amerikano na isapribado ang mga paaralang pampubliko. Prudente. Ateneo University. Dahil sa ganitong kalakaran. Prudente. Higit na masama. sa kabilang banda. ―ang problema‘y nasa sistema at balangkas: elitista. hindi pa napabilang sa unang 40 ang pangunahing mga pamantasan sa bansa tulad ng Unibersidad ng Pilipinas. puspusan din ang pagsisikap ng ordeng relihiyoso — lalo na mula sa kampo ng Simbahan — sa pagtatayo at pagpapalawak ng kani-kanilang mga paaralang sagad hanggang langit ang matrikula sa lahat ng antas ng edukasyon. pinaaasa lamang kung eleksiyon at. maka-pribadong mga paaralan. maliwanag na bangkarote ang kasalukuyang edukasyon — sapagkat kinopya nang pira-piraso mula sa edukasyong Amerikano – kaya.‖ Ayon tuloy sa kanya. ―sa ilalim ng kasalukuyang sistema — at pababa nang pababa pa nga ang kalidad ng edukasyon — halos wala nang pag-asa ang masang makaahon sa kinalulublubang burak. maka-kapitalista. hindi nga malayong magsara at isapribado sa malapit na hinaharap ang maraming paaralang pinatatakbo ng gobyerno sa kapinsalaan.‖ ayon kay Dr. ―Kung susumahin.‖ Binigyang-diin pa niya na sa dispalinghadong mga patakaran ng gobyerno. kalilimutan na. ni Alfonso Yuchengco ang MIT (Mapua Institute of Technology). higit sa lahat. ng maralitang mga mamamayang walang kakayahang pag-aralin sa mandurugas na pribadong mga paaralang pag-aari ng mga santo-santito at diyus-diyosan sa lipunan. Sapagkat balintuna‘t makadayuhan . English Out: Are We That Nutty?) kapag niyakap natin ang sariling wika at pinabayaan ang Ingles. magsasaka‘t mangingisda o nabibilang sa hukbo ng mga walangwala). Nang suriin ang uri ng mga kolehiyo at unibersidad sa Asya.‖ Dahil nga sa makadayuhang mga patakarang pang-edukasyon — bukod sa iba pang larangan — na idinidikdik ng gobyerno. nananatiling nagdaralita. napasok na ng kilalang malalaking negosyante ang larangang ito: kontrolado na ni Lucio Tan ang UE (University of the East). Ano nga ba ang narating ng edukasyon sa bansang ito sa pamamagitan ng wikang Ingles? Lumilitaw ngang pababa nang pababa ang kalidad ng edukasyon sa Pilipinas. hindi naman nito matugunan ang pambansang mga pangangailangan at problema para pasukin ang daan ng kaunlaran tungo sa kinakailangang industriyalisasyon. at ni Henry Sy ang Asia-Pacific College. ―hindi na katakatakang talagang ayaw nilang paunlarin ang kalidad ng pamumuhay ng masang sambayanan kabilang na ang pagkakaloob ng de kalidad na edukasyon. Mulang kindergarten hanggang kolehiyo. ni Emilio Sy ang CEU (Centro Escolar University). Bukod sa mga nabanggit. De La Salle at Unibersidad ng Santo Tomas. walang karapatang mag-aral doon ang anak ng isang Juanang Basa at Pedrong Tigas (ibig sabihin ang mga anakanak ng karaniwang mga manggagawa. kolonyal. Katunayan. lalo na ang mga SUC (State Universities and Colleges) sa bansa ngayon upang mapasok ng salanggapang na mga kapitalistang nakabalatkayong edukador na matagal nang nagsisipaglaway sa negosyong edukasyon. batay sa obserbasyon noon ni Dr. Pinaglalaruan lamang nila ang mga maralita at iliterado. habang namamayagpag sa kayamanan at glorya ang mayayaman.

editor ng nasabing antolohiya.‖ sabi ni Dr. Iyon ay isang panahong labis kong pinaghihimagsikan ang kawalanghiyaan ng buhay sa siyudad at ni hindi ko na makilala kung sino ang kaaway at kung sino ang kaibigan at. makatao.‖ Sa punto niya. nagdedeliryo‘t nag-aapuhap ng mga bituin habang patuloy akong tinutugis ng karalitaang hindi ko matakasan. progresibo at demokratikong mga puwersang nagmamalasakit sa pampublikong edukasyon para sa kapakanan ng masang sambayanan. patuloy lamang ibinubulid ng umiiral na elitista at kolonyal na edukasyon ang bansa sa kumunoy ng kamangmangan at kaatrasaduhan.‖ Sa kabuuan. Prudente. at patuloy na ginagawa. ―kinakailangang pagtuunan ng pansin at malalim na suriin ang kasalukuyan at hinaharap pang mga problema ng pambayang edukasyon. ―ang lahat ng makabayan. at sa alinmang punto tingnan at suriin. Iyon ay isang panahong ang kaluluwa ko‘y nilalagnat. ang nakikita ko sa tagpitagping dingding ay isang matahimik na kapaligirang matagal ko nang pinangungulilahan. ―lubhang napapanahong sama-samang kumilos. lubhang napapanahon na ngang baligtarin naman ang sistema — ang wikang Filipino naman ang gawing wikang panturo sa halos lahat ng asignatura tulad nang ginawa. . mga nitso ang mga bangketa. at prusisyon ng mga robot at plastik ang nasasalubong ko sa bawat panulukan at lansangan. at inaawitan ng mga alon.pa nga ang mga patakaran ng gobyerno hindi lamang sa larangan ng edukasyon. Ordonez (Isinalin sa wikang Ingles at inilathala sa TENGGARA-MALAYSIA at iniantolohiya nang malaon sa ―Stories From Southeast Asia‖ bilang isa sa pinakamahuhusay na kuwento sa loob ng 30 taon sa naturang rehiyon. sa bawat gabi. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. Panahon na ngang buwagin ito at igiit ang isang edukasyong makabayan. sa aking pag-iisa sa inuupahan kong marumi‘t makipot na kuwarto ng nakaluhod na entresuwelo sa gilid ng nangangalingasaw na estero. ayon kay Muhammad Haji Salleh. # (Kolum) Si Anto October 1. binubulungan ng mga talahib. naghuhumindig na kandila ang bawat poste. at patuloy akong kinakawayan ng mga punong niyog.) SI ANTO NAKILALA ko si Anto sa isang panahon ng paglalagalag. mga kabaong ang mga eskinita. Naglalagablab na mga dambuhalang kalansay ang tingin ko noon sa mga gusali ng lungsod at nanlilisik ang mga neon lights. Maaaring gawing makabuluhang gabay ang nakaraang kasaysayan nito na hitik ng kapabayaan dahil na rin sa mga elitista at may diwang kolonyal na lantarang kumukontrol sa sistemang pampulitika at pang-ekonomiya ng bansa. ng mauunlad na mga bansang nagmamahal sa sarili nilang wika at kultura. kundi maging sa iba pang larangan. Maliwanag. mapagpalaya at siyentipiko.

‖ sabi ni Mando. Parang walang anumang hinila niya ang kanyang bangka.‖ muli kong alok. Ni hindi man lamang ngumiti si Anto. Manong. pinasan. sa isang karaniwang bahay na pawid sa tabing dagat na niyugan ang paligid. sa piling ng mga karaniwang taong walang pagpapanggap. na parang ibinagay sa medyo sarat niyang ilong at maluwang na bibig na nanatiling nakalapat. Dinampot nito ang lambat.Bitbit ang aking makinilya at isang maletang damit. isang mahalumigmig na madaling-araw.‖ Tumungga ako ng tuba at naglaro ang mga mata ko sa kalawakan ng dagat na mapayapang-mapayapa ngayon at parang isang dibdib na hindi humihinga.‖ . Nakipanuluyan ako sa isang kamag-anak ng pamilya. Manong. ―Ang mabuti pa. Anto. Anto?‖ bati ng pinsan kong si Mando.‖ parang nahulaan ni Mando ang iniisip ko. at nagpatuloy sa paglakad. ―Uminom ka muna.‖ sabi ni Mando. Hindi ko siya naiwasang sundan ng tanaw hanggang sa ikubli siya ng makapal na niyugan sa di kalayuan. Kumuha ito ng ilang isda at inilagay sa loob ng inuupuan naming bangka. naisipan kong magtungo. Malagihay na ako nang mapansin ko ang isang matipunong binatilyong sunog ang balat sa araw na dumaong malapit sa amin. iniahon sa tubig at sa loob ng pasan-pasan niyang lambat. Nagulat pa ako nang kumislot sa loob ng bangka sa tabi ng paa ko ang isa sa mga isdang iniwan ni Anto. Tinitigan ako ni Anto at napansin ko ang malalaking matang iyon na waring laging nagtatanong.‖ alok ko at pinuno ko ng tuba ang tangan kong baso at akma ko iyong iaabot sa kanya. ―Ala‘y nagiisa na siya. Napatawa ako. ―Ala‘y di rin ako naninigarilyo. ―Doon lang nakatira si Anto sa kabila ng niyugan. mahalimuyak maging ang karalitaan. Manong. ―Di ako bumabarik.‖ malumanay na sagot ni Anto sabay lapag ng lambat sa tabi namin. ‗bigan.‖ ―Ala‘y walang bisyo ‗yan kundi mangisda at magtanim. sa isang liblib na lugar sa Batangas na hindi abot ng atungal ng mga tambutso at ng alimura ng kuwarta at ng tinatawag na makabagong sibilisasyon.‖ Lumulundag-lundag pa ang mga isda. ―ay iuuwi ko muna ang mga ‗yan. ―Ala‘y katamtaman lamang.‖ pakli ni Mando. At nadama ko. Doon ko nakilala si Anto. isang dapithapong umiinom kami ng tuba ng pinsan kong si Mando sa nakatiwangwang na bangka sa pasigan. nagkislut-kislot ang huli niyang mga isda na marami-rami rin sa tingin ko at baka umapaw sa isang timba kung isasalin. ―Sigarilyo. ―Si Manong Roger… nagbabakasyon dito. maiihaw at nang mapulutan na natin. nanunuri.‖ Saka lamang binawi ni Anto ang pagkakatitig sa akin. sa gayon palang matapat na kapaligiran. sinulyapan kami. ―Pamulutan man lamang ninyo.‖ halos pabulong nitong sabi. ―Ala‘y marami ka yatang huli ngayon. Manong. ‖Pinsan ko ‗yan.

Mga ilang araw. ―Inurakan nang inurakan… ala‘y luwa ang bituka at ‗yong isa naman. ―ay dumating isang araw ‗yong mga tauhan ng taga-bayan.‖ parang nanghihinayang na patuloy ni Mando. Manong. ―Ay. parang may nakita akong kung anong kahiwagaan sa likod ng malalaking mga matang iyon at sa pagkakalapat ng maluwang na bibig na waring may gustong sabihin at isigaw. Ala‘y pagkalibing naman ni Ka Benita. at pinaaalis doon sina Anto. may dumating dito na taga-bayan. Manong. Bago siya nabaril ng mga pulis ay dalawa ang napatay niya. ―Sabi mo‘y nag-iisa na siya?‖ parang wala sa sariling bigla kong naitanong kay Mando. Kumuha ng gulok. ‗yong ina ni Anto. Ala‘y di sa galit ni Ka Basilio ay binunot ang kanyang gulok. nasaan ngayon ang bahay?‖ Dumahak si Mando.‖ ―Ay.‖ muling lumagok ng tuba si Mando. Ay. mainit na mainit pa. Alam mo ga.‖ ―Ang mga magulang niya?‖ Muling lumagok ng tuba si Mando. mamangu-mango. may kasama na namang mga pulis. may kasama pang mga pulis. Manong. ―Dati. sa saglit na sandaling iyon. at gigibain na ‗yong bahay nina Anto. ‗yong ama ni Anto. Manong. ―Nakikita mo ga ang niyugang ‗yon?‖ at itinuro ni Mando ang karatig na niyugang dinaanan kangina ni Anto. Ay. putang ina. Ala‘y di nagalit si Ka Basilio. nakakotse pa. ―Ay. nanghabol ng taga.‖ at muling itinuro ni Mando ang niyugan na nakukumutan na ngayon ng manipis na karimlan. ‗Yong isa. gayundin ang mga tao. Tinaningan sina Anto para umalis doon.Hindi ako umimik. muling dumating dito ‗yong taga-bayan. ―Ala‘y di giniba na ng bagong may-ari. at naisip kong sa probinsiya nga pala ay talagang sariwa ang mga isda. ―Ala‘y di nagdemandahan. oo. kangina. Ay. putang ina. nag-iiyak si Ka Benita. laslas ito!‖ sabay turo sa kanyang tiyan. Manong… kung hindi agad nakatakbo at nakasakay sa kotse ‗yong taga-bayan. Ala‘y may kagandahan din ang bahay nila noon… doon. Manong. Manong. ―Sinong siya. Natalo si Ka Basilio dahil wala raw titulo. Manamis-namis ang mga isda at sana‘y nakapagpasalamat man lamang ako kay Anto. talagang masaklap.‖ ―Pagkatapos?‖ Sinaid ko ang tubang laman ng aking baso. Hindi ko namalayan ang pag-alis ni Mando at mapupulang latay na lamang ang sikat ng araw sa kalawakan nang magbalik ito. di gaya sa siyudad na bilasa ang lahat pati na mga kaisipan at pangarap.‖ patuloy ni Mando. malamang na naundayan ng taga ni Ka Basilio. ―E. Kanya raw ang lupang ‗yon. naisaloob ko. Manong. Nakabalot sa dahon ng saging ang inihaw na mga isda. Hindi ko maipaliwanag kung bakit. ―Si Anto. masaklap ang nangyari sa pamilya nila. sana‘y nakita mo. Manong. kanila ‗yon. ala‘y muntik . Manong?‖ Napatigil sa paglagok ng tuba si Mando. ―nagisnan ko nang sa ama ni Anto ang niyugang iyon. Ay. mga sampung taon na siguro noon si Anto. at sa sama ng loob ay biglang inatake sa puso… namatay noon din. ―Ay ano pa ga?‖ patuloy ni Mando.‖ ―Anong masaklap?‖ Nagsindi ako ng sigarilyo. nang titigan ako ni Anto. Manong. Ano ga‘t isang araw.

Kumislut-kislot ang mga isda pagsayad sa lambat. hindi pinapansin at lalong hindi kinakausap ang mga kadalagahan sa lugar na iyon. ala‘y magandang dalaga ‗yong si Juliana. nakapako sa aking balintataw ang malalaking mata ni Anto at kahit masakit ang aking ulo. Mabuti na lang si Anto. at naging ugali ko naman ang magpasalamat. si Juliana?‖ ―Ay. Parang wala nang lasa ang tuba. Di mapuknat-puknat ng mga pulis si Anto sa pagkakayakap sa bangkay ni Ka Basilio at hinimatay ‗yong kapatid niyang dalaga.‖ parang maiiyak si Mando. waring may nagbabantang sigwa. nang magpunta sa bayan si Mando at maghatid ng mga gulay at niyog doon. ‗yon gang magandang bahay malapit sa munisipyo. Manong. putang ina. ―Ano ga‘t nanilbihan siya sa bayan.nang matanggal ang ulo. Nang gabing iyon. Anto. kinuha ko ang aking makinilya at sa tulong ng aandap-andap na ningas ng gasera. Maagang dumaong si Anto sapagkat maalon ang dagat. Ibinalik nito sa lambat ang mga isdang ibibigay sa akin. Hindi na manamis-namis ang isdang iniwan ni Anto. Ala‘y isang araw natagpuan siyang nakabitin sa silid… nagbigti raw.‖ napabuntong-hininga si Mando. ―E. Manong. ―Ikaw ang mga mata ng budhi ko… ―Ikaw ang bibig ng mga layunin ko. . ‗yan ga‘y kalooban ng Diyos.‖ Hindi umimik si Anto. lagi ko nang inaabang-abangan ang pagdaong ng bangka ni Anto sa dalampasigan at tuwing daratnan niya ang pag-iinuman namin ni Mando sa nakatiwangwang na bangkang iyon. Manong. Hindi ko na makain. Kursunada ko pa nga sana. Manong. parang naging ugali na niya na bigyan kami ng ilang isda. Nasa bayan si Mando. aywan ko ga… sabi‘y ginahasa raw ng anak na binata noong kanyang amo. putang ina… masaklap din ang nangyari. ni ngumiti man lamang si Anto. Walang paalam na umalis si Anto at inisip kong baka ipinaghinanakit niya ang hindi ko pagtanggap sa ibinibigay niya. Luminga-linga ito nang mapansing ako‘y nag-iisa ngunit hindi siya nag-atubiling lumapit sa akin upang bigyan ako ng ilang isda. nakasulat ako ng dalawang linya. Manong?‖ Matagal akong napatitig sa kawalan.‖ MULA noon. ―Huwag na lang. Isang hapon. sa bahay ng isang mayaman. Manaka-naka. kahit minsa‘y hindi napatawa. ―Walang mag-iihaw niyan ngayon. kahit nag-iisa. binibiro ko siya. Ay. kinupkop ni Ka Masyong… ‗yon gang inuuwian niya ngayon. waring tuwang-tuwa at hindi ko sila mapupulutan. sa tabing dagat. Sa kabila ng mga pagbibiro kong iyon. ayon kay Mando. Minsa‘y tinudyo ko pa siyang baka siya tumandang binata kung pangingisda at pagtatanim ang lagi niyang inaatupag sapagkat. talagang naguguluhan ako sa nangyari sa pamilyang ‗yan. uminom din ako. sinasabi kong sa kanila na ako uuwi upang maging lubos na ang kanyang kagandahang-loob sa akin. hindi man lamang daw nanliligaw si Anto. Ay. Sinunud-sunod ko ang pag-inom.‖ tanggi ko. si Juliana. Ala‘y putang ina. Ay.

―Ala‘y ang mabuti pa. Ang pulutan namin doon ay sipol… kung may kaunting pera ay inihaw na mabahong tuyong pusit na parang kuwero ng sapatos. Manong.‖ Tinitigan lamang ako ni Anto at naupo ito sa gilid ng bangka.‖ ―Ay. Anto. gagabihin ‗yon. ng pagpapahalaga sa nagawa niya.‖ sabi ko. at napansin ko sa malalaking matang iyon ang bahagyang kasiyahan. Anto. Ala‘y wala ka nang mahihithit. Anto. saka tuyo o bilasang bangos kung minsan. ngunit hindi ko pa napangangalahati ang isang galong tubang iniwan sa akin kangina ni Mando bago ito nagpunta sa bayan pero iisa na ang inihaw na isda sa dahon ng saging. Ang utak ko‘y unti-unti nang pinamamanhid ng tuba nang gulantangin ako.‖ mungkahi ni Anto. Iilan kasi ang huli ko kangina. Manong.‖ parang wala sa sariling sabi niya. Anto.‖ Nasa tabi ko na si Anto. ―Ala‘y uulan. isa pa. Ikaw kasi. sumulyap sa karagatan at tumingala sa kalawakan. ―Ala‘y pagpasensiyahan mo na ‗yan. umaambun-ambon na. tiyak na may uwi iyong sigarilyo. Kumurot ako ng isda. ―Alam mo ba. Mababasa ka dito.‖ parang nahihiya ngunit masiglang sabi ni Anto.‖ Parang hindi makapaniwala si Anto sa kanyang narinig. ng malumanay at malamig na tinig na iyon na waring sumasanib sa ihip ng hangin at hindi kayang lupigin ng ragasa ng mga alon. Manong. sa Maynila. Anto. ayaw mong tumikim man lamang. dumadagundong sa pagdamba ang naglalakihang alon. mga kalahating kilometro siguro mula kina Mando at.‖ Tinatangay na ako ng aking utak dahil marahil sa impluwensiya ng tuba. lalo na sa isang gaya kong alam niyang galing sa balitang marangyang lungsod. Alam kong malayo ang tindahan. lalo na‘t itinatanong mo sa sarili kung sino ka. ―Gusto ko ngang maligo sa ulan. ―Masarap ka palang mag-ihaw.‖ paliwanag ko.Dumidilim ang kalawakan at nag-iipun-ipon ang maiitim na ulap. Makapal na makapal na ang maiitim na ulap. Manong. at napansin niya iyon. ―Ala‘y ako na ang bibili. nagbabantang bumagsak anumang oras. laging galunggong ang kinakain ko. ―Aba… suwerte ko pa nga ito. Manong. kung ano ka. Manong… pamulutan mo. sa ulanan. Manong. sa likuran ko. Muli itong tumingin sa kalawakan ng dagat na ngayo‘y marahas.‖ parang nag-aalaala niyang sabi. Masarap uminom. Tumatalab ang init sa mga daliri at dila ko. ―Nakakahiya sa iyo.‖ Tumingin siya sa akin na waring sinasalamin sa mga mata ko kung totoo sa loob ko ang sinabi ko. kapag inabot ng ulan. Hindi na nagpumilit si Anto. ―Ikaw pa ang nag-ihaw ng mga iyan. Akma akong dudukot ng sigarilyo sa kaha ngunit wala na palang laman.‖ at tumayo ito sa pagkakaupo sa gilid ng bangka. at kung para ano ka. wala akong pera sa bulsa. Masarap uminom. Waring ngayon lamang siya nakarinig ng papuri. Malakas na ulan ‗yan. ay sa bahay ka na bumarik. .‖ pakli ko. ―O. Katunayan. ―Nakakatiis nga akong di manigarilyo kahit ilang araw. ―Hindi na bale. Pagdating ni Mando galing sa bayan.

sa gitna ng ulanan. ang mga pagsasamantalang dinanas ko sa iba‘t ibang trabahong pinasukan ko. isang araw. nasalinan ng bagong lakas. Kung hindi namin siya kausapin ay hindi siya kumikibo. sa kabila ng mga araw ng pakikisalamuha niya sa amin ni Mando. komentaryo at mga tula. ang mga pangyayaring nagbunsod sa akin upang talikuran ko ang kursong binuno ko sa loob ng limang taon sa isang pamantasan at ganap kong harapin ang pagsusulat ng mga katha. waring inaarok ang ibig kong sabihin. Manong. parang mga palasong ibininit mula sa kalawakan. hanggang sa malimit na ako‘y napaggugutom. Laging mamata-mata lamang siya sa amin ni Mando. HALOS ISANG buwan na ako kina Mando.‖ sabi ko. maliban na lamang kung may iniaalok siya sa akin. Kinabukasan noon. sa saliw ng dagundong ng mga alon. at nabalitaan iyon ni Anto. hindi lamang kakilala ko si Anto — kaibigan ko na siya.pinapanood ang aming pag-iinuman. Ano ga‘t parang mailap na manok-labuyo na napaamo mo. kundi ka marunong makibagay sa tugtog at kalakaran ng kaisipan at ng lipunan doon. nakamata sa akin habang sinasalinan ko ng tuba ang baso. ng bagong katatagang harapin ang anumang hamon ng buhay. agad siyang kikilos at parang tungkulin na niyang gampanan ang mga bagay na iyon. artikulo. Manong. ni hindi man lamang tumatawa si Anto. ng kahirapan sa siyudad. ni hindi man lamang ngumingisi o napapangiti. matapos ang aking pagkukuwento. ―Ala‘y talagang hindi ako bumabarik. Ngunit ang higit kong ipinagtataka. ―Ala‘y nagtataka ako sa iyo. lalo na‘t kung ako‘y malagihay at nagkukuwento ng mga kabalbalan at katatawanan.‖ sabi minsan ni Mando. ni minsan. hindi niya nabanggit ang mapait at malagim na nangyari sa kanilang pamilya na pinakaiwas-iwasan ko ring ungkatin sa kanya. ―Lumagok ka nang kaunti para di ka ginawin. sa harap ng basang-basa‘t nakahalukipkip na si Anto. sa .Matagal akong tinitigan ni Anto. Ang larawan ng iniwan kong lungsod ay malabo na. Anto.‖ sabi ko sa kanya. sinisipon ako at nilalagnat. buhat noon. may dalang isang boteng gatas ng kambing para sa akin.‖ Hindi ko alam kung gaano kami katagal noon ni Anto sa ulanan ngunit naalaala ko. ngunit hindi ito tuminag sa pagkakaupo. kikisap-kisap. Bigla. ―Alam mo. masisinsin at malalaki ang mga patak. At. pira-piraso na lamang at tinangay na ng mga alon. ng bagong mumunting pangarap. maging ang pagkakatanggal ko bilang kagawad ng patnugutan ng isang pambansang magasin dahil natutuhan kong ipaglaban ang karapatan ng mga kapwa ko trabahador. ―Ala‘y naging malapit na malapit sa iyo. Naisalaysay ko marahil sa kanya ang lahat. sa mapayapang lugar na iyon na paraiso ng mga punong niyog at kahalikan ng mga alon. matamang nakikinig sa aming usapan at kapag napansin niyang kailangan namin ang anumang bagay. At naramdaman kong parang ako‘y bagong silang. halimbawa‘y sigarilyo o inumin. ―di ka igagalang ng gutom. At. Namalayan ko na lamang. ikinukuwento ko sa kanya ang maraming bagay — ang kalupitan at kawalanghiyaan ng buhay sa lungsod.‖ ―Ako man ay nagtataka rin. Bihira ang kinakaibigan ni Anto dito. At. bumuhos ang ulan.‖ Halos alipin na ako ng bisa ng tuba at ni hindi ako giniginaw sa kabila ng patuloy at malakas na ulan. Akala ko‘y iiwan ako ni Anto. namumula ang malalaking mata ni Anto. Agad siyang dumating sa bahay nina Mando.‖ natatandaan kong nasabi ko noon sa kanya.

―O baka nalulungkot ka dito at hinahanap-hanap mo na ga ang buhay sa siyudad?‖ ―Hindi naman. maaga pa‘y biglang sumipot si Anto sa bahay ng pinsan kong si Mando. Abalang-abala naman si Anto sa pagkatay sa kambing. isang araw bago ako umuwi sa kinamulatan kong probinsiya. kailangang isagad namin ang barikan sapagkat aalis na nga ako bukas. agad siyang tumalikod. sa bukid. Mayamaya. Bitbit ni Anto. at malamig ang kanyang tinig.‖ Nagpabili pa ng isang galong tuba si Mando. at parang walang sigla ito sa pag-iihaw ng pulutan. sa harap nina Mando at Anto. Aywan ko kung sa mga araw na ikinalapit sa akin ni Anto ay nasalamin niya sa mga mata ko ang aking malalim na pagkaunawa sa trahedya ng kanilang pamilya. Manong. Uuwi na lang ako sa probinsiya ni Itay. May dalang isang kahang sigarilyo si Anto at iniabot sa akin. ―Ala‘y di ka naman namin pinaaalis. ayokong-ayoko nang manirahan sa Maynila.‖ Nagniningning ang kanyang malalaking mga mata.nakatiwangwang na bangkang iyon sa pasigan. sa Kabite. diumano‘y may bibilhin sa tindahan. sabi niya. sa harap ng isang galong tuba. halos ubos na ang tubang iniinom namin ni Mando.‖ nasabi ko sa kanya. pabugsu-bugso ang hangin at gising ang mga alon sa karagatan. Malimit na nakatuon ang tingin nito sa kalawakan ng dagat. Dalawang araw na hindi ko siya nakita at naisip kong hindi siya nangisda dahil masamang-masama ang panahon. Sa harap ng dalawang galong tuba at umuusuk-usok at namamangong kaldereta. .‖ bungad ko.‖ sabi ni Mando. balang araw. Magkakasarapan ang inuman. Mahusay akong magluto ng kaldereta. si Mando‘y sa paghahanda ng mga rekado. hindi ko malaman kung paano ko pasasalamatan ang isang taong halos ay paglingkuran ako sa hindi ko maisip na kadahilanan. ayon sa kanya.‖ mahinang-mahina ang kanyang tinig. lumakad patungo sa niyugang dinaraanan niya pauwi. Sa may tarangkahan pa lamang ay sumisigaw na siya. at isa pa. parang may kinikimkim na kahiwagaang mahirap arukin. Matagal bago ito nagbalik. nagpaalam si Anto. ―Ikakaldereta namin ni Manong Mando. sa kaliwang kamay. nasabi ko: ―Baka sa darating na Linggo‘y magpaalam na ako sa inyo. ―Ito‘y para sa iyo.‖ Nangulimlim ang mukha ni Anto.‖ Hindi na pinanood ni Anto ang pag-inom namin ni Mando. Manong. ang isang galong tuba at pasan-pasan niya ang isang bagong kapapatay na kambing na hindi pa nababalatan. ―Makagaganti rin ako ng utang na loob sa iyo. Anto. Ngunit kinasabaduhan. Pagkaabot na pagkaabot ko ng bigay niyang sigarilyo. Manong. Ang totoo nga. ―Ala‘y bago ka man lang umalis bukas ay makatikim ka naman ng isa sa mga alaga ko. ―Manong Roger! Manong Roger!‖ ―Aba‘y para ano ‗yan? Wala namang handaan dito.

Ala‘y hindi ko ga maintindihan kung ano ang nakain niyan at hindi ko mapigil sa pag-alis. ngunit walang medyas. nasa may hagdanan na ng bahay nina Mando si Anto at bitbit ang isang bayong ng mga lumang damit.‖ parang nabubulunan si Anto. aba‘y oo!‖ ―Ay hindi mo ako naiintindihan. nanunuri. kundi kapatid ko na.‖ Nangingilid ang luha ni Ka Masyong nang iwan namin. Napansin kong sinundan ako ni Anto at nang malayu-layo na kami sa kinaroroonan ni Mando. pinilit ko muna siyang dumaan sa dati niyang tinutuluyan.‖ Napanganga ako. Gayunman. Bago kami tuluyang naglakad papunta sa kabayanan. ―ikaw na sana ang bahala sa batang iyan. sadyang sinuklay. KINABUKASAN. Manong. ala‘y ipinakikiusap kong ihatid mo man lamang dito. ―Ako ga‘y puwede mong isama bukas?‖ ―Iyon lang pala. Ang totoo. habang nginunguya niya ang isang pirasong kaldereta. . Bitin ang kupasin niyang pantalong maong at naka-sapatos na de goma siya. ako‘y talagang walang kapatid at. Manong.Hindi siya umimik. Waring may saglit na balasik na dumalaw sa malalaking matang iyon na parang laging nagtatanong. ―Ala‘y talaga ga. Ang suot niyang polong puti. at naisip kong maglakad-lakad sa baybaydagat. makatutulong din siya kay Itay sa paghahalaman.‖ parang nagmamakaawa ang tinig ni Anto. ―Manong. hinatian sa gilid. kina Ka Masyong. Manong?‖ lalong lumaki ang malalaki nang mga mata ni Anto.‖ nakangiti kong sabi.‖ Napatitig ako sa kanya. ―Sa akin ay di mo na kailangang makiusap. maayos na maayos ang mahabang buhok ni Anto. ―Ang ibig ko gang sabihin. ngunit napansin kong parang may malalim siyang iniisip. utoy. ako‘y may ipakikiusap sa iyo. Napansin ko na matagal na tinitigan ni Anto ang makapal na niyugang iyon na dating kanila karatig ng niyugan ni Ka Masyong. ay halos puputok sa kanyang katawan. naisip ko. Marami na akong nainom at tumatalab na sa utak ko ang tuba. Ala‘y hindi ko naman iyan kinagagalitan. hindi pa naglalagos ang sikat ng araw sa niyugan. hindi lamang kaibigan. Kung hindi iyan mawili sa iyo. suyurin ng tingin ang mapayapang kapaligirang iyon na mahal ko na ngunit iiwan ko bukas. Tumungo siya. ay matagal siyang napapatitig sa niyugang iyon na dating kanila sa di kalayuan. ―Ala‘y utoy.‖ sabi sa akin ni Ka Masyong. umagapay siya sa akin. Tumango ako. sa pagbubungkal ng kapirasong lupang iyon na minana pa namin kay Lolo. bagaman malinis. sumulyap lamang sa akin. kalimitan. ―ay ala‘y sa iyo na ako makikipanirahan. at nalahiran ng pomada. Napatigil ako. patingin-tingin siya sa dalampasigan at. upang sabi ko ay makapagbigay-galang man lamang ako sa matanda. BUHAT NOON ay hindi ko kakilala lamang si Anto.

Ang maluwang na bibig na iyon ay waring ganap nang inulila ng kahit bahagyang pagngisi. isang oras makaraang tumilaok ang mga manok sa madaling-araw. halos kagigising ko lamang. Dala-dala ang isang lente at pamalo. bago mag-almusalan. Manong. nakita kong nagtuloy siya sa kulungan ng mga sisiw. maganda naman ang pakikitungo sa kanya ni Itay. At. ―Ala‘y papatayin ko ang mga dagang ‗yon!‖ Mga limang sisiw marahil ang patay sa kulungan. narinig ko ang tinig ni Anto. ―Pero di ba marunong tumawa ‗yan?‖ ―Napansin din ho pala ninyo. gayundin ang mga manok. Matapos kaming makapag-ani noon sa bukid at maibenta ni Itay ang ilang kabang palay. Ngunit sa kabila niyon. hindi malamig. ―Ala‘y dito na lamang ako. kinagabihan. alisin ang anumang sukal. walisin ang nangalaglag na mga tuyong dahon ng mangga.Paggising na paggising ni Anto. at pagkatapos ay matutulog na. para na ring anak. hindi mahina. Walang makakatulong si Itay. saglit itong makikinig ng radyo. halos ayaw na ayaw niyang gagapangan man lamang ng langgam ang kulungan o bahay ng mga iyon na mismong siya ang gumawa mula sa mga kawayang siya rin ang pumutol ngunit. . napakain na niya ang tatlo naming alagang baboy. ―Ala‘y. parang nawiwili at nasisiyahan na rin si Anto sa paninirahan sa amin. nagbibigay ng mga katha o artikulo sa mga pasulatan at hindi iilang ulit na niyakag ko si Anto upang makarating man lamang ‗ka ko siya sa lungsod. habang hawak sa buntot ang dalawang malalaking dagang muntik nang malasog ang katawan sa pagkakapalo. hindi ko pa siya nakikitang tumawa ni ngumiti man lamang. napatay ko ang mga putang ina!‖ sabi ni Anto. naupo sa madilim na sulok habang mahigpit na tangan ang isang malaki-laki rin namang piraso ng kahoy. Pagkatapos. Manong. at lalong hindi nga umiinom. ang bumungad sa akin ay si Anto.‖ minsang nasabi sa akin ni Itay. Manakanaka. lumuluwas ako ng Maynila. kundi malakas. nakaugalian na niyang linisin ang bakuran. kinagat ng mga daga. Ako‘y kalimitang sa bahay lamang nagbubumabad sa harap ng aking makinilya. isang umaga.‖ nasabi ko. habang kasama ni Itay sa bukid si Anto. mga awitan at tugtugan. kundi galit. Sa tingin ko. Kung gabi.‖ lagi niyang idinadahilan sa buo. gayundin ang tatlong baboy na halos si Anto na ang nagpalaki. Nang magising ako kinaumagahan. ―Nakikita mo ga ang mga ito?‖ at bahagya pa niyang iwinasiwas ang mga patay na daga. hindi natulog si Anto. halos sagad hanggang tainga ang pagkakangisi. ―Masipag na bata ‗yang si Anto. ―Talaga bang ganyan ‗yan?‖ parang hindi makapaniwala si Itay. ―Ala‘y putang ina!‖ noon ko rin lamang siya narinig magmura. parang gustong tumawa. Alagang-alaga ni Anto ang mga sisiw. ni ayaw manood ng sine sa kabayanan kung Linggo. Napanganga ako. ngunit malamig na tinig na iyon. didiligin niya ang mga tanim na gulay ni Itay at. bumili si Itay ng ilang damit para kay Anto saka dalawang daang sisiw upang diumano ay maging aliwan ni Anto sapagkat ni hindi man lamang nakikibarkada si Anto.

naisipan kong ibili ng sapatos de goma at dalawang medyas si Anto upang. Biglang-bigla. may maisuot naman siyang maayus-ayos dahil butas-butas na ang dati niyang sapatos at parang mahihirapan magkahusto sa malalaki niyang mga paa. Ala‘y nasunog kangina ang bahay ni Ka Ignacio… tupok na tupok.‖ Lalong hindi ko naituloy ang aking sinusulat. Sapagkat pinalad akong makasingil. Agad akong sinalubong noon ni Anto. Ni hindi man lamang niya itinanong kung ano iyon. ―Pasalubong ko sa iyo. kagat-kagat pa raw ang dila. isang dapithapon.Isang hapon naman.‖ parang gustong bumunghalit ng tawa si Anto. parang may mga bakal na dumadagan sa aking dibdib. ―Ay. Anto. at walang iginagalang na damdamin o kaisipan. humahangos na dumating si Anto. Ala‘y hanggang ngayon daw ay iyak nang iyak si Ka Ignacio… para daw maloloko!‖ Ang tinutukoy ni Anto ay isa sa mayayamang propiyetaryo na may-ari ng mga dalawampung ektaryang bukid sa lugar namin na. Manong Roger. Matagal bago ako nakatulog nang gabing iyon. nakangisi na naman at maligayang-maligaya ang malalaking mga mata. Binangungot daw at nakangiwi daw.‖ Ngunit ni hindi man lamang niya pinansin ang iniaabot ko sa kanya. Ni hindi binuksan man lamang ni Anto ang kahon ng sapatos. Nagsangag kami ng bigas. ANG KAMALASAN ay ipinagkaloob na yata sa amin. hahakutin ang ani ng kanyang mga magsasaka kahit walang matira sa mga iyon makabayad lamang agad sa kanya. dala ang isang boteng hinebra. Ano ga‘t ni damit ay walang nailigtas. Uminom na lamang ako. Manong… tiyak na hindi mo pa alam. ginawang parang kape. Manong?‖ agad niyang tanong sa akin. Ang pangyayaring iyon ay naulit isang araw na galing ako sa Maynila matapos magdala ng isang katha sa isang diumano‘y sikat na magasin. namimilipit sa sakit ng tiyan. Hindi ko maituluy-tuloy ang sinusulat ko noon. Manong. at ipinainom kay Itay. maganang-magana si Anto sa pagsubo. waring tumatawa pati mga mata. ayon sa kanyang mga magsasaka. ―Ay. naisip ko. ipinasundo ko kay Anto si Ka Mentong allbularyo. Sapagkat malayo ang kabayanan at ni wala namang doktor sa nayon namin. At nang sabay-sabay kaming kumain ng hapunan nina Itay. malalaki‘t sunud-sunod. parang isang aninong laging aali-aligid saka biglang sasalakay. . ―ano pa ga? Ala‘y namatay si Ka Berta… iyon gang usurera sa lugar natin. Nagpakuha pa si Ka Mento ng ilang dahong banaba. ay napakatuso sa partihan at iniuuwi pati tulyapis at kung maningil ng pautang. kung sakaling maisipan niyang mamasyal sa kabayanan. Ilang saglit lamang. Ngunit nasira ang pagka-albularyo ni Ka Mento.‖ halos lumitaw ang buong gilagid niya sa pagkakangisi. at ang karalitaan ay talagang mahirap matakasan. nakabungisngis siya. bayad sa artikulo kong nalathala. kakambal na namin. ―Nabalitaan mo na ga. ―Ang alin?‖ ―Ala‘y. pagkagaling ni Anto sa bukid. walang pinipiling oras ni pagkakataon. Naglalaro sa utak ko ang ngisi ni Anto. nanlalamig ang halos buong katawan. sinalab sa apoy. saka itinapal sa tiyan ni Itay. parang tubig na ayaw umagos ang aking utak. pinabili ko siya ng hinebra sa tindahang malapit sa amin. akay-akay na iniuwi ni Anto buhat sa bukid si Itay. Ay. Manong.

Maayos na si Itay. isa ring propiyetaryo sa bayan namin ang kapirasong lupang iyon na minana pa ni Itay mula sa kanyang ama. diumano‘y malala na ang ulser at kailangang operahin. agad na hihiga at isusubsob ang mukha sa unan. Napakalaki ang utang na loob natin kay Anto. alisan ng mga insekto. dinala namin sa bayan sa isang diumano‘y mahusay na doktor. Napilitan akong pumirma. ―Kung papalarin tayo. Hindi na rin siya nakikinig ng radyo kung gabi. parang sinasadya ng pagkakataon o kalooban diumano ng Diyos. ngunit kailangan niyang magpahinga ng mga ilan pang buwan sa bahay kaya si Anto ang bumalikat ng lahat niyang gawain sa bukid. hindi agad natulog. parang may inaaninaw sa madilim na kalawakan sa labas. kung kasama niya si Itay upang linisin ang mga pininsala ng baha. Nanalasa ang isang malakas na bagyo. sumubo-dili. Inihatid ng ambulansiya ng munisipyo sa ospital ng probinsiya si Itay. hindi na niya pinagkakaabalahang walisin ang bakuran at malimit siyang natitigilan. Umarkila ako ng karitela at pinagtulungan namin ni Anto na maisakay doon si Itay. Napilitan naming isangla kay Ka Mamerto. Mahalimuyak ang magandang ani. ―Makikiusap ako kay Ka Mamerto na sa susunod na anihan na tayo magbabayad. ang kamalasan.‖ sabi minsan ni Itay isang gabi sa harap ng hapag-kainan. bumaha. Ngunit.‖ BUHAT NOON. Si Itay ay nasa may bintana. isaisang naghingalo at nangamatay. Manong? Saan ga tayo lilipat?‖ Hindi na malamig ang tinig ni Anto noong gabing iyon mga tatlong araw bago nakatakdang ilitin ni Ka Mamerto ang lupang iyong waring mahal na mahal na ni Anto.Maagang-maaga pa. . bibitin-bitin.‖ Masiglang-masigla si Anto nang gabing iyon. malulusog ang mga gulay. nailabas na ng ospital. Ngunit iminungkahi lamang sa amin ng doktor na dalhin agad sa ospital si Itay. Kung umaga. kinuha ko sa munting baul sa sulok ng silid ang kaunting halagang naimpok ni Itay. mabubulas ang mga palay. at naghihintay lamang ng tamang panahon para pitasin.‖ matibay pa rin ang loob ni Itay. naging tamilmil na sa pagkain si Anto. mapangalagaan nang husto ang mga pananim. matagal na nakinig ng awitan at tugtugan sa munti naming radyo. Mauunawaan niya tayo. ay waring dambuhalang buwayang nanibasib. kinabukasan. sinakmal at nginatngat maging ang kaliit-liitang hibla ng aming pag-asa. at ganap na napinsala ang lahat ng mga pananim ni Itay at ang matatabang manok ni Anto ay dinapuan ng peste. Ang pag-asa‘y naroroon lamang. malimit ding nauupo lamang siya sa pilapil. sa kapahintulutan na rin ni Itay. Nakita ko sa mukha ni Anto ang matibay na kapasiyahang gawin ang lahat niyang magagawa. ―Hindi bale. Sa bukid. may karapatan si Ka Mamerto na ilitin iyon. tititig sa kalawakan. bunutan ng mapaminsalang mga damo. Hindi napakiusapan ni Itay si Ka Mamerto. at matataba na ang mga manok ni Anto. sa isang kasulatang kung hindi namin matutubos ang lupa pagkaraan ng anihan. ―makababayad tayo kay Ka Mamerto. mga isang buwan na lamang bago mag-anihan. ―Ala‘y paano ga tayo ngayon. Laging sibsib na ang araw kung siya‘y umuwi ng bahay. embarguhin. nakapangalumbaba.

‖ mariin ang pagsasalita ni Anto at may balasik sa malalaki niyang mga mata. ang bituka. Natural. ginilit ang leeg. at hindi ko matandaan kung uminom nga o hindi si Anto. Buhat noon ay nawala na si Anto. Kinabukasan ay kumalat ang balitang pinatay si Ka Mamerto. ―Ang mabuti pa‘y ibili mo ako ng hinebra. maaari nang pagdurug-durugin at itapon sa basurahan. nariyan ang mga telenobela ng malalapot na paglalambingan at nanggigitatang pag-iibigan kasama na ang dayuhang mga dramang pinamamayanihan ng de kahong mga paksang pobreng lalaki at mayamang babae o maralitang dalaga at mayamang binata. May asawa na ako. Nakasasawa na ang santambak na mga kahangalan at kabalbalan. Kung wala marahil ang mga programa sa balita (puwera ang mga estasyon ng gobyerno na batbat ng propaganda‘t kasinungalingan). kasama na ang tuso‘t negosyanteng mga pulitiko — maliban marahil sa tagapaglathala ng PINOY WEEKLY — ang batbat ng impluwensiya‘t kapangyarihan at nagmamay-ari ng pangunahing mga publikasyon at mga estasyon ng radyo‘t telebisyon. maimpluwensiya‘t mayamang mga diyus-diyosan sa tri-media (radyo.‖ parang wala sa loob kong sabi. at lumuwa. buksan na lamang ang lokal na mga estasyon at mapatutunayan ang tawag ni McLuhan na isang ―idiot box‖ ang telebisyon. diumano. Nariyan ang mga drama ng iyakan at sigawan na inaagusan ng balun-balong luha ng kapighatian. nilaslas ang tiyan. telebisyon at babasahin) ang naghuhumindig na mga katotohanang magpapalaya sa mga mamamayan sa kamulalaan at. Manong… mga dalawang tagay lamang. nariyan ang mga pantasiya‘t kababalaghan na namumutiktik sa mga drakula at aswang. At magpahanggang ngayon ay hinahanap ko siya. magalit at maghimagsik ang sambayanan laban sa uring mapagsamantala. Malabong anino ang reyalidad sa nabanggit na mga palabas. # Matino B a Ang T r i-Med ia? September 22. maaari ding magwasak sa nakasusulukasok na pambansang kalagayan. Malinaw na lantarang inilalayo sa katotohanan ang sambayanan at isinasalaksak sa kanilang kaisipan ang iba‘t ibang ilusyon upang patuloy silang maaliw at makalimutan ang nagdudumilat na mga dahilan ng kanilang karalitaan. Nakadalawang boteng hinebra ako nang gabing iyon. pilit na itatago ng ilang makapangyarihan. Hindi na kailangang banggitin pa ang mga programang iyon. di nga kasi. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. gaya ng naghambalang na mga babasahing komersiyal. Ordonez KALIMITAN. Sino nga ba ang kumukontrol sa tri-media? Ilang mayamang pamilya lamang. ang bawat telebisyon sa buong bansa. Sa layuning hindi mamulat. upang mapangalagaan ang .―Bahala na. kaapihan at kabusabusan. at dalawang anak. nariyan din ang walang humpay na sayawan at awitan at kung anu-anong palarong ginagago ang mga kalahok na naglalaway sa premyong pera bunga ng malupit na karalitaan.‖ ―Ala‘y pabarikin mo ako ngayon. nakakaalibadbad at nakasusuka nang manood ng lokal na mga programa sa telebisyon.

kung magkano ang kinulimbat niya sa pondo ng bayan. makatuwiran nga lamang na baluktutin nila ang lahat mapangalagaan lamang ang kanilang impluwensiya. tungkol sa kasuwapangan at kawalanghiyaan ng mga propiyetaryo o katusuhan ng mga asendero. may sarsuwela ang INC (Iglesia ni Cristo). drama o tula. sa prinsipyo ng mga diyus-diyosan at basalyos ng masusugid na tagapagtanggol ng bulok na status quo. Batay sa kanilang pagmamaniobra at makasariling interpretasyon ng mga bagay-bagay. hindi na dapat ipagtaka. Ipahihintulot kaya ng isang asendero. Sa telebisyon na lamang. pribilehiyo‘t kapangyarihan. nagpapagalingan at nang-aakit ng posibleng mga miyembro. May pakulo ang El Shaddai. may pasiklab ang Dating Daan. bukod sa mahihigpit niyang kritiko? Sabagay. Bukod pa ang mga nabanggit sa naghambalang na mga pastor at ministro na nagdudumakdak sa mga estasyon sa radyo man o telebisyon na para bang mga henyo sa Bibliya at tanging may karapatang mangalandakan kung ano ang tamang interpretasyon ng sinasabing ―banal na mga salita‖ ng itinuturing nilang Diyos. walang habas nilang pilit na ang inililigaw ang damdaming-bayan gago‘t o opinyon ang publiko. kung paano siya namili ng boto. binabaluktot nila‘t sambayanan. na ilathala sa kanyang magasin o ibalita sa kanyang peryodiko kung paano siya nangamkam ng mga lupain o kung paano niya sinasalaula ang batas sa reporma sa lupa? Maglalathala kaya siya ng mga kuwento o nobela. may karnabal ang JIL (Jesus Is Lord). Lumilitaw tuloy na sa sinasabi nilang kalangitan — saanman iyon — may kani-kanila na silang esklusibong subdibisyon para sa nananampalataya nilang mga kampon. Alin nga ba ang totoo pa sa mga babasahin at sa mga programa sa radyo‘t telebisyon? Sinalakay pa nga ang tri-media ng isa pang matinding ilusyon — ang naghambalang ngayon na iba‘t ibang sektang panrelihiyon. nagpapaligsahan. Malaking oras ang nilalamon ng iba‘t ibang grupong relihiyoso na patuloy na nagsisiraan. at kung sinu-sino din ang kanyang ipinapatay lalo na ang mga kalaban niya sa pulitika. at kung paano nila patuloy na pinagsasamantalahan. magsipagtayo ng unyon.mapandambong nilang mga interes — lalo na ang imperyo ng kanilang nagkalat na mga negosyo — pakikialaman at pakikialaman nila‘t didiktahan ang kanilang mga publikasyon at estasyon at. may misa kung Linggo sa iba‘t ibang estasyon. inaalipin at binubusabos ang kanilang mga magsasaka? Ipalalabas kaya ng ganid na kapitalista sa estasyon ng kanyang telebisyon kung paano niya kinakatas sa kanyang pabrika‘t korporasyon ang pawis at dugo ng kanyang mga trabahador upang magkamal lamang siya ng limpak-limpak na tubo? Papayagan kaya niyang ibandila sa mga programa sa kanyang estasyon na mag-organisa ang mga manggagawa. ipaglaban ang kanilang lehitimong mga karapatan at magwelga kung nagbibingi-bingihan sa kanilang mga karaingan ang salanggapang na kapitalista? Ipahihintulot kaya ng bastardong pulitiko na ibalita sa estasyon ng radyong kontrolado niya kung paano siya nandaya sa eleksiyon. ang totoo‘y puwedeng maging kasinungalingan o puwedeng maging kabulaanan ang lantay na katotohanan. katotohanan upang manatiling bulag pinaglalaruan . kung gayon. kung magkano din ang tinanggap niya mula sa sindikato ng ilegal na sugal at droga. higit pang masama.

kasaysayan at kultura kundi maging ang kanilang mga produkto. pinanatiling tagahimod ng kuyukot ni Uncle Sam kaya sunud-sunuran sa dikta ng mga diyus-diyosan sa Washington — pampulitika man o pangkabuhayan o anumang mga patakarang pabor lamang sa makasariling interes ng Amerika. Frank Sinatra. at isang malaking kahangalan. Ko lo n yal at Elitistan g Ed ukas yo n September 11. Higit pang masama. Sa larangang pangkultura. Kahit sa mga awitin at pelikula. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. agad na naghihingalo.Sa kasalukuyan tuloy. kalimitan. ayon nga sa mananalaysay na si Stanley Karnow. ang maraming bansa sa daigdig — tulad ng Alemanya. lumikha tayo ng mga Pilipinong Elvis Presley. makatotohanan. Nagsulputan ang makabagong mga Donya Victorina ng Noli at Fili ni Rizal — nagpatangos ng ilong. Natural. mga korporasyong multi-nasyonal at dayuhang mga interes ang nakikinabang lamang sa talino at lakas-paggawa ng mga nagsisipagtapos sa kolehiyo na hindi naman tinutumbasan ng makatarungang suweldo. Ikinadena pa ang pambansang liderato. mapagmulat at mapagpalayang mga kaisipan. ang elitistang pananaw na ―hindi edukado‖ at itinuturing nang bobo ang hindi mahusay sa lengguwahe ni Uncle Sam gayong ang sukatan ng katalinuhan ay wala sa wikang ginagamit kundi nasa laman ng isip. at patuloy na umuunlad. nagpa-blonde ng buhok. wawasakin at dudurugin ng uring naghahari-harian sa lipunan at namumunini sa tiwaling establisimiyento ang anumang daluyan ng matino. naging instrumento pa ito ng pang-aaliping pangkaisipan. Umiiral tuloy. Kung mayroon man. Tom Jones o Michael Jackson. at iba pa. wika. Rusya. Tsina at Japan — hindi sa pamamagitan ng paggamit ng wikang Ingles sa kanilang edukasyon kundi ng kani-kanilang wika. hindi nito matugunan hanggang ngayon ang mga pangangailangan ng bansa tungo sa kaunlaran at. banyagang wikang Ingles pa rin ang nangingibabaw sa ating edukasyon. Samantalang umunlad. . sa halip. pasaglit-saglit lamang ang buhay nito at. isinalaksak sa ating utak ang mga pagpapahalagang maka-Amerikano kaya dinadakila natin hindi lamang ang kanilang lahi. Pransiya. nagpalaki ng suso at pabalbal na nagpipilit mag-Ingles kahit mga Pilipino ang kausap. dahil mga Amerikano ang naggiit ng kasalukuyang edukasyong Pilipino. Wala na nga yatang puwang ang katinuan sa Republika ng mga Ilusyon. Ordonez (Kolum) SAPAGKAT KINOPYA nang pira-piraso mula sa edukasyong Amerikano ang ating edukasyon gayong hindi naman katugma ang ating ekonomiya ng industriyalisadong ekonomiya ng Estados Unidos. waring isang damong sumibol sa disyerto ang magkaroon sa tri-media ng mga babasahin at programa sa radyo‘t telebisyon na matapat na tagapaglarawan ng reyalidad o tagapagbandila kaya ng mapagmulat at mapagpalayang katotohanan. nagpaputi ng kutis. Natural. malinaw na hinuhuwad natin ang kultura ng mga Yankee.

naiiwan tuloy ang Pilipinas sa larangang ito ng mga 50 taon kung ihahambing sa mauunlad na bansa sa Asya at mga 100 taon naman ng industriyalisadong mga bansa sa Kanluran. katam at martilyo mula sa ibang mga bansa. May ―ballistic missile‖ ang Hilagang Korea. Ordonez (Kolum) . o ng iba pang mga produktong puwede namang tayo na ang lumikha. Samantalang gumagawa at nagbebenta ng mga sasakyan — bus man o kotse — ang Korea at Japan. makatao. Sabagay. makadayuhan at may kaisipang-alipin. makabayan at siyentipiko na makatutugon at angkop sa pambansang mga pangangailangan tungo sa tunay na kaunlaran. (Kolum) W ikang Na kab ar to lina September 4. gusto namang talaga ng mga bansang industriyalisado — lalo na ng Estados Unidos — na manatiling bitukang agrikultural lamang nila ang Pilipinas.Sa halip na isulong ng walang gulugod na pambansang liderato ang siyensiya at teknolohiya tungo sa industriyalisasyon ng bansa. mayroon daw naman tayong mga aswang at manananggal. Ano nga ba ang naidulot sa bansa ng edukasyong Pilipinong kinopya nang pira-piraso sa edukasyong Amerikano? Malinaw na pinatindi lamang ng edukasyong ito ang kaisipang kolonyal at elitistang pananaw. Nakakainsulto tuloy na saranggola pa lamang ang kaya nating gawin gayong nagmamanupaktura na ng kanilang mga eroplano ang Tsina. Kahit sagana ang bansa sa mina ng bakal at asero. upang palaging umasa sa importasyon at maging tambakan ng sobra nilang mga produkto. Lubhang napapanahon na. Kung may ―cosmonaut‖ at ―astronaut‖ ang Rusya at Amerika na nakapaglalakbay sa kalawakan o nakararating sa buwan. hindi pa tayo makagawa ng simpleng pako o karayom at bumibili pa ng lagari. kalayaan at kasarinlan. Japan o Korea. tagapulot naman tayo ng basurang mga makina at piyesa ng sasakyan upang lagyan ng kaha at maging mga behikulong pamasada. makabubuti marahil na ituwid muna ang ating kasaysayang kolonyal at ganap na wasakin ang balangkas o sistema ng umiiral na edukasyon at lipunan. na pagsumikapang isulong at pairalin ang isang edukasyong tunay na maka-Pilipino. eroplano man o tangke. walang pambansang damdamin o malasakit para sa pambansang kapakanan. Rebentador lamang at dinamita ang nagagawa natin samantalang bomba atomika ang nalikha ng India. pait. lason man o gamot o pagkain. pinanatiling atrasado ang bansa. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. at naging pabrika lamang ang pangmayamang mga kolehiyo at unibersidad ng henerasyon ng mga lider na mandurugas. ngunit tayo‘y kuwitis pa rin magpahanggang ngayon na hindi pa sumasagitsit paitaas kung minsan. sabi nga. huwag maging industriyalisado. punglo man o baril. Kung hinahangad din lamang na umunlad ang bansa at makita kahit anino ng industriyalisasyon.

natural na manaig ang Tagalog kaysa ibang umiiral na mga diyalekto at maging batayan nga ng pambansang wika. Wala namang purong wika sa mundo. Malay. pagpapaunlad at pagpapalaganap ng wikang pambansa. matagal na ring nakabilanggo ang sariling wika (tawagin mang Tagalog. Katunayan. bus.‖ gaya rin ng dating diyalektong Italyano na naging pambansang wika ng Italya (Latin dati) matapos sulatin ni Dante sa Italyano ang ―Divine Comedy‖ at gayundin ang diyalektong Ingles na naging pambansang wika ng Inglatera (Latin din dati) matapos namang sulatin ni Chaucer sa Ingles ang ‖Canterbury Tales. Quezon. Patuloy pa nga itong binabansot ng rehiyonalismo. ginugulo pa ng mismong makawika diumano ang umiiral at tinatanggap nang mga salita. v at z. impertinenteng kombensiyon at inaamag na tradisyon. Natural. Bukod-tangi tuloy. Higit na masama. tumutol at nanggalaiti ang mga kinatawan ng rehiyong di-Tagalog.‖ ipinaparatang pa hanggang ngayon ng mga kalaban ng sariling wika na puro ang Tagalog at maiintindihan lamang diumano sa Katagalugan. ang Ingles at Pranses. higit na masama. taksi. na may Buwan ng Wika sa bansang ito na para bang ang sariling wika‘y ginugunita lamang at ipinagbubunyi tuwing malapit na ang kapanganakan (Agosto 19) ni dating Presidente Manuel L. isang kaululan nang gawin . Waray. kinikilalang Ama ng Pambansang Wika. ang Pranses at Aleman. Sebuwano. q. hindi nakita ng mga tumututol ang katotohanan at aral ng kasaysayan. ketsap. maliban marahil sa halos patay nang wikang Latin Katunayan. at iba pa. Arabe. sa halos lahat ng bansa. ng edukasyon at sibilisasyon. Panggalatok at Pampango. mga 1. sa kabila ng paglaganap at unti-unting pag-unlad ng pambansang wika mula sa dampa‘t kubeta ng mga anakpawis hanggang sa palasyo at alpombradong banyo ng naghaharing-uri. pinipigilan ang paglaganap at. mga 5. hanggang umuunlad ang sibilisasyon.500 ang mula sa Intsik. at iba pa. kendi. at marami pang ibang ginagamit na‘t naiintindihan hindi lamang sa Tagalog kundi maging sa Hiligaynon. Marami na ring salitang hiniram sa Ingles. Pero. j. radyo. binabago ang katawagan at sinasangkutsa ang baybay.GAYA ng pambansang kaisipan na ibinartolina ng relihiyon sa doble-karang moralidad. Ilokano. lalo na‘t may kinalaman sa seks at mga itinuturing na kalaswaan ng nagbabanal-banalang lipunan. Sapagkat ang Kamaynilaan na sakop ng Katagalugan ang sentro ng bansa mula pa sa panahon ng kolonyalismong Kastila. naghihiraman ng mga salita ang mga wika — ang Arabe at Turkiya. at waring isang kabalintunaan. Walang masama kung idagdag sa alpabeto ang mga letrang c. Sanskrit. kung saan ang sentro ng gobyerno at komersiyo. ang wika sa sentrong iyon ang nagiging dominanteng lengguwahe ng sambayanan. Hiligaynon. f. ngunit isinunod lamang ang baybay o ispeling sa sarili nating ortograpiya tulad ng dyip. Kahit naging lengguwahe pa ng Rebolusyong 1896 ang Tagalog o itinampok na noong una ni Francisco Baltazar o Balagtas sa makabuluhan niyang obrang pampanitikan na ―Florante at Laura. Bakit hindi Sebuwano. sabi nga. ibinabasura ng mga ―edukado‖ at elitistang patuloy na sumususo sa wikang Ingles at narerendahan pa ng kaisipang kolonyal. sa kabilang banda.000 salita sa Tagalog ang mula sa Kastila. nangingiming magmura kahit galit na galit na o hindi magamit ang eksaktong mga salita sa tinutukoy na mga bagay. nang itadhana niyang ibatay sa diyalektong Tagalog ang pagbubuo. Pilipino o Filipino) sa selda ng ipokrisya at. Ilokano o Bikolano? Maliwanag. lalo na‘t gagamitin nga sa mga pangalan ng tao at lugar.

isinusunod nila sa kanilang baybay o ispeling ang hiniram nilang mga salitang walang katapat sa kanilang wika. kalalang. monopolyo. sarilakal at sakalalang? Higit na makapalipit-dila at utak ang ilan pang inimbentong terminolohiya tulad ng mga sumusunod: sugadagitbing tambisa (photo-electric effect). kwento ang kuwento. makabubuti pang manghiram na lamang mula sa dayuhang mga wika at iangkop sa ponolohiya at ortograpiyang Pilipino ang . Bagaman maganda ang layunin. Ayon nga kay Direktor Ponciano Pineda ng dating Surian ng Wikang Pambansa. haykapnayanon (biochemist). ang wikang malapit sa puso. hindi maiwasang himurin ang mga itinuro ng makawikang mga henyo diumano sa pagpapalaganap ng pambansang wika. sa isang banda. at likha ng pananakop ng Kastila noong panahong wala pang kalalang (industry) at nitong ika-20 dantaon ay likha ng imperyalismong Amerikano na naghatid sa Asya ng mapagsamantalang sarilakal (monopoly) na itinaguyod ng napakamaunlad na sakalalang (industrialization)…‖ Kung hindi isiningit ang mga salitang Ingles. Sabagay. at nauunawaan ng bayan. Nakakatorete pang ginawang hatidwad ang telegrama. eleksyon ang eleksiyon. Halimbawa. o television ang telebisyon. kahanginaning diin (atmospheric pressure). Gonzalo del Rosario o Ka Along. at marami pang ibang nagwasak sa tinatanggap nang alituntunin sa balarila tungkol sa paghahanay ng katinig (consonant) at patinig (vowel) kaya. gayong hindi sanay ang dilang Pilipino sa pagbigkas ng mga letrang f at v. Tulad sa Malaysia at Thailand.pang telefono ang nakagawian nang telepono. ulnokalnagin ang sosyo-kultural at ulnoagimatim ang sosyoekonomiko. ang haykapnayanon ay mula sa sangkap (element) ang kap. sa mga babasahin. dekano noon ng Inhinyeriya ng Araneta University. lalo kaming naguluhan at nagdudang nasa ibang planeta nang mag-imbento ng mga salitang pansiyensiya at panteknolohiya mga ilang dekada na ang nakararaan ang Lupon sa Agham sa pamamagitan ni Engr. ang siyang wikang mananatili at gagamitin ng bayan. timbuluging sukgisan (geometric interpretation). lenggwahe ang lengguwahe. ang batayang sakit ng Pilipinong ulnong (society) ay may uring pang-ulnong at pangkabuhayan. Kahit itinuro na sa elementarya sa mga bata ang Abakada at pantig-pantig na pagbasa (ba-be-bi-bo-bu. Isang dokumento ng MAN (Movement for the Advancement of Nationalism) ang isinalin niya mula sa Ingles at ginamit niya ang inimbentong mga salita. Lalo pang gumulo ang baybay at niwawasak ang silabiko o pantig-pantig na katangian ng sariling wika nang magpakahenyo ang mga opisyal ng Komisyon ng Wika. hatinig ang telepono. ekonomya ang ekonomiya. natural. salipawpaw ang eroplano. ginawa pang pwersa ang puwersa. ―Sa pagsusuri ng MAN. industriya. mula sa hanayan (system of arrangement) ang nayan. at dinugtungan ng hulaping (suffix) na on mula sa Bisaya. at industriyalisasyon — bakit kailangan pang palitan ng ulnong. huwag lang ang Tagalog ni Ka Along!‖ Tanggap na nga naman ang mga salitang lipunan. ka-ke-ki-ko-ku o ta-te-ti-to-tu). sino nga ba ang makakaintindi niyon? Nasabi tuloy ng isang magsasakang taga-Nueva Ecija: ―Di bale nang sa Ingles. mga salitang walang malinaw na salitangugat (root word) at pinagkabit-kabit mula sa mga pinagkunan. ang sambayanan lamang ang makahahatol sa katumpakan o hindi ng mga bagay na ito at.

Sa mga obrang pampanitikan na lamang. kung nakabartolina ang wika. paano mapalalaya ang kaisipan — lalo na nga ang bansa? Tunod ng ama mo. Sa inimbentong mga salita ni Ka Along. kaluban ang kiki. tunod ang titi. halimbawa: mathematician–matematiko o matematisyan. iba‘t ibang programa at pagtatanghal ang ibinandila sa maraming kolehiyo at unibersidad. Timog Aprika) 1. Pero. napakalaya ng ibang mga wika sa bagay na ito. . psychologist–sikologo o saykolodyist. lalo na sa larangang seksuwal samantala. original score–orihinal na eskor. Sinariwa ang kasaysayan ng pambansang wika. sa kabilang banda. kundi ang matindi at malaganap na karalitaan dahil sa inhustisya at walang habas na pagsasamantala ng uring naghahari-harian sa masang sambayanan o pandarambong ng imperyalistang mga bansa sa kabuhayang-bansa ng iba. malayang nagagamit ang ―talking‖ o ―laughing cunt‖ sa Tropic of Cancer at Tropic of Capricorn ni Henry Miller. decimal fraction–praksiyong desimal. sa malawak na lupaing iyon matataas na ang mga tubo dugo ng aming katawan ang katas ng mga tubong iyon. hindi ang mga salitang iyon ang tunay na kahalayan at kalaswaan. kaluban ng ina mo. Ordonez (Tula) (Pasintabi sa mga linya ni Antonio Jacinto ng Angola. iniiwasang tawaging alas ang alas. ngunit sinadyang binago maiangkop lamang sa diumano‘y maselang na pandinig ng mga moralista‘t nagpapanggap na mga banal gayong. at kung anu-ano pang mga katawagang matagal nang naiintindihan maging ng mga bata pa lamang. kung tutuusin. tinawag pang sarigawa ang pagsasalsal. o gayunding mga paglalarawan sa Lady Chatterley‘s Lover ni D. sariing talamitan ang hindutan. at marami pang iba. sa katatapos na Buwan ng Wika. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. H. Lawrence at Lolita ni Vladimir Nabokov. ―Maaaring hiraming buung-buo ang tunog (sa sistema ng normalisasyon). sa malawak na lupaing iyon ay bihirang umulan pawis ng aming noo ang nagdidilig sa tubuhan. Natural.‖ Sapagkat nakabartolina pa nga ang pambansang wika sa moralidad ng nagbabanal-banalang lipunan. punyeta! (Kolum) Haciend a Magd alena August 23. at masaklaw na tinalakay ng mga akademikong makawika ang patuloy na pag-unlad nito diumano sa kung anu-anong larangan tungo sa sinasabing pambansang kaunlaran. tunay na kalayaan at kasarinlan.mga hiniram.

tanungin mo ang nagliliparang ibon ang nagluluksuhang agos at malakas na hangin sa kaparangan: sino ang gumigising bago magbukang-liwayway? sino ang nagbabanat ng buto hanggang halos sumuka ng dugo? sino ang mga kamay sa paggapas ang sapin-sapin ang kalyo at pilat? sino ang sunog ang balat ng braso‘t mukha sa tindi ng sikat ng araw? sino? 3.masdan mo: puputulin na ang mga tubo dudurugin at gigilingin hanggang maging kayumanggi sintingkad na kayumanggi ng mga sakada. 2. sino ang nag-aalaga sa mga tubo sa mga palayan at manggahan? sino? at ano lamang ang kabayaran: alipusta at paghamak panis na lugaw kapirasong galunggong damit na basahan singkuwenta pesos at gulping katakut-takot kapag umangal at nagdabog! 4. sino ang nagkakandakuba sa trabaho may maibili lamang ng kotse mansiyon at babae ang asendero at makapagliwaliw pa sa hongkong. amerika at europa? sino? sino ang nagpapayaman sa mga dayuhan ang nagpapalaki sa malabutete nilang tiyan? .

sino ang tagaktak ang pawis habang nagkakamot lamang ng bayag ang puting dayuhan? 5. at kontrolin ang mga minahan at iba pang likas na yaman sa sakop ng lupain nilang katutubo. tanungin mo ang nagliliparang ibon ang nagluluksuhang agos at malakas na hangin sa kaparangan… sino? at sila‘y sasagot: putang-ina n‘yoooooooooo hacienda magdalena! nababanaagan na namin ang isang madugong bukang-liwayway! (Tula) J ihad At B angsa mo r o August 10. punong negosyador ng gobyerno hinggil sa kapayapaan. at karapatang makinabang sa likas na mga kayamanan sa katutubong lupain (ancestral land) ng mga Muslim doon. Jr. magdaos ng isang plebisito at susugan o baguhin ang Konstitusyon ng bansa upang maisakatuparan ang pagkakaroon ng isang Bangsamoro na may sariling lehislatura. Katunayan.. magkaroon ng administratibong hurisdiksiyon. tagapayong pangkapayapaan ni La Gloria. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. hindi naman agad maipatutupad ang mga nilalaman ng naturang kasunduan. Ordonez (Kolum) BATAY sa maniobra ng mga basalyos ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo. Alam na alam nila na kung hindi pansamantalang ipinatigil ng Korte Suprema at natuloy agad ang pirmahan ng kasunduan sa Kuala Lumpur. na ―hindi sakop ng kasalukuyang Konstitusyon ang pagkakaloob ng kapangyarihan sa BJE (Bangsamoro Juridical Entity) na mangulekta ng lokal na buwis. binigyang-diin ni Sekretaryo Hermogenes Esperon. Malaysia kamakailan sa pagitan ng mga kinatawan ng MILF (Moro Islamic Liberation Front) at ng Republika ng Pilipinas na magpapalawig sa teritoryong bumubuo ngayon sa ARMM (Autonomous Region in Muslim Mindanao) na magiging isang nagsasariling Bangsamoro. maliwanag na ginagamit lamang na instrumento ng Reyna ng Malakanyang ang usapin ng Bangsamoro upang makapanatili siya sa poder matapos man ang kanyang termino ng panunungkulan sa 2010. Kailangan pang lumikha ng isang batas ang Kongreso. Idinagdag pa nga ni Esperon na ―hindi kasarinlan‖ ang ipagkakaloob ng gobyerno sa .‖ Samakatuwid. hukuman at pulisya. ayon na rin sa kanya. kailangang susugan o baguhin ng Kongreso ang kasalukuyang Konstitusyon at ganito rin ang opinyon ni Rodolfo Garcia.

lalo‘t susuriin ang mga pahayag at hakbang ng lokal na mga opisyal doon – maaari tuloy mauwi sa armadong mga karahasan o sagupaan ang bagay na ito. ang lubos na nakikinabang sa likas na mga kayamanan ng lugar sa kapinsalaan. kung gayon. at tinitingnan pa ng maraming pulitiko sa apektadong mga lugar sa Mindanaw na tunggalian ito sa pagitan ng mga Muslim at mga Kristiyano — halimbawa sa Hilagang Kotabato . Hindi maikakaila. at patuloy na nagrerebelde. kasama na ang mapandambong na dayuhang mga kapitalista. malubhang usapin ito ng labis na kapabayaan at kainutilan ng gobyerno — ngayon at noon pa mang nagdaang mga rehimen — na paunlarin ang Mindanaw kaya atrasado at alipin ng karalitaan at inhustisya ang maraming lugar doon. Puwede ring palawigin ng bastardong mga pulitiko ang termino ng kanilang panunungkulan. kung tutuusin. sa dikta ng imperyalismong Amerikano. ang minimithing Cha-Cha sa udyok na rin ng makasarili‘t gahamang interes sa kapangyarihan.‖ mga ospital. kuwalipikado pang muling maging presidente o punong ministro si La Gloria. magawa ito bago matapos ang termino ni La Gloria. at maging ―mass media. ng libu-libong pamilyang Muslim doon. hindi tuloy maiwasang hinalain ngayon na talagang hindi ang paglutas sa problema ng mga Muslim sa Mindanaw ang layunin ng kasalukuyang rehimen kundi. sa pambansang seguridad at makabayang ekonomiya. ng libu-libong pamilyang Muslim. higit sa lahat. sa kabilang banda. sa kabilang banda. mga kolehiyo at unibersidad na. 100% makontrol ang mga korporasyon at pasukin maging ang pambayang mga utilidades — tubig at kuryente. Sapagkat. telekomunikasyon at transportasyon. hindi ito kuwestiyon lamang ng usapin sa teritoryo o kultura o paniniwalang panrelihiyon kundi. kung maaari. talagang dapat na hawak o kontrolado lamang ng mga Pilipino alang-alang. ilang grupo lamang ng maimpluwensiya‘t makapangyarihang mga tao. Bakit nga ba nagrebelde.Bangsamoro kundi gagawin lamang itong ―isang estado sa loob ng isang estado‖ na tinatawag na pederalismo. aalisin sa bagong Konstitusyon ang mga limitasyon upang makapagmay-ari na ng mga lupain dito ang dayuhang mga kapitalista. Kung parlamentaryo na nga ang sistema ng gobyerno. Higit sa lahat. ang kapatid nating mga Muslim sa Mindanaw? Kung uugatin. unang-una. Maliwanag naman na tutol lamang sila sa pagkakaroon ng isang Bangsamoro dahil mababawasan ang kanilang pampulitikang teritoryo at limpak-limpak na pakinabang sa puwesto tulad din ng pagtutol ng dayuhang mga kapitalistang namumunini sa likas na mga kayamanan ng Mindanaw at. Dahil nilalaro lamang sa dulo ng mga daliri ng pambansang liderato ang usapin ng Bangsamoro. ipinagdaralita naman. na mithiin ng mga Muslim na magkaroon sila ng isang nagsasariling Bangsamoro upang pangalagaan ang kanilang kapakanan at kinabukasan? Dahil sa ipinamamalas na armadong tunggalian ngayon ng mga puwersa ng gobyerno at ng MILF — na ginagatungan pa nga ang apoy ng iresponsableng mga pahayag ng lokal na mga opisyal doon upang tingnan ang lahat bilang labanan ng mga Muslim at Kristiyano – hindi tuloy malayong mauwi sa banal na pakikidigma o jihad ang pakikibaka ng kapatid nating mga Muslim tungo sa kanilang mithiing pamahalaan . Zamboanga at Iligan. unang-una. Masisisi ba. isinusulong na ng kasalukuyang rehimen ang Cha-Cha (Charter Change) o pagbabago sa Konstitusyon at gawing parlamentaryo/pederal/may isang kapulungan — hindi na presidensiyal — ang sistema ng gobyerno at. noon pa man.

hindi dapat laruin lamang — at guluhin — ng pambansang liderato ang usapin ng Bangsamoro o gawin lamang itong instrumento ng kanilang makasarili‘t gahamang interes sa kapangyarihan. 20. malinaw na inilahad na makatuwiran ang armadong jihad bilang kasangkapan ng ebanghelismo. higit sa lahat. Pransiya. Pinagkaisa noon ng bagong pananampalatayang ito — na tinatayang halos milyon na ngayon ang mga tagasunod — ang marahas na mga tribong Bedou ng peninsulang Arabiano. sa ibang panig ng mundo. panahon na marahil na maunawaan ng pambansang liderato ang napakahaba nang kasaysayan ng kanilang banal na pakikidigma o tinatawag na jihad. Sa maikling salita. Iraq. sa pamamagitan ng madugong mga jihad. kakambal na nito ang pakikidigma. itinuloy ng pumalit sa kanya ang banal na pakikidigma hanggang talunin ng magkasanib na hukbong Ingles-Ehipto ang puwersa nito. Batay sa nabanggit na kasaysayan ng mga jihad. ang likas na yaman ng lupain nilang katutubo na pinagpapasasaan lamang ng mapandambong na interes ng iilang piling grupo ng mga tao. Mabilis na nasakop ng hukbong Bedou ang Syria. sa rehiyong Nile ng Sudan. Noong mga 1880. nanalasa ang hukbong Wahhabi Bedou. Kung dahas pa rin ang itutugon ng pamahalaan sa lehitimong mithiin ng mga Muslim sa Mindanaw. dumanak din ng dugo dahil sa mga jihad. Isinulong ang jihad hanggang Hilagang Aprika at Espanya at nasugpo ang paglaganap noong 732 sa napabantog na labanan sa Tours. ipinoroklama ni Muhammad Ahmad ang sarili bilang Mahdi o pinapatnubayan ng banal na espiritu at nagdeklara siya ng jihad laban sa mga ―hindi nananampalataya‖ at dinurog ng kanyang puwersa ang 10. Bago ito.000 Mahdista ang napatay ng isang pangkat ng naturang hukbo na nasa ilalim ni Sir Herbert Kitchener at ng isang batambatang opisyal na si Winston Churchill dahil sa kanilang mga baril na Maxim o ―machine gun‖ ngayon. at sila ang naging panagupang tropa sa mga pakikidigma para sa Islam. nilipol pagkatapos ang mga nagtanggol sa Khartoum. Matapos mamatay si Mohammed noong taong 632. higit na magiging masalimuot ang lahat — at hindi kayang lutasin maging ng susunod na rehimen — kung mauwi sa jihad ang lahat. Sa simula pa ng kasaysayan ng Islam. Kapag nagkataon. naglunsad ng sunud-sunod at waring walang katapusang mga jihad ang mga kalipang humalili sa kanya. dila at kamay. minasaker ang mga kalaban ng Islam. hanggang maitayo nila ang makabago ngayong kaharian ng Saudi Arabia. Sinakop ng propetang si Mohammed ang Mecca sa pamamagitan ng dahas. dahas pa rin ba ang itutugon ng pamahalaan sa lumulubhang usapin ng Bangsamoro? Lubhang napapanahon na nga na matapat na harapin ng pambansang liderato — hindi laruin at gawing tuntungan ng makasariling mga interes — ang . Palestina.000 sundalo ng hukbo ng Ehipto. Pagkamatay ni Ahmad. Sa loob lamang ng isang araw. bagaman ipinahihintulot din ang di-marahas na jihad sa pamamagitan ng puso. kabilang ang Ingles na heneral na tinawag na ―Chinese‖ Gordon.ang kanilang sarili sa pamamaraang angkop sa kanilang mga pangangailangan at kultura at pangalagaan at pakinabangan. Noong mga unang taon ng 1900. Nang idikta niya ang mga nilalaman ng Koran. Ehipto at Persia (Iran ngayon). una laban sa mga tribong tumalikod sa Islam at pagkatapos ay laban sa mga kanugnog-bansa. Nakipaglaban siya sa siyam na pakikidigma at iniutos ang marami pang ibang mga pakikipaglaban.

binigyang-diin niya na kagaya nga ng Cuba ang Pilipinas bago napatalsik sa poder si Batista. ang pagkakaroon ng mga subersibo at gerilya sa kabundukan. ang patuloy na pag-ungol ng disgustadong mga estudyante at intelektuwal sa mga siyudad. sa isang artikulo ng yumaong Teodoro M. hindi dapat ipinta sa mata ng sambayanan ng ambisyoso‘t bastardong mga pulitiko na tunggalian ito ng Muslim at Kristiyano upang hindi mauwi sa jihad ang lahat. ang sambayanan.pakikipagnegosasyon sa MILF upang malutas ang deka-dekada na ring rebelyon ng mga Muslim sa Mindanaw. Sr. pampulitika man o pangkabuhayan. (Kolum) B ulkan g So s yal Ang B an sa July 28. Ordonez (Kolum) MGA ILANG dekada na ang nakararaan. lalo na sa panahon ng diktadurang Marcos. ―maaaring magkaroon ng malaking gulo sa bansa. Sa isang artikulo rin sa Reader‘s Digest ni Carl Rowan. Locsin.‖ Idinagdag pa niya na ―napakaliit ng minoryang mahigpit na pumipisil‖ o kumokontrol sa kayamanan at pulitika ng bansa at nagigising na ang masa. na nag-ugat ang lahat-lahat sa kapabayaan at kainutilan ng pamahalaan na isulong ang kaunlaran ng Mindanaw noon pa man. Mula pa sa nagdaang mga rehimen dahil sa napakasamang kalagayang panlipunan. Mananatiling nakabalandra ang mukha ng rebelyon doon hanggang biktima ng karalitaan at inhustisya ang kapatid nating mga Muslim sa naturang rehiyon. Pinatubo kahit mga 600 taon na itong natulog. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. Recto — namayapa na rin at kinilalang makabayang senador noon ng Republika — ang pambansang kalagayan sa umiral na mga pangyayari sa Cuba bago nagkarebolusyon doon na pinamunuan ni Fidel Castro at nagbagsak sa malupit at mapagsamantalang rehimen ni Fulgencio Batista. Nakikita na ng mga mamamayan. Higit sa lahat. kung hindi diumano ―magigising ang naghaharing-uri sa mga pangangailangan ng masa. maraming mga palaaral sa lipunan at pulitika ang naghambing sa bansa sa isang bulkang sosyal na maaari diumanong sumabog anumang oras kagaya ng Mt. Panahon nang aminin. sa katotohanang ito. Ano ang mga kalagayang umiiral noon sa Cuba na masasabing namamayani rin ngayon sa Pilipinas? Sabi nga ni Rowan: ―ang pagwawalang-bahala ng naghaharing-uri.‖ dagdag niya. dating direktor ng US Information Agency. para makapanatili sa kanilang pribilehiyadong katayuan. kung sinu-sino na ang humula na puputok na sa wakas ang naturang bulkang sosyal kapag hindi nabago ang grabeng kalagayang panlipunan. Katunayan.‖ Kung hindi diumano mababago ang masamang kalagayang ito. ayon kay Rowan. ng Philippines Free Press.‖ . at lunasan ng mga kinauukulan. ―ang kasalanan ng isang oligarkiyang gumagamit ng katiwalian. nilinaw niyang inihambing na noon ni Claro M. at umuupa ng mga mamamatay-tao.

at nag-iimbento pa ng mga bago. bukod pa sa mapaminsalang galamay dito ng imperyalismong Amerikano. Narito ang isang lupain ng pribilehiyo at ranggo — isang republikang diumano‘y para sa pagkakapantay-pantay pero sinasalaula ng isang sistema ng pag-uuri-uri. ayon naman sa manunulat-mananalaysay na si Stanley Karnow. nagtitiis sa kanin at asin o lugaw na hangin ang ulam. hindi na dapat ikagulat kung manatiling busabos ang malaking bahagi ng sambayanan. Jr. Bunga ng naturang katotohanan.‖ . nagtatampisaw sa kayamanan ng bansa ang dayuhang mga negosyante. Hindi na rin katakatakang lalong lumaki ang agwat na naghihiwalay sa mayaman at sa mahirap at lalo pang maghirap ang milyun-milyong maralitang Pilipino. Narito ang isang lupaing ang kalayaan at mga biyaya nito ay totoo lamang para sa iilan at isang ilusyon lamang o pangarap para sa nakararami. M. sa isa niyang pagtatalumpati sa Amerika noon ang naturang marawal na pambansang kalagayan. at nakikisiksik sa nagsisiksikan nang mga barungbarong sa mga suluk-sulok ng lungsod habang. patuloy na tumataas ang presyo ng mga bilihin at serbisyo nang walang kaukulang pagtaas sa suweldo lalo na ng ordinaryong mga manggagawa. Mahirap nang mapasubalian ang katotohanang patuloy na lumalaganap ang kawalang-trabaho o disempleyo. batay sa pananaliksik ni John Doherty — Amerikanong Heswita — isang ikalimang (1/5) bahagi lamang ng populasyon ang nakikinabang sa 50% ng pambansang kita at 60 pamilya lamang. Bagaman ang katayuan ng bansa sa ilalim ng diktadurang Marcos ang tinutukoy niya noon. ang bastardong mga pulitiko. O nabago na ng kasalukuyang rehimen ang napakasamang kalagayang panlipunan at kontento na ang sambayanan? Sinasabing lalo pa ngang naging malaganap ang karalitaan ngayon. ang kumokontrol sa kabuhayan ng bansa. kapansin-pansin na parang wala ngang ipinagbabago ang mga problemang pangkabuhayan at pampulitika o panlipunan ng bansa magpahanggang ngayon.Pero bakit hindi pa nga pumuputok ang bulkang sosyal? tanong noon pa man ni T. patuloy na bumabagsak ang halaga ng piso kontra dolyar habang patuloy namang ibinabaon sa utang ang bansa — kaya patuloy at patuloy ngang nagiging miserable ang kalagayan ng masang sambayanan. Mga 85% ng sambayanan ang talagang pobre at lubhang miserable na ang pamumuhay. sa kabilang banda. Narito ang isang lupaing nananalig sa demokrasya ngunit pinatatakbo ng isang matibay na plutokrasya. Locsin. Hindi na maikakailang marami sa kanila ang kulang sa masustansiyang pagkain. Sr. Patuloy na tumataas ang mga buwis. Katunayan. walang lupa. ang 85% ng populasyon na halos kumain-dili. Sa kabila ng mayabang na ipinangangalandakan ng mga tambolero o propagandista ng kasalukuyang rehimen na ―maganda‘t papaunlad ang buhay ng mga mamamayan at ang ekonomiya ng bansa.‖ hindi na kailangan marahil ng sinuman ang may mataas na gradong salamin upang makita ang tumitinding mga kontradiksiyon sa ating lipunan. Marami sa kanila ang walang bahay. Narito ang isang lupaing iilan ang labis na mayaman habang lubos na nagdaralita ang masa. ang iilang grupo ng maimpluwensiya‘t mapribilehiyong Pilipino. Sinabi ni Ninoy Aquino: ―Ang Pilipinas ay isang lupain ng nakalilitong pagkakaiba. walang-wala. Malinaw nang nailarawan ng yumaong Senador Benigno ―Ninoy‖ Aquino.

walang layunin. walang disiplina. sa pamumuno ni Vladimir Ilyich Ulyanov o Lenin. Hindi rin sila diumano kasing miserable ng sambayanang Tsino bago naluklok sa poder ang rehimeng Komunista nina Mao Tsetung. nakasanayan na daw ng masang sambayanan ang kahirapan at kilalang-kilala na nila ang mukha ng karalitaan. o natutulog na lamang sa mga bangketa. kahit lugaw at asin ang kanilang kinakain. binigyang-diin ni Ninoy. ang mahalaga daw ay may kinakain pa rin sila at sanay naman silang kumain ng kahit ano. kahit kamote‘t mais. O hindi pa totoong miserable ang sambayanan? Maaaring kontento pa nga ang sambayanan at nakangingiti pa sa kanilang kabusabusan. Kung hindi pa nga ganap na miserable at kahabaghabag ang sambayanang Pilipino. ―bagsak ang mga industriya. Kung mataas man daw ang pasahe sa mga sasakyan. o sa mga barungbarong sa mga suluk-sulok ng lungsod. tubig man o kuryente.‖ Sa kabila ng lahat. ang mahalaga daw ay may natutulugan pa rin sila . At. ayon noon kay Locsin. patuloy pang hinuhuthot ng mga dayuhan pero. sa bawat panahon.‖ Sabi niya. Sa punto ng mga konserbatibo. anuman ang dumating na rehimen. Ikinakatuwiran ng mga palaaral sa pulitika na ang sambayanang Pilipino ay hindi naman kasing miserable ng sambayanang Ruso bago ibinagsak ng mga Bolshevik. Kahit malimit na hindi na sila kumakain nang tatlong beses sa maghapon. at walang pagtitiwala sa sarili. ito‘y dahil na rin sa ating ―mga lider na nangangalandakan ng pagmamahal sa bayan ngunit.Idinagdag pa niya na ang pamahalaan nito‘y ―halos bangkarote sa pananalapi‖ at ang mga sangay nito‘y ―pinaghaharian ng mga utang at katiwalian‖ at. lalong hindi sila napakamiserable kagaya diumano ng milyun-milyong taga-India na hindi naman naghimagsik laban sa kanilang sistema sosyal at sa gobyernong dahilan ng kanilang pagkamiserable. sa katotohanan ay higit ang pagmamahal sa kani-kanilang sarili. sabon man o mantika — may kinikita pa rin daw sila kahit paano. may trabaho pa naman daw sila kahit papaano at higit daw mahirap ang wala silang pinagkakakitaan lalo na ngayong laganap ang disempleyo. Kung sa dampa man daw sila nakatira. Kung hindi man daw sapat ang kanilang suweldo o kinikita sa kanilang pang-araw-araw na mga pangangailangan dahil sa patuloy na pagtaas ng presyo — bigas man o mais. higit sa lahat. basta puwedeng kainin. sa mga kariton at mga damuhan ng parke. ang rehimeng Tsarista ng mga Romanov sa Rusya. Kung totoo mang binubusabos ng mga kapitalista sa dambuhalang mga pabrika‘t korporasyon ang mga manggagawa. bakit nga ba magagalit at maghihimagsik? dagdag na tanong pa ni Locsin. Makabibili pa rin daw sila ng kape‘t ilang pandesal na pantighaw sa kumakalam na sikmura. walang pagtatangkang paunlarin ang ekonomiya. puwede daw naman silang maglakad na lamang dahil hindi pa naman sila pinuputulan ng mga paa. sa kabilang banda. ―wala namang pagpaplanoing pangkabuhayan. o kung inaalipin man ng mga propiyetaryo‘t asendero ang mga magsasaka. totoong patuloy na yumayaman ang mayaman at talagang lalong naghihirap ang mahirap dahil kontrolado nga ng iilang pamilya ang ekonomiya‘t pulitika ng bansa habang. o sa mumurahin at masikip na entresuwelo.‖ Pero bakit hindi pa nga pumuputok ang bulkang sosyal? tanong nga noon pa man ni Locsin. kung kaya nanlulupaypay ang mga Pilipino… nakakulong sa kawalang-pag-asa.

sabi ng mga relihiyosong nag-uunan ng Bibliya. kaiingat. Kahit kontrolado ng mga hari-harian sa lipunan ang ―mass media‖ — radyo. mapapalad daw ang mga maralita. Kung nagdaramit daw sila ng animo‘y basahan. Matitiis pa naman daw. Sr. sa kabilang banda. Maaaring ipakulong pa — o ipapatay — ang masusugid na kritiko ng nakasusulukasok na rehimen. malamang na ipasara ang mga iyon tulad noong rehimeng Marcos. walang uhaw. oras-oras o araw-araw. batikusin man ng maaanghang na mga salita ang kinauukulang mga opisyal o isumpa man ang umiiral na sistema sa lipunan. huwag lamang libelo. . Pero. sa wakas. kung puwede namang parusahan ng mga mamamayan sa bawat eleksiyon ang sinumang salanggapang na lider ng bansa? Pero. M. Baka nga mahabag din ang maawaing langit at kahit hindi kami naniniwala sa mga milagro. sa kabilang banda. Ayon nga sa artikulo ni T. maipahahayag ng sambayanan ang kanilang galit at pagkasuklam – sa bisa ng balota — laban sa mga lider na nagpapakabundat sa kapangyarihan at nagbabasura lamang sa tunay na pambansang kapakanan. kung tutuusin. marahil. Bakit nga ba magagalit pa? tanong ng mga konserbatibo. Kahit hindi nga nababago ang tiwaling balangkas ng lipunan. diyaryo at telebisyon — iplnahihintulot naman daw ang mga pagtuligsa upang mabawasan sa pamamagitan nito ang galit ng sambayanan. ang mahalaga daw ay nabubuhay pa rin sila kahit ipinagkakait sa kanila ng tiwaling lipunan ang karapatang mabuhay nang parang tao sa ilalim ng isang tunay na hustisya sosyal. Nariyan din daw ang kalayaan sa pamamahayag at binubuhay nito diumano ang ilusyong may kalayaan. kung anuman ang lahat ng kahirapang ito. puro kaligayahan naman daw ang naghihintay sa kanila sa sinasabing kabilang-buhay — walang gutom. Mapapalitan diumano ang isang masama‘t abusadong rehimen at maparurusahan ang mapagsamantalang mga opisyal. Sabi nga. isa pa. ang busabos nilang buhay at magiging maganda na‘t maunlad ang pambansang kabuhayan. muling tanong ng mga konserbatibo. ng damit at pera para sa sambayanang dayukdok. noon. Bakit nga ba maghihimagsik kung puwede namang malayang ipahayag ang matinding galit? muling tanong ng mga konserbatibo. baka bigla ngang umulan ng bigas at talong na may kasama pang bagoong. mas malaki daw naman ang kanilang gantimpala sa kalangitan. pinahihintulutan daw ang sambayanang ipahayag ang anumang pagtuligsa sa masama‘t tiwaling administrasyon. Bakit nga ba maghihimasik. at buhay na walanghanggan basta‘t manuntunang lubos sa mga aral ni Kristo. Puwede ngang tiisin ang lahat — kung gayon. kung banta na ito sa katatagan o kapangyarihan at kaayusan ng uring naghahari-harian. Hindi na bale daw na maghirap.at puwede bang lumikha ng bata. ang lahat-lahat. Sa pamamagitan daw ng eleksiyon. magtiis at magsakripisyo sila nang husto sa lupa sapagkat. Nariyan naman daw. kung hindi man daw nila mapag-aral ang kanilang palabuy-laboy na mga anak. ang pagpipilian. nagkakaroon daw ang sambayanan ng pag-asang bubuti rin. nariyan pa naman ang Simbahan kung saan puwedeng magdasal kahit minu-minuto. Isa pa. Locsin. ang sinasabing demokrasya. ipinahihintulot daw naman nito na makapamili ang sambayanan ng mga manunungkulan sa gobyerno kahit pare-pareho naman. Mas matindi diumano ang paghihirap nila sa lupa. Sa bawat eleksiyon.

at ginagawa pa nito. paano nito masusubaybayan ang buong operasyon niyon gayong lumilitaw na sinasalinan ito ng dugo sa isang kuweba sa Afghanistan dahil sa sakit sa bato? Na. ilang lider ng Taliban ang nagpunta sa Houston. batay sa ulat ng BBC. hindi malayong gawin din nito sa Syria. lalo na si Bise-Presidente Dick Cheney. Bush na relihiyosong ibunsod ang sinasabi nitong ―giyera kontra sa pandaigdigang terorismo‖ kaya walang patumanggang sinalakay at sinakop ang Iraq sa hinala lamang na may WMD (weapons of mass destruction) si Saddam Hussein at banta ito diumano sa seguridad ng Estados Unidos. noong 1979.‖ at parang nahuhulaan ang mangyayari. sinabi sa balita na ―handa na ang lahat para sa pangwakas na tagpo. hindi iilang palaaral sa pulitikang pandaigdig ang naghinalang mismong Estados Unidos ang may pakana niyon upang makatuwirang ideklara ng Amerika sa sulsol ng malalaking kapitalista ang giyera laban sa Espanya. nang gobernador pa lamang si Bush. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. binansagan itong numero unong terorista. may totoo bang malinis na eleksiyon sa bansa upang maibandila ang tunay ding damdaming-bayan? Puputok na nga ba ang bulkang sosyal? O talagang hindi pa napakamiserable‘t kahabaghabag ang masang sambayanan? (Kolum) P akana ng Amer ika? July 17. 2001 nang banggain ng dalawang eroplanong pampasahero ang Twin Towers ng World Trade Center sa New York na ikinasawi ng mga 3. Ibinintang kay Osama bin Laden ang lahat. lalo na nang mabunyag ang sulat ni Frederick Remington. ang pamilya Bush at kilalang mga kaalyado nito. lumilinaw ang katotohanang ginugulo ng Amerika ang Gitnang Silangan hindi upang iligtas ang mundo sa terorismo kundi upang mapagharian iyon at makontrol ang mayamang langis ng rehiyon.tanong naman ng mga radikal. Hilagang Korea at iba pang mga bansang kasalungat ng mapandambong na interes ng Amerika ang ginawa.000 katao.‖ hinihingi tuloy ni Michael Moore na ipaliwanag nang husto ni Bush ang mga sumusunod: Na. kung talagang utak ng Setyembre 11 si Osama bin Laden. Texas. sa Iraq at Afghanistan. Iran. Sa kanyang aklat na ―Stupid White Men. na ipinadala sa Cuba upang kumuha ng mga retrato. Ulo noon ng balita ng ―Journal‖ sa New York: ―Sa Wakas Ang Ating Bandila Sa Havana. at nagkaroon ng matibay na dahilan si Presidente George W.‖ Nang itelegrama ni Remington kay Hearst: ―Payapa ang lahat dito. batay sa mapandigmang utak ni Bush. Cuba na ibinintang sa mga Kastila. At. Ordonez NANG pasabugin noong 1898 ang bapor pandigmang USS Maine sa pantalan ng Havana. nakipagpulong sa mga pinuno ng Unocal para sa planong paglalagay ng mga . unang-una. reporter ng diyaryong ―Journal‖ ni Hearst.‖ Marami tuloy ang naghihinala magpahanggang ngayon na pakana rin ng Amerika ang malagim na nangyari noong Setyembre 11. Dahil nasa negosyo ng industriya ng langis. Hindi magkakagiyera…‖ agad na itinugon ni Hearst: ―Basta ibigay mo ang mga retrato at ako ang magbibigay ng giyera. Walang gulo. at inaasahang mangyayari agad ito.

Ni hindi iyon hinarang at inimbestigahan ng pulisya o ng FBI para malaman kung ano ang alam ng mga ito sa naganap na trahedya. pero bakit ang ipinabomba ni Bush ay ang Afghanistan? O napakahirap bombahin ang isang bansang pinagkukunan ng 25% ng gasolina ng Amerika at kinaroroonan ng maraming kasosyo sa industriya ng langis ng kanyang amang si dating Pres.? Tatlong libong buhay ba ang katumbas ng milyun-milyong galon ng gasolina? naitanong tuloy ni Moore.tubo ng langis sa malaking bahagi ng Afghanistan. Pebrero 2. 2001. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ayon kay Admiral . Isa ring kasangguni ng kompanyang Unocal ang itinalaga namang bagong embahador sa Afghanistan. Habang maraming eroplano sa Amerika ang ayaw pahintulutan para makalipad. isang bagong kontrata ang pinagtibay upang ibaon sa Afghanistan ang kinakailangang mga tubo ng langis. mga 15 sa 19 na terorista ng Setyembre 11 ang mula sa Saudi Arabia. Isa sa nagsagawa ng masusing pag-aaral tungkol sa planong iyon ang Enron. Bakit ipinahintulot ni Bush na makipagpulong sa Texas ang mga kinatawan ng isang diumano‘y teroristang gobyerno? Ano ang nangyari sa transaksiyong iyon? Na. nang matapos ang kampanya ni Bush na makontrol na ang Afghanistan. ayon kay Moore. panahon na. Malaysia sa Agosto ang susunod na talastasang pangkapayapaan sa pagitan ng MILF (Moro Islamic Liberation Front) at ng gobyerno ng Pilipinas. Kolum. makaraan ang ilang linggo matapos ang Setyembre 11. George Bush. Bakit iyon ang inuna ni Bush? Bakit espesyal na trato ang ipinagkaloob sa mga Arabo at sa mga bin Laden? Na. Isa ang kompanyang Haliburton — tagapangulo nito noon si Dick Cheney na bise-presidente ngayon ni Bush — ang kontratista niyon. Sa loob lamang ng ilang buwan. 2005 P anghi hi ma so k n g mga Amer ika no July 7. at magulo pa ang lahat. Sr. Ordonez (Kolum) SAMANTALANG nakatakdang idaos sa Kuala Lumpur. ang pinakamalaking taga-suporta ng pondo sa kampanya ni Bush sa pagkagobernador noon at pagka-presidente nang malaon. nagawa pa ni Bush na tiyaking ligtas ang mga bin Laden. Ano naman kayang pakana ang gagawin ni Bush at ng Amerika sa Pilipinas ngayong lumilitaw na naglipana sa bansa ang maraming espiyang Amerikano? Ito ang dapat ding puspusang bantayan ng mga puwersang makabayan at progresibo. Hilagang Kotabato ang pagsasanay militar na binansagang Balance Piston kontra terorismo. ayon sa ―London Times. Na. na pauwiin na ang tropang Amerikano mula sa naturang bansa. Ngayong nakuha na ni Bush ang gusto niya. isang dating kasangguni ng isang kompanya ng langis ang itinalaga ng Amerika na ―pansamantalang lider‖ doon. kadudadudang isasagawa naman ng puwersang Amerikano-Pilipino sa katapusan ng Hulyo sa Carmen.‖ ipinahintulot ni Bush na lumipad sa himpapawid ng Amerika ang isang pribadong eroplanong mula sa Saudi Arabia upang sunduin at ilabas ng Estados Unidos ang halos dalawang dosenang miyembro at kasama ng pamilya bin Laden.

Kahit pangunahing layunin diumano ng USIP ang ―mapayapang paglutas sa pandaigdig na mga tunggalian. Kaugnay nito. tagapagsalita ng MILF. na walang dapat ikabahala diumano ang mga mamamayan sa naturang rehiyon. gaya rin ng iba pa nitong nakamaskarang mga ahensiya tulad ng USAID at Peace Corps. pampulitikang oplsyal ng Embahada ng Amerika dito. binigyang-diin ni Lt. na lumang tugtugin na ang ipinaparatang sa kanila. Dahil sa naturang paratang na tiyak na sasangkalanin ng Amerika para pakialaman o panghimasukan ang tunggalian sa Mindanaw at lalong salaulain ang soberanya ng bansa. at ang mga abogado nitong sina Lanang Ali at Michael Mastura. . lalo na sa Jemaah Islamiya na nakabase sa Indonesia at nasa ilallim diumano ng Al-Qaida ni Osama bin Laden. maliwanag na kinausap nina Dr.Thomas Fargo. Nasabi tuloy ni Eid Kabalu. Isang pederal na institusyong hindi diumano partisano ang USIP. Batay sa ulat. kasama pa nga si Joseph Saus. hinihinalang sa halip na malunasan ang inaamag nang mga problema sa Mindanaw at magkaroon ng tunay na kapayapaan doon. Dahil sa bagay na ito na malinaw na dikta ng mga diyus-diyosang Amerikano at pikit-mata namang nakaugaliang lunukin ng pambansang liderato. Daniel Lucero.‖ hindi maiiwasang hinalaing instrumento ito ng imperyalistang mga patakaran ng Estados Unidos. tagapangulo ng lupong pangkapayapaan ng MILF. tagapagsalita ng militar. ibinibintang naman agad nitong nakikipagugnayan ang MILF sa internasyonal na mga organisasyong sinasabing mga terorista. pero ang mismong Presidente ng Amerika ang nagtalaga sa lupon ng mga direktor nito kalakip ang kompirmasyon ng Senado. tulad unang-una ng pag-atras ng tropa ng pamahalaan sa Buliok Complex. Astrid Tuminez ng USIP. isa lamang ito sa serye ng gagawing mga pagsasanay upang mapahusay ng mga sundalong Pilipino ang kanilang kakayahang labanan at puksain ang mga terorista. nang kausapin nila sina Mohagher Iqbal. ayon na rin kay Eid Kabalu. Kahit wala pang matibay na batayan. Kasama pa ng dalawang pinuno ng USIP si Joseph Saus. Kahit. gaya rin nang pagbintangan nitong nag-iingat ng mga sandatang lubos na mapamuksa (weapons of mass destruction) ang rehimen ni Saddam Hussein. Col. May mga senyales ding baka gawing munting Iraq ng Estados Unidos ang Mindanaw. bumabagal lamang ang negosasyon para sa kapayapaan dahil sa hindi pagtupad ng gobyerno ng Pilipinas sa mga napagkasunduan na. kumander ng US Pacific Command. napabalitang pinuntahan ng ilang opisyal ng USIP (United States Institute of Peace) ang pangunahing mga lider ng MILF. kung tutuusin. sa kabilang banda. ang mga lider ng MILF kaugnay ng bintang na nakikipag-ugnayan ang MILF sa Jemaah Islamiya at Al-Qaida na pawang tinatakang terorista. marami na ang nagsasabing hindi malayong mabiktima ang inosente at kaawa-awang mga sibilyan na hindi miminsang napatunayang malimit mangyari sa mga operasyong militar sa iba‘t ibang panig ng kapuluan. hindi nga malayong igiit nito ang mapaghari-hariang mga patakarang lalong ikalulubha pa ng mga problema doon gayong. ilang araw lamang ang nakararaan. baka lalo pang sumiklab ang mga karahasan at tumindi ang sagupaan sa pagitan ng tropa ng gobyerno at ng puwersa ng MILF.

hindi matanggap ng Amerika magpahanggang ngayon kung bakit noong Abril 20. kaisipan at kaugalian o kultura ng mga kapatid nating Muslim doon tungo sa pangmatagalang solusyon upang maiwasan ang mararahas na hakbang na malinaw na isinusulong ng imperyalistang mga patakaran ng Estados Unidos. at hindi rin Iraq pero kung talagang lubusang makikipaggiyera ang puwersa ng gobyerno laban sa MILF dahil sa dikta at panghihimasok ng Amerika. Dean Rusk at McGeorge Bundy para mapangalagaan diumano ang demokrasya.Sapagkat pumapapel na siga-sigang pulis ng mundo ang Amerika sa ngalan ng ipinangangalandakan nitong demokrasyang angkop sa kanyang makasariling mga interes. Malinaw na nakatanim sa kamalayang Amerikano ang hindi malunok na kahihiyan kung bakit ang isang bansang kinikilalang napakamakapangyarihan ay parang mabagsik na asong pinatakbo lamang ng isang pusa. bumagsak ang Saigon at nasakop ng mga Vietcong kaya tutop ang puwit na iniwan iyon ng mga Amerikano. bilyun-bilyong piso na ang nagagasta ng gobyerno mula pa nang sumiklab ang mga kaguluhan sa Mindanaw na lumilitaw na wala namang positibong resulta hanggang ngayon. di nga kasi. gayundin. lalo‘t pinapatnubayan ng mga kaisipan at prinsipyong Islamiko ang MILF at hindi malayong suportahan pa sila. makabubuting masusing suriin — lalo na ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo — ang ugat ng nagkapatung-patong nang mga problema sa Mindanaw na bunga. armas man o pondo. ng matagal at labis na kapabayaan ng mismong gobyerno sa kapakanan ng naturang rehiyon. bukod sa tropa ng Timog Vietnam at iba pang mga kaalyado. . Richard Nixon at Gerald Ford ang isang giyerang lubos nitong pinanghimasukan. 1975. tatagal ba itong mantinihin o pondohan ang pakikidigma lalo na‘t digmaang-gerilya — tulad ng ginawa ng mga Vietcong — ang isasagawa ng MILF? Hindi maikakaila. sa kabila ng superyor nitong mga kagamitang pandigma at 500.000 Vietnamese. Sa halip tuloy na padikta at maging sunud-sunuran ang pambansang liderato sa makasariling interes ng likas na pakialamerong mga Amerikano. Makabubuti rin. unanguna. Nasabi tuloy noon ni dating Presidente Gerald Ford: ―Isa iyon sa pinakamalungkot na araw sa aking buhay… ang makitang ang Estados Unidos ay literal na sinipa at tinalo ng mga North Vietnamese. ng mga bansang naninindigan para sa mga aral ng Islam. untiunting nalubog sa kumunoy ng kahihiyan ang Estados Unidos hanggang sa manahin pa ng sumunod na mga administrasyon nina Lyndon Johnson. Isa iyong trahedya sa loob ng aking isipan>‖ Sabagay. hindi pa rin nangangahulugang tapos na ang tunggaliang ito. Sa kabila nga ng bilyun-bilyong dolyar na ginasta doon ng Amerika.000 sundalo. Nang magsimulang makialam ang Amerika sa giyera-sibil sa Vietnam sa panahon ni dating Presidente John F. Madurog man ang mga kampo ng MILF. hindi naman Vietnam ang Mindanaw. sa nilulunok nitong negatibong mga karanasan ngayon sa Iraq. Kennedy at puspusang isinubo doon ang kanyang puwersa militar sa udyok ng malalapit na tagapayong sina Robert McNamara. na pag-aralan at isaalang-alang ng kasalukuyang rehimen ang likas na paniniwala. hinding-hindi na nga yata ito magbabago sa kanyang pagiging likas na pakialamero kahit sariwa pa sa alaala ang mga aral ng kasaysayan sa kahihiyang inani nito sa Vietnam at. gayundin ang inilikas na kaalyadong mga 50. tumakas pauwi kasama si Embahador Graham Martin at Frank Snepp ng CIA.

sinakop ang Iraq ni Shah Ismail ng Persia. santambak sa plato at sapat nang kainin ng tatlong tao sa nagdaralitang Pilipinas. 2004 Kasib aan ng Amer ika June 30. Ordonez MALALAKI yata ang bituka ng mga tao sa Amerika kaya lamon kung sila‘y kumain. Nang itatag ni Michel Aflaq noong 1968 ang Partido Sosyalistang Ba‘ath makaraang ibagsak ang monarkiya sa pamamagitan ni Gen. Gayon din ang kasibaan ng Amerika sa pagsasamantala nito sa ekonomiya ng maraming bansa sa loob ng ilang dekada. hindi papayag ang makabayang mga Iraqi na kontrolin ng sinumang dayuhan ang kanilang bansa kaya. Laging isinasangkalan ang pagdurog sa nakakukulili nang WMD (weapons of mass destruction) o mga sandatang lubusang mapamuksa. Tinutugis din nito diumano ang sinasabing mga terorista kahit marami ang mga makabayan lamang at tumututol at lumalaban sa mapandambong na mga patakarang pangkabuhayan at pampulitika ng Amerika kaya. puspusan nitong isinusulong ang Balikatan — sa Sulu man o Mindoro o iba pang lugar — na agad namang sinasakmal at nilulunok ng papet na rehimen ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo. Muling sinakop ito ng Persia noong 1529 pero nabawi noong 1543 ng Ottomang Sultan . Naniniwala silang ang kanilang bansa‘y ―isang bansang Arabong may walanghanggang misyon‖ batay sa ideyang isang bansa lamang ang iba‘t ibang bansang Arabo sa kabila ng pagkakahati-hati ayon sa kasalukuyan nitong kasaysayan. sa ating bansa.Giyera nga ba o negosasyon? Kolum. Tiyak. Noong 1508. malinaw na isa ring tautauhang gobyerno ang gusto nitong pairalin sa Iraq upang pasunurin sa makasarili nitong mga interes — pampulitika man o pangkabuhayan — at. Gaya rin ng naunang mga papet na rehimeng minaniobra ng Amerika sa Pilipinas. Abdul Karim Kasim. Ninanasa rin nitong maibalik ang kadakilaan at luningning ng lumipas na mga imperyong Umayyad at Abbasid. Halimbawa na lamang ang matagal na nitong pakikipag-iringan sa Persia — ngayo‘y Iran — dahil sa pagtatalo sa hangganan ng teritoryo. ngayon pa lamang. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. ang sekularista at makabayang ideolohiya ang naging pangunahing gabay ng Iraq. sa wakas. samantalang wala namang makitang malinaw na mga ebidensiya hanggang ngayon sa Iraq. Hulyo 21. tigib iyon ng maraming pagsakop ngunit muli‘t muli ring pakikilaban upang mabawi sa kamay ng dayuhang puwersa. makontrol nito ang bilyun-bilyong dolyar na industriya ng langis sa Iraq. Kung susuriin ang naunang kasaysayan ng Iraq. ngunit nabawi ni Sultan Salim I matapos ang labanan sa Jaldiran noong 1514. Kalimitang mulang $8 hanggang $15 ang tanghalian o hapunan ng bawat isa sa isang ―buffet‖ na nakadadalawa o tatlong balik sila at itinatapon lamang ang sobrang pagkain kapag bundat na bundat na. naglalaway na agad ito sa Syria at iba pang mga bansa sa Gitnang Silangan tulad na lamang ng Iran at Jordan. Matapos ang unang bugso ng agresyon nito at pagsalaula sa soberanya ng Iraq. tumitindi na ang mga protesta upang palayasin ang mga Amerikano doon.

Ayon nga kay Prof. 2003 Amerika Nga yo n Ang R o ma No o n June 23. Matapos ang tratado ng Amassia noong 1555 — na tumagal lamang ng 20 taon — muli itong pinagharian ng Persia at napalaya naman ni Sultan Mudrad IV noong 1638 matapos makuha ang Baghdad. sekretaryo-heneral (dati) ng UN (United Nations).‖ ayon naman kay Kofi Annan. Sa pamamagitan ng tratado ng Zuhab noong 1639. tiyak na mahihirapan nga ang Amerikang tuluyang pagharian ang Iraq. ―Lalong gugulo ang buong Gitnang Silangan. makaraan ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Nang ilunsad ang UN sa Opera House sa San Francisco. pinupuntirya na ring lamunin ang Syria at pinagbibintangan nang nag-iingat ng WMD at kumukupkop sa diumano‘y mga terorista kaya ―lalong papangit ang imahen ng Amerika kapag isa-isang tinarget ang mga bansang Arabo. di-makatarungan at mapaminsalang agresyon ng Amerika sa alinmang bansang gusto nitong lamunin. hindi malayong magkaisa laban sa Amerika hindi lamang ang mga bansang Arabo. Abril 23. Ordonez (Kolum) HINDI NA bago ang panghihimasok ng Estados Unidos sa soberanya o kasarinlan ng mga bansang gusto nitong pagsamantalahan — sa Asya man o Gitnang Silangan. Pinalala pa ito ng CIA ng Amerika nang ibagsak sa Iran ang makabayang rehimen ni Dr. Nagaganap na ngayon at magpapatuloy ang paggamit ng makabayang mga Iraqi ng taktikang gerilya laban sa mapanakop na puwersang Amerikano-Ingles. Sa takbo ng mga pangyayari. upang magsilbing pinakamalaking bikig sa lalamunan ng Estados Unidos na tuluyang susupil sa kasibaan nito. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. mukhang talagang mahirap mahadlangan ang kasibaan ng Amerika maging ng UN (United Nations). Batay sa mga nabanggit. matagal nang inutil ang UN na mahadlangan ang anumang di-makatao. sa Amerika Latina man o Aprika. Sa Pilipinas na lamang. Kolum. Sa kabilang banda. Mohammed Mossadegh at iluklok sa kapangyarihan ang tau-tauhan nitong si Shah Reza Pahlavi na pinatalsik nang malaon ng rebolusyong pinamunuan ni Ayatollah Ruhollah Khomeini.‖ ayon kay Presidente Mubarak ng Ehipto. California noong 1945 sa layuning maiwasan ang digmaan ng mga bansa.Sulaiman. kaya nananatililamang na instrumento ng imperyalistang mga patakaran ng Amerika ang UN. pansamantalang natigil ang labanan ng dalawang bansa ngunit sumiklab na naman noong 1890 hanggang ngayon. Conrad. lalong sumidhi ang pakikialam nito o panggugulo sa iba‘t ibang bansa maisulong lamang ang mapaghari-harian at mapandambong nitong mga interes. . Ernest van den Haag ng Fordham University sa pakikipagdebate noong 1987 kay John P. Hindi pa nga nito ganap na kontrolado ang Iraq. o maging sa Europa. kundi maging ang mga bansang nabibilang sa Third World. kontrolado naman ito ng Amerika magpahanggang ngayon dahil 25% ng trilyun-trilyong dolyar nitong pondo ang nanggagaling sa Estados Unidos. nagsimula ang garapal nitong pagsalaula sa kasarinlan ng bansa matapos ang kolonyalismong Kastila at.

Ang Amerika nga ngayon ang siyang Roma noon pero. isinusulong lamang nito at pinangangalagaan ang anumang mapagsamantala‘t mapandambong nitong interes. Kolum. idinadahilang interes naman iyon ng mga kaalyado nito. 2004 P asasalamat at P a ma maa la m June 19. Tingnan na lamang ang ginagawa nito ngayon sa Iraq o balik-suriin ang mga ginawa nito sa Korea at Vietnam. hindi malayong madamay na naman ang bansa sa isang giyerang hindi nito giyera. batay sa takbo ng mga pangyayari. halimbawa‘y sa pinakialaman nitong giyera sibil sa Korea o sa Vietnam nang malaon at. Laging sinuportahan ng Roma ang mayayaman laban sa mga maralita sa lahat ng dayuhang mga komunidad na napailalim sa impluwensiya nito. sa Laos at Indonesia. Sa kabilang banda. Sa Gen. Kung hindi man ang kapakanan ng Roma ang nasasangkot.‖ Sa maraming pagkakataon. Sabagay.000 tropang Amerikano doon at pinagsisikapang gawing baseng lohistikal ang Pilipinas. Ordonez . At. unti-unti namang nawawala ang ating kasarinlan. Katunayan. Kagaya siya ngayon ng Roma noon. dahil sa disimuladong mga baseng panalakay. samakatuwid.‖ Sa ginagawang pagbabawas ngayon ng tropang Amerikano sa ibang kontinente. lumilitaw namang nakabalatkayo nitong itinutuon sa Asya ang makapangyarihan nitong puwersa militar at mga kagamitang pandigma. Santos sa Mindanaw. sa katotohanan. pananatilihin naman nito sa Japan ang 47. naihambing na ni Joseph Schumpeter (Imperialism and Social Classes) noon pa mang 1919 ang Estados Unidos sa dating makapangyarihang imperyong Romano. batay sa mga ulat. Gaya ng Roma noon. upang patuloy itong makapaghari-harian sa mga bansang kakaning-itik lamang nito. mag-iimbento ng mga kaalyado. Pinauunlad din nito ang rampa ng eroplano sa Fort Magsaysay sa Nueva Ecija upang mabisang malunsaran ng panghakot na eroplanong C-130. Agosto 25. at malinaw ang pagkakahawig. mabisa namang magagamit sa pananalakay sa sinasabing mga terorista o sa mga bansang kakontra ng Amerika dahil sa makabago nitong teknolohiyang pandigma. una na sa Europa. bumagsak din nang malaon ang makapangyarihang imperyong Romano. nagtatayo diumano ang Amerika ng pantalan sa ilalim ng karagatan. sapagkat lagi at sa lahat ng dako. iba‘t ibang mga pasilidades na panglohistika ang isinasagawa nito. lalo na‘t pikit-matang nangangayupapa — gaya ng rehimen ngayon ni La Gloria — ang pambansang liderato sa anumang dikta ng Estados Unidos. Binigyang-diin ni Schumpeter na pinalilitaw na laging legal ang hakbang ng Roma sa anuman nitong pananakop ng ibang mga teritoryo at hindi ito isang paladigmang bansang may militaristang oryentasyon. matagal nang naging lunsaran ang Pilipinas ng mga puwersang panalakay ng Amerika. nakararami ang maralita kaysa mayaman.Dahil sa katotohanang ito. sa Iran at Gitnang Silangan. ang inhustisya.‖ Dahil sa ganitong mga bagay. lubhang kahinahinala tuloy ngayon ang hakbang ng Amerika na palitawing binabawasan nito ang kanyang tropang militar sa iba‘t ibang bahagi ng mundo. sa Albania at Alemanya. Kung malinaw na imposibleng maipakana ang gayong interes — ano pa kundi ang idahilang ang pambansang karangalan ang nainsulto‖ o nakataya. at sa Subic sa Olongapo. isinulong ng patakaran ng Roma ang hindi pagkakapantay-pantay. Tinawag ang mga base militar nito doon na ―Lily Pads‖ o ―Warm Bases‖ na kahit maliit at kakaunti ang tropa. maliwanag na nangyayari ngayon sa bansa ang sinabi noon ng dating Premier Paul Ramadier ng Pransiya: ―Sa bawat utang na nakukuha natin sa kanila (Amerika). pangmilitar man o pangkultura. batay sa kasaysayan. o sa iba pang mga bansang malinaw na iniulat ni William Blum sa kanyang aklat na ―Rogue State. Nadamay na nga tayo sa pakikipaggiyera ng Amerika sa Japan dahil sa mga base militar niya dito noon pero. napatunayan na nga ang pagiging katulad ng Estados Unidos ng Amerika sa Roma noon. at kung walang mga kaalyado ang Roma. Nasabi naman ni Arnold Toynbee (America and the World Revolution and Other Lectures) noong 1961 na: ―Ang Amerika ay lider ngayon ng pandaigdig na kilusang anti-rebolusyonaryo bilang pagtatanggol sa makasarili nitong mga interes. ang tuluy-tuloy na mga pagsasanay-militar ng tropang Amerikano-Pilipino sa iba‘t ibang lugar ng bansa dahil sa ipinalunok na VFA (Visiting Forces Agreement) sa pambansang liderato noon pa mang rehimeng Estrada. at ang miserableng kalagayan ng higit na nakararaming mamamayan. Kahinahinala rin. hindi natututo sa mga aral ng kasaysayan ang walang gulugod na mga lider ng bansa. at. isasangkalan ng Amerikang ibinabahagi nito sa kanyang mga kaalyado — sa kapakanan ng mga ito diumano — ang kanyang modernong panggiyerang teknolohiya kahit. pampulitika man o pang-ekonomiya. Ayon sa kanya. kung tutuusin. sa Clark sa Pampanga. o sa Costa Rica at Guatemala. bukod sa paliparan. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. ―laging sinasabing nanganganib diumano o sinasalakay ang interes‖ ng Roma ―sa anumang sulok ng mundo.

Nakalulungkot man. 2008 . mapanuri at makabayan nitong mga simulain. dalirutin at suriin ang importanteng mga isyung kaugnay ng pambansang kapakanan – mulang pagpapakasangkapan ng walang gulugod na pambansang liderato sa mapandambong na dayuhang mga interes hanggang sa talamak na katiwalian sa burukrasya. bukod pa sa walang habas na pagtaas ng presyo ng langis kaya tuluy-tuloy ang pagtaas din ng mga bilihin at serbisyo – hindi maiwasang maging biktima rin ng naturang krisis ang diyaryong ito. Editoryal. hindi nangimi ang PW na ugatin. tumangkilik. sila pa ang bentador ng pambansang kapakanan dahil lamang sa masidhi nilang makasariling ambisyon at interes. 2002. mapagpalaya at progresibo. ang mga suwitik na kapitalista‘t asendero. sa wakas. sa katotohanan. Anuman ang mangyari – tuluyan mang mawala sa sirkulasyon o muling mabuhay ang Pinoy Weekly – ipinaaabot nito ang walang hanggang pasasalamat at maalab na pagpupugay sa lahat ng mambabasang masugid na sumubaybay. makatao. lalo na ang kasibaan sa kayamanan. patuloy pang sinisikil at sinasalaula ng mga diyus-diyosan ang sagrado‘t lehitimo nilang mga karapatang sibil lalo na kaugnay ng adhikain nilang magkaroon ng pambansang pagbabago sa ilalim ng nakasusukang pambansang kaayusang palsipikado ang kasarinlan at kalayaan. at nakiisa sa matapat. isinulong ng mga nilaman ng Pinoy Weekly sa halos anim na taon ang pambansang kapakanan at interes ng uring patuloy na pinagsasamantalahan at binubusabos ng iilang naghahari-harian sa lipunan. pribilehiyo at kapangyarihan. muli. ngayon at noon pa man. dahil sa matinding krisis pang-ekonomiyang umiiral ngayon sa bansa – bunga na rin unanguna ng balintuna‘t makadayuhang mga patakarang pangkabuhayan ng kasalukuyan at nagdaang mga rehimen. mulang inhustisya ng uring mapagsamantala laban sa binubusabos na masang sambayanan hanggang sa pagkasugapa. ang isang lipunang mapayapa at maunlad. Tandisang isinatinig din nito ang matagal nang adhikain ng masang sambayanan na umiral. kulang sa damit. maraming salamat at paalam muna. Sa madlang mambabasa. lalo na ang minimithing kaunlaran at hustisya sosyal. sa kapangyarihan ng mga nasa poder. kulang sa kanin. palsipikado ang demokrasya‘t katarungan. sinikap nitong manuntunan sa landas ng katotohanan. Nanindigan ang peryodikong ito sa diwang makabayan. ang pambansang lideratong laging nagpapanggap na mga makabayan ngunit. Gayunpaman. puso at isip ng uring maralitang patuloy na inginungudngod sa kahirapan at kaalipinan na. Naging kabalikat ang munting diyaryong ito ng mumunting mga pangarap at adhikain ng masang sambayanan – mga magsasaka‘t manggagawa o uring inilarawan ng isang makata na ―kulang sa pera. Sa maikling salita. mapagmulat. walang lupa. higit na masama. walang-wala‖ – dahil lamang kontrolado ng iilang mapagsamantalang grupo ang pambansang pulitika‘t ekonomiya at tagahimod pa ng pundilyo ng mapambusabos na dayuhang mga interes. kahit tuloy ang Pinoy Weekly Online. at ang iba pang nabibilang sa uring mapang-alipin at mapagsamantala. June 19. Naging kakabit ito ng pusod. walang bahay. makatao at demokratiko – hindi ang uri ng lipunan ngayong nagpapakabundat sa pawis at dugo ng sambayanan ang tiwaling mga opisyal ng pamahalaan. gaya ng milyun-milyon ngayong mamamayang tuliro na‘t hindi na malaman kung paano pa mabubuhay sa bawat araw. Masagasaan man ang interes ng iilang naghahari-harian sa lipunan. ipinababatid ng pamunuan ng peryodikong ito sa madlang mambabasa na matapos ang isyung ito. at pag-abuso. pansamantala munang ihihinto ang paglalathala nito.(Editoryal) NANG isilang sa daigdig ng peryodismo ang Pinoy Weekly noong Agosto 7.

#Tula KAY LUPIT ISIPIN ANG PAMAMAALAM alam kong matatapos ang lahat sa isang iglap lamang sa isang sandali ng pagkamulat madudurog na parang salamin ang ilusyon ng pagmamahal gayundin ang mapang-akit ng mga ngiti at titig at masuyong haplos sa bisig. kay lupit isipin ang pamamaalam dahil tiyak kong pagkatapos ng lahat dadalawin ako ng mga gunitang magpapakirot sa kaisipan at papaso sa kalamnan susundan akong lagi ng iyong anino sa mga lansangang niyapakan sa mga pook na naging kastilyo ng ating mga katawan paano nga ba mapag-aaralan ang paglimot kung sa bawat sandali ng pag-iisa parang tubig na bumubulwak ang mga alaala? ngunit maalaala mo pa kayo ako sa paglipas ng mga panahon lalo na kung mga dapithapong ang karimlan ay nagpapatindi sa pangungulila at ang kalungkutan ay singlamig . alam kong mapapawi ang lahat kagaya ng mga bakas ng paa sa buhanginan o saglit na pagguhit ng kidlat sa kalawakan.

at halimuyak ng mga bagay. buhay.ng mga madaling-araw ng disyembre? maalaala mo pa kaya ako sa paglipas ng mga panahon sa iyong daigdig ng mga pangarap kahit malabo na ang mga larawan at banayad na nangalalaglag at humahalik sa lupa ang mga tuyong dahon ng gunita? maalaala mo pa kaya ang isang lumang balabal na kinailangan sa mga sandaling ang kaluluwa‘y nagiginaw sa pagmamahal? kung wala ka na at tuluyang ayaw na akong makita ano pa nga ba ang magagawa kundi yakapin ang pag-iisa at patuloy na asahang sa isang iglap na sandali ng buhay ay muli kang magdaraan kagaya ng musikang paulit-ulit na pinakikinggan kahit humihiwa sa puso at nagpapamanhid sa kaisipan… kay lupit isipin ang pamamaalam! T ULAD MO June 18. Ordonez Tulad mo minamahal ko ang pag-ibig. At sumisilakbo ang aking dugo tumatawa ako sa pamamagitan ng mga matang . 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. ang bughaw na tanawin ng mga araw ng Enero.

Idagdag pa nga ang napakataas pa ring singil sa kuryente dahil na rin sa VAT. (salin kay Roque Dalton) Magka ka mo t La ma ng ng P uklo ? June 4. at idagdag pa ang buwis na ipinapataw ng gobyerno dito (12% VAT). system loss. na pinatataas pa – unang-una – ng kasuwapangan sa tubo ng mala-kartel na mga korporasyong kumukontrol sa industriya ng langis sa Pilipinas. ang tula ng bawat isa. higit sa lahat. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L.525. ang katiwalian sa pamahalaan. pagmamahal. universal charges. manok.nakakilala sa mga usbong ng luha. dumarami ang trabaho. hanggang sabon at mantika. distribution. ay para sa lahat.31 ang dapat lamang bayarang nakonsumong elektrisidad. other charges). kaya kung P2. transmission. govt. tulad ng tinapay.584. . at maaaring umabot na ng P10 ang minimong singil. Araw-araw mang ipalabas sa estasyon ng gobyerno sa telebisyon ang estupidong propagandang ―Ramdam na Ramdam‖ na ng ordinaryong mga mamamayan ang pag-unlad ng kanilang buhay sa ilalim ng naghaharing rehimen. subsidies. Ordonez HINDI na kayang linlangin o patuloy pang isakay sa tsubibo ng ilusyon ng mga tambolero‘t salamangkero ng Malakanyang ang masang sambayanan para pilit na papaniwalaing umaasenso ang kanilang buhay dahil umuunlad diumano ang ekonomiya ng bansa. nababawasan ang paglaganap ng gutom at karalitaan at nasusugpo. tanawin at tinapay. bukod pa sa kung anu-anong nakahihilong singil na ipinapapasan ng Meralco sa mga parukyano nito (generation. Bunga ng walang patumanggang paglobo ng presyo ng mga produktong petrolyo sa bansa dahil diumano sa pagtaas din ng presyo ng langis sa pandaigdigang merkado. taxes. gamot. hangal na lamang marahil ngayon o nangangarap nang dilat ang maniniwala sa katumpakan ng naturang buladas ng administrasyon. Naniniwala akong maganda ang daigdig at ang tula. Nakaamba pa nga sa bansa ang muling dagdagpasahe. kondom at pasador.25 (higit sa doble) matapos idagdag ang naturang waring hinokus-pokus o sinalamangkang mga bayarin. mabubuting mga bagay. lalong hindi na katakatakang umalagwa naman ang halaga ng kung anu-anong produkto mulang bigas at gatas. At hindi nagwawakas ang aking mga ugat sa aking katawan lamang kundi sa nagkakaisang dugo ng mga nakikibaka para sa buhay. baboy at karne. aabot iyon ng P5.

dahil sa tumitinding krisis pang-ekonomiya sa bansa. Habang nagpapakabundat sa nakukulekta namang VAT at iba pang buwisang mga hari-harian sa burukrasya at kinauukulang mga mandurugas at mangungulimbat sa pondo ng bayan. kredibilidad ni La Gloria. at mga P0. manok at pangunahing mga pangangailangan. ang ginagawa ng pambansang liderato upang makahinga – kahit bahagya – ang sisinghap-singhap nang mga mamamayan sa gitna ng umiiral na matindi nang krisis pangkabuhayang sa kanila‘y sumasakal. lalo na si Presidente Gloria Macapagal-Arroyo. kung lulubha pa. ano na ang limos na P20 bawat araw na dagdag sa sahod ng mga manggagawa sa pribadong sektor sa Kamaynilaan (P10 – P15 sa ibang rehiyon). mga 30% ng pambansang badyet ang nilalamon ng katiwalian taun-taon sa iba‘t ibang sangay ng pamahalaan? Dahil sa napakataas nang presyo ng pangunahing mga bilihin at serbisyo. isda. Ano naman. noong 2006. araw-araw. Ayon sa pagsusuri ng Kontra KulimVAT. kung buhay pa sila kinabukasan dahil sa gutom at labis nang karalitaan. gayundin ang iba pang mahalagang mga industriya. Sa Mindanaw na lamang na itinuturing pang ―basket ng pagkain. kung gayon. tiyak. Batay nga sa hinihingi ng makabayang mga sektor ng lipunan. nakatali pa ang mga ito. lalo na sa kuryente at mga produktong petrolyo o langis.72 bawat kwh (kilowatt-hour) ng kuryente. ay magpapalala sa krisis pang-ekonomiyang ngumangatngat sa sinasabing Matatag na Republika? Sabi nga. at mga P113-B noong 2007. pabahay at iba pang serbisyong panlipunang lubhang kailangan ng mga mamamayan? O nakulimbat lamang ang malaking bahagi ng kinauukulang mga mandarambong sa burukrasya dahil. sa asintos ng globalisasyong idinidikta ng mapandambong na interes ng imperyalistang mga bansang tulad na lamang ng Amerika. alang-alang sa pambansang kapakanan. Naiukol ba naman ng gobyerno ang naturang nakulektang buwis sa edukasyon. maanomalyang mga kontrata ng gobyerno. marapat lamang na alisin muna ng gobyerno ang VAT. ng P69 ang isang tangke ng LPG. o 10% dagdag-suweldo sa mga kawani ng gobyerno.9-B kasama ang ibang produktong sakop ng VAT. kung ibabasura ang nasabing buwis. nakalikom ito ng P76.Sa kabilang banda. at iba pa) na. kalusugan. katiwalian sa burukrasya. bukod pa sa krisis pampulitika (dayaan sa eleksiyon.‖ napaulat kamakailan na marami na rin ang nagugutom dahil sa napakamahal nang presyo ng mga bilihin unang-una na ang bigas. matagal nang dapat pinagsikapang ibasura na ng pambansang liderato ang batas sa deregulasyon ng industriya ng langis at puspusang isulong naman ang pagsasabansa o nasyonalisasyon nito. batay sa pagsusuri. upang makahabol ang mga ito sa umaalagwang presyo ng mga bilihin at serbisyo? Higit pa nga nilang gugustuhin tuloy na paalila sa ibang bansa upang mabigyan ng desenteng buhay ang pamilya sa sariling bayang lumilitaw na malupit ang reyalidad nang mabuhay bilang tunay na mga tao sa isang lipunang hindi mabanaagan man lamang ni anino ng lantay na hustisya sosyal. mababawasan ng P5 – P6 bawat litro ang presyo ng krudo at gasolina. P18-B sa langis lamang ang inaasahang makukulekta ng gobyerno ngayon dahil sa VAT.Ang hirap nga. titiguk-tigok naman ang lalamunan – lalo na ngayon – ng milyun-milyong masang sambayanan at hindi matiyak. at ginigiyagis na ng matinding krisis pangkabuhayan ang milyun-milyong ordinaryong mamamayan at sukdulang naghihimagsik na ang .

Victorino Mapa. June 04. liwanag ng araw ay aking ipinalalagay na Amerikano. Macario Adriatico. Kabite — makaraang makalaya sa kolonyalismong Kastila — at nang luminaw ang gahamang layunin ng Amerikang sakupin at pagsamantalahan ang Pilipinas. 1898 sa balkonahe ng kanyang mansiyon sa Kawit. sinalaula nila‘t ipinampunas ng paa at puwit ang dignidad ng mga Pilipino at walanghiyang ipinahayag ang labis na pamamanginoon agad sa dayuhang mananakop. sinabi naman ni Tavera: ―Pagkatatag ng Kapayapaan. Florentino Torres.‖ Bilang pagsisipsip agad sa mga Amerikano. ang mga mamamayan ay may sapat na kaalamang magpalakad ng kanilang pamahalaan ngunit hanggang doon lamang. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. lahat ng ating pagpupunyagi ay dapat iukol sa ating pagiging maka-Amerikano. nang tanungin ng Schurman Commission si Arellano kung kaya na ng mga Pilipinong magsarili at pamahalaan ang bansa. humimod agad sa tumbong ng Amerika ang mga ilustradong nakapaligid at nang-uto kay Aguinaldo sa Kongreso ng Malolos. lubusan silang nakipagsabuwatan sa Pamahalaang Amerikano. gawin . Cayetano Arellano. halimbawa ang Pampanga. nagtatag ng mga partidong lubos na kikilala sa kapangyarihan ng mga Amerikano at. pinagtaksilan ang pambansang soberanya at naging garapalang Amerikanista. Emilio Aguinaldo ang sinasabing kasarinlan ng bansa noong Hunyo 12. hindi sila maaaring magsarili. paaralan at pampublikong mga lugar. at iba pang patuloy na itinuturing na mga ―makabayan‖ at nakabalandra pa nga magpahanggang ngayon ang mga pangalan sa mga kalye. Jose Luzurriaga. kinakailangang palawakin at gawing panlahat ang kaalaman sa salitang Ingles upang maangkin natin ang kanilang ugali at kabihasnan sapagkat ito lamang ang ating ganap na katubusan. marami agad ang bumalimbing sa uring ilustrado‘t elitista. Halimbawa. magagawa pa kaya ng pambansang liderato na magkamot na lamang ng puklo at unahing atupagin ang pagkagahaman sa poder at kayamanan ipagkanulo man ang pambansang kapakanan? O hihintayin pa nilang malunod sila sa daluyong ng mga protesta? Editoryal. ipinagkanulo ang kapakanan ng masa. Felipe Buencamino.mga sikmura. 2008 Mga Amerika nista ng T aksil sa B a yan May 30. Benito Legarda. Sa ilang lalawigan. gaya nina Pedro Paterno. Ordonez MATAPOS ideklara ni Hen. kung maaari. Sa kanilang mga pahayag sa Schurman Commission sa panahon ng pananakop ng mga Amerikano.‖ Higit na nakasusuka ang sinabi ni Buencamino: ―Ako‘y isang Amerikano at lahat ng salapi ng Pilipinas sampu ng hangin. tuwirang sinabi ng Kapampangang si Arellano: ―May bahagyang kakayahan ang ilan.‖ Hindi nasiyahan sa mga pahayag lamang. Pinangalagaan ang oportunistang mga interes. Pardo de Tavera.

Rafael Palma. sa kabilang banda. Ito ang Partido Federal. Macario Adriatico. Guerrero. Sa rehimen ni Erap. Joaquin Lara at iba pang ilustradong nagsipagtaksil sa masa ngunit. Leon Ma. hindi natutulog ang kasaysayan at patuloy na isusumpa ng mulat.nang isa sa mga estado ng Estados Unidos ang Pilipinas. Pascual Poblete. liberalisasyon. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. Osmena at Roxas. Kasunduang Laurel-Langley. kontraktuwalisasyon. Lubusan mang mapinsala ang kapakanan ng bayan at ibenta man ang kinabukasan ng susunod pang mga henerasyon. Pero. transportasyon at telekomunikasyon. Bush ng Amerika. sa aba naming palagay. gaya nang iginigiit na noong panahon pa ni Erap. isinalaksak sa lalamunan ng sambayanan ang kontrobersiyal na VFA (Visiting Forces Agreement) na ginawang tuntungan ngayon ng mga pagsasanay-Balikatan dahil sa walang habas na suporta ni Presidente Gloria MacapagalArroyo sa bawat plataporma at teroristang pakana ni Presidente George W. Maging sa sumunod na mga rehimen mulang kay Quirino hanggang kina Marcos. Aquino at Ramos. pahihintulutan ang kapitalistang mga Amerikano na makapagmay-ari dito ng mga lupain. mga kolehiyo at unibersidad. na iaangkop lamang sa interes ng Amerika ang isinusulong na muling pagbabago sa Konstitusyon ng bansa o Cha-Cha. Felipe Buencamino. nagkasunud-sunod ang mapaminsalang mga tratadong pabor lamang sa mga Amerikano. agad na ipinalulunok sa sambayanan ng pambansang lideratong nakaugaliang maging palagiang tagahimod ng tumbong ng Estados Unidos ang mapandambong at mapang-aliping globalisasyon. Gregorio Singian. at makapagmay-ari din ng media. Minana ng sumunod na pambansang liderato ang pagiging Amerikanista. gaya ng Parity Rights. Nazario Constantino. at lohikal na isipin. Bell Trade Act. Sa maikling salita. hitik ang kasaysayan ng bansa sa pagtatraydor ng mga lider-pulitiko sa tunay na pambansang kapakanan. buung-buong ipalalamon ng mga Amerikanista ang bansa sa mapambusabos na dayuhang interes. B ahag An g B unto t Sa Sa b ah May 21. dinakila pa rin ng mga hindi mulat sa tunay na kasaysayan ng bansa bunga ng mga aklat pangkasaysayang sinulat ng mga historyador na nakukubabawan ng utak-kolonyal. Ordonez (Editoryal) . pribatisasyon. Malamang kaysa hindi. Partido Conservador at Asociacion de Paz na pinangunahan nina Pedro Paterno. Justo Lukban. tuluyan nang ibenta ng mga Amerikanista ang pambansang soberanya at ipagahasang lubusan ang kabuhayang-bansa at. Hindi na tuloy katakataka. makabayan at progresibong mga mamamayan ang mga Amerikanistang taksil sa bayan. Sa panahon lamang nina Quezon. Enrique Barredo. at iba pang maka-Amerikanong programang tuluyang lalamon sa pambansang ekonomiya at tuluyang maglulubog sa bansa sa malaganap na karalitaan. at iba pa. makapagpatakbo ng mga serbisyo publiko gaya ng tubig at kuryente.

batay sa malinaw na mga datos. Sa Sabah naninirahan ang karamihan sa mga Pilipinong nandayuhan sa Malaysia. bakit. hindi pa malaman kung ano na ang nangyari sa kanila sa kamay ng mga Malaysian. sa kabilang banda. Maaalaala. at nagpulong nga sa Maynila noong Hulyo 3 – Agosto 5. dahil diumano sa ilegal na pangingisda sa sakop ng karagatan ng Malaysia. Mindanaw at Arkipelago ng Sulu. Sabah. Sa kabila ng mga kalupitang dinaranas nila. umastang nagpoprotesta. Marcos. Sa kulungan doon. Sukarno ng Indonesia at Ministrong Panlabas Tunku Abdul Rahman ng Malaysia at. Malaysia. 1968. Abril 2008 pa nang sila‘y hulihin doon sakay ng F/V Princess na pag-aari ng isang Janet Policarpio ngunit. pinaghahagupit sila ng yantok ng mga pulis. Dati itong pinamamahalaan ng Sultan ng Brunei. . Lubhang napapanahon na tuloy na seryosong harapin ng gobyerno ang paghahabol sa Sabah ngunit waring bahag ang buntot ng pambansang liderato na gawin ito. gayundin ng mga nauna pa.000 milya naman mula sa Kuala Lumpur. Pres. pero hindi man lamang nagharap ng kaso laban sa Malaysia sa ICCJ (International Criminal Court of Justice) si Presidente Gloria Macapagal-Arroyo. hindi sila nandayuhan doon dahil. Cambodia noong Pebrero 5-12. higit pa nilang ninanais na manatili doon kaysa sa sariling bansang napakailap ang oportunidad na matugunan nila ang pangunahing mga pangangailangan ng pamilya dahil na rin sa kainutilan. gayundin. Nang maluklok sa poder si Presidente Ferdinand E. pero noong 1704. sa Republika ng Pilipinas naman talaga ang teritoryo ng Sabah na tuluyang inangkin na ng Malaysia matapos itong lumaya sa mga Ingles.000 milya kuwadrado ang Sabah at 18 milya lamang ang layo sa Pilipinas gayong 1. pinagulong sa kubeta. Ito ang bumubuo ng isang-ikaapat (1/4) na bahagi ng Karagatang Sulu at nag-uugnay sa mga isla pakanan mula Palawan hanggang Kanlurang Bisaya. at ginahasa pa ang ilang kababaihan. kapabayaan. noong Enero 12. ipinalabas ni Rahman ang isang dokumentong naglalahad na ipagpapatuloy ang talakayan ng dalawang bansa tungkol dito. hanggang ngayon. ginutom. binuhusan ng kumukulong tubig. ipinagkaloob ng Sultan ng Brunei sa Sultan ng Sulu ang Hilagang Borneo o Sabah bilang pagtanaw ng utang na loob nang matulungan siya ng Sultan ng Sulu na masugpo ang rebelyon sa Brunei. ipinagpatuloy nito ang paghahabol sa Sabah kaya. Pero. Macapagal. Kung tutuusin. 1963 sina Pres. batay sa mga ulat. noong nagdaang Biyernes (Mayo 15) na 24 na mangingisdang Pilipino ang dinakip ng mga awtoridad sa Kudat. noong 2002.INIULAT ng Embahada ng Pilipinas sa Kuala Lumpur. parang mga hayop na pinagmalupitan ang mga Pilipinong ikinulong sa Malaysia at pinababalik sa Pilipinas bilang ilegal na mga dayuhan. katiwalian at balintunang mga patakarang pangkabuhayan at panlipunan ng kasalukuyang rehimen. 1964 sina Macapagal at Rahman at napagkasunduang isampa sa World Court ang isyu ng Sabah. Sa kabila ng kasuklam-suklam na pangyayaring iyon. nanggalaiti lamang ang pambansang liderato. Dekada ‘60 sa panunungkulan ng yumaong Presidente Diosdado Macapagal (ama ni La Gloria) nang isulong ng gobyerno ang paghahabol sa Sabah. ibinasura na – at hindi man lamang nababanggit ng waring walang gulugod na pambansang liderato – ang naturang isyu? Nabahag ba ang kanilang buntot dahil kakaning-itik na lamang ang tingin ngayon ng Malaysia sa Pilipinas? May sukat na 29. sa sumunod na mga rehimen hanggang ngayon. sa Phnom Penh.

Kung totoo man o pagbibiro lamang ang lumabas sa Internet. at ng ilang mga taong naglulublob sa impluwensiya. higit sa lahat. Nang inilipat naman noong 1946 ng British North Borneo Co.300 nang malaon.000 (Malaysian) na itinaas sa $5. 25 – Okt.‖ PINOY WEEKLY. 1.S. at mapagkalooban ng Karta Royal noong 1881. sabik na sabik na makakita at makipag-usap sa sariling wika sa sinumang kalahi at. Malinaw na tandisan na nilang ikinahihiya ang pagiging Pilipino na kahit palitan pa ang kanilang . sa isyu ng pagmamay-ari sa Sabah? Paano itatakda. basahin ang ―Balik-tanaw sa Sabah. kapangyarihan at pribilehiyo. 2002). sa kabilang banda. sa kabilang banda. pinarentahan ng Sultan ng Sulu kina Baron de Overbeck at Alfred Dent ang Sabah sa halagang $5. ganap nang inangkin ng Malaysia – hanggang ngayon – ang Sabah. sa British Crown ang lahat nitong karapatan at obligasyon sa Sabah. gayundin laban sa mga kritiko ng rehimen? Amerika nisas yo n Ni J ua n May 16. mag-aasal-aso na lamang bang bahag ang buntot ng gobyerno ng Pilipinas. Batay sa nabanggit na malinaw na mga datos. Set. ang ilang Pilipinong mamamayang Amerikano na ngayon na nagpipilit na maging mas Amerikano kaysa tunay na mga Amerikano. Nakasusuka naman. Citizens‖ na pinagbatayan ng artikulo ng isang Matthew Sutherland sa London Observer. ng pambansang liderato ang hangganan ng teritoryo ng Pilipinas at aangkinin pa ang Spratlys o grupo ng mga islang tinawag na Kalayaan kung hindi man lamang ito makapagpakita ng pangil sa lehitimong isyu ng Sabah? O matapang lamang ito laban sa mulat. ng bastardong mga pulitiko. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. at noong Hulyo 10. (Para sa detalyadong mga datos. 1946 – anim na araw matapos ibalik ng Amerika ang inagaw na kalayaan ng Pilipinas – iginiit na ng British Crown ang ganap nitong mga karapatan sa soberanya ng Hilagang Borneo o Sabah. may titulong ―Filipino Names = U. matapos nitong pagkalooban ng kasarinlan ang Malaysia.Noong 1878. nagpalit ng pangalan ang naturang mga Pilipino nang maging mga mamamayan na ng Estados Unidos bago naganap ang Setyembre 11 pagkadurog ng Twin Towers sa New York. lalo na si La Gloria. Nang itatag ng Ingles na negosyanteng si Dent ang British North Borneo Co. nangungulilala sa bansang napilitang layasan dahil sa napakasamang kalagayang pangkabuhayan at panlipunan bunga ng tiwaling gobyernong lumilitaw na instrumento lamang ng pagsasamantala at inhustisya ng mga kapitalista‘t asendero. Higit pa ngang masama. Ordonez (Kolum) NAKATUTUWANG makakita ng mga Pilipino — bagaman matagal nang mga mamamayan ng ibang mga bansa saanmang panig ng mundo — na hindi pa rin nakalilimot sa ugat ng kanilang lahi. nagprotesta ang pamahalaang Espanya at gobyernong Olandes sa Bretanya ngunit binigyang-diin ng Bretanya na ―MANANATILI SA SULTAN NG SULU ANG PAGMAMAY-ARI SA SABAH‖ at tungkuling administratibo lamang ang gagampanan ng kompanya ni Dent. makabayan at progresibong mga sektor ng lipunan.

kultura o kaugalian. Ang ilan sa kanyang angkan ay pinugutan ng ulo ng mga sundalo ng Tsar. Sabagay. Bagaman tulad siya ng maraming migranteng Pilipinong parang layak na ipinadpad ng hangin sa Amerika. Honey. Para hindi magtunog Pinoy. Sa obserbasyon nga ni Sutherland. kultura at kaugalian bunga ng napakatinding impluwensiya ng Amerika at pagiging labis na maka-Amerikano ng pambansang liderato. ayon na rin sa mananalaysay na si Stanley Karnow. maging sa sariling bansa. itinatakwil na rin natin ang tatak-Pilipino at pinipilit ng bagong henerasyon na maging tunog-dayuhan ang kanilang mga pangalan. lumalangoy pa rin sa malalim niyang mga . Cathleen o Jocelyn. nakakulong pa rin tayo magpahanggang ngayon sa ekonomiya man o pulitika. ―ikinulong ang mga Pilipino sa kumbento sa mahigit na 300 taon.mga pangalan. Ang iba‘y katunog daw ng ―doorbell‖ gaya ng Dingdong. Dekada ‘80 nang itaboy ng hangin sa Amerika si Svetlana Taraskova sa pamamagitan ng isang tiyo na mamamayang Amerikano na. Pinahihirapan naman ng iba ang baybay o ispeling tulad ng Jeanette o Suzette. Serbidora siya roon. Tom Cruise ang Tomas Cruz. 50 taon naman silang ikinulong sa Hollywood‖ sa panahon ng pananakop ng mga Amerikano. Bingbong. naging George Bush ang Gregorio Madawag. Let-let o Pekpek. Roger Moore ang Rogelio Dagdagan. Bingbing. Lovely. maging sa sarili nating bayan. hindi naman maikakaila ng kanilang mga mukha na sila‘y Pilipino. tagatapon ng naupos na mga sigarilyo sa sinisera. at marami pang mga pangalang lubusang ikahihiya ng isang tunay na Pilipino. Tiger Woods ang Leon Mangubat. kalayaan man o kasarinlan ng bansa sa poder ng Amerika. ngunit nakiisa sa mga kauri at nakilahok sa 1917 Rebolusyong Bolshevik doon. ayon kay Sutherland (at sinadyang gawing katawatawa). tinadtad ng mga punglo ang iba. Mai-mai. Ginger at Milky. gaya ng Precious. Kahit 22 taon na sa Estados Unidos. Remington Steel ang Remigio Batungbacal. Victoria Secret ang Victoria Malihim. Sugar. Len-len. pinagulong na parang mga bola sa maniyebeng lansangan ng Moscow. hinangaan namin si Svetlana Taraskova habang ilang umagang umiinom kami ng tsang vanilla sa Russian Tea House sa gilid ng Glendale Galleria. Apple. tuloy ang Amerikanisasyon ni Juan lalo na sa antas ng mayayaman at elitista. Kung sa panahon ng kolonyalismong Kastila. biktima rin ng inhustisya‘t pagsasamantala ng uring naghahari. halimbawa‘y Jon-jon. Orange at Pepsi. Sa bagay na ito. Halimbawa. Higit pang masama. Jay-Anne o Marie-Anne. nakahibangan din ang dinodobleng pangalan. sinalaula ng naturang mga Pinoy-Amerikano hindi lamang ang kanilang buong lahi kundi maging ang buo nilang pagkatao sa sinadya nilang pagpapalit ng pangalan upang maitago ang talagang pinagmulan. at hindi nga lamang sa pangalan kundi maging sa wika. Higit sa lahat. Mga magsasaka‘t manggagawa ang kanyang mga ninuno. ikinararangal pa rin niya ang pagiging Ruso kahit malagim ang sinapit ng kanyang mga ninuno sa panahon ng paghahari ng mga Romanov — nina Tsar Nicholas at Tsarina Alexandra. naging Frank Porter ang Francisco Portero. Jay-jay. tulad din marahil ng ginagawa ng mga militar ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo sa Mindanaw at Mindoro o sa iba pang panig ng nagdaralitang bansa laban sa mulat at nagpoprotestang uring maralita at kakaning-itik. Johnnie Walker ang Juanito Lumacad. pinutol na nila ang anumang ugat na mag-uugnay sa dati nilang bansa — wika man. tagapunas ng mesa. Nagbibiro man o hindi si Sutherland. Tingting o Bongbong. Ben Hur ang Bienvenido Jurado.

upang matugunan man lamang ito? Sa pribadong sektor. kahit papaano. isda at baboy. 160. hindi na rin nila kayang magpagamot at mapag-aral ang kanilang mga anak o matugunan man lamang. Mayo 14. 2003 Kasu wap an gan May 14.mata ang pangungulila sa pag-ulan ng niyebe sa matulaing mga lugar sa Rusya.3 milyong Pilipino ang nadaragdag sa hukbo ng maralitang mga mamamayan sa Pilipinas. kung tutuusin. batay sa pananaliksik kamakailan ng ADB (Asian Development Bank). mga 2. Hindi lamang sila magpipisil ng sikmura kundi. elektrisidad at iba pang pambayang utilidades? Natural. higit na masama.000 mamamayan na. sa kabilang banda. maaaring umabot ng $150 ang bawat bariles ng langis sa pandaigdigang pamilihan o baka maging $200 pa sa susunod na taon. ilang beses na bang nilimusan ng dagdagsahod ang karaniwang mga manggagawa? Itinaas nga ng gobyerno ng 10% ang suweldo ng mga empleyado ng pamahalaan – at sa Hulyo pa diumano ibibigay – na. ang maanomalyang ―pork barrel‖ ng mga piranha sa pondo ng bayan. ang pang-araw-araw na pangunahing mga pangangailangan.000 bawat buwan para sa lahat ng empleyado nito upang maiangat – kahit bahagya – ang antas ng pamumuhay ng ordinaryong mga kawani? Bakit hindi bawasan. ay hindi na rin makahahabol sa mabilis na pagtaas ng presyo ng pangunahing mga bilihin at serbisyo at. Di gaya ni Svetlana Taraskova ang maraming Juan at Juana na ngayo‘y mga John at Jhoanna sa bituka ng Amerika. ilang Mayo Uno na ba ang nagdaan na paulit-ulit na isinisigaw ng uring manggagawa ang hinihinging karagdagang P125 bawat araw sa kanilang minimong sahod? Patawing-tawing pa nga hanggang ngayon ang RWB (regional wage board) para magdesisyon sa bagay na ito at. gayundin ang mga ―kickback‖ o kupit o pandurugas sa mga pagawaingbayan. Ilang ulit na bang itinaas ang presyo ng mga produktong petrolyo sa bansa? Inaasahang muli‘t muling tataas pa nga ito kung tama ang hula ng Goldman Sachs – isang kompanya sa pagbabangko – na bago matapos ang 2008. Sa bawat 10% pagtaas lamang sa presyo ng langis. ugali. tataas ang lahat – maliban sa mga unano‘t talagang bansot o pandak – kapag tumaas nang tumaas ang halaga ng langis. tradisyon at kultura. Hinding-hindi siya nalamon ng Amerikanisasyon at malalim pa ring nakabaon sa puso niya‘t kamalayan ang kinagisnang wika. Sa kabila ng naghuhumindig na mukha ng karalitaan sa bansa. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. manok. o tuluyan nang alisin. ang matataas na opisyal lamang ng burukrasya na may malalaking suweldo ang higit na makikinabang sa bagay na ito. ayon kay Hyun Son – ekonomista ng ADB – ang mapapabilang sa mga maralita. Bakit hindi ibigay ang inamag na‘t matagal nang hinihingi ng mga kawani ng gobyerno na dagdag na P3. . gatas. Ordonez (Editoryal) SA TUWING 10% ang itinataas ng presyo ng pagkain. Ilang beses na rin bang tumaas ang halaga ng bigas. sardinas. kung susuriin.

na isisi sa ―media‖ at mga kritiko ng rehimen. kalimitan. gayundin sa mulat. kundi ang patuloy silang mamunini‘t magpasasa sa anumang grasya ng kanilang kasuwapangan. hindi na balita – sa hinaharap – kung lalong mabansot ang pambansang ekonomiya at tuluyang lumubog sa kumunoy ng kahirapan at pagdaralita ang nakararaming mamamayang kumain-dili na lamang ngayon sa ilalim ng naghaharing rehimeng bentador ng pambansang kapakanan at kinabukasan. Shell at Petron) nito lamang 2006? Kasuwapangan nga sa pera ng bayan ng gobyernong pinaghaharian ng katiwalian. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. nandaraya pa sa pagbabayad ng tunay na buwis? Magkano ang tinubo. Ano nga ba kung maghirap nang maghirap ang bayan? Ano nga ba kung dumami nang dumami ang inginungudngod sa karalitaan?Walang mahalaga sa uring mapagsamantala. ang anumang pambansang krisis.lumilitaw pa itongkasapakat at pumapabor sa mga kapitalista. at lalong mawawalan diumano ng trabaho ang maraming mamamayan. di nga kasi. at kasuwapangan naman sa limpak-limpak na tubo ng pribadong mga kompanya‘t korporasyon ang malinaw na nagtatakda sa buhay at kinabukasan ng uring manggagawang patuloy nainilulublob sa karalitaan. Bakit hindi suriin ng gobyerno ang limpak-limpak na tinutubo ng mga kompanyang ito taun-taon na. halimbawa na lamang ang idinikta nilang globalisasyon at liberalisasyon sa agrikultura na asal-aliping isinusulong at niyayakap pa ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo at ng masusugid niyang basalyos. lalo na sa Aprika at Asya. hindi ang pagka-makatao. kapag itinaas nila ang suweldo ng mga manggagawa. makabayan at progresibong mga sektor ng lipunan na itinuturing pang mga ―kaaway‖ ng Estado. bukod sa nagkalat na iba pang mga kompanya ng negosyo. lalo na ni La Gloria. Sapagkat kasuwapangan sa tubo. Lalo tuloy nagiging totoo ang sinabi ng pilosopo-manunulat na Pranses na si Honore de Balzac na ―sa likod ng napakalalaking kayamanan. naroroon din ang napakalalaking krimen‖ laban sa sambayanan. ang laging pangunahing batayan ng mga patakaran ng mga negosyante‘t kapitalista. pampulitika man o pang-ekonomiya o maging pangkultura. Sa pamamagitan nga ng mapandambong at mapambusabos na mga instrumentong pangkabuhayan ng imperyalistang mga bansa. hindi na nga katakataka kung laging idinadahilan nilang magsasara ang maraming kompanya. ng tatlong dambuhalang korporasyon ng langis sa bansa (Caltex. Editoryal W alanghi ya! May 7. halimbawa na lamang. Kasuwapangan din ng mayayaman at mauunlad na mga bansang kapitalista – tulad na lamang ng Amerika at Bretanya – ang nagtutulak sa karalitaan sa mahihina‘t atrasadong mga bansa. Sa kabila ng mga kasalanan sa lipunan at masang sambayanan ng uring mapagsamantala dahil sa kanilang kasuwapangan – sa kayamanan man o kapangyarihan – nagagawa pa ng pambansang liderato. Ordonez .

upang hindi ibunyag ang sagradong mga katotohanan? . Colombia at Sri Lanka bago ang Pilipinas. halimbawa. Iba ang propaganda o pambobola. Sierra Leone. krimen at pulitika. Mula nang maibalik ang huwad na demokrasya sa bansa mataposmaibagsak ang diktadurang Marcos noong 1986. sa kabilang banda. sabi nga. lumilitaw na 93 na ang walang awang pinaslang. ―may malaya‘t masiglang pamamahayag (press) ang Pilipinas. at karaniwang kasangkot sa mga kasong ito ang mismong pulis at militar. Guillermo Bravo ng Colombia at Atwar Bahjat ng Iraq. lalo na sa mga mamamahayag at mga miyembro ng makabayan at progresibong mga sektor ng lipunan. Rusya. Una sa listahan ang Iraq. kaysa naghuhumindig na reyalidad. wala halos nahuhuli at naparurusahang kriminal. ayon sa CPJ. ang kongkretong hakbang ng gobyerno?May nahuli na ba? May naparusahan na ba? Sino sa mga biktima ang napagkalooban na ng hustisya? ―Dapat ikahiya ng anumang gobyerno. walang kongkreto at seryosong mga hakbang na ginagawa ang naghaharing rehimen upang lutasin ang nasabing mga kaso at. Pero. patuloy at paulit-ulit na biktima ng mga karahasan ang mga mamamahayag na nag-uulat tungkol sa katiwalian.‖ sabi nga ni Joel Simon. ibinunyag ng CPJ (Committee to Protect Journalists) na ika-6 ang Pilipinas sa mga bansang biktima ng mga pagpatay ang mga mamamahayag – komentarista man sa radyo o peryodista – ngunit. bukod pa sa mga pampulitikang pagdukot at pagpatay na. tagapamahalang direktor ng CPJ.Pinakatanyag sa mga pinatay ang mga peryodistang sina Anna Politkovskaya ng Rusya. Somalia. waring nasisiyahan na itong tambulin ang sariling dibdib at patuloy na ipagyabang ang palakpak na inani diumano ng ulat ni Kalihim Tagapagpaganap Eduardo Ermita kamakailan sa UNHRC (United Nations Human Rights Committee). Mabilis ngang ipinakahulugan ng mga tambolero ng Malakanyang na ―wala talagang ebidensiya‖ ang praseng ―walang direktang ebidensiya‖kaya ipinangalandakan agad nila na ―walang kasalanan‖ ang kanilang mga amo sa bagay na ito. Lalong hindi iyon nangangahulugang seryosong sinisikap ng gobyernong lutasin at wakasan ang naturang mga karahasan. Bagaman.‖ Ano. batay sa ulat ng grupong Karapatan. hindi dahil pinalakpakan ang ulat ni Ermita ay nangangahulugan nang nalutas na ang mga kaso ng pampulitikang pagpatay. Tulad lamang iyon ng sinabi ni Sen. kung gayon. Nepal. kung nagagawa ng Malakanyang na susian ang bibig ng matataas pang opisyal ng gobyerno – tulad.(Editoryal) NANG gunitain kamakailan ang Pandaigdig na Linggo ng Kalayaan sa Pamamahayag. sa halip. 901 na ang pinatay at 180 na ang dinukot sa ilalim lamang ng rehimen ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo. Allan Peter Cayetano na ―walang direktang ebidensiya‖ laban kay La Gloria at sa Unang Ginoo sa maalingasaw na $329-M nabugok na kontratang ZTENBN. sa kabilang banda. saka sumunod ang Afghanistan.‖ lalo na nga‘t inutil ang mga awtoridad na lutasin at wakasan ito. ―ang gayong mga kaso. Sa kabila ng naturang mga pangyayari. Bangladesh at Pakistan. ni Sekretaryo Romulo Neri – ang mga mamamahayag pa kaya ang hindi nito piliting sikilin ang kalayaan at mga karapatan. Sabi nga. sa anumang paraan. lalo na sa mga probinsiya. Mexico.

‖ ―Ritualets Idolatricos de la Santificacion. at walang parangal na idinaos para sa kanya ang kinauukulang ahensiya ng gobyerno.‖ nalathala noong 1869. isa siyang pangunahing intelektuwal at eskolar ng kanyang panahon. Hindi siya ipinabitay dahil sa pangyayaring iyon kundi kinainggitan siya ng mga prayle sapagkat siya ang kura paroko ng Katedral ng Maynila. Ilokos Sur.‖ O talagang walanghiya na ang umiiral na rehimen? ALAY K AY P AD RE B URGOS April 30. isa siya sa tatlong paring martir — sina Mariano Gomez at Jacinto Zamora ang dalawa pa — na ipinabitay ng mga Kastila dahil sadyang pinagbintangang kasapakat ng nag-alsang mga trabahador sa baradero (Cavite Mutiny. ng mga sumusunod: ―Es Verdad Los Milagros. laban sa mismong kalayaan.‖ ―Los Conflictos de la Religion y El Estado. Sa mga obra nga ni Rizal.Kaugnay ng patuloy at inaamag nang mga kaso ng pagpatay sa mga komentarista‘t peryodista – bukod pa nga sa nararagdagang mga biktima ng pampulitikang pagdukot at pagpatay sa mga miyembro at lider ng makabayan at progresibong mga sektor ng lipunan – makabuluhan tuloy na itanim sa isip ng pambansang liderato (kung matino pa ang kaisipan ng mga ito at hindi alipin ng pansariling interes lalo na ng pagkasugapa sa kapangyarihan at kayamanan). halimbawa. may mga linya at bahaging hindi maikakailang hinango niya mula sa mga akda ni Burgos.‖ at marami pang iba. Nakasulat si Burgos ng mga 44 na aklat na karamiha‘y naghahantad at tumututol sa pandurugas ng Simbahan noon gaya. Burgos. naimpluwensiyahan niya nang husto ang kaisipan ni Gat. Pinag-initan siya dahil isinulong niya ang sekularisasyon at sinikap ngang ipabitay nang malaon sapagkat ibinunyag niya at mahigpit na tinuligsa ang pangunguwarta ng Simbahan Sa palagay namin. Jose Rizal. Enero 20. laban sa lahat ng prinsipyong kinakatawan ng UN. minabuti naming ialay sa kanyang alaala ang kolum na ito ngayon. malinaw din ang pagkakahawig ng wakas ng nabanggit na dalawang obra. 1872). Isinilang noong 1837 sa Vigan.‖ ―Mare Magnum. Pangunahing naisalba ang ―La . mga pagsalakay laban sa sangkatauhan. lalo na ang ―La Loba Negra. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L.‖ ―Filipinas. nagbalik sa Pilipinas upang maghiganti sa mga prayle. Dahil sa kanyang mga akda. sina Melgar (pangunahing tauhan sa La Loba) at Simoun (pangunahing tauhan sa Fili) at. Naging malaking inspirasyon nga ni Rizal si Burgos kaya inihandog niya ang ―El Filibusterismo‖ sa alaala ng tatlong paring martir kaya marahil parehong magaalahas na hindi malaman kung saan nanggaling. bukod dito. Estelas de Sangre.‖ ―La Lucha de la Religion Contra La Ciencia. ang binigyang-diin ni Sekretaryoi-Heneral Ban Ki-moon ng UN: ―Ang anumang mga pagsalakay sa kalayaan sa pamamahayag ay mga pagsalakay sa pandaigdig na mga batas. Ordonez (Kolum) SAPAGKAT lumilitaw na wala man lamang nakaalaala na kapanganakan noong Pebrero 9 ni Padre Jose A.

at ikinamulat namin: ―ang mga milagro ay isang maliwanag na panlilinlang sa mga taong kapos sa pagmumuni at may sirang kaisipan. kapritso at karangyaan ng mga paring may mga tiyang nagsisitaba dahil sa kasaganaan sa mga pagkain at masasarap na alak. ―Los Milagros Sanctii‖ ni Cuatro Fois Tulien (Baslo. ayon sa kanya. ang parmasya. nagkaroon ng isang kawanihang napakaayos. Maluwag na nalilikom ang salaping ninanais na makamit nang hindi na kailangang pagurin ang isip at bibig sa pananalangin sa misa at mag-akyat-manaog pa sa mga kumbento. Pinamamahalaan ito ng matatalinong pari na iniuukol ang buong buhay sa pag-aaral at paglikha ng mga milagro. ngunit nakalulungkot na pahirapang makita sa mga aklatan ang marami niyang mga obra. nag-iimbento ng mga milagro ang Vatican: ―ang mga hiwaga ng Batikano ay isang kumpol na pananalaysay ng mga laboratoryo.‖ Batay sa mga pagsusuri ni Padre Burgos — sinangguni pa niya ang sumusunod na mga aklat: ―Los Milagros y Sus Variados Origenes‖ ni Joanes Marcellious (Lieja. Hinangaan namin si Burgos sapagkat siya marahil ang kaunaunahang Pilipinong nagtaguyod sa sosyalismo kontra sa mapang-aliping kapitalismo (nasa La Loba) na. tinig o boses. ―Orbis Miraclii. pati ng luha. natandaan niya na sinabi ng nabanggit na paring Kastila: ―Walang napakabuting negosyo gaya ng mga milagro. ang kimika. at iba‘t ibang artipisyal ding kilos ng katawan ng mga santo. 1568). punung-puno ng di mabilang na katangi-tanging mga aparato.‖ Nang makilala ni Burgos sa Maynila si Padre Miguel de Machuca na nanunungkulan sa isang otel malapit sa kuweba ng Birhen ng Monserrat. at ang talino ng tao ay para-parang nagtutulungan sa mga laboratoryo ng Batikano. at para sa luho. Pinag-aaralan nila araw-gabi ang pinakamahusay na paraan upang makuha ang salapi ng bayan. 1610) at ―Orbis Milagrorum Act‖ ni Sigismund Giancourt (Leipzig.‖ Binigyang-diin pa ni Burgos na batay sa aklat ni Lifenberg Layden. 1570).‖ .Loba Negra‖ kaya may mga sipi pa ngayon. na ―sa Batikano sa Roma. batay sa aklat ni Padre Leon Taxil. ―Organum Milagrorum Orbis Catalicuom‖ ni Silvious Doane (Paris. Subalit kailangang gamitin ito ng Simbahang Katoliko para sa kanyang kayamanan. ―ay hawak lamang ng iilang malalaking negosyante. mga lihim na silid at iba pang pook sa loob ng palasyo ng Papa. Ang industriya o pangangalakal.‖ Makabuluhan din.‖ Ayon kay Burgos. pati ng isang lupon ng mga paring nag-aaral sa sistema ng pagpapalitaw ng mga milagro xxxxx para mapayaman ang Batikano xxxxx nagsisigamit ng isang mahabang listahan ng mga aparatong lihim na isinisilid sa loob at labas ng katawan ng mga santo. 1703) — sinabi niya. pati ng pamamaraan kung paano mapalalago ang kayamanan ng Simbahan at ng relihiyong Katolika Apostolika Romana. ang kanyang payo: ―mahalin nang higit sa lahat ang bayan at ihanda ang sarili sa higit pang madugong pakikibaka laban sa mapagpanggap na mga pulitikong ipinanganganak na parang lumot sa kapinsalaan at kahihiyan ng lipunan na ang tanging layunin sa buhay ay walang iba kundi ang kapakanang pansarili sa pawis at sakripisyo ng sambayanan. Espanya.‖ 1566. lalo na sa kasalukuyang henerasyon. at malalaking krus na ginagamit sa pagpapalitaw ng mga bagay na kahanga-hanga gaya ng dugong artipisyal.

walang-wala. kulang sa damit. lumulubha ang krisis sa pagkain. Ano. 2007 Maghalel u ya Sa Kaitaas an April 23.5 milyon lamang ito noong 2000. di nga kasi. mamamawis ang mukha sa kalaunan dahil sa init ng panahon. Lihim na binubuhat naman ng sakristan si San Vicente kung gabi. kulang sa pagkain. gayong 76. Samantalang ipinangalandakan ni Papa Benedict XVI sa kanyang pagdalaw sa Amerika kamakailan ang kapakanang panlipunan at kahalagahan ng mga karapatang pantao. nilagyan ng asin at ilang patak na tubig saka sinakluban ng maayos na peluka na.‖ sabi nga ng isang makata. Ibig sabihin. kalusugan at edukasyon. Pebrero 11. natuklasan ni Burgos na labis na pinagkakakitaan ng Simbahan ang mga santo — gaya nina San Vicente at San Isidro — dahil milagroso diumano. mga 2. Makatuwiran lamang na patuloy siyang parangalan ng sambayanang Pilipino bilang mapagmahal sa katotohanan at huwaran ng makabayan at progresibong kaisipan. binubutasan pa nang maliit ang gilid ng mga mata ng santo. dinadala sa bukid at pinuputikan saka ibabalik sa altar upang makita ng mga nagsisimba kinaumagahan na nagmilagro nga ito. lubhang balintuna naman na.07 milyon sa loob lamang ng pitong taon at.57 milyon ang populasyon ng Pilipinas noong Agosto 1. kung gayon. walang bahay. ―kulang sa pera. magpahanggang ngayon. ayon sa pagsusuri.1% ang patuloy na madaragdag taun-taon kung hindi mahahadlangan ang mabilis na produksiyon ng sanggol sa bansa. ang magiging resulta nito? Tiyak. ang tiwaling balangkas ng lipunang kontrolado lamang ng iilan ang pambansang ekonomiya‘t pulitika. pildoras at iba pang panghadlang sa . lupa‘t pabahay. umabot na ng 88. 2007. milyun-milyong mamamayan ang masasadlak sa higit pang karalitaan. Sa ganito ring proseso. Lumitaw na inuka ang loob ng ulo ni San Isidro.Sa mismong mga parokya noon sa Ilokos. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. sa kabilang banda. walang lupa. Ordonez (Kolum) KAHIT hindi ang pagdami ng populasyon ang pangunahing dahilan ng paglaganap ng karalitaan kundi. kaya tiyak na luluha iyon ng dugo at sasabihing milagro. mahirap pa ring pasubaliang responsabilidad ng Simbahan na tumulong – sa pamamagitan ng pulpito at mga patakaran nito – sa pagkontrol sa mabilis na pagdami ng populasyon habang. naragdagan na agad ito ng 12. Sapat na marahil ang mga nabanggit upang gunitain at papurihan si Padre Jose Apolonio Burgos. hinahaluan ng artipisyal na dugo ang asin. at iba pang pangangailangan ng nakararaming miserableng mga mamamayan. IUD (intra-uterine device). Batay sa datos ng NSO (National Statistics Office). mahigpit na tinututulan ng Simbahan at itinuturing nitong imoral ang artipisyal na ―birth control‖ o paggamit ng kondom. higit sa lahat.

ang sinasabi ni Papa Benedict XVI na kapakanang panlipunan. tinuligsa naman ni Monsignor Elio Sgreccia – tagapayo ng Papa noon – ang pag-inom din ng pildoras ng kababaihang Kosovar upang hindi mabuntis dahil ginagahasa ng mga sundalong Serbian. na ibasura na ng Simbahan ang napakamoralista‘t panatikong paniniwala nito tungkol sa aborsiyon at. IUD. at lubhang napapanahon. Noong dekada ‘60 nang kainitan ng giyera sibil sa dating Belgian Congo. pinahintulutan ng Vatican na uminom ng pildoras ang mga madre doon upang hindi mabuntis kung sakaling magahasa ngunit.pagbubuntis. Alin nga ba ang higit na imoral at kasalanang mortal: ang paggamit ng kondom.‖ Nabanggit nga lamang sa Bibliya ang aborsiyon sa Exodus 21:22-25 na napakalayo sa pakahulugan ngayon ng Simbahan at waring itinuturing na nitong aborsiyon na rin ang artipisyal na ―birth control‖ kaya tinututulan at tinututulan nito ang paggamit ng kondom. pildoras at mga katulad nito o ang pagpapahintulot na lumaganap ang karalitaan at gawing higit pang miserable ang pamumuhay ng nakararaming mamamayan? . IUD. sa digmaan ng Serbia at Kosovar. sa halip. Sagad nga hanggang langit ang pagtutol ng Simbahan sa aborsiyon o puwersahang paglalaglag sa nabubuong ―fetus‖ sa obaryo ng ina pero aborsiyon na ba ang hadlangan lamang na magtagpo ang semilya ng lalaki at itlog ng babae? O baka ang onanismo o pagsasalsal ay aborsiyon na rin sa makitid na pananaw ng Simbahan? Waring doble-kara tuloy ang paninindigan ng Simbahan sa bagay na ito. noong dekada ‘90. ―pinakamasamang magagawa ng Vatican na payagang isilang ng mga babaing iyon ang bunga ng panggagahasa. Eva Sabachi ng Marie Stopes International tungkol sa mga babaing Kosovar. Makatuwiran tuloy. parurusahan ang sinumang lalaking nanakit ng buntis na naging dahilan upang ito‘y makunan o malaglag ang ipinagbubuntis. lalo na‘t ang gumahasa sa kanila‘y mismong pumatay sa kanilang mga asawa at kapatid. Pero kung produkto ng panggagahasa. hindi makatarungang ilaglag mula sa obaryo ng ina ang nabubuong sanggol kung bunga ng mataos na pagmamahalan. halimbawa‘y gaya ng nangyari diumano sa ina ni Noah at sa ina naman ni Jesus nang malaon? Natural. Maisusulong pa ng Simbahan. pildoras at iba pang panghadlang sa pagbubuntis para mahadlangan ang mabilis na pagdami ng populasyon. kung tutuusin. ipahintulot na nito sa kanyang mga deboto ang artipisyal na ―birth control‖ upang mahadlangan ang mabilis na pagdami ng populasyon at paglaganap tuloy ng karalitaan. sabi nga ni Dr. Wala namang sinabing aborsiyon na ang paghadlang pa lamang sa pagbubuntis. Sa naturang teksto. Ano nga ba ang pagkakaiba ng mga madre sa kababaihang Kosovar? O banal na espiritu lamang ang puwedeng bumuntis sa mga madre.

Matapos maibenta ang ilang alahas. taimtim na ipinanalanging maging P500 iyon kinaumagahan. O talagang mapapalad ang mga maralita at mapasasakanila ang kaharian ng langit kaya tinututulan ng Simbahan ang artipisyal na ―birth control‖ at doble-kara. Maaalaala. pagpuprusisyon. sa mga bansang naduran ng Katolisismo. lumilitaw namang pinakamaralitang mga bansa ngayon sa mundo ang mga nahumaling sa bendisyon ng . patuloy namang yumayaman ang Simbahan sa pawis at dugo ng milyunmilyon at mabilis na nararagdagan nitong mga deboto hindi lamang sa Pilipinas kundi sa buong mundo. Sa kabila ng debosyong ito sa kapangyarihan o bisa diumano ng mga dasal at ritwal ng Katolisismo. pagpapabendisyon at pagdaraos ng pista para sa kinikilalang mga patron sa mga bayan-bayan sa buong kapuluan. Dinaraan sa mga ritwal at seremonyas ang lahat na yata ng bagay kaya karaniwan na ang pagnonobena. pagpapamisa. nag-aalmusal ng ostiya at nag-uunan ng Bibliya. unang-una na ang papalubha‘t lumalaganap na karalitaan. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. ang paninindigan nito sa bagay na ito? Hindi bale na ngang dumami nang dumami sa mundo ang miserable ang buhay – sa punto ng Simbahan – basta‘t huwag kalilimutang maghaleluya sa kaitaasan. sa panahon na lamang ni dating Presidente Joseph Estrada.000 pari nito sa Amerika lamang. personal man o pambansa. idineklara pang pista opisyal ang Nobiyembre 13 bilang ―pambansang araw ng pagdarasal at pag-aayuno‖ sa paniniwalang malulutas sa pamamagitan ng mga panalangin ang naghambalang at grabeng problema ng bayan. sa kabilang banda. lagi‘t laging nananawagan ang pambansang liderato ng isang araw na pagdarasal sa tuwing tumitindi ang mga problema ng bansa.Sabagay. nagawa pa nga nitong magbayad ng $2 bilyon mula lamang noong 1950 sa mga biktima ng pagmomolestiyang seksuwal ng mga 4. mga $1 trilyon na ang yaman nito ngayon at. Hindi tuloy naming maiwasang maalaala si Juli ng ―El Filibusterismo‖ ni Rizal na nangailangan ng P500 upang matubos sa kamay ng mga tulisan ang amang si Kabesang Tales. dahil sa kayamanan nito. AN AK NG G ALUNG GO NG April 17. ngunit P250 pa rin nga nang siya‘y magising. Sabagay. Batay sa pinakahuling mga datos. hanggang ngayon. nakalikom lamang siya ng P250 inilagay sa altar ng kanilang bahay. nakaugalian na ngang idulog sa kung sinu-sinong santa at santo ang anumang mga problema. nagdasal nang nagdasal hanggang sa makatulog. Ordonez (Kolum) HINDI namin maunawaan hanggang ngayon kung bakit matapos maibagsak ang diktadurang Marcos dahil nagmilagro diumano ang Birhen sa Edsa batay sa paniniwala ng mga nagmumumog ng agua bendita. DAS AL ANG S OLUSYO N.

silaban. Nang mapasok ng mga Kristiyano ang Jerusalem. Katunayan. hindi monopolyo ng Katolisismo ang gayong mga kalupitan at hindi nagwakas sa panahon ng Lumang Tipan ang paghahandog ng buhay para masiyahan diumano ang mga diyus-diyosan. nang ilunsad ni Papa Urbano II ang Unang Krusada noong 1095 para agawin ang Lupang Banal sa kamay ng mga hindi Kristiyano. at iniuwi sa kanilang kampo ang mga ulong iyon at itinuring na ―kalugud-lugod na tanawin para sa mga anak ng Diyos.‖ Hanggang sa Ikaapat na Krusada. ang pagdurog sa mga buto ng kasukasuan. isinigaw nila sa buong Europa na ―kagustuhan ng Diyos‖ iyon kaya libu-libong Hudyo at Muslim — kabilang ang mga bata — ang walang patumanggang pinatay. Sinilaban siya nang buhay sa Roma noong 1600. Haught. Sa panahon ng Inkisisyong Kastila noong mga huling taon ng 1400 sa ilalim nina Haring Ferdinand at Reyna Isabella. nakilala ang prayleng Dominikong si Tomas de Torquemada bilang simbulo ng kalupitang panrelihiyon sapagkat libu-libong mga biktima ang labis na pinahirapan at mga 2. nagawa ng mga taong bigtihin ang kanilang mga anak. kung bakit sa mga kulturang pinagharian ng relihiyon at mga pari. pugutan ng ulo. ang pag-upo sa silyang puno ng nagbabagang mga pako.000 pa ang sinilaban nang buhay. Ginawa . Iba‘t ibang pamamaraan ang isinagawa gaya ng pagipit ng mga daliri sa gato hanggang sa pumulandit ang dugo.‖ Pinakamalagim din sa kasaysayan ng Kristiyanismo ang panahon ng sinasabing Banal na Inkisisyon laban sa itinuturing na mga erehe o kalaban ng pananampalatayang Katoliko. Sa kabilang banda. kumilala‘t nagpahalaga sa nagagawa ng siyensiya at teknolohiya. Sa panahon naman ng Inkisisyong Romano na nagsimula noong 1542. ―lampas tuhod ng mga kabayo ang bumahang dugo sa templo ni Solomon. ayon sa mananalaysay na si Raymond ng Aguilers. Hindi tuloy maunawaan ng makabagong kaisipan. Sabagay. Noong 1252. ayon sa eskolar-manunulat na si James A. sa halip. nagpatuloy ang kagimbal-gimbal na mga pagpatay sa mga kalaban ng paniniwala ng Simbahan. lunurin. pinutulan ng ulo. balatan at patayin bilang alay sa pinaniniwalaan nilang mga diyos. Isa iyong kahanga-hangang paghuhukom ng Diyos na umapaw sa lugar na iyon ang dugo ng mga hindi nananampalataya. higit na masama. ang mga paniniwalang panrelihiyon ang nagbunsod pa ng karumaldumal na mga pagpatay at pag-iiringan ng maraming tao noon pa mang naunang mga sibilisasyon. naging maunlad at industriyalisado ang mga bansang hindi nangunyapit sa mga teoriyang panrelihiyon ng Simbahan at. Libu-libong erehe ang pinatay kabilang ang pilosopong si Giordano Bruno na nagsulong at nagtaguyod ng teoriya ni Copernicus na bilog ang mundo at umiikot sa paligid ng araw ang mga planeta.Simbahan tulad na lamang ng Pilipinas sa Asya at ng maraming bansa sa Amerika Latina. ipinahintulot ni Papa Inocencio IV ang labis na pagpapahirap sa mga erehe. at iba pang paraang nakapangingilabot isipin. Kung tutuusin. hinangad ni Papa Pablo III na burahin ang lahat ng impluwensiya ng Protestantismo sa Italya at lalong naghari ang lagim doon nang pumalit pa sa kanya si Papa Pablo V.

amerika sa puso ng isang puting kabayong sinasakyan ni kristo ang pasko. amerika. amerika. amerika. amerika. dahil sa paniniwalang panrelihiyon. ng Hindu at kultong Thuggee sa India. lumilitaw tuloy na isang kahangalang iasa sa mga relihiyon ang kalutasan ng grabe nang pambansang mga problema at isang hakbang na paurong ng pambansang liderato ang laging pananawagang magdasal at magdasal pa para diumano sa ikauunlad at ikapapayapa ng bansa. Sa ating bansa. hindi maikakailang patuloy ang pagsisiraan at pag-iiringan hindi lamang ng mga Katoliko at Iglesia ni Cristo. sa mga lipunang Mayan. amerika. Dasal ang solusyon. huwag mo nang gahasain ang vietnam huwag mo nang sipsipin ang kanyang suso nagnanaknak pa ang kanyang mga sugat at di pa natutuyo ang mga bakas ng dugong likha ng iyong mga pangil sa kanyang tiyan amerika. amerika. kundi maging ng iba pang mga sektang panrelihiyon. nagpapatayan pa rin ang mga Katoliko at Protestante sa Hilagang Ireland.rin ito. Ordonez (Tula) hanapin mo ang pasko. sa bawat dapithapon naririnig ko ang kanyang panambitan tumatangis ang mga bulaklak ng vietnam sa pananawagan bumabangon si ho chi minh sa kanyang libingan. ang mga Kristiyano at Muslim sa maraming panig ng mundo. ay wala sa naglalaway na bunganga ng isang lobo. ng Ashanti sa Aprika. Batay sa mga nabanggit. ng Bon sa Tibet. ang mga Palestino at Israelitas. 2004 Merry C hrist mas. anak ng galunggong! Marso 17. ng Khond sa Bengal. Dahil sa mga paniniwala‘t paninindigang panrelihiyon. Incan at Aztec sa Amerika Latina. huwag mo nang kubabawan ang amerika latina nagdarasal ang guatemala at sa bolivia nagmumulto pa ang kaluluwa ni che guevarra huwag mo na ring tangkaing sipingan pa ang cuba . 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. Amer i ka April 17.

amerika. amerika. Ordonez . sa puso ng puting kabayong sinasakyan ni kristo tumatangis sina racquel at magdalena habang nag-uunahan ang mga bolang apoy tungo sa iyong mauseleo. amerika. amerika. amerika. PILIPINO FREE PRESS. matagal mo nang hinihindot ang aprika maawa ka ang kanyang itim at kulot na kulot na bulbol ay huwag mong gawing peluka ng iyong mga aso alalahanin mo. del pilar at asedillo nagdaraos sila ng sariling kulto binabalaan kita. sa kagubatan ng aprika naglalamay ang mga buhay na kalansay at dumaramba ang nagdurugong anino ng isang patrice lumumba. amerika. amerika. wala ang pasko sa naglalaway na bunganga ng isang lobo hanapin mo ang pasko. wakas mo‘y malapit na ihanda mo ang iyong kabaong at ililibing ka namin sa impiyerno. sakay. 1970 P amb o b o la P a Rin April 16.ang balbas ni fidel castro ay puno ng mga alipato habang supa-supa niya ang kanyang malaki at nagbabagang tabako. amerika. aguinaldo. amerika. amerika. 16. amerika. amerika. huwag mong gawing unan ng iyong mga alila ang kanyang kayumangging hita kabahan ka. putang ‗na. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. Dis. amerika. ang bayan ko‘y matagal nang nagdurusa sa kanyang kandugan nagpapaligaya ka. sa mga kabundukan at kabukiran naglalamay ang mga bonifacio.

(Editoryal) TATAK na yata ng liderato ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo ang kahusayan sa pambobola at paglulubid ng kasinungalingan upang palitawing katotohanan. Kamakailan lamang. pinalitaw niyang maayos na napangangalagaan. mulang ZTE-NBN hanggang Spratley. pambobola pa rin nga‘t . may dalawang uri ng palakpak: isa ang lubos na papuri dahil humahanga at naniniwala at. ang mga karapatang pantao sa Pilipinas. ―naramdaman naming para kaming nasa Cloud 9‖ nang marinig ang mga palakpak matapos niyang basahin ang sinalamangkang ulat. lalo na ng FRWB (French Reporters Without Borders). maaari din namang pangangantiyaw at panunuya. at tiyak na nasuri ng UNHRC. halimbawa na lamang ang kaso ng isang Jonas Burgos? Paano na ang kaso ni retiradong Hen. Makatotohanan nga ba ang iniulat doon ni Ermita upang hangaan at ipagbunyi ng naturang konseho? Paano na. maitatanong tuloy ang mga sumusunod: Ilan na ba ang nalutas sa napatalang 901 biktima ng pampulitikang mga pagpatay at 180 dinukot mula lamang nang maluklok sa poder noong 2001 si La Gloria. Jovito Palparan at iba pang pulis at militar na isinasangkot sa gayong mga kaso? Paano na ang 12 peryodistang pinatay noong 2006 at 5 iba pa noong nagdaang taon? Kamakailan lamang. pangalawa ang Pilipinas – una ang Iraq – sa pinakamapanganib na bansa sa mundo para sa mga mamamahayag. Sa takbo tuloy ng mga pangyayari. si Benefredo Y. isa na namang mamamahayag. Kaugnay ng maulap na ulat ni Ermita sa UNHRC. mulang ―jueteng payola‖ at Jose Pidal hanggang ―Hello Garci‖ at ―fertilizer scam. kinatawan ng UN na ipinadala dito upang imbestigahan ang mga paglabag at pagsalaula sa mga karapatan at kalayaang sibil ng mamamayan. ang mga nilalaman ng ulat noon ni Philip Alston. Sa naturang mga kaso. hindi patuloy na nasasalaula. maunlad at demokratikong lipunang namamayani ang tunay na hustisya sosyal.‖ mulang maanomalyang mga transaksiyong Piatco at Venable LLP hanggang NorthRail at SouthRail. lalo na nga‘t patuloy ang paninikil nito at pandarahas sa lehitimong mga kilos-protesta kaugnay ng paghingi ng masang sambayanan ng tunay na pambansang pagbabago tungo sa isang mapayapa. nakasusulukasok ang larawan ng naghaharing rehimen kaugnay ng isyu sa mga karapatang pantao. ikalawa. wala pa yatang mga pinaghihinalaang dinakip ang nahatulang nagkasala? O may nadakip nga bang kriminal at nakasuhan at naparusahan? Sa opinyon tuloy ng pandaigdig na mga organisasyon sa pamamahayag. mulang 7. Acabal ng Pilipino Newsmen ng Cavite ang binaril at napatay sa Pasig. sa ulat ni Kalihim Tagapagpaganap Eduardo Ermita sa UNHRC (United Nations Human Rights Council). Masigabo ngang pinalakpakan ng UNHRC si Ermita kaya tuloy para siyang isang Arhat o Buddhistang narating ang ―nirvana‖ o lubos na kaluwalhatian. lalo na kaugnay ng kampanya ng gobyerno laban sa rebolusyonaryong pakikibaka ng CPP-NPA? Tiyak. kung pagbabatayan ang nandudumilat na reyalidad.3% GDP (gross domestic product) noong nagdaang taon hanggang sa kung anu-ano pang nangangalingasaw na mga isyu. hindi ang batas lamang ng uring mapagsamantala‘t naghahari-harian na walang labis na pinangangalagaan kundi ang pansariling mga interes at pagkadayukdok sa kapangyarihan. Sabagay. sa ngalan ng sagradong katotohanan at pambansang kapakanan. unang-una. Sabi nga niya.

Makabubuti marahil para sa pambansang liderato na tigilan na ang paglulubid ng buhangin lalo na. sa halip. matapat at lubusang pangalagaan ang kapakanan ng mga mamamayan. unanguna. mukhang mahihirapan nang pasinungalingan ng mga tambolero ng Malakanyang ang naghuhumindig na katotohanan. O pambobola‘t pambobola pa rin – sa lahat ng antas ng pambansang kapamuhayan — ang lagi‘t laging patuloy na itutugon ng naghaharing rehimen sa nabanggit na sensitibong mga isyu? Pinatunayan na ng mga aral ng kasaysayan na hindi paulit-ulit na malilinlang ang namumulat na sambayanan. Pinatalsik nga sa poder kamakailan lamang si Punong Ministro Jacques Edouard Alexis ng Haiti dahil sa naturang krisis na nagbunga ng mga kaguluhan at karahasan sa naturang bansa at.hinokus-pokus na mga datos ang ipinambubulag ng naghaharing rehimen sa opinyon publiko upang patuloy itong makapaglublob sa nakasusugapang kapangyarihan at nakababaliw na mga impluwensiya‘t pribilehiyo sa kapinsalaan. Sabi nga. mahirap bolahin at utuin ang hungkag na mga sikmura at walang kinikilalang batas ang gutom. gayundin.2 milyong metriko tonelada). sa kabilang banda. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. Sa Mga Intelekt u wal Na W alang P akiala m Sa P ulitika April 15. Maaari ngang eksperto ang mga propagandista ng rehimen sa pagkakamada ng mga kasinungalingan pero. ang mga intelektuwal na walang pakialam sa pulitika ng aking bansa ay uuriratin ng masa ng aming sambayanan. at malinaw na itong nakikita sa humahabang mga pila ng maralitang mga mamamayan makabili lamang ng murang bigas mula sa NFA (National Food Authority). kundi sa iba pang panig ng bansa. lumaganap din ang rayot sa Bangladesh at Ehipto nang dumami nang dumami ang mga nagugutom dahil sa kakulangan ng pagkain. hindi ang makasariling ambisyong pampulitika at bundat na bundat na nilang mga sikmura. ng nagdaralitang masang sambayanan. dahil sa tumitinding krisis sa bigas (kinakapos na ang suplay at tumataas ang presyo at kailangang bumili sa ibang bansa ng mga 2. Ordonez (Tula — mula kay Otto Rene Castillo) Isang araw. tungkol sa krisis sa bigas. hindi lamang sa mga 80 parokya ng Simbahan at 400 palengke ng Kamaynilaan. Walang sinumang magtatanong tungkol sa kanilang mga damit mahahabang siesta makapananghalian walang sinumang magnanais malaman . Tatanungin sila kung ano ang ginawa nila nang ang bansa‘y dahan-dahang naghihingalo tulad ng mahalimuyak na apoy munti at nag-iisa. bukod sa walang habas na pagsalaula sa mga karapatan at kalayaang sibil ng sambayanan at.

ISANG M AGD AM AG N G KAW ALANG H ANGG AN . Walang itatanong sa kanila tungkol sa walang saysay na mga pangangatwiran na iniluwal sa anino ng ganap na kasinungalingan. ngunit iyong araw-araw na nagsipaghatid ng kanilang tinapay at gatas.tungkol sa mga inutil nilang pakikihamok sa ―ideya ng kawalan‖ walang sinumang magpapahalaga sa kanilang higit na mataas na pinag-aralang pinansiyal. ng mga tortilla at itlog iyong nagsulsi ng kanilang mga damit iyong nagsipagmaneho ng kanilang mga kotse iyong nagtrabaho para sa kanila at itatanong nila: ―Ano ang ginawa ninyo nang magdusa ang mga maralita nang natupok sa sarili nila ang pagkamasuyo at buhay?‖ Mga intelektuwal na walang pakialam sa pulitika ng aking mahalimuyak na bansa hindi kayo makasasagot lalamunin ng buwitre ng katahimikan ang inyong bituka ngangatngatin ng inyong sariling pagdurusa ang inyong kaluluwa at mapipipi kayo dahil sa kahihiyan. Hindi sila tatanungin tungkol sa mitolohiyang Griyego o tungkol sa pagkamuhi sa sarili kapag sa ubod ng kanilang sarili‘y may nagsisimulang mamatay dahil sa karuwagan. Sa araw na iyon darating ang karaniwang mga tao iyong di nagkaroon ng puwang sa mga aklat ng mga tula ng mga intelektuwal na walang pakialam sa pulitika.

o matindi mang mga panunuligsa sa uring mapagsamantala at naghahari-harian sa bansa. lorena. sa dispalinghado naming pananaw. at isang karuwagan o pagtakas sa katotohanan. sa aking yungib sa disyerto. lorena. hindi na iyon magagamot ng mga paglalahad. rebolusyon ang parang itak na susugat sa mga manhid na utak. sa kabilang banda. taingang-kawali ang mga nasa poder at ayaw dinggin ang matagal nang idinaraing ng dayukdok na masang sambayanan. . nakawakawak ang inuuod na bangkay ng paganismo habang sa iyong mga mata nagniningas ang kandila ng rebolusyon dumating ka sa isang yungib sa disyerto taglay ang ilaw ng madaling-araw habang ang nagiginaw na mga anino sa dilim ay naghahabulan tungo sa kamatayan. naisip naming matulog na lamang at huwag nang dalirutin ang nilulumot nang mga problemang panlipunan sapagkat. dumating akong nag-iisa at ulila akong lilisan sa pasigan ng kaluluwa sa isang magdamag ng kawalanghanggan. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. lorena. Ordonez KAGABI. ang mga sikmurang nilalangaw dinggin mo ang sigaw ng batingaw habang nagbabanyuhay sa aking paanan ang ilang mumong kanin at inaamag na tinapay rebolusyon. Nob. 1969 IMORAL N A LI P UNAN April 13. 19. Bagaman mali. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L.April 13. parang ayaw na naming magsulat ni isang letra tungkol sa umiiral na nakasusulukasok na pambansang kalagayan habang. PILIPINO FREE PRESS. sa isang magdamag ng kawalanghanggan halikan mo. Ordonez (tula) lorena barros… sa bitak ng iyong utak.

Sa Exodus 6:20. tulad ng patuloy na pambubusabos ng iilang tao sa malawak na sektor ng sambayanan at patuloy namang pandarambong ng mga makapangyarihan sa salapi ng bayan. Noong unang gabing malasing si Lot. ang kanyang kapatid sa ama na si Tamar. Naisip naming bulatlatin. Kay Lukas naman. nanirahan sa isang kuweba si Lot kasama ang dalawa niyang anak na babae sa takot na magahasa ang mga iyon ng mga kalalakihan ng Zoar. lalo kaming naguluhan at hindi matiyak kung alin ang paniniwalaan. Kay Mateo. Higit kaming nanatiling gising nang mabasa namin kung paano nakiapid si Haring David at ipinapatay pa niya nang malaon — sa pamamagitan ng isang napakatusong pakana — ang asawa ng kanyang kalunya. pinauwi niya mula sa digmaan ang asawa . Sa kagustuhang mapanatili ang kanilang lahi. Makikita rin ang relasyong seksuwal ng magkadugo sa Samuel 13:1-19 nang gahasain ni Amnon. Sa II Samuel 11:2-27. Upang maaliw at mapayapa ang damdamin. anak ni Haring David. isang masusing pag-aaral tungkol sa mga bahagi ng Bibliya na hitik sa mga tagpong seksuwal na itinuturing na kalaswaan at imoral ng nagbanal-banalang lipunan. lalo na ang tungkol sa mga milagro. Lavine. dakilang lider diumano ng Israel. ngunit waring lalong naligaw sa kagubatan ng mga ideya ang lumulutang at nalilito naming kaisipan. Matapos naming suriin ang ilang pahina. Maging si Moises. Sa Genesis 19:26-38. nakita niya mula sa bubong ng kanyang palasyo ang naliligong si Bathsheba. ngunit ayaw haplusin ng antok ang aming kamalayan. napagkasunduan ng kanyang mga anak na lasingin siya at sipingan. nasa Nazareth na sina Jose at Maria at nagpunta lamang sa Bethlehem nang malapit nang manganak si Maria.Z. matapos gunawin ang Sodom at Gomorrah. minabuti naming muling pahapyaw na basahin ang ―Gospel Fictions‖ ni Randel Helms at napagtuunan namin ng pansin ang mga kontradiksiyon sa mga ulat ni San Mateo at ni San Lukas tungkol sa pagkakapanganak kay Jesus. ay bunga rin ng relasyong seksuwal ng magkapamilya. Bilang paghihigangti. ang dalawang libro sa pilosopiya: ang ―Tao Te Ching‖ ni Lao Tsu at ang ―From Socrates to Sartre‖ ni T. kahit nabasa na noon. tulad din ng ipinangangalandakang mga programa at plataporma ng estado tungo diumano sa pambansang kaunlaran at katubusan. ang panganay ang sumiping at nakipagtalik sa kanya. gayong may higit na imoral na mga bagay. pinatay ni Absalom — kapatid ni Tamar sa ama‘t ina — si Amnon. Lalo kaming hindi inantok nang muli naming pasadahan ang ―X-Rated Bible‖ ni Ben Edward Arkeley. at umuukilkil pa rin sa kaisipan ang maraming bagay na nagpapasulak ng dugo at nagtutulak sa sariling makisangkot — sa anumang paraan — sa mga proseso tungo sa tunay na pambansang pagbabago. naninirahan na sa Bethlehem sina Jose at Maria hanggang ipanganak si Jesus at naglakbay nang malaon patungong Nazareth. Nabuntis ang magkapatid at ipinanganak ng panganay si Moab at ng nakababata si Ben-am‘mi.Pinilit naming pumikit. sinipingan at binuntis ni Amram ang kanyang tiyang si Joch‘ebed — kapatid ng kanyang ama — at naging mga anak nila sina Aaron at Moises. Sa ikalawang gabi. Labis niya itong pinagnasaan hanggang sa makasiping at nang mabuntis. ang nakababata naman ang nakipagtalik kay Lot.

Namatay ang una nilang anak. ngunit nabuhay ang pangalawa — si Solomon na naging hari nang malaon at nagkaroon ng 700 asawa at 300 pang kabit. Sa Amerika na lamang. mga 4. Nang mapatay ito. arsobispo man o kardinal o maging ang Papa sa Roma — sa mga eskandalong seksuwal. Nang makursunadahan ni David ang isang anak na dalaga ni Saul — si Michal — hininging dote ni Saul ang 100 balat ng titi ng mga Philistinong kalaban nila sa digmaan. Ngunit hindi napatay si David at nagawa pa nitong tuliin ang 200 kalaban. mulang onanismo o pagsasalsal. nanggahasa o nagmolestiya ng lalaki man o babae. Ordonez HINDI na nakagugulat sa kasaysayan ng Simbahan at gaya na lamang ng paghihilamos at pagmumumog kung umaga ang masangkot ang mga alagad nito — pari man o obispo. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. Muntik na kaming mabaliw nang mabasa namin ang magulong ulat at mala-sarsuwelang imbestigasyon ng Senado tungkol sa multi-milyong pisong deposito ng isang Jose Pidal. tuluyan nang kinasama ni David si Bathsheba. apat na taon lamang ang nakararaan. batay sa mga ibinunyag ng Time at Newsweek. mulang panggagahasa at prostitusyon. Setyembre 10. maituturing namang higit na imoral ang paglaganap ng karalitaan dahil sa walang patumanggang pagsasamantala at inhustisya ng iilang diyus-diyosan sa umiiral na lipunan.000 mga pari sa Pilipinas. Napilitan si Haring David na pabalikin sa digmaan si Uriah. inamin ng CBCP (Catholic Bishops Conference of the Philippines) na sa 6. # Kolum. Nakatutuwa naman ang I Samuel 18:6-27 nang mandirigma pa si David sa panahon ni Haring Saul. nanatili ito sa palasyo bilang isang matapat na mandirigma. ngunit inatasan niya ang kumander nito na italaga si Uriah sa unahan ng hukbo nang mapatay agad. hindi iilang pari ang lumitaw na may mga kulasisi o kabit. Ilan sa .nitong si Uriah upang mapagtakpan ang kanyang ginawa.000 sa kanila ang may karelasyon at may mga anak pa nga sa labas ang iba. Inisip na lamang naming kami‘y nasa ibang planeta upang makalimot at makatulog. kaya nakuha naman niya si Michal. Umalingasaw din sa mga parokya sa ating bansa ang gayong mga eskandalo at. Kung puno man ang Bibliya ng mga tagpong seksuwal — batay sa pagsusuri ni Arkeley — mulang pangangalunya at pakikipagtalik sa hayop o kadugo. Sa halip na umuwi sa sariling bahay si Uriah upang makipagtalik kay Bathsheba. may mga anak sa labas. Lalo kami tuloy hindi nakatulog nang muling umukilkil sa isipan ang walang gulugod na pambansang liderato at mga bentador ng soberanya at ng kapakanang-bayan at ng kinabukasan ng susunod na henerasyon. 2003 HUW AD N A K AB AN ALAN April 9. katunayan nga. ibinigay kay Saul ang balat ng mga titi. Lihim na kinainggitan ni Saul si David sapagkat higit na napabantog kaysa kanya sa buong Israel kaya hinangad niyang mapatay si David sa digmaan. hanggang eksibisyonismo o pagpapakita ng ari sa publiko.

bakit hindi pa nga pahintulutan ng Papa sa Roma na magsipag-asawa‘t makipagtalik ang kanyang mga alagad gayong tao rin naman sila at sinasabing napakahirap supilin ang mga pangangailangang seksuwal? Nagiging ipokrito tuloy ang mga ito.. Nang kinatawan pa lamang ng Papa si Clement VIII. ipinapatay naman nito ang 8. Nilaspag naman ni Papa Benedict V ang isang dalagita at itinakas ang kayamanan ng Vatican. Jr. Ecclesiastes.‖ matindi ang katiwalian. Diumano. inilarawan niya ang sumusunod: ―Pinamunuan ng Papa ang piging na inihandog ni Cesare sa Vatican. at hayagang nagsipagasawa. Ipinapatay ni Papa Boniface VIII ang bawat mamamayan ng Palestrina at ipinasunog ang buong siyudad. Limampung mang-aaliw na babae ang nakipagsayaw sa panauhing mga lalaki matapos ang hapunan. Pinatay ni Papa Boniface VII ang dalawang karibal sa trono at gayundin ang ginawa ni Sergius III sa dalawa niya ring kalaban.500 libra ng ginto. at usap-usapan naman ngayon — totoo man o hindi — ang isinampang reklamo kay Papal Nuncio Antonio Franco. Ibinenta naman ni Papa Benedict IX ang kanyang trono sa gustong humalili sa kanya sa halagang 1. isinabog sa lapag ang mga kastanyas kasama ng mga kandelabra na pagapang na dinadampot ng mga babae habang nanonood ang Papa. sina Cesare at Lucrezia Borgia. tagapayo ni Bro. Hindi na namin nasundan ang resulta. Batay naman sa pananaliksik ni James A. sa simula‘y nakadamit at hubo‘t hubad na nang malaon. Sa ―March of Folly‖ ni Barbara Tuchman. Corinthians.000 mamamayan ng Cesena. si Cesare at ang kapatid niyang babaing si Lucrezia. pakikipagtalik sa hayop. Gaya ng mga basalyos ng ibang mga sektang panrelihiyon. Ilokos Sur. Matapos suhulan ang mga kardinal upang mahalal siya bilang Papa. Kasangkot maging ang mga naging Papa sa kung anu-anong eskandalo. Naroroon ang eksena ng maramihang pagtatalik. Pagkatapos. pati mga bata. kinatawan ng Vatican dito. Exodus. Psalms. pinanggigilan at pinaghahalikan ni Bacani. eksibisyonismo. . nagdaos ito ng piging sa loob ng Vatican kasama ang dalawang bastardong anak. Mike Velarde ng tropang El Shaddai. at pinamunuan ang isang hukbo sa pakikidigma. niyakap siya. kasuwapangan at imoralidad ng Simbahan lalo na noong Edad Media. Napatanyag naman sa kasaysayan ng pornograpiya bilang ―Ballet of the Chestnuts‖ ang ginawa ni Papa Alexander VI. pangangalunya o pakikiapid. Ibinigay ni Papa Juan XII sa kanyang kabit ang ibang kayamanan ng Simbahan. itinatago sa loob ng abito o sutana ang makamundong pagnanasa habang nangangaral kung ano ang moral o imoral. Leviticus. at tinatawag na sodomy. maging ang sinasabing Banal na Bibliya — lalo na ang mga aklat ng Genesis. iniwan ang kani-kanilang parokya. awtor ng ―Holy Horrors.mga paring ito ang tumalikod na sa tungkulin. onanismo o pagsasalsal. naging laman ng mga diyaryo noon ang kasong panggagahasa ni Fr. Sabagay. Macario Apuya ng Vigan. Labis na pinahirapan at ipinapatay ni Papa Urban VI ang kanyang mga kardinal at ipinagyabang pa ni Papa Innocent VIII ang ilehitimo niyang mga anak na pinagpasasa sa kayamanan ng Simbahan. binulag ang isa pa. kinapon ang isang karibal. at iba pa — ay puno ng mga tagpong baka ituring na X-rated ng moralista‘t nagbabanal-banalang lipunan. ng dating sekretarya ni Obispo Teodoro Bacani. Haught.

2003 ALIN ANG I MOR AL? April 7.36% bawat taon habang. Kamakailan lamang. gaya ng kondom. hindi nga malayong maulit ang mga katiwalian. tumitindi ang krisis pang- .Sumunod ang pakikipagtalik ng mga panauhin… may gantimpalang mamahaling sutlang tuniko o balabal ang sinumang lalaking pinakamaraming ulit na nakipagtalik sa mga babae. ipinatapon. pinangunahan naman ng paring si Girolamo Savoranola ang paghingi ng reporma hanggang ikulong siya.‖ Dahil sa mga nabanggit. hinubaran siya ng abito. ang mga katiwalian ng Simbahan at itinakwil niya ang doktrinang dugo at katawan ni Kristo ang alak at ostiyang ginagamit sa misa. eskandalo‘t imoralidad at kalupitan noon ng Simbahan kahit itago man sa loob ng mga abito. Pumutok ang matinding paghihimagsik laban sa Simbahan noong 1517 nang ipaskel ni Martin Luther sa pinto ng simbahan ng Wittenberg ang 95 pahina niyang tesis na masasabing ganap na nagluwal sa Repormasyon at nagpasiklab ng pagpapatayan ng mga Katoliko‘t Protestante hindi lamang sa Europa kundi maging sa iba pang panig ng mundo. isang paring propesor. naging ―excommunicado‖ at nang hindi tumigil. o ayaw ipaunawa sa amin ng mga anghel sa kalangitan at ng mga basalyos ni San Pedro sa lupa. ang pagtutol ng mga lider ng Simbahan sa paggamit ng artipisyal na mga pamamaraan. IUD. tinuligsa ni John Wycliffe. ginamit pa itong pang-blackmail ng Simbahan sa mga pulitiko at nagbanta ang pangulo ng CBCP (Catholic Bishops Conference of the Philippines) — si Arsobispo Orlando Quevedo noon — na hindi iboboto sa darating na eleksiyon ang agresibong mga sumusuporta sa programa ng pamahalaan sa birth control. Lumaganap ang kanyang aral hanggang Czechoslavakia sa pamamagitan ng isang paring si John Hus na ipinakulong at ipinasunog ng mga awtoridad ng Simbahan. Sa kasalukuyan. Noong mga taon ng 1100. Ito ang huwad na kabanalan. nakababahala na rin na halos 90 milyon na ang populasyon ng bansa at ika-14 na ito sa pinakamataong mga nasyon sa buong mundo. Ordonez (Kolum) Hindi namin maunawaan hanggang ngayon. tumindi‘t nagkasunud-sunod ang mga protesta at paghingi ng reporma sa herarkiya ng Simbahan. Hunyo 18. ibitin at sunugin nang buhay noong 1498. ibinitin at sinilaban siya nang buhay. nagprotesta ang paring si Arnold ng Breccia. ineksiyon at pildoras. Sa Inglatera naman noong 1300. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. Mabilis pa itong nadaragdagan ng 2. Maging sa Italya na kuta ng Vatican. upang masugpo ang mabilis na pagdami ng populasyon. sa kabilang banda. Bagaman hindi ang pagdami ng populasyon ang pangunang dahilan ng matinding karalitaan kundi ang napakasamang balangkas ng lipunan na iilan ang kumokontrol sa pulitika at ekonomiya ng bansa. wisikan man ng agua bendita o tambakan ng ostiya upang hindi umalingasaw.

sinabi nga noon ni Dr. ang aborsiyon o paglalaglag ng fetus o nabubuong sanggol sa obaryo ng ina. Noong dekada ‗60 nang kainitan ng giyera sibil sa dating Belgian Congo. pinahintulutan ng Vatican na uminom ng pildoras ang mga madre doon upang hindi mabuntis kung sakaling magahasa ngunit. parurusahan ang sinumang lalaking nanakit ng sinumang buntis na naging dahilan upang ito‘y makunan o malaglag ang ipinagbubuntis. Sa paglipas ng mga taon. . isang organisasyong nagtataguyod sa birth control at nagbibigay-payo sa mga nag-aborsiyon. hindi dapat supilin at ilaglag ang fetus sa obaryo ng ina kung bunga ng mataos na pag-iibigan ngunit kung bunga. nagsimulang mabago ang gayong paniniwala at pikit-matang tinanggap na tuwirang ipinagbabawal ng Bibliya ang aborsiyon nang magkaroon ng ibang pakahulugan ang isang teologong Carthaginian sa naturang teksto ng Exodus. Sa naturang teksto. Iginiit ni Quintus Septimius Florens Tertullianus (A. gaya ng paniniwala ng Simbahan. noong dekada ‗90. tinuligsa ni Monsignor Elio Segreccia — malapit na tagapayo ng Papa — ang pag-inom din ng kababaihang Kosovar ng mga pildoras upang hindi mabuntis dahil ginagahasa ng mga sundalong Serbian. gaya nang nangyari diumano sa ina ni Noah at sa ina rin ni Jesus? Kailan ba nagsimula ang sarado o panatikong paniniwala ng Simbahan laban sa birth control at aborsiyon? Sa Bibliya. itinuring na eskolar ng Bibliya. at 80 araw naman kung babae. lalong tumibay ang paniniwala ng mga basalyos ng Simbahan laban sa aborsiyon. lalo na‘t ang gumahasa sa kanila‘y mismong pumatay sa kanilang mga asawa at kapatid. at itinuturing pa ngayon na aborsiyon na ang paggamit lamang ng kondom. lalo na nga ang sugpuin pa ang paglaganap ng karalitaan. pinaniwalaan maging ng Simbahan ang interpretasyong ito. na pinakamasamang magagawa ng Vatican sa naturang mga babae ang payagang isilang ng mga iyon ang bunga ng panggagahasa. Tanggapin nang imoral at kasalanang mortal. masusunod pa rin ba ang diumano‘y laging tamang Papa sa Roma? Hindi rin kaya makatuwirang hadlangan ang pagbubuntis sa pamamagitan ng artipisyal na mga pamamaraan? Tungkol sa mga babaing Kosovar. Pinalubha pa ang kamalian sa bagay na ito nang isalin sa Latin mula sa orihinal na Hebrew ang tekstong iyon ni Eusebius Hieronymus. aborsiyon na ba ang paggamit pa lamang ng kondom at IUD at ng katulad nito upang mahadlangan ang pagbubuntis? Lumilitaw ding doble-kara ang prinsipyo ng Simbahan sa bagay na ito. Ano ang pagkakaiba ng madre sa hindi madre? O baka ang madre‘y puwede lamang buntisin ng banal na espiritu. ng panggagahasa. 160-230) na may kaluluwa na ang fetus makaraan ang 40 araw kung lalaki. sa digmaan ng Serbia at Kosovar. Sa maraming dantaon. halimbawa.ekonomiya at inutil ang pamahalaang matugunan ang pangunahing mga pangangailangan ng napakaraming mamamayan. gaya ng pag-iwas sa pagtatalik kung nasa panahon ng ovulation ang babae. bersikulo 22-25. sagad hanggang langit ang pagtutol ng Simbahan sa artipisyal na birth contol at sinasang-ayunan nito ang natural na pamamaraan. nabanggit lamang ang aborsiyon sa Exodus 21. Natural. Sa kabila nito.D. Nang ipahayag pa noong 1869 ni Papa Pio !X na isang kasalanang mortal ang aborsiyon at binigyang-diin pa niya ang katawatawang doktrinang ―hindi nagkakamali‖ ang Papa. Eva Sabachi ng Marie Stopes International. IUD at pildoras upang mahadlangan ang mabilis na pagdami ng populasyon na mauuwi sa higit na malaganap na karalitaan.

mga isang trilyong dolyar na ang kabuuang yaman ngayon ng Vatican. Alin nga ba ang imoral: ang birth control at aborsiyon o ang pagsusulong ng karalitaan at pagpapayaman ng Simbahan sa pawis at dugo ng dayukdok na sambayanan? DUGO ANG I NI LULUH A NG MG A B ULAK LAK April 4. kupasing pantalong maong polong pinaglaruan ng panahon at mga alaala ng abuhing kahapon ang kasama niyang ibinaon sa piling ng itim na daigdig ng palotsinang kabaong. ng galyetas at biskotso beninditahan ng sampagita‘t ilang-ilang at ng mga luha ng kandila ng kaalipinan. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. katunayan nga. ilang gabi rin siyang pinaglamayan ng mga alitaptap sa punong akasya tinangisan ng uugud-ugod na kalabaw sa ugat ng punong mangga inalayan siya ng kapeng barako. higit na imoral ang karalitaan kaysa birth control at aborsiyon at kasalanang mortal ng mga basalyos ng Simbahan ang hadlangan ang bagay na ito.Sa aba naming palagay. higit na dapat unahin ng Simbahan ang paglilinis nito sa sariling bakuran kaysa pagkondena sa birth control lalo na ngayong nabubulgar na nang husto ang patuloy na pagkakasangkot ng mga basalyos nito sa iba‘t ibang eskandalong seksuwal. nakaluhod ngayon ang araro sa silong ng bahay-kubo nagdarasal sa pilapil ang talahib at amorseko sa tarundon at tumana ay nalugmok ang pag-asa . Ordonez namumulaklak na ang cadena de amor sa lapidang lata ni ka pedrong magsasaka na pumanaw na ang plema‘y kasing pula ng gumamela sa bawat pagdahak kung umaga kulubot ang mukha‘t maalipunga ang paa. yayaman at yayaman naman ang Simbahan at. Sabi nga. Sabagay. kahit lumaganap nang lumaganap pa ang karalitaan dahil sa pagdami ng populasyon.

Mayo 14.sa pagyao ni ka pedrong magsasaka agunyas sa karimlan ang awit ng mga maya hininga ng dapithapo‘y kasing sangsang ng pulbura mga buhay na kalansay sa bukiri‘y naglipana mga nota ng araro hinihimig ay plegarya. Ordonez (Tula) nakita ko isang makulimlim na umaga ang anak kong si magdalena nakaupo sa ugat ng punong mangga tangan-tangan ang matigas na pandesal na walang palaman ni asukal. dugo ang iniluluha ng mga bulaklak sa bawat paghibik ng buong magdamag sa mga bukiring adhika‘y naglatak kalian itititik ng talim ng tabak sa dibdib ng lupa ang laying mailap? kalian aanihin ng lingkaw at karit ang laksang pangarap upang di dugo ang siyang iluha ng mga bulaklak? matagal nang naglalaba‘t naglalampaso ang anak na dalaga ni ka pedro sa mansiyon ng propiyetaryo! SUNDAY INQUIRER. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. 1989 P and esal Kay Magd alena April 3. bawat kagat ay kang ninanamnam habang nakatanghod .

miserable ang buhay sa . tumaas pa ito mulang 30% at naging 33%. Ordonez (Editoryal) PARANG HINIMAS saka binatukan ni Embahador Alistair MacDonald ng EU (European Union) ang administrasyon ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo sa Kapihan sa Sulo Hotel kamakailan nang purihin niya muna ang ipinagyayabang ni La Gloria na 7. PUP. walang trabaho.sa kanyang paanan ang ilang pulang langgam. para sa masang sambayanan. sa kabuuan. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L.‖ Gayunpaman. 1989) T sub ib o Ng P anlilinlan g April 2. at hindi mapagkalooban ng kinakailangang edukasyon ang mga anak? Bakit. sabi niya. Ayon nga kay MacDonald. milyun-milyong Pilipino ang walang bahay at lupa. Kahindik-hindik – kung totoo – na sumulong ng 7.3% pagsulong diumano noong 2007 ng kabuuang produkto ng bansa o GDP (gross domestic product) at. pagkatapos.3% ang pambansang ekonomiya noong nagdaang taon. na lutasin ng pamahalaan ang mga pagdukot at pagpatay na pampulitika sa bansa na tumindi mula nang maluklok sa kapangyarihan noong 2001 si La Gloria. Sa punto tuloy ni MacDonald. Umuunlad nga ba ang pambansang ekonomiya sa ilalim ng liderato ni La Gloria? Kung totoo ito. Binigyang-diin pa nga niya na lalong lumalaki ang agwat na naghihiwalay sa mayaman at sa maralita. bakit lumalaganap pa ang karalitaan? Bakit tuluy-tuloy ang pandarayuhan – magpaalipin man – ng milyun-milyong manggagawang Pilipino kung gumaganda nga ang buhay sa Pilipinas? Bakit mga isang milyong Muslim sa Mindanaw ang umaasa sa donasyong pagkain ng ibang mga bansa (World Food Programme) upang makatawid-gutom sa araw-araw? Bakit. (TRENDS. tinuligsa naman niya ang paglaganap ng karalitaan dito batay sa ipinalabas na datos ng NSCB (National Statistical Coordinating Board). at kami‘y nagkatinginan siya‘y napangiti ako‘y napaluha at napatadyak sa matigas na lupa. hanggang ngayon.‖ Kailangan din. Sa datos ng NSCB. waring gusto naman niyang isumbat sa pambansang liderato kung bakit maraming mamamayan ang nagdaralita at nabubuhay sa wala pang $1 sa bawat araw. ―kailangang pagsikapan ng gobyernong maisakatuparan ang mga layunin ng Millenium Development na ating pinagtibay para tiyak na mapagkalooban ng nararapat na serbisyo sa kalusugan at edukasyon at maging kabahagi sa pag-unlad ng ekonomiya ang pinakamahihirap na mga komunidad. ―kinikilala namin na pinakamahusay itong makroekonomikong nagawa sa loob ng 50 taon. sa kabilang banda.

sa kabilang banda.sariling bayan. sinalubong agad siya ng nagpoprotestang migranteng mga manggagawa na pawang nakaputing maskara at may nandudumilat na mga titik na: ―sinungaling.‖ ―mandaraya.5% lamang ito. ―waring isang kathang-isip na estadistika‖ ang sinasabing 7.‖ O talagang nasasarapan si La Gloria sa pagsakay sa tsubibo ng panlilinlang habang dayukdok naman at nagdaralita. dating direktor heneral ng NEDA (National Economic Development Authority) at propesor ngayon ng ekonomiya sa Unibersidad ng Pilipinas. sa opinyon nito. dapat na tumaas pa kung talagang mabilis ang pagsulong ng pambansang ekonomiya. 5. Kung susuriin. sa tingin ng Global Source. binigyang-diin niya.3% GDP.3% pagsulong ng GDP. Salungat din sa reyalidad ang 7.000 trabaho lamang ang nalikha ng gobyerno noong 2007? Sa nakaraang mga taon.‖ sabi niya. ang binibilog ang ulo o inuutong masang sambayanan? Sa Dagat Ng Ap o y Ng M ga B end ita April 1. di nga kasi. Sa punto nga ng Global Source na nakabase sa New York.6% lamang ang mararating na GDP ng bansa sa 2008. lalo ngayong patuloy ang pagtaas ng presyo ng langis at pangunahing mga bilihin unang-una na ang bigas? Ayon nga kay Felipe Medalla. kung gayon. Marso 31-Abril 2 ngayon) – na nakamit ng bansa ang 7. . mga 5. ―Maraming mga dahilan upang pagdudahan ang mga datos na ibinibigay ngayon sa atin. pinakamababa ang naturang bilang na.‖ may mga plakard pa ang iba na malinaw na nakasulat ang ―Bigas.‖ at ―mamamatay-tao. ayon naman kay Cielito Habito. Kung totoong umuunlad ang ekonomiya. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. napulot ni La Gloria ang ipinagyayabang na datos – hanggang Hong Kong sa tatlong araw na 11th AIC (Asian Investment Conference. Ordonez (Tula) sa dagat ng apoy ng mga bendita tayo‘y magmimisa… habang iniluluwa ang may lasong ostiya sa mga simbahan at mga kapilya ating itataas ang kalis na bungo at bubusan ng sariwang dugo ang santong rebulto at mukha ni kristo. taliwas sa takbo ng kasaysayan ang ipinagyayabang ng rehimen na 7.3% GDP noong nagdaang taon? O mahilig siyang magpunta sa Enchanted Kingdom sa Laguna at nakahiligan niyang sumakay sa tsubibo (ferris wheel) ng panlilinlang upang makapangunyapit lamang sa kapangyarihan? Hindi na tuloy katakataka na sa Grand Hyatt Hotel sa Hong Kong. Saan. tanong niya. hindi pagwawaldas!‖ at ―Patalsikin si Gloria. bakit 150. Sa maikling salita. hindi tunay na larawan ng pambansang ekonomiya ang ipinipinta sa sambayanan ng naghaharing rehimen. dati ring direktor heneral ng NEDA.3% pag-unlad ng ekonomiya at. binigyang-diin niya.

sa dagat ng apoy ng mga bendita titipunin natin namuong luha ng mga kandila… bawat estampita‘t mga kandelabra sa altar ng dusa butil ng rosaryo sa mga sakristiya mailbag na kalmen sa dibdib ng masa at bibliya ng pera ang ipambabala sa nalikhang kanyon ng pakikibaka.sa dagat ng apoy ng mga bendita tayo‘y magmimisa… pulpito natin ang puso ng masa bayaang magsermon tabak at pulbura papagkumpisalin lahat ng may sala piliting lumuhod ang pari at mongha pahaliking lahat sa paa ng indio himurin ang sugat ng mga anino. sa dagat ng apoy ng mga bendita dadasalin natin marahas na nota ng pakikibaka… di na tayo luluhod na muli . sa dagat ng apoy ng mga bendita tayo‘y magmimisa… bendisyon ng tabak at koro ng bala himno ng pulbura‘t mga dinamita wawasaking lahat mga bartolina ng layang kinulong ng puting demonyo at magbabanyuhay lahing Pilipino. sa dagat ng apoy ng mga bendita bayaang ang bungo‘y mabiyak habang nagmimisa… isabog ang dugo at utak sa mga kalsada sa bukid at lungsod sa burol at bundok sa lupang binaog ng salot na krus ng ubaning santo at ng mga ganid sa mga kumbento.

Ave. nangumpisal pa sa poon. Pater Patrum! inodoro‘y nagkumunyon. Diyosa Espiritu Santa! ako po‘y huwag bulagin ng mga kalmen at estampita . Diyosa Espiritu Santa. mea culpa. Mea culpa. 27. Ave. Diyos Anak. Ave. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Tula) Nang dumalaw sa bansa si Papa Pablo VI. mea maxima culpa. Diyos Ama. benedictus qui venit in nomine domini Diyos Ama. patawarin anak mong nagkasala. Servus Servorum Dei nang iluwa ka ng Alitalia. 1995 Ave. Ave. mea maxima culpa. Nob. Giovanni Battista Montini. Enero 25. Birheng Maria! ipanalangin ang anak mong nagkasala. ni hindi ko man lamang nakita ang tiara ng Santo Papa… nang magpunta siya sa Luneta at magmisa. Diyos Anak. ako po‘y umiinom ng hinebra sa restawran ni San Da Wong sa Ermita. P ater P atr um March 31. Ave. Viva!Viva Il Papa! Hosanna in excelsis. mea culpa. Mea culpa.habang nagmimisa upang maglagablab ang mga bulaklak upang ang amiha‘y humalakhak upang ang talahib ay umindak at sa basbas ng ngitngit ng lintik iwawagayway natin ang nagdurugong bandila sa bawat dampa ng mga inalila bawat luha‘y magiging punglo ng paglaya! Sunday Inquirer. 1970. nang sa kanto‘y magdaan ang Santo Papa ako po‘y nasa kubeta… nagbebendita‘t nagdaraos ng sariling misa. mga Barabas naghaleluya.

Diyosa Espiritu Santa! . Diyosa Espiritu Santa! ipanalangin kaluluwa ng anak mong nagkasala. Ave. Ave. mea maxima culpa! krusipiho at rosaryo‘y ipinanguya ko sa basura. Mea culpa. Ave Maria! Quod in carnem transit panis. sit sonora. sit decora… mag-antanda at magdasal. Ave. Diyos Ama.t kandelabra araro ko‘y nakapangaw sa tumana armalite ay umaawit sa Candaba. quod non vides. Ave. Ave.habang ang kandila‘y bangkay na naagnas sa bawat kandelabra. Diyos Anak. Ave. et vinum in sanguinem. sit jucunda. mea culpa. Pater Patrum kalyehon ko‘y inaagiw barungbarong at estero‘y nakatanghod sa kopita. Ave. Diyos Ama. salaginto‘t salagubang bawat oras. Kahit ako po‘y di lumuhod sa Santo Papa nakita ko naman ang kanyang anghel de la guwardiya sa bote ng La Tondena… Michaelem Archangelum. Santo Papa! Santo Papa! puto seko‘t puto maya… inuuod ang kumbento‘t mga mongha bawat santo‘y nakanganga sa isusubong ostiya. kampana‘y kumakalembang Sit laus plena. nakaamba kumikislap na espada sa plato ng espagheting Piccolinong may bendita ng ketsap Papa. Ave Maria! ang pari‘y nagbibilang ng pilak sa sakristiya. bawat araw. Ave. Diyos Anak. quod non capis. Pater Patrum! ako po‘y nagugutom… sitsiritsit alibangbang. animosa firmat fides.

5 milyong metriko tonelada ang aanihin lamang nito sa Abril. parang bagyong hindi maiiwasan ang krisis sa bigas na nakaamba sa bansa kaya. lamang — na tiyak na pipinsala sa agrikultura. Santo Papa. itinigil na ng Vietnam ang eksportasyon ng bigas at isang milyong metriko tonelada na lamang. Maliwanag naman. humingi na ng pahintulot mula sa Lupon ng NFA ang administrador nitong si Jessup P. hanggang Hunyo. limang bagyo ang inaasahang mananalasa sa bansa – bukod sa mga pagbaha sa Gitnang Luson na .000 metriko toneladang bigas at. Gaya lamang ito ng paulit-ulit na pangangalandakan ni La Gloria na ―patuloy na sumusulong ang ekonomiya at nababawasan ang karalitaan‖ sa kapuluan kaya. sa pamamagitan ng isang memorandum. noong Pebrero 27. sa kabilang banda. ang utak ko‘y talahib na naglagablab at nagsayaw ang mga alitaptap! PILIPINO FREE PRESS. ipinaliwanag ni Sekretaryo Arthur Yap ng Agrikultura kay La Gloria ang hinaharap na kakulangan sa bigas ng mundo. sa ilalim ng kabisote niyang liderato at mailusyong diwa. hindi kayang sumuporta sa kailangang bigas ng ibang mga bansa sa rehiyon. batay sa estadistika. Sikmura nga ng publiko ang nirerendahan gayong sa kabilang banda. Ano ngayon ang buladas at palabas ng Malakanyang na walang krisis sa bigas na nakaamba sa bansa? Una. ang kaya nitong ibenta sa Pilipinas Tinatayang hanggang 4. sabi ng mga opisyal nito. tuluy-tuloy diumano ang pambansang kaunlaran at maihahatid niya sa piling ng mauunlad at industriyalisadong mga bansa sa malapit na hinaharap ang kanyang Matatag na Republika. Idagdag pa nga ang prediksiyon ng PAG-ASA na. walang habas naman ang pandarambong sa pera ng bayan sa napakatiwali na‘t umaalingasaw na burukrasya. Batay naman sa dalawang dokumentong nakuha ng KMP (Kilusang Magbubukid ng Pilipinas) mula sa NFA (National Food Authority) at Kagawaran ng Agrikultura. Mar Roxas at Loren Legarda na pag-aralan at paghandaan ito. naging 27% mulang 24% buhat noong 2003 hanggang 2006 ang maralitang mga pamilya sa bansa at. Pampanga na ―hindi kukulangin sa bigas‖ ang bansa sa kabila ng pagbagsak ng pandaigdig nitong suplay at pagtaas ng presyo. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. Noon pa mang Pebrero 11. natural. 50-M MT ang Indonesia at 6-M MT ang Thailand na. kung tutuusin. Isang malaking kahangalang ipinayo pa nito tuloy kamakailan sa mga mamamayan na sa halip na isang tasang kanin ang kainin. Ordonez (Editoryal) GARAPAL at matinding panlilinlang sa sambayanan ng umiiral na rehimen – at nakaugalian na ito – ang pahayag kamakailan ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo sa Mabalacat. ilang mandurugas lamang sa lipunan ang nakikinabang habang nananatiling may bulser (kanser sa bulsa) ang nakararaming masang sambayanan. gawin na lamang itong kalahati. kung sumulong man ang ekonomiya. 1970ve Gasgas Na ng B ulad as March 26. 2008. Lopez upang bumili sa ibang bansa ng 500. nananawagan na sa Malakanyang sina Sen. 9. Dis. ngayon pa lamang.Kagabi.

higit sa lahat. baka kainin na nila maging si La Gloria at iba pang pinagpala‘t naghahari-harian sa lipunan. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. walang kinikilalang batas ang hungkag na mga sikmura. itinakwil niya ang . matutugunan ang pangangailangang bigas ng bansa? Batay sa pagsusuri. Si Rizal At An g P amb an sang Kala yaan March 25. ―ang ating pambansang bayani ay hindi naging puno ng rebolusyon. kung gayon. at nina Sun Yat-sen at Mao Tse-tung ng Tsina. ni Ho Chi Minh ng Vietnam. Ordonez (Lathalain) MAGPAHANGGANG NGAYON. ayon sa kanya. halimbawa. ayon pa rin sa kanya. Isa pa. tapal-tapal lamang na parang ―bandaid‖ ang ginagawang solusyon ng Malakanyang sa problemang ito. pinagtatalunan pa ng mga eskolar kung nararapat kilalanin o hindi si Rizal bilang ating pambansang bayani. batay sa mga aral ng kasaysayan. ipatupad ang tunay na reporma sa lupa para mapaunlad hindi lamang ang produksiyon ng palay kundi ang mismong miserableng buhay ng mga magsasaka at ng kani-kanilang pamilyang matagal nang itinanikala ng mga asendero‘t propiyetaryo ang buhay at kinabukasan sa ilalim ng mapambusabos na sistema. Rafael Mariano ng Anakpawis at pangulo ng KMP. 120 kilong bigas – kung kumakain pa nang ayos at may ibibili pa – ang kunsumo ng isang Pilipino sa loob ng isang taon. at sensitibong problema ng bansa sa bigas – bukod sa nandudumilat. Sabi nga. Ngayon pa nga lamang.Paano. Sa katunayan. Sa ibang mga bansa. iukol ang malaking bahagi para pagtamnan ng palay. tumaas man nang tumaas ang presyo ng elektrisidad. kapag sikmura na nila ang pinipilipit ng gutom. Panahon na ring buwaging ganap ang mapagsamantalang kartel ng bigas sa Binondo at. sa ating bansa. Japan at Amerika. Ngunit. ni Simon Bolivar ng Timog Amerika. kaya pang maglakad ng ordinaryong mga mamamayan. Hindi nga lubusang malulutas ang paulit-ulit na krisis sa bigas sa pamamagitan ng paulit-ulit ding importasyon nito. Nararapat lamang. lalo na ang hawak ng China. tumaas man nang tumaas ang presyo ng langis at pamasahe. ayon sa mananalaysay na si Renato Constantino. Ayon nga kay Rep. itinanghal na pambansang bayani ang mga naging lider ng kani-kanilang rebolusyon gaya. Sikmura ng bayan – lalo na ng masang sambayanan – ang pangunahing nakataya dito. kaya pa nilang mag-ilaw ng gasera o magtiis sa dilim ng gabi pero. kung maaari. Sabi nga. ni Lenin ng Rusya. Sa kabila ng malinaw na reyalidad. na pag- aralang mabuti kung paano wastong magagamit ang mga lupain at. ipinahihiwatig na ng mga senyales sa lipunan na lubhang maselan ang kinakaharap ng bansa na krisis sa bigas. na krisis pampulitika‘t pang-ekonomiya – lubha ngang napakabalintunang nagkukubli pa rin ang mga makapangyarihan sa likod ng gasgas nang mga buladas o tandisang kasinungalingan sa halip na gumawa ng kongkretong mga hakbang upang puspusang makabayang harapin at lunasan ang pambansang mga problema. hanggang ngayon. dapat na ring ibasura ang pagpapahintulot sa dayuhang mga korporasyon na gamitin ang malalawak na lupain sa bansa. Hindi nga gasgas nang mga buladas ng naghaharing rehimen para lamang makapangunyapit sa kapangyarihan ang lunas sa krisis na itong kinakaharap ng bansa. ni George Washington ng Amerika.

tinutulan ko ito. maaalaala rin na nagboluntaryo si Rizal na maging doktor ng hukbong Kastilang nakikidigma noon sa Cuba. At higit pa rito.Kinasusuklaman ko ang salaring pamamaraang ito at itinatatwa ko ang anumang pakikisali rito. hindi ko maiiwasan ang sumpain at isinusumpa ko itong himagsikang ito na itinuturing kong baligho. 1892 at ipatapon sa Dapitan dahil sa pagkakatatag niya ng La Liga Filipina. Ano nga kaya ang ideya ni Rizal tungkol sa pambansang kalayaan? Kung tinutulan niya ang pagkakamit ng kalayaan sa pamamagitan ng rebolusyon. Ngunit nang papunta na siya doon. ano kaya ang ipinalalagay niyang tamang pamamaraan upang .Hindi ba sangayon si Rizal na kailangang makamit ang pambansang kalayaan sa pamamagitan ng himagsikan? O naniniwala kaya siya na hindi pa handa noon ang sambayanan? Nang sumiklab noong Agosto 23. sa pamamagitan ng nabanggit na manipesto. malupit at binalak na lingid sa aking kaalaman. ―Sa ganitong paniniwala. Sumulat din ako.rebolusyon. na maililigtas niya ang kanyang sarili sa mga Kastila? Higit na maituturing natin siyang bayani kung inihandog niya ang kanyang sarili na maging doktor ng mga Katipunero kaysa maging manggagamot ng mga sundalong Kastilang nakikidigma noon sa Cuba. na ang mga reporma ay dapat magmula sa itaas. di maaasahan. Ipinahayag niya: ―Sa simula pa lamang nang mapansin ko ang binabalak. isang paninirang-puri sa ating mga Pilipino at inilalagay sa alinlangan ang lahat ng maaaring magtanggol sa ating layunin. kusa kong inihandog hindi lamang ang aking mabuting pakikitungo kundi ang aking buhay at pati na rin ang aking pangalan upang ito‘y magamit sa anumang paraang makasusugpo sa paghihimagsik. Batay sa manipestong ipinalabas niya noong Disyembre 15. 1896. Dahil sa ako‘y naniniwala na magdudulot lamang ito ng maraming kahirapan. tinuligsa niya ang himagsikan at ang Katipunan. at nang sadyain siya doon nang malaon ni Dr. Buong pusong kinahahabagan ko ang mga walang kabatiran na nalinlang upang sumanib sa kilusang ito. Walang pasubali niyang tinutulan ang kilusan nina Bonifacio at ng mga Pilipinong nakibaka upang matamo ang pambansang kalayaan. at ang mga repormang magmumula sa ibaba ay nakakamit nang pabaluktot. mahigpit na tinanggihan ni Rizal ang alok na iyon. ipinalagay ko na isang kapalaran ko kung sa kabila ng anumang pagpapakasakit ay mahadlangan ko naman itong mga walang kabuluhang kapahamakan. kagaya ng gusto niyang mangyari sa kanyang mga nobelang Noli at Fili. at inuulit ko ito. at ipinakita ko na ang kilusang ito ay tiyak na hindi magtatagumpay.‖ Bakit ganoon ang pahayag ni Rizal? Bakit hindi niya ikinatuwa na nagising na rin ang sambayanan.‖ Maaalaala. at naghimagsik na sa wakas upang putulin ang tanikala ng pagka-alipin sa ilalim ng kolonyalismong Kastila? O naniniwala kaya si Rizal. Pio Valenzuela upang himuking maging pandangal na tagapangulo ng Katipunan. at walang katiyakan. nang ilunsad pa rin ang kilusang salungat sa aking payo. nang hulihin si Rizal noong Hulyo 6. 1896 ang himagsikan ng Katipunan sa pamumuno ni Andres Bonifacio. muling ipinadakip ng mga prayle at ng mga awtoridad na Kastila si Rizal. kinalaban ko ito.

hindi kagaya nina Bonifacio at Mabini na ang mga ideyang rebolusyonaryo ay salungat sa patakarang kolonyal ng Amerika. Batay sa kasaysayan.makamit noon ng Pilipinas ang kalayaan? Ang mga ideya kaya niya hinggil sa kalayaan ay angkop pa sa ating panahon? Kung hindi nga naging lider ng rebolusyon si Rizal. nang sakupin tayo ng mga Amerikano. at ang Batas Blg.‖ Hindi pinili ng naturang komisyon si Hen. Idinulot lahat ng pamahalaang Amerikano ang maaaring itulong sa pagpaparangal na ito.‖ Malinaw. gayundin ang marubdob niyang pagmamahal sa kanyang bayan at ang pagiging martir dahil sa pagmamahal na ito. Batay sa naturang mga punto. 137 na nagtatadhanang ang Morong ay panganlang lalawigan ng Rizal. iminungkahi noong 1901 ni Gobernador Heneral William Howard Taft sa Philippine Commission na kailangang humirang ng pambansang bayani ang ating bansa. lumilitaw na ang mga Amerikano ang nagproklama sa kanya upang maging pambansang bayani ng Pilipinas. ang ideyang ito ni Rizal ang ginamit ng mga mananakop na Amerikano sa kanilang mga layuning kolonyal. na gusto ng mga Amerikano na hindi marahas at kontra rebolusyon ang ating maging pambansang bayani. Cameron Forbes. kung gayon. Benito Legarda. Sa aklat namang ―The Philippine Island‖ ni W. sinabi ni Taft: ―Kasama ang ilang pinunong Amerikano at ilang reaksiyonaryong Pilipino. bakit siya itinanghal na pambansang bayani? BAGAMAN hindi mapapasubalian ang mga dakilang katangian ni Rizal. Ipinagdiriwang ang araw ng kanyang kamatayan. araw ng kamatayan ni Rizal. sinundan ito ng Batas Blg. 345 na nagtadhanang maging pista opisyal ang Disyembre 30. Iginiit niya ang pagbabago mula sa loob sa pamamagitan ng propaganda. Idinagdag pa ni Forbes na ―si Rizal ay di kailanman nagtaguyod sa kasarinlan at hindi rin niya sinang-ayunan ang armadong pakikipaglaban sa pamahalaan. malinaw na isinulong nang husto ng mga Amerikano ang pagiging pambansang bayani ni Rizal.Kinabibilangan ng tatlong ilustradong Pilipino ang naturang komisyon – sina Pardo de Tavera. inilagay ang kanyang larawan sa selyong karaniwang ginagamit sa kapuluan. Matapos ngang mapili si Rizal. Sinabi ni Forbes: ―Tunay na karapatdapat na kilanlin si Rizal bilang pambansang bayani ng bayang Pilipino. magiging ganap na malaya kaya at nagsasarili . masyado daw namang radikal si Andres Bonifacio. 243 na nagpahintulot na magkaroon ng pambansang abuluyan upang maipatayo ang monumento ni Rizal sa Luneta. Sapagkat binibigyang-diin ni Rizal sa kanyang mga akda ang kahalagahan ng edukasyon tungo sa ikapagkakaroon ng isang bansang malaya. maitatanong natin ngayon: Angkop pa kaya sa ating kasalukuyang panahon o lipunan ang mga ideya ni Rizal tungo sa kalayaan at kasarinlan? Kung susundan natin ang kanyang mga ideya. pangmadlang edukasyon at pagpukaw sa budhi ng bayan. Sa librong ―Between Two Empires‖ ni Theodore Friend. at lubha daw namang suwail si Apolinario Mabini. Emilio Aguinaldo sapagkat lubha raw mapanlaban. at Jose Luzurriaga. pinili si Rizal bilang huwarang bayani higit sa ibang katimpalak. at sa salapi… at itinuturo sa mga bata sa pambayang paaralan sa lahat ng dako ng kapuluan na igalang siya na pinakadakila sa lahat ng mga bayaning Pilipino. ipinalabas ng Philippine Commission ang Batas Blg.

Lopez Jaena. hinahanap ko ang kabutihan niya sa pamamagitan ng pagdunong. Ibig ko ang kanilang kabutihan. hindi kolonya. magkakaroon sila ng sariling personalidad at magiging karapat-dapat silang maging malaya. ano ang nararapat namang gawin kaya ng sambayanang Pilipino? Ano nga ba ang ideya ni Rizal tungkol sa kalayaan? Ito ba‘y nangangahulugang isang bansang may kasarinlan? SA PANAHON ng Kilusang Propaganda na kinatawan nina Rizal. batay sa isa niyang liham kay Andres Bonifacio. sa usapan nina Elias at Ibarra. gusto ni Rizal na magkaroon muna ng edukasyon ang mga mamamayan bago maging malaya at naniniwala siyang ang edukasyon at kalayaan ay dapat na laging magkaugnay kagaya ng kanyang sinabi sa sanaysay niyang ―Sobre la Indolencia de los Filipinos‖ na ―kung walang edukasyon at kalayaan na siyang .‖ Ganap na nilinaw ni Rizal ang tunggaliang ito ng paniniwala nina Elias at Ibarra tungkol sa kalayaan sa sinulat niyang manipesto noong Disyembre 15. Naniniwala siya na ang kalayaan ay hindi isang pambansang karapatan kundi isang bagay na ipinagkakaloob sa karapat-dapat tulad ng medalya para sa mahusay na ugali. Sinabi ni Ibarra: ―At kung ang madlang taong iyan ay makikita kong may sandata ay pipiling ako sa pamahalaan at sila‘y aking kakalabanin. ayon pa rin kay Constantino. sinabi ni Rizal: ―Mga kababayan. ayon kay Elias. Hiniling nila na bigyang pagkakataong humawak ng mataas na puwesto sa gobyernong Kastila ang mga Pilipino. at ninanasa ko pa rin ito. ―isinumpa ni Rizal ang Rebolusyon sapagkat bilang isang ilustrado. ng Espanya ang Pilipinas. del Pilar at ilan pang Pilipinong nasa Espanya noon. na talagang kailangan nang maghimagsik ang sambayanan upang putulin ang tanikala ng pagkaalipin ngunit. sa unti-unting pagkakasulong. ―kung walang kalayaan ay walang liwanag. nagbigay ako ng mga patunay higit kaninuman na pinakananasa ko ang kalayaan ng ating bansa.‖ Sa kabanata 50 ng nobela niyang Noli Me Tangere. Marcelo H. maaaring ipinahiwatig ni Rizal ang pagtutol niya sa rebolusyon at pagbibigay-diin sa edukasyon para makamit ang kalayaan. 1896.‖ Samakatuwid. Hiniling nila na pagkalooban ng pantay na karapatan ang mga Pilipino kagaya ng mga karapatang pampulitika at pangkabuhayang tinatamasa noon ng mga Kastila sa Pilipinas. sapagkat di ko aariing bayan ang madlang taong iyan. ay ―yaong kalayaan lamang na kailangan ng piling uri upang umunlad ang kanilang kabuhayan at hindi inakala ni Rizal na ang pampulitikang kasarinlan ang siyang pangunahing kailangan bago natin makamit ang kalayaan. Nang hindi maibigay ang mga repormang nabanggit.ang ating bansa?At kung hindi na angkop ang kanyang mga ideya. makikitang hindi ang paghiwalay ng Pilipinas sa kandungan ng Espanya ang kanilang hinihingi kundi mga reporma lamang sa pamamahala ng gobyernong Kastila sa Pilipinas. maging probinsiya. kagaya ng pagiging kinatawan sa Cortes o Kongreso ng Espanya. kapag walang liwanag ay walang landas. del Pilar lamang ang ganap na naniwala.‖ Ang kalayaan diumanong hinihingi ni Rizal. kung maaari. Ngunit ipinalalagay kong pangunahing batayan ang edukasyon ng mga mamamayan upang sa pamamagitan ng edukasyon at pagsisikap. Batay sa aklat na ―Pride of the Malay Race‖ ni Ramon Ozaeta. kaya‘t nagtayo ako ng paaralan. marahil si Marcelo H. Higit sa lahat.‖ Ngunit. ayon kay Renato Constantino. likas niyang minaliit ang lakas at katalinuhan ng masa.

Makikita sa Noli at Fili na pabor sina Elias at Simoun sa paghihimagsik. Ang Espanya ang dapat mamili: kapayapaan o pagkawasak. mawawasak ang mga diyus-diyosan.‖ Pero bakit nga nang sumiklab ang himagsikan ng Katipunan noong 1896. tinutulan at isinumpa ito ni Rizal batay nga sa manipesto niyang may petsang Disyembre 15. gayundin sa kanyang mga pamamaraan upang ilunsad ang rebolusyon. katuwiran at kadakilaan sukdulang ibuwis ang ating buhay – at kung marating na ng bayan ang tugatog na ito. sa kabila nito. ipagkakaloob ng Diyos ang sandata. 1896 sa kaibigan niyang eskolar na Austrian na si Dr. kasakiman. kasamaan. sapagkat hindi mapapasubaliang katotohanan. sa punto ni Rizal. ipinahayag niya: ―Matitiyak ko sa iyo na hindi ko ninanais na makisangkot sa anumang binabalak na paghihimagsik na sa palagay ko‘y hindi pa napapanahon at lubhang mapanganib. ako man kung gayon ay magpapanukalang gumamit ng marahas na pamamaraan.lupa at araw ng isang tao. Hindi ako naniniwala na ikaw bilang isang malayang mamamayan ng Europa ay magnanais na pagpayuhan ang mabuti mong kaibigan na pagtiisan na lamang ang lahat at kumilos na kagaya ng isang taong duwag. Lumilitaw tuloy na.‖ Naniniwala marahil noon si Rizal na hindi pa handa ang bayan sa pagyakap sa kalayaan at hindi pa iyon ang takdang panahon para maghimagsik ang sambayanan. Ngunit kung itinutulak kami ng pamahalaan tungo doon. kapag mamatamisin pa ng mga Pilipino ang mamatay kaysa pagtiisan pa ang kanilang mga kasawian at paghihirap. kundi dapat muna tayong maging karapat-dapat sa pamamagitan ng pagdakila sa katalinuhan ng tao. at pagbulok sa lipunan. Guerrero. walang repormang posibleng maganap. lumilitaw na pinag-isipan din ni Rizal ang paggamit ng lakas para makamit ang kalayaan. at kabilang na rito ang aming pagtitiis. madudurog ang paniniil. ang tamang paraan upang makalaya ang bansa ay ang mga binigyang-diin ni Padre Florentino: ―Hindi ko sinasabi na ang ating kalayaan ay matatamo sa pamamagitan ng dulo ng espada sapagkat hindi makabuluhan ang papel na ginagampanan ng sandata sa pangkasalukuyang pangyayari. Gayunpaman.‖ Sa usapan naman nina Padre Florentino at Simoun sa huling kabanata ng El Filibusterismo. na kami‘y matiisin at mapagmahal sa kapayapaan… Ngunit may wakas ang lahat sa buhay na ito. walang walanghanggan sa mundong ito. sa sulat ni Rizal na may petsang Hunyo 19. o sina Simoun at Padre Florentino – tungkol sa kung paano mapalalaya ang bansa. gayundin sina Kapitang Pablo at Kabesang Tales. nagtatalong lagi ang kanyang mga tauhan – halimbawa‘y sina Elias at Ibarra. sina Simoun at Basilio. Parang wala pang tiwala noon si Rizal na magagampanan ng sambayanan ang mga tungkulin para sa kalayaan kaya maging sa kanyang mga akda. gaya ng pagpapalaganap ng katiwalian. batay sa aklat na ―The First Filipino‖ ni Leon Ma. ang ibig kong sabihin ay kung wala nang nalalabing pag-asa kundi yakapin namin ang aming pagkawasak sa pamamagitan ng digmaan. at iba pang mga pinag-uusig. gaya nang alam ng lahat. Katunayan. ng isang taong walang katapangan. sa pamamagitan ng pagmamahal sa katarungan. at sisikat ang kalayaan tulad ng unang bukang-liwayway. 1896? . walang hakbang na magbubunga ng ninanasang resulta. Ferdinand Blumentritt. inamin ni Simoun na nagkamali siyang udyukan ang bayang maghimagsik.

Nilinaw pa nga ni Rizal sa kanyang liham na sinulat sa loob ng bilangguan. Ang nabanggit pa ngang liham ang ginamit ng kanyang tagapagtanggol at iniharap sa hukumang humatol sa kanya ng kamatayan. ―maghihimagsik ang mga Pilipino at balang araw ay ganap naidedeklara ng Pilipinas ang kanyang paglaya‖ sa kamay ng Espanya.‖ Sa punto ng kalayaan at rebolusyon o tungkol sa pagsasalungatan ng kanyang mga tauhan sa dalawa niyang nobela ukol sa bagay na ito.Lagi kong ninanais ang kalayaan ng Pilipinas at ipinahahayag ko ang aking damdamin. Manapa. isa siyang taong sa isang sandali ay nagtitiwala at hindi sa kanyang mga kababayan at kalahi. at muling makakamit natin ang . ng pananalig at kawalang-tiwala. Ito‘y dalawang magkaibang bagay. isang kaluluwang natatakot sa rebolusyon pero. isang eskolar na Kastila na nakasabay ni Rizal sa Unibersidad Central de Madrid. ang kalakalan. at maaari namang magkaroon ng kasarinlan nang hindi malaya. Nakita rin niya na hindi nanaisin ng Inglatera. 1889 hanggang Pebrero 1. Si Rizal ay isang taong lagi nang naninimbang sa pagitan ng pangamba at pag-asa. kagaya ng bulaklak na bumubuka sa simoy ng hangin. magiging malaya tayong kagaya ng ibong nakawala sa hawla. Ipinahayag niyang ―muli. sa kaibuturan ng kanyang sarili. mahalaga tuloy banggitin ang obserbasyon ni Miguel de Unamuno. ngunit naniniwala ring wala silang sapat na kakayahan kapag iba naman ang kanyang tinitingnan.‖ At kapag malaya na tayo. Pransiya. muling bubuksan at pauunlarin ang mga minahan. Ang ibang nagpapatunay na ang sinabi ko ay kasarinlan ay pinauna ang kariton sa kabayo o nagsisinungaling. at ito ay higit na totoo kapag sila‘y nagtatalo.‖ Makabuluhan din marahil na banggitin dito ang pananaw ni Rizal tungkol sa isang malayang Pilipinas. siya ay kapwa si Ibarra at si Elias. hinggil sa katauhan ni Rizal. ninanasa niya iyon. Ang lahat ng kontradiksiyong ito ay nagkasanib-sanib sa kanyang mapangarapin at matulaing pag-ibig sa bayan. ang pangingisda at maritima. ang ating kalayaan ―ay buong tapang nating ipagtatanggol kahit sa pamamagitan ng dugo at pagpapakasakit. na sakupin tayo. ―ang dakilang Amerikanong Republika‖ ang ―maaaring mangarap sakupin tayo balang araw. may petsang Disyembre 12.‖ Sinabi pa niyang ―malaya nating papasukin ang malawak na daan ng kaunlaran‖ at muling mabubuhay ang pagsasaka o agrikultura. na naniniwalang may ganap na kakayahan ang kanyang mga kababayan kapag tinitingnan niya ang kanyang sarili bilang isa sa kanilang kadugo. sa kanyang pinakamamahal na lupa ng araw at Perlas ng Silangan. malinaw na nakita ni Rizal na kung hindi magbabago ng pamamahala ang gobyernong Kastila sa Pilipinas. Sapagkat mismong si Rizal ay diwa ng pagsasalungatan. 1896. at lalo na ng Holland. Sa kanyang sanaysay na ―Ang Pilipinas sa Darating na 100 Taon‖ na paputul-putol na nalathala sa La Solidaridad mulang Setyembre 30. Alemanya. sa kanyang nawalang Eden. Sinabi ni Unamuno: ―… sa palagay ko. Maaaring maging malaya ang isang bayan nang hindi nagsasarili. Ipinahayag ni Rizal: ―… ipinapakahulugan ng marami na ang aking pariralang magkaroon ng kalayaan ay katumbas ng magkaroon ng kasarinlan. ang pagkakaiba ng kalayaan (freedom) at kasarinlan (independence) upang patunayan marahil sa mga awtoridad na Kastila na hindi ninais humiwalay at magsarili ng Pilipinas sa kandili ng Espanya sa pamamagitan ng rebolusyon. 1890.

at muli nating tatamasahin at yayakapin ang kapayapaan. Mulang pelikula hanggang pagkain at damit. malinaw na sa larangan na lamang ng edukasyon. Sa larangan ng ekonomiya. dahil hindi lubos sapagkat itinakwil ni Rizal ang tunay na kasarinlan. kaya patuloy nila tayong nadidiktahan bago pautangin o ―tulungan‖ at nagagawa nga ng IMF-World Bank na manduhan ang ating pamahalaan na sundin ang kanilang mga programang pangkabuhayan na nakapipinsala naman sa sambayanang Pilipino tulad. Sapilitang isinaksak sa utak ng mga Pilipino ang mga pagpapahalagang maka-Amerikano kaya naniwala tayo na ang anumang mula sa Amerika ay magaling kaysa anumang mga bagay sa Pilipinas. namamalimos. nananatili pa rin tayong nakatanghod sa Amerika. Samantalang umunlad ang ibang mga bansa hindi sa pamamagitan ng wikang Ingles kundi sa pamamagitan ng paggamit sa sarili nilang wika sa anumang larangan ng kanilang kabuhayan.‖ Bagaman hindi nakita ni Rizal na ang pampulitikang kasarinlan ang higit munang kailangan bago makamit ang kalayaan. ―Ang kanyang mga sinulat ay naging bahagi ng ating tradisyon ng protesta na sa wakas ay humantong sa himagsikan… bagaman. kaya maging sa kultura. Michael Jackson. at marami pang iba.‖ MAGPAHANGGANG NGAYON. nagpipilit naman tayong pilipitin ang dila‘t utak araw-araw sa wikang Ingles. at Komodor George Dewey – batay sa mga ulat sa librong ―Little Brown Brother‖ ni Leon Wolffe at ―In Our Image‖ ni Stanley Karnow.‖ Malinaw na ang ating sistemang pangkabuhayan at pampulitika. ―Bilang panlipunang kritiko at tagapagsiwalat ng pang-aapi. gobyerno at komersiyo. nangungutang. ay nasa ilalim pa rin kapritso‘t bendisyon ng Amerika.‖ Utang sa kanya ng kasalukuyang salinlahi ang pag-unlad ng pambansang pananaw at kamulatan at pagyabong ng nasyonalismo o damdaming makabayan. tinupad niya ang isang kahanga-hangang gawain. lumilitaw na hindi pa rin ―ganap na nagsasarili‖ ang ating bansa kahit sinasabing ―tayo‘y malaya. isang tagumpay sa diwang panlahi. maituturing na ang kanyang iniwan ay isang tagumpay (lamang) sa larangan ng kamulatan. lumikha tayo ng mga Pilipinong Frank Sinatra. Elvis Presley.Nanatili tuloy na kolonyal ang kasaysayan ng Pilipinas.‖ sabi ni Constantino.‖Maituturing nga siyang dakila sapagkat ―ang mga taong dakila ay yaong mga nakakaunawa ng kanilang panahon at ng tunay na pangangailangan ng madla.Itinuring nating bobo at hindi edukado ang sinumang hindi marunong ng wikang Ingles at nananatiling sa dayuhang wikang ito ang sistema ng ating edukasyon. hindi naman maitatatwang sa pamamagitan ng kanyang mga akda. malaki ang kanyang naiambag sa tinatawag ni Constantino na ―pagsibol ng pambansang kamulatan. labis nating pinahahalagahan ang anumang imported. mula nang agawin ng mga Amerikano ang tagumpay ng Rebolusyong 1896 dahil sa panlilinlang kay Heneral Aguinaldo nina Konsul Pratt at Wildman. kinopya ito nang pira-piraso sa edukasyong Amerikano samantalang hindi naman angkop ang agrikultural na ekonomiya ng Pilipinas sa industriyalisadong ekonomiya ng Amerika. sa kabilang banda. o maging pangkultura at pang-edukasyon. halimbawa. Tom Jones. Sapagkat hindi pa tayo malaya at nagsasarili noon matapos sakupin ng mga Amerikano. ayon kay Karnow.mga dakilang katangian na unti-unting namamatay. lalo na‘t mula sa USA. ng pagpapataw ng bagong mga .

Cory at Ramos. kaya nanlulupaypay ang mga Pilipino. at walang kontrol na pagpasok dito ng dayuhang mga produkto. Ang mapait na kalagayang ito ay nailarawan na ng yumaong Sen.buwis. huwag maging industriyalisado. ang umiral na lipunan – at patuloy pang umiiral – ay para lamang sa iilang piling grupo ng mga taong mapribilehiyo. hanggang ngayon.Narito ang isang lupaing sumasampalataya sa demokrasya ngunit pinatatakbo ng isang matibay na plutokrasya. hindi pagtataas sa suweldo ng mga manggagawa. Narito ang lupaing ang kalayaan at ang biyaya nito ay totoo lamang para sa iilan at isang ilusyon o pangarap naman para sa nakararami. ―isang ikalimang (1/5) bahagi ng populasyon ng Pilipinas ang tumatanggap ng kalahati (1/2) ng pambansang kita. ang iniluwal nating mga lider ay tau-tauhan lamang ng Amerika. Malinaw na gusto ng Amerika na manatiling isang bansang agrikultural ang Pilipinas. Dahil sa mga nabanggit. nakakulong sa kawalangpag-asa… ―walang layunin.‖ Idinagdag pa niya na ―isa tayong bansa ng mga Asyano na hindi mukhang Asyano sa mata ng mga kapwa natin Asyano. upang patuloy na maging tambakan ng kanilang produkto at patuloy pang mapagsamantalahan ang mga likas nitong kayamanan at kabuhayang-bansa. at hindi naman mukhang Kanluranin sa mata ng mga taga-Kanluran. laganap ang katiwalian sa pamahalaan. walang matinong pagpaplanong pangkabuhayan.‖ Idinagdag pa niya – at halos kapareho ngayon – na halos bangkarote ang katayuan ng bansa sa pananalapi. ay dapat na para sa lahat ng Pilipino. Sapagkat nasa ilalim ng bendisyon ng Amerika ang kapalaran ng sinumang naging pambansang lider.‖ BATAY sa mga nabanggit. walang disiplina. mga manyikang de susing tagahimod ng pundilyo ni Uncle Sam. ay higit ang pagmamahal sa kani-kanilang sarili. nasaan ang Pilipinas na pinangarap ni Rizal na malaya. ―60 pamilya lamang ang kumukontrol sa ekonomiya‖ ng bansa. nang magtalumpati siya sa Amerika sa panahon ng paghahari sa bansa ng diktadurang Marcos: ―Ang Pilipinas ay isang lupain ng nakalilitong pagkakaiba. hanggang kina Erap at Gloria. walang pagtitiwala sa sarili. Roxas at Osmena hanggang kina Marcos. Ayon nga kay Karnow. ang ating . Benigno Aquino. sa katotohanan. maliwanag na kailangan muna nilang paglingkuran ang interes ng Amerika bago ang kapakanan ng Pilipinas. walang pagtatangkang paunlarin ang ekonomiya. hindi para sa iilan lamang. maunlad at mapayapa? Marahil. Jr. Sa maikling salita. mula kina Quezon. hindi katakatakang lumaganap ang disempleyo at tumindi ang karalitaan sa bansa at lalong maging busabos ang malaking bahagi ng sambayanan. isang Amerikanong Hesuwita. maimpluwensiya‘t makapangyarihan. Ang Pilipinas. Narito ang isang lupain ngpribilehiyo at ranggo – isang Republika na diumano‘y para sa pagkakapantay-pantay pero sinasalaula ng isang sistema ng pag-uuri-uri. Narito ang isang lupaing iilan ang labis na mayaman habang nananatiling lubos na nagdaralita ang masa.‖ At batay naman sa kuwenta ni Padre John Doherty. tulad ng pangarap ni Rizal. hindi pa natin nakikita ang tunay nating pagkalahi. Bunga ng katotohanang ito.‖ Isinisi ni Ninoy ang lahat sa ating mga lider – tulad ng pambansang liderato ngayon – na ―nangangalandakan ng pagmamahal sa bayan ngunit.

. Pero. na wawasakin ng masa ang kanilang mga sikmura. at sila ang uugit ng ating kinabukasan. pagpapantayin ang mga bagay sa lahat ng dakong pinaghaharian ng panatismo at relihiyon at makikita natin ang isang tunay na digmaan.pagiging Pilipino – sa damdamin. isang araw na maaaring di ko na makita. Maipagmamalaki natin siya bilang Pilipino at bantayog ng lahi sa kabila ng kanyang mga kakulangan. sa kabilang banda. pamumunuan nila ang tunay na sambayanang Pilipino.‖ dagdag pa ni Constantino.‖ Sa kabila nga ng mga kapintasan ni Rizal tungkol sa kanyang pananaw sa kalayaan at kasarinlan – pangkabuhayan man o pampulitika – at kahit higit na progresibo kaysa kanya ang pananaw ni Burgos. ayon nga kay Constantino. makabuluhan pa rin marahil na palaganapin pa rin at bigyang-halaga ang kanyang mga kaisipan sapagkat. ang nagdaralitang masa. panlipunan at pampulitika ng Pilipinas.Pagkatapos. mga mapagmahal sa salapi. darating ang isang higit na matinding pagbabangon – ang paghihimagsik ng masa laban sa kapangyarihan at kayamanan at pagkatapos ay magigising ang pinakadakilang ideyang natutulog sa loob ng maraming dantaon. Ngunit hindi siya maaaring maging walang habas na tagapagpasiya sa ating pambansang layunin tulad ng tinatangkang gawin ng mga bulag na sumasamba sa kanya. ―marami sa kanyang panlipunang puna ay may bisa pa rin ng lipunang piyudal at kolonyal ng kanyang panahon… . ang sambayanan laban sa palsipikadong demokrasya.‖ ―Hindi natin masasabi na lahat ng kanyang mga ideya ay dapat maging pamantayan ng lahat ng ating hangarin. Naging huwaran siya ng isang uri ng kabayanihang humantong sa pagkamartir.Mangingibang bansa ang iba. na iiral sa bansa ang mga pinakabagong ideya. at sa pambansang adhikain. Sa ganitong marawal na kalagayang pang-ekonomiya. masasabing higit na masaklaw at progresibo kaysa kay Rizal ang ipinakitang pananaw ni Padre Jose A. paiiralin marahil ng mga taong higit na liberal ang kaisipan. sa kaluluwa at kaisipan. silang mapanlinlang.‖ Binigyang-diin niya na ang susunod na henerasyon ay ―dapat lamang paalipin sa tungkulin para sa bayan at hindi dapat pakasangkapan sa mapaghari-hariang mga pulitiko ng mapang-aliping kapitalismo na hawak lamang ng iilang malalaking negosyante. makakamit natin ang higit na katarungan at mga reporma. sa isang pamamaraang kasuklam-suklam at nakapanlulupaypay. uubusin sila – silang nagpapanggap na mga makabayan. Sinabi ni Burgos: ―Darating ang araw. Burgos sa kanyang akdang ―La Loba Negra‖ na nalathala noong 1869 nang walong taong gulang pa lamang si Rizal. makikita natin ang mga mapagpanggap na pulitiko. Maaaring masiyahan ang bansa sa ilang mga reporma.‖ Ipinayo pa ni Burgos sa susunod na henerasyon na ―mahalin nang higit sa lahat ang bayan‖ at ihanda ang sarili sa higit pang madugong pakikibaka laban sa ―mapagpanggap na mga pulitikong ipinanganganak na parang lumot sa kapinsalaan at kahihiyan ng lipunan na ang tanging layunin sa buhay ay walang iba kundi ang kapakanang pansarili sa pawis at sakripisyo ng sambayanan. Dapat na matagal na nating naunawaan ang tunay na kahulugan ng kalayaan at kasarinlan. at papatagin ng SOSYALISMO ang lahat. sapagkat nababahiran pa ng panatismo at relihiyon ang mga ito.

―pero huminto na siya doon.‖ sabi naman ni Unamuno.‖ # . at huwag tayong padala sa takot at pag-aalinlangan. TUNGO sa ikapagkakaroon ng isang tunay na malaya at nagsasariling Pilipinas. Natural lamang na sa diyalektong Tagalog ibinatay iyon sapagkat.Hindi lahat ng pangarap ay natutupad. Sa larangan ng wika – bagaman nananaig pa rin ang rehiyonalismo sa ilang bahagi ng bansa – panahon na rin marahil na kilalanin ng sambayanan na Filipinong batay sa Tagalog ang ating pambansang wika. Si Bonifacio nga ang nagtuloy ng naturang pakikibaka sa pamamagitan ng rebolusyon sa ikatutubos at ikalalaya ng Pilipinas. sa pamamagitan nito. at ng mga imperyalistang Amerikano at mga kasabuwat na mayayamang Pilipinong negosyante‘t pulitiko nitong dakong huli. Panahon na marahil na isalin sa Filipino ang makabayang mga aklat upang higit na maunawaan ng masang sambayanan at.‖ ayon sa yumaong makabayang Sen. Mananatili tayong may kaisipang alipin at makadayuhan at bansang mala-kolonyal. Nakita ni Recto ang katotohanang ito kaya ipinapayo niya sa ating henerasyon: ―Mangarap tayong kagaya ni Bonifacio. malikha natin ang tunay na pagmamahal at pagtatanggol sa kalayaan at kasarinlan tungo sa ikapagkakaroon ng tunay ding malaya‘t nagsasariling Pilipinas. Ano pa nga ba ang dapat gawin ng sambayanang Pilipino tungo sa ganap na paglaya at pagsasarili ng bansa? ―Ang tunggalian ay magsisimula sa larangan ng mga ideya upang pagkatapos ay dalhin sa arena na titigmakin ng dugo. at ipagpatuloy natin ang pakikibaka para sa ganap na kabutihan ng ating lahi mula sa kamay ng bagong pang-aalipin. ― matatandaang sinabi ni Elias kay Ibarra sa Noli. ang diyalekto sa sentro ng sibilisasyon. Recto. Sapagkat sa panahon pa ng Kastila. sa kasaysayan ng mga bansa. hindi katakatakang batay sa Tagalog ang kasalukuyang wikang pambansa. pero ang kahanga-hangang mga bagay sa mundo ay nilikha ng mga mapangaraping kagaya ng Dakilang Proletaryong si Andres Bonifacio. gobyerno.―Ang kagitingan ni Rizal ay nasa kanyang pagiging manunulat. Makabubuti rin marahil na baguhin ang mala-kolonyal na sistema ng ating edukasyon at pairalin ang isang edukasyong maka-Pilipino. edukasyon at komersiyo ng naturang bansa ang siyang nananaig o dominanteng wika sa bansang iyon. Claro M. Lubhang napapanahon na rin marahil na ganap na isulong ang reporma sa lupa tungo sa pambansang industriyalisasyon. makabubuti marahil na pag-aralan natin nang husto ang ating kasaysayan upang ganap nating makilala ang ating sarili. Makabubuting ituwid din muna ang ating kasaysayang kolonyal upang makita natin ang tunay na kaluluwang Pilipino at upang matanim sa utak natin kung paano tayo sinakop at pinagsamantalahan ng mga Kastila noong una. ang Maynila na bahagi ng Katagalugan ang sentro ng lahat. kundi pati na sa lahat ng sangkap ng ating pagkalahi‘t pagkabansa. makatao. Sinimulan nga ni Rizal ang tunggalian para sa kalayaan sa larangan ng mga ideya. At hanggang nasa wikang Ingles ang sistema ng ating edukasyon. makabayan at siyentipiko upang mapawi sa kaisipan ng susunod na henerasyon ang pagpapahalaga sa kaisipang elitista‘t makadayuhan o kolonyal. bagaman maaari tayong salubungin ng dambuhalang mga alon sa ating paglalakbay. mananatiling iilang Pilipino lamang ang makauunawa hindi lamang sa ating kasaysayan.

pakikipagtawaran at pakikipagsigawan sa mga opisyales ng unyon sa pabrikang iyon ng tabakong pag-aari ng pamilya Riego de Dios. di gaya kung nagbubumabad ito hanggang madaling-araw sa mga lugar na palipasan ng oras at aliw at pasyalan ng mga babaing mababango. malakas pa rin at matikas ngunit waring takot mag-asawa. . mataba at kikimbulkimbol na katulong na si Bebang na dose anyos pa lamang yata nang magsimulang maglingkod sa mga Riego de Dios nang ang amo niyang si Miguelito — kilala ngayon sa daigdig ng negosyo bilang Don Miguel na — ay kinse anyos naman. matapos ang halos kalahating araw na pakikipagpulong. Kung maaari nga lamang. nilalamulamukot ang puting uniporme sa bandang tiyan at waring bariles na mabubuwal. o kahit dapat na muna siyang magpahinga para manumbalik ang sigla niya‘t lakas na matagal nang hinuhuthot at kinakatas. kalimitan. hindi nagdaan sa paborito nitong mamahaling otel sa tabing dagat ni sa pangmayamang kapihan sa Malate upang maghanap ng babaing makakapiling nito sa loob ng ilang oras o sa buong magdamag. malamig na tubig at isang boteng Dom Perignon. kaya nagmamadaling bumalik ang katulong na si Bebang. pinakamatagal na ang isang linggong pakikipagkalantarian. katanghalian man o madaling-araw. Ikinatuwa niya ang pag-uwi agad nito sapagkat tiyak niyang hindi siya pipiliting magtrabaho.Ang M und o Sa P aningi n Ng I san g… March 23. may trabaho pa sila. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. ayaw na niyang paglingkuran ang kanyang amo sapagkat mahaba-haba na ring panahon ang kanyang ipinagtrabaho anumang oras nitong magustuhan. Ordonez (Maikling kuwento — iniantolohiya sa SUBVERSO ng Alliance of Concerned Teachers o ACT) KAGABI. agad nitong tinawag ang pandak. tatlong ulit na mabilis na lumagok. at waring mahihiyang lapitan ni kausapin ng karaniwang mga lalaki lamang na kukulu-kulo ang tiyan at walang maipagyayabang na kayamanan at kapangyarihan. alpomprado at naiilawan ng aranyang mula pa sa Paris na salas ng mansiyong iyon sa Forbes Park. ―Bakit po?‖ ―Tonta! Di kita tinatawag. husto sa tindig at sukat. nagmumurang umuwi ang kanyang amo. Pagpasok na pagpasok ng kanyang amo sa maluwang. at biglang nagtungayaw nang mabungaran sa napakalaking telebisyon ang panggabing balita tungkol sa naganap na demonstrasyon sa Mendiola ng libu-libong mga manggagawang idinadaing ang kahirapan ng buhay at miserable nilang kalagayan kaya humihingi ng dagdag na sahod na P125 bawat araw. makikinis. kaya parang nasisiyahan na at hindi nagsasawa sa saglit na pakikipagrelasyon sa kung sinusinong babae na. ―Punyeta! Mga b‘wisit!‖ Umalingawngaw ang mataginting na tinig ni Don Miguel sa kabuuan ng salas.‖ ―Sino pong sila?‖ parang naguguluhang tanong ng namumutlang si Bebang. Nagpakuha ito ng isang kopita. binata pa rin ito. Kahit sitenta anyos na. naglagos hanggang sa kusina. araw man o gabi.‖ halos sairin nito ang lamang alak ng kopita. ―Ano pa ang gusto nila? Mabuti nga.

Bago pinakasalan ni Don Segismundo ang pinakamagandang senyorita sa Andalucia – si Donya Flordeliza Luz Montealegre y Mercader na kamukhang-kamukha diumano ng inimbentong larawan ni Birheng Maria at may katawang mala-Venus de Milo – naging kaibigan pa nitong matalik ang bantog na manunulat na Amerikanong si Ernest Hemingway at nakahumalingan nilang manood ng mga corrida de toros. Nalahiran diumano ng ugali ni Hemingway si Don Segismundo. gaya noong di na mabilang na araw at gabi na para siyang minerong paulit-ulit na palulusungin at paaahunin sa makipot. maging ang dibdib at umuusling tiyan. naging lasenggo at bohemyo. naging mainitin ang ulo. ginagabi sa pakikipagkuwentuhan sa mag-asawa kahit pilipit ang gramatika sa wikang Kastila ngunit sapat naman para maunawaan ng kausap hanggang. Wala pa silang isang taong kasal ni Donya Flordeliza.―Letse… di kita kinakausap. humanga nang husto sa mga matador. kinuha ang paboritong pabangong Bulgari. dalawampu‘t pitong taon lamang ang edad at gupit-Alponsinong binatang Pranses ang malimit nilang bisita. nag-aalok kay Don Segismundo ng kung anu-anong negosyo. matikas. at bigla siyang kinabahan nang magtungo ito sa banyo. sa kabilang banda. isang matipuno. at bilugang parang buwan ang malamang mukha ngunit. Naisip niyang baka siya piliting magtrabaho. para namang nasa glorya si Don Miguel at siyang-siya sa ipinagawa sa kanya. medyo usli na ang tiyan. lalo na kay Antonio Ordonez na naging paborito rin ng mga artistang sina Orson Welles at Rita Hayworth. Bantog na bantog noon diumano ang ama ni Miguelito – si Don Segismundo Manuel Riego de Dios y Echevarria – sa mataas na lipunan ng Andalucia. pagkatapos. madilim. nagsabon nang husto at. muntik nang matawag na pandak batay sa karaniwang taas. ikinapupula ng kanyang ulo sa galit. naging medyo barumbado. at nagsusumigaw sila at masigabong pumapalakpak kapag nalulugmok na ang sumisingasing na toro dahil sa ulos ng matalim na espada. hindi dahil sa kagandahang lalaki sapagkat sa edad pa lamang na tatlumpong taon. . ikinababaligtad ng kanyang sikmura hanggang sa tuluyan siyang masuka at manlupaypay sa sobrang hirap ngunit. matapos ang marangyang hapunan habang tumutugtog sa ponograpo ang maindayog na mga awiting Kastila. matagal na naligo. nang malaon. Kailan nga ba nagsimula ang kanyang kalbaryo? Malabo at pira-piraso na ang mga gunita noong anim na taon pa lamang ang edad ni Miguelito – ngayon nga‘y si Don Miguel na – ngunit malinaw niyang natatandaan ang kasaysayan ng pamilya Riego de Dios sapagkat. hinabul-habol ito at inambisyong maangkin ng naggagandahang mga senyorita dahil sa pinakaimportanteng katangian – ang labis na kayamanan. at waring hindi iyon pinagsasawaang sariwain noon upang ipagmalaki marahil na hindi sila karaniwang Indio lamang kundi dumadaloy sa kanilang mga ugat at puklo ang dugo ng isang taal na peninsulares. winisikan ang leeg. nakaugalian na nilang pag-usapan ang pinagmulan ng semilya ng pamilya sa beranda ng lumang mansiyong iyon sa kalye Arlegui sa Quiapo. Napangalahati ng kanyang amo ang lamang alak ng bote.‖ Muli nitong sinalinan ng Dom Perignon ang kopita at parang walang anumang tinungga. bahagya na itong nakakalbo. malalim at maalingasaw na lugar na iyon na ikinaiigting ng mga ugat ng kanyang leeg. sa kabilang banda.

sigarilyo man o abano o maging maskada. hindi sinasadyang nakausap si Don Segismundo. ilang araw mula noon. medyo pango. may matatapat na katiwala at masisipag na magsasakang sanay na sanay magtanim ng tabako at mangalaga sa mga iyon laban sa mapaminsalang mga insekto. tuluyang iniwan ni Don Segismundo ang Andalucia at sumakay ng barkong papuntang Pilipinas.‖ Tumaginting sa kumbento ang halakhak ng kura paroko. parang apoy sa talahibang kumalat ang balitang nag-alsa balutan si Don Segismundo. Saglit na nanatili sa Andalucia si Don Segismundo matapos iwan ang asawa. nagpalikwad-likwad sa mga bahay-aliwan at mamahaling mga otel at. ―May isang dalagang India dito. matingkad na kayumanggi gaya ng maraming Ilokana. mga limang piye at isang pulgada ang taas. magarbong ikinasal ni Padre Labrador si Don Segismundo kay Petra Baterina na beynte kuwatro anyos na noon. Nagulat na lamang ang alta sosyedad ng Andalucia nang isang umaga. si Don Segismundo na ang lubos na namahala sa dalawang libong ektaryang lupaing minana ni Petra. isang prayleng matagal na namalagi at yumaman nang husto sa Pilipinas ang nagbalik sa Espanya. kahit may iniwan siyang asawa sa Andalucia. kalimitan. ―Bakit bibili ka pa ng lupa? Gamitin mo ang iyong pagka-Kastila.‖ At. iniwang humahagulhol ang magandang asawa na muntik nang mahulog sa marmol na hagdan nang ipagtulakan at tadyakan niya habang yumayakap sa kaliwa niyang hita at nagmamakaawa. Natural.nagbubumabad ito doon lalo na kung wala si Don Segismundo at kasama ni Hemingway sa mga panggabing aliwan ng mga buhay bohemyo. at halatang tabain lalo na kapag nanganak na. Naging interesado si Don Segismundo sa industriya ng tabako sapagkat mahal na naibebenta sa Europa ang mga produkto nito. at nang mabalitaan niyang sa Vigan at sa iba pang panig ng Ilokos ang malalawak na taniman. Wala pang dalawang linggong nagpabalik-balik si Don Segismundo sa malaking bahay-Kastila ng pamilya Baterina sa Vigan at nang buwang ding iyon. matulis ang baba. Pagkatapos ng agunyas. nakamana ng mga dalawang libong ektarya nang gilitin ni Kamatayan ang leeg ng kanyang ama. may daan-daan nang ektaryang lupain doon. debotong Katoliko.‖ nakangising sabi ni Padre Labrador nang nagpapahanap si Don Segismundo ng mga isandaang ektarya upang makapagsimula siya sa naturang industriya. Alam kong gustung-gusto niyang makapagasawa ng isang Kastila batay sa malimit niyang ikumpisal kapag mayroon siyang pinagnanasaan. isa ring peninsulares na gaya niya ngunit hindi taga-Andalucia kundi mula sa Catalonia at kahit apat na taon pa lamang nanunungkulan sa Vigan. pinatamnan niya agad iyon ng tabakong mula pa diumano ang binhi sa Cuba hanggang makapagtayo sila ng pabrika sa Marquez de . Hindi naglipat-buwan. lalo na ang linyang ―mapapalad ang maralita at mapapasakanila ang kaharian ng langit‖ o ―madali pa para sa isang kamelyong makapasok sa butas ng karayom kaysa sa isang mayaman sa pinto ng langit. maaga tayong maghapunan. agad niyang pinuntahan ang kura paroko doon – si Padre Ramon Labrador. at kailan lamang. ipinagyabang kung paano niya naloko ang maraming Indio habang pinalalaganap ang Katolisismo at ang mga aral ni Kristo. Papasyalan natin at ipakikilala kita. kasa-kasama at kainuman si Hemingway. hanggang anihin at patuyuin ang mga dahon at iluwas sa Maynila.

noong 1935. mulang Andalucia. batay sa kanyang karanasan. Noon. Bago ibinalik ng Amerika noong Hulyo 4. gayundin ang paulit-ulit at nakapanlulupaypay niyang pagtatrabaho nang magbinatilyo na ito hanggang sa kasariwaan ng sigla ng katawan at daluyong ng mainit na dugo sa singit at puson at. tuwang-tuwa ang kanyang amo kapag siya‘y galit na galit dahil agad na napagtatrabaho at napipilit pasukahin kahit namimilipit at mawalan ng ulirat sa hirap. pusod at puklo ang siya lamang natatanging dugong bughaw sa daigdig ng diumano‘y mga maharlika. gayundin ang pagpapatakbo sa industriya ng tabako ng pamilya. malimit niyang marinig ang paulit-ulit na ikinukuwento ng mga ito na kasaysayan ng semilya ng pamilya sa harap nang parang namamalikmatang si Miguelito at. o ipasakal sa kasama nito. sa kabila ng dalawampu‘t isang taon nang pagsasama. 1946 ang inagaw nitong kasarinlan ng Pilipinas.Comillas sa Maynila at mabili ang mansiyong iyon sa Arlegui kung saan. Ngayon niya lamang nauunawaan ang kanyang kalituhan sa panahon ng kamusmusan ni Miguelito. Hindi niya rin alam kung bumalik ang mga iyon sa Andalucia at doon na hinintay ang pagkaubos ng hininga sa piling ng mga kapwa peninsulares na mahilig magpasiklab sa alta sosyedad at waring ang dugong dumadaloy sa kanilang mga ugat. at tumahimik lamang nang bendahan na ang kanyang sugat. at hindi na nga inaasahang magkaanak pa sa edad na kuwarenta‘y singko na. pagkatapos ng marangyang hapunan. Hindi na rin malinaw sa kanya nang umalis na sa mansiyon sa Arlegui ang dalawang tiya ni Miguelito nang ito na ang nagpapatakbo ng negosyo sa edad na beynte y kuwatro. sa kabilang banda. mahihirapang paniwalaang ang ina‘y isang taal na Ilokana. iniwawaksi ang galit sapagkat. Kailan nga ba siya nagsimulang maglingkod kay Don Miguel? MALIWANAG ang nakalilito niyang kabataan sa piling ni Miguelito. kahit sakalin pa siya nito. doon na nanirahan at naging katuwang sa pagpapatakbo ng negosyo ng pamilya Riego de Dios. magkasunod na namatay sina Don Segismundo at Donya Petra at naiwan sa kalinga ng dalawa niyang Espanyolang tiya ang labing-isang taong gulang pa lamang na si Miguelito. kung nagsipag-asawa pa o nagpakatandang mga dalaga dahil isinusuka noon pa man ang mayayamang binatang Indio na hindi miminsang umaali-aligid sa mga ito. ng mga Soriano y Cia. Sa mga tiya nga ni Miguelito. biniyayaan sa wakas ng diumano‘y mahabaging Diyos – at itinuring pa ngang milagro ng mga relihiyoso — si Donya Petra ng isang malusog na sanggol na mestiso na walang nakuha ni mata sa ina kundi sa lakas marahil ng dugong Kastila ni Don Segismundo. waring iniiwasan ng mga iyong banggitin man lamang ang pamilya Baterina. dala na rin marahil ng edad at lumipas na sulak ng damdamin. Iyon nga si Miguelito. dalawang nakababatang kapatid na babae ni Don Segismundo ang biglang dumating sa mansiyon sa Arlegui. Hindi na niya matandaan ngayon kung paano. ngayon na lamang. Ilang araw din siyang nakabenda noon . Bumunghalit ng iyak si Miguelito nang hinihiwa siya. at kung sinu-sino pang kilala sa daigdig ng malalaking kapitalista. malimit na siyang makapagpahinga at nagagawa na niyang tanggihan si Don Miguel kapag pinipilit siyang magtrabaho kapalit ng mga mura at insulto at. nagagawa niyang payapain ang sarili. labis niyang ipinagtaka kung bakit kailangan pang hiwain ang kanyang balat malapit sa ulo para makapanungaw siya at makita ang munti niyang daigdig. ngayo‘y Don Miguel na kahalubilo ng mga Zobel de Ayala.

Sinasakal siya habang nilalaro nang husto. makisalamuha sa piging at handaan ng mga mayayaman at makahalubilo ang naggagandahang mga kababaihan. Hanggang maaari. Masakit nga na kahit dapat na oras na ng pagtulog at pamamahinga. sinasabing hindi siya basta-basta at tiyak na mananalo kung may paligsahan ng mga batuta. ikinagagalit ni Miguelito kapag tinutuksong malaki ang kanyang alaga. at bigla siyang masusuka. hatinggabi man o madaling-araw. lalo na kapag binubuklat ang nakatagong magasin o sa mga pamamasyal. Malimit nang gawin iyon ni Miguelito. katanghalian man. tuwing umaga. Nang magsimulang mag-aral si Miguelito sa elementarya ng Ateneo de Manila. malimit itong manghabol ng suntok o mambato kaya kapag tinutuksong malaki ang kanyang alaga – siya nga na hindi makahiwalay at kakambal na ng kanyang amo saanman ito magpunta. saka madaliang pasukahin ngunit. Kung noon. Natiis pa niya ang gayong trabaho.pero. iyon lamang. at sinasadya yatang ipakita ang maputing mga hita kapag napapansing pinagmamasdan sila ng mga binatilyong hindi mapakali sa upuan at nanlalaki ang mga mata sa katititig sa kanila. hanggang maramdaman niya ang pagpupuyos ng damdamin at waring pagbaligtad ng kanyang sikmura. hinihimas sa ulo. kalimitan. isinasabak siya sa trabaho at. manlalambot na waring pagod na pagod kasabay ang impit ngunit nasisiyahang daing o halinghing ng kanyang amo. dalawang beses. sa bawat gabi. ang sumuka ng madilaw na tubig anumang oras magustuhan ni Miguelito ngunit. mahilig sa maarteng pagbungisngis. at nasusulyapan niya lamang ang kanyang mga kauri sa loob ng mga kubeta sa Ateneo kapag halos sabay-sabay silang pinasusuka ng madilaw-dilaw na likido ng kani-kanilang amo. ayaw ipakita kaninuman. nilalanggas naman ang kanyang sugat. nang trese anyos na ang kanyang amo. pilit siyang itinatago ni Miguelito. sumidhi ang daloy ng umaalimpuyo nitong dugo sa puson at. puwede siyang piliting sagad-sarang magtrabaho hanggang manlupaypay siya sa hirap. lupaypay sa hirap at halos hindi na makagulapay at manunumbalik lamang ang kanyang lakas kapag naligo na ang kanyang amo at sabunin siya nang husto saka magana at saganang mag-aalmusal sa primera klaseng otel na naging lunduyan ng maligayang daing ng magdamag. . labis niyang ikinagagalit kapag nilalaru-laro siya. Magaan lamang ang kanyang trabaho noon. masidhing hinihilang pataas-pababa ang kanyang balat sa may leeg. buong kayabangan namang ipinagmamalaki na siya nito sa mga kabarkada. ang laru-laruin at galitin siya. Anumang oras na gustuhin nito. nang malaon. madalingaraw na kung siya man ay pinagpapahinga. lalo na kapag lihim na binubuklat ni Miguelito sa loob ng nakapinid na kuwarto ang ilang de kulay na magasing itinatago nito sa ilalim ng kama. tumimo sa kanyang kamalayan ang miserable niyang kalagayan. Ayos lamang naman sana sa kanya kung pinagtatrabaho man siya ng kanyang amo pero. matuyo at maghilom. pinapalitan ng benda hanggang sa tuluyang mangati-ngati. nang lubusang magbinata na si Miguelito at magbumabad sa mga panggabing aliwan. nakakakita ito ng makinis na binti‘t lampastuhod na palda sa simbahan man kung Linggo o sa mga mamahaling restawrang paboritong kainan ng mayayaman kasama ang mga anak na dalagitang mababango‘t makikinis. kung minsa‘y tatlo sa isang araw.

Paulit-ulit na kakausapin siya. magwiwisik ito ng pabango.bigla siyang patatayuin at hindi niya maiwasang labis na magalit at maghimagsik na halos ikabalatay ng mga litid niya sa leeg. Kapag gayon. Patitigilin nga lamang siya ng kanyang amo kapag bumaligtad na ang kanyang sikmura at tuluyan siyang masuka‘t hindi na makagulapay. Sa buong panahon ng kasiglahan ng kanyang amo hanggang unti-unti na itong nakakalbo. Nasabi niya tuloy sa sarili: mabuti pang hindi na siya sinuotan ng kapote. laruin man siya o ipalaro. Kung udyok ng babae o hindi. At ano lamang ang kanyang pabuya? Ang paliguan at sabunin nang husto matapos ang walang habas na pagtatrabaho? Sa kabilang banda. May mga sandaling kahit ano ang gawin ni Don Miguel – pahiran man siya sa ulo at katawan ng kung anu-anong krema. ang panginginig ng kanyang kalamnan at. miminsan niyang inakala na pinagmamalasakitan din siya nito nang isang gabi. noon lamang siya maingat na sinuotan ng kapote ng kanyang amo bago pinalusong at pinagtrabaho sa maalingasaw na minahan ngunit. Alam niya. nakakailang sukat-palit bago makapagpasiya kung ano ang tuluyang isusuot. Para siyang minerong lusong-ahon. batay sa nakasusuklam niyang mga karanasan. magsesepilyo‘t magmumumog ng pampabango din ng hininga at sa dinami-dami ng mga damit na pamporma. malalim at maalingasaw na butas na iyon. matapos ang paulit-ulit. at magsisimula na nga ang waring walang katapusan niyang kalbaryo ng pag-aahon-lusong. Naroroong sakal-sakalin siya hanggang sa halos hindi na siya makahinga hanggang tuluyan siyang itulak papasok sa entrada ng minahan. sa wakas. saka niya lamang unti-unting naipadama sa kanyang amo ang tahimik niyang pagpoprotesta. halatang wala pang dalawampung taong gulang at maituturing nang apo ng kanyang amo kung ito‘y hindi natakot mag-asawa‘t magpamilya. MATAGAL na niyang pinaghihimagsikan ang gayong buhay. Naroroong matagal na dila-dilaan ng kasama nito ang kanyang ulo at wala siyang magawa kundi magalit kahit pilitin niyang payapain ang damdamin. makinis. matagal ang oras ng kanyang trabaho. ang pag-igting ng kanyang mga ugat. ang busabos niyang kalagayan sa mahabang panahon ng paglilingkod kay Don Miguel at nang magsimula itong tumuntong sa edad na sisenta y singko hanggang ngayong sitenta na. labis niya namang ikinatatakot kapag naligo nang husto ang kanyang amo kahit hindi pa siya nakapagtatrabaho. pinilit isama ni Don Miguel sa silid ng isang otel – katumbas marahil ng pabuyang kinse mil pesos – ang isang babaing mestisahin. makipot. laking gulat naman niya nang sa mismong mukha niya naman sumambulat ang gustung-gustong ipasuka sa kanya ni Don Miguel. paulit-ulit na paglulusong-ahon. dahan-dahan sa simula. ang pabugso niyang pagsuka na waring saglit niyang paglaya sa buhay-busabos sapagkat matagal-tagal siyang makapagpapahinga ngunit. mula sa isang sikat na kapihan sa Malate. sa madilim. waring hindi pinagmamalasakitan ng kanyang amo ang kanyang kalusugan. ngunit aapurahin kung malaon. balingkinitan. padila-dilaan man ang kanyang ulo. kahit kababalik lamang ng kanyang lakas. sakal-sakalin at . ikapula ng kanyang ulo at ikapanigas ng kanyang kalamnan. ipagdidiinang huwag siyang ipapahiya sa kanyang makakasama sa magdamag kaya kailangan niyang pagbutihin ang nakagawiang ipagawa sa kanya. natitiyak niya. biglang-bigla siyang pababangunin ng kanyang amo upang piliting muli na namang magtrabaho. kung minamalas. may naghuhumindig na dibdib.

sadyang matigas ang puso ni Don Miguel at hindi na mababago ang pasyang tanggalin sa trabaho ang manggagawang matagal na ring naglilingkod sa kanyang pabrika.hilahin pataas-pababa ang balat sa leeg – nananatili siyang nakayuko lamang at hindi pinapansin ang anumang pagmumura ng kanyang amo. libreng gamot at pagpapagamot. sa payo na rin ng abogado ng kompanya. lalo na ang mga umaangal sa suweldong dapat matagal nang naumentuhan dahil lumolobo ang presyo ng mga bilihin at sobra-sobra naman sa kabilang banda ang tinutubo ng kompanya. katunayan. bihirang-bihira na. Noong una. sisinghalin at papupuntahin sa kahera upang ipakuha ang huling suweldo at anumang karampot na benipisyo. Waring nasisiyahan na lamang ngayon si Don Miguel sa pakikipag-usap at paghimas-himas sa mga iyon at. may sertipiko na at nakarehistro na sa Kagawaran ng Paggawa. Gayunpaman. kaseguruhan sa trabaho. umuwi na kayo! Huwag na kayong babalik. si Don Miguel ang Diyos at may hawak ng buhay at kapalaran ng mga manggagawa doon. lalo na nga ang tungkol sa umento sa sahod. napilitang kilalanin nito ang unyon. lalo na nga kung noong nagdaang gabi. ―Magreklamo ka sa Dole. malakas na punyeta at punyeta ang laging lumalabas sa bibig ng kanyang amo habang pigil na humahagikhik ang kapiling nito.‖ Malimit nitong isalubong sa mga trabahador. pupunta agad sa opisina nito sa pabrika ng tabako. nagharap sa opisinang pangkomperensiya ang dalawang panig at. bago mananghalian. Kahit hindi na niya magawa ngayon ang dating trabaho. kahit halos maghapong nag-usap at nagpaliwanagan. Ilang beses na nga niyang narinig na wala na siyang silbi. Matigas ang mga opisyales ng unyon sa kanilang mga pahayag at kahilingan. Sa takbo nga ng usapan kangina. lumilitaw na nagmamatigas si Don Miguel at binigyang-diin pa na utang na . at iba pang itinadhana na ng batas ngunit matagal nang nilalabag ng kompanya. at bihirang-bihira nang mapakinabangan hanggang dumating ang puntong labis na siyang ikinahihiya ng kanyang amo sa mga pumapatol pa ring makaniig ito. Punyeta. hindi pa rin nagsasawa si Don Miguel sa pagpapalipas ng oras sa paborito nitong primera klaseng mga lugar aliwan kung saan walang itulak-kabigin sa mga babaing nag-aagawang maupo sa tabi nito. milagro ng mga milagro kung mapilit siyang saglit na magtrabaho. may pagkakataong saglit siyang nagagalit ngunit mabilis din naman siyang nanlalambot kahit kalulusong lamang at hindi pa sumusuka sa maalingasaw na butas na iyon na lalong ikinaiinis at ipinanggagalaiti ni Don Miguel. ―Kung tinatamad kayo. Sa pabrikang iyon ng tabako ng mga Riego de Dios. hindi siya nito napilit magtrabaho at mapasuka. kung isama man sa kuwarto ng isang otel. punyeta!‖ pabulyaw pang sasabihin nito. Laking gulat na lamang ni Don Miguel nang isang araw. nakipagtalastasan nang malaon tungkol sa mga kahilingan. lumilitaw na wala pa ring malinaw na napagkasunduan. hanggang kangina ngang umaga. Uuwi tuloy si Don Miguel na mainit ang ulo at. gagala sa planta at bubulyawan ang sinumang trabahador na tatamad-tamad diumano at hindi ayos ang ginagawa. may dalang sulat at ipinatatalastas sa kompanya na may unyon na ng mga manggagawa at. Kahit lumuha at magmakaawa. bayad sa sobrang oras ng paggawa. kapag napag-initan ang sinumang trabahador. sukdulang lumuhod man. inutil. Sa marami nang pagkakataong iyon. agad iyong ipatatawag ni Don Miguel sa opisina. Nagmura man nang nagmura si Don Miguel. ilang manggagawa ang pumasok sa opisina nito.

kahit mabilis siyang nanlalambot gayong saglit lamang ang kanyang paglusong at pag-ahon sa dinadalaw nitong minahan. Wala na nga ba siyang silbi? Iyon ang malimit niya ngayong marinig na paratang ni Don Miguel. parang hindi ito mapakaling palakad-lakad sa kabuuan ng maluwang na salas ng mansiyong iyon sa Forbes Park. gayundin. naligo ito nang husto at nagpabango pa ngunit. pagkabihis. kung tutuusin. Hindi niya tuloy naiwasang itanong sa sarili kung bakit ngayon lamang siya namulat sa kahabaghabag niyang kalagayan. sa abot ng kanyang pang-unawa. upang pagtrabahuhin pa kahit paano. parang ang muli niyang pinagsisilbihan ay si Miguelito sa panahon ng kamusmusan nito at wala na siyang obligasyon kundi ang magbuga na lamang ng madilaw na tubig sa naghihintay na palikuran ng mga kauri niya ngunit hindi na sumisirit na gaya noon kundi. Kinabahan nga lamang siya nang matapos lumaklak ito ng Dom Perignon. Ngayon. kalimitan. saglit na namalagi sa banyo. at hindinghindi siya pipiliting galitin. manawagan sa mga kauri niya. ni hindi man lamang minamahalaga ngayon ni isinasaalang-alang ng kanyang amo ang matagal na niyang paglilingkod na nagdulot din naman ng ibayong kaligayahan at kaluwalhatian sa sulak ng dugo ng binatang si Miguelito at. Naisip tuloy niyang matagal na ngang nahuthot at nakatas ang kanyang lakas sa ilang dekada na rin namang paspasang pagtatrabaho niya para masiyahan lamang ang kanyang amo sa matapat niyang paglilingkod. sa init ng ulo. habang hinihintay ang itim na Mercedes Benz at tsuper na si Mang Benito. Akala niya tuloy siya na naman ang minumura nito tulad sa bawat pagkakataong hindi na niya ito mapaglingkuran nang lubusan buhat nang magka-edad. kung halos hindi na siya pagpahingahin sa walang oras na pagtatrabaho? At ano ngayon ang gantimpala? Ang pagbuntunan ng sisi? Ang paratangang inutil? Gusto tuloy niyang sumigaw. ang tanikala ng matagal nang sa kanila‘y pambubusabos ng uring kanilang kinagisnang paglingkuran. Kasalanan ba niya kung hinuthot ng kanyang amo ang dati niyang sigla at lakas. Iyon ang hindi niya matanggap at ikinasasakit ng damdamin hanggang nagsusumigaw sa kanyang isipan ang paghihimagsik sapagkat. makikinis at malalambing na babaing halatang namumulupot kay Don Miguel hindi na dahil sa husay niyang magtrabaho kundi sa lalo nitong pagiging galante. ipinahanda ang kulay asul na terno at. Malimit kumunot ang noo nito saka biglang sisigaw ng punyeta habang nakadukot ang kaliwang kamay sa bulsa ng pantalon. nang si Don Miguel na ito. nang humilata na ito sa kama – napagod marahil ang isip sa mga problema ngayon sa kompanya – tiyak na tiyak niyang lubos siyang makapagpapahinga hanggang umaga. ni ipagalit sa sinumang kapareha. Bakit hindi noon pa nang malakas siya at masigla? . matamlay na matamlay sa paglabas at pagpatak. Kalimitan nga – na labis na ipinagtutungayaw ni Don Miguel kasabay ng panlalait sa kanya – ni hindi na siya makapasok man lamang sa entrada ng minahan dahil agad siyang nalulugmok sa panlalambot. MAAGANG nagising kinaumagahan si Don Miguel.loob ng mga manggagawa na pinagtatrabaho pa nito ang mga iyon sa kompanya ng tabako ng mga Riego de Dios. upang labanan na ang kani-kanilang amo at putulin. sa wakas. dumeretsong umuwi ang kanyang amo at waring nakalimutan ang nakagawiang aliwan sa piling ng mababango. Tuwang-tuwa naman siya sa nangyari sapagkat. humingi lamang ng isang basong sariwang gatas kay Bebang.

Tingnan mo rin sa mga trabahador ang p‘wedeng palayasin na… iyong matatanda na at di na gaanong makapagtrabaho. ― utos ni Don Miguel sa abogado. nasa kani-kanilang puwesto na ang mga manggagawa. Mali ba ang rekord sa BIR. talaga. Nagbanta na nga po silang magwewelga kapag di natin naibigay ang mga hinihingi nila. Padaguk-dagok sa mesa si Don Miguel. ang laki nga ng binayarang buwis ng kompanya. may narinig pa siyang tinawagang kung sinong heneral. ngunit ang abogado lamang ng kompanya ang humaharap. ―Kausapin mo ngayon ang presidente ng unyon ng mga punyeta. halos alas onse na o makapananghalian bago ito sumulpot sa pabrika. Bilhin mo… suhulan mo para iurong ang mga reklamo sa Dole. kalimitan. punyeta! Mag-isip ka ng paraan kung paano sila tatanggaling isa-isa… kahit sinong opisyal nila. lalo na nga noong kasiglahan ng kanyang amo at umaalimpuyong . Ilang saglit lamang. May tatawagan pa sana ito. Sa wakas. lalo na iyong b‘wisit na presidente. o pagtawanan man ng kapareha nito. Attorney? O talagang s‘wapang si Don Miguel?‖ Saglit na hindi nakakibo ang abogado. salamat. unti-unti na siyang nakalalaya sa matagal nang pagsasamantala sa kanyang lakas sa ilang dekada nang walang habas na pagtatrabaho. pero malinaw namang mga trabahador sa pabrika ang tinutukoy nito. ―Ipinararating ko lamang sa inyo ang panig ng kompanya. nagmamadaling pumasok sa opisina nito ang abogado ng kompanya. paanas na nag-uusap at ipinagtataka marahil kung bakit gayong kaaga ng kanilang amo dahil. at sinabi nitong nalulugi ang pabrika kaya imposibleng maipagkaloob ang hinihinging umento at benipisyo ng mga manggagawa. Ibig sabihi‘y malaki ang tinubo. Idinagdag pa nitong mapipilitang magbawas ng mga empleyado ang kompanya para hindi magsara at malamang na pagretiruhin na ang lampas na ang edad sa sisenta. Makaraan ang ilang minuto. sinabing baka magkawelga sa pabrika at kailangan nito ng ayuda ng mga pulis. ngunit waring nagdalawang-isip. murahin man at insultuhin. at ilang beses na tumawag sa telepono. may dala-dalang kung anuanong papeles na pahapyaw lamang pinagtuunan ng pansin ni Don Miguel. ikinatuwa niyang laging mainit ang ulo ng kanyang amo. kaya tuluyan nang ibinaba ang telepono at kumunut-kunot ang lumapad nang noo dahil sa bahagyang pagkakalbo. Kakausapin ko nang husto si Don Miguel. hinuthot iyon nang husto. Tingnan natin. ―Nalulugi? Imposible!‖ alsa-boses na sabi ng presidente ng unyon.‖ ―Mga walang utang na loob. ―Noong nagdaang taon. siya yata ang pinariringgan ng kanyang amo.‖ Naisip niya. baka magawaan pa natin ng paraan. Iyong mga inutil na. ―Matigas po. kahit alam nitong agad siyang manlalambot at hindi na mapilit sumuka anuman ang gawin sa kanya ni Don Miguel. Huli niyang narinig ang paulit-ulit nitong salamat. Ilang ulit pang nakipagnegosasyon ang unyon. nasabi niya sa sarili. Waring nakalimutan na nito ang nakaugaliang paghahanap ng kaparehang makakausap at mahihimas man lamang habang pinipilit siyang magalit upang mapagtrabaho kahit panandalian man lamang.Kabubukas lamang ng maluwang na tarangkahan ng bakuran ng pabrika nang dumating si Don Miguel at nagmamadaling pumasok sa opisina. saka banayad na sumagot. salamat.‖ Sa ilang araw na iyon.

Sa buong araw na iyon. bihira nga siyang makapagpahinga. ipinagdiinan ang pagiging tuso. ngunit waring nangatakot at umatras nang makitang dudumugin sila ng mga welgista. mga nakabatuta. May mangilan-ngilan ding manggagawang hindi nakiisa sa welga. sapagkat walang kalaban-laban. sinabihan ang tsuper na dadaan muna sa pabrika saka may kakausapin sa Manila Hotel. madali silang palitan. ganid at makaharing pamamalakad ni Don Miguel. papasukin sa tarangkahan ang mga gustong pumasok dahil.‖ nagyayabang pa nitong sabi sa kausap sa kabilang linya. Aba. ―May araw din kayo! Mga putang ina n‘yo. magkabatuhan at. at waring hindi ikinatigatig ang marahas na nangyari sa pabrika. may mga nabalian ng braso. sa isang iglap. naisip niya. Tatlo sa mga welgista. ipinamukha sa mga nakasulat sa plakard at kartelon ang inhustisyang dinaranas ng mga manggagawa sa pabrika ng tabako ng pamilya Riego de Dios. mapipilitan silang buwagin iyon. Gayunpaman. nang magkasunud-sunod ang tawag sa telepono sa mansiyon nito sa Forbes Park. walang habas na binatuta ang mga welgista pati mga babae. babae pa ang isa. nagdatingan ang mga isandaang pulis. ilang sunud-sunod na putok ng baril ang nangibabaw sa kaguluhan. ―Madadala na ang mga punyetang iyan. at tuluyang patulugin nang mahimbing habang naglalaro pa sa bilugang mukha ng kanyang amo ang ligaya‘t kaluwalhatian. agad na umagapay sa kotse. Pero bago magtanghalian. dinaluhong ng mga pulis ang piketlayn. at napilitang ipagtanggol ng mga nagwewelga ang kanilang hanay hanggang sa magkahambalusan. gayundin ang mga kotse ng ilang opisyal nito. at agad na kinausap ng pinuno nito ang presidente ng nagwewelgang unyon. tatlong lalaking nakamotorsiklo ang biglang sumulpot kung saan.‖ Agad na nalaman iyon ni Don Miguel. nagkapasa sa katawan. biglang pumutok ang welga ng mga manggagawa doon. Ilan pa sa kanila ang puwersahang dinampot ng mga pulis at isinakay sa mobile car. saka narinig na lamang ang sunud-sunod na mga . Lalong nagkapit-bisig ang mga welgista. kaya makabubuting itigil na ang piket. Nang palabas na sa bukana ng Forbes Park ang kotse. kung hindi.lagi ang dugo sa mga ugat hanggang puson. Magdemanda sila. agad itong naligo ngunit hindi na siya gaanong sinabon at binanlawan at waring tuluyan na nga siyang nakalimutan. Pagkaalmusal. ang duguang tumimbuwang. lupaypay na bago sabunin at paliguan. ipinahanda ang Mercedes Benz. Tingnan ko kung mananalo sila sa akin sa korte. nagsigawang walang aalis at. walang nagawa kundi magmura at magtungayaw habang tumatakbo at napilitang iwan ang piketlayn. sinabihang ilegal iyon. Ang iba‘y nagpulasang umaagos ang dugo sa mukha dahil sa pumutok na ulo sa hambalos ng batuta. at magkakapit-bisig – lalaki man o babae – buong tatag nilang hinarang sa pagpasok ang ilang trak ng kompanya. Noon. wala pa si Don Miguel sa pabrika. namalagi sa mansiyon ang kanyang amo. lumaklak na lamang ng Dom Perignon. ano pa ang halaga ng kanyang paglaya kung ubos na ang kanyang lakas? Isang umaga. agad itong nagbihis. at nalaman din niya. binarikadahan ang tarangkahan. napilay at halos hindi na makalakad at. armadong parang lalaban ng giyera. biglang-bigla. nagtangkang magsipasok. magpangbuno. Nang magising ang kanyang amo kinaumagahan. isa sa likuran at dalawa sa tagiliran.

sa kabila ng pagsisikap ng mga tambolero‘t propagandista ng rehimen na piringan ang mata ng publiko. lumitaw na lalong sumidhi lamang ang pagnanasa nitong makita ang maliwanag na katotohanan sa likod ng mga anomalya‘t eskandalong kinasasangkutan ng naghaharing rehimen. pagbaba pa lamang sa eroplano mulang Hongkong upang mahadlangan ang pagtestigo nito sa Senado. pinalitaw pagkatapos sa estasyon ng telebisyon na pag-aari ng gobyerno ang isang Erwin Santos. sa P800-M paunang-bayad ng Comelec sa Mega Pacific para sa kontrobersiyal na kontrata kaugnay ng ACM (automated counting machines)?Saan napunta ang taunang P254-M para sa mga kasangguni ng DAR (Dept. tanong pa ng publiko.bigla niyang naitanong sa sarili: ―Malaya na ba ako? Kailan lalaya ang mga kauri ko? Kailan?‖# Sa B utas Ng Kar a yo m February 27. nagbitiw sa tungkulin bilang presidente ng PNOC si Eduardo Manalac (dahil ayaw matulad kay Bolante) nang atasan ito diumano ni dating Sekretaryo Romulo Neri ng NEDA na magpalabas ng P500-M para sa pagtatanim ng jatropha. of Agrarian Reform)? Saan naroroon ang nawawalang P20-M sa nabawing ilang yaman ng mga Marcos?Saan talaga ginasta ang P5-B para sa Tanggapan ng Pangulo at may di pa nga yatang . OIC ng Phil. gayundin ang P728-M ―fertilizer scam‖ ng isang Joc-joc Bolante.‖ mga kontratang Northrail at Southrail. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. Forest Corp. . Rodolfo Noel Lozada. bukod sa iba pang nangalingasaw na mga transaksiyon. Bumulwak ang dugo sa bahagyang nakakalbong ulo ni Don Miguel hanggang tumimbuwang ito sa upuan pisil-pisil ang dumurugo ding dibdib.‖ inorganisa naman ng Malakanyang ang kaalyado nitong mga gobernador at alkalde upang itambol sa sambayanan na ―ganap ang pagsuporta‖ nila sa administrasyong Arroyo. Gusto rin nilang linawin nang husto ng rehimen ang ―Hello Garci. at hinihiling na ―patalsikin na si Gloria. Hermogenes Esperon.putok. bukod sa P500-M ding hiningi sa National Development Corp. Habang naghihingalo ang kanyang amo. at inilipat pagkatapos ang P1-B iyon sa kamay ng Phil. kundi maging sa halos lahat ng rehiyon ng bansa. para ibunyag ang mga katiwalian diumano ni Lozada sa naturang korporasyon nang ito pa ang presidente niyon. Pero. kaugnay nito. Jr. tanong nila. Jr. Tinapatan at kinontra din ng Malakanyang ang idinaos na mga misa sa La Salle at Ateneo para kay Lozada at naglibot pa sa mga kampo-militar si Hen. Ordonez HALATANG-HALATANG natataranta si Presidente Gloria Macapagal-Arroyo at kapit-tuko niyang mga basalyos nang magkakasama silang maglakad sa bakuran ng Malakanyang upang ipamalas sa publiko ang diumano‘y kanilang pagkakaisa sa kabila ng umalingasaw sa katiwalian na $329-M kontratang ZTE-NBN at pagdampot ng mga ahente ng gobyerno.. Bakit. Bukod sa kung anu-anong panggigipit kay Lozada at asawa nito.. Mega Pacific at Piatco. Hindi lamang ang katiwalian sa ZTE-NBN at pagkidnap kay Lozada ang itinatanong ngayon ng mulat at namumulat na mga mamamayan. upang tiyakin lamang ang katapatan ng mga sundalo sa Reyna ng Malakanyang. Forest Corp. hepe ng estado mayor ng AFP. sa ilalim noon ni dating Sekretaryo Mike Defensor bago mag-eleksiyon noong 2007? Ano na ang nangyari. Nang lumaganap at mag-alab ang matinding protesta ng iba‘t ibang sektor ng lipunan hindi lamang sa Kamaynilaan. kay Engr.

halimbawa. Pero. at maaaring hindi nga kinansela kung hindi ibinunyag ni Joey de Venecia ang sinasabing mga katiwalian na pinatibayan pa. Ordonez (Editoryal) KUNG pagbabatayan lamang ang pagsasanib ng mga puwersang dati‘y parang langis at tubig kaugnay ng mga pagbubunyag sa Senado ng isang Engr. Kinansela lamang niya iyon noong Oktubre 2.nalilikidang P77-M? Saan talaga ginugol ang P650-M pondo sa paniniktik? Nalinaw na ba ang kuwenta. gayundin ang butihin niyang esposo. sa kabilang banda. ng mga pahayag ni Lozada.7-M? Natural. tagapayo sa pambansang seguridad. ni Sekretaryo Norberto Gonzales. ipinahayag ni La Gloria – bilang pagtatanggol-puri – na kinansela niya ang kontratang ZTE-NBN nang malaman niyang may katiwalian. Makatuwiran nga lamang ang sinabi noong 1700 ni Francois Marie Arouet o Voltaire – pilosopo-manunulat na Pranses na nakilala‘t napabantog bilang tagapagtanggol ng karapatang pantao – na ―banal na karapatan ng mga mamamayan na ibagsak at palitan ang anumang pamahalaang hindi na makatugon sa mga pangangailangan at kapakanan ng sambayanan. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. tungkol sa garapal na katiwalian sa $329-M kontratang ZTE-NBN na sangkot mismo diumano si Presidente Gloria Macapagal-Arroyo. dahil hawak sa pundilyo ng Malakanyang ang mayorya ng Kamara dahil sa kalansing ng pera. Nalusutan na rin ni La Gloria ang tatlo ring pagrerebelde ng ilang grupong militar. matibay na batayan ng panibagong kasong ―impeachment‖ ang pag-amin ni La Gloria na pinirmahan pa rin niya – kahit alam niyang may katiwalian – ang naturang kontrata bagaman kinansela niya iyon nang malaon. ―Patalsikin si Gloria! Pahirap sa masa!‖ isinisigaw nga ng mga nagpoprotesta. at lumilitaw na hindi na basta-basta mahahadlangan ng Malakanyang sa pamamagitan ng mga propaganda‘t buladas o mapanikil na mga hakbang ang dumadambang mga alon ng protesta laban sa mga katiwalian ng naghaharing rehimen. Sapagkat maliwanag na ang sambayanan pa rin ang may ultimong kapangyarihang magpasiya. sa butas na ng karayom – sabi ng mga kritikong pampulitika – lulusot si La Gloria ngayon upang manatili siya sa glorya. bukod sa pangunahing mga basalyos ng rehimen gaya ni dating Komisyoner Benjamin Abalos ng Comelec. 2008 makaraan nga ang limang buwan. . nitong huli. Sa punto tuloy ni Presidente Manuel Villar ng Senado. maaaring sabihin agad ng mga palasuri sa pambansang pulitika na. Nalaman niya iyon noong sinundang gabi peropinirmahan pa rin niya kinabukasan sa Hainan.‖ Sa butas na nga ba ng karayom lulusot si La Gloria? Ma y Ed sa 4 Ba? February 20. maglulundo ang lahat sa Edsa 4. nang malaon. China noong Abril 2007. ang ―cash advance‖ niyang P138. isang garapal na katiwalian ang pagwawaldas sa salapi ng bayan kaya. natural lamang na muling mabasura ang kaso gaya ng tatlong naunang―impeachment‖ na itinapon lamang sa poso negro ng pulitika. Jr. sa malapit na hinaharap. Rodolfo Noel Lozada.

sobra na. sa bawat humaliling rehimen.Ipinahayag tuloy kamakailan ni Prof. Jose Ma. punong kasangguning pampulitika ng NDFP (National Democratic Front of the Philippines) na ―hinog na ang lahat para patalsikin sa poder‖ si La Gloria.. napalitan nga ang abusadong pambansang liderato pero hindi ang sistemang pampulitika‘t pangekonomiya na nananatiling kontrolado ng iilang naghahari-harian sa lipunan sa kapinsalaan ng masang sambayanan. Laban ng Masang Pilipino. sa kabilang banda. Kabataan. 15 sa demonstrasyon sa Makati ng mga 10. Matapos sikapin ng mga makapangyarihan na mahadlangan ang pagtestigo ni Lozada sa Senado kaya pinapunta siya sa Hongkong ng mga kinauukulan. Nakabalik pa nga sa poder ang mga basalyos ng pinatalsik na mga rehimen at. Antonio Bautista. Pandarambong din sa pera ng bayan. 25. lumubha pa nang lumubha ang mga problemang panlipunan. 1986. dinala sa Laguna sa halip na sa bahay niya sa Pasig. Pamalakaya. Lumitaw na 92% sa mga nagpadala ng opinyon sa ―HARAPAN‖ sa telebisyon ang naniwalang nagsasabi nang totoo si Lozada at 8% lamang ang nagsabing nagsisinungaling siya.000 – sabi niya – ng Pangalawang Kalihim Tagapagpaganap Manuel Gaite. at tandisang paninikil sa lehitimong mga karapatang sibil ng sambayanan sa pamamagitan ng Batas Militar. kilos na!‖ madagundong ngang isinigaw noong Peb. nang malaon. Nagkaisa nilang hinihinging magbitiw na sa tungkulin si La Gloria sapagkat wala na itong moral na awtoridad na pamahalaan ang bansa dahil sa ―talamak na katiwalian sa gobyerno. tulad ng Bayan Muna. nagdesisyon siyang ibunyag na ang nalalaman niya tungkol sa umalingasaw na ZTE-NBN. ang tuluyang nagpaalab sa damdaming-bayan sa ilalim ng diktadurang Marcos kaya naganap ang Edsa 1 noong Peb. Maglulundo nga kaya ito sa Edsa 4? O sawa at nadala na ang mga mamamayan sa ganitong sistema? Maaalaala.‖ Sa kabila ng mga nabanggit. Maliwanag. binigyan ng P500. 20 taon ng pag-abuso sa kapangyarihan at disimuladong pandarambong sa salapi ng bayan. mga pagpatay na pampulitika. higit pa ngang masama – sabi ng mga demonstrador – ginagawa pa nga nito ang lahat-lahat upang bulagin ang opinyon publiko at ilibing ang sagradong mga katotohanan. Anakpawis. Management Association of the Phil. paglabag sa Konstitusyon. Gabriela. Ito rin ang mensahe sa misang idinaos para kay Lozada sa La Salle Greenhills na dinaluhan ng mga 5. at lalong . Nag-alab nga ang opinyon publiko matapos sindihan ni Lozada ang mitsa ng bomba laban sa talamak na katiwalian sa burukrasya sa ilalim ng naghaharing rehimen. nabigong patalsikin naman sa poder ng mga kaalyado ni Erap si La Gloria noong Edsa 3 sapagkat lumitaw na personal lamang ang pangunahing mga dahilan kaya hindi sumuporta ang masang sambayanan at iba pang mulat at progresibong sektor ng lipunan.000 tao noong Peb. pinapirma pa sa isang apidabit. Karapatan. bukod pa nga sa pandaraya sa eleksiyon noong 2004. 17. Sa Edsa 1 at 2. pampulitika‘t pangkabuhayan. kahit labag sa kanyang kalooban.000 lider at miyembro ng nagsanib-sanib na mga organisasyon – pampulitika man o panrelihiyon o pangnegosyo. at walang habas na pagpatay kay dating Senador Benigno Aquino. ―Tama na. at dinampot siya sa NAIA pa lamang ng mga ahente ng gobyerno nang mapilitan siyang umuwi. tiwaling pamamahala at paglilihim sa katotohanan ang nagpabagsak din sa rehimeng Estrada noong Edsa 2. paninikil at pagsalaula sa mga karapatang sibil ng sambayanan. Makati Business Club. Jr. UNO. Simbahan at iba pang sektang panrelihiyon. Sison. at matinding tinuligsa ng mga lider at miyembro ng iba‘t ibang grupo ang pananatili sa kapangyarihan ng Reyna ng Malakanyang. ng isang Atty.

Nariyan. mapayapa. panggigipit. ang waring pagputol sa dila ng kinauukulang mga opisyal ng gobyerno – sa pamamagitan ng mapanikil na E. ibinasura lamang ng bagong lideratong kinatawan din ng uring mapagsamantala ang pambansang kapakanan. sa kabilang banda. mulang jueteng payola hanggang sa ―Hello Garci. sa kabilang banda. May Edsa 4 ba? Sabi nga. ang mapagmahal na esposo nito‘t mga miyembro ng opisyal na maharlikang pamilya kabilang na ang parang garapatang mga basalyos na pawang sumisisipsip sa puklo‘t dugo ng bayan. Nariyan ang pagbusal sa bibig ng mga kritiko sikilin man ang malayang pamamahayag at salaulain ang mga karapatang sibil ng mamamayan.3-B mga makinang pambilang ng boto sa Comelec. mulang maanomalyang mga proyektong SouthRail at NorthRail hanggang sa nangangalingasaw na mga kontratang Transco.lumulubog sa krisis ang bansa. Sa anumang paraan. Bukod sa mga nabanggit. isa sa mabisang paraan ng pambansang pagbabago ang ―People Power‖ pero. 464 – upang hindi makatestigo ang mga ito sa mga pagdinig ng Senado tungkol sa kabikabilang nagaganap na katiwalian sa pamahalaan. unang-una. Piatco at $329-M ZTE-NBN. Napatunayan na sa maraming pagkakataon ang pagiging eksperto ng pambansang liderato sa pagpisil sa ilong ng publiko upang hindi maamoy nang husto ang nakasusukang baho ng rehimen kaugnay ng kung anu-anong garapal na anomalya‘t eskandalong bunga ng makasarili‘t tiwali nitong pamamahala. nariyan ang pandarahas sa makabayan at militanteng mga puwersang nagmamahal sa katotohanan at matagal nang . panunuhol. Garap al Na February 13. dapat na lantay na makabayan at progresibong pambansang liderato – ayon sa mga kritikong pampulitika – ang hahalili o hahawak ng renda ng gobyerno tungo sa ganap na pagbabago ng napakatiwali na‘t naghaharing sistemang panlipunan. Matapos gamitin ng mga kinauukulan ang suporta ng masang sambayanan at makabayang mga sektor ng lipunan para diumano sa pambansang pagbabago. Higit sa lahat. Nariyan ang paniniktik. gayundin. at pananakot sa mga posibleng magbulgar ng katotohanan. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. pilit at pilit na pinababango ng mga tambolero‘t salamangkero ng rehimen upang ululin ang opinyon publiko at magmukhang malinis sa mata ng sambayanan ang Reyna ng Malakanyang at. pampulitika‘t pang-ekonomiya para makamit ang ganap na pambansang katubusan sa kamay ng uring mapagsamantala‘t walang makabayang konsensiya. kailangang maitago ang sagradong katotohanan sukdulan mang baluktutin ang tuwid at ituwid ang baluktot sa kapinsalaan ng pambansang kapakanan. Ordonez (Editoryal) KILALA na ang naghaharing rehimen sa pagiging garapal sa paglulubid ng kasinungalingan at pagtatakip sa katotohanan kaugnay ng walang habas na mga katiwaliang kinasasangkutan nito.‖ mulang P728-M ―fertilizer scam‖ hanggang sa P1. Ni hindi nga anino hanggang ngayon ang minimithi ng mga mamamayan na isang lipunang tunay na makatao.O. maunlad at demokratiko. marami pa ngang dapat halukayin ang sambayanan sa poso negro ng ganid na kapangyarihan na.

dahil sa takot at ―ikasisiya ng Malakanyang. Di Natutulo g An g La hat February 6. baka italaga pa siyang miyembro ng gabinete ng Malakanyang. maliwanag na konsensiya‘t nalalabing pagpapahalaga sa dangal ang nagtulak kay Lozada – sa kabila ng matinding takot – na ituwid ang baluktot alang-alang sa sagradong katotohanan at pambansang kapakanan at. Dir. hindi idinaan sa karaniwang daanan ng mga pasahero para diumano ―pangalagaan‖ ang kaligtasan dahil peligroso ang kanyang buhay. at naging kasangguni ni dating Sekretaryo Romulo Neri noon sa NEDA (National Economic & Development Authority) kaugnay ng maanomalyang kontratang $329-M ZTE-NBN. Ayon sa kanya. Ordonez .. hindi miminsang tumanggap siya ng mga banta sa kanyang buhay para marahil hindi niya isiwalat ang mga nalalaman sa naturang kontrata. kinabukasan. retirado na pero pinuno sa seguridad ng paliparan ng NAIA. Sapagkat garapal na ang lahat. Kinuha na siya paglabas na paglabas sa eroplano. Batay sa kanilang dispalinghadong mga pahayag at retorika. malinis. gayundin ang nakaugalian diumanong ipatong na 20% sa tunay na presyo ng iba pang mga proyekto ng gobyerno dahil sa kasuwapangan ng kinauukulang mga opisyal nito. Jr. Nagdesisyon tuloy si Lozada na tuluyan nang humarap sa Senado upang ibunyag ang lahat niyang nalalaman sa ipinatong na 100% sa presyo ng nangalingasaw na kontratang ZTE-NBN. Sa halip na ihatid sa kanyang bahay sa Pasig. Batay sa kanyang salaysay sa Senado. Avelino Razon ng PNP. hangal na nga lamang ang maniniwalang nagsisinungaling at inimbento lamang ni Lozada ang lahat. Ano ang makukuha ni Lozada sa kanyang pagbubunyag? Ang gipitin at iligpit ng mga makapangyarihang baluktot ang kaisipan? Ang madamay ang kaligtasan ng kanyang pamilya? Kung oportunista lamang si Lozada. kamakailan.‖ ay napilitan niyang pirmahan. Natural. matinding pinalitaw ng mga guwardiya de honor ni Presidente Gloria MacapagalArroyo. sinalubong agad siya at dinampot ng grupo ng isang Hen. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. Corp. dinala siya sa opisina ng isang Atty. Nagbitiw pa nga si Lozada bilang Presidente ng Phil. Antonio Bautista. gaya ng maraming basalyos ni La Gloria. at pinili niyang susian ang bibig. nagbitiw na Presidente ng Philippine Forest. Forest. Paul Mascarinas at napilitang ibalik lamang nang maging maingay na ang lahat sa media. sa pagdinig ng Senado. Malinaw na makikita ang garapal na sistemang ito ng naghahari-hariang rehimen sa kaso na lamang ng isang Engr. sa kanyang ginawa. sa pangunguna nina Sekretaryo Lito Atienza ng DENR. Rodolfo Noel Lozada. at iba pa. Corp.nananawagan para sa isang mapayapa. pinapunta muna siya sa Hongkong para makaiwas sa pagtestigo sa naturang kaso at. ―ipinasyal‖ siya hanggang Laguna ng tropa ng isang Kor. hindi mapananatili ng rehimen sa arena ng panlilinlang at kamulalaan ang namumulat na mga mamamayan. maunlad at demokratikong lipunang pinaghaharian ng tunay na hustisya sosyal. lalo na ang paghingi diumano ni dating Komisyoner Benjamin Abalos ng Comelec ng komisyong $130-M. Hen. nang mapilitang umuwi. Angel Atutubo. At. pinapirma sa isang apidabit na hindi niya lubos na sinasang-ayunan pero. na si Lozada pa ang naglulubid ng mga kasinungalingan.

lumilitaw na pinamamayanihan hindi ng marangal at makabayang mga layunin kundi ng ganid na ambisyon ng mga Mafioso.NANG sinusulat ito. maliwanag naman. ng Amsterdam Holdings. nagbanta pa si JDV na marami pa siyang ibubunyag na katiwalian ng naghaharing rehimen sa darating na mga pagkakataong puwede siyang magtalumpati sa Kamara. Pebrero 4. Hindi maikakaila. nagbobotohan na ang malahunyangong mga kongresista makaraan ang nakaugaliang pag-aaksaya ng mahabang oras sa patalsikan ng laway at pataasan ng ihi sa masalimuot na mga debate sa mga reglamento at proseso. kaugnay nito. na ang balyahan o karambola sa kapangyarihan ng uring naghahari-harian sa pulitika at ekonomiya ng bansa ay batay lamang sa personal na mga motibo‘t interes at hindi sa importanteng mga isyung magsusulong sa pambayang kapakanan. ipinaratang naman ni JDV ng LakasCMD na nagsimulang maniobrahin ng Malakanyang na patalsikin siya nang ibunyag ng kanyang anak na si Joey de V. kung patatalsikin na sa wakas sa puwesto si Espiker Jose de Venecia at pauupuin sa kubeta ng kapangyarihan si Rep. Inc. tulad ng matinding sikat ng araw sa katanghalian. ayon sa mga basalyos ng Partidong Kampi ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo. Bagaman inamin niyang isa siyang makasalanan.‖ mga pagpatay na pampulitika at pagabuso sa kapangyarihan. ang suhulan at katiwalian sa kontratang $329-M ZTE-NBN na kasangkot pa mismo diumano si Unang Ginoo Mike Arroyo. Isinumbat pa nga niya ang mga naitulong niya kay La Gloria mula nang makiusap itong maging kandidatong bise-presidente niya noon hanggang ngayong namamayagpag na ito sa Malakanyang. masama at tiwali kaya nga ginilitan ng leeg ang liderato nito sa Kamara. naging ―doberman pinscher‖ sila ni La Gloria sa Kamara para guwardiyahan ang mga katotohanan kaugnay sa pagkakabasura agad sa dalawang kasong ―impeachment‖ laban sa Presidente ng Matatag na Republika. Kahit sinasangkalan ang mga repormang dapat ipatupad sa Kamara kaya magbabago diumano ng liderato. tiyak na hindi pa ibubunyag ni JDV ang nalalaman niyang matinding mga katiwalian sa pamahalaan alang-alang sa pambansang kapakanan. na ipapatay silang mag-ama ng mga kinauukulan na hindi man lamang ipinaimbestiga ni La Gloria nang sulatan niya ito‘t ireklamo iyon. Gayunpaman. si JDV ang sinungaling. tapos na ang liderato ni JDV sa Mababang Kapulungan ng Kongreso. magpahanggang ngayon. malubha at mapanganib ang kahulugan ng mga kaguluhan at paulit-ulit na pag-aawayaway sa Kongreso. Tinangka pa. ayon pa rin kay JDV. Nahihilo na tuloy ang bayan kung sino ang paniniwalaan at. Katulad ng isang sambayanang malapit nang mamatay ang maiinit na diskusyong iyon xxxx . bukod sa litanya ng mga paratang at ganting-paratang ng mga magkakalaban. malinaw na nailarawan ng ilang bahagi ng isang editoryal ng La Solidaridad (Hulyo 15. 1889) ang mga nagaganap ngayon sa diumano‘y marangal na bulwagan ng buong Kongreso: ―Hindi mapag-aalinlanganan.‖ gayundin ang hiwaga sa likod ng ―Hello Garci. Kung hindi nasaktan nang husto ang amor propio. pati si Nograles. kung pakikinggan naman ang mga pahayag ni Rep. mariin naman siyang nananawagan sa lahat – lalo na sa pambansang liderato – na simulan ang rebolusyong moral tungo sa isang maayos at malinis na gobyerno at maunlad at mapayapang Pilipinas. Sa takbo ng botohan. Bukod sa ibinunyag niyang katiwalian sa pagbebenta sa Transco. Prospero Nograles ng Davao bilang bagong lider ng Kamara. Hindi na nga bago ito sa kasaysayan ng nakasusukang sistema ng pulitika sa bansa na. Dato Arroyo – anak ni La Gloria – gayundin ng himod-pundilyo nilang mga kakampi. at labis na pagkontrol ng Malakanyang sa ―pork barrel‖ at ―road user‘s tax. Sa kabilang banda.

Ikinatuwiran ni La Gloria. pag-iinsultuhan at pag-iiringan na labis na ikinawawala ng dangal ng buong Kongreso. bukod pa nga sa hanggang langit na debosyon nito sa Reyna ng Malakanyang. Ordonez (Editoryal) KAHIT dapat nang magretiro sa serbisyo militar si Hen. 2008 dahil 56 na taong gulang na siya. Generoso Senga. bilang hepe ng estado mayor ng Hukbong Sandatahan ng Pilipinas sa Pebrero 9. ang mga dakilang adhikain. 2009 para kay Esperon).‖ P ara Laman g Mga T alahib January 30.‖ May pag-asa pa nga ba ang bansa sa ilalim ng lideratong kumakatawan lamang sa interes ng uring mapagsamantala? Sabagay. ituring naman o gawing isang malaking biro lamang ang lahat ng ito. maliwanag na nilabag na naman ni La Gloria ang Seksiyon 5 at 7 ng Artikulo XVI ng Konstitusyon na nagtatadhanang maaari lamang palugitan ang panunungkulan ng hepe ng estado mayor sa panahon ng giyera o pambansang emerhensiyang idineklara ng Kongreso. Nagdeklara na ba ng giyera o pambansang emerhensiya ang Kongreso? Marami tuloy ang nagsasabing hindi ang pagpuksa sa CPP-NPA ang pangunahing dahilan kaya pinalugitan ang panunungkulan ni Esperon kundi. sapilitang magreretiro sa edad na 56 ang sinumang militar at. sa kabilang banda. nilinaw naman ng probisyon ng Batas ng Republika Blg. pinalugitan pa ng tatlong buwan – o baka muli pang palugitan hanggang 2009 – ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo ang termino ng panunungkulan ng naturang heneral sa layunin diumanong mawakasan ang may apat na dekada nang rebolusyonaryong pakikibaka ng CPP-NPA bago matapos ang 2010. habang ipinagtatanggol sa pamamagitan ng mabulaklak na mga salita ang mga patakarang pangkabuhayan na makabubuti sa mga mamamayan.Ipinamamalas sa mga mamamayan ng mga alingasngas at eskandalo na ang kanilang mga kinatawan at ang mga namumuno sa kanila – na hindi naman nagsisikap na malutas ang pangunahing mga problema ng bansa at mapaunlad ang kalagayang pangkabuhayan ng mga mamamayan – ay walang inaatupag kundi maglunoy sa kanilang pagpipintasan at walang kawawaang pagbabalitaktakan. Maaalaala. na sinusugan ng PD 1650. ―hindi lahat ay natutulog sa dilim ng gabi. ang malaking utang na loob ni La Gloria sa kanya noong halalang presidensiyal ng 2004. higit sa lahat. bagaman. tatlong taon ang termino ng panunungkulan ng hepe ng estado mayor ng AFP (hanggang Hulyo 21. 2006 nang halinhan niya ang nagretirong si Hen. Jr. ipangalandakan ang mga prinsipyo. sabi nga. Hermogenes Esperon. Sa kasong ito ni Esperon. na ―sumusulong na ang kampanya laban sa NPA at inaasahan naming lalong susulong ito sa darating na ilang buwan kaya mahirap magpalit ng mga kabayo‖ sa panahong ito. 8186 na dapat na ngang magretiro ang sinumang militar na 56 na ang edad kahit hindi pa tapos ang kanyang termino sa puwesto. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. Kung . at pagtagal-tagal.‖ ―xxxxx Ito ang pangunahing layunin: lumikha sa mga mamamayan ng isang malaking isyung pampulitika sa pamamagitan ng mga palabas. Kung susundin ang probisyon ng PD (Presidential Decree) 1636. nagsimulang manungkulan sa kasalukuyang puwesto si Esperon noong Hulyo 21.

maging noong nagdaang mga rehimen. at naglulublob sa pribilehiyo‘t kayamanan ang iilang naghahari-harian sa lipunan samantala. Sison. sa kabilang banda. Kayang-kaya diumanong gawin ito ng kanyang tropa sapagkat. ang nangarap at nangalandakang wawakasan nila ang rebolusyonaryong pakikibaka ng CPP-NPA? Bakit tumagal ito ngayon ng apat na dekada? Kung susuriin. Bakit hindi muna sikapin ng gobyernong isulong ang usapang pangkapayapaan. naging mabisang instrumento na ng uring mapagsamantala ang moro-morong eleksiyon upang magrigodon sa poder at pamamahala sa bansa ang mga . ―maaaring maging madugo‖ ang darating na ilang buwan. hindi marahas na opensiba militar o kamay na bakal ang lunas sa bagay na ito. mahina na ang puwersa ng NPA at binubuo na lamang ng 5. Maaaring natalo sila sa ilang sagupaan. gaya ng panukala mismo ni Jose Ma. mailap sa masang sambayanan ang tunay na hustisya sosyal at patuloy pa silang inginungudnod sa karalitaan at kawalang-pag-asa ng uring mapagsamantala. natural nga na panatilihin sa puwesto – legal man o ilegal – si Esperon na naninindigang lalabanan niya ang NPA hanggang wakas kaya. kabi-kabila ang inhustisya‘t pagsasamantala.760 armadong mandirigma kumpara sa mga 80. kamay na bakal at karahasan ng militar – at tiyak na madadamay at magbubuwis din ng buhay maging ang inosenteng mga mamamayan – ang tanging makalulunas sa apat na dekada nang rebolusyonaryong pakikibaka ng CPP-NPA. sabi pa niya. Sa unang tatlong buwan ng 2008. pampulitika‘t pangkabuhayan. hindi nawakasan ng puspusang pananalakay ng militar ang gayong mga kilusan. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. ayon sa kanya. T anghalan n g P anlilinla ng January 23. punong kasangguning pampulitika ng NDFP (National Democratic Front of the Philippines)? Sabi nga.000 tropang militar. para lamang mga talahib na muli‘t muling susulpot at mamumulaklak – silaban man nang silaban – ang gayong mga rebolusyonaryong kilusang naghahangad ng pambansang pagbabago para sa masang sambayanan. Samakatuwid. magiging dispalinghado lamang ang anumang pagsisikap ng kasalukuyang rehimen – o ng susunod na mga rehimen – na wakasan ang rebolusyonaryong pakikibaka ng CPP-NPA hanggang hindi masusing inuugat ng pambansang liderato ang pangunahing mga dahilan ng paghihimagsik ng mga iyon. Sa kasaysayan ng mga bansang may mga kilusang rebolusyonaryo. pangkabuhayan at pampulitika.gayon. talakayin ang mga repormang panlipunan. Hanggang abusado sa kapangyarihan ang mga kinauukulan. ngunit bakit patuloy at patuloy na may humahalili sa kanila upang ituloy ang pakikibaka? Kung susundan tuloy ngayon ang takbo ng utak ni La Gloria at ng mga Esperon. Ordonez (Editoryal) \MULA nang pairalin sa bansa ang demokrasyang tatak-Amerika. at hindi naman nalulunasan ang matindi nang mga problemang panlipunan. nahuli o napatay ang ilang lider at miyembro nila. Ilang heneral na ba. kahit ibuhos pa ng rehimen ang lahat nitong puwersa laban sa CPP-NPA o iba pang nagrerebeldeng mga grupo. layunin diumano ni Esperon na lansagin ang 17 prenteng gerilya sa sinasabing 87 prente nito sa iba‘t ibang dako ng kapuluan.

ngayon pa lamang. Panapanahon nga lamang ang pandarambong sa pondo ng gobyernong galing sa pawis at dugo ng dayukdok na mamamayan. Sa maikling salita. Kung tutuusin. mapangalagaan lamang ang makasarili‘t ganid na mga interes at ambisyon. ang sila namang maging pasimuno ng katiwalian at dispalinghado‘t makasariling pamamahala sa bayan kapag nanalo na sa isang eleksiyong laging umaalingasaw sa pera‘t hitik ng karahasan. karangyaan at kapangyarihan? Ngayon pa nga lamang. hokus pokus o dayaan. Ayon tuloy sa manunulat na si Stanley Karnow – batay sa kanyang aklat na ―In Our Image‖ —naging tau-tauhan o papet lamang ng Estados Unidos ang mga naging presidente ng bansa. walang pakundangan pa silang nakikipagsabuwatan sa mapandambong na dayuhang mga interes makapanatili lamang sa kapangyarihan kahit ingudngod sa karalitaan at kawalang-pag-asa ang masang sambayanan. hindi na rin katakataka kung ang dating nangangalandakan ng pagmamahal sa bayan at malasakit sa kapakanan ng milyun-milyong maralita sa panahon ng mabuladas na kampanya. lumilitaw na laro lamang ng uring naghahariharian sa lipunan ang pulitika‘t eleksiyon sa bansa para lamang patuloy nilang mapagsamantalahan ang bayan. hali-halili lamang sa pag-upo sa inodoro ng kapangyarihan ang mayaman at maimpluwensiyang mga pamilya upang pangalagaan. na masama rin – o higit pang masama – ang papalit na rehimen upang pagpasasaan lamang ang kayamanan ng bansa at busabusin ang masang sambayanan.nagbabalyahan na ang mga ito kung sino ang dapat maging Presidente ng Republika kapag naghalalan sa 2010. kahit grabe na‘t santambak ang mga problema ng bansa na dapat na unahin nilang pag-ukulan ng panahon at pagsikapang lunasan. at kinakatawan nila ang magkakatulad na interes ng uring mapagsamantala. sabi nga. Roxas at Osmena. Ano nga ba kung nagtitiis mamaluktot sa gutom ang bayan basta sila‘y nagtatampisaw sa pribilehiyo.Alin nga bang rehimen nang maluklok sa kapangyarihan ang hindi nagsamantala‘t nandambong sa sambayanan? Sapagkat magkakabalahibo‘t may pare-parehong hindi mabundat-bundat na sikmura ang mga pulitikong ito. Hindi na tuloy katakataka kung bakit. sinimulan nang buksan ng uring mapagsamantala ang telon ng tanghalan ng panlilinlang upang bolahin o utuin ang sambayanang patuloy na nangangarap ng isang tunay na . o walang pakundangang pagpistahan ang pondo ng naghihirap na bansa. Ilang angkan nga ba lamang ang sugapang kumakatawan sa pambansang liderato? Higit na masama. Kung napatalsik man sa poder ang dating masama. maaari na nilang gawin ang lahat – salaulain man ang Konstitusyon. sikilin man at labagin ang sagradong mga karapatang sibil ng mamamayan. ang ganid at oportunistang interes ng mga kagaya nilang asendero‘t kapitalista. tiwali‘t abusadong rehimen. Nagsimula pa sa panahon nina Quezon.Sino nga ba — unang-una na si Presidente Gloria Macapagal-Arroyo ng Matatag na Republika – ang hindi naging masugid na tagahimod ng kuyukot ng imperyalistang mga patakaran ng Amerika? Dahil sa nabanggit na umiiral na kalakaran sa pambansang pulitika. unang-una. asahan na. sapagkat sila na ang nasa poder. kahit malayo pa ang 2010.kinatawan ng uring mapagsamantala. ibenta man ang kasarinlan at dignidad ng bansa at ilubog sa kumunoy ang ekonomiya nito. natural nga lamang na laging inutil ang bawat eleksiyon tungo sa tunay na pambansang pagbabago.

sa kabilang banda. sa gayon. hindi sa palad ng mala-payaso‘t sirkerong mga pulitiko. bakit – batay sa mga estadistika – 80% ng mga Pilipino ang nagtitiis mabuhay sa wala pang $2 isang araw? Habang nagdaralita ang milyun-milyong ordinaryong mamamayan. kung talagang bumabangon at sumusulong ang pambansang ekonomiya. 20% lamang ng populasyon ang nagpapasasa‘t nagpapakabundat sa 50% ng pambansang kita at. makatao. impluwensiya‘t pribilehiyo. ang pambansang katubusan. lumalaki nga ng 20% taun-taon ang tubo ng pangunahing 1. parang mga piranhang hindi pa nasiyahan sa inilaang P12. Kung totoong umuunlad ang ekonomiya at bumubuti ang pambansang kalagayan.227-T para sa 2008 na malamang na pagtibayin na ng Malakanyang. nakasalalay sa kamay ng busabos na masang sambayanan. Kung tutuusin.makabayan. unang-una. Batay sa kongkretong mga datos. gayundin ang kanyang mga basalyos. ano pa nga bang bago ang mapapanood ng sambayanan? At. bukod pa sa maalingasaw na ―pork barrel‖ na pinagmumulan ng ―kickback‖ ng kinauukulang ―mararangal‖ na mga miyembro ng Kongreso. P624. Ano pa ang matitira para maayos na mapatakbo ang gobyerno at matugunan ang pangunahing mga pangangailangan ng sambayanan? Higit pa ngang masama. alam na alam na nila ang wakas. Unang-una.1-B ang itinakdang pambayad-utang (P295.3-B sa prinsipal).8-B sa interes lamang at P328. patuloy pa rin siyang makapamayagpag. Pero. Maunlad at Matatag na Rep ub lika? January 16. maliwanag na nagpopropaganda‘t nag-iilusyon lamang ang naghaharing rehimen upang mapahupa ang tumitinding disgusto‘t protesta ng sambayanan sa kanyang dispalinghadong liderato nang. lumilitaw pa nga ngayon na malulumpo ang lubhang kinakailangang serbisyo publiko. katunayan. ngayon pa lamang. Sabi nga ng mga palaaral sa pulitika ng bansa.000 korporasyon sa bansa. bakit tuluy-tuloy ang pandarayuhan sa ibang bansa ng manggagawang Pilipino kahit pinagmamalupitan at inaabuso sila doon? Sapagkat inilulubog ng bawat rehimen hanggang ngayon sa utang ang bansa (US$64-B na ang pambansang utang) upang matugunan ang lagi‘t lagi nang depisito sa pambansang badyet na kulang na nga pero dinarambong pa ang 30% niyon taun-taon ng mga mandurugas sa burukrasya.2-B na regular na . kung tutuusin. sa paglakas ng piso kontra sa dolyar ng Amerika. Ordonez (Editoryal) BALINTUNA pa ring ipinangangalandakan ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo na sumusulong o umuunlad ang ekonomiya ng ―Matatag na Republika‖ dahil marahil. sa nakasusugapang kapangyarihan. halimbawa‘y sa pamamagitan ng ilegal o sobra-sobra ang presyong mga transaksiyon at kontrata. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. kung dati ring magkakauring mga artista ng bulok na ―status quo‖ na nagsipagpalit lamang ng damit upang magmukhang tunay na tao ang magtatanghal. maunlad at demokratikong lipunan. Sa panukalang pambansang badyet na P1. hindi naman resulta ito ng tunay na pambansang kaunlaran kundi ng halos $15-B ipinadadala dito taun-taon ng nagsasakripisyong migranteng mga manggagawa at patuloy na pangungutang ng gobyerno upang matugunan ang lagi nang depisito sa pambansang badyet.

2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. nang malaon. ang mungkahing buhayin ang kalansay nang R.A.1700 o Batas Kontra-Subersiyon. higit sa lahat. bukod pa sa putaputaking rebelyon ng iba‘t ibang puwersang naghahangad ng pambansang pagbabago tungo sa isang tunay na makabayan. Sa panahon pa ng paghahari ng kolonyalismong Kastila sa bansa nagawa ng mga prayle na makapangamkam ng malalawak na lupain dito. Franklin Drilon – ang karagdagan pang ―pork barrel‖ din na P13. maunlad at demokratikong lipunan. Sapagkat pinatunayan na ng kasaysayan – lalo na noong paghahari sa bansa ng diktadurang Marcos – ang pagiging abusado sa kapangyarihan ng mga awtoridad. ano pa nga ba ang aasahan ng sambayanan sa gayong mga plataporma ng rehimen? Batay sa mga nabanggit.―pork barrel‖ ang mga mambabatas at isinalaksak pa sa badyet ng DPWH (Dept. naging isa sa mga dahilang nagbunsod ng maraming rebelyon na humantong sa Rebolusyong 1896. ospital at mga paaralan. . hindi pa nga nalulutas ang mga pagpatay na pampulitika at mga pagsalaula sa mga karapatang pantao. Sa halip na pagsikapan ng pambansang liderato na bumalangkas ng makabayang mga patakarang pangkabuhayan at humulagpos sa dikta ng mapandambong na dayuhang mga interes na pangunahing bumabansot at lumulumpo sa pambansang ekonomiya‘t nagpapalaganap tuloy ng karalitaan. Nariyan. pagpapalawig sa termino ng panunungkulan ni La Gloria matapos man ang 2010? Higit pang masama. pagmamay-ari maging ng pambayang mga utilidades tulad ng tubig. makatao. Ordonez KUNG kinilala sa Estados Unidos ng Amerika ang isang Ted Turner bilang may pinakamalawak na lupain (mga 800.000 ektarya o 1. lalo na nang ipatupad ang Batas Maura na nagtadhanang kailangang iparehistro ang lahat ng lupain upang mabigyan ng ―titulo torrens‖ o katunayan ng pagmamay-ari na.5-B. (Maaari tuloy ihambing ito sa pinakamalaking ―pork barrel‖ sa kasaysayan ng Kongreso ng Amerika — $24-B – na isinaksak ng mga Republican sa $286. at maging ―mass media‖) at. halimbawa. ano nga ba ang nakasusukang inaatupag pa ni La Gloria at ng kanyang mga basalyos? Cha-cha o pagbabago sa umiiral na Konstitusyon na iaangkop sa dayuhang mga interes (pagmamay-ari ng mga lupain dito. at sa halip na matapat nitong pagsikapan ding pairalin sa bansa ang tunay na hustisya sosyal. of Public Works & Highways)– batay sa paratang ni Sen. maituturing naman ang Simbahang Katoliko na isa sa nagmamay-ari ng libu-libo ding ektaryang lupain dito sa Pilipinas. ito ba – kung gayon – ang ipinangangalandakang maunlad at Matatag na Republika? Kuta n g Ip o kr isya January 9. upang tuluyang masugpo diumano – sa punto ng mga henyo ng rehimen – ang halos apat na dekada nang rebolusyonaryong pakikibaka ng CPP-NPA. isinusulong pa ng rehimeng ito at gustong paghariin sa bansa ang mapanikil na mga hakbang na lalong sasalaula sa sagradong mga karapatang sibil ng sambayanan.4-B badyet ng DPWH noong 2005 at mahigpit na tinuligsa ng Citizens Against Government Waste). elektrisidad. transportasyon at telekomunikasyon. 100% sosyo‘t kontrol sa mga korporasyon. gayundin ng MILF. gayundin ang pagkakaroon ng Pambansang ID.7 milyong acre sa limang iba‘t ibang estado doon).

ang may-ari ng 26. hindi na nga katakataka kung bakit milyun-milyong magsasaka at iba pang ordinaryong mamamayan ang wala ni isang dangkal na lupa at tanging libag lamang ng kanilang mga katawan ang maituturing nilang kanila ngunit kapag nahugasan sa poso. 10 pamilya lamang ang may hawak ng halos lahat ng lupain doon at. sa Negros Oriental. ano pa nga ba ang dapat asahan ng sambayanan mula sa Simbahan? Sa panahon pa man ng mga prayleng Kastila sa bansa. sekretaryo heneral ng Kilusang Magbubukid ng Pilipinas. ang 144 na ektaryang lupaing naipagkaloob na sa kanila noon ng DAR o Kagawaran ng Repormang Pansakahan. 835 tao ang may-ari ng 70% ng lupaing agrikultural – 16 na pamilya lamang. batay sa datos ng Kawanihan ng Estadistikang Pang-agrikultura. 155 tao lamang ang may-ari ng lahat ng niyugan at maisan. nagawa ng mga prayle na iparehistro sa pangalan ng kanilang korporasyon ang mga lupaing hindi nairehistro. baka kahinahinala pa ang sistema kung bakit naging ari-arian nito? Sabagay.Dahil nasusulat sa wikang Kastila ang naturang batas at hindi naunawaan ng maraming Indio. Husti s ya So s ya l Lab an s a Reb elyo n December 19. Sapagkat inutil pa nga‘t palsipikado ang batas sa reporma sa lupa at nagagawang salaulain ng tusong mga asendero at ginagawang korporasyon ang kanilang mga asyenda upang malusutan ang naturang batas. Nakapagpalawak pa ang Simbahan ng mga asyenda sa pamamagitan ng donasyong lupa ng mayayamang Indio na lubos na naniwala sa aral ng Simbahan na ―madali pa sa isang kamelyo na pumasok sa butas ng karayom kaysa isang mayaman sa pinto ng langit. Sa Cebu. Camarines Sur na. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L.000 ektaryang tubuhan sa Batangas. sa Timog Katagalugan. kontrolado naman ng dayuhang mga korporasyon ang mahigit na 207. Batay sa mga nabanggit. katunayan. Bukidnon hanggang Malakanyang upang hinging ibalik sa kanila ng San Miguel Corp. 2 milyong magsasaka ang nagtitiis na bungkalin at pagkunan ng pantawid-gutom ang tig-kalahating ektarya lamang bawat pamilya. kung tutuusin. Ordonez (Editoryal) . sa kabilang banda – sa kabila ng desisyon ng Korte Suprema noong Disyembre 21. 2007 pabor sa mga magsasaka – ayaw namang ipasakop ng Simbahan sa reporma sa lupa ang 268.500 tao habang. muli‘t muling bumabalik naman sa lupa ng iilang propiyetaryo‘t asendero.‖ Bukod sa Simbahan. sa kabilang banda. sa Mindanaw. kilala na ang Simbahan bilang matibay na kuta ng ipokrisya‘t huwad na kabanalan. kaninong santo‘t santa pa nga ba dudulog ang nagdaralitang mga magsasaka? Kay La Gloria.5 ektarya nitong lupaing agrikultural sa Nueva Caceres. 21% ng lupaing agrikultural sa bansa ang pagmamay-ari lamang ng 9. halimbawa.000 ektaryang taniman ng pinya‘t palmera. Pero. ayon na rin kay Danilo Ramos. na lumilitaw pang kaalyado ng malalaking asendero o sa Simbahan na waring paimbabaw o pagkukunwari naman ang ipinangangaral na kawanggawa at pagkalinga sa mga maralita‘t hindi pinagpala ng mahabagin nilang Diyos sa kaitaasan? Bakit nga ba doble-kara ang Simbahan hindi nga lamang sa isyu ng reporma sa lupa? Maaalaala. pinagmalasakitan at tinulungan ng mga opisyal ng Simbahan ang 55 magsasakang Higaonon na naglakad mulang Sumilao.

‖ Sa anumang punto tingnan. idineklara ng Korte Suprema na labag sa Konstitusyon ang nasabing batas dahil sinisikil nito ang kalayaan sa pamamahayag at iba pang mga karapatang sibil. at isang krimen na ang maging kasapi nito. liban sa armadong mga nakikibaka laban sa gobyerno. kung tutuusin. pinawalang-saysay ng RA 7636 ang RA 1700 noong 1992. makapangunyapit naman sa nakababaliw na kapangyarihan ang mga kinauukulan. hepe ng estado mayor ng Hukbong Sandatahan – na muling paghariin sa bansa ang malupit at malagim na panahon ng diktadurang Marcos na walang patumanggang sumalaula sa sagradong kalayaan at mga karapatang sibil ng sambayanan sa layunin diumanong durugin ang anumang rebelyon nang sa gayon. inakit na kumandidato ang mga miyembro o kinatawan nito sa bawat eleksiyon upang maisulong – sa mapayapang paraan – ang kalayaan sa paniniwala at pinapangarap na pambansang mga pagbabago lalo na para sa kapakanan ng masang sambayanan. Ayon kay Bunye. Hindi nasugpo ng alinmang batas. Solis na paghariin na naman sa bansa ang mapanikil na RA 1700. marahas at malupit na ginamit laban sa mga kalaban sa pulitika at pinaghihinalaan pa lamang na mga Komunista. may malabnaw na utak na lamang marahil ang maniniwalang hindi gusto ni La Gloria at ng kanyang mga basalyos at kauri – tulad unang-una ni Hen. pinagtibay ang RA 1700 noong 1957 sa kasagsagan ng rebelyon ng mga Huk. Hermogenes Esperon. pinatunayan na . Kung tunay ngang ninanais ng pambansang liderato ang pambansang kapayapaan at kaunlaran. at nawawala hanggang ngayon. malinaw na halimbawa. Sabagay. Sapagkat parang nabanlian ng kumukulong tubig ang kamay ni La Gloria nang sabuyan agad ng mga protesta ang pagkatig niya sa ideya ni Rep. sa mismong Pilipinas. ang mga rebelyon sa maraming bansa at.MATAPOS ipahayag ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo noong nagdaang Huwebes sa Lungsod ng Masbate na kinakatigan niya ang binabalak na panukalang-batas ni Rep. makabubuti marahil na magbalik-tanaw sila at suriin ang mga aral ng kasaysayan. pinahirapan. gayundin ang pagiging miyembro sa gayong organisasyon. ang paninikil at pagsalaula sa lehitimong mga karapatang sibil ng mga mamamayan sa iba‘t ibang pagkakataon kahit sagradong ginagarantiyahan iyon ng umiiral na Konstitusyon. Walang habas na inabuso ito ng rehimeng diktatoryal ni Marcos. Gaya ng iba pang partidong pampulitika. Maaalaala. hinikayat pang makilahok sa larangang parlamentaryo ang nasabing partido. tambolero ng Malakanyang – sa pamamagitan ng dispalinghadong retorika – na ―hindi personal na ninanais ni Presidente Arroyo na muling buhayin‖ ang naturang batas. agad ngang ipinangalandakan ni Sekretaryo Ignacio Bunye. kaya marami ang basta na lamang ikinulong ng pasistang rehimen. gaano man kahigpit at kalupit. sa kabilang banda. gayundin ang anumang pakikipag-ugnayan sa naturang partido. sinabi ni La Gloria na kung magpapasok si Solis ng gayong panukalang-batas para labanan ang rebelyon – lalo na ang halos apat na dekada nang rebolusyonaryong pakikibaka ng CPP-NPA – ―okey iyon sa akin kung okey sa Kongreso. Nang malaon. pinutakti na siya ng maalab na mga pagtuligsa mula sa iba‘t ibang sektor ng lipunang mapagmahal sa kalayaan at mga karapatang sibil. nariyan na nga ang patuloy na mga pagpatay na pampulitika. pinatay. Kinilala nang legal ang PKP. Jose Solis ng Sorsogon na buhayin ang kalansay nang RA 1700 o Batas Kontra-Subersiyon. Sa ilalim ng rehimeng Ramos. Itinadhanang ilegal ang PKP (Partido Komunista ng Pilipinas).

mga ospital at mga paaralan. 33 taong gulang pa lamang. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. ibinaba ang hatol na bitay sa kanya noong Enero 11. 2005. Ordonez KAHIT personal na napakiusapan ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo si Sheik Sabah Al Ahmed Al Sabah – Emir ng Kuwait – na huwag ituloy ang nakatakdang pagbitay kay Marilou Ranario – hindi naman dapat mamayagpag si La Gloria at ang kanyang mga basalyos kung ibinaba man ng Emir sa habang-buhay na pagkabilanggo ang hatol kay Marilou. kung susuriin.Matapos ang paglilitis sa hukuman. Magpapatuoloy ito hanggang itinatanikala sa lupa ng mga propiyetaryo‘t asendero ang mga magsasaka. sa rebolusyonaryong mga pakikibaka. ibinibenta pa ang pambansang kasarinlan at kinabukasan.ito ng pag-iral ng RA 1700 mulang 1957 hanggang sa ilalim ng diktadurang Marcos na nagpaalab pa. kung kumilos man. halos di pinasusuweldo. sa bansang nilisan. ginutom. parang hayop na ayaw pagpahingahin. Sabi nga. Nailigtas man siya sa kamatayan. trabaho at makatarungang suweldo). Magpapatuloy ang mga rebelyon hanggang patuloy lamang ginagatasan ng Estado ang sambayanan sa pamamagitan ng pagpapataw ng sobra-sobrang mga buwis para mapalamon at mabundat lamang ang mayayaman at may madambong ang tiwaling mga opisyal ng gobyerno habang. Hindi masusugpo ng RA 1700 o anumang batas ang mga rebelyon hanggang inutil ang Estado na maipagkaloob sa mga mamamayan ang pangunahing mga pangangailangan (pagkain. higit sa lahat. usad-pagong ang katarungan at. noong 1995. sa kabilang banda. Sa maikling salita. tiniis iwan ang dalawang anak kaakibat ang lungkot at pangungulila para makipagsapalaran sa Kuwait sapagkat. Dahil minaltrato siya ng amo niyang babaing si Najat Mahmoud Faraj — sinaktan. sa rehimen ni La Gloria. walang nagawa ang gobyerno kaya tuluyang nabitay sa Singapore ang isang Flor Contemplacion sa sala ring pagpatay. kalimitang pumapabor pa sa uring mapagsamantala‘t makapangyarihan at. nailigtas . makatao. Maaalaala. Sino An g Uut uin P a? December 12. sa ngalan ng makasariling kapakanan. demokratiko at maunlad na bansa. pagdurusa pa rin at mapait na mga alaala ang patuloy niyang magiging kayakap araw-araw sa bilangguang libingan na rin ng marami niyang pangarap para sa iniwan niyang mga mahal sa buhay sa sariling bayan. magpapatuloy ang mga rebelyon hanggang laganap ang karalitaan at inhustisya sa ilalim ng anumang rehimen. hanggang abusado sa kapangyarihan at naglulublob sa pribilehiyo at kontrolado ng mga naghari-harian sa lipunan ang pambansang pulitika‘t ekonomiya sa kapinsalaan ng masang sambayanan. hindi niya mabanaagan ni anino ng pag-asa. kundi hustisya sosyal o katarungang panlipunan ang mabisang sandata laban sa rebelyon kung nais din lamang ng mga kinauukulan ang isang mapayapa. sa ilalim ng rehimeng Ramos. lupa at mga pabahay. Noong 2004. naglilingkod pa sa dayuhang interes ang pambansang liderato at. hindi mapanikil na batas. at binubusabos nang husto ng mga kapitalista ang kanilang mga manggagawa sa iba‘t ibang pabrika‘t empresa. at labis pang ininsulto ang mga Pilipino – napilitan siyang ipagtanggol ang dignidad kaya niya napatay ang abusadong amo. Isang guro si Marilou.

sa ngalan ng mapandambong na globalisasyong idinidikta ng imperyalistang mga bansa – tulad. at hanggang sa kasalukuyan. unang-una. ang iba‘y wala sa sarili‘t nabaliw. gayundin sa mga nakasalamuha niya sa Espanya at Pransiya. at sa marawal na kalagayan ng milyun-milyong maralita. maunlad at demokratikong lipunan. lubha tuloy nakatatawa ang ipinagyayabang ni La Gloria na mabilis itong umuunlad. (Batay nga sa sarbey ng Transparency International. naglulublob sa grasya‘t kuwarta ng bayan sa pamamagitan ng talamak na korupsiyon sa burukrasya ang ganid na pambansang lideratong manhid na sa daing at mumunting mga pangarap ng uring dayukdok at busabos. Tatlo lamang sina Marilou. lalo na ang mga kababaihang ginahasa. Kung tutuusin. hindi na mahalaga ngayon kung nailigtas man sila ng gobyerno sa kamatayan. at nakasusuklam pa nga – sa kabila ng mapapait na karanasan at trahedyang sinapit ng mga Marilou. at paulit-ulit mang maging biktima ng trahedya sa pangingibang-bansa mapagkalooban lamang ng desente‘t matatag na kinabukasan ang iniwang pamilya? Sapagkat malinaw na patunay ang patuloy na pandarayuhan sa ibang mga bansa ng mga manggagawang Pilipino na bansot at bagsak ang pambansang ekonomiya.naman na maputulan ng ulo ang tsuper ng trak na si Angelo de la Cruz nang kidnapin ito sa Iraq. o nabigyan ng kahit bahagyang katarungan. sa kabilang banda. binubusabos naman sila nang husto ng gahamang mga kapitalista‘t asendero. Sa nagdaang iresponsableng mga pambansang liderato‘t mapagsamantalang rehimen. Sapagkat umiiral nga ngayon ang mapang-aliping kontraktuwalisasyon. o naibalik ng Pilipinas. Masisisi ba. maliwanag na nandayuhan sa iba‘t ibang bansa ang milyun-milyong manggagawang Pilipino dahil sa kawalan ng oportunidad – at pag-asa – sa sariling bayan upang makapamuhay sila. biktima pa sila ng balintunang mga patakarang pang-ekonomiya ng gobyernong higit na naglilingkod sa dayuhang mga interes kaysa kapakanan ng masang sambayanan at pambansang kinabukasan. Higit sa lahat. at may ibang buhay nga pero baldado naman. nagpakamatay man o sadyang pinatay. sa walong araw na pagliliwaliw niya at ng kanyang esposo sa Europa. isinusulong pa ng gobyerno ang pribatisasyon at. tinatawag na mga ―bagong bayani‖ dahil lamang nasusuhayan ng bilyun-bilyong dolyar na ipinadadala ng mga ito sa bansa taun-taon . Hindi pa rin malinaw. Hindi na nga mabilang ang iniuwing mga bangkay na lamang. tulad ng maraming anomalyang nakaapekto sa ekonomiya.Ipinangalandakan pa niya ito kay Reyna Elizabeth II ng Bretanya. gayundin ang mga mahal nila sa buhay – bilang mga tunay na tao sa pinapangarap nilang mapayapa. Kung pinalad mang magkatrabaho dito ang iba. numero 10 na ang Pilipinas sa mga bansang talamak ang katiwalian). ng Estados Unidos – lalo lamang ibinubulid ng rehimen sa karalitaan ang milyun-milyong mamamayan habang. lunurin ng luha. Flor at Angelo sa mahabang listahan ng mga manggagawang Pilipinong itinaboy na parang layak sa kung saan-saang panig ng mundo na naging biktima ng pang-aabuso/t kalupitan ng kani-kanilang amo. na magpatuloy ang exodus ng manggagawang mga Pilipino sukdulan man silang pagmalupitan. kabuntot ang ilang miyembro ng gabinete at sangkaterbang mga basalyos sa Kongreso. Higit na masakit. kaya napakamiserable ang suweldong hindi pa yata sapat na pambili ng kahit palotsinang kabaong.kung pribadong pondo o salapi ng nagdaralitang bayan ang niwaldas sa gayong walang kapararakang paglalakbay habang kumaindili ang milyun-milyong manggagawang labis na naghahangad na makapangibang-bansa dahil sa kainutilan ng gobyernong malutas ang malaganap na disempleyo. kung gayon. lalo na ang ordinaryong mga mamamayan. Flor at iba pang tulad nila – inuuto pa ng rehimen ang migranteng mga manggagawa.

nang maluklok na siya sa Malakanyang. mga punglo ng armalite – hindi bigas – ang ipinalamon ng kanyang rehimen sa nagdemonstrasyong mga magsasakang mula sa Timog Katagalugan.000 ektaryang Hacienda Luisita ang daing at panaghoy sa pamilya Aquino ng kanilang mga magsasaka. Ilang buwan pa nga lamang noon sa kapangyarihan si Tita Cory.8-B noong 2006) ang napakabuway at atrasadong pambansang ekonomiyang patuloy na binabansot ng kainutilan. at manhid ang umiiral na balintunang lipunan sa buhay at kinabukasan ng karaniwang magsasakang patuloy na umaasa sa katuparan ng tunay na reporma sa lupa. at ganito rin yatang tusong taktika ang ginawa sa Hacienda Velez-Malaga at sa iba pang mga asyendang patuloy na nagiging libingan ng mumunting pangarap. at mapandambong na interes ng pambansang liderato‘t uring mapagsamantala. problemang agraryo rin ang isa sa pangunahing mga dahilang nagpalakas sa rebelyon ng mga Huk sa Gitnang Luson noong dekada ‘50 at. nasalamangka pa ng mga asendero ang CARP (Comprehensive Agrarian Reform Program). Matatandaan. tumataginting na ipinangako ni dating Presidente Corazon C. ng mga magsasaka. Higit pang masama. Aquino na lubusan niyang ipatutupad ang reporma sa lupa pero. Batay sa kasaysayan. at mismong buhay. naunang ginawa sa libu-libong ektaryang lupain ni Danding Cojuangco sa Negros. Higit na masama. gayundin ang kinabukasan ng uring magsasaka. ito rin ang mitsa ng mga paghihimagsik sa iba‘t ibang dako ng kapuluan ng mga mamamayang wala ni isang dangkal na lupang maaaring bungkalin at mapagkunan ng pantawid-gutom. Ordonez (Editoryal) MALUPIT. nang pinatatalsik sa poder ang diktadurang Marcos. nagsimula ang lahat sa panahon pa ng kolonyalismong Kastila nang kamkamin ng mga prayle ang malalawak na lupain sa bansa kaya nagkaroon ng mga asyendang umalipin at nagtanikala sa lupa sa uring magsasaka na nagbunsod noon ng maraming rebelyon na humantong. inilibing niya sa limot ang pangakong iyon. ilang supot lamang ang hinihingi nila sa tone-toneladang asukal na mula sa tubuhang dinilig ng pawis nila‘t dugo. kawalang-malasakit. inuuto rin nang husto ng rehimen ang sambayanan sa pamamagitan ng kahangalang propaganda sa isang estasyon ng telebisyon: ―Ramdam nila ang pag-asenso!‖ Sino ang uutuin pa? Martsa ng Ka mata yan o P ag-asa? November 28. umaalingawngaw sa 6. nang malaon.($12. sa Rebolusyong 1896. Hanggang ngayon. At ilang buhay na ba ang ibinuwis ng mga magsasaka sa asyenda nina Tita Cory marinig lamang maging ng hangin ang namamaos na nilang mga karaingan? Sabi nga. walang konsensiya. sinalaula ang batas. . at ginawang korporasyon ang kanilang mga asyenda upang hindi masakop ng reporma sa lupa. sa kasalukuyan. Ginawa ito sa Hacienda Luisita sa Tarlak. Dinilig nga ng dugo ng mga iyon ang mainit na aspalto ng Mendiola sa halip na naiukol ang kanilang pawis sa bukiring hinihingi nilang maging kanila. Hindi mapapasubalian. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L.

Pero. Ordonez (Editoryal) NAKASUSUKA ang mga palabas at buladas ng mga diyus-diyosang naghahari-harian sa pambansang pulitika‘t ekonomiya at lipunan. Walang makapipigil sa aming pagmamartsa. buong giting na nanawagan kay Presidente Gloria . matapos pagtibayin ng pamahalaan ang kahilingan ng pamilya ni Norberto Quisumbing. Sr. papuntang Malakanyang (1. Magpapatuloy kami hanggang makamit namin ang katarungan sa aming pakikibaka. ―Kung di makikipagkita sa amin si Presidente Gloria Macapagal-Arroyo. Sapagkat kontra-maralita ang programa‘t patakaran ng naghaharing rehimen – bagaman laging ipinangangalandakan nito ang diumano‘y kapakanan ng mahihirap na mamamayan – ano. kinakailangan pang maglakad. agad na binawi iyon ng gobyerno sa mga magsasaka at ibinalik sa naturang pamilya. hanggang sa kasalukuyan. Sa Disyembre 10 pa – Pandaigdig na Araw ng Karapatang Pantao – nakatakda silang dumating sa Malakanyang. Martsa ba ito ng kamatayan o pag-asa? Sino n g Nan gga gago sa B aya n? November 21. at sila ang naghahari-harian sa pambansang pulitika‘t ekonomiya.Sapagkat mga kapitalista‘t asendero ang karamihan sa pambansang liderato.‖ sabi ni Samuel Merida. na gawing agro-industriyal ang nasabing lupain. Nilumot na nga sa pintuan ng Malakanyang.‖ Malinaw na madamdaming nailarawan ng martsang ito ng mga magsasakang Higaonon ang marawal na kalagayan ng milyun-milyong magsasaka sa buong bansa na malaon nang binabansot ng pambansang liderato‘t uring asendero ang mumunti nilang mga pangarap. Sa ilalim ng kasalukuyang rehimen. kung gayon. kamakailan lamang. Sinimulan namin ang pagmamartsang ito bilang pakikiisa sa iba pang mga magsasakang nangangarap na magkaroon ng sariling lupang masasaka. at sariling lupang masasaka (hindi aspaltadong libingan) – tulad noong nangyari sa panahon ni Tita Cory – ang naghihintay sa kanila sa pinto ng Malakanyang. noon pang Oktubre 10. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. mulang Sumilao. ―hindi kami titigil ng pagmamartsa sa paligid ng Malakanyang. ang naghihintay sa nagmamartsa pang 55 magsasakang Higaonon pagdating nila sa Mendiola pa lamang sa Disyembre 10? Sana‘y masaganang bigas (hindi mga punglo ng armalite). tiisin ang pagod at gutom. waring imposible na ngang marinig nila ang karaingan ng uring busabos at dayukdok tungo sa ikapagkakaroon ng tunay na hustisya sosyal at lipunang maunlad at makatao.700 kilometro ang layo) ng 55 magsasaka ng tribong Higaonon – 15 ang babae – para hilingin kay Presidente Gloria Macapagal-Arroyo na maibalik sa kanila ang 144 na ektaryang lupaing katutubo na ipinagkaloob na ng Kagawaran ng Repormang Pansakahan o DAR sa 137 nilang miyembro noon pang 1997. noon pa mang nagdaang mga rehimen. ang hinaing ng mga magsasaka‘t iba pang kauri nilang binubusabos ng mga diyus-diyosan sa lipunan. presidente ng Mapalad Cooperative. Matatandaan. Bukidnon.

nang kapanayamin noong nagdaang linggo ni Ricky Carandang sa programa niya sa telebisyon (ANC) si JDV. hindi na ito dapat paniwalaan. kung gayon. nakitono. Natural.‖ Idinagdag pa ni Enrile na ―marami akong alam sa kanya mula pa noong 1995. Inc. Juan Ponce Enrile. Si JDV nga ba ang nagsabi nito? Sapagkat ibinunyag ng kanyang anak na si Joey de V. Di ko alam kung saan siya pupulutin kapag napilitan akong ibunyag ang mga iyon. ng masusugid na basalyos ng Malakanyang. ang nagbalandrang katiwalian sa iba‘t ibang ahensiya ng pamahalaan. Paulit-ulit din niyang binigyang-diin ang kahalagahan ng delikadesa na para bang ito ang tuntungan at sandigan ng mga hakbang niyang pampulitika‘t mga programa para sa kapakanan ng bansa. ―ipokrito. bolero at mapagpanggap‖ ito at ―walang karapatang manawagan ng pambansang rebolusyong moral sapagkat siya mismo ay kasangkot sa iba‘t ibang maanomalyang transaksiyon tulad ng North Luzon Railways Corp. sa isang banda. Maaalaala rin. Roel Pulido laban sa Presidente ng Matatag na Republika upang maisampa iyon sa Komite sa Hustisya ng Kamara na binubuo naman. kaya niya ipinaubaya sa katulong na espiker – sa ngalan ng delikadesa – ang kasong iniharap ng isang Atty. at sangkot diumano sa anomalya si La Gloria at ang esposo nitong si Mike Arroyo. ang nanggagago sa bayan? Sumaliw din sa awit ni JDV si La Gloria. gayundin sina dating Tagapangulong Benjamin Abalos ng Comelec at Sekretaryo Leandro Mendoza ng Kagawaran ng Transportasyon at Komunikasyon.Macapagal-Arroyo si Espiker Jose de Venecia ng Kamara na simulan ang pambansang rebolusyong moral upang masugpo. napakalakas man ng mga datos o ebidensiya.‖ Si Enrile nga ba ang nagsabi nito? Sino nga ba. at National Broadband Network. O sinadyang pahinain ang nilalaman niyon at inunahan lamang ang makupad na oposisyon sa pagsusumite niyon upang hindi na makapagharap ng malakas at makatotohanang ―impeachment‖ ang sinuman sa loob ng kasalukuyang taon? Sabi nga. imposibleng maisampa sa Senado ang anumang ―impeachment‖ laban kay La Gloria hanggang nananaig ang oportunismo sa Kamara – hindi ang prinsipyo‘t paninindigan para sa pambansang kapakanan – at garapal pa ngang tagahimod ng pundilyo ng Palasyo ang nagmamarangal na mga miyembro nito. Kilala ko ang tunay niyang pagkatao. ayon naman kay Sen. gaya ng dalawang naunang kasong ―impeachment‖ noon laban kay La Gloria. ng Amsterdam Holdings. nanggagalaiti pa nitong ipinaratang na ―ginagago lamang ang bayan‖ ng mga nagharap ng kasong ―impeachment‖ laban kay La Gloria. Sabi niya. ang katiwalian sa likod ng kontratang ZTE-NBN. at iba pang gulugod-dikyang alipores ng rehimen. ipinalamon agad sa basurahan ang dokumento ni Pulido dahil diumano sa kakulangan ng sustansiya o nilalaman. Anuman ang buladas o ipinangangalandakan ni JDV. kung hindi man tuluyang mapawi. at bumunghalit ng panawagang ―tigilan na ang pamumulitika ng walang puso‘t kaluluwang mga pulitiko at grupong handang gumamit ng dahas matupad lamang ang layunin o .

at kung hindi minamaniobra ng rehimeng maibasura ang anumang kasong ―impeachment‖ laban sa kanya at. hindi na katakatakang magpakamatay ang isang Mariannet Amper dahil sa gutom at karalitaan at kawalang-pag-asa. 44% sa ibang bahagi ng Luzon. baka nga sakaling paniwalaan ang kanyang mga panawagan at matigil ang garapal. sabi pa niya.. CPR.O. ang nanggagago sa bayan? Sa ano‘t anuman. NorthRail. sa halip. siya pa mismo ang dapat magsulong na ituloy ito – tulad nang ginawa noon ni dating Presidente Elpidio Qurino upang malinawan ng sambayanan ang katotohanan at malinis ang kanyang pangalan. sa mga lider nito. Labingdalawang taon (12) pa lamang si Mariannet ng Ma-a. mga pambobomba nitong huli. 54% ng mga mamamayan sa Kamaynilaan ang hindi na nagtitiwala kay La Gloria.‖ Sa pulong ng grupo ng gabinete para sa pambansang seguridad. ―pagod na ang mga mamamayan sa negatibong pampulitikang mga retorika. E. madamdaming nanawagan siya sa buong bansa. Piatco. Davao.‖ Maralita diumano ang mga mamamayan dahil ―may mga Pilipinong inuuna ang pamumulitika at kapakanang-pansarili at ambisyon kaysa kapakanan ng bansa‖ at. katiwalian. at unahin – higit sa lahat – ang kapakanan ng ordinaryong mga mamamayan. Hindi sana marawal. Ordonez (Editoryal) SA isang balintunang lipunang pinaghaharian ng inhustisya‘t pagsasamantala ng iilang kumukontrol sa pambansang pulitika‘t ekonomiya. makasarili‘t mapandambong na pamumulitika. Isinusulat na sa pader ng kasaysayan ang hatol ng bayan. at masidhing nangarap . jueteng payola. Sino nga ba.). kung gayon. Macapagal Blvd. at 44% sa Mindanaw. Human Security Act at iba pang disimuladong mga hakbang). wakasan ang karahasan. 464. Katunayan. edukasyong cyber. Venable LLP. at kahabag-habag. hindi habang panahong pagagago ang sambayanan. mga pagpatay na pampulitika.‖ dagdag pa niya.‖ Si La Gloria nga ba ang nagsabi nito? Sino nga ba. ang nanggagago sa bayan? Kung nilinaw lamang nang husto ni La Gloria sa bayan ang kontrobersiyal na mga isyung kinasangkutan ng kanyang rehimen (tulad ng Hello Garci. sa pinakahuling sarbey ng Pulse Asia. at pagpapabaya sa mga maralita.ambisyon. ang pambansang kalagayan at kinabukasan. 41% naman sa Kabisayaan. sabi nga. at hindi pinipilit itago ng rehimen hanggang ngayon ang sagradong mga katotohanan sa pamamagitan ng mapanikil na mga hakbang makapanatili lamang sa kapangyarihan (Proklamasyon 1017 noon. na labanan ang pamumulitikang nagbubunga ng karahasan. P angarap ng Mil yo n g Mar iannet November 14. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. ―labanan ang katiwalian. tulad ngayon. ZTENBN. kung gayon. ―Magsikap tayong bawasan ang tunggalian. atbp.

Nagkaloob ng P5. sa kabilang banda. sapatos. gamot at ospital. Tulad din ng pagsasamantala o panghuhuthot ng makapangyarihang mga bansa sa ekonomiya ng mahihinang mga bansa kaya nananatiling atrasado‘t maralita ang mga ito (halimbawa‘y ng Estados Unidos sa Pilipinas). dahil ipinagkakait sa kanila ng lipunan ang karapatang mabuhay nang may dignidad bilang tunay na mga tao. o kulimbatin nila‘t dambungin ang buwis na kinatas sa pawis at dugo ng sambayanan. sa katayuan ni Mariannet na malimit lumiban sa pagpasok sa paaralang elementarya ng Ma-a dahil walang baon o pamasahe. edukasyon at trabaho. Kinailangan pa ngang kitlin ni Mariannet ang kanyang musmos pang buhay bago dumagsa ang tulong – taos man sa kalooban o pakunwari lamang – sa kanyang naiwang miserableng pamilya. ay labis nang karalitaan. batay naman sa opinyon ng United Nations. buong giting ding iniutos agad-agad — propaganda man o hindi – ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo na pag-ibayuhin pa ang programa ng gobyerno kontra sa gutom at karalitaan kaya pinadagdagan pa niya ng P1-B ang pondo niyon. Sa likod ng napakalalaking kayamanan. at inhustisya. Masarap ngang mangarap kung malaki ang posibilidad na matupad pero. Habang walang habas na nilulustay lamang at dinadambong ng mga diyus-diyosan ang pondo ng bayan sa iba‘t ibang ahensiya ng burukrasya. bisikleta at maayos at palagiang trabaho para sa kanyang ama‘t ina. milyun-milyon pa ang nabubuhay nga. na lubhang pakikinabangan sana ng mga mamamayan kung iniukol sa maayos na serbisyo publiko (lupa‘t pabahay. mulang Malakanyang at Kongreso hanggang sa pamahalaang lokal. ng gutom at karalitaan. Batay nga sa pananaliksik ng IFPRI (International Food Policy Research Institute). labing-isang (11) milyong Pilipino ngayon ang nabubuhay sa halagang wala pang $1 isang araw na. naroroon din naman ang napakalalaking krimen. pero para na ring mga patay. namamaluktot naman sa karalitaan at hungkag ang tiyan ng milyunmilyong dayukdok sa mga kanayunan at kalunsuran. Biktima si Mariannet ng isang lipunan at gobyernong walang konsensiya. Sa ilalim ng ganitong mapagsamantala‘t mapambusabos na sistema. hindi ikinababahala ng kanilang budhi kung patuloy man nilang busabusin sa miserableng suweldo sa kanilang mga pabrika‘t korporasyon ang kanilang mga manggagawa. at iba pang pangunahing pangangailangan ng sambayanan). hindi na nakagugulat kung dumami pa ang mga Mariannet Amper na malinaw na biktima ng kawalang-pagasa. of Social Welfare & Development) at ipinangakong sasagutin ang gastos sa pagpapalibing kay Mariannet. may mga nangako rin ng trabaho para sa kanyang ama‘t ina. o ilibing sa malalawak nilang asyenda ang mumunting pangarap ng kanilang mga magsasaka. Totoo nga yata tuloy ang kasabihang walang iniisip ang iilang mayayaman at makapangyarihan sa lipunan kundi kung paano madaragdagan at mapananatili – sa anumang paraan – ang kanilang kayamanan at kapangyarihan.noong nabubuhay pa na magkaroon ng bagong bag. isang trahedya lamang ang mangarap at umasa kaya nagpakamatay siya habang lumuluha ng hamog ang mahalumigmig na umaga noong nagdaang Nobiyembre 2. Kasama ang pamilya ni Mariannet Amper sa mga ito at. gayundin naman ang ginagawa sa masang sambayanan ng iilang diyus-diyosan sa lipunan kaya lumalaganap at tumitindi ang gutom at karalitaan saanmang dako ng kapuluan. dahil lamang sa kawalang konsensiya ng uring mapagsamantala‘t naghahari-harian. Sa gayong gahamang layunin.000 ang DSWD (Dept. nagsermon pa ang mga . Higit na kapansin-pansin. ayon nga sa nobelistang Pranses na si Honore de Balzac (1799-1850).

relihiyoso tungkol sa pagpapakamatay ni Mariannet. magpapagamot man o dadalaw sa may sakit na ina. buwis sa tabako. ng isang tunay na mapayapa. kung tutuusin. pero pinakamabilis din namang pinalaya nang hindi man lamang sumayad ang puwit sa Pambansang Bilangguan sa Muntinlupa. makatao. trahedya sa Glorietta 2. iba‘t ibang sektor ng lipunan ang maanghang na tumuligsa sa gayong ―kagandahang-loob‖ ni La Gloria. nagdusa na ito diumano sa loob ng anim na taon habang nakakulong at inaalagaan sa Veterans Memorial Hospital noong una. Kahit napatunayan ng Sandiganbayan na nandambong si Erap sa bayan (mula sa lagay sa jueteng. Sapagkat lumilitaw na namumulat na‘t hindi palaging nalilinlang ang sambayanan. Belle Corp. Hindi nga miminsang nakalalabas ito noon doon. garapalang panunuhol sa loob ng Malakanyang. Ikinatuwiran ni La Gloria at ng kanyang mga tambolero na 70 taong gulang na si Erap. ang masidhing pangarap ng milyun-milyong mga Mariannet. sa kabilang banda. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. Estrada at hatulang mabilanggo ito ng 40 taon o ―reclusion perpetua‖ na. sa kabuuan. at kung anu-ano pang tuluy-tuloy na katiwalian sa iba‘t ibang ahensiya ng burukrasya). ipinagdiinan ang bukang-bibig na panawagang kalingain ang mga maralita gayong patuloy naman nitong ipinagkakait. demokratiko at maunlad na lipunang Pilipino? Ito. sa wakas. sa mismong mga maralita ang pagkakamamahal nitong mga institusyon – mga kolehiyo man o unibersidad o ospital. hindi mapapasubalian. Ordonez (Editoryal) MATAPOS ang pagsisikap ng Sandiganbayan sa loob ng anim na taon na tapusing litisin ang kasong pandarambong laban sa dating Presidente Joseph E. at komportableng namuhay pagkatapos sa marangyang bahay-bakasyunan nito sa Tanay. . RP (Rep ub lika ng P and ar amb o n g) November 7. Napatala nga si Erap sa kasaysayan ng bansa bilang kauna-unahang Presidente na nahatulang makulong sa pandarambong. ginastusan ng pondo ng bayan ng milyun-milyong piso. Makasarili diumano ang motibo nito at layuning patahimikin ang kampo ni Erap upang makapanatili sa kapangyarihan. o anupamang pinagmulan ng nakalululang deposito sa bangko ng isang Jose Velarde noon). agad-agad namang siningahan lamang kamakailan ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo ang desisyon ng hukuman nang nagkukumahog niyang patawarin o pagkalooban ng pardon si Erap. ligtas na ligtas dahil sa dami ng guwardiya. isinangkalan ng administrasyon ang diumano‘y makataong prinsipyo at pagkakasundo ng mga puwersang pampulitika — na para bang ito ang mabisang susi para maisulong ang hindi pinagsasawaang ipangalandakang pambansang kapakanan – kaya pinalaya agad ni La Gloria si Erap. lalo ngayong nag-aalab ang damdaming-bayan at nauuhaw sa katotohanan sa mga eskandalong kinasasangkutan ng rehimen (ZTE. Kailangan pa nga ba na magbuwis ng buhay sa pakikibaka para sa kanilang kinabukasan ang marami pang nangangarap na Mariannet upang magising ang konsensiya‘t malunod ang ipokrisya‘t inhustisya ng uring mapagsamantala‘t naghahari-harian sa bansa tungo sa pag-iral ng tunay na hustisya sosyal at pagkakaroon. pandaraya sa eleksiyon.

Lumitaw pa ngang walang nakaimbak doon na mga tangke ng LPG (liquefied petroleum gas). nalulunod naman sa miserableng buhay – kayakap ng inhustisya – ang nakararaming karaniwang mga mamamayan. ang Abu Sayyaf lamang na konektado diumano sa Jemaah Islamiyah. ang RP ay nangahulugan nang Republika ng Pandarambong! Glo ria at Glor ietta: Magkau gna y B a? October 24. Sabagay. Labing-isa (11) ngang inosenteng mamamayan ang nasawi at mga 120 pa ang nasugatan. Ayon kay Robles. Ordonez (Editoryal) HANGGANG nang sinusulat ito. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L.Bagaman may legal na kapangyarihan si La Gloria na pagkalooban ng pardon o kapatawaran ang sinumang bilanggo matapos ang maraming taon ng pagkakakulong sa Muntinlupa — tulad halimbawa noon ng isang Jalosjos – lubhang nagmadali nga siya sa kaso ni Erap at. Okt.‖ o ng iba pang kemikal na maaari ngang basta na lamang magliyab at malakas na pumutok. gayundin ang mga biktima ng inhustisya‘t karalitaan. Sabi nga. ang patuloy na ikinukulong at pinagdurusa sa mga bilangguan dahil lamang sa balintunang sistemang kontrolado‘t pinayayabong ng uring mapagsamantala‘t hari-harian na. 19. ang MILF (Moro Islamic Liberation Front). ang tunay na mga nagmamalasakit sa pambansang kapakanan at masidhing nagnanais ng isang mapayapa. wala pang malinaw na resulta ang makupad na imbestigasyon ng pulisya kung sino ang may kagagawan sa pagsabog ng malaking bahagi ng Glorietta 2 noong nagdaang Biyernes. dahil may nakitang RDX (isang mabisang elemento ng malakas na bombang C4 na karaniwang gamit ng militar). talagang doble-kara ang katarungan – iba para sa mayaman at makapangyarihan at iba rin para sa kakaning-itik at ordinaryong mga mamamayan. Pinatitingkad lamang nito ang sarsuwela at pagsasabuwatan ng mga naghahari-harian sa lipunan para patuloy nilang mapaglaruan lamang at mapagsamantalahan ang masang sambayanan. batay sa desisyon ni La Gloria sa kaso ni Erap. o sabihin nang pambobomba. Kalakaran na nga yata na sa bansang ito. ay nagsusulong pa sa pandarambong. Higit pang masama. isa na rin itong pagyurak sa desisyon ng Sandiganbayan at tandisang pagpapahintulot sa pandarambong o katiwalian. sa bansang ito. Oktubre 22. Habang patuloy silang naglulublob sa nakababaliw na kayamanan. . makatao. o maging ng ―oxygen. noon pa mang naunang mga rehimen. demokratiko at maunlad na lipunan. Natural – at dapat lamang – kinondena ng iba‘t ibang sektor ng lipunang mapagmahal sa kaayusan at kapayapaan ang gayong malagim na insidente. Sa punto ng isang retiradong militar – Commodore Rex Robles – apat na grupo lamang sa bansa ang may kakayahang magsagawa ng gayong napakalakas na pagsabog. Hindi pa rin tinitiyak ng mga opisyal ng PNP kung aksidente lamang iyon o isang tahasang pambobomba. pribilehiyo at kapangyarihan. at ang espesyal na yunit ng AFP (Armed Forces of the Philippines) ang pawang may kapasidad na magsagawa nito. ipinakikita lamang ng desisyon ni La Gloria na. kung tutuusin. nagmamahal sa inhustisya ang sinumang nagpapahintulot nito. ang MNLF (Moro National Liberation Front).

tatak na yata ng naghaharing rehimen na labuin ang kalinawan at maskarahan ang katotohanan. sa opinyon ng PNP. Sapagkat ang pagpapatuloy ng usapang pangkapayapaan. at binabaluktot ang tuwid at. Dahil sa gayong nakaugaliang pagtatakip ng pambansang liderato sa sagradong katotohanan makapanatili lamang sa nakababaliw na kapangyarihan. tagapayo ng Pangulo sa pambansang seguridad. Malinaw pang halimbawa rin ngayon na pinalalabo ng mga guwardiya de honor ni La Gloria – kahit may mga umamin na – ang garapalang pamumudmod ng kuwarta ng bayan sa inimbitahan kamakailan sa Malakanyang na kaalyadong mga kongresista. agad namang nag-alok ng pabuyang P2-M si Presidente Gloria Macapagal-Arroyo sa ikadadakip ng mga kriminal. Binigyang-diin pa ni Trillanes – sapagkat hindi naman siya estupido – na may mga batayan at ebidensiya ang kanyang mga paratang at handa siyang paimbestiga pero isang independiyenteng lupon – kung maaari‘y mga pari o mga kagaya ni dating Sen. hindi dapat na ipagkibit-balikat na lamang at ituring na isang walang kalidad na pamumulitika ang seryosong mga paratang ni Trillanes sapagkat. natural. may mga ulat nang tinanggap ang kanyang opisina. patuloy na ipinagdidiinan ng mga tambolero ng Palasyo na hindi iyon lantarang panunuhol upang ―bugukin‖ ang panibagong kasong ―impeachment‖ laban sa kanilang Reyna. unang-una. sabi niya. ang nangyari sa Glorietta 2. lumitaw nang malaon na moro-moro o gawa-gawa lamang iyon upang iligaw ang mga imbestigador at. Hanggang ngayon. lalo na ang isyu ng kredibilidad at lumalala pang katiwalian. hiningi tuloy kamakailan nina Arsobispo Emeritus Julio Labayen at mga Obispo Antonio Tobias at Deogracias Iniguez. mga tagapayo ng Kilusang Makabansang Ekonomiya. Sa maikling salita. Gaya rin ng sangkatutak na imbestigasyong isinagawa ng mga kinauukulan. Bilang pagpapakitang-gilas. hindi na iyon dapat patulan o pagkaabalahan pa ng panahon. hindi na tuloy nakagugulat ang napakaseryosong paratang ni Senador Antonio Trillanes na sina Sekretaryo Norberto Gonzales at Hen. na target ng pambobomba ng mga terorista ang Kamaynilaan. ayon naman kay Eid Kabalu ng MILF. seryoso din ang mga implikasyon nito sa pambansang kapakanan. Jovito Salonga na hindi nakatali sa asintos ng Palasyo – ang dapat mag-imbestiga. ang utak ng pambobomba sa Glorietta 2 at. Bagaman nagpadala ng mensahe ang isang Sheikh Ruben Omar Lavilla ng grupong RSM (Rajah Solaiman Movement) at inako ng mga ito ang naganap na pambobomba.‖ mga pagpatay na pampulitika at kontratang ZTE-NBN. may basbas ito ni La Gloria. lalong hindi nila iyon magagawa at handa pa nga silang tumulong upang matiyak ang nambomba sa Glorietta 2. gobernador at alkalde. ang nais ng kanilang grupo. noon pa man.Agad namang ipinangalandakan ni Sekretaryo Norberto Gonzales. na mga terorista tulad nga ng Jemaah Islamiyah at Abu Sayyaf ang nambomba sa Glorietta 2 bilang operasyon ng mga ito para makakuha diumano ng higit na pondo mula sa mga kaalyado sa labas ng bansa. sa pamamagitan ng mapanlinlang na mga retorika. ayon kay Trillanes. ipinabomba ba ang Glorietta bilang isang taktika muna ng naghahari-hariang rehimen para mailigaw nito ang nag-aalab na opinyon publiko laban sa kultura ng talamak na katiwalian at panunuhol. itinutuwid ng rehimen ang baluktot. Hermogenes Esperon. hepe ng estado mayor ng AFP. halimbawa na lamang ang jueteng payola. ng paninikil at inhustisya? Dahil sa mala-kumunoy na mga krisis na kinalulubluban ng administrasyong Macapagal-Arroyo. Ayon pa sa kanya. Hello Garci. gayundin . ay hudyat lamang ng higit pang malalaking pag-atake. Kung totoo ang mga iyon. ―fertilizer scam.

ay isa lamang tandisang pagpapamalas ng Malakanyang na hawak nito sa ilong ang mga gobernador. at iba pang mga opisyal ng pamahalaang lokal. Kuya? Gloria at Glorietta: magkaugnay ba? Ka wala ng hi yaa n October 17. tiyak na itatapon lamang sa poso negro ng Kamara ang iniharap ni Pulido pero. kung tutuusin. alkalde. Marami tuloy ang naghihinalang binayaran si Pulido para pahinain iyon at unahan ang Oposisyon sa paghaharap ng malakas at makatotohanang mga sakdal na maaaring magpatalsik sa poder kay La Gloria kung mananaig sa kinauukulang mga mambabatas ang makabayang paninindigan at pagmamahal sa katotohanan. Higit na masama. hindi ang garapal na oportunismo. sa naturang pagpupulong sa Malakanyang ng mga kaalyado ng Presidente – na marami ngang nag-uunahang dumalo dahil napabalitang ―may ibibigay‖ – umiral na naman ang kultura ng panunuhol ng naghaharing rehimen. sa kabilang banda. Marcos ang mapanikil. Sapagkat baldado ang nilalaman. Tawagin mang ―maagang pamasko‖ mula kay Santa Kulasa. higit na mahalaga. kailangang iendorso agad iyon ng mga basalyos ng Malakanyang sa Komite sa Hustisya ng Mababang Kapulungan para hindi na puwedeng ipagharap pa ng panibagong malakas at makatotohanang kasong ―impeachment‖ si La Gloria hanggang Oktubre 2008.ng iba pang sektor ng namumulat na sambayanan. tanghalian naman. Inimbitahan sila ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo sa isang pulong-almusalan na. Roel Pulido laban sa Presidente ng Matatag na Republika. napakahina diumano at kulang na kulang sa merito — sinadya man o hindi — ang iniharap sa Kamara ni Atty. ngayon. na magbitiw na agad sa poder si La Gloria upang maituwid ang pambansang direksiyon. Ano nga ba. kung magtuluy-tuloy ang mga pambobomba ng mga ―terorista‖ – gaya ng palagay ni Sekretaryo Norberto Gonzales batay diumano sa ulat sa paniniktik na tinanggap ng kanyang opisina – hindi kaya taktika din ito ng rehimen. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. Tinangka pa ngang suhulan ng P2-M si Rep. Matatandaan. Pero. ang ULAP (Union of Local Authorities of the Philippines) para talakayin naman diumano ang progreso ng mga proyekto ng gobyerno sa mga rehiyon na. Inanyayahan din. o hindi hinokus-pokus lamang ng mga salamangkero. Crispin Beltran ng Anakpawis – at mahigpit nga niyang tinanggihan — para iendorso din niya iyon at palitawing lehitimo. Ordonez PARANG mga piranha noong nagdaang Oktubre 11 na nag-unahan papuntang Malakanyang ang mga 190 kongresista nang makaamoy ng dugo ng sambayanan. batay naman sa paratang ni Trillanes. dahil sa nakararami at asal-aliping mga alipores ni La Gloria sa Kamara. upang lubos na mapangatuwiranan ni La Gloria na ideklara naman ang Batas Militar na lalong magpapalawig sa kanyang pamamayagpag sa kapangyarihan? Sariwa pa nga sa alaala ang mga pambobombang naganap noon bago pinaghari sa bansa ng yumaong diktador Ferdinand E. ang dokumento ni Pulido. layunin lamang na ―bugukin‖ na naman sa Kamara ng Kongreso ang pangatlo nang kasong ―impeachment‖ laban kay La Gloria mula nang mamayagpag siya sa poder. mabilis pa sa ipu-ipong naibasura agad noon ang dalawang naunang ―impeachment‖ at. ―pabaon‖ o ―pang-gasolina‖ o . hindi man tuwirang sinabi. malagim at kasumpa-sumpang Batas Militar.

Kalakaran na nga yata sa halos lahat ng proyekto ng gobyerno. . Piatco. sa batis ng pawis nila‘t dugo naglulublob sa nakahihiyang pribilehiyo‘t karangyaan ang mga nagpapanggap na lingkod ng bayan samantalang sila – lalo na ang masang sambayanan – ay alipin pa rin. at madaling magkasundo ang mga kinauukulan sa mga bagay na kaugnay nito – nariyan ang iba‘t ibang maanomalyang transaksiyon o kontrata ng gobyernong nilaspag ang pondo ng bayan tulad na lamang ng Venable LLP. bukod pa sa dalawang gobernador sa Timog Katagalugan. mura-murahin. Northrail. Isus uka n g Kasa ysa ya n October 10. inihalintulad sa iba pang hayop.000 at. gayundin. ng karalitaan o miserableng pamumuhay dahil sa inhustisya ng pambansang lideratong wala na yatang kahihiyan sa bayan at mga mamamayan. sipa-sipain o walang habas na pagmalupitan at pagsamantalahan. at kawalanghiyaan. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. lalong mangangalingasaw din sa baho ang bilyun-bilyong pisong ―cyber education‖ at nahadlangang kontratang ZTI-NBN. galing sa pawis at dugo ng patuloy na kinukuba sa buwis na mga mamamayan ang ipinamudmod na kuwarta mapanatili lamang sa kapangyarihan ang Reyna ng Malakanyang. ginawang tampulan ng masasakit na biro at. unanguna.000 – pinatingkad pa ng mga basalyos ng rehimen ang umiiral na ipokrisya ng pambansang liderato..‖ at ―call centers.‖ mga pagpatay na pampulitika‘t pagsalaula sa mga karapatang pantao at iba pang gusto ng mga diyusdiyosang ibaon na lamang sa limot o burahin sa kasaysayan ng bansa. laging sagad hanggang langit ang presyo ng mga iyon dahil lamang sa inaasahang ―kickback‖ o ―padulas‖ o ―suhol‖ para sa mga kinauukulan. lalo tuloy lumalabo nang lumalabo ang sagradong mga katotohanan – halimbawa na lamang ang mga kahiwagaan sa likod ng ―Hello Garci. ―fertilizer scam. Dahil sa ganitong kultura ng panunuhol ng umiiral na rehimen. gayundin.Tinawag nila tayong mga unggoy. itinuring na mga alila lamang na maaaring sigawsigawan.000 hanggang P500. higit sa lahat. na pawang nagsitanggap ng ―tulong pambarangay‖ na tig-P500. Sa anumang punto suriin. Ordonez (Kolum) HINDI na bago – sa panahon pa man ng pananakop ng mga Kastila at ng mga Amerikano nang malaon – ang panlalait o pagyurak sa dignidad ng mga Pilipino. Sabagay. Kung matutuloy sa hinaharap. Bagaman mahigpit na pinasisinungalingan ng mga guwardiya de honor ng Palasyo na naganap ang gayong panunuhol – kahit umamin na si Rep. ng mga gobernador at alkalde — lumilitaw na suhol ang ipinamudmod na P200. Higit pang masama at pandarambong na rin. Antonio Cuenco ng Cebu na binigyan siya ng P200. Ipinangako din sa mga nagbenta ng katiting na lamang nilang karangalan na ibibigay agad ng Malakanyang ang pinaglalawayang ―pork barrel‖ ng kinauukulang mga piranhang nakabalatkayong kongresista.‖ Mahirap ding makalimutan ang naging inutil na teleponong pambarangay at multi-milyong pisong inamag na mga libro at kagamitan sa Kagawaran ng Edukasyon. o ng alinmang nagdaang mga rehimen. lehitimong karapatan ng sambayanang maliwanagan ang lahat-lahat na kaugnay ng pambansang kapakanan sapagkat. may sariling pamamaraan ang kawalanghiyaan. si Gob. sabi nga.―tulong‖ sa eleksiyong pambarangay — na hindi naman dapat sawsawan ng Malakanyang unang-una at.000 sa mga dumalo. hanggang ngayon. Macapagal Blvd. Among Ed Panlilio ng Pampanga.

Sa ilang paliparan naman sa London. labis na pinagdudahan at minaliit ng tauhang ginampanan ni Teri Hatcher ang kredibilidad o kalidad ng Pilipinong mga doktor na nagtapos sa mga unibersidad sa bansa nang sabihin nitong gusto niyang makita ang diploma ng kanyang doktor dahil baka galing lamang sa kung anong kolehiyo ng medisina sa Pilipinas. Ipinakita rin ang retrato ni dating Presidente Corazon C. masamang halimbawa sa mata ng ibang lahi ang ipinakita – noon pa man hanggang ngayon – ng pambansang lideratong walang pagpapahalaga sa sariling dignidad. gayundin naman. sa maraming pagkakataong pinatunayan ng kasaysayan.‖ Napakasama na nga ng impresyon sa mga Pilipino saanmang panig ng mundo magtungo. sa programang ―Desperate Housewives‖ ng ABC sa telebisyon.Hindi na nga bago. hindi miminsang ipinaskel ang ―Beware of Filipino Pickpockets‖ at. mararangal na mamamayan lamang ng bansa ang may karapatang magprotesta. inaakala agad na ―nagbebenta ng aliw‖ ang nagpupunta doong mga Pilipina. gayundin. habang nangangayupapa sa dayuhang mga interes ang pambansang liderato dahil lamang sa makasariling mga ambisyon – lalo na‘t mga manyikang de susi lamang silang sunudsunuran sa dikta‘t kapritso ng diyus-diyosan nilang mga Amerikano gaya nang ipinakikita ng mga patakarang pangekonomiya‘t pampulitika ng umiiral na rehimen – walang karapatang manggalaiti ang mga ito laban sa gayong pagyurak ng mga dayuhan sa dignidad ng bansa‘t sambayanan. Roxas at Osmena hanggang sa rehimen ngayon ni La Gloria. kung sila mismo – bilang mga lider – ay walang dignidad at himod-pundilyo sa makapangyarihang mga dayuhan – paano naman nila ipagtatanggol ang dignidad ng kanilang mga kababayan? Kung tutuusin. Aquino ng Pilipinas ngunit. sa ―The Daily Show‖ ni Jon Stewart sa telebisyon – sa layuning makapagpatawa sa tanong na kung handa na ang Amerikang magkaroon ng babaing Presidente – ipinakita ang mga larawan nina dating Punong Ministro Golda Meir ng Israel at Margaret Thatcher ng Bretanya. Matatandaan din. Marcos bilang ―pinakamalaking magnanakaw sa buong mundo. napakabili noon ng ―pretzel‖ at ―cookies‖ na pinanganlang ―Filipinos‖ dahil kayumanggi. karaniwang migranteng trabahador ang palagay nila sa mga Pilipino na puwede nilang walang habas na pagsamantalahan at tratuhing parang hayop maging sa Europa at Aprika. Kamakailan din lamang. kamakailan din lamang. Dahil sa kalambutan ng gulugod at pagiging asal-alipin ng pambansang liderato mula pa sa panahon nina Quezon. Sabi nga. Sa ilang ―subway‖ sa New York. kung bakit kamakailan lamang. mga alila naman ang unang tingin sa kanila sa Hongkong. Higit sa lahat. Taiwan. kahit mga propesyonal. katulong sa bahay o alila ang kahulugan ng salitang ―Filipina‖ at. napasama ang Piliipinas sa listahan ng mga bansang talamak ang katiwalian. may nakasulat na ―Slut!‖ (ibig sabihi‘y maruming babae o puta). Singapore at Gitnang Silangan at. sa nakasalamin at nakangitinglarawan. sa kabilang banda. sa diksiyonaryong Oxford. ang ―Filipineza‖ sa talasalitaang Griyego na kailan lamang yata binago‘t itinama ang tunay na ibig sabihin. napatala pa sa librong ―Guinness‖ ang yumaong diktador na si Ferdinand E. ang pambansang dignidad. Kaugnay ng naturang mga panlalait sa lahing Pilipino. hindi mahalaga sa kanila kung laiitin man nila ang mga Pilipino at. hindi na nga katakatakang lahing busabos ang tingin sa mga Pilipino ng ibang lahi at. o dapat na ikagulat pa.Bukod sa labis na pamamanginoon sa diyus- . At. at napakalalim na ng ugat ng diwang kolonyal sa pambansang kamalayan. Sa Japan.

Angkop na angkop tuloy sa kanila ang sinabi noon ni Rizal: ―Higit na matamis na mamatay nang may karangalan kaysa mabuhay sa kahihiyan. Tulad ng labis na paniniwala sa relihiyon – lalo na sa Kristiyanismo — na milyun-milyong tao na ang isinakripisyo‘t sinilaban nang buhay. dahil sa mga bagay na ito. pinapatay pagkatapos at binabalatan. Sapagkat noon lamang nagdaang Huwebes. ng China tungkol sa pagkakabit ng ―broadband‖ sa lahat ng tanggapan ng gobyerno sa buong bansa? Maaalaala. sinindihan ni Joey de Venecia III ng Amsterdam Holdings Inc. At. ang paghahangad sa poder at pangungunyapit sa kapangyarihan. waring gayundin naman sa ating bansa pagdating sa daigdig ng pulitika ng mga diyus-diyosan sa lipunan na sukdulan.diyosang mga dayuhan. hanggang ngayon. gayundin ang isinampang ―impeachment. Sr.‖ at pabiro pa niyang sinabing ang tingin ngayon ng tao sa kanya‘y napakamaimpluwensiya‘t makapangyarihan at seksi. Isinakripisyo ba. libu-libong tao ang isinasakripisyo sa ikalulugod diumano ng iba‘t iba nilang diyos. isusuot ng isang pari ang balat ng babae at magsasayaw din. nang magkita pa sila ni Unang Ginoo Mike Arroyo sa Wack Wack Golf & Country Club – kasama sa mesa sina Abalos at Sekretaryo Leandro Mendoza ng DOTC – dinuro pa siya‘t sinigawan ng ―Back off!‖ ng esposo ni La Gloria. Labis nilang pinaniniwalaan na kailangang ―pakainin‖ araw-araw ng sariwang puso ng tao ang sinasamba nilang araw kaya binibiyak nila ang dibdib ng mga isinasakripisyo sa ibabaw ng isang batong altar upang ialay ang puso ng mga ito. tiyak. Bilang ritwal naman sa diyosa ng mais. pinapatay ng mga pari ang nag-iiyakang mga bata upang makaakit diumano ng ulan ang kanilang mga luha. Setyembre 27. lubha . isang babaing birhen pa ang nagsasayaw sa loob ng 24 na oras. halimbawa. sa diyosa ng apoy nang biglang magbitiw sa tungkulin nito lamang nakaraang Lunes si dating Tagapangulong Benjamin Abalos. bentador pa nga silamismo ng pambansang soberanya‘t kapakanan at alipin pa ng katiwalian kaya. Ipinaratang niyang si Abalos ang ―lumalakad‖ upang maipatupad ang kontratang labis-labis diumano ang presyong $329-M dahil sa aataduhing ―kickback‖ ng mga kinauukulan. isusuka sila ng kasaysayan. ng Comelec upang masugpo ang paglaganap ng sunog kaugnay ng naglalagablab nang kontrata sa ZTE Corp. masayang ipinangalandakan ni Abalos sa mga peryodista na hindi niya ikinababahala ang mga paratang sa kanya. isinalang nga ni dating Rep. Para naman huwag magalit ang diyos nilang ulan. Ordonez (Editoryal) SA PANAH0N ng mga Aztec ng Mexico noong mga taon ng 1500 na matindi nilang sinasamba ang mga diyusdiyosan tulad. sinusuhulan pa siya diumano ni Abalos ng $10-M para iatras ang alok ng kanyang korporasyon at. ibinilanggo at pinatay sa panahon ng mga Krusada. – anak ng espiker ng Kamara ng Kongreso – ang isyung ito kamakailan. Rolex Suplico sa Kamara ang ―impeachment‖ laban kay Abalos. pinahirapan. pribilehiyo‘t kayamanan.‖ Ala y sa Di yo sa n g Ap o y October 3. kung gayon. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. Inamin din ni dating Sekretaryo Romulo Neri ng NEDA sa ginawang pagdinig ng Senado na inalok din siya ni Abalos ng P200-M para ―paboran at ayusin‖ ang naturang kontrata sa ZTE. Kaugnay nito. ng araw.

gayundin. lumilitaw. tiyak na kakaladkad sa pangalan at pagkatao ng kung sinu-sinong makapangyarihan sa pamahalaan — si La Gloria man. tulad ng sakripisyo ng mga Aztec. ang kasong ―impeachment‖ laban sa kanya na. gayundin. at piling mga basalyos – kaugnay ng maanomalya‘t mabahong kontratang ZTE-NBN. nasangkot na rin noon sa ―jueteng payola‖ at pinaghinalaang may-ari pa ng sangkatutak na perang nakadeposito sa pangalan ng isang Jose Pidal. Natural. at inihandog sa kung kaninong diyosa ng apoy. ng China kaugnay ng $329-M proyektong NBN (National Broadband Network). Sapagkat. gayundin. na gawin niya ang gayon at. Nariyan pa naman sina Neri at Mendoza. Lina wi n Ang Kalab ua n September 26. hindi pa rin nangangahulugang nasugpo na ang paglalagablab ng apoy na nilikha ng mga kahiwagaang nasa likod ng kontratang ZTE-NBN. kahit nagbitiw na si Abalos sa gobyerno. ang garapalang dayaan sa eleksiyon noong 2004 batay sa ―Hello Garci. maaalaala. angkanyang esposo. ginawa ni La Gloria ang gayong hakbang sa hangaring huwag nang busisiin pa ng Senado ang lahat-lahat. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. Higit pa ngang dapat pag-ibayuhin ng Senado ang imbestigasyon nito alang-alang sa sagradong katotohanan at pambansang kapakanan. o mataray na nag-utos. batay sa apidabit ni Jose ―Joey‖ de Venecia III ng Amsterdam Holdings Inc. sa isang banda. kung itinuloy. Nangangahulugan din bang malilibing na rin sa limot ang maalingasngas na kontrata ng Comelec sa Mega Pacific at. ng araw man o ng ulan? Sa biglang pagbibitiw ni Abalos sa Comelec. o tulad ng mga Aztec noon. . wala nang saysay – kung tutuusin – ang paghuhugas-kamay ni Presidente Gloria MacapagalArroyo nang atasan niya si Sekretaryo Peter Favila ng Kalakalan na ipangalandakan sa mga peryodista noong nagdaang Sabado na pansamantala rin niyang ipinahihinto ang pagpapatupad sa naturang kontrata at. sabi nga. Sino ang nagmungkahi. ang nagsisimula nang bumahong $406-M ―cyber education‖ ng Kagawaran ng Edukasyon na. masugpong mag-alab. isasakripisyo rin sila‘t iaalay sa diyosa ng apoy upang hindi lamunin ng sunog pati Malakanyang? Gayunpaman. natural. Ordonez (Editoryal) MATAPOS ipalabas ng Korte Suprema ang TRO (temporary restraining order} na pansamantalang ipinatitigil ang maalingasaw na kontrata ng gobyerno sa ZTE Corp. na kalaban ng ZTE sa kontrata. biniyak ang kanyang dibdib. nasasangkot sa anomalya ang pangunahing mga basalyos ni La Gloria at. at ibabasura na lamang. at iba pa. hindi mananatiling bulag ang sambayanan sa paghahanap ng hustisya‘t katotohanan. o nagpayo.tuloy katakataka – sa isang iglap lamang – ang biglang pagbabago ng ihip ng hangin at nagbitiw siya sa tungkulin sa Comelec. ang kanyang esposo – si Unang Ginoo Jose Miguel ―Mike‖ Arroyo na.‖ bukod pa ang nangyaring mga hokus-pokus diumano ng mga Lintang Bedol nito namang katatapos na halalan ng 2007? Sa ano‘t anuman. lalo na nga ang mga kahiwagaang nasa likod ng kontrata sa ZTE at. ang naturang isyu – gaya ng ―Hello Garci‖ – na tiyak na ngangatngat sa kanyang rehimen at sa diumano‘y Matatag na Republika. nawalang-saysay. sobra-sobra din ang presyo gaya ng NBN. kinuha ang puso. higit sa lahat.

gayundin ni Lorenzo Formosa III. kahit bahagya. para iatras ang alok ng Amsterdam Holdings Inc. sa kasalukuyan. wala ni isang perang gagastusin ang gobyerno. lubhang nararapat na halukayin ng Senado ang lahat-lahat para mapalitaw ang sagradong katotohanan at maiwasan o masugpo sa hinaharap ang nakaugaliang katiwalian ng mga mandarambong sa pondo ng bayan sa iba‘t ibang transaksiyon ng pamahalaan. Sabagay. ―cyber education. totoo bang may paunang ―lagay‖ o komisyon o ―kickback‖ na tinanggap na ang mga kinauukulan mula sa ZTE kaya puspusan ang pagkilos at pagsisinungaling ng mga ito para maipatupad ang kontrata? Sa pagdinig na isinagawa ng Senado. nina Abalos. Bagaman inaasahang lalabuin ng mga basalyos ng rehimen ang isyu at paulit-ulit na itatanggi ang mga paratang ni Joey de Venecia III. ang nabanggit na mga katanungan. anak ng espiker ng Kamara.‖ ay malaking aninong hindi matatakasan ni La Gloria. di gaya sa ZTE na uutangin pa ang pambayad sa $329-M? Totoo bang inalok din ng P200-M ni Abalos si dating Sekretaryo Romulo Neri ng NEDA (National Economic and Development Authority) para ―tumulong‖ na maisakatuparan ang naturang kontrata? Totoo bang ―hindi sinasadya‖ ang pagkikita. hindi na nga ba ito itutuloy? Sapagkat buwis ng sambayanan ang ipambabayad kung matutuloy ang kontrata sa ZTE dahil uutangin pa sa China ang kaukulang pondo para mabayaran naman ang ZTE. ang mga pahayag ni Joey de Venecia na. lubhang kinakailangang linawin sa sambayanan ang maraming katanungan kung gusto rin lamang ng Malakanyang na maibalik. O ugali na ng rehimeng ito at ng mga naghahari-harian sa lipunan na bulagin ang publiko lalo na nga‘t pansarili‘t gahaman nilang mga interes ang nasasangkot? Totoo bang $130-M ang orihinal na presyo ng kontrata sa ZTE pero ginawang $329-M para sa mga komisyon at ―kickback‖ ng mga mandarambong? Totoo bang si Tagapangulong Benjamin Abalos ng Comelec ang nag-aayos ng lahat at tinangka pa nitong suhulan ng $10-M si Joey de V. higit sa lahat. Sekretaryo Leandro Mendoza ng Transportasyon at Komunikasyon.Kahit pansamantalang ipinatitigil ng mga kinauukulan ang naturang kontrata dahil sa umalingasaw na baho. ang naglahong kredibilidad ni La Gloria at ng kanyang maalingasngas at saklot ng katiwaliang rehimen. at hindi masinsinang pinag-usapan ang proyektong NBN. Halatang wala silang ginawa kundi pagtakpan ang Unang Ginoo at si Abalos sa anumang pagkakasangkot ng mga ito sa maanomalyang kontrata sa ZTE. malinaw na hindi nasagot. at Joey de V. sa opisina ni Abalos. Higit tuloy pinaniwalaan ng sambayanan. hindi pa naman lubhang kailangan ng dayukdok na sambayanan. makapanatili pa rin silang naglulublob sa impluwensiya. tulad ng ―Hello Garci. at iba pang mga kontratang kauri ng mga nabanggit na. sa gobyerno? Higit sa lahat. Higit pa rin nilang kailangan magpahanggang ngayon – at nilumot na ng panahon – ang pangunahing .‖ ―call centers‖ sa mga unibersidad ng Estado. lalo na ni Sekretaryo Mendoza. gayundin sa Wack Wack Golf & Country Club kung saan pagalit na dinuro at sinigawan diumano ni Mike Arroyo ng ―Back off!‖ si Joey para kalimutan na ang alok ng Amsterdam Holdings Inc. kaugalian na ito ng bawat namumunini sa poder sa ilalim ng anumang rehimen – ang palabuin ang lahat upang hindi mabulgar nang husto ang mga katiwalian at. kung pagkakalooban ng kontrata para sa NBN. na. maging ng mga senador. pribilehiyo at kapangyarihan. katulong na kalihim ng DOTC para sa telekomunikasyon. walang habas na paglulustay sa salapi ng bayan at pagkagahaman sa ―kickback‖ ang mga kontratang tulad ng ZTE. Kung tutuusin tuloy.

magpahanggang ngayon. gamot at serbisyo sa kalusugan. katarungan at hustisya sosyal. pansamantalang ipinatitigil lamang at hindi pa tuluyang kanselahin o ibasura ni La Gloria ang umaalingasaw sa bahong kontrata sa ZTE? May milyun-milyon bang mga dahilang mahirap ipaliwanag kaya malinaw ang kalabuan o malabo ang kalinawan? Malaking utang tuloy. ng $329-M na kontrata ng gobyerno sa ZTE ng China? Bakit hindi rin ihayag sa bayan ang mahigit $400-M kontrata ng Kagawaran ng Edukasyon para sa sinasabing ―cyber education‖? Bakit. gayundin ang kontrobersiyal na kontrata ng Macapagal Blvd. malalabanan at masusugpo ang kung anu-anong katiwaliang talamak na sa iba‘t ibang pagawaing-bayan. trabaho at edukasyon. naghambalang sa iba‘t ibang ahensiya ng burukrasya ang mga . W AS AK N A KREDI B I LI DAD September 19. 464 – ang pagdalo sa mga pagdinig ng Senado ng kinauukulang mga opisyal ng Ehekutibo para linawin sa sambayanan ang mga kahiwagaang nasa likod. bakit hindi kumikilos ang gobyerno na panagutin ang isang Jocjoc Bolante kaugnay ng nilustay na P729-M pondo para sa abono sa lupa ng mga magsasaka? Bakit nalibing na sa limot ang maanomalyang bilyong pisong ―automated counting machines‖ ng Comelec.? Bakit mukhang ―nakikipag-areglo‖ pa sa pamilya Marcos ang mga kinauukulan kaugnay ng diumano‘y sangkatutak na nakaw at itinatagong mga kayamanan ng yumaong diktador? Batay sa mga nabanggit. marami ang nagkibit-balikat lamang at nagtaas ng kilay nang ipahayag niya sa isang komperensiya ng mga obispo. hindi naman nangangahulugang matapat na ang kasalukuyang rehimen na labanan at sugpuin ang mga katiwalian sa pamahalaan.mga pangangailangang dapat matugunan ng matinong pamahalaan – lupa‘t pabahay. matapat nga ba si La Gloria na labanan at sugpuin ang talamak na katiwalian sa pamahalaan? Kung tutuusin. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. at obligasyon ni La Gloria.O. Sa pamamagitan nito. kung gayon. halimbawa. ulama at opisyal ng militar at pulisya sa Malakanyang na binuo niya ang PTG (Procurement Transparency Group) para maging hayag sa publiko ang lahat ng mga proyekto at kontrata ng gobyernong ginagastusan ng pera ng sambayanan. kauna-unahang nahatulang nagkasala sa kasong pandarambong ang isang dating Presidente (Joseph Ejercito Estrada). malabo pa sa burak ang mga katotohanan sa likod lamang ng ―Hello Garci‖ dahil malinaw na hinahadlangan pa ng mga basalyos ng Malakanyang ang muling imbestigasyon nito sa Senado? Bagaman napatala sa kasaysayan na sa ilalim ng rehimeng Macapagal-Arroyo. at kahit itinatag pa ang PTG. diumano. sa sambayanan na linawin ang mga katotohanan sa likod ng anomalyang ito. Bakit. Unang-una. Ordonez (Editoryal) DAHIL kuwestiyon pa rin ng kredibilidad ang parang malaking aninong nakabuntot kay Presidente Gloria Macapagal-Arroyo. kung gayon. Bakit. hinahadlangan pa ng Malakanyang – sa pamamagitan ng kontrobersiyal na E. damit at pagkain.

walang naiisip na solusyon ang mga opisyal ng gobyerno kundi patuloy na mangutang upang matugunan ang kakulangan. at lalo na ngayon. Kongkretong mga halimbawa ang kailangang makita ng sambayanan – halimbawa‘y ang pag-usig at pagpapakulong unang-una sa tiwali niyang mga basalyos. hindi ang mga kritiko lamang at kalaban sa poder – upang maibalik. Muling sumidhi ang pandarambong sa salapi ng bayan at muli‘t muling namayagpag at umabuso sa kapangyarihan ang uring mapagsamantala‘t patuloy na kumukontrol sa pambansang pulitika‘t ekonomiya. Ramos at Erap). kahit bahagya. matapos mapatalsik sa poder ang diktatoryal na rehimeng Marcos. Ordonez KAHIT itinatambol ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo at ng kanyang mga henyo sa gabinete na matino at nasa tamang landas ang pananalapi ng gobyerno. Muling nabuhay ang dati. peryodista at kritiko ng rehimen. idinuyan na nga‘t nilunod sa buladas ang sambayanan maging ng sumunod na mga rehimen (Cory. nagsasangla‘t nagbebenta ng anumang ari-arian matugunan lamang – kahit bahagya – ang mga pangangailangan. nito lamang nagdaang . lumilitaw na mga diyus-diyosan pa sila ngayon at nagpapasasa sa ilalim ng umiiral na rehimen. mahirap nang pasinungalingan ang naghuhumindig na mga katotohanan. at 184 pa ang dinukot at nawawala tulad na lamang ng isang Jonas Burgos. Hindi naparusahan ang mga kriminal ng pinatalsik na rehimeng diktatoryal at.mandarambong sa pera ng bayan ngunit. batay sa ulat ng grupong Karapatan. marami sa kanila. Noon pa man. Anino pa rin ang tunay na reporma sa lupa at pambansang industriyalisasyon. Utang at Utan g P a September 12. ang nakabalik pa sa kapangyarihan sa iba‘t ibang sangay ng pamahalaan. di gaya ng isang Erap na nahatulang nagkasala‘t nakakulong na. at sumibol pa ang bagong oligarkiya. Kung hindi. Sapagkat laging may depisito sa pambansang badyet taun-taon at batbat ng katiwalian ang dalawang pangunahing ahensiyang inaasahan sa koleksiyon ng buwis (BIR at Customs). May nadakip na ba at naparusahan kahit isang kriminal kaugnay nito? Sa anumang punto tingnan ngayon. Umabot na. bukod sa salapi ng bayan. Higit na masama. Mulang 1986 hanggang sa kasalukuyan. lumilitaw na buladas lamang ang pahayag ni La Gloria na pagsugpo sa katiwalian. ang pagtitiwala ng bayan sa kanyang mga pahayag at sinasabing mga programa sa pamamahala. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. wala namang makabuluhan o radikal na pambansang mga pagbabago para sa kapakanan ng masang sambayanan. tulad lamang ang gobyerno ng isang pamilyang sobra-sobra ang ginagasta kaysa kinikita kaya patuloy na nangungutang. sa ilalim nga ng rehimeng ito. Sabagay. Muling sumigla ang panggagahasa sa pambansang ekonomiya. dugo‘t buhay pa ang kinukulimbat nila at. at lulubha pa ang lahat – lalo na ang katiwalian at pag-abuso sa kapangyarihan ng pambansang liderato — wala na ngang sukat ipagmalaki pang kredibilidad ang naghaharing rehimen. Ano pa nga ba ang bago? Buladas na nga lamang ang lahat. 888 ang pinatay na makabayang mga aktibista.

78 trilyon ang kabuuang pambansang utang na. ng puno ng pag-asang hungkag na mga retorika o inimbentong mga estadistika na papaunlad diumano ang ekonomiya.) at 4. – Energy Development Corp. Lubhang napapanahon nang rebisahin at ituwid ng pambansang liderato ang pinaiiral na mga patakarang pangkabuhayang nakatali sa asintos ng mapambusabos na dayuhang mga interes at matapat na isapuso ang kapakanan ng bansa‘t ordinaryong mga mamamayan – hindi ang interes. ang sambayanan pa rin nga ang kinukuba sa pagbabayad ng pambansang utang at napagkakaitan ng pangunahing mga pangangailangan dapat matugunan ng matinong pamahalaan.1 bilyon sa panukalang pambansang badyet na P1.3 trilyon sa 2008 ang sinasabing ilalaan na pambayad-utang. naglulublob naman sa karangyaan sa pamamagitan ng nakukulektang mga buwis ang kinauukulang mga opisyal ng pamahalaan (ginagantsong ―pork barrel‖ at kung anu-ano pang pondo ng bayan) at. at iba pa). Lumilitaw tuloy na patuloy na nangungutang ang gobyerno para makabayad sa mga pagkakautang at. Japan at. mulang Enero hanggang Hulyo.. tiyak. lupa‘t pabahay at kalusugan at iba pang mahalagang serbisyo publiko? At. Bukod nga sa pangungutang. batay na rin sa mga pananaliksik. Kailan mababago ang ganitong napakasama‘t umiiral na pambansang kalagayan? Hindi ito magagamot. fertilizer scam. lumilitaw na pambayad-utang lamang ang mga ito at dinidispalko pa. Katunayan. lolobo pa bago matapos ang termino ng kasalukuyang rehimen. National Bank. natural. Telecommunications Investment Corp. Sapagkat P624. ibinenta na nito ang 46% sosyo sa PTIC (Phil. pinagsisikapan nitong maipagbili rin ang propiyedad ng gobyerno sa Fujimi. Pero. nakatakda nang mangutang na naman ang gobyerno ng P346. halimbawa. Nariyan nga ang iba‘t ibang maanomalya‘t nangangalingasaw na mga kontrata at proyekto ng gobyerno na nakalulula ang mga presyo (ZTE. cyber education.Hunyo. .). at 12% sosyo sa Meralco.6 bilyon. May sapat na pondo pa nga bang mailalaan sa edukasyon. Habang namimilipit sa hirap ang sambayanan sa mga bago‘t itinataas na mga buwis (naging doble. ng P3. sa kabilang banda. higit sa lahat.1 bilyon para matugunan – kahit bahagya – ang pangunahing mga serbisyo publiko. Macapagal Blvd. Nakalikom ito diumano ng P42. 30% pa nga ng natitirang badyet ang nilalamon ng katiwalian sa kung anu-anong sangay ng pamahalaan. bukod sa iba pang mapagkakakuwartahang ari-arian – lupa man o mga interes sa iba‘t ibang korporasyon. ng iilang piling grupo ng mga taong patuloy na kumukontrol sa pambansang pulitika‘t ekonomiya. unang-una. automated counting machines. di nga kasi. Naibenta na rin nito ang ari-arian sa lumang paliparan ng Iloilo. Bago matapos ang kasalukuyang taon. National Oil Co. higit na masama. bukod pa sa itinaas ng mga permiso‘t lisensiya at rehistro ng mga behikulo). ang buwis sa bahay at lupa mula noong 2004. ginagantso at dinarambong ng tiwali‘t salabusab na pambansang liderato. gayundin ang 20% sosyo rin sa PNOC-EDC (Phil. ang 24% sosyo sa San Miguel Corp.6% namang hawak sa PNB (Phil. at iba pa. sa kabilang banda. patuloy ding nanganganak ang mga buwis para may madambong ang tiwaling mga opisyal nito. nagkukumahog pa ang pamahalaan na isapribado o ibenta ang iba‘t iba nitong ari-arian sa layunin nitong makalikom ng karagdagang P70 bilyon bago matapos ang 2007.

halos P60-B na ang depisito sa pambansang badyet? Bakit kailangang magbayad ng mga P50. at . 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. ayon na rin sa mga ekonomista. at nakauunawa. ang ipinagyabang kamakailan ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo na sumulong ng 7. ayon pa rin sa kanya. Walang nag-akalang maaayos natin ang ating badyet. sagad hanggang tainga ang ngiti at waring umiindak sa piling ng mga ulap. Batay nga sa pananaliksik ng SWS (Social Weather Stations).5% ang GNP (gross domestic product o kabuuang halaga ng nalikhang mga produkto at serbisyo). at 30% ng pambansang badyet ang nilalamon ng katiwalian sa burukrasya dahil sa mga ―kickback‖ at maanomalyang mga kontrata o garapalang pandarambong sa pondo ng bayan kaya. mahina ngayon ang pandaigdig na merkado sa kredito. maliwanag na bunga ito.. Pinakamataas ito diumano sa loob ng 20 taon at nalampasan nito. Ltd. Nairita‘t nanggalaiti sa gayong mga pagdududa. ang pagsulong ng ekonomiya ng mga kalapit bansa sa Asya tulad ng Malaysia. mapalalakas ang piso at mapasisigla ang merkado (stock market).000 bawat isa ang mga Pilipino para mabayaran ng gobyerno ang pambansang utang? Kung saglit mang lumalakas ang piso. mababayaran ang ating mga pagkakautang at mapararami ang trabaho. sa malinaw na reyalidad ng pambansang kalagayan. buong giting niyang ipinahayag sa isang komperensiya sa loob ng Malakanyang na ―nagtagumpay ang ating mga planong pangkabuhayan. Nakagugulat!‖ Ito ang karaniwang reaksiyon ng mga nakababatid. sa kabilang banda. pero nagawa natin ito?‖ ―Ow? Kahindik-hindik. lalo na nga sa mga kolehiyo pa at unibersidad. mababawasan natin ang mga nandaraya sa buwis. unang-una. sa kabilang banda. Hong Kong at Indonesia. Nanlalaki ang mga mata. gayundin ng mga peryodista‘t ordinaryong mga mamamayan. Batay na rin sa paliwanag ni Vishnu Varathan ng Forecast Pte. halos pasinghal na itinanong ni La Gloria sa reporter ng Manila Shimbun na nag-alinlangan sa katotohanan ng 7. marami pa rin ang hindi makapag-aral sa elementarya pa lamang. Ordonez IKINATAAS ng kilay ng maraming ekonomista. ang nakitang pagsulong diumano ng ekonomiya sa loob ng unang anim na buwan ng 2007. ang aming mga datos ay di totoo at nagsisinungaling ang mga taga-NSCB (National Statistical Coordination Board)?‖ Totoo nga ba ang mga ipinagyabang ni La Gloria? Bakit laganap ang disempleyo kaya patuloy ang exodus ng manggagawang Pilipino at nagtitiis magpaalipin sa ibang mga bansa? Bakit kulang sa target nitong makukulektang buwis ang BIR at Customs o Adwana? Bakit nito pa lamang Hulyo. grabe pa rin ang problema sa pabahay at kalusugan. Tanggapin na.5% na pagsulong ng GNP: ―Ibig ninyong sabihin. hindi ng pagtaas ng kita mula sa mga produktong iniluluwas (export) sa ibang mga bansa o pagtuntong kaya ng bansa sa landas ng industriyalisasyon. na totoo ang mga datos ng NSCB –na pinagbatayan ng pahayag ni La Gloria – hanggang kalian mapananatili ang sinasabing pagsulong ng ekonomiya? Hindi mapapanatili.Nanana ginip La ma ng? September 5.‖ Binigyang-diin pa niya: ―Walang nag-akalang makakakulekta tayo ng higit na mga buwis. tambak at nilulumot sa Ombudsman at Sandiganbayan ang mga kaso ng korupsiyon laban sa mga tiwaling opisyal at kawani ng pamahalaan. ng bilyun-bilyong dolyar na ipinapasok sa bansa ng migranteng mga manggagawa. malaganap pa rin ang gutom at karalitaan.

sa anumang punto tingnan. ―Dapat na maging pambansang agenda ni Presidente Macapagal-Arroyo ang kapayapaan.‖ paratang ni La Gloria at. Sison. Sa halip na buhayin ang imbestigasyon sa ―Hello Garci. Panfilo Lacson na pinaratangang ―nagpapasiklab‖ lamang para sa eleksiyon sa 2010. samakatuwid. Ganito rin ang opinyon ng maimpluwensiyang samahan ng obispong Katoliko sa bansa (CBCP).‖ sabi naman ni Sen. na kailangan pa ang permiso ng Presidente para makadalo sa pagdinig ng Senado ang sinumang opisyal ng sangay ehekutibo ng gobyerno? ―Pulitika ito ng pangwawasak. sabi ni La Gloria kaya. Ow? O nananaginip lamang ang mga kinauukulan? HELL-o Gar ci. tagapagtatag ng Partido Komunista sa bansa – dahil marahil sa maniobra ng Estados Unidos at ng gobyerno ng Pilipinas – nagsimula na nga ang malawakang mga kilos-protesta at pagsidhi ng mga taktikal na opensiba ng puwersa ng NPA na tiyak na makakaapekto sa ekonomiya. dapat magbunyi ang bansa. Kung hindi. Mahirap ding sumulong ang ekonomiya hanggang anino pa rin ang pambansang kapayapaan. halatang-halata naman sa kanilang mga patutsada ang pagkainis ng mga kinauukulan. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. hindi punglo‘t giyera at pananakot gaya nang ginagawa nito ngayon laban sa anumang grupong nagrerebelde. Jose Ma. ―Pag-aaksaya lamang ito ng oras. imposibleng umunlad ang pambansang ekonomiya hanggang nakatali ang pambansang liderato sa pundilyo at dikta ng mapandambong na interes ng imperyalistang mga bansa – lalo na nga ng Amerika – kaya patuloy pa itong nangangayupapa sa altar ng mapaminsalang liberalisasyon at globalisasyon.O.‖ Natural. Lumilitaw tuloy na mukhang mahihirapang lubusang isulong ang usapang pangkapayapaan sa pagitan ng pamahalaan at ng MILF (Moro Islamic Liberation Front). sabi ng mga kritiko. at kung hindi mabisang matutugunan ng pamahalaan ang batayang mga pangangailangan ng sambayanan. HELL -o Glo r ia August 30. sumulong diumano ng 7.mahina rin ang larangan ng pamumuhunan.‖ makabubuting . ang magpapasabog sa natutulog na bulkang sosyal. At bakit iginigiit na ipatupad na naman ang ibinasura ng Korte Suprema na E. dapat nang tigilan – lalo na marahil ni Sen. Sa kabila ng umiiral na reyalidad. Ordonez (Editoryal) KAHIT ipinangalandakan ng Malakanyang na hindi nito ikinababahala kung muling iimbestigahan ng Senado ang maeskandalong ―Hello Garci‖ – isang ―tape‖ na nagbunyag sa usapan nina Presidente Gloria Macapagal-Arroyo at dating Komisyoner Virgilio Garcillano ng Comelec tungkol sa ―karagdagang isang milyong boto‖ para kay La Gloria noong eleksiyon ng 2004.‖ sabi ni Muhammad Ameen. baka ito. kung tutuusin. Edgardo Angara. ―kaya hihina din ang eksport na labis na makakaapekto sa lokal na ekonomiyang umaasa sa eksport.5% ang GDP. lalo na ngayong sumisidhi – dahil sa balintunang patakaran ng gobyerno – ang kaguluhan at karahasan sa Mindanaw. tagapangulo ng kalihiman ng MILF. Idagdag pa nga ang labis na pagkontrol ng iilang piling grupo ng mga tao sa pambansang ekonomiya‘t pulitika na matagal nang sumasalaula sa interes ng masang sambayanan. 464. Sa pagdakip kamakailan sa The Netherlands kay Prof.

Kung bubusisiin na naman ang ―Hello Garci‖ at mapatutunayang nandaya nga siya noong eleksiyon ng 2004 – at tiyak na ikinababahag ito ng kanilang buntot – wala nga siyang karapatang patuloy na mamatnugot sa bansa at sabihing ―may bansa akong dapat pamahalaan. bakit. may kapayapaan akong dapat makamit‖ at lalong hindi niya dapat iduyan sa ilusyon ang sambayanan na ihahatid niya ang Pilipinas sa daigdig ng mauunlad na mga bansa o First World sa malapit na hinaharap. lumililitaw na pawang kasangkot sa maanomalyang eleksiyon ng 2004. dating sarhento ng ISAFP (Intelligence Service of the Armed Forces of the Philippines). sa anumang larangan – lalo na nga kung mga opisyal pa ng pamahalaan ang nasasangkot – dapat parusahan ang anumang pandaraya‘t katiwalian upang masugpo‘t hindi na tularan. patawarin na lamang ang anumang kasalanan ni La Gloria. Pero. At. ng pagrerebelde ng grupong Magdalo. nang malaon. Nagbunsod din ito. pinipilit ng Malakanyang na huwag nang uriratin ang ―Hello Garci‖ at nagkukubli ito sa likod ng hungkag na retorika‘t teknikalidad? Matatandaan. ay nagpanalo kay La Gloria laban sa yumaong si Fernando Poe. ang mga tiwali‘t kalaban pa ng katotohanan ang naglulublob sa glorya‘t kapangyarihan. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. ng mga Garcillano at Lintang Bedol. kung gayon. bunga ng mga pagdududang nandaya nga siya para lamang manalo. dahil sa naturang ―tape. Kahit nga pinakamahalaga ang katotohanan higit sa lahat.‖ . para madinig at mailagay sa ―tape‖ ang usapan noon nina La Gloria at Garcillano kaugnay ng ―karagdagang isang milyong boto‖ na. dapat na ilibing na lamang sa limot ang lahat. Ordonez (Editoryal) Garci. Sagrado pa rin nga ang katotohanan kahit sinasabing ilegal ang ―wiretapping‖ na isinagawa ng grupo ni Vidal Doble. kung tutuusin. ng mga Esperon at iba pang opisyal ng militar na nabanggit sa ―Hello Garci‖ na. huwag nang ungkatin at sariwain ito kahit ipagkait ang sagradong katotohanan sa uhaw na sambayanan at. sapagkat ang kabaluktutan ng isip at kawalang-katarungan ang naghahari sa lipunan.pagtibayin na lamang ng Senado. Dalawa ding kasong ―impeachment‖ ang iniharap laban sa kanya sa Kongreso (2005 at 2006) na agad na naibasura – at naikubli ang sagradong mga katotohanan – dahil sa puspusang pagmamaniobra ng himod-pundilyo niyang mga basalyos sa Kamara. sa takbo ng mga pangyayari. lumagabog tuloy nang husto ang kanyang kredibilidad. Natural. higit sa lahat. may mga terorista akong dapat labanan. batay sa nilalaman niyon.‖ Nanaka wi n P a? August 8.‖ sumidhi ang malawakang mga demonstrasyong humihinging umalis na sa poder si La Gloria noong 2005. noong 2004. Hanggang ngayon. itinatanong tuloy ng malawak na sektor ng sambayanan kung lehitimo ngang Presidente o hindi si La Gloria. Jr. ang 24 na panukalang-batas para diumano sa pambansang kapakanan. ayon naman kina Kalihim Tagapagpaganap Eduardo Ermita at Sekretaryo Ignacio Bunye. ―HELL-o ―HELL-o Gloria. Kung susundan tuloy ang lohika o takbo ng utak ng Malakanyang.

P2. ―bakit walang nabuhay na sundalo ni Yamashita ang lumitaw para patunayan ito? Bakit walang nagprotesta at naghabol na mga bansa matapos ang giyera?‖ Lalong lumabo pa ang lahat nang palitawin naman ng isang Erick San Juan sa kanyang aklat (Raiders of the Lost Gold. napakahabang proseso ang lahat para mapatunayan ito sa usadpagong na hukuman. at iba pa. gayundin.2-B ni Irene Marcos-Araneta sa UBS (Union Bank of Switzerland) na inilipat at pinaghati-hati nang malaon sa mga bangko sa Liechtenstein. Tomoyuki Yamashita mula sa sinakop niyang mga bansa sa Timogsilangang Asya noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig at. Marcos.3-M lamang sa isang taon ang magkasanib na kita noon nina Ferdinand at Imelda. Severino Sta. 1998) na galing sa Vatican ang mga gintong iyon. walang ganoong karaming ginto ang Bangko Sentral ng Pilipinas para mailabas ni Marcos ng bansa. na ―nakaw‖ ang mga iyon para makumpiska ng gobyerno.TATLONG rehimen na ang nagdaan – Cory. saan iyon nagmula? Bilang mga opisyal ng gobyerno. Pinag-interesan umano ni Padre Diaz ang kayamanan ng Vatican. Paano pa ang napabalitang tone-toneladang mga bara ng gintong nasa paliparan diumano ng Kloten o nasa Fort Knox? Paano pa rin ang hinahabol ngayon ng mga Marcos na 10 higanteng mga korporasyon ni Lucio Tan – dati nilang basalyos – na may kabuuan nang yamang $2. ang ibinulgar noon ng isang Reiner Jacobi – batay sa dokumentong iniharap ng abogado niyang si David Chaikin sa administrasyong Estrada – na depositong $13.3-B ngayon at. Romana. at aminin ng mga Marcos. na galing ang tone-toneladang mga bara ng ginto sa maalamat na kayamanang nakulimbat diumano ni Hen. nagpalit ng pangalan bilang Kor. Ramos at Erap – pero masalimuot pa ring tulad ng isang bungkos na abaka hanggang sa administrasyon ngayon ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo ang paghahabol ng gobyerno sa sinasabing kahindik-hindik na ―nakaw at itinatagong yaman‖ ng pamilya Marcos. Batay sa naturalesa ni Imelda Marcos. Benedicto. tanong ng yumaong peryodistang si Teodoro Benigno. kailangang patunayan muna. Campos. ilang mansiyon at sosyo sa malalaking korporasyong kinontrol ng PCGG (Presidential Commission on Good Government). nagbalik ng Pilipinas. Sabi niya. Una. naging tesorero noon ng Vatican sa ilalim ni Papa Pio XII. Kung totoong galing iyon kay Yamashita. sa kabilang banda. ang nasa pangalan ng iba pa nilang kroni noon tulad ng mga Cuenca. lumilitaw na inutil ang pamahalaang makumpiska ang iba pang kayamanan ng mga kinauukulan na galing diumano sa pandarambong sa kaban ng bayan sa loob ng mahabang panahong pamamayagpag sa poder ng yumaong diktador na si Ferdinand E. sabi naman ni dating Prokurador Heneral Frank Chavez. Kahit may ―lihim‖ na talastasang nagaganap diumano ngayon sa pagitan ng mga Marcos at ng administrasyong Arroyo kaugnay ng naturang mga kayamanan. hinding-hindi niya aamining nakaw ang mga iyon para mapangalagaan ang anumang natitira pa nilang karangalan at. unang-una. noong una. naging miyembro ng gabinete ni Cory. kinaibigan . galing ang kayamanan ni Marcos kay Padre Jose Antonio Diaz. Luxembourg at British Virgin Islands. Galing ba iyon sa mga ilegal na transaksiyon at komisyon o ―kickback‖ na talamak maging ngayon sa iba‘t ibang ahensiya ng pamahalaan? Galing ba iyon sa pagnenegosyo na ipinagbabawal sa mga opisyal ng gobyerno. Anino na lamang. sa kabilang banda. Kung talagang bilyun-bilyong dolyar ang kanilang yaman. lalo na sa Presidente? Pinalitaw. Maliban sa $560-M. mukhang imposibleng mabawi nga ito agad.

marami na ngang buhay ang ibinuwis. Susi N g Kap a yap aan August 1. lalo na kung matataas na opisyal pa ng pamahalaan. hindi ang sinumang matataas na opisyal ng gobyerno. hindi dapat patawarin ang anumang pandarambong sa yaman ng bansa. Ordonez (Editoryal) HABANG nakasalang sa pagitan ng gobyerno at ng MILF (Moro Islamic Liberation Front) ang usapang pangkapayapaan sa ikalulutas ng matagal nang rebelyon ng mga Muslim sa Mindanaw. ang ―nakaw‖ na yaman ay hindi na dapat na nakawin pa. nailipat ni Marcos sa kanyang pangalan ang mga gintong iyon? O talagang pinalalabo ang lahat upang hindi mabawi ng gobyerno – kung talagang may layunin itong bawiin – ang anumang ―nakaw‖ na yaman ng pamilya Marcos.ang batang-bata‘t matalinong abogadong si Ferdinand E. at walang dapat makinabang sa mga iyon kundi ang mismong sambayanan. Pinutulan pa nga ng ulo‘t ari ang 10 sa kanila na labis ngayong ikinagagalit ng gobyerno kaya nagbantang dudurugin ang mga kinauukulan. sa anumang negosasyon ngayon ng gobyerno‘t pamilya Marcos kaugnay nito. Kaya. Tinuruan ni Diaz si Marcos sa kalakalan ng ginto kaya dumalo pa si Marcos sa inagurasyon ni Presidente Harry Truman ng Amerika bilang opisyal na kinatawan ng J. ay ―pinatay‖ hindi ng mga Muslim. Marcos na tumulong upang legal na mailipat sa pangalan ni Diaz at maideposito kung saan-saang mga bangko ang nasabing kayamanan. lalo na mula sa salapi ng bayan? Natural. kung gayon. Diaz & Co. nagmamahal sa pandarambong at inhustisya ang sinumang nagpapahintulot nito. kung tutuusin. Inakala noon na nalutas na ang nasabing rebelyon nang makipagkasundo sa gobyerno ang grupong MNLF (Moro National Liberation Front) ni Nur Misuari at itayo ang ARMM (Autonomous Region of Muslim Mindanao) pero lumubha pa nga ang gulo‘t karahasan — at patuloy pang lumulubha — nang maghimagsik naman nang malaon ang MILF. bukod pa sa terorista diumanong Abu Sayyaf at humiwalay na tropa ng MNLF Dahil sa rebelyong ito. lubhang napapanahong masusing pag-aralan ng mga henyo ng kasalukuyang rehimen – lalo na ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo – ang malalim nang mga ugat ng naturang problema. sa panig man ng militar o ng mga Muslim o ng inosenteng mga sibilyan. kundi ng talamak na katiwalian ng mga opisyal ng AFP o Hukbong Sandatahan ng bansa dahil sa matagal nang nakaugaliang palusot o ―kickback‖ sa pagbili ng mga armas at iba pang kagamitang pandigma. Paano naman. Sabi nga. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L.A. Pinakahuli sa listahan ang 14 na sundalong napatay sa pakikipagsagupa sa MILF kamakailan sa Basilan na. na nakalista sa New York Stock Exchange. at nagpalabas na nga ito ng 130 ―mandamiento de arresto‖ laban sa mga nagsagawa ng gayong brutalidad. .

hindi lamang kuwestiyon ng kultura‘t relihiyon o ng soberanya‘t kasarinlan o ng pangteritoryong integridad ang pagrerebelde ng mga Muslim tungo sa hiwalay na Bangsa Moro sa Republika ng Pilipinas. unang-una. lalo‘t napakakasangkapan pa ang mga ito sa dayuhang mga interes at patuloy na ibinebenta ang pambansang kasarinlan at kapakanan at kinabukasan ng susunod na mga henerasyon. unang-una. dating tagapangulo ng MILF. Gaya sa iba pang mga panig ng bansa na patuloy naman ang rebelyon ng CPP-NPA. Batay tuloy sa umiiral na mga kalagayan doon at namamayaning kontradiksiyon sa pagitan ng gobyerno‘t MILF. susuportahan diumano – sabi ni Salamat — sa mga bayanbayan at probinsiyang kontrolado ng mga Kristiyano. naglulublob sa pribilehiyo. tagapagsalita ng MILF. hanggang tiwali‘t nagmamalabis sa kapangyarihan.Kung susuriin. ngunit nakararami ang mga Muslim. at walang habas na kinokontrol ng naghaharing-uri ang pambansang ekonomiya‘t pulitika sa kapinsalaan ng masang sambayanan. dapat magdaos ng isang reperendum sa nasabing rehiyon para matiyak kung gusto o hindi ng mga mamamayan ang isang nagsasariling Islamikong Estado o Bangsa Moro bagaman. ayon noon sa yumaong Hashim Salamat. sa kabilang banda. laganap ngayon doon ang gutom at karalitaan at kawalan ng oportunidad lalo na sa sentro ng mga Muslim. ng kapabayaan at kainutilan ng gobyerno‘t pambansang liderato na tugunan ang mga pangangailangan ng naturang rehiyon kaya. Sa nagdaang mga rehimen hanggang ngayon. Para kay Salamat. Basilan. Hindi na nga dapat ikagulat ang tumitinding kaguluhan at karahasan sa Mindanaw na. nagkasapin-sapin na at nilumot na ang panlipunang mga problema sa Mindanaw bunga. lumilitaw na hindi papayag ang gobyerno na matulad ang Mindanaw sa Silangang Timor na nagsarili‘t humiwalay sa Indonesia ilang taon na ang nakararaan. Maguindanao at Lanao del Sur ang balwarte ng mga Muslim sa 24 na probinsiya‘t 20 siyudad sa Mindanaw. Sa Mindanaw – o sa iba pang panig ng bansa – hindi makakamit ang kapayapaan hanggang lumalaganap ang karalitaan at inhustisya. ay ―magpapatuloy at maaaring magtagal‖ kung kamay na bakal ang paiiraling patakaran ng gobyerno sa paglutas sa rebelyon doon. . ang pagkakaroon ng nagsasariling Bangsa Moro dahil na nga. naghahari doon ang kawalangkatarungan at pagsasamantala sa masang sambayanan ng mga kinauukulan kaya lubhang napakailap at malabong anino lamang ang tunay na hustisya sosyal. Binigyang-diin pa ni Eid Kabalu. lalo‘t nananatiling propaganda lamang ng pamumulitika ng pambansang liderato ang ipinangangalandakang pagpapaunlad sa nasabing rehiyon. Tawi-Tawi. hindi katakataka. sa kapabayaan ng pamahalaang tugunan ang mga pangangailangan ng mga mamamayan doon at paunlarin ang rehiyong iyon. puspusan silang lalaban at maglulunsad ng mga ganting-salakay. mananatiling mabuway ang lahat sa Mindanaw at mukhang malabo pang makamit ang kapayapaan doon. na kung sasalakayin ng mga sundalo ang kanilang kampo‘t teritoryo. Kahit Sulu.

tumitindi ang gutom at karalitaan kahit sinasabing patuloy na umuunlad ang pambansang ekonomiya. trabaho sa milyun-milyong mamamayan. Pang-unawa pa rin. katuparan ng reporma sa lupa. Katakataka pa nga ba kung mababa pa sa zero ang ibinigay na marka ng mga mamamayan kay La Gloria noon lamang Hunyo 2007? Una. Batay sa resulta ng sarbey ng SWS (Social Weather Stations). 12. pagkain pa rin at damit. tiyak. edukasyon para sa lahat. mababa pa sa zero noong Hunyo 2007 ang grado ni La Gloria. paaralan pa rin at ospital. at mga 17% sa buong bansa. KULE LAT July 25. +7 noong Abril 1992 ang grado ni Cory. Ordonez (Editoryal) SA KABILA ng kung anu-anong propaganda‘t estadistika ng mga tambolero ng kasalukuyang rehimen na maayos at nasa tamang direksiyon ang pamamahala ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo para sa kapakanan ng bansa‘t sambayanan. hindi dahas kontra dahas. ang hindi mapapasubaliang mga katotohanan. higit na magbubunga pa ng gulo‘t karahasan. Maliwanag na lumilitaw tuloy. sa kabilang banda. paghahari ng demokrasya‘t hustisya sosyal at kung anu-ano pang mailusyong mga programa – naghuhumindig naman. malinis na gobyerno‘t sistemang elektoral. at hindi na nga katakataka kung dumarami nang dumarami ang humihinging umalis na siya sa poder. kung gayon. trabaho pa rin at iba pang pangunahing mga pangangailangan ng mga mamamayan – at lantay na hustisya sosyal – ang pinakamabisang lunas sa anumang rebelyon. Pinatunayan lamang ng naturang sarbey na hindi kayang baluktutin ng anumang propaganda ang reyalidad. Anumang pagmamapuri ang ipangalandakan ng pambansang liderato lalo na sa mga SONA ni La Gloria — umuunlad ang ekonomiya. +19 ang kay Ramos noong Abril 1998 at +9 ang kay Erap noong Disyembre 2000. pagkain sa bawat mesa. sa panahon man ng Hapon o diktadurang Marcos. lalo‘t napatunayan na ng kasaysayan ang katapangan at hindi pagsuko ng mga Muslim sa panahon man ng mga Kastila o Amerikano. Sa Mindanaw na lamang – batay sa mga pag-aaral – 21. ang dapat itugon ng gobyerno sa tumitinding rebelyon ng mga Muslim na.Sa maikling salita. Sa Mindanaw o saanman. Aquino. hindi punglo at giyera. sa kanayunan man o kalunsuran. lubhang balintunang pinakamababa ang grado niyang tinanggap mula sa mga mamamayan kung ihahambing sa nakuhang marka nina dating Presidente Corazon C. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. Fidel V. murang gamot. Katotohanan ding nadaragdagan pa ang napakarami nang . na disgustado ang maraming mamamayan sa liderato‘t pamamalakad niya sa bansa mulang 2001 hanggang ngayon. pabahay sa mga maralita.5% o higit pa sa Kamaynilaan. at matapat na pagdinig at mabisang pagtugon ng gobyerno sa karaingan ng mga mamamayan ang susi ng kapayapaan. Sa kabilang banda. kapayapaan ng bayan.3% ng mga mamamayan ang nagugutom. lupa‘t bahay pa rin. -3 lamang. Maliwanag na tumitindi ang disempleyo at kawalan ng oportunidad sa bansa kaya napipilitang mandayuhan at magpaalipin sa kung saanmang sulok ng mundo ang milyun-milyong manggagawang Pilipino. Ramos at Joseph Estrada.

Tanggapin nang umuunlad ang ekonomiya – sa kapakanan ng argumento – naramdaman na ba ng masang sambayanan ang naturang kaunlaran? Nalasap na ba iyon ng kanilang bituka at nalahiran niyon. bagaman bukang-bibig ng pambansang liderato ang pagmamahal sa kalayaan at demokrasya.. sa maalingasaw na mga kontratang tulad ng North Rail. lalo pa ngang lumagabog ang kredibilidad ni La Gloria. kabaligtaran naman ang mga hakbang ni La Gloria. sa opinyon ng Korte Suprema. At. Maliwanag nga itong napatunayan sa mapanikil niyang mga dekrito at proklamasyon na. kahit bahagya. walang lupa. ang mga kakaning-itik lamang ang kayang dagukan ng batas samantalang nagpapasasa sa pera ng bayan ang hari-hariang mga salabusab. naging talamak ang katiwalian sa iba‘t ibang sangay ng gobyerno at usadpagong naman ang hustisya para maparusahan ang mga kinauukulan. at umiiral na reyalidad ng pamumuno sa bansa ni La Gloria – pabanguhin man siya ng kanyang mga tambolero sa pamamagitan ng mga retorika‘t inimbentong estadistika o purihin man niya‘t buhatin ang sarili – ano pa nga bang grado ang maaasahan niya mula sa namumulat na mga mamamayan? Kulelat? SAN A At S AN A P a July 18. Ikaapat. mamamayagpag na naman siya sa bulwagan ng diumano‘y marangal na Kongreso at buong sigabong .mamamayang walang bahay. ang kanilang pang-araw-araw na buhay? Ikalawa. Puspusan pa nga ang pagkilos ng mga kinauukulan para ganap na ipatupad ang tiraniko‘t mala-batas militar na HSA (Human Security Act) na sasalaula sa demokratikong mga proseso. Batay sa mga nabanggit. parang nauulit ang lahat sa Magindanaw. ano na ang wakas ng ―Hello Garci‖ na nagdulot ng matinding pag-aalinlangan ng mulat na mga mamamayan sa pagkakapanalo ni La Gloria sa eleksiyong pampanguluhan noong 2004? Sapagkat hindi naman naparusahan ang mga kinauukulan – unang-una na ang isang Virgilio Garcillano – at itinaas pa ng ranggo ang mga militar na nabanggit sa naturang kontrobersiyal pa ring tape. Sabi nga. Ano na ang nangyari sa jueteng payola. PIATCO. walang-wala. mulang 2001 hanggang ngayon. magbubunsod ng higit pang mga karahasan at didiskaril sa usapang pangkapayapaan sa CPP-NPA man o sa MILF. at Venable LLP. Ordonez (Editoryal) SA Hulyo 23.‖ at iba pa. Natural. sa kabila ng itinatambol na mga reporma sa sistema ng eleksiyon. nagkalat pa sa katatapos na eleksiyon ang isang Lintang Bedol. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. nakatakda ang ika-7 SONA (State of the Nation Address) ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo. Tuluy-tuloy pa nga ang mga pagdukot at pagpatay na pampulitika laban sa mga puwersang makabayan at progresibo at tandisang mga kritiko ng umiiral na rehimen. lalo na ang pangangalaga sa sagradong mga karapatang pantao o kalayaang sibil ng mga mamamayan. at iba pa? Ikatlo. maanomalyang transaksiyon ng Comelec sa pagbili ng ―automated counting machines. Macapagal Blvd. ay labag sa Konstitusyon. bukod pa sa niwaldas na pondo sa pataba sa lupa (fertilizer scam).

464. ang puspusang pagpapaunlad sa naturang rehiyon. Bush ng Estados Unidos laban naman sa kinababaliwan nitong pandaigdig o global na terorismo. Habang nakatali sa asintos ng dayuhang interes. gayundin. Natural. ang mga pagdukot at pagpatay na pampulitikang kinasasangkutan diumano ng AFP (Armed Forces of the Philippines). Batay na rin sa pahayag kamakailan ni Sekretaryo Ignacio Bunye ng Malakanyang. sa isang banda. mamumutiktik lamang sa malinaw na mga kontradiksiyon ang SONA ni La Gloria sa Hulyo 23. SJ) ang nagpapasasa sa 50% ng pambansang kita. unang-una. Hanggang kontrolado ng iilang pamilya ang pambansang pulitika‘t ekonomiya (60 pamilya lamang ayon sa manunulat na si Stanley Karnow). ang kanyang nakahihilong pangarap na maihatid at mapabilang ang bansa – sa loob ng 20 taon – sa daigdig ng mauunlad at industriyalisadong mga bansa (First World) na wari bang. gaya ng mailusyong pangarap ni La Gloria. gayundin. bibigyang-diin ni La Gloria sa kanyang walong ulit nang nirebisa‘t patuloy na kinikinis na talumpati sa nakatakdang SONA ang mabulaklak na landas na tatahakin ng ekonomiya. mananatiling nakapagkit ang kanyang puwit sa trono ng kapangyarihan sa gayong kahabang panahon. hindi niya kalilimutang pag-ukulan ng pansin ang kapayapaan sa Mindanao. ang kagilagilalas na nagawa ng kanyang rehimen para sa kaunlaran ng bansa‘t sambayanan. iduruyan niya lamang sa ilusyon ng mga pangako at maambisyong mga programa ang dayukdok na sambayanan. Sa halip na isulong nga ng Estado ang talastasang pangkapayapaan sa tropang MILF (Moro Islamic Liberation Front) at. ang pambansang ekonomiya‘t ―matatag‖ niyang Republika. Gayundin. kahit kinisin pa nang kinisin ang nilalaman at pagkakasulat. narito pa nga ngayon ang tiraniko‘t mala-batas militar na HSA o batas kontra-terorismo na umaani na ng matinding mga pagtuligsa at sunud-sunod na mga kilos-protesta. at pag-iral ng tunay na hustisya sosyal. at ang patuloy na pakikibaka laban sa sinasabing terorismo kaugnay ng mga patakaran ni Presidente George W. Tiyak. sa pamamagitan ng hungkag na mga retorika. at hindi nababago ang balintunang balangkas ng lipunan. CPR. at iba pa). Tulad din ng iba pang mga SONA ng kung sinu-sinong naging Presidente ng bansa. Proklamasyon 1017. kung mismong ang mga ito ang unang-unang nagbabasura sa demokratikong mga proseso? Maliwanag na halimbawa ang nagdaang mga hakbang ng umiiral na rehimen (E. at isang-ikalimang (1/5) bahagi lamang ng populasyon (ayon naman kay Padre John Doherty. batay na rin sa reyalidad at umiiral na pambansang kalagayan. lalo na mapandambong na dikta‘t mga patakaran ng imperyalismong Amerikano – at tau-tauhan pa nga nito o kasabuwat ang pambansang liderato – suntok sa buwan na magkaroon ng pambansang industriyalisasyon at maihatid sa rurok ng kaunlaran. sa CPP-NPA. muli niyang itatambol at itatampok ang mahusay niya diumanong mga programa para sa pagpapaunlad sa tinagurian niyang ―Super Regions‖ at. gayundin. malabong maghari sa bansa ang tunay na hustisya sosyal.ipapangalandakan. Paano rin makakamit ang katatagang pampulitika kung puspusang isinusulong pa ng Estado at ng naghaharing pambansang liderato ang paninikil at pagsalaula sa sagradong mga karapatang sibil ng sambayanan at.O. at patuloy pa. lalo pa lamang nitong pag-aalabin at palulubhain ang lahat sa pamamagitan ng . Hindi pa nga nalulutas. ang pagkakaroon ng katatagang pampulitika.

paulit-ulit ding idaraing ng mga mamamayan: SANA. hindi pa rin masugpo. ―Maliwanag ang mensahe ng batas. Unang-una. Recto na magkatulad ang kalagayan ng bansa sa kalagayan ng Cuba bago pinatalsik nina Fidel Castro ang diktadura‘t masamang rehimen ni Fulgencio Batista. makatao at progresibong mga adhikain. ngunit napakalabo. Parang sirang plaka ng ponograpo. ang patuloy na pag-ungol ng disgustadong mga estudyante‘t intelektuwal sa mga siyudad. sa serye ng mga pagdukot at pagpatay na pampulitika na karaniwang mga biktima‘y miyembro ng mga organisasyong itinuturing na maka-Komunista o lantarang mga kritiko kaya ng kasalukuyang liderato‘t sistema ng gobyernong mapanikil sa mga karapatang sibil ng sambayanan o mapanalaula sa demokratikong mga proseso mapangalagaan lamang ang pansariling mga interes at ambisyon sa . sa isang banda. at dapat nang asahan.‖ sabi nga ni Bunye. ―umiiral ang pagwawalang-bahala ng naghaharing-uri. dagdag niya. Napatunayan na ito. sa maraming pagkakataon. Claro M. Ordonez (Editoryal) SA ISANG bansang may malalabnaw na utak ang mga namumuno sa gobyerno at parang mga garapatang hindi makahiwalay sa puklo ng imperyalismong Amerikano. Makabuluhan tuloy hanggang ngayon.patakarang ngipin sa ngipin o dahas kontra dahas. Ayon kay Rowan. iduruyan nga niya sa rurok ng pagasa‘t mahalimuyak na kinabukasan ang dayukdok na sambayanan. Tutugisin at dudurugin. sa kabilang banda. SANA NGA! HSA: T ero r ismo Ng Esta d o July 11.‖ Kung hindi diumano magigising ang naghaharing-uri sa pangangailangan ng masang sambayanan. hindi na katakatakang paratangan agad na subersibo at terorista na ang sinumang tao o grupong nagtataguyod ng makabayan. maaaring terorismo na rin maging ang lehitimong pagtuligsa‘t paghingi ng pambansang pagbabago sa ilalim ng administrasyong Arroyo.‖ Natural. maliwanag na gagamitin ang HSA laban sa mga ito. ang lahat ng maaari nitong ituring na terorista batay sa napakasaklaw. at napakaliit na minorya ang mahigpit na kumukontrol sa kayamanan ng bansa. lumilitaw. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. at umuupa ng mga mamamatay-tao para makapanatili sa kanilang pribilehiyadong katayuan. pasisinungalingan ni La Gloria sa kanyang SONA ang umiiral na tiwali‘t masamang pambansang kalagayang nakita na noon pa man nina Recto at Rowan at. ―maaaring magkaroon ng malaking gulo sa bansa. noon pa mang nagdaang mga rehimen at. at walang nalulutas. nitong depinisyon ng terorismo kaya. tiyak. ang pagkakaroon ng mga subersibo at gerilya sa kabundukan. paulit-ulit nga lamang ang mga nilalaman ng SONA ngunit. nagiging grabe pa ang lahat sa administrasyon ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo. Ganoon din ang obserbasyon noon ni Carl Rowan (dating direktor ng US Information Agency). ang obserbasyon noon ng yumaong Sen. Sapagkat itinuturing nang terorista ng gobyerno ang naturang mga grupo. binigyang-diin ng Malakanyang. lalo na laban sa sugapa sa kapangyarihang pambansang liderato at mapandambong at mapaghari-hariang interes ng Estados Unidos dito.‖ Idinagdag niyang ―nagigising na ang masa sa katotohanang ito at nakikita na nila ang kasalanan ng isang oligarkiyang gumagamit ng katiwalian. at higit na makatotohanan.

Ikalawa. igigilgil na nga sa Hulyo 15 ang diktatoryal.kapangyarihan. na walang habas na gamitin ng mga nasa poder ang HSA laban sa itinuturing nilang mga kalaban sa pulitika at. Ano pa nga ba ang demokratikong mga proseso kung. mga hakbang na ng terorismo maging ang mapayapang mga demonstrasyon at kilos-protestang tumutuligsa sa balintunang mga patakaran ng gobyerno na. sa sambayanang patuloy na humihingi ng lantay na mga pagbabagong pampulitika. Bagaman sinasabi ng mga tambolero ng rehimen na may ilalatag na mga regulasyon at mekanismo upang hindi maabuso. hukom at taga-bitay sa ilalim ng naturang batas. maaari nang hulihin at bulukin sa bilangguan ang sinuman – batay lamang sa kapritso‘t baluktot na lohika ng Konseho Kontra-Terorismo – kahit walang kaukulang ―mandamiento de arresto‖ o wala pang matibay na ebidensiya at ―pinaghihinalaan‖ lamang ang kinauukulan? Ano pa ang saysay ng demokratikong mga proseso kung maaaring basta na lamang kumpiskahin ng gobyerno ang deposito sa bangko at iba pang ari-arian ng sinumang ―hinihinalang‖ terorista? Ano pa ang . Sa ilalim ng HSA. ang HSA. despotiko‘t mapang-abusong mala-batas militar na HSA (Human Security Act) o batas kontra-terorismo.‖ Samakatuwid. na maaaring gamitin ang nasabing batas upang ituring na terorista ang mga kalaban lamang sa pulitika. tiyak. maaari nang pakinggan ang usapan sa telepono (wiretapping) ng mga peryodista at iba pang hinihinala pa lamang na mga terorista. sagrado itong karapatan ng mga mamamayan na ginagarantiyahan ng umiiral na Konstitusyon kaugnay ng mga karapatang sibil at pantao (Bill of Rights). Depende na sa mga diyus-diyosan sa gobyerno. Sapagkat masusugid na basalyos ni La Gloria — tulad nina Ermita. at kung sino pa – ang bubuo ng Konseho Kontra-Terorismo na papapel bilang imbestigador. sa ilalim ng naturang batas. napakalabo naman dito ang depinisyon o kahulugan ng pagiging terorista. gayundin. nananatiling nagdaralita‘t dayukdok ang malawak na sektor ng sambayanan. lalo na ng mga pulis at militar. Bush ng Amerika kaugnay ng inimbento nitong giyera kontra diumano sa global na terorismo. Walang kagatul-gatol at arogante namang sinabi ni Sekretaryo Raul Gonzalez ng Katarungan na. maaari nang ituring na terorista ang mga humihinging umalis na sa poder si La Gloria o baguhin kaya ang napakabalintunang sistema ng lipunang naghahari sa pulitika‘t ekonomiya at naglulublob sa grasya‘t pribilehiyo ang iilang elitista‘t uring mapagsamantala habang. bilang pangangayupapa sa dikta ni Presidente George W. Batay na rin sa pahayag kamakailan ng dalawang pangunahing anghel de la guwardiya ng Malakanyang. Gonzales at Gonzales. terorismo na ang ―paghahasik ng takot at kalituhan‖ at ―pamimilit sa gobyernong ipagkaloob ang mga kahingiang labag sa batas. kung ituturing nilang terorista o hindi ang sinuman at kung labag sa batas o hindi ang kanilang mga kahingian. sa kabilang banda. Halimbawa. batay sa dispalinghado nilang lohika. malamang kaysa hindi na abusuhin ng mga kinauukulan at gawing instrumento pa ng terorismo ng Estado laban sa sambayanan ang HSA. pang-ekonomiya‘t panlipunan sa bansa. sa pamamagitan ng HSA. tagapayo ni La Gloria sa pambansang seguridad. Ipinangalandakan na nga ni Sekretaryo Norberto Gonzales. kung tutuusin. kaysa hindi.

unang-una na ang nakaugalian at tumitinding paglabag ng umiiral na rehimen sa mga karapatang pantao at ang lalong pagsalaula pa. Emilio Aguinaldo at agawin ng mga ito ang idineklara ni Aguinaldo na paglaya ng bansa sa kamay ng kolonyalistang mga Kastila noong Hunyo 12. pang-edukasyon o panlipunan na. Sa pamamagitan ng Batas Tydings – McDuffie na pinagtibay ng gobyernong Amerikano noong 1934 na nangakong ibabalik nila ang kasarinlan ng Pilipinas 10 taon matapos pagtibayin ang dinisenyo nilang kolonyal na Konstitusyon ng 1935.kahihinatnan ng isinusulong ng gobyernong usapang pangkapayapaan sa CPP-NPA at MILF (Moro Islamic Liberation Front) kung. ang imperyalista nilang mga patakaran at interes. sa ilalim ng HSA. Sa ilalim ng isang sibilisadong lipunang nagmamahal diumano sa demokrasya. tiniyak na mananatili ang karapatan ng mga korporasyon at mamamayang Amerikano na magkaroon ng mga ari-arian sa Pilipinas. terorista nang itinuturing ang dalawang grupong ito? Saanmang punto tingnan ngayon. pang-ekonomiya. magtalaga ng mga tropa‘t magtayo ng mga base militar sa malawak na teritoryo nito. Sa ano‘t anuman. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. nahalinhan naman ngayon . ng Hulyo 4. Sa ilalim ng naturang batas. lagi at lagi namang isinusumpa ng kasaysayan ang mga diktador at mapang-abuso sa kapangyarihan. umiiral pa rin hanggang ngayon. isusulong lamang nito ang terorismo ng Estado laban sa makabayan at progresibong mga mamamayan – lalo na nga‘t ipatutupad ito ng isang iresponsableng liderato. tiniyak din ang pagpapatupad ng malayang kalakalan ng Amerika‘t Pilipinas. higit na masama. hindi dapat magkapuwang at umiral ang isang batas na gaya ng HSA. sa halos 50 taon. Sa ilalim pa ng minamaniobra nila noong rehimeng Roxas. iba‘t iba nang imperyalistang pagsasamantala ang kapalit ng diumano‘y kasarinlang ibinalik noong Hulyo 4. Nariyan ang Batas sa Ari-arian na nagtadhanang hindi maaaring pakialaman ang lahat ng lupa‘t guasali‘t iba pang ari-ariang pag-aari na ng mga Amerikano bago. Ordonez (Editoryal) MATAPOS linlangin ng pamunuang Amerikano si Hen. Sa halip na mapangalagaan nito ang mga mamamayan laban sa sinasabing terorismo. Nariyan ang Batas Bell sa Kalakalan at Parity Rights na nagpahintulot na dambungin ng kapitalistang mga Amerikano ang likas na yaman ng bansa at diktahan ng Estados Unidos maging ang taripa at halaga ng piso kontra dolyar. higit pang mga problema – sa halip na malutas ang napapanaginipang terorismo – ang tiyak na idudulot sa bansa‘t sambayanan ng HSA. 1898 — sinakop nga ng lahi ng mga Yankee ang Pilipinas sa pamamagitan ng Tratado sa Paris na binayaran ng $20-M ng Estados Unidos ang Espanya para maging kolonya naman nito ang bansa. Gayundin. Hul yo 4 : Hu wad na Kasa r inlan July 4. pampulitika man. sa Konstitusyon at demokratikong mga proseso. at pagkatapos. Nariyan pa rin nga ang Kasunduang Militar ng Amerika at Pilipinas na nagpahintulot sa pagtatayo ng mga base militar nila dito na napalayas lamang pagkatapos ng 99 na taon pero. Pinairal nila dito noon. 1946. sa isang banda. sa kabilang banda. 1946.

mula pa kina Osmena. Roxas at Quezon hanggang ngayon kay La Gloria. sa kabilang banda. lumilitaw na hindi na mahahadlangan ang pagpapatupad na nito ngayong Hulyo ng masahol pa sa teroristang HSA (Human Security Act) o batas kontra-terorismo. malaya nilang nahakot sa murang halaga ang asukal. Sapagkat ginawa nilang tau-tauhang sunud-sunuran o papet ang pambansang liderato. sa kabilang banda. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. troso. abaka. hindi maikakaila. ginawa nilang tambakan ng sobra nilang mga produkto‘t kapital ang bansa. At hindi naiwasang ipayo noon ni Recto sa sambayanang Pilipino: ―Mangarap tayong kagaya ni Bonifacio. Hindi na tuloy dapat ikagulat ngayon kung bakit nag-aalok ng tulong na militar sa AFP ang Amerika kamakailan para lipulin diumano ang CPP-NPA at iba pang tropang agad nilang binabansagang mga terorista. nananatili pa ring huwad hanggang ngayon ang naturang kalayaan at kasarinlan. Claro M. Naiparatang tuloy noon ng yumaong makabayang Sen. Hindi maikakaila. kung tutuusin. 1898. Bush ng kasalukuyang rehimen. niyog. 1946 ang inagaw nito sa kamay ng mga rebolusyonaryong Pilipino na idineklarang kasarinlan noong Hunyo 12. Recto na kaakibat ng huwad na kasarinlang ito ang isang bagong pang-aalipin.‖ B u wa ya! June 27. tulad na lamang ng mga gamot at kemikal at mga kagamitang medikal. Sa maikling salita. at huwag tayong padala sa takot at pag-aalinlangan. ipinagkakait sa kanila ang tunay na hustisya sosyal at binabansot ang kanilang makabayan at mapagpalayang mga adhikain tungo sa pambansang katubusan. telebisyon. babasahin at maging internet ngayon) para mapalaganap ang kanilang mga propaganda‘t maianunsiyo pa ang kanilang mga produkto upang tangkilikin ng mga mamamayang Pilipino sa kapinsalaan ng lokal na mga industriya. lalo‘t nadidiktahan nito at napapaikot sa kanilang imperyalistang mga layunin ang walang gulugod at kasabuwat pang pambansang liderato.ito ng VFA (Visiting Forces Agreement) na. instrumento pa rin ng mga Amerikano upang supilin ang mga kilusang makabayan at progresibo o laban sa interes ng Amerika dito. Kinontrol din nila maging ang daluyan ng malayang komunikasyon (radyo. ay mabisang instrumento ng pampulitikang indoktrinasyon ng sambayanan para mangayupapa ang mga ito sa mga bagay at pagpapahalagang maka-Amerikano. Ordonez . at ipagpatuloy natin ang pakikibaka para sa ganap na katubusan ng ating lahi mula sa kamay ng bagong pang-aalipin. iginilgil at pinairal nila sa bansa ang isang edukasyong kolonyal at nasa wikang Ingles na. Bilang paghohosana kay Presidente George W. bagaman maaari tayong salubungin ng dambuhalang mga alon sa ating paglalakbay. mineral at iba pang hilaw na materyales at. Dahil sakal-sakal pa rin ng diyus-diyosang Amerikano ang halos lahat ng antas ng pambansang larangan. bukod pa sa kung anu-ano pang mga produktong ayaw na yatang tangkilikin sa kanilang bansa ng mga mamamayan nila. kahit ibinalik ng mga Amerikano noong Hulyo 4. hindi na tuloy katakataka kung manatiling bitukang agrikultural nito ang Pilipinas at patuloy na anino lamang ang pambansang industriyalisasyon habang. nagdaralita‘t busabos ang masang sambayanan.

Panahon pa yata ng yumaong Presidente Elpidio Quirino. pinaganda pa nga ang pangalan at tinawag ngayong CDF (countryside development fund). Binubuo ang naturang komisyon ng 12 kongresista at 12 senador at. Sa panahon ngayon ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo. nangangayupapa sa dikta ng Malakanyang. lalo na sa Kamara. kinikikilan o binabakalan o hinihingan ng mga P5-M ng tinatawag niyang ―Big Five‖ ang mga hinihirang sa gabinete at maging sa herarkiya ng militar upang makalusot doon ang nombramiyento. Noon pa mang nagdaang mga rehimen. marami sa kanila ang biglang tumatalikod sa dating mga prinsipyo‘t paninindigan. marami nga sa kanila. sa labis-labis na buwis na patuloy na kumukuba sa dayukdok nang sambayanan. kung bakit marami ngayon ang halos mabaliw at makipagpatayan maluklok lamang sa Kongreso. nariyan ang limpak-limpak na ―kickback‖ sa mga proyekto o pagawaing-bayan na pinondohan mula sa CDF na mula naman. kilala na sa pagiging salabusab sa pondo ng bayan ang kung sinu-sinong senador at kongresista kaya. napatunayan na ng kasaysayan ang pagkabuwaya sa ―pork barrel‖ ng maraming mambabatas. hindi na katakataka. tulad din ng hunyangong agad nakapagpapalit ng kulay batay sa inaangkupang kapaligiran. ng nalalabing karangalan at ng dating prinsipyo‘t paninindigan. ang nagbenta ng delikadesa. parang matabang karne itong inilalawit-lawit ng Hari o Reyna ng Malakanyang sa naglalaway na bunganga ng mga mambabatas na gusto nitong masilo‘t mapasunod sa anumang kagustuhan o kapritso at. bukod pa nga sa kung anu-anong pondo at ganansiyang walang habas nilang nasasalamangka kaya. Sa maraming pagkakataon. Sa ilalim ng rehimen ni La Gloria — sa ngalan ng ―pork barrel‖ – marami ang sumukob sa kanyang palda. kalakaran na yata.(Editoryal) MATAGAL nang inihalintulad sa buwaya ang mga miyembro ng diumano‘y marangal na Kongreso dahil sa kasibaan nila sa pera. Lalo pang tumingkad ang kanilang pagkabuwaya nang ibulgar kamakailan ni Rep. isang matinding sampal na naman ito sa makapal nang mukha ng Kongreso. Herminio Teves ng Negros Oriental ang ipinaparatang niyang mga katiwaliang nagaganap sa CA (Commission on Appointments) ng Kongreso. Mabuti nga kung matapat na nagagamit ang naturang pondo sa pagpapaunlad sa kanilang kinakatawang mga lugar ngunit. ibubunyag niya ang pangalan ng mga ito sa isang opisyal na imbestigasyon at. masagpang lamang ang nakalalaway na multi-milyong pisong ―pork barrel‖ na. Sabi ni Teves. sa kabilang banda. kaya para silang mga manyikang de susi o mga payaso sa karnabal na nagbasura agad sa dalawang kasong ―impeachment‖ laban sa kanilang amo kahit hindi pa nasusuring ganap ang iniharap na mga impormasyon at ebidensiya. ayon kay Teves. . dahil maalingasaw na sa mga katiwalian. P200-M sa bawat senador at P70-M sa bawat kongresista ang itinakdang CDF taun-taon. kung totoo nga ang lahat.

maraming katiwalian ang naganap sa PLM {Pamantasan ng Lungsod ng Maynila) tulad ng ilegal na paggastos sa pondo. ayon sa isang babaing mambabatas. tulad din ng iba‘t ibang makapangyarihang mga komite sa Kamara man o sa Senado. Mismong Presidente ng PLM at Lupon ng mga Rehente nito ang nasasangkot diumano sa gayong mga bagay. Sapagkat talamak ang katiwalian sa burukrasya at. Higit na masama. sabi nga. ang gayong garapalang pangingikil sa CA sa mga nombradong manungkulan sa gabinete o sa mataas na puwesto sa AFP. buhat lamang noong 2001 nang magsimulang manungkulan bilang Presidente ng diumano‘y Matatag na Republika si Gloria Macapagal-Arroyo. na habang nakalublob sa karalitaan at walang pambili ng kahit palotsinang kabaong ang ordinaryo o masang sambayanan. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. Hindi malayong maglabu-labo din ang marami sa kanila para pamunuan ang mga komiteng labis na pinagkakakitaan halimbawa na. maging sa templo ng karunungan at karangalan. namumugad na rin ang mga buwaya at. Ordonez (Editoryal) NANG sinusulat ito. Sa isang . hindi lamang nga sa Kongreso naghambalang ngayon ang mga buwaya. Antonio Trillanes IV ang maraming impormasyon at ebidensiya kaugnay ng ―Hello Garci‖ at mga pagpatay na pampulitika – lumilitaw na talagang malaki ang kinalaman ng militar sa mga bagay na ito. Sapagkat mapagkukuwartahan ang maging miyembro ng CA. ilegal na mga kontrata at iba pang mga anomalyang naglaladlad ng katiwalian. batay sa ulat ng grupong Karapatan. bukod sa 198 mga dinukot. pinakahuling nadagdag sa listahan ng mga biktima ng mga pagpatay na pampulitika si Mario Auxillo. Sa PLM ba lamang ito nangyayari o sa iba pang pampublikong mga unibersidad na nasa kandili ng Estado? Lubhang nakasusulak tuloy ng dugo. hindi na nga nakagugulat na ngayon pa lamang. ayon naman kay Sen. Hunyo 18. Panfilo Lacson. lider ng Bayan Muna sa Bohol at. unang-una. Sino An g T una y Na T eror ista? June 20. sabi ng mga kritikong panlipunan. 63 kongresista na ang nagbabalyahang maging miyembro nito. Kailan ito magwawakas? O wala nang pag-asang magwakas sa ilalim ng naghahari-hariang rehimen? Batay sa ibinulgar kamakailan sa Inquirer ng dalawang heneral na ayaw pang magpakilala – at ibibigay nila diumano kay Sen. batay sa natuklasan ng Komisyon ng Awdit o COA.Hindi na lihim at bulgar na bulgar na. umabot na nga ng 844 ang mga biktima. ang Komite sa mga Pagawaing-Bayan (Public Works). Sa iba‘t ibang ahensiya o tanggapan nito. walang patumanggang sinasakmal lamang ng mga buwaya sa gobyerno ang buwis na pinipiga sa kanilang bulsa. nakalitaw ang kanilang mga pangil at handang sakmalin sa bawat pagkakataon ang pondong mula sa pawis at dugo ng nagdaralitang sambayanan. balon ng pera ang kakambal ng mataas na puwesto sa gobyerno.

‖ Dahil sa gayon. Sa maikling salita. Unang-una. napakalabo sa nasabing batas ang kahulugan ng pagiging terorista. Bukod sa mga nabanggit. ang binuong Konseho Kontra-Terorismo ang may labis na kapangyarihang maging imbestigador. hukom. sabi ng dalawang heneral na nagbulgar ng mga impormasyon sa Inquirer. ayon sa kanila. hanggang ngayon. nariyan pa nga ang ipatutupad sa Hulyo – kung hindi mahahadlangan — na HSA (Human Security Act) o batas kontra-terorismo. at lahat ng mga taong kumukuwestiyon . nakaamba ang batas kontraterorismo laban sa mga mamamayang tunay na nagtataguyod at nagsisikap para sa mga pagbabagong panlipunan. pakikialam sa komunikasyon. Utakpulbura talaga sila. ang anino o kalansay. ―Itinanong niya sa kanyang mga sundalo kung ilan nang militanteng mga aktibista ang kanilang napatay. E. ―Hayagan nila iyong tinalakay. ang mga nagtatanggol sa pambansang patrimonya. hindi malayong abusuhin pa nga ng mga ito ang naturang kontrobersiyal na batas makapanatili lamang sa kapangyarihan.‖ paniniktik sa mga pinaghihinalaan. Malinaw. peryodista‘t kritiko o mga kalaban sa pulitika ng umiiral na rehimen. at pagkumpiska sa mga ari-arian ng mga pinaghihinalaan pa lamang na mga terorista. Pinagsama-sama maging ang karaniwang mga krimeng may kaukulang kaparusahan sa ilalim ng umiiral na mga batas. sinasalaula nito ang sagradong mga karapatan ng mga mamamayan (Bill of Rights) na ginagarantiyahan ng kasalukuyang Konstitusyon. 464. Layunin nitong lipulin ang mga kritiko ng gobyerno. Ipinagyabang pa nga nila ang mga pagpatay.‖ sabi ng mga nagbulgar sa Inquirer. Proklamasyon 1017 at marahas na pagbuwag sa lehitimong mga kilos-protesta. maraming militar ang nagakalang malaking puntos para sa kanilang promosyon sa higit na mataas na ranggo kung marami silang napatay na militanteng mga aktibista. kasama na nga ang nangyayaring mga pagdukot na pagpatay na pampulitika).O. Ipinahihintulot ng HSA ang pagdakip na walang ―mandamiento de arresto. at tagapagpatupad ng batas kaugnay nito. at itinadhana na rin itong terorismo. ―ang paghahasik ng pangamba at kalituhan‖ at ―pamimilit sa gobyerno na sundin ang labag sa batas na mga kahilingan‖ ay mga hakbang na ng terorismo. Higit na masama. hayagang kinumusta ng isang heneral kung ano na ang nangyayari sa kanilang ―misyon‖ sa Luzon. lalong titindi ang kaso ng mga pagpatay na pampulitika at lalong dadami ang mga desaparecidos o mga dinukot na hindi makita. Batay sa mapanikil na naturalesa ng pambansang liderato (CPR. Ayon tuloy sa KME (Kilusang Makabansang Ekonomiya): ―Ang administrasyon ni GMA ang tunay ngayong terorista laban sa sambayanan sa pagbabalat-kayong ipinatutupad ang batas. Kung ganito nga ang takbo ng utak ng maraming sundalo‘t opisyal ng AFP (Armed Forces of the Philippines). deposito sa mga bangko at iba pa.pagpupulong ng mga sundalo. ang mga tumutuligsa sa mga inhustisya sosyal. pampulitika‘t pangkabuhayan sa bansa. Batay sa nilalaman nito.

At magpapatuloy naman. ang tunay na terorista? . Ang batas na ito ay bahagi ng sistematiko‘t masamang pakana ng Gobyerno para permanenteng patahimikin ang anumang uri ng oposisyon at para alisin ang lahat ng hadlang sa pananatili ni GMA bilang Presidente.sa kanyang pagiging Presidente. kung gayon.‖ ―May susulpot pang opresibong mga batas. sa kabilang banda – batay na rin sa ipinahihiwatig ng mga pangyayari – ang walang patumanggang mga pagdukot at pagpatay na pampulitika at garapalang pagsalaula sa mga karapatang pantao at demokratikong mga proseso. Sino nga ba.‖ ayon pa sa KME.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful