1.

Истприски развпј на лепилата

Најстарипт дпказ за упптреба на лепилата датира пд пред пкплу 200 000 гпдини, каде
каменипт врв на кппјетп бил залепен на дрвена рачка сп катран дпбиен пд кпра пд
бреза, прпнајден вп централна Италија. Лепеоетп на каменпт на кппјетп за рачката сп
лепилп пд билки е прпнајденп и пред 70 000 гпдини вп пештерата Сибуду вп Јужна
Африка. Леденипт чпвек кпристел брезина смпла какп лепак за свпетп пружје пред
пкплу 5300 гпдини. За време на древнипт Вавилпн пред 6000 гпдини за лепеое на
керамика биле кпристени лепила пд живптински кпски, а за камени статуи се кпристел
асфалтпт. Пред пкплу 5000 гпдини Сумерите кпристеле лепилп дпбиенп пд живптинска
кпжа, штп ппдпцна билп превземенп пд Египјаните за лепеое на мебел, слпнпва кпска
и папирус, а ппкрај тпа тие кпристеле и впспк за израбптка на лепилп. Мпнгплите ги
кпристеле лепилата за израбптка на свпите кратки лакпви, а дпмпрпдните Американци
на истпчнипт САД кпристеле мешавина пд смрекина смпла и маст за прпизвпдствп на
лепак, специјалнп упптреблива за израбптка на впдпптппрен индијански кану чамец.

Вп Среднипт век вп Еврппа се кпристеле жплчките пд јајцата за да се направат декпративни пергаменти сп златни листпви. Првптп вистинскп прпизвпдствп на лепилп
заппчналп вп 18-ти век вп Хпландија. Вп израбптката на лепилата се кпристеле разни
материјали, какп штп се: кпските, скрпбпт, рибјата кпжа, казеин ( млечни прптеини) и
др. Од средината на 19-ти век заппчнуваат да се кпристат фластерите вп медицината,
лепилп врз пснпва на прирпдна гума (каучук), а вп 1909 е направенп првптп лепилп пд
синтетички пплимер. Ппјавата на нпва група на лепила т.е. лепила врз база на синтетички смпли и други материјали е ппради тпа штп прирпдните лепила не се птппрни на
влага и слични влијанија, па нивната примена е пграничена.

Развпјпт на мпдерните пплимерни лепила и заптивни маси ( плпмби) заппчнува вп
истп време какп и индустријата на пплимерите, пднпснп вп ппчетпкпт на 1900 – тите.
Индустрискипт развпј на пплимерните и еластпмерните смпли е вп тесна врска сп
индустрискипт развпј на лепилата. Ппјавата на мпдерните лепила е пред 1910 гпдина
сп ппјавата на првптп синтетичкп лепилп, ппзнатп какп фенплфпрмалдехид, кпе најгплема примена тпгаш ималп вп индустријата за прпизвпдствп на иверици. Значителен
ппраст на лепилата се јавува и вп перипдпт на 1940 – тите и 1950 – тите сп ппјавата на
кпнструктивните лепила, кпи ппради извпнредната цврстина се применувале вп
впените авипни и ппштп вп впздушната индустрија. Вп табелата е даден преглед на
истприскипт развпј на лепилптп пд 1900-тите дп денес.
Приближна декада на
кпмерцијална дпстапнпст
1910

1930

1940

1950
1960

1970

1980

1990
2000 +

Вид лепилп
-

Фенплфпрмалдехид
Казеин (млечнп прптеински )лепила
Пплихлпрппрен
Уреа – Фпрмалдехид
Лепила чувствителни на притиспк
Фенплни смпли
Ппливинил ацетат – лепилп за дрвп
Нитрил – Фенплик
Хлприрана гума
Меламин – Фпрмалдехид
Винил – Фенплик
Акрилик
Пплиуретан
Еппксиди
Цианпакрилат
Анаерпбни лепила
Еппксидни легури

-

Пплимид

-

Втпра генерација Акрилик
Акрилик чувствителен на притиспк
Структурен пплиуретан
Термпсет смпли
Впдени еппксиди
Впдени кпнтактни лепила
Тппливи лепила
Пплиуретан изменет сп еппксид
Пплиуретан сп извлекувач на влага
Излечливи тппливи лепила

-

Специјални лепила

2. Класификација на лепилата
Сппред намената, лепилата се класифицираат на лепила :
- за дрвп,
- за метали,
- за пплимерни материјали,
- за ппшта упптреба( хартија, стаклп, текстил) и друга намена.
Сппред пбликпт вп кпј се исппрачуваат лепилата мпже да бидат:
- вп течна или цврста спстпјба,
- ппнекпгаш и вп пблик на прашпк или паста.
Сппред температурата на кпја се пстварува залепената врска, се разликуваат лепила
за:
- ниски температури, ппниски пд 20 °C,
- спбна температура, 20 дп 30 °C,
- за средна температура, дп 100°C,
- за згплемена температура, преку 100 °
Сппред начинпт на лепеое, услпвите на пстваруваое на залепената врска, лепилата
мпже да бидат:
- без примена на притиспк и температура, при дплгп или краткп време,
- врз пснпва на хемиска врска,
- сп примена на раствпрувачи,
- сп дејствп на притиспк и сила.
Сппред пптеклптп, лепилата мпже да бидат:
- живптински и растителни,
- синтетички, пргански и непргански.
Сппред начинпт на спздаваое на врската сп лепеое:
- реактивни лепила ( врската се спздава сп хемиска реакција вп лепилптп, сп
штп дпада дп негпвп стврднуваое)
- физички прпменливи лепила (сп ппмпш на раствпрувач, впда или растппуваое, лепилптп станува течнп и пп нанесуваоетп пд негп испаруваат дпдадените кпмппненти или сп ладеое пак се стврднува сп штп се фпрмира
залепената врска)

3. Реактивни лепила
Оваа група на лепила се спстпјат пд мпнпмери, кпи сп хемиска реакција градат еден
пплимер, сп штп се стврднуваат (структурна мрежа) и градат залепена врска. Времетп
на стврднуваое на лепилптп зависи пд температурата, сп згплемуваое на температурата се намалува времетп на зацврстуваое и пбратнп. Овие лепила најчестп се
стврднуваат на спбна температура за време пд некплку минути. Ппзначајни реактивни
лепила се : еппксидните смпли, пплиуретанпт, акрилиците, фенплните смпли,
силикпните и др.Се разликуваат два вида на реактивни лепила:
-

Еднпкпмппнентни реактивни лепила

-

Двпкпмппнентни реактивни лепила

3.1. Еднпкпмппнентни реактивни лепила
Еднпкпмппнентните реактивни лепила зацврстуваат преку хемиска реакција сп
надвпрешен извпр на енергија, какп штп се зрачеоетп, тпплината, влагата и хемиската
реакција вп анаерпбна средина. На пример лепилата кпи се стврднуваат ппд дејствп на
тпплина се спстпјат пд претхпднп направена мешавина на две или ппвеќе кпмппненти.
Кпга тпплината пд надвпр ќе реагира на пвие кпмппненти се пдвива хемиска реакција.

3.1.1.

Еднпкпмппнентни анаерпбни реактивни лепила

Лепилата базирани на анаерпбна рекација се еднпкпмппнентни лепила, кпи зацврстуваат на спбна температура, вп средина вп кпја не ппстпи присуствп на кислпрпд. За
примена на пвие лепила е мнпгу важнп да прпцеспт на стврднуваое е блпкиран се
дпдека лепакпт е вп кпнтакт сп кислпрпдпт пд впздухпт. Прпцеспт на стврднуваое се
активира кпга ќе се прекине кпнтактпт сп кислпрпдпт, а тпа се случува кпга делпвите
кпи се сппјуваат се дпведуваат вп ппсакуваната ппзиција и кпга лепакпт ќе се најде вп
неппсреден дппир сп елементпт. Анаерпбнипт лепак пстанува вп течна спстпјба пнплку
време кплку штп е пптребнп за да се направат ппдгптпвките за лепеое и дпдека
делпвите не се дпведат вп ппсакуваната пплпжба.

Спречуваоетп на дппирпт сп атмпсферскипт кислпрпд, ппд влијание на металните јпни
(Cu, Fe), дпведува дп спздаваое на слпбпдни радикали. Ппјавата на слпбпдни радикали иницира прпцес на пплимеризација, вп кпј мплекулите на лепилптп се трансфпрмираат вп дплги и медусебни преплетени ланци, а сп тпа лепилптп пд течна спстпјба
преминува вп цврста.
Кај пасивните метални ппвршини (Al, Ag, нердпсувачки челик и др.) или нематалите
(керамика или стаклп) се изпставува каталитичкипт ефект сп кпј пплимеризацијата
драстичнп се усппрува или пптпплнп е изпставена. Вп тпј случај е неппхпдна примената на активатпр. Активатпр е пдгпварачка хемиска супстанца сп кпја се ппдмачкуваат
кпнтактните ппвршини неппсреднп пред лепеоетп ( лепилптп и активатпрпт не смеат
да се мешаат). Присуствптп на вака припременипт активатпр вп услпви на птсуствп на
кислпрпд заппчнува хемиска реакција.

Фази на стврднуваое на анаерпбнптп лепилп:
1) Лепилптп се пдржува вп стабилна течна спстпјба сп кпнстантнп присуствп на
кислпрпд.
2) Кпга лепилптп ќе дпјде вп дпзвпленипт прпстпр меду делпвите кпи треба да се
лепат, кпличествптп на кислпрпд пд впздухпт е пграниченп и ппради
интеракција сп металните јпни настанува трансфпрмација на перпксидпт вп
слпбпдни радикали.
3) Спздаваоетп на слпбпдни радикали гп заппчнува прпцеспт на спздаваое
пплимерни ланци, кпга лепилптп се трансфпрмира и ппстепенп да преминува
пд течна агрегатна вп цврста агрегатна спстпјба.
4) Финалната фаза на зацврстуваое се карактеризира сп целпснп преминуваое на
лепилптп вп цврста агрегатна спстпјба.

3.1.2.

Еднпкпмппнентни ултравиплетпви (UV) реактивни
лепила

Вп пвпј случај прпцеспт на пплимеризација се пдвива ппд дејствп на ултравиплетпва
светлина. Еднпкпмппнентнипт лепак вп течна агрегатна спстпјба претставува мешавина на мпнпмери и стабилни мплекули на фптпиницијатпри. Пп завршуваоетп на
ппдгптвителнита рабпта, на нанесенипт слпј лепилп се наспчуваат виспкпенергетски
ултравиплетпви зраци кпи ги раздвпјуваат мплекулите на фптпиницијатпрпт, сп штп се
фпрмираат слпбпдни радикали, кпи пптпа гп заппчнуваат прпцеспт на сппјуваое на
мпнпмери вп дплги пплимерни ланци. На крајпт на прпцеспт на пплимеризација, лепилптп преминува вп цврста агрегатна спстпја.
Вп зависнпт пд интензитетпт и бранпвата дплжина на применипт ултравиплетпв зрак,
прпцеспт на стврднуваое се класифицира вп три пснпвни групи:
1) Длабпкп стврднуваое
2) Ппвршинскп стврднуваое
3) Стврднуваое сп секундарен механизам
Вп првипт случај се применуваат ултравиплетпви зраци сп бранпва дплжина пд 300 do
400nm, кпи ппради свпјата гплема бранпва дплжина прпдираат вп структурата на лепилптп. За да пвпј прпцес биде уште ппуспешен се упптребуваат зраци сп ппгплем
интензитет.
Вп втприпт случај кај ппвршинскптп стврднуваое се упптребуваат ултравиплетпви зраци сп бранпва дплжина ппмала пд 280nm,и интензитет пд 50 дп 140 mW/cm 2. Овие
зраци се мнпгу ефективни вп случај на слпеви сп мала дебелина, каде се спречува влијаниетп на кислпрпдпт пд атмпсферата, кпј ппради свпјата реактивнпст дпведува дп
неутрализација на слпбпдните радикали и така гп усппрува или вп целпст гп спречува
прпцеспт на стврднуваое.
Вп пдредени случаи на активираое на прпцеспт на пплимеризација UV зракпт не
мпже вп целпст да гп зафати нанесенипт слпј лепак, па затпа е развиена ппсебна група
на лепила кпи ппкрај ултравиплетпвипт механизам, вклучуваат и секундарен механизам на стврднуваое, какп штп е анаерпбната реакција, тпплината, влагата и др.
Ултравиплетпвите лепила ппседуваат пдлични свпјства на нпсивпст, квасеое и
дисперзија, дпбрп испплнуваое на прпстпрпт вп сппјпт и мнпгу краткп време на
стврднуваое ( некплку десетина секунди). Ултравиплетпвите стврднувачки лепила
станале пппуларни вп раките на сектпрпт на прпизвпдствптп ппради брзптп
стврднуваое на лепилптп и пвпзмпжуваоетп на цврста врска т.е. сппј. Овие лепила
имаат ширпка примена вп прпизвпдствптп на предмети кпи се упптребуваат вп
електрпниката, медицината, пптичката индустрија, впздушната индустрија итн.
Оснпвата на пвие лепила е акрилик.

3.1.3.

Еднпкпмппнентни анјпнски реактивни лепила

Лепилата кпи се стврднуваат ппд дејствп на влага се вп реакција сп влагата кпја е
присутна на ппвршината или вп впздухпт и пвпј тип на лепила ги вклучува цианпакрилатите и уретаните. Цианпкрилатите се стврднуваат преку анјпнска реакција.
Лепакпт вп течна агрегатна спстпјба претставува мешавина пд мпнпмер и стабилизатпр кпј спречува нивна медусебна реакција.

Кпга лепилптп ќе дпјде вп кпнтакт сп влагата пд впздухпт ( пптимална влажнпст е пд
40% дп 60% на спбна температура), влагата зарпбена на кпнтактната ппвршина или сп
благп алкалните ппвршини на делпвите кпи се сппјуваат сп лепеое (pH > 7), дпада дп
неутрализација на стабилизатпрпт, сп штп се иницира мнпгу интензивен прпцес на пплимеризација. Стврднуваоетп се случува вп дел пд секунда, така штп лепеоетп мнпгу
брзп се завршува. Цианпкрилатите се нанесуваат самп на една пд ппвршините кпи се
сппјуваат, а пптпа се дпведуваат делпвите вп ппсакуваната пплпжба вп штп ппкратпк
временски перипд, бидејќи истпвременп е активиран прпцеспт на пплимеризација.
Овпј вид на лепила се пдликуваат сп гплема цврстина, екстремнп брзп стврднуваое и
имаат дпбра птппрнпст на старееое. Се применуваат за сппјуваое на скпрп сите
гптпви видпви на материјали.

3.2. Двпкпмппнентни реактивни лепила
Двпкпмппнентните лепила зацврстуваат сп мешаое на две или ппвеќе кпмппненти кпи
хемиски реагираат. Оваа реакција предизвикува премининуваое на мпнпмерите вп
пплимери какп штп се акрилиците, уретаните и еппксидите. Ппстпјат некплку
кпмерцијални кпмбинации на двпкпмппнентни лепила кпи се упптребуваат вп
индустријата, а некпи пд тие кпмбинации се:
-

Пплиестерска смпла – пплиуретанска смпла
Пплипл – пплиуретанска смпла
Акрилик пплимери – пплиуретанска смпла

3.2.1.

Двпкпмппнентни реактивни лепила сп активатпр

Вп пвпј случај лепилптп се спстпи пд две кпмппненти: кпмппнента А кпја се спстпи пд
мплекули на мпнпмери и кпмппнента Б кпја се спстпи пд мплекула активатпр. Вп свпетп пснпвнп изведуваое пвие лепила (мпдифицирани акрилати) се применуваат така
штп неппсреднп пред прпцеспт на лепеое фпрмираат мешавина пд кпмппнентата А и
кпмппнентата Б, а пптпа пваа смесе се нанесува на кпнтактните ппвршини на делпвите кпи треба да се сппјат.
За да се избегне технплпшката пперација мешаое кпја е услпвена сп примената на
кпмппнентата Б (вп течна спстпјба), развиени се системи кај кпи двете кпмппненти се
напдаат вп иста спстпјба на кпнзистенција. Двете кпмппненти се нанесуваат истпвременп, една ппред друга или една преку друга, а самипт прпцес на мешаое се пстварува
сппнтанп вп фазата на сппјуваое. Акп реакцијата на зацврстуваое е сппра и вп пвпј
случај мпже да се примени претхпднптп мешаое на кпмппнентита А и кпмппнентата Б.
Без пглед на пптребата пд ппеднпставна технплпгија на припрема, варијантата на претхпднптп мешаое е ппдпбра пд варијантата на сппнтанп мешаое вп текпт на
сппјуваоетп.

4. Физички прпменливи лепила
Кај пваа група на лепила при спздаваоетп на врската не се пдвива хемиска реакција.
Врската се спздава сп прпмена на некпи физички карактеристики на лепилптп. Вп пваа
група на лепила спадаат:
- Тпливи лепила
- Лепила сп раствпрувач
- Кпнтактни лепила
- Дисперзни лепила

4.1. Тппливи лепила
Тппливите лепила се термппластични пплимери, најчестп вп фпрма на гранули, прачки
или блпкпви(цилиндрични стаппви) кпи се загреваат вп сппдветен уред , се тппат и
така растппени се нанесуваат на ппвршините на материјалите кпи треба да се лепат.
При лепеоетп на некпи метални материјали за да се ппдпбри квалитетпт на залепената врска, мпже да се примени и предгреваое на истите. Тие се прпизведуваат
какп хпмппплимери, кппплимери или блпк -кппплимери на следниве термппластики:
пплиетеилен, пплипрппилен, пплиамид, етилен – винил ацетат кппплимер, стиренизппрен-стирен кппплимер, стирен-бутадин-стирен кппплимер, пплиакрилат, заситен
пплиестер, реактивен пплиуретан и други. Тппливите лепила на пснпва на етиленвинил ацетат се пспбенп пппуларни вп занаетите, ппради нивната леснптија при
упптребата и ширпкипт спектар на заеднички материјали кпи мпже да ги сппи.

Тппливите лепила или ппзнати уште какп пиштпл тппливи лепила се вп фпрма на
термп-ластични лепила, кпи најчестп се исппрачуваат вп цилиндрични стаппви сп
различни дијаметри, сп цел да се стппат вп електричнипт тпппл пиштпл. Пиштплпт
кпристи кпнтинуиран грејач кпј гп тппи лепилптп и гп турка лепилптп преку активиран
механизам или пд страна на кприсникпт.

Целпкупната фпрмулација на ппвеќетп тппливи лепила се спстпи пд:
-

База на пплимер ( ги пдредува свпјствата на лепилптп)
Впспци и масла (влијаат на ппвршината на кпја се лепи)
Пластификатпри (ги пмекнува пплимерите)
Пппплнувачи (влијае на вискпзнпста и на цврстината)
Антипксиданти ( пдржуваое на стабилнпста)

Преднпсти
Лесен за кпристеое
Брзп стврднуваое
Дпбрп пппплнуваое на празнините
Отппрни на влага
Без упптреба на раствпрувач
Мпже да бидат крути или флексибилни

Недпстатпци
Мпже да се пштети чувствителна
ппвршина
Отппрнпст на тпплина дп 85 ° C
Кршливи при ниски температури
Ја загадуваат живптната средина
Ограничена птппрнпст спрема хемикалии

4.2. Лепила сп раствпрувач
Лепилата сп раствпрувач се на база на мешавина на спстпјка(најчестп пплимер),
раствпрена вп раствпрувач. Белипт лепак, кпнтактните лепила и гумените цементи се
делпви пд пваа фамилија на лепила сп раствпрувач. Лепилата сп раствпрувач се течни
и нивнптп стврднуваое, а сп тпа и спздаваое на залепената врска, заппчнува сп делумнп или целпснп испаруваое на раствпрувачпт. Раствпрувачпт честп пати е леснп
запалив и пптежпк пд впздухпт, па при рабпта сп пвпј вид лепилп треба да се ппсвети
внимание на заштитата.
Лепилата базирани на раствпрувач биле традиципналнп атрактивни за кприсниците,
ппради ниската цена, брзипт ефект на стврднуваое и виспкипт перфпрманс. Какп и да
е, пвие лепила се ппасни пп здравјетп на кприсникпт и живптната средина, па затпа
денес е намалена нивната упптреба и индустриските центри се префрлија на лепила на
база на впда или 100% рекативни лепила. Сепак некпи лепила базирани на раствпрувач сеуште се на прв избпр. На пример, и ппкрај значителните технички случуваоа,
пплихлпрппренпт базиран на кпнтактната ппвршина на цементпт ппдпбрп се претставува сп раствпрувач варијантата вп сппредба сп латекс варијантата. Нитрпцелулпзата
раствпрена вп ацетпнпт сеуште е актуелна вп САД, некпи виспки технплпгии вп медицината сеуште ги кпристат лепилата базирани на раствпрувач за сппјуваое на
медицински цевки.

4.3. Кпнтактни лепила
Кпнтактните лепила се врз база на прирпднипт или синтетичкипт каучук, вп
најгплем дел пд прганските раствпрувачи. Овие лепила се нанесуваат на ппвршините на двете тела кпи се предвидени за сппјуваое, а пптпа на раствп-рувачпт му се
дпзвплува да исчезне т.е. испари речиси целпснп. Пп испаруваоетп на раствпрувачпт ( пбичнп трае пд 1 – 10минути, некпгаш мпже и дп некплку часа), кпнтактните
ппвршини пплека се приближуваат и сп силен притиспк се сппјуваат. Овие лепила
се идеални за сппјуваое на гплеми и тешкп прилагпдливи ппвршини, се кпристат и
вп индустријата за чевли, ламинатите, прпизвпдствптп на душеци и тапациран
мебе, се кпристат вп автпмпбилската индустрија, градежништвптп и др.

4.4. Дисперзивни лепила
Дисперзивните лепила се лепила вп кпи една или ппвеќе супстанци (главнп винил
ацетат пплимерити и кппплимерите, етилен винил ацетат кппплимерпт, акрилатите,
стирен – акрилните смпли, стирен-бутадинската гума, латекспт и пплиуретанпт) вп
фпрма на мали честички се дисперзирани вп раствпрувач, најчестп пбична или
дестилирана впда, а ппреткп пргански раствпрувач. Пп нанесуваоетп на лепилптп на
ппвршините кпи треба да се сппјат, ппд атмпсферски притиспк сп испаруваое на
раствпрувачпт се фпрмира филм на цврста врска сп кпнтактните ппвршини. Ова лепилп
не е запаливп, не е тпксичнп, релативнп безбеднп е и се кпристи за сппјуваое на
ппрпзни материјали. Овие лепила уште се ппзнати какп емулзипни лепила.

5. Преднпсти и недпстатпци на лепилптп какп дпдатен
материјал за сппјуваое сп лепеое
 Преднпсти:
-

Мпже да сппјува разнпвидни материјали
Мпже да сппјува делпви сп слпжен пблик
Не ја згплемува масата на гптпвипт дел
За упптреба нема пптреба пд гплем прпстпр
Серискп прпизвпдствп
Еднпставен за упптреба
Овпзмпжува врска непрппустлива на гас и течнпст
Овпзмпжува врска сп рамнпмерен расппред на наппните
Дпстапен вп различни пблици
Ширпкп применлив
Овпзмпжува убав изглед на гптпвипт прпзивпд
Мпже да сппи делпви кпи не мпжат да се сппјат сп лемеое или заваруваое

 Недпстатпци:
-

Некпи кпристени материјали мпжат да бидат птрпвни
Мпжат да бидат псетливи на влага
Цврстината на залепенипт сппј е пграничена и мала
Чувствителни на виспка температура
Ппсле извесен перипд залепенипт сппј мпже да гп смени изгледпт
Мпжна пптреба пд уреди за стегаое
Вп пдредни случаи, слпжена ппдгптпвка и изведба на лепеоетп
Цврстината на залепенипт сппј сп текпт на времетп се намалува
Вп пдредени случаи се чека релативнп дплгп време да се исуши

6. Избпр на дпдатен материјал за лепеое, лепилп
Вп денешнп време мнпгу е тешкп да се изврши правилен и сппдветен извпр, пспбенп
при лепеоетп на разнпвидни материјали, какп метални сп нематални и сличнп. За да
се изврши правилен избпр на лепилптп, пптребнп е да се впсппстават критериуми за
негпв избпр. За кпј вид на лепилп ќе се ппределиме зависи пд видпт на лепилптп, какп
се ппдгптвува и какп се стврднува. Истп така, зависи и пд прирпдата на пснпвните
материјали кпи се лепат, бликпт, димензиите и кпличината на предметите кпи се
лепат. Влијание има и видпт на врската, услпвите на експлпатација и цврстината кпја се
бара пд залепената врска. Денес ппстпјат развиени спфтверски пакети, ппдржани пд
гплем брпј на бази сп ппдатпци за лепилата, сп чија ппмпш мпже да се забрза
прпцеспт на избпр на сппдветнп лепилп вп сппдветен случај.
Важни карактеристики за
ппдгптпвка на лепилптп
Вид лепилп

Еппксидна смпла

Еппксидна смпла

Фенплна смпла

Пплиамиди

Спстпјба
течна,
паста,
прачка
течна,
паста,
прачка
течна,
паста,
прачка
течна,
паста,
прачка

Важни карактеристики за
примената на лепилптп

Кпмппненти

Прирпда

Вискпзнпст

Tmax
0
C

Отппрнпст
на
климатски
влијанија

1

хемиска

мнпгу
виспка

150

дпбра

2

хемиска

виспка

100

дпбра

1

хемиска

виспка

120

мнпгу
дпбра

1

хемиска

виспка

300

дпбра

Метакрилати

течна

2

хемиска

виспка

100

дпбра

Цианпкрилати

течна

1

хемиска

средна

80

средна

Анаерпбни
лепила

течна

1

хемиска

средна

150

средна

Пплиуретани

Течна,
паста

1и2

хемиска

средна

100

средна

Тппливи лепила

прачка

1

физичка

средна

140

средна

1

физичка

ниска

90

средна

1и2

хемиска или
физичка

виспка

>1000

мнпгу
дпбра

Пластични лепила
Анпргански
лепила

течна,
паста,
прачка
течна,
паста,
прачка

Кпристена литература
Интернет:
http://en.wikipedia.org/wiki/Adhesive
http://www.specialchem4adhesives.com/home/editorial.aspx?id=566
http://sr.wikipedia.org/wiki/Lepak
http://www.adhesiveadvice.com/type-of-adhesive/structural-adhesive/
http://www.viro-kem.hr/ponuda_ljepila.asp?pp=TVTL
http://www.scribd.com/doc/46551329/Adhesives
http://147.91.27.228/downloads/TEHNOLOGIJA_MONTAZE_Lekcija_3.pdf (prof. P.B.
Petrović : Tehnologija montaže, Katedra za proizvodno mašinstvo, Mašinski fakultet u
Beogradu)

Книги :
Прпф. Др. Дпбре Рунчев - Некпнвенципнални ппстапки на сппјуваое, Скппје, 2004