Οι σχέσεις Ιστορίας και Οικονοµικής Θεωρίας

µετά τη Νέα Θεσµική «επανάσταση»

Μιχαήλ Σ. Ζουµπουλάκης
Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας
Τµήµα Οικονοµικών Επιστηµών

1. Εισαγωγή
Η κυρίαρχη αντίληψη στην Οικονοµική Επιστήµη θεωρεί ότι η αναφορά στο
κοινωνικό πλαίσιο των οικονοµικών θεωριών έχει µικρή σηµασία, από τη στιγµή που
αυτές φιλοδοξούν απλώς να περιγράψουν µόνον τις γενικές αρχές που διέπουν τα
οικονοµικά φαινόµενα. Όσο πιο γενική είναι µια θεωρία τόσο λιγότερο δεσµεύεται
από το κοινωνικό πλαίσιο αναφοράς, άρα τόσο λιγότερο χρειάζεται την ιστορία
γενικώς, αλλά και την ιστορία οικονοµικών θεωριών ειδικότερα.
Αν ωστόσο η οικονοµική θεωρία δεν αποτελεί απλώς ένα λογικό
κατασκεύασµα µε εσωτερική συνοχή, αλλά το προοίµιο κάθε οικονοµικής δράσης σε
επίπεδο είτε κρατικής πολιτικής είτε επιχειρήσεων, τo πρόβληµα της ιστορικής
σχετικότητας αποτελεί πάντοτε ένα κρίσιµο ζήτηµα. Υποστηρίζουµε εδώ ότι η
σύγχρονη “οικονοµική ανάλυση των θεσµών” αποτελεί µία αξιόλογη προσπάθεια
επιστροφής του ιστορικού πλαισίου αναφοράς στο κέντρο του ενδιαφέροντος της
οικονοµικής θεωρίας. Ο λόγος είναι ότι οι θεσµοί -όπως η το κράτος, οι επιχειρήσεις,
αλλά

και

οι

κανόνες

και

η

κουλτούρα-

εµπεριέχουν

την

ιστορία,

αφού

αποκρυσταλλώνουν τις κοινωνικές δοµές και αξίες κάθε συγκυρίας. Ο κλάδος της
Ιστορίας Οικονοµικών Θεωριών βρίσκεται συνεπώς µπροστά σε µία νέα πρόκληση: η
επιστροφή της ιστορίας µέσω των θεσµών στο επίκεντρο της προσοχής των
οικονοµολόγων αποτελεί µία πρώτης τάξεως ευκαιρία αναβάθµισης της θέσης της.

31

και J. όταν δεν είναι απλά µία έκφραση της κυρίαρχης ιδεολογίας. ο δεύτερος απαξιώνει 1 Ο Richard Howey (1982). Οι µεταβολές που συντελούνται στο σώµα της επιστηµονικής γνώσης υπακούουν στα κελεύσµατα του εξωτερικού κοινωνικού πλαισίου.2. 2. Οι νεώτερες οικονοµικές θεωρίες συσσωρεύονται και βελτιώνουν τις παλαιότερες ακολουθώντας µία προδιαγεγραµµένη πορεία προόδου. Από τα πρώιµα έργα ιστορικής αναδροµής στην οικονοµική σκέψη του παρελθόντος στα τέλη του 18ου και τις αρχές του 19ου αιώνα1 ήταν εµφανής η διάσταση µεταξύ δύο διαµετρικά αντίθετων τύπων ιστορίας: της εξωτερικής-σχετικιστικής και της εσωτερικής-σωρευτικής. Ωστόσο. Η ανάπτυξη της οικονοµικής θεωρίας είναι συνεπώς µία αυτόνοµη επαγωγική διαδικασία εξέλιξης η οποία υπακούει σε εσωτερικά κριτήρια προόδου ανεξάρτητα από τις επιταγές της οικονοµικής συγκυρίας2. οι πρώτες άξιες του τίτλου τους ιστορικές αναδροµές στην οικονοµική σκέψη θεωρούνται γενικά αυτές του J. αφού τα κριτήρια αξιολόγησης κάθε θεωρίας υπόκεινται και αυτά στους ίδιους σχετικούς περιορισµούς: τα κριτήρια αξιολόγησης είναι «κατασκευάσµατα» της κάθε θεωρίας που είναι µε τη σειρά της προϊόν της ιστορικής συγκυρίας. καταγράφει λεπτοµερώς όλα τα έργα Ιστορίας Οικονοµικής Σκέψης από το 1692 (sic!) µέχρι το 1975. Με αυτήν την έννοια. Σχετικά Ζουµπουλάκης (1995). Οι παραδοσιακές Ιστορίες Οικονοµικής Σκέψης Η Ιστορία Οικονοµικών Θεωριών επηρεάστηκε από τις κυρίαρχες τάσεις στο χώρο της Φιλοσοφίας και της ιστοριογραφίας των φυσικών επιστηµών ακολουθώντας χονδρικά µία παράλληλη πορεία.A. 3 Καραγιάννης (1998).R. ανεξάρτητα από το κοινωνικό πλαίσιο αναφοράς. McCulloch (1825). ενώ η σωρευτική ιστορία αποτελεί τη σηµαία της «ορθόδοξης» νεοκλασικής σχολής. Κεφ. τη µαρξιστική και την παλαιά θεσµική σχολή. «τα πλεονεκτήµατα της µιας προσέγγισης. δεν τίθεται θέµα επιστηµονικής προόδου. Βλ. Η σχετικιστική ιστορία υιοθετείται από την ιστορικιστική σχολή. Όπως πολύ εύστοχα διατυπώθηκε3. Ζουµπουλάκης (1999). Ο δεύτερος τύπος υιοθετεί την αντίληψη ότι η γνώση ακολουθεί µία γραµµική πορεία από το «σκότος» στην αλήθεια. 32 . αποτελούν τα µειονεκτήµατα της άλλης»: αν ο πρώτος τύπος ιστορίας υποτιµά τη θεωρία ως σχετικά αυτόνοµη γνωστική διαδικασία υπερτονίζοντας την επίδραση του εξωτερικού πλαισίου στην επιστηµονική αναζήτηση. Καραγιάννης (1998). Blanqui (1837). 2 Για µία περαιτέρω ανάλυση βλ. σελ. Ο πρώτος τύπος θεωρεί ότι οι οικονοµικές θεωρίες «αντανακλούν» τις κοινωνικές συνθήκες κάθε οικονοµικής συγκυρίας. Οι δύο ακραίοι αυτοί τύποι ιστορίας οικονοµικών θεωριών στηρίζονται σε αντίστοιχες εκ διαµέτρου αντίθετες θεωρητικές αντιλήψεις. 48. Το τελευταίο κεφάλαιο αυτής της πορείας αποτελεί την επιτοµή της οικονοµικής γνώσης.

τις σχετικές συνθέσεις στις συνόψεις των Backhouse (1994). στον κριτικό ορθολογισµό του Popper και εν συνεχεία στο ριζοσπαστικό σχετικισµό του Kuhn και τέλος στη σύνθεση ορθολογισµού και σχετικισµού του Lakatos5. De Marchi (1988). 5 Βλ. Backhouse (1992) Khalil (1995). κριτήρια αξιολόγησης και εννοιολογικά σχήµατα. (1997). (2000). Με µία µικρή χρονική υστέρηση είδαµε τους ιστορικούς των οικονοµικών θεωριών να παρακολουθούν τις µεταµορφώσεις της Φιλοσοφίας της Επιστήµης από το Θετικισµό του Carnap και του Nagel. πολλαπλασιάζοντας ταυτόχρονα τους τύπους ιστορικής αναδροµής στην οικονοµική σκέψη4. Αυτό που αξίζει τελικά να κρατήσει κανείς από τη σύζευξη Μεθοδολογίας και Ιστορίας της Οικονοµικής σήµερα είναι η γενική παραδοχή για µία αξιολογούσα ιστορία που θα είναι σε θέση να αποτιµά την ιστορική εξέλιξη της επιστήµης µας 4 Από τις πολλές πρόσφατες ταξινοµήσεις των διαφόρων «ειδών» Ιστορίας Οικονοµικής Σκέψης σηµειώνουµε αυτές των Blaug (1990).ουσιαστικά την ιστορία υποβιβάζοντας την σε ένα δεύτερο ρόλο υπόµνησης των λαθών του παρελθόντος. 33 . χωρίς φυσικά να περιλαµβάνουµε όλες τις ενδιάµεσες παραλλαγές: Οι δύο αντίθετες αντιλήψεις Γνωστική αντίληψη Ιστορικός σχετικισµός «Απολυτοκρατία» (Αυτόνοµη γνώση) Σχολές Οικονοµικής Θεωρίας Μαρξισµός Νεοκλασική Οικονοµική Παλαιά Θεσµική Σχολή Τύποι Ιστορίας Οικονοµικών Θεωριών Ιστορική Ανασυγκρότηση Ορθολογική Ανασυγκρότηση Το ιστορικό πλαίσιο καθορίζει την πορεία της γνώσης Σωρευτική πρόοδος της γνώσης Συνέπειες Υποτίµηση της Θεωρίας Απαξίωση της Ιστορίας Η άνοδος της Οικονοµικής Μεθοδολογίας µετά το 1980. Caldwell (1991). (1992). Στον επόµενο πίνακα συνοψίζουµε αυτές τις δύο ακραίες αντιλήψεις στην Οικονοµική θεωρία και την Ιστορία Οικονοµικών Θεωριών. Blaug (1994). (1991). και Καραγιάννη (1998) κεφ. 3. ανανέωσε τη συζήτηση και εµπλούτισε την Ιστορία Οικονοµικών Θεωριών µε νέες µεθόδους.

ηθικοί κανόνες (rules). Hodgson (1998). συνδικάτα. Γέµτος (2001). Με αυτήν τη ευρεία έννοια στους θεσµούς περιλαµβάνονται7: • Τυπικοί ή Επίσηµοι θεσµοί .χωρίς ωστόσο να δανείζεται τα αυστηρά και εν γένει ακατάλληλα κριτήρια της Φιλοσοφίας των φυσικών επιστηµών6. αλλά και γλώσσα. 6. κρατικοί οργανισµοί. 6 Η θέση αυτή αναπτύσσεται αναλυτικά στο Zouboulakis (2001). Για µία εισαγωγή στη θεωρία των θεσµών. και χρήµα. Η Νέα Θεσµική Οικονοµική και η Ιστορία H εµφάνιση της Νέας Θεσµικής Οικονοµικής µετά τη δεκαετία του 1960 (Coase. Fogel. North. κοινωνικές αξίες (norms). όπως επιχειρήσεις. εθιµικοί κανόνες (habits). πολιτισµικές αξίες (culture) και συνήθειες (routines). Williamson) ανανέωσε το ενδιαφέρον των οικονοµολόγων για τους θεσµούς. Για τον ορισµό των «θεσµών» Βλ. σελ. πολιτικό σύστηµα. • Κοινωνικές κατασκευές όπως δικαιικό σύστηµα. Οι θεσµοί µπορούν να οριστούν ως ένα διαρκές σύνολο κανόνων που εγγυώνται τη συνοχή του κοινωνικού συστήµατος. 7 34 . North (1990) σελ. βλ. σχολεία. (2001). 295. • Άτυποι θεσµοί όπως συµβατικοί κανόνες (conventions). τοπική αυτοδιοίκηση. 3.

Από την άφθονη σχετική βιβλιογραφία βλ. 9 35 . Alchian (1973). Βλ. Εξίσου σηµαντική είναι ωστόσο και η πλευρά της θεσµικής εξάρτησης. Williamson (1985).Υπάρχουν τρεις λόγοι που εξηγούν γιατί οι θεσµοί εµπεριέχουν ιστορία. (1992). Η έννοια της «συνέπειας του ηγεµόνα» παρουσιάζεται στο Weingast (1997). και Arthur (1989). Πέραν των κοινών και εν πολλοίς τετριµµένων κινήτρων µεγιστοποίησης της ατοµικής ωφέλειας της παραδοσιακής Νεοκλασικής Οικονοµικής. (1960). περισσότερο ή λιγότερο ασφαλής και αποδοτική. Η αποτελεσµατικότητα κρίνεται από την ύπαρξη υψηλού ή χαµηλού κόστους των συναλλαγών8. Ευαγγελόπουλος (2001). Ο πρώτος έχει να κάνει µε το γεγονός ότι οι θεσµοί αποκρυσταλλώνουν τις κοινωνικές δοµές και τις αξίες κάθε συγκυρίας που εγγυώνται τη σταθερότητα της ανθρώπινης συµπεριφοράς και την όποια αποτελεσµατικότητα του οικονοµικού συστήµατος (North 1991). Οι θεσµοί µέσω των οποίων λειτουργεί η αγορά. επίσης Γέµτος (2001). Τα παραδείγµατα από την πρόσφατη ιστορία. Η έννοια αυτή διερευνήθηκε κυρίως ως προς την τεχνολογική της πλευρά: κάποιες επιλογές που σχετίζονται µε την τεχνολογία της παραγωγής αγαθών και υπηρεσιών δεσµεύουν την ανάπτυξη µιας χώρας ή µιας περιφέρειας σε µία δεδοµένη «τροχιά ανάπτυξης» αποκλείοντας οποιαδήποτε άλλη εναλλακτική της10. η επιλογή οδικών σε βάρος των σιδηροδροµικών αρτηριών ως κύριου µεταφορικού µέσου. οι θεσµοί επιτρέπουν σε µία οικονοµία να είναι περισσότερο ή λιγότερο αποτελεσµατική. η ακόµη και η πολύ γνωστή επιλογή ενός συγκεκριµένου τύπου πληκτρολογίου για τις γραφοµηχανές. 10 Εµπνευστές της ιδέας της τεχνολογικής εξάρτησης ήταν οι David (1985). Ο δεύτερος λόγος σχετίζεται µε την έννοια της «εξάρτησης από το παρελθόν» (path dependence). όπως η επιλογή του πετρελαίου ως κύριου ενεργειακού πόρου. Barzel (1989). Pejovich (1995). Σηµαντικές θεσµικές µεταβολές σχετικές µε τις πολιτικές δοµές ενός κράτους. ενώ η ασφάλεια και η αποδοτικότητα της κρίνεται από τον τρόπο διευθέτησης των περιουσιακών δικαιωµάτων και τη συνέπεια του κράτους στην τήρηση των δεσµεύσεων έναντι του πολιτών του και των διεθνών εταίρων του9. όπου εξετάζεται η αποτελεσµατικότητα της βρετανικής οικονοµίας βάσει της συνέπειας του στέµµατος στην τήρηση των υποχρεώσεων του έναντι των εσωτερικών και διεθνών πιστωτών του. επικυρώνουν τη σηµασία που έχουν οι επιλογές του παρελθόντος για τη µελλοντική ανάπτυξη των αντίστοιχων τοµέων. ή µε τις επιλογές που αφορούν στις εξωτερικές του σχέσεις και την εθνική του άµυνα δεσµεύουν τη µελλοντική του πορεία σε βάρος κάθε άλλης 8 Οι «κλασικές» αναφορές στο θέµα αυτό είναι οι Coase (1937). (1994). North (1981). είναι υπεύθυνοι για τη δηµιουργία κινήτρων ή αντικινήτρων που εξηγούν την αποτελεσµατικότητα µιας οικονοµικής οργάνωσης.

5. 96-103. επανεισάγεται από την «κεντρική είσοδο» η σχετικιστική αντίληψη της οικονοµικής θεωρίας. µε παραδείγµατα από την αµερικανική πολιτική ιστορία. 13 Βλ. «η θεσµική µεταβολή διαµορφώνει τον τρόπο µε τον οποίο εξελίσσονται οι κοινωνίες στο χρόνο. Ο Παν. Όπως έγραψε ο North (1990. επ’αυτού Zouboulakis (1997). η ακόµη και στις ΗΠΑ και την Ιαπωνία σήµερα13. Στο ίδιο θέµα συγκλίνει και ο Hodgson (2001). όταν επέλεξε το «στρατόπεδο» της ∆ύσης. 12 Θα µπορούσε εδώ κάποιος να αναφέρει ως παράδειγµα την επιλογή ένταξης µιας χώρας σε µία οικονοµική κοινότητα όπως η Ευρωπαϊκή Ένωση.ενδεχόµενης επιλογής11. εφόσον λαµβάνουν υπόψη τους θεσµούς της αγοράς. οφείλει να δεχτεί ότι οι θεσµοί εξελίσσονται και µεταβάλλονται µε το πέρασµα του χρόνου. Σχετικά North (1990). σελ. οι κοινωνικές αξίες και συνήθειες και η ιδεολογία. παύουν να είναι καθολικά και γενικά αλλά προσδιορίζονται στο χώρο και τον χρόνο. όπου αναλύεται η επιλογή της Αγγλίας για τη δηµιουργία θαλάσσιας ναυτικής δύναµης στα τέλη του 16ου αιώνα. Ο τρίτος λόγος που θεµελιώνει τον ιστορικό χαρακτήρα των οικονοµικών θεσµών αφορά στη διαδικασία µεταβολής τους. 11 Βλ. 14 Βλ. Η οικονοµική θεωρία. συνειδητοποιεί τα όρια του πεδίου αναφοράς της. North (1990). Κάθε έννοια εξέλιξης προϋποθέτει εξ’ορισµού µία συνέχεια: κάποια χαρακτηριστικά κληρονοµούνται στις επόµενες γενιές µέσα από µία αλυσίδα εξέλιξης. 23. χωρίς να χάνει τη φιλοδοξία να παράγει γενικούς αιτιακούς νόµους. επίσης Kyriazis-Zouboulakis (2002). Τέτοιας σηµασίας µεταβολές δηµιουργούν µε άλλα λόγια ένα αξεπέραστο ιστορικό προηγούµενο µε βάση το οποίο καθορίζεται η µήτρα των µελλοντικών επιλογών κάθε οικονοµίας12. για να κατανοήσει κανείς τη λειτουργία του συστήµατος (θεωρία) και ακόµη περισσότερο την εξέλιξη του (ιστορία) πρέπει αναγκαστικά να διερευνήσει την ιστορία της µεταβολής των θεσµών. Καζάκος (2001) αναφέρεται αναλυτικά στην ονοµαζόµενη «καθεστωτική επιλογή» της Ελλάδας το 1944. Τα οικονοµικά µοντέλα ανθρώπινης συµπεριφοράς. 36 . 110. και αναλυτικότερα Hodgson (2001) Κεφ. Βλ. Κατά συνέπεια. σελ. Θέτοντας τους θεσµούς στο κέντρο του ενδιαφέροντος οι οικονοµολόγοι βρίσκονται ξανά αντιµέτωποι µε το πρόβληµα της ιστορικής σχετικότητας των θεωριών τους. και αποτελεί συνεπώς το κλειδί για την κατανόηση της ιστορικής µεταβολής». Αναλύοντας έννοιες όπως τα περιουσιακά δικαιώµατα και η κρατική λειτουργία και ακόµα περισσότερο. Από τη στιγµή που κάποιος δέχεται ότι οι θεσµοί αποκρυσταλλώνουν τις αξίες του πλαισίου λειτουργίας της οικονοµίας και ταυτόχρονα τις ιστορικές της εξαρτήσεις. Οι θεσµικοί περιορισµοί διαφέρουν από χώρα σε χώρα και από συγκυρία σε συγκυρία µε αποτέλεσµα οι βασικές υποθέσεις των οικονοµικών µοντέλων να είναι διαφορετικές «στο Μπαγκλαντές ή στις ΗΠΑ το 19ο αιώνα». 3). Συνδέεται έτσι µε την παράδοση της Κλασικής Πολιτικής Οικονοµίας που επίσης φιλοδοξούσε να παράγει χρήσιµες και γι’αυτό ειδικές οικονοµικές θεωρίες14.

είµαστε υποχρεωµένοι να αναγνωρίσουµε ότι το αντικείµενο της οικονοµικής ανάλυσης µεταβάλλεται ιστορικά.ά. Η Ιστορία Οικονοµικών Θεωριών είναι πλέον απαραίτητη όχι απλώς για να θυµίζει τις κατακτήσεις του παρελθόντος. η Νέα Θεσµική Οικονοµική εµπλουτίστηκε από µία σειρά θεωρητικών προσεγγίσεων όπως η θεωρία των περιουσιακών δικαιωµάτων. παρέµεναν στο «µαύρο κουτί» της οικονοµικής ανάλυσης όπως χαρακτηριστικά περιέγραψε ο Coase (1937). Perlman (1996). η οικονοµική θεωρία χρειάζεται πλέον περισσότερο την Ιστορία Οικονοµικών Θεωριών. Ακόµη και ο λόγος δηµιουργίας των επιχειρήσεων. Samuels (1995). αλλά ως αρωγός αναζήτησης λύσεων στα πολύ συγκεκριµένα θεωρητικά προβλήµατα της τρέχουσας ιστορικής συγκυρίας. Στο πλέον ετερόδοξο τµήµα αυτού του ρεύµατος είναι σήµερα οι Samuels. 15 Cf. η θεωρία της «εξάρτησης από το παρελθόν» και πρόσφατα η θεωρία της «κοινωνικής δέσµευσης» (social embeddedness) και η Οικονοµική Κοινωνιολογία. πόσο µάλλον οι διαδικασίες οργάνωσης τους. Έτσι. το ρεύµα της Νέας Θεσµικής Οικονοµικής φαίνεται να αποµακρύνεται από τη Νεοκλασική οπτική και να πλησιάζει ολοένα στη θεµατική της Παλαιάς Θεσµικής Οικονοµικής των Veblen και Commons15. Η Ιστορία Οικονοµικών Θεωριών συνθλίβονταν συνήθως µεταξύ του Προκρούστη της Νεοκλασικήςσωρευτικής αντίληψης και του Πιτυοκάµπτη της ακραίας σχετικιστικής. Hodgson. Rutherford (1994).ετερόδοξης αντίληψης. Για µία πιό προωθηµένη κριτική βλ. Σκοπός µας ήταν να δείξουµε τις ευκαιρίες που γεννά αυτό το θεωρητικό ρεύµα για την αναβάθµιση του ρόλου της Ιστορίας Οικονοµικών Θεωριών ως κλάδου. Waller κ. Στην πορεία. Fine & Mylonakis (2002). Wilber. ώστε να αντιµετωπιστούν καίρια θεωρητικά ζητήµατα που έµεναν αναπάντητα.4. αλλά και τη θεωρία µε την ιστορία. ενώ στην αφετηρία της στόχευε να επεκτείνει την ισχύ της Νεοκλασικής θεωρίας ενσωµατώνοντας κάποια στοιχεία κυρίως από την οργάνωση των επιχειρήσεων. Εξ αιτίας αυτού. Η Νέα Θεσµική Οικονοµική µε την υιοθέτηση της ιστορικά προσδιορισµένης έννοιας των θεσµών. Η συνολική αποτίµηση της θεωρητικής συνεισφοράς της Νέας Θεσµικής Οικονοµικής ξεφεύγει από τα όρια αυτής της ανακοίνωσης16. 37 . καταφέρνει να παράγει θεωρίες «µέσου βεληνεκούς» που γεφυρώνουν το γενικό µε το εµπειρικό. Pitelis (1998). Ένας νέος ρόλος για την Ιστορία Οικονοµικών Θεωριών Η Νέα Θεσµική Οικονοµική ξεκίνησε σα µία προσπάθεια ανασκευής της Νεοκλασικής Οικονοµικής. Αποδεχόµενοι την ιστορική σχετικότητα της οικονοµικής θεωρίας. όπως είδαµε πιο πάνω. στο τέλος της διαδροµής. 16 Η καλύτερη εισαγωγή και κριτική αποτίµηση στην ελληνική βιβλιογραφία γίνεται στο Ιωαννίδης (1995).

Backhouse (ed. Shaw ed. Β΄.. ούτε όλα να αλλάζουν ριζικά όπως διατείνονταν η σχετικιστική αντίληψη.B. (2002).E. Routledge _________(1997) Truth and progress in economic knowledge. 99 (1):116-131. Fact. Journal of the History of Economic Thought. vol. Opening Lecture to the Fourth Annual Conference of the European Society for the History of Economic Thought. Π. (1937) “The nature of the firm”. Boston. A. Economics. Αθήνα: Σάκκουλας. M. London. (1988) The Popperian legacy in Economics. Cambridge. N. Journal of the History of Economic Thought. pp. “The methodology of Scientific Research Programs: Criticisms and conjectures”.B. Οικονοµία και ∆ίκαιο. E. Graz. De Marchi. – Mylonakis. __________ (1994) “”Why are Institutions the ‘carriers of history’?: Path dependence and the evolution of conventions. Caldwell. New directions in Economic Methodology. N. (1992) Post-Popperian Methodology of Economics. _______ (1960) “The Problem of Social Cost”. 33: 16-27. 4: 386-405. B. Aldershot: E. είναι ωστόσο φανερό ότι στην ιστορική πορεία της οικονοµικής γνώσης κάτι παραµένει αναλλοίωτο στη µακρά διάρκεια. Economic Analysis of Property Rights. 14: 18-35. vol. (1985) “Clio and the Economics of QWERTY”. 75 (2): 332-7. Βιβλιογραφία Alchian. Γέµτος. B. B. και θα συνεχίζει να διαιωνίζεται όσο υπάρχει καπιταλιστικό σύστηµα. Αθήνα: Παπαζήσης. (2001). (1991) Appraising Economic Theories: Studies in the Methodology of Research Programmes. Arthur.3: 1-44. 12: 27-37. 82. Culture and Education: Essays in Honour of Mark Blaug. 205-220. N. Backhouse.).Elgar. vol. Vol. pp.713-719. A. (1992) “How should we approach the History of Economic Thought. Cambridge University Press. Backhouse ed. (2001). Y.Demsetz H. (1991). Περιουσία και αγορά. Journal of Law and Economics. “From principle of pricing to pricing of principle: Irrationality in the Economic History of Douglass North”.E. R. R. in R.Elgar. De Marchi. Cambridge University Press. (1990) “The Historiography of Economics”. Aldershot. Economica. M. Αυτήν ακριβώς την αίσθηση της συνέχειας µόνον η Ιστορία Οικονοµικών Θεωριών δύναται να την προσφέρει. . vol. Structural Change and Economic Dynamics. _________ (2000) “Is there really progress in Economics?”. David. Ευαγγελόπουλος. in R. increasing returns and lock-in by historical events”. vol. American Economic Review. Fine. (1989) “Competing technologies. Kluwer Academic Publishers. Barzel. Blaug. Confessions of an unrepentant Popperian”. in G. _________ (1994) “Why I am not a constructivist. 38 . De Marchi. _______ (1992) “The Institutional Structure of Production”. Edward Elgar.W. Cheltenham./Blaug. (2). Economic Journal. The American Economic Review. Π. Vol. Τοµ.B. (1973) “The Property Rights Paradigm”.5. Journal of Economic History. (forthcoming).(1989). _________ (1994) “The Lakatosian legacy in Economic Methodology”.E. fiction or moral tale?”.Γιατί µπορεί όλα να µη µένουν ίδια όπως δέχονταν η νεοκλασική-σωρευτική αντίληψη. organizations and institutions”. D. Coase. P.

“Property rights arrangements and institutional change in Elizabethan England”. Institutions. Institutions and Economic Methodology. Journal of Economic Issues. Αθήνα: Παπαζησης. Cambridge University Press. 32 (4): 999-1017. Νεύσις. «Η επίδραση της Ιστορίας στην Οικονοµική Θεωρία». “Mill and Jevons. vol. Α. C. rule-following and institutions”. Pitelis. _______(1994) “Economic Performance through time”. 19: 569-590. and Economic Institutions. London: Routledge. 23 (3): 369-381. (1998) “Transaction costs and the historical evolution of the capitalist firm”. (1995) Economic Analysis of Institutions and Systems. «Η ιστορία της Οικονοµικής ως τµήµα της ιστορίας των επιστηµών».): E. Samuels. Kyriazis. The Free Press. Rutherford. Vanberg. M. (1993) “Rational choice. E. Νο 3. (1995). Elgar. San Diego: Academic Press. _________.5: 97-112. Economic Characters. Journal of Economic Literature. (2001). Αθήνα: Κριτική. The American Economic Review. (1997) “The political foundations of limited government: Parliament and sovereign debt in 17th and 18th century England”. 36. . O. 2001. University of Michigan Press.R. Institutional change and economic performance. E. Σύγχρονες θεωρίες για τη φύση της επιχείρησης. W. C. (eds. Perlman. Drobak & J. “Why do evaluative histories matter after all?”. Athens.Zouboulakis. History of Economic Ideas. in Maki. (1981) ∆οµή και µεταβολές στην οικονοµική ιστορία. D. 7 (2): 7-25. _______ (1991) “Institutions”. Universalist and Evolutionary Historiographies”. (1998) “The approach of Institutional Economics”. / Knudsen.K. 166-192. N. 19-21/9/2002. _________ (1999) Evolution and Institutions. (1985) The Economic Institutions of Capitalism: Firms.84: 359-68. Αθήνα: Πατάκης. Μ. (1996) Economic Thought. Ανάµεσα σε κράτος και αγορά. New York. Σ. Καραγιάννης. / Gustafsson B. (1998) Μελέτες Ιστορίας Οικονοµικής Σκέψης: Προκλασσική περίοδος. Dordrecht: Kluwer Academic Publications. (1995).(eds). Cheltenham (U.J. 39 . M. 1. S. (2002). Π. (1997). Relational Contracting. Cambridge Journal of Economics. in J. Καζάκος. Khalil. (1994) The Old and the New Institutionalism. M. U. Markets. G. (1995) “Has Economics progressed? Rectilinear. vol. Journal of Economic Perspectives. B. (2001) How Economics forgot History. London: Routldege. Journal of the History of Economic Thought. (1995) “The present state of Institutional Economics”. C. V. 27: 43-87. Pejovich. Rationality. Επετηρίδα της Σχολής Επιστηµών του Ανθρώπου – Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας. Αθήνα: InterBooks. 41-54.) The Frontiers of New Institutional Economics. ___________ (1999). Nye. North. Cambridge University Press. of Law and Economics Conference.M. _________ (1990). Zouboulakis. Historicist. Ζουµπουλάκης. History of Political Economy.Hodgson. σελ. Ιωαννίδης. M. ___________ (2001). Williamson. Two concepts of economic rationality”. Communication presented at the 19th European Assoc. Weingast.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful