P. 1
Έγγραφ14Τ

Έγγραφ14Τ

|Views: 825|Likes:
PLANTS-HERBS WITH HEALING QUALITIES ΦΥΤΑ-ΒΟΤΑΝΑ ΜΕ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ
PLANTS-HERBS WITH HEALING QUALITIES ΦΥΤΑ-ΒΟΤΑΝΑ ΜΕ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ

More info:

Categories:Topics, Art & Design
Published by: ΚΛΕΙΩ ΛΟΓΟΘΕΤΗ on Jun 07, 2012
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

06/24/2015

pdf

text

original

ιδιότητες

Φυτά
4
ο
ΓΥΜΝΑΣΙΟ
ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ
Πρόγραμμα
Περιβαλλοντικqς
και Αγuγqς Υγεiας
(o¿ολικό rτος 2011-2012)
ΥΠΕΥOΥΝΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑTΟΣ : K. AΟΓΟOΕTΗ
• Η ¢úoη α¬οτελεi το μεγαλúτερο
¢αρμακεiο. Η ¿λuρiδα κρúβει τα μυoτικά
της ¬ιο λαμ¬ρqς ομορ¢ιάς και
υγεiας, α¬οκαλú¬τοντας για κά0ε
¬ρόβλημα την ¬λrον άριoτη -κατά το
δυνατό- oυνταγq λúoης του.
Φúoη = Kάλλος= Αρμονiα= Υγεiα
……
…….ευδοκιμοúν ¬λq0ος ¢υτuν:
αν0ο¢όρuν, καρ¬ο¢όρuν,
δrντρuν , 0άμνuν και μικρuν
¢υτuν καλλu¬ιoτικuν q
βοτάνuν, τα ο¬οiα
µυ¿οouματικά ανακου¢içουν
α¬ό ¬όνους, ενο¿λqoεις-
oυμ¬τuματα ¬οικiλλuν
αo0ενειuν q ¬ρολαμβάνουν την
εκδqλuoη μiας αo0rνειας q
ακόμη και την 0ερα¬εúουν.
1
1.
Η 0rαoη του ¢υoικοú ¬εριβάλλοντος ιδιαiτερα
τuν ¢υτuν και τuν αν0ruν τους,
αντι¬ροou¬εúει την καλλιτε¿νικq και αγα¬ητικq
εκδqλuoη Tου Aημιουργοú μroα oτον κόoμο.
(Στις κορυ¢rς της O¿ης oτqν Εúβοια.)
- Εκτός α¬ό αιo0ητικq
α¬όλαυoη, τι άλλο μας
¬ροo¢rρουν τα ¢υτά;
Στην ¬υραμiδα υγιεινqς διατρο¢qς, η ¬ροτεινόμενη α¬ό τους ειδικοúς ¬οoότητα κατανάλuoης
¢υτικuν ¬ροiόντuν (¢ροúτα, λα¿ανικά, δημητριακά,) υ¬ερr¿ει όλuν τuν άλλuν τρο¢uν
Tα ¢υτά μας ¬ροo¢rρουν:
οÇυγόνο, τρο¢q,
άρuμα, ομορ¢ιά,
και γενικότερα
oε όλα τα ε¬i¬εδα,
υγεiα !
2
Η ιoτορiα τuν βοτάνuν.
Tα καλλu¬ιoτικά, αρuματικά, ¢αρμακευτικά και 0ρε¬τικά ¢υτά κατr¿ουν
μια ιδιαiτερη 0roη ανάμεoα oτους αν0ρu¬ους όλuν τuν λαuν και όλuν
τuν ε¬ο¿uν.
• Η ¿ρqoη τuν βοτάνuν για ιατρικοúς ¢αρμακευτικοúς λόγους εiναι τόoο
¬αλιά όoο και ο ¬ολιτιoμός.
Ο άν0ρu¬ος qταν ε¬ioης ¬ληρο¢ορημrνος, α¬ό την αρ¿q του
¬ολιτιoμοú, για τα α¬οτελroματα τuν αρuμάτuν oτο ouμα oτο μυαλό και
oτα oυναιo0qματα.
Αρ¿αiα μυροδο¿εiα
Oερα¬εiα με αι0rρια rλαια
• Tα λουλοúδια
¿ρηoιμο¬οιοúνταν για να
¬ροoελκúoουν
αγά¬η, ¢αγητό και
¬ροoταoiα.
• Tα αρuματικά ¢υτά
¿ρηoιμο¬οιοúνταν για να
γιατρrµουν το ouμα.
• Tα ¬ιο ακριβά λουλοúδια
¬ροo¢rρονταν oτους 0εοúς
και oτις 0εrς oαν 0υoiα, και η
¿ρqoη αρuματικuν
0υμιαμάτuν r¿ει καταγρα¢εi
α¬ό την αρ¿αιότητα.
Σε όλο τον κόoμο, α¬ό την αρ¿αιότητα μr¿ρι την
oúγ¿ρονη ε¬ο¿q, δια¢ορετικrς κουλτοúρες r¿ουν
ανακαλúµει ¬ολλά κοινά oημεiα ό¬uς και ¬οικiλες ¿ρqoεις
για βότανα και αι0rρια rλαια.
Οι μú0οι, οι 0ρúλοι, η ¬αράδοoη και η ιατρικq
αντικατο¬τρiçουν αυτrς τις γνuoεις.
• Οι 0ερα¬ευτικrς ιδιότητrς
τους qταν γνuoτrς α¬ό
¬ολú ¬αλιά.
Οι αρ¿αiοι Eλληνες και οι
Ρuμαiοι ¿ρηoιμο¬οιοúoαν
oε oυνταγrς μαγειρικqς,
ιατρικqς ¢ροντiδας, και
καλλu¬ιoμοú α¬ό όλα
o¿εδόν τα γνuoτά τους
¢υτά :
• ¢úλλα,
• καρ¬οúς,
• άν0η,
• βολβοúς
ρiçες.
Tα ακριβά ¢υτικά αρuματα και καλλυντικά
qταν ανrκα0εν ¬ολú ε¬ι0υμητά
δuρα………...
3
…………….γυναικuν
Εκτός α¬ό τους
Eλληνες και άλλοι
λαοi αo¿ολq0ηκαν
oτην αρ¿αιότητα
με τα αρuματικά
¢υτά.
Oι Σουμrριοι iouς
¬ρuτοι
κατrγραµαν
0ερα¬ευτικά ¢υτά
το 2200 ¬.X Οι
Kινrçοι , οι
Bαβυλuνιοι,
οι Αιγú¬τιοι
αναγνuριçαν
ε¬ioης την αÇiα
τους.
Ο Αoκλη¬ιός
υ¬qρÇε αναμ¢iβολα ο ¬ρuτος ιατρός
του αρ¿αiου ελληνικοú κόoμου.
Γεννq0ηκε το 1247 ¬.X oτις ό¿0ες του
Aη0αiου ¬οταμοú, ¬ου διαo¿içει την
Tρiκκη (το αρ¿αiο όνομα της ¬όλης
τuν Tρικάλuν).
Oερά¬ευε κά0ε εiδος νοoqματος.
Συνrλλεγε τα ιαματικά του βότανα
α¬ό το Kερκrτιον όρος (Kότçιακα),
¬ου ακόμα και oqμερα 0εuρεiται
¬λοúoιο oε βότανα.
Στην iδια ¬εριο¿q δημιοúργηoε τα
¬ερi¢ημα "¢άρμακο - τριβεiα"
(oημερινq Πόρτα Παναγιά, Φqκη ,
Πιαλεiα).
Στα ¢άρμακο-τριβεiα κατεργαçόταν
τα βότανα και μετά τα ¬ροu0οúoε
oτην Tρiκκη, oτο ¬ρuτο "υγιεινό-
0ερα¬ευτqριο».
(Στην ¬άνu εικόνα το Kερκrτιο όρος
q Kότçιακας και κάτu ο ¬οταμός
Aη0αiος δi¬λα oτους ¬ρό¬οδες).
4


• Στη Μαγνηoiα
• ο Krνταυρος Xεiρuνας γνuριçε ¬ολú
καλά τις ιδιότητες τuν βοτάνuν.
Μεγαλuνοντας κοντά του ο Αoκλη¬ιός
rμα0ε την ιατρικq τr¿νη.
Aρ¿ιoε να γiνεται μάλιoτα τόoο
γνuoτός για τις 0ερα¬ευτικrς του
ικανότητες, uoτε α¬ό κά0ε γuνιά της
Ελλάδας rρ¿ονταν να τον βρουν
άν0ρu¬οι άρρuoτοι q τραυματιoμrνοι.
• Α¬άνu αριoτερά ο Krνταυρος
Xεiρuν διδάoκει τον Αoκλη¬ιό και
ο 0εός Α¬όλλuν ¬αρακολου0εi.
• Πάνu oτο κrντρο με την 0εά
Aρτεμη και δεÇιά μόνος του ο
Αoκλη¬ιός
• Kάτu δεÇιά ερεi¬ια αρ¿αiου
ιατρεiου-¢αρμακοτριβεiου.
……rτoι η ¢qμη του
¬rραoε γρqγορα τα
όρια της Tρiκκης,
κάλυµε τα όρια της
Ελλάδας και
μεταγενroτερα τα
όρια όλου του τότε
γνuoτοú κόoμου.
Πάνu α¬ό 343
Αoκλη¬ιεiα
κάλυµαν κατά τον 7
ο
- 6ο και 5ο αιuνα
τον τότε γνuoτό
κόoμο.
(Kάτu ο Aη0αiος ¬οταμός, δεÇιά ¬άνu Αoκλη¬ιεiο και κάτu ο Αoκλη¬ιός)
•Ο Αoκλη¬ιός 0ερά¬ευε με,
0αυματουργικrς αλοι¢rς α¢εµqματα κλ¬.
Kυρiuς α¬ό βότανα, αλλά και άλλες ¢υoικr
ουoiες ¬ου καταoκεúαçε ο iδιος αλλά και
ανα¬rμ¬οντας κατάλληλες ¬ροoευ¿rς.
Οι 0ερα¬ευτικrς ικανότητες του Αoκλη¬ιοú
rδuoαν την εντú¬uoη oτον κόoμο ότι εi¿ε
κά¬οια 0εiκq δúναμη.
5
Οι ¬εριooότεροι γιατροi
ό¬uς ο μετr¬ειτα αρ¿αiος
ιατρός Γαληνός
oυμ¢uνοúoαν με την
ά¬οµη του Ι¬¬οκράτη ότι
η τρο¢q εiναι ταυτό¿ρονα
και ¢άρμακο.
•Σúμ¢uνα με τις
αντιλqµεις τους υ¬qρ¿αν
βότανα ¬ου αδυνάτιçαν
ό¬uς:
τα oκόρδα,
τα κάρδαμα,
τα ¬ράoα,
η ρiγανη,
η μrντα,
ο δυόoμος,
το ¢λιoκοúνι,
η 0ροúμ¬α,
το 0υμάρι ¬ροo¢rρονταν
¿λuρά, ¬ριν Çερα0οúν, γιατi
αν Çερα0οúν μετατρr¬ονται oε
¢άρμακα.
Μυροδο¿εiα και
άλλα αρ¿αiα
δο¿εiα για rλαια
αρuματικά
αρuματικrς
λοoιόν κλ¬.
Ο Aιοoκουρiδης
¬ατrρας της Bοτανολογiας και
Φαρμακολογiας κατά τον 1
ο
μ.X.
αιuνα, κατrγραµε 600 ¢υτά με
oα¢εiς 0ερα¬ευτικrς ιδιότητες.
Αυτό το rργο α¬οτrλεoε τη βάoη
για ¬ολλrς μεταγενroτερες
βοτανικrς rρευνες.
Kατά την διάρκεια του Μεoαiuνα
και του oκοταδιoμοú οι ¬ρολqµεις
oε oυνδυαoμό με την άγνοια
α¬rδuoαν μαγικrς ιδιότητες oτα
¢υτά, μερικrς ¢ορrς για αoqμαντη
αιτiα και ανr¬τυÇαν ιεροτελεoτiες
για να oυντηρqoουν το μυoτqριο
και την μαγεiα.
Σημαντικq qταν και η oυμβολq του Παράκελoου
(1493- 1541) (¢uτό αριoτερά) Αυτός ο μεγάλος
Ελβετός αλ¿ημιoτqς και γιατρός ¬ρroβευε τη
¿ρqoη του μεγάλου ¢αρμακεiου της ¢úoης και
υ¬οoτqριçε ότι η μορ¢q τuν ¢υτuν εiναι
ενδεικτικq τuν αo0ενειuν ¬ου 0ερα¬εúουν.
Μια α¬ό τις ¬ιο δημο¢ιλεiς Bοτανικrς γρά¢τηκε
α¬ό τον Aγγλο
Nicholas Culpeper το 17ο αιuνα.
(¢uτό κάτu δεÇιά).
6
Αρuματικό και
¢αρμακευτικό ¢υτό
ονομάçουμε κά0ε ¢υτό
¬ου ¬εριr¿ει rνα q και
¬εριooότερα δραoτικά
oτοι¿εiα, τα ο¬οiα r¿ουν
την ικανότητα να
¬ρολάβουν,
να ανακου¢ioουν, να
0ερα¬εúoουν αo0rνειες
και να ¿ρηoιμο¬οιη0οúν
oτη μαγειρικq, την
αρuματο¬οιiα και την
¬αραoκευq καλλυντικuν.
Πiou : αρuματικά
¢υτά της Kρqτης
• Tα αρuματικά νu¬ά q
α¬οÇηραμrνα uς
αρτúματα (μ¬α¿αρικά)
qταν και εiναι
ανα¬όo¬αoτο τμqμα της
çuqς τόoο τuν ¬λουoiuν,
όoο και τuν α¬λuν
αν0ρu¬uν.
Φυτά ¿ρηoιμο¬οιοúoαν ε¬ioης για το αρuμάτιoμα τuν
κραoιuν,.
Π.¿. Στο Aιδuρiκι (Φuκiδα)..
μ¬αiνοντας ο μοúoτος oτα βαρrλια
úoτερα α¬ό ολιγοqμερο βράoιμο oτην
κάδη η και κα0όλου ( το γνuoτό κραoi
" ¬άτα-τράβα " ), δr¿εται και το
..ρετoινάκι του oε ¬οoοoτό ( 2%) δúο
oτα εκατό για το κα0άριoμα -
λαμ¬ικάριoμα, κι' αρuμάτιoμα του
κραoιοú .μroα oε δρúινα βαρrλια.
Στη Kρqτη και ό¿ι μόνο, για
αρuμάτιoμα ¬οτuν (κυρiuς κραoιοú
και λικrρ) ¿ρηoιμο¬οιεiται το δiκταμο
(rρuντας).
Ε¬ioης κλuνάρια δεντρολiβανου oτο
κραoi, το αρuματiçουν και δiνουν rνα
τονuτικό για την καρδιά ¬οτό.
7
Εκτός α¬ό τα α¬οÇηραμrνα, τα
¬εριooότερα α¬ό τα ¢υτά ¬ου
μ¬οροúμε να ¿ρηoιμο¬οιqoουμε
για να ανακου¢ιoτοúμε α¬ό
διά¢ορα νοoηρά oυμ¬τuματα
βρioκονται ¬ολú κοντά μας.
Aλλα ¢úονται μόνα τους oε άγονα
και ακαλλιrργητα εδά¢η q
καλλιεργημrνα λιβάδια ανάμεoα oε
o¬αρτά, oτις άκρες τuν δρόμuν
δi¬λα oε ρυάκια και λiμνες q oε
α¬όκρημνα και ορεινά μrρη.
Πολλά αν0οúν oε
γλάoτρες, oτην αυλq
q ακόμα και oε
εouτερικοúς ¿uρους.

• Eνα βαoικό oτοι¿εiο ¬ου
¬ρr¬ει να μην ¬αραβλr¬ουμε
¬οτr, εiναι να oυλλrγουμε μόνο
τα βότανα εκεiνα ¬ου εiμαoτε
oiγουροι ¬uς μας εiναι γνuoτά
και να μη βαoιçόμαoτε oε
αoα¢εiς ¬εριγρα¢rς q
υ¬ο0roεις.
•Tο καλúτερο εiναι να
oυλλrγουμε τα ¢υτά α¬ό τον
τό¬ο oτον ο¬οiο ¢υτρuνουν
μόνα τους, κα0uς το κλiμα
κά0ε τό¬ου ¬αiçει oημαντικό
ρόλο oτις 0ερα¬ευτικrς
ιδιότητες του ¢υτοú.
•Kατά κανόνα τα ¢υτά ¬ου
καλλιεργοúνται ¿άνουν rνα
μrρος α¬ό τις ιδιότητrς τους.
Tα αρuματικά και ¢αρμακευτικά
¢υτά μ¬οροúν να
¿ρηoιμο¬οιη0οúν με διά¢ορους
τρό¬ους, οι ο¬οiοι 0α μας
ε¬ιτρrµουν να ε¬u¢ελη0οúμε
α¬ό τις 0ερα¬ευτικrς τους
ιδιότητες και να
ανακου¢ιoτοúμε α¬ό τα
νοoηρά oυμ¬τuματα ¬ου μας
ταλαι¬uροúν.
Πρr¬ει να r¿ουμε υ¬όµη ¬uς
τα ¬εριooότερα βότανα ¬ου
¬εριr¿ουν τοÇικrς ουoiες, όταν
α¬οÇηραν0οúν, ¿άνουν αυτq
την τοÇικότητα και γiνονται ¬ιο
αo¢αλq για ¿ρqoη.
8
• Γι' αυτό το λόγο, καλό εiναι να
α¬ο¢εúγουμε την κατανάλuoη
και ¬αραoκευq με διά¢ορους
τρό¬ους uμuν q ¿λuρuν
βοτάνuν, ειδικά όταν δεν τα
r¿ουμε Çανα¿ρηoιμο¬οιqoει q
δεν τα γνuρiçουμε αρκετά καλά.
• Οι oυνη0ιoμrνοι τρό¬οι ¿ρqoης
τuν βοτάνuν εiναι κυρiuς:
• το α¢rµημα,
• το rγ¿υμα,
• η ¬αραoκευq αλοι¢qς,
• βάμματος,
• εκ¿υλioματος,
• λοoιόν,
• oε ε¬ι0rματα-κομ¬ρroες,
• και uς κατα¬λάoματα .
Αλοι¢q

Οι αλοι¢rς α¬ό βότανα
γiνονται, α¢οú ¬ρuτα
¬άρουμε oκόνη q
¬ολτο¬οιημrνο βότανο και
το ανακατrµουμε με κερi,
βαçελiνη q λi¬ος, λάδι q
λανολiνη.
Α¢rµημα
Tο α¢rµημα το ¬αραoκευάçουμε κυρiuς α¬ό
τα ¬ιο oκληρά και αν0εκτικά τμqματα τuν
¢υτuν α¬οÇηραμrνα και κομματιαoμrνα q
νu¬ά, ό¬uς οι ¢λοιοi, οι Çυλuδεις βλαoτοi
κ.λ¬.
Bράçουμε oε rνα oκεúος ¬οoότητα νεροú μαçi
με λiγο βότανο για λiγα λε¬τά, για να
α¬ελευ0ερu0οúν όλα τα δραoτικά oτοι¿εiα του.
Συνq0uς oτις ¬ερι¬τuoεις ¬ου το α¢qνουμε
να oιγοβράçει μr¿ρι να λιγοoτrµει το νερό και
να μrνει λiγη ¬οoότητα η ο¬οiα ¬εριr¿ει
oυμ¬υκνuμrνα τα ¬ολúτιμα oτοι¿εiα του ¢υτοú.
Α¢qνουμε να κρυuoει για λiγο oκε¬αoμrνο και
oουρuνουμε το α¢rµημα oε rνα κα0αρό
δο¿εiο.
Εiναι καλúτερα να ¬iνουμε το α¢rµημα
με άδειο oτομά¿ι q oε α¬όoταoη α¬ό τα
γεúματα, για να r¿ουμε καλúτερα
α¬οτελroματα.
Tο α¢rµημα μr¿ρι να το καταναλuoουμε, το
¢υλάμε oε γυάλινο δο¿εiο, τoαγιrρα q ¬qλινο
oκεúος, ό¿ι όμuς oε νάιλον q μεταλλικό δο¿εiο,
ειδικά αν εiναι καυτό.
Μμμμμ
μ!
9
Eγ¿υμα
Tο rγ¿υμα ¿ρηoιμο¬οιεiται oε βότανα τα
ο¬οiα ¬εριr¿ουν ¬τητικά rλαια και δε 0rλουμε
να διαoκορ¬ιoτοúν οι ¬ολúτιμες ουoiες τους
με τους ατμοúς του νεροú ¬ου βράçει αλλά
και για τα ¬ιο ευαio0ητα τμqματα τuν
βοτάνuν, ό¬uς εiναι τα άν0η, τα ¢úλλα και οι
o¬όροι.
Bράçουμε νερό oκrτο, το α¢qνουμε λiγο να
oταματqoει να κο¿λάçει, ¬ροo0rτουμε την
α¬αιτοúμενη ¬οoότητα ¢ρroκου q
α¬οÇηραμrνου βοτάνου, α¢qνουμε για δrκα q
δεκα¬rντε λε¬τά ¬ερi¬ου oκε¬αoμrνο και
oουρuνουμε.
Aεν ¬ρr¬ει να βράçουμε ¬άνu α¬ό τρiα
βότανα μαçi, γιατi δια¢ορετικά μ¬ορεi να
¬ροκλη0οúν ¬αρενrργειες.
Στο α¢rµημα και oτο rγ¿υμα, αν κά¬οιο
βότανο ¬εριr¿ει ¬ικρrς ουoiες, μ¬οροúμε
να το γλυκάνουμε με λiγο μrλι q çά¿αρη
κατά ¬ροτiμηoη μαúρη q ¢ρουκτόçη. Aεν
¿ρηoιμο¬οιοúμε το α¢rµημα q το rγ¿υμα
¬άνu α¬ό δrκα uρες το ¬ολú oε
0ερμοκραoiα δuματiου και ¬άνu α¬ό 24
uρες oτο µυγεiο.
Bάμμα
• Tο βάμμα εiναι το υγρό ¬ου
¬ροκú¬τει, εάν ¢υλάÇουμε το
τμqμα του 0ερα¬ευτικοú
βοτάνου ¬ου μας ενδια¢rρει, oε
διάλυμα νεροú και
οινο¬νεúματος τουλά¿ιoτον 3
βα0μuν για να μ¬ορroει να
oυντηρqoει τις ουoiες του
βοτάνου, oε αναλογiα 1!3 oε
κλειoτό δο¿εiο. Για ¬ιο δυνατό
διάλυμα, μ¬οροúμε να
¿ρηoιμο¬οιqoουμε κα0αρό
οινό¬νευμα 7 βα0μuν ¿uρiς
νερό q αντi για οινό¬νευμα,
κραoi q αλκοολοú¿ο ¬οτό.
AεÇιά ¢uτό α¬ό ¬άνu ¬ρος τα κάτu :
¢ιαλiδια βάμματος αν0ό-ιαμάτuν
Σταυροβότανου, Ε¿ινάκειας, Μολό¿ας
• Α¢qνουμε το δο¿εiο του βάμματος
κλειoτό μακριά α¬ό το ¢uς, τον αrρα
και τις υµηλrς 0ερμοκραoiες για 15
¬ερi¬ου ημrρες, ενu ανακινοúμε κά0ε
τόoο και μετά oουρuνουμε με τη
βοq0εια διη0ητικοú ¿αρτιοú για να μην
¬εράoουν κομματάκια του ¢υτοú μroα
oτο υγρό.
• Α¬ό το βάμμα ¿ρηoιμο¬οιοúμε
oταγόνες του υλικοú μroα oε νερό, για
εντριβrς, ε¬ι0rματα, μ¬άνια αλλά και
για εouτερικq ¿ρqoη ¬άντα με
¬ροoο¿q, ιδιαiτερα oε αυτά ¬ου
¢τιά¿νονται α¬ό ¬ικρά και ιo¿υρά q
δηλητηριuδη βότανα
Αγκινάρα
Αγιάγκα0ο
Αγριμόνιο
10
Ειo¬νοrς

Οι ειo¬νοrς γiνονται α¢οú
βράoουμε α¢rµημα q ρiÇουμε
λiγες oταγόνες αι0rριου ελαiου q
βάμματος oε βραoτό νερό ¬ου
α¿νiçει και ειo¬νεúoουμε τους
υδρατμοúς.
Σκε¬άçουμε το κε¢άλι με rνα
κα0αρό βαμβακερό ú¢αoμα,
oτεκόμαoτε ¬άνu α¬ό το
oκεúος με το βότανο και
ειo¬νrουμε. Αυτό u¢ελεi oτην
α¬οoυμ¢όρηoη του
ανα¬νευoτικοú, oε ¬ερi¬τuoη
κρυολογqματος με καταρροq,
βq¿α q βρογ¿iτιδας με ¢λrγματα
q άo0ματος.
Εκ¿úλιoμα
• Μουλιάçουμε τα
¢αρμακευτικά ¢υτά μroα oε
νερό q οινό¬νευμα και
κατό¬ιν γiνεται oυμ¬úκνuoη
με εÇάτμιoη.
• Με αυτόν τον τρό¬ο
¢τιά¿νουμε τελικά ρευoτά,
¬υκνόρρευoτα η oτερεά
εκ¿υλioματα.
• Tα υγρά εκ¿υλioματα ¬ου
υ¬άρ¿ουν oτο εμ¬όριο εiναι
oυμ¬υκνuμrνα.
Ε¬i0εμα- κομ¬ρroα
Tο ε¬i0εμα γiνεται με rνα κα0αρό βαμβακερό
¬ανi, βαμβάκι q γάçα, τα ο¬οiα
εμβα¬τiçονται μroα oε αραιuμrνο βάμμα,
rγ¿υμα q α¢rµημα του βοτάνου ¬ου
¿ρηoιμο¬οιοúμε. Tο υγρό oτο ο¬οiο
εμβα¬τiçεται το ε¬i0εμα, μ¬ορεi να εiναι
¿λιαρό q çεoτό, αλλά ¬οτr καυτό ¬άνu oτο
δrρμα.
Kατά¬λαoμα
Kατά¬λαoμα ονομάçουμε την ενα¬ό0εoη του
βοτάνου κατευ0εiαν oτην ¬άo¿ουoα ¬εριο¿q.
Συνq0uς βράçουμε, λιuνουμε q
κονιορτο¬οιοúμε το βότανο και το
το¬ο0ετοúμε ¬άνu oτο oημεiο ¬ου 0rλουμε,
oκrτο q αναμειγμrνο με rγ¿υμα q α¢rµημα
του iδιου q και άλλuν βοτάνuν.
Αν το βότανο εiναι q¬ιο,
το το¬ο0ετοúμε κατευ0εiαν ¬άνu
oτο δrρμα.
Αν όμuς εiναι ιo¿υρό, τότε το τυλiγουμε oε
rνα κα0αρό ú¢αoμα q γάçα και rτoι το
α¢qνουμε oτο δrρμα για λiγα λε¬τά.
Συνq0uς τα κατα¬λάoματα μ¬ορεi να εiναι
λiγο ¿λιαρά q τελεiuς κρúα.
11
Aοoιόν
• Με μεiγματα α¬ό εγ¿úματα,
α¢εµqματα q αραιuμrνα
βάμματα δια¢όρuν
βοτάνuν, μ¬οροúμε να
κάνουμε λοoιόν για εντριβrς
και ε¬αλεiµεις oε
ερε0ιoμrνο δrρμα, ¬ληγrς,
κακuoεις, μuλu¬ες κ.λ¬.
Υ¬άρ¿ουν και ¬ερι¬τuoεις
αo0ενειuν, τραυματιoμuν,
¬ου εiναι τόoο oοβαρrς q
τόoο ¬ρο¿uρημrνες, ¬ου
δεν μ¬οροúν να 0ερα¬ευτοúν μόνο
με βότανα q ακόμη και με με0όδους
εναλλακτικqς ιατρικqς.
Aραγε Oα ¬ρολάβu να
ετοιμάou το βοτάνι"
Η αλq0εια εiναι ότι εiμαoτε αo0ενο¢όρο
Εναλλακτικuν Πρuτuν βοη0ειuν#
Tι άλλο ¬ρr¬ει να γνuρiçουμε για τα βότανα;
Πολλοi ε¬ioης μ¬ορεi να
¬ροorÇουν ότι, ενu
¿ρηoιμο¬οιοúν κά¬οιο
βότανο για oυγκεκριμrνη
¬ερi¬τuoη, δεν r¿ουν το
ε¬ι0υμητό α¬οτrλεoμα.
Αυτό μ¬ορεi να oυμβαiνει
ε¬ειδq κά0ε αν0ρu¬ινος
οργανιoμός r¿ει τη δικq του
ιδιομορ¢iα και εiναι
¬ολú ¬ι0ανό κά¬οιο βότανο
να μην εiναι τόoο
α¬οτελεoματικό για το
oυγκεκριμrνο άτομο.
Γιατρr μου της
rδuoα
¿αμομqλι αλλά
ακόμη ¬ονά η
κοιλiτoα της#
Μην ανηoυ¿εiτε
όλα 0α ¬άνε
καλά…
12
Aεν μ¬οροúμε όμuς
να ¬ροoβλr¬ουμε
oτην ¬λqρη iαoη μόνο
με αυτά και δεν
μ¬οροúν ¬λqρuς να
αντικαταoτqoουν τα
¢άρμακα και τον
γιατρό.
Εάν oυλλrÇουμε και
¿ρηoιμο¬οιqoουμε
κά¬οιο ¢υτό ¬ου δεν
γνuρiçουμε, μ¬ορεi να
κινδυνrµουμε α¬ό
αλλεργiες oτο δrρμα
μr¿ρι δηλητηριάoεις
και δυoεντερiες.
C¿! Aεν
νιu0u
καλά..
• Εiμαoτε ε¬ι¢υλακτικοi με
όλα τα άγνuoτης
¬ροrλευoης και oúν0εoης
¬ροiόντα ¬ου
κυκλο¢οροúν oτο
εμ¬όριο.
• Ποτr δεν καταναλuνουμε
άγνuoτα
¬αραoκευάoματα q δικqς
μας καταoκευqς μεiγματα
• $ητάμε τη oυμβουλq του
ειδικοú oε κά0ε
¬ερi¬τuoη.
Α¬ο¢εúγουμε να oυλλrγουμε βότανα
α¬ό μrρη ¬υκνό-κατοικημrνα,
¬εριο¿rς βιομη¿ανικrς με εργοoτάoια
και κατ' ε¬rκταoη με α¬όβλητα και ρú¬ους.
Ε¬ioης εiναι oημαντικό να μην εiναι ¬εριο¿rς
¬ου βρioκονται κοντά oε μεγάλους
αυτοκινητόδρομους
ό¬ου υ¬άρ¿ουν ¬ολλά καυoαrρια, oκου¬iδια,
κυκλο¢οροúν κατοικiδια.
•%úτε και oε εκτάoεις ό¬ου μ¬ορεi να
r¿ουν ¿ρηoιμο¬οιη0εi µεκαoμοi και
¢άρμακα για την εÇόντuoη ¬ολλuν
βοτάνuν, τα ο¬οiα 0εuροúνται για τις
καλλιrργειες çιçάνια.
•Tο rδα¢ος ε¬ioης ¬αiçει ¬ολú oημαντικό
ρόλο για να ανα¬τυ¿0εi ouoτά rνα ¢υτό.
•Αν ¬οτiçονται ¬ολú oυ¿νά και
ανα¬τúooονται oε υγρό rδα¢ος,
¿άνουν το άρuμά τους και μ¬ορεi να
γiνουν ακόμη και δηλητηριuδη.
Tα αρuματικά ¢υτά ¿ρειάçονται oτεγνό
rδα¢ος.
13
• Tα βότανα oυλλrγονται oε δια¢ορετικrς ε¬ο¿rς το
κα0rνα, ανάλογα με ¬οιο τμqμα του ¢υτοú 0α
¿ρηoιμο¬οιqoουμε:
• TΑ ΑΝOΙΣΜΕΝΑ ΜΕΡΗ KΑΙ ΟΙ KΑΡΠΟΙ ΕIΝΑΙ
ΠΡΟTΙΜΟTΕΡΟ ΝΑ ΣΥAAΕΓΟΝTΑΙ TΟ ΠΡCΙ .
• Οι καρ¬οi και οι o¬όροι τuν ¬εριooοτrρuν ¢υτuν
μαçεúονται ανάλογα με την ε¬ο¿q άν0ηoης του
¢υτοú και uρiμανoης τuν καρ¬uν. Tα άν0η του
¢υτοú τα μαçεúουμε κατά την ε¬ο¿q της
αν0ο¢ορiας όταν εiναι ανοι¿τά και oε ¬λqρη
ανά¬τυÇη, εκτός ελά¿ιoτuν εÇαιρroεuν ό¬uς το
¿αμομqλι ¬ου τα άν0η του ¬ρr¬ει να μαçεúονται
¬ριν ανοiÇουν.
• ΜΕTA TΗ ΣΥΓKΟΜΙAΗ

Oλα τα βότανα όταν oυλλε¿τοúν ¬ροoε¿τικά,
μετα¢rρονται και ¢υλάooονται για λiγο μroα oε
καλά0ια ¬ου μ¬οροúν να αερiçονται, oε κα0αρά
¬ανιά ¿uρiς μυρuδιrς q και oε ¿αρτi κα0αρό και
άo¬ρο, ¿uρiς μελάνια και εκτυ¬uoεις ¬ου μ¬ορεi
να μετα¢rρουν oτα ¢υτά τοÇικrς ουoiες.
• Η ΑΠΟEΗΡΑΝΣΗ ΓIΝΕTΑΙ ΣΕ ΣKΙΕΡΟ ΜEΡΟΣ
KΑΙ ΕIΝΑΙ KΑAYTΕΡΑ ΝΑ ΑΠACΝΟΥΜΕ TΑ
BΟTΑΝΑ ΠAΝC ΣΕ XΑΡTΙ Η AΙXTΥ ΓΙΑ ΝΑ
ΑΕΡΙZΟΝTΑΙ KΑΙ ΝΑ EΕΡΑΙΝΟΝTΑΙ
ΕΥKΟAΟTΕΡΑ.
• Oλα τα βότανα για να α¬οÇηρα0οúν ouoτά, ¬ρr¬ει
να το¬ο0ετη0οúν oε ¿uρο oκιερό ¿uρiς qλιο,
oτεγνό και αεριçόμενο ¿uρiς υγραoiα, oε
0ερμοκραoiα 25-35 βα0μuν Kελoiου.

• Η ΣΥΓKΟΜΙAΗ ΦΥAACΝ KΑΙ BAΑΣTΑΡΙCΝ
KΑAΟ ΕΙΝΑΙ ΝΑ ΓΙΝΕTΑΙ TΟ ΑΠΟΓΕΥΜΑ.
• Tα ¢úλλα τuν ¬εριooοτrρuν ¢υτuν
oυλλrγονται κατά την άνοιÇη και το καλοκαiρι
¬ριν την αν0ο¢ορiα του ¢υτοú για να εiναι
τρυ¢ερά και νεαρά, ¬ολλά δε βότανα εiναι
¢υλλοβόλα ο¬ότε δεν r¿ουν ¢úλλα το
¢0ινό¬uρο και το ¿ειμuνα.
Oταν το ¢υτό εiναι νrο δεν 0α ¬ρr¬ει να
μαçεúουμε όλα τα ¢úλλα του.
• ΟΙ ΡΙZΕΣ ό¬uς και ΟΙ BΟABΟΙ
μαçεúονται oυνq0uς το ¢0ινό¬uρο,
όταν τα ¢υτά μαρα0οúν.
Aεν 0α ¬ρr¬ει να μαçεúουμε
τις ρiçες αμrouς μετά α¬ό βρο¿q.
Οι ρiçες ¢υoικά ¬λrνονται ¬άντα.
• Σκου¬içουμε ¬ροoε¿τικά το ¿uμα
q την άμμο και α¬ο¢εúγουμε
να τα Çε¬λrνουμε εκτός
• αν εiναι α¬ολúτuς α¬αραiτητο.
14
Eνα άλλο oημαντικό oτοι¿εiο,
εiναι να ¬ροor¿ουμε τις καιρικrς oυν0qκες
¬ου 0α oυλλrÇουμε τα 0ερα¬ευτικά ¢υτά.
• Εiναι καλúτερα να μην βρr¿ει,
• να μην r¿ει ομi¿λη
• και να μην εiναι τα ¢υτά
• γεμάτα α¬ό υγραoiα.
Προτιμάμε να r¿ει ¬ροηγη0εi ηλιο¢άνεια,
και ο καιρός να εiναι çεoτός και Çηρός.
Αν oυλλrÇουμε το ¢υτό ¬ριν
q μετά την κατάλληλη oτιγμq,
δεν εiναι δυνατόν να ¬άρουμε α¬' αυτό
τις 0ερα¬ευτικrς ιδιότητrς του
oτον ε¬ι0υμητό βα0μό.
•Tα 0ερα¬ευτικά ¢υτά ¬ρr¬ει να
oυλλrγονται τη oτιγμq ¬ου βρioκονται oτο
α¬οκορú¢uμα της uριμότητάς τους, oτιγμq
κατά την ο¬οiα r¿ουν ανα¬τυ¿0εi oτο
μrγιoτο οι ευεργετικrς ιδιότητrς τους.
•Προor¿ουμε να ε¬ιλrγουμε ¢υτά ακrραια
και υγιq, ¿uρiς εμ¢ανq oημάδια
τραυματιoμοú, ¿uρiς αλλοιuoεις oτους
βλαoτοúς και τα ¢úλλα, ¿uρiς oκόνη και
¿uματα, μια και εiναι καλúτερα να
α¬ο¢εúγεται το ¬λúoιμο.
•Εάν εiναι δυνατόν όταν oυλλrγουμε τα
βότανα, καλό εiναι να ¿ρηoιμο¬οιοúμε
αι¿μηρό μα¿αiρι q κλαδευτqρι, rτoι uoτε να
τραυματiçουμε όoο λιγότερο γiνεται το ¢υτό.
ΣΥAAΟΓΗ BΟTΑΝCΝ
15
• Tα υ¬rργεια τμqματα τuν ¢υτuν ¬ου
α¬οτελοúνται α¬ό βλαoτοúς, ¢υλλαράκια και
άν0η, ¬ρr¬ει να τα κάνουμε ματoάκια και να
τα α¢qoουμε κρεμαoμrνα αν μ¬οροúμε
ανά¬οδα.
• Oταν τα ¢úλλα εiναι μεγάλα, τα
α¬οÇηραiνουμε ¿uριoτά rνα- rνα ενu τις
ρiçες τις κόβουμε oε μικρά κομματάκια.
• Η ΑΠΟOΗKΕΥΣΗ ΓIΝΕTΑΙ ΣΕ ΓΥΑAΙΝΑ H
ΠΗAΙΝΑ AΟXΕΙΑ ΣΕ ΣKΟTΕΙΝΟ ΜEΡΟΣ
• XCΡIΣ ΥΓΡΑΣΙΑ (ΜΠΟΡΟYΜΕ ΝΑ
ΠΡΟΣOΕΣΟΥΜΕ ΣTΑ BΑZΑ KΑΙ AΙΓΟΥΣ
KΟKKΟΥΣ ΡΥZΙ

Oταν Çερα0οúν, α¬ο0ηκεúουμε τα βότανα
oε α¬οoτειρuμrνα αεροoτεγq γυάλινα q
¬qλινα δο¿εiα ¬ου καλό εiναι να τα
¢υλάÇουμε oε oκοτεινό και oτεγνό μrρος,
μακριά α¬ό ¢uς και αrρα, κα0όoον και τα
δúο αυτά oυντελοúν oτην καταoτρο¢q
¬ολλuν α¬ό τα ¬ολúτιμα oυoτατικά τuν
¢υτuν.
Tο Οικολογικό Aουλοúδι εiναι rνα
¬εριβαλλοντικό oqμα κατατε0rν του ο¬οiου
ο o¿εδιαoμός ε¬ικουρεiται α¬ό την
Ευρu¬αiκq Ε¬ιτρο¬q και όλα τα κράτη μrλη
της Ευρu¬αiκqς Eνuoης και αναγνuρiçεται
α¬ό το &.'.% (( Π.Ο.Υ).
Πρόκειται για μiα αναγνuριoη τuν
¬ροo¬α0ειuν κά0ε καταoκευαoτq q ¬άρο¿ο
υ¬ηρεoιuν ¬ου ¬ροo¢rρει αγα0ά και
υ¬ηρεoiες ¢ιλικrς ¬ρος το ¬εριβάλλον και
την υγεiα.
Tο oqμα α¬ονrμεται oε κρι0rντα ¬ροiόντα
¬ου ¬ληροúν όλα τα αυoτηρότατα κριτqρια
της Ευρu¬αiκqς Eνuoης τόoο για την oα¢q
οικολογικq του ¬ροεργαoiα- oυoκευαoiα,
όoο και για το iδιο το ¬ροiόν.
Oλα τα ¬ροiόντα ¬ου ¢rρουν το
)Aουλοúδι» r¿ουν εÇεταoτεi αυoτηρά α¬ό
ανεÇάρτητους οργανιoμοúς.
16
Ενδεικτικrς ¿ρqoεις βοτάνuν και αρuματικuν ¢υτuν για αo0rνειες
Αλόη βrρα: για rκçεμα, çά¿αρο, δυνάμuμα μαλλιuν.
Αρ¿αγγελικq: τονuτικq αναιμiα, ευoτόμα¿η, oυκuτι, εντερiτιδα, ρευματιoμοúς, αρ0ριτικά.
Αγριάδα: ¬rτρες νε¢ρuν, ¬ροoτάτη, ¿ολq, ¬ολú διουρητικq.
Aγριο τριαντά¢υλλο: ¿οληoτερiνη, çά¿αρο, άμυνα οργανιoμοú, ¬εριr¿ει βιταμiνη C.
Αγριμόνιο: çα¿αροδιαβqτη, ¢αρυγγiτιδα, ¬όνοι λαιμοú, διάρροια.
ΑλεÇανδρινά ¢úλλα: δυoκοιλιότητα.
Αλ0αiα: μαλακτικq, λαρυγγiτιδα, βq¿α, ¢αρυγγiτιδα.
Α¿ιλλrα: Αιμορροiδες, κιρoοúς, γρi¬η, άo0μα, λι¬οδιάλυoη, κυτταρiτιδα.
Αµι0ιά: çά¿αρο, διαταρα¿rς rμμηνuν, ¿uνευτικq, εμετοúς.
Bαoιλικός: για καλq μνqμη, ¬ονoκε¢άλους, oτομα¿ό¬ονους.
Bαλεριάνα: ηρεμιoτικq, νεúρα, αü¬νiες, υoτερiα.
Bάτος: çα¿αροδιαβqτη, διάρροια, ¬rτρες oτα νε¢ρά, αρ0ριτικά, ρευματιoμοúς.
Γλυκάνιoο: κολικοúς, αερο¢αγiα, ¿uνεµη, λι¬οδιάλυoη, κοιλό¬ονους.
Γλυκόριçα: αντι¢λεγμονuδης, βq¿α, κρυολόγημα, άo0μα, γαoτρικά rλκη.
Γκiνoενγκ: α¢ροδιoιακό, τονuτικό, δiνει μακροçuiα.
Aά¢νη: διαλúει τα άλατα του ouματος, για ¬υρετό.
Aενδρολiβανο: ΕλιÇiριο νεότητας, τρι¿ό¬τuoη, ¬ιτυρiδα, καρδιά, oυκuτι.
Aiκταμο Kρqτης: oτομα¿ο¬α0qoεις, α¢ροδιoιακό, τονuτικό, çά¿αρο.
Εκουιçrτο: ¬ροoτάτης, κυoτiτιδα, ¬rτρες oτα νε¢ρά, ρευματικά.
Ευκάλυ¬τος: βq¿α, άo0μα, καλq λειτουργiα ανα¬νευoτικοú, βακτηριοκτόνο.
Ε¿ινάτoεα: άμυνα οργανιoμοú, διεγερτικό του ανοoο¬οιητικοú, αντιαλλεργικό.
Oυμάρι: Συκuτι, τονuτικό, ¿uνευτικό, oτομά¿ι, καρδιά, ρευματιoμοúς.
Kαλαμ¬όκι (¢οúντα): ¬rτρες νε¢ρuν, κúoτη ¿ολqς, ουρικό οÇú, ¬ροoτάτη.
Kαλrντουλα: εμμηναγuγικq, κατά εκçrματος και ακμqς.
Kάρδαμο!κακουλr: α¢αιρεi ¢ακiδες και ¬ανάδες, καρδιοτονuτικό, ¬εριr¿ει βιταμiνη C.
Kúμινο: αερο¢αγiα, ορ¿iτιδα, ¿ιονioτρες, δυo¬εµiα.
Kυ¬αριooάκι q ¬ολυκόμ¬ι: ¬ροoτάτη, κυoτiτιδα, ¬rτρες νε¢ρuν, çά¿αρο, διουρητικό.
Aεβάντα: γενικό ¬αυoi¬ονο, καρδιά, ¬ονοκr¢αλο, ιλiγγους, αü¬νiα, oκόρο.
Aιναρόo¬ορος: βq¿α, δυoκοιλιότητα, αιμορροiδες, ¬rτρες ¿ολqς.
Aουiçα: αδυνάτιoμα, αrρια εντrρου, δυoκοιλιότητα, τυμ¬ανιoμοúς, καλq διά0εoη.
Aυκioκος: çά¿αρο, ¿οληoτερiνη, ηρεμιoτικό, ανα¢ροδιoιακό.
Μάρα0ο: ¬rτρες νε¢ρuν, αδυνάτιoμα, λι¬οδιαλúτης.
Μαντçουράνα: oτομα¿ό¬ονους, αrρια, αü¬νiες, κοιλό¬ονο.
Μαoτi¿α Xiου: çά¿αρο, ¿οληoτερiνη, διουρητικq, ¿ρηoιμο¬οιεiται oτη
çα¿αρο¬λαoτικq.
Μελιooό¿ορτο: ηρεμιoτικό, αü¬νiες, διαλúει ουρικό οÇú, τα¿υκαρδiες, υ¬rρταoη.
Μrντα: Στομα¿ικrς διαταρα¿rς, γρi¬η, Çηρόβη¿α.
Μολό¿α: μαλακτικq για το λαιμό, βq¿α, λαρυγγiτιδα, ¢αρυγγiτιδα, γαoτρiτιδα, άo0μα.
Πράoινο τoάι Kiνας: ¿οληoτερiνη, τριγλυκερiδια, oυκuτι, ¿ολq, καρκiνο oτομά¿ου.
ΠικρόÇυλο: çά¿αρο, ¿οληoτερiνη.
Παoι¢λuρα: ηρεμιoτικq, αü¬νiες, oτρες, νεúρα.
Πι¬ερόριçα: τονuτικq, α¢ροδιoιακq.
Πολυκόμ¬ι: ¬rτρες νε¢ρuν, ¬ροoτάτη, κúoτη, çά¿αρο, αιμορροiδες, oκuληκες
εντrρου.
Πολυτρi¿ι: βρογ¿iτιδες, τρα¿ειiτιδες, κρυολόγημα, ¢λεγμονrς ουρικuν οδuν, άo0μα.
Σα¬ουνό¿ορτο: ¿ολαγuγικό, κα0αρτικό, rκçεμα, δερματiτιδα, νε¢ρά.
Σαλr¬ι: ¬ονόλαιμο, γρi¬η.
Σιναμικq: δυoκοιλιότητα.
Σινά¬ι: βρογ¿iτιδα, ρευματιoμοúς, ¬λευρiτιδα, νευραλγiες, καρδιά.
Σ¬α0ό¿ορτο: oτομα¿ό¬ονους, ρευματιoμοúς, ¬ληγrς και κρεατοελιrς (λάδι με
o¬α0ό¿ορτο).
Σαμ¬οúκο: γρi¬η, ¢αρυγγiτιδα, κρυολόγημα, βρογ¿ικά, αλλεργικό άo0μα, βq¿α.
Σκορ¬ιδό¿ορτο: ¬rτρες νε¢ρuν, ¬ροoτάτη, κυoτiτιδα.
Tανατorτο: ¬αράoιτα, ¿αλαρuνει αιμο¢όρα αγγεiα, ανακου¢içει ¬όνους ¬εριόδου.
TαραÇάκο: iκτερο, ρευματιoμοúς, αιμορροiδες, çα¿αροδιαβqτη.
Toάι βουνοú: 0ερμαντικό, γρi¬η, βq¿α, ηρεμιoτικό, αü¬νiες, αναιμiα.
Toουκνiδα: αιμοκα0αρτικό, oυκuτι, ¬rτρες νε¢ρuν, διαλúει ουρικό οÇú, α¢ροδιoιακό,
¬εριr¿ει βιταμiνες A, B, C και μrταλλα.
Yoou¬ος: çά¿αρο, άo0μα, ¿οληoτερiνη, βρογ¿ικά, υ¬rρταoη.
Φαoκόμηλο: çά¿αρο, υ¬όταoη, αναιμiα, δυναμuτικό, oτομά¿ι, μυiκ. ¬όνους, γρi¬η.
Xαμομqλι: Ηρεμιoτικό, αü¬νiες, ¿uνευτικό, διουρητικό, ρευματιoμοúς.
Kαταρράκτες Aρυμuνα ¬άνu α¬ό
την Ι. Μονq Οoiου Aαβiδ oτην B.
Εúβοια ¬εριο¿q με βελανιδιrς,
rλατα, μαúρη ¬εúκη και άλλα ¢υτά
17
Η ελληνικq γη με τα ¿ιλιάδες εiδη βοτάνuν κατr¿ει την ¬ρuτη 0roη
¬αγκοoμiuς.
BΟTΑΝΑ & ΣΥΜBΟΥAΕΣ
ΑΠΟ TΗΝ ΠΕΙΡΑ
ΜΟΝΑXCΝ & ΜΟΝΑZΟΥΣCΝ
ΕKKAΗΣΙΑΣTΙKΑ
ΟΙ ΑΓΙΟΙ TCΝBΟTΑΝCΝ (3
ος-
4
ος
) αι. μX.)
Η oημαoiα τuν βοτάνuν για
0ερα¬εiα µυ¿οouματικq
¬rραoε και oτη 0ρηoκευτικq
çuq και oημειuνεται τόoο oε
γρα¬τά κεiμενα μονα¿uν και
λαiκuν όoο και oτην
αγιογρα¢iα.
Η βυçαντινq αγιογρα¢iα
¬ροβάλλει την
Αγiα Αναoταoiα τη
¢αρμακολúτρια,
uς την Αγiα 0ερα¬εúτρια , να
κρατά oτο ¿rρι της βότανα q
¢αρμακευτικό μ¬ουκάλι.
Σúμ¢uνα με τους
ΣυναÇαριoτrς της, η
Αναoταoiα rτρε¿ε oτις
¢υλακrς για να 0ερα¬εúoει
τις ¬ληγrς τuν
βαoανιçόμενuν ¿ριoτιανuν με
βοτάνια.
Σqμερα oε οριoμrνα ¿uριά
της βόρειας Ελλάδας
oυνη0içουν oτη γιορτq της,
oτις 22 Aεκεμβρiου, να
çυμuνουν ειδικά µuμιά με
βότανα q να oτολiçουν την
εικόνα της με αυτά.
Γνuoτοi εiναι και οι ¬λrον τuν 40 Αγiuν
Αναργúρuν της Εκκληoiας με κορυ¢αiους τους
Αγiους αδελ¢οúς Αναργúρους, εκ τuν ο¬οiuν οι
Kοoμάς και Aαμιανός μαρτúρηoαν (εκτελroτηκαν)
oε ¬αγiδα ¬ου τους εi¿ε oτqoει ανταγuνιoτqς
ειδuλολάτρης ιατρός (και ¬ρuην δάoκαλός τους ),
την uρα ¬ου rÇu α¬ό την Ρuμη αναçητοúoαν
κά¬οιο ¬ρui rνα o¬άνιο βότανο.
18
Ο ΑΓΙΟΡΕΙTΗΣ KΑAΟΓΕΡΟΣ
TCΝ BΟTΑΝCΝ
Ο ¬άτερ Γυμνάoιος Aαυριuτης, κατά
κόoμον Γεuργιος Tçανrτης (1*5*+193*)
εμ¢ανioτηκε δημόoια ¬ερi¬ου το 193
και με τις 0ερα¬εiες του oυντάραÇε το
¬ανελλqνιο.
Στο ¿uριό του Oεολόγο Oάoου και oτην
Ποταμιά η μητrρα του rκανε ¬ρακτικά τη
μαμq και γιάτριooα και εi¿ε γραμμrνες
oυνταγrς α¬ό βότανα. Αυτrς τις oυνταγrς
ο ¬α¬¬οúς του Γυμνάoιου λrγεται ¬uς
τις εi¿ε αντιγράµει α¬ό rνα ¬αλιό
αγιορεiτικο ¿ειρόγρα¢ο.
Ο ¬. Γυμνάoιος rβγαινε oυνr¿εια oτα
γúρu βουνά και oτην ¬εριο¿q Kοiνυρα,
ό¬ου μάçευε διά¢ορα βότανα με τα
ο¬οiα rκαμε αλοι¢rς για τους αo0ενεiς.
Μερικά εiδη ελληνικοú τoαγιοú ¬ου καταναλuνονται ¢ρroκα q
α¬οÇηραμrνα uς α¢εµqματα q εγ¿úματα.
TΣΑΙ του βουνοú : (ΣΙAΕΡΙTΕΣ)
Στην Ελλάδα αυτο¢úονται ¬ερi¬ου
17 εiδη, τα γνuoτότερα εiναι:
• τoάι βλά¿ικο (και oτο Aγιον Oρος
μ¬εττόνικα) (Sideritis athoa - Σιδερiτης η
α0uα)
• τoάι του Μαλεβοú q τoάι του Tαüγrτου
(Sideritis clandestina - Σιδερiτης η λα0ραiα)
• μαλοτqρας q καλοκοιμη0ιά εiναι το τoάι της
Kρqτης (Sideritis syriaca - Σιδερiτης η
oυριακq)
• τoάι της Εúβοιας q τoάι α¬’ το Arλ¢ι
(Sideritis euboea - Σιδερiτης η Εúβοια)
• τoάι του Ολúμ¬ου (Sideritis scardica -
Σιδερiτης η oκαρδικq)
• τoάι του Παρναooοú q τoάι του Bελου¿ιοú
(Sideritis raeseri - Σιδερiτης του Ράoερ)
ΣυνομοταÇiα Αγγειόo¬ερμα
(,a-.olioph/0a)
ΟμοταÇiα: Aικοτυλqδονα
(,a-.oliopsi1a)
TάÇη: Aαμιuδη (2a3iales)
Οικογrνεια: Xειλαν0q (2a3iaceae)
Γrνος: Σιδερiτης (4i1eri0is
Sideritis raeseri
(Toάι Bελου¿ιοú, τoάι
Παρναooοú)
19
20
rγ¿υμα
21
Στην Ελλάδα η δά¢νη
ανα¢rρεται qδη α¬ό την
ε¬ο¿q του Ομqρου.
Hταν ιερό δrντρο, α¢ιερuμrνο
oτο 0εό Α¬όλλuνα.
Πρuτα οι Eλληνες και r¬ειτα
οι Ρuμαiοι oυνq0ιçαν να
oτε¢ανuνουν με κλαδιά
δά¢νης τους νικητrς τuν
αγuνuν.
Eτoι, ακόμα και oqμερα η
δά¢νη ταυτiçεται με τη δόÇα,
τη νiκη και την υ¬ερο¿q.
Xρqoη oúμ¢uνα με τον
Ι¬¬οκράτη:
Xρηoιμο¬οιq0ηκε oε
καταoτάoεις υoτερiας και
0εuρεiτο ότι διευκολúνει τον
τοκετό.
Cς α¢rµημα rγ¿υμα q
εκ¿úλιoμα λειτουργεi κατά τuν
εντερικuν ¬ροβλημάτuν.
Tο αι0rριο rλαιό της εiναι
αντιoη¬τικό και μυκητοκτόνο,
εiναι κατάλληλο για τους
ρευματιoμοúς 0εuρεiται
ιo¿υρό αναλγητικό και r¿ει
o¬αoμολυτικq δράoη.
22
• Στην αρ¿αιότητα οι Αρ¿αiοι Eλληνες το
0εuροúoαν δuρο της Α¢ροδiτης το
¿ρηoιμο¬οιοúoαν oε διά¢ορες 0ρηoκευτικrς
τελετrς και γιορτrς ,oε oτολιoμοúς κτηρiuν,
ναuν και το rκαιγαν και oαν 0υμiαμα ό¬uς και
αργότερα (λιβανόδενδρο)
• Στα νοoοκομεiα ¬αλιά rκαιγαν δεντρολiβανο
για να α¬ολυμάνουν τον αrρα.
• Σúμ¢uνα με τη λαογρα¢iα, το ροçμαρi ¬qρε το
όνομά του α¬ό τη Παναγiα, η ο¬οiα ά¢ηoε το
μανδúα της ¬άνu oτο 0άμνο. Μr¿ρι το
ε¬όμενο ¬ρui, τα λουλοúδια του 0άμνου εi¿αν
γiνει ελα¢ρuς μ¬λε και α¬ό τότε ονομάoτηκε
rose o5 ,ar/.
• Α¬ό την αρ¿αιότητα, οι μα0ητrς ¢οροúoαν
oτε¢άνια α¬ό δεντρολiβανο όταν εi¿αν
εÇετάoεις, γιατi βοη0οúoε την oυγκrντρuoη και
την μνqμη.
• ΕAΙEΗΡΙΟ ΝΕΟTΗTΑΣ
• Ανα¢rρεται ότι :α¢rµημα
• δενδρολiβανου,
• τερβιν0iνης (¢υoτικιάς) και κrδρου
• qταν rνα ελιÇiριο νεότητας, ¬ου ονομαçόταν το
νερό της βαoiλιooας της Ουγγαρiας.
• ' ΜΕΝTΑ (Περιr¿ει μια δροoιoτικq ουoiα, τη μεν0όλη. )
Υ¬άρ¿ουν τρiα δια¢ορετικά εiδη, η Μrντα η ¬ι¬ερuδης (Mentha
piperita, spicata),
• η ¬ράoινη μrντα (Mentha viridis),
• η μrντα η ¬ουλrγιος (Mentha pulegium), q ¢λιoκοúνι.
• Η Μiν0η qταν μια Νúμ¢η , ¬ου ο Aδης ε¬ιçqτηoε να κάνει
ερuμrνη του.
• Η Περoε¢όνη (q η μητrρα της Aqμητρα), καταδiuÇε την άμοιρη
και την ¬οδο¬άτηoε.
• Kατά τη διάρκεια του μαρτυρiου της, ο Aδης για να τη βοη0qoει
• τη μεταμόρ¢uoε oε ¢υτό, ¬ου Çα¢νικά ¢úτρuoε για ¬ρuτη
¢ορά oτο βουνό Μiν0η της Tρι¢υλλiας.
Οι αρ¿αiοι Eλληνες rτριβαν το τρα¬rçι με μrντα, δυόoμο ¬ριν
α¬ό το γεúμα. Ε¬ioης, αρuμάτιçαν το νερό τοú μ¬άνιου.
• Ο Ι¬¬οκράτης και ο Γαληνός ¿ρηoιμο¬οιοúoαν την μrντα κατά
της δυo¬εµiας, τuν νευρικuν διαταρα¿uν, τuν ιλiγγuν, της
αü¬νiας, της γαoτρiτιδας, του βq¿α, του κρυολογqματος, του
¬ονόλαιμου και uς αντιo¬αoμuδικό. Η μrντα τονuνει την
¬αραγuγq ¿ολqς και τη λειτουργiα του oυκuτιοú.
• Α¬ό τον 6ο αιuνα ¬ρuτοoυναντuνται κρrμες κα0αριoμοú
δοντιuν με δυόoμο.
• E¿ει αντιo¬αoμuδικrς, αντιεμετικrς, αντιoη¬τικrς ιδιότητες,
βοη0ά oτη ¿uνεµη και εiναι κατα¬ραüντικq oτο κοινό
κρυολόγημα και το βq¿α.

Tα ¬οντiκια ¢αiνεται να
α¬ο¢εúγουν τη μυρuδιά
της, γι' αυτό και
¿ρηoιμο¬οιεiται για την
α¬ομάκρυνoq τoυς.
Tο όνομα μrντα (λατ.
,e.0ha), ¬ροrρ¿εται α¬ό
το αρ¿αιοελληνικό μiν0η.
23
24
25
• Η τoουκνiδα ανqκει oτο γrνος
τuν αγγειόo¬ερμuν ¢υτuν
Kνiδη και oτην οικογrνεια τuν
Kνιδοειδuν.
• Α¬ό rνα εiδος τoουκνiδας
oτην Αoiα λαμβάνονται
κλuoτικrς iνες α¬ό τον
βλαoτό για την ¬αραγuγq
υ¢αoμάτuν.
• Α¬οÇηραμrνες τoουκνiδες
δiνονται oαν τρο¢q oε çuα.
• Εiναι ¬λοúoια oε μεταλλικά
άλατα, ¬εριr¿ει αoβroτιο,
¿αλκό, ¿λuριο, κάλιο, ¬υρiτιο,
νάτριο και oiδερο..
• Συγκεκριμrνα, το α¢rµημα
του εiδους 7r0ica ure.s Kνiδη
η καυoτηρά, ¬ου βρioκεται
και oτην Ελλάδα εiναι
εÇαιρετικό διουρητικό και κατά
της ¬rτρας της ¿ολqς, ενu ο
¿υμός τuν o¬όρuν του
oταματά την αιμορραγiα.
• Σúμ¢uνα με οριoμrνους
βοτανολόγους, βοη0ά
oτην αντιμετu¬ιoη
δερματικuν εκçεμάτuν,
oυμβάλλει oτην μεiuoη
του ουρικοú οÇrος και
γενικuς oυμβάλλει oτην
καλq κυκλο¢ορiα του
αiματος.
26
27
• Ο καρ¬ός της μυρτιάς εiναι γνuoτός για
τις ιo¿υρrς αντιοÇειδuτικrς ιδιότητrς του.
Α¬ό τους "καρ¬οúς" της μυρτιάς
μ¬ορoúμε να ¢τιάÇουμε λικrρ :
• Γεμiçουμε το 1!3 rνα τρiτο ενός
μ¬ουκαλιοú γυάλινου με uριμους
καρ¬οúς μυρτιάς,
• ρi¿νουμε μroα 1 με 2 γαρú¢αλλα,
3!4 τρiα τrταρτα του ¬οτηριοú çά¿αρη,
και το υ¬όλοι¬ο το γεμiçουμε με ρακi q
κονιάκ.
Tο ανακατεúουμε ελα¢ρά κά0ε μrρα για
μiα εβδομάδα και το α¢qνουμε
για 4 μrρες ¬ερi¬ου, κοντά oε rνα
¬αρά0υρο να uριμάoει.
Ο ΣXΙΝΟΣ : Ο Ι¬¬οκράτης 0εuροúoε το o¿iνο
¢άρμακο για γυναικολογικά ¬ροβλqματα και
κατά της υoτερiας
Ο Aιοoκουρiδης το 0εuροúoε oτυ¬τικό και το
oυνιoτοúoε για τις αιμο¬τúoεις, για το oτομά¿ι τις
διάρροιες, τις δυoεντερiες.
Α¬ό τη ρητiνη της ¿ιuτικης ¬οικιλiας ¬αράγεται η
¬ερi¢ημη μαoτi¿α.
Στη λαiκq ιατρικq ο ¢λοιός του o¿iνου ε¬ουλuνει τις
¬ληγrς.
Tο rλαιον α¬ό τους o¿ινόκαρ¬ους α¬οτελεi
¢άρμακο εναντiον της uτiτιδας και δια¢όρuν
δερματικuν νοoημάτuν, κυρiuς εκçεμάτuν.
ΣXΙΝΟΣ ΜΑΣTΙXΟAΕΝAΡΟ : Αντι¢λεγμονuδη δράoη α¬οδiδεται oτο ελεανολικό
οÇú ¬ου ¬εριr¿ει η μαoτi¿α. Η μαoτi¿α δρα ε¬ουλuτικά, λúοντας τις ¢λεγμονrς
oυγκεκριμrνuν οργάνuν αρ¿içοντας α¬ό ¬εριοδοντiτιδες, οιoο¢αγiτιδες, γαoτρiτιδες,
δuδεκαδακτυλικό rλκος μr¿ρι τις κολiτιδες και τις αιμορροiδες. Ακόμα και όταν δεν
υ¬άρ¿ει ¬ρόβλημα ¢λεγμονuν oτα ¬αρα¬άνu όργανα η μαoτi¿α ¬ροo¢rρει διεγερτικq
αναçuογόνηoη ¬ου ε¬ιτρr¬ει τη oταoιμότητα oτις ¬εριο¿rς αυτrς uoτε να α¬ο¢εúγονται
δυoάρεoτες καταoτάoεις ό¬uς δυo¬εµiα q τυμ¬ανιoμός.
Ιo¿υρrς αντι-οÇειδuτικrς ιδιότητες αoκuντας γενικότερη υγεiα oτον οργανιoμό
εÇουδετερuνουν τις ¬αραγόμενες ελεú0ερες ρiçες.
Η ¿ρqoη της μαoτi¿ας βοη0άει oε ¬ερι¬τuoεις δυo¬εµiας, καοúρας oτο oτομά¿ι και
¢ουoκuματος.
28
• ΠΙKΡΟAΑΦΝΗ (Nerium leander).
Μεoογειακό ¢υτό αυτο¢υrς κυρiuς oτο νότιο
τμqμα της Ελλάδας.
• Περιr¿ει δηλητηριuδη oυoτατικά oε όλα τα μrρη
του (τοÇικά αλκαλοειδq) .Tα ¬λrον δραoτικά
εÇάγονται α¬ό τα ¢úλλα.
• Αν και αυτό το ¢υτό εiναι δηλητηριuδες,
¬αράγuγα της r¿ουν ¿ρηoιμο¬οιη0εi για αιuνες
oαν βότανα. Οι Μεoο¬οτάμιοι, τον 15ο αιuνα
μ.X., ¬ioτευαν oτις ε¬ουλuτικrς-0ερα¬ευτικrς
ιδιότητες της ¬ικροδά¢νης.
• Οι Bαβυλuνιοι ¿ρηoιμο¬οιοúoαν rνα μiγμα α¬ό
¬ικροδά¢νη και γλυκόριçα (liquorice) για ν'
αντιμετu¬ioουν τον "κραoο¬ονοκr¢αλο".
• Ο Πλiνιος, ο "¬ρεoβúτερος", ο γνuoτός αρ¿αiος
Eλλqνας oυγγρα¢rας, rγραµε για την όµη της
¬ικροδά¢νης, ό¬uς ε¬ioης για τις δηλητηριuδεις
και ευεργετικrς ιδιότητrς της.
• Στη ¢αρμακευτικq ¿ρηoιμο¬οιοúνται κυρiuς τα
¢úλλα και ο ¢λοιός ¬ου oε μικρrς δόoεις
¬αρουoιάçουν καρδιοτονuτικrς και διουρητικrς
ιδιότητες.
• Tα ¢úλλα της ¬ικροδά¢νης ¿ρηoιμο¬οιοúνται
ε¬ioης oτην ¬αραoκευq ¬οντικοκτόνuν
¢αρμάκuν.
Αραβες γιατροi τον 8ο αι.
μ.X. ¿ρηoιμο¬οiηoαν την
¬ικροδά¢νη oαν
0ερα¬ευτικό ¢υτό ενάντια
oτον καρκiνο.
Μ¬ορεi να ¢τάoει oε úµος και τα 13 μrτρα, βρioκεται oε ό¿0ες ¬οταμuν και ¬αράκτιες
¬εριο¿rς της Μεoογεiου εiναι δε γνuoτq και με το όνομα Çυλοκερατιά, ενu oτην
Kú¬ρο uς "τερατoιά", α¬ό την αρ¿αιοελληνικq λrÇη κεράτιον, για το ¿αροú¬ι. Α¬ό τη
λrÇη κεράτιον ¬ροrρ¿εται και η λrÇη καράτι, γιατi το βάρος του o¬όρου τuν
¿αρου¬ιuν ορioτηκε uς η ¬ιο μικρq μονάδα μrτρηoης για ¿ρυoό και ¬ολúτιμους
λi0ους. Στην Ελλάδα βρioκεται αυτο¢υqς oε ¬ολλrς νηoιuτικες ¬εριο¿rς και κυρiuς
oτη Kρqτη αλλά καλλιεργεiται και oε ¢υτuρια για τον καλλu¬ιoμό δρόμuν και
¬άρκuν.
XΑΡΟΥΠΙΑ
Στην Kú¬ρο καλλιεργεiται εδu
και ¿ιλιάδες ¿ρόνια, και το 9%
της ¬αραγuγqς εÇάγεται oε
διά¢ορες μορ¢rς
(¿αρου¬άλευρο, ολόκληρος
καρ¬ός, ¿αρου¬ο¬υρqνας.
Α¬ό τα αλεoμrνα o¬όρια τους
εÇάγεται μiα κολλuδης ουoiα
(γόμμα, κόμμι) ¿ρqoιμη oτη
¿αρτοβιομη¿ανiα κα0uς και uς
oτερεuτικό oε διά¢ορα
τρό¢ιμα.
Tα ¿αροú¬ια ¿ρηoιμο¬οιοúνται
uς çuοτρο¢q και oτην
¬αραoκευq οινο¬νευματuδuν
¬οτuν. Αλευρο¬οιημrνα
¿ρηoιμο¬οιοúνται και oτη
¬αραoκευq ενός 0ρε¬τικοú
αλευριοú κατάλληλου για
βρε¢ικοúς κοιλό¬ονους και
¬αιδικrς γαoτρεντερiτιδες.
Tο Çúλο της ¿αρου¬ιάς
¿ρηoιμο¬οιεiται oε Çúλινες
διακοoμqoεις.
29
ΙΠΠΟΦΑΕΣ (!ippphae 2.) εiναι
¢υλλοβόλος 0άμνος ¬ου ανqκει oτην
οικογrνεια τuν Ελαιαγνοειδuν, ¬ου
α¬οτελεi κοινq ονομαoiα του ¢υτοú
ράμνος (λευκαγκα0ιά) ("hamnus,
οικογrνεια Ραμνοειδq (8ha3.aceae).
Η ονομαoiα ¬ροrρ¿εται α¬ό τις λrÇεις
i¬¬ος9i¬¬(ο)- (άλογο) : -¢αrς, ουδ. του ;
¢αqς9¢άος ¢uς, λάμµη), άρα oημαiνει
¢uτεινό, λαμ¬ερό άλογο.
Ο 0άμνος ¢0άνει oε úµος .5;
6 3, o¬άνια ruς τα 1 3 oτην
κεντρικq Αoiα και oυνq0uς
ανα¬τúooεται oε Çηρrς και
αμμuδεις ¬εριο¿rς. Εiναι
αν0εκτικό oε αλατοú¿ες
oυν0qκες εiτε δια του αrρα εiτε
δια του εδά¢ους, αλλά r¿ει
μεγάλη α¬αiτηoη oε ¬λοúoια
ηλιο¢άνεια για την καλq
ανά¬τυÇq του και δεν ανr¿εται
oκιερrς oυν0qκες δi¬λα oε
μεγαλúτερα δrντρα.
Αν και oτη oúγ¿ρονη Ελλάδα το
鬬ο¢αrς ¿ρηoιμο¬οιεiται τα τελευταiα
¿ρόνια, oτην αρ¿αιότητα η ¿ρqoη του
qταν ¬ολú διαδεδομrνη.
Σ¿ετικrς ανα¢ορrς υ¬άρ¿ουν oε
κεiμενα του Oεό¢ραoτου, μα0ητq του
Αριoτοτrλη, αλλά κυρiuς του
Aιοoκουρiδη, του ¬ατrρα της
Φαρμακολογiας.
Tο όνομά του το ο¢εiλει oτα
oτρατεúματα του Μεγάλου
ΑλεÇάνδρου, ¬ου ¬αρατqρηoαν
ότι τα άρρuoτα και τραυματιoμrνα
άλογα ¬ου rτρuγαν τα ¢úλλα και τους
καρ¬οúς του ¢υτοú ανάρρuναν
γρηγορότερα, α¬οκτοúoαν
¬εριooότερη δúναμη, ενu το τρi¿uμά
τους δυνάμuνε και γινόταν ¬ιο
λαμ¬ερό.
Οι ¬ρόγονοi μας ¬ioτευαν
ότι και ο Πqγαoος rτρuγε α¬ό αυτό
για να μ¬ορεi να ¬ετάει.
(¢uτό δεÇιά: οι νúμ¢ες
τρr¢ουν τον Πqγαoο με 鬬ο¢αrς )
«Bόμβες βιταμiνης#» ονομάçονται
α¬ό τους ¬ιο εν0ουoιuδεις
οι καρ¬οi του 鬬ο¢αοúς.
Για μια ιo¿υρq αντιοÇειδuτικq
δράoη :
2 κουταλιrς ¿υμοú με
1 κουταλιά μrλι,
oε 1 ¢λυτçάνι τoάι (του βουνοú
καλúτερα) q oε ¿υμό μqλου , δiνει
άριoτα α¬οτελroματα :
¬.¿. ¢αiνεται να ε¬ιβραδúνει τον ρυ0μό
δημιουργiας τuν καρκινικuν κυττάρuν
oτο ¬α¿ú rντερο και oτους μαoτοúς.
Ο ¿υμός του oε oυνδυαoμό με ελαιόλαδο
βοη0άει oτη γρqγορη iαoη δερματικuν και
αυτό-άνοouν αo0ενειuν, και γενικά δiνει rνα
εÇαιρετικό ¬ροiόν για την ¬ερι¬οiηoη του
δrρματος (ακμq, Çηροδερμiα, κατακλioεις).
Οι Ρuoοι κοoμοναúτες για την ¬αραμονq τους
oτους διαoτημικοúς oτα0μοúς και για να
¬ροoτατεúονται α¬ό την κοoμικq ακτινοβολiα
¬αiρνουν αλοι¢q 鬬ο¢αοúς,
ενu οι Kινrçοι το r¿ουν ¬άντα μαçi τους και το
δiνουν oτους α0λητrς τους όταν oυμμετr¿ουν oε
Ολυμ¬ιακοúς Αγuνες.
30
ΣΥΣTΑTΙKΑ KΑΙ ΙAΙΟTΗTΕΣ :
Α¬ό τον 14ο αιuνα ακόμη qταν γνuoτq η
δράoη του uς κα0αρτικοú αλλά και για
ανε¬άρκειες του oυκuτιοú,
Ο ¢λοιός του,όταν μουoκrµει oε νερό για
15 λε¬τά και βραoτεi για μιoq uρα, δiνει rνα
α¢rµημα καλό για ¬ριν α¬ό τον ú¬νο. Tο
iδιο και τα ¢úλλα του αν τα κάνουμε oαν τoάι.
Μ¬ορεi να το ¬αρομοιάçουν με τον ανανά
oτη γεúoη αλλά oε ¬εριεκτικότητα u¢rλιμuν
oυoτατικuν r¿ει την αÇiα ¬ολλuν o¬όρuν
και ¢ροúτuν μαçi.
Ο καρ¬ός του ¬εριr¿ει μαγνqoιο, oiδηρο,
αoβroτιο, μαγγάνιο, όλο το oúμ¬λεγμα B,
βιταμiνη Α, ¬ολλα¬λάoια βιταμiνη C (5 ¢ορrς
μεγαλúτερη α¬ό του ακτινιδiου, 3 ¢ορrς
μεγαλúτερη α¬ό αυτqν του ¬ορτοκαλιοú) ,
βιταμiνη Ε, (¬εριooότερη α¬ό το oιτάρι),
¢λαβονοειδq, ¢υτοoτερόλες, ουoiες ¬ου
¬ρολαμβάνουν καρδιαγγειακrς ¬α0qoεις.
Οι ευεργεoiες του ΕΥKΑAΥΠTΟΥ:
Α¬ορρο¢ά α¬ό ελuδη εδά¢η τα μολυoμrνα και
ε¬ικiνδυνα για αo0rνειες ό¬uς η ελονοoiα, νερά.
Kατεβάçει τον ¬υρετό.
Kατα¬ραúνει το βq¿α, άo0μα, γρi¬η, βρογ¿iτιδες,
τις νευραλγiες και τον ¬ονόλαιμο.
Kατάλληλο για ειo¬νοrς oε ιγμορiτιδα
¢αρυγγiτιδα, λαρυγγiτιδα και βρογ¿ικά. Oταν
βράçουμε ευκάλυ¬το, οι ατμοi ιονiçουν την
ατμόo¢αιρα του δuματiου και την κάνουν ¬ιο
υγιεινq.
Tο τoάι ¢úλλuν ευκαλú¬του:
Tο α¢rµημά του βοη0ά oτην αντιμετu¬ιoη τuν
κρυολογημάτuν και ¬α0qoεuν του ανα¬νευoτικοú
oυoτqματος, oτην κατα¬ολrμηoη του βq¿α ειδικά
αν ¬ροo0roουμε κανrλα και μrλι.
Ε¬ειδq δεν ¬εριr¿ει κα¢εiνη ό¬uς το κινrçικο
τoάι, μ¬ορεi να καταναλu0εi oε αρκετq ¬οoότητα
ά¢οβα.
ΕΥKΑAΥΠTΟΣ
«Αυoτραλός ο
υµηλός»
• Mir!ili" #l$.
• Tα δειλινά κατάγονται α¬ό τις Aνδεις της
Νότιας Αμερικqς. Πολυετq κονδυλuδη ¢υτά
¬ου ε¬ανrρ¿ονται κά0ε άνοιÇη α¬ό τους
υ¬όγειους κονδúλους τους. Εiναι το
γνuoτότερο εiδος του γrνους Mir!ili" της
οικογrνειας τuν νυκταγινιδuν
(%&c'(i%cee). Tο ¢υτό διαδό0ηκε γρqγορα
μετά την ανακάλυµq του, η ο¬οiα ¢rρεται ότι
rγινε το 154).
• Tο ¢υτό r¿ει λiγες ¢αρμακευτικrς ¿ρqoεις,
κυρiuς uς κα0αρτικό, διουρητικό και
α¢ροδιoιακό. Ε¬ioης τα ¢úλλα του μ¬οροúν
να βραoτοúν και να ¢αγu0οúν oε
¬ερι¬τuoεις ανάγκης. Γενικά όμuς το ¢υτό
και οι o¬όροι του εiναι τοÇικά.
• Tα κουνrλια το α¬ο¢εúγουν.
• Tο λάδι του εiναι η oημαντικοτερη ¬ηγη γ-
λινολενικοú οÇrος(oημαντικότατο λι¬αρό οÇú
με ε¬iδραoη εναντiον αo0ενειuν του
αν0ρu¬ου και με καλλυντικrς oτο δrρμα
ιδιότητες. Ε¬ioης το λάδι του βοη0ά oτην
ανδρικq υ¬ογονιμότητα.
31
• <i00osporu3 'e0eroph/llu3.Tο κοινό του όνομα εiναι Αγγελικq και
κατάγεται α¬ό τη Νrα Zηλανδiα.
• Εiναι ¢υτό εÇuτερικοú ¿uρου και αρκετά αν0εκτικό. Η αγγελικq εiναι
¢υτό αντι¢υoητικό, ¿uνευτικό, o¬αoμολυτικό και r¿ει γενικότερα
τονuτικrς ιδιότητες.
• E¿ει ε¬ioης ιδιότητες αντιβακτηριακrς, αντιμυκητιακrς και
διουρητικrς.
• Ρυ0μiçει την rμμηνο ρúoη και ανακου¢içει α¬ό τους ¬όνους της,
• Εiναι ε¬ioης κα0αρτικό τuν αερiuν, διεγερτικό, τονuτικό της ¬rµης
και της κυκλο¢ορiας του αiματος, ενu ¿ρηoιμο¬οιεiται και uς
καρδιοτονuτικό και uς ευεργετικό oτα μάτια.
• Σε εÇuτερικq ¿ρqoη, το ¿ρηoιμο¬οιοúν oε μορ¢q ¬ομμάδας για
κατα¬ραüντικrς εντριβrς, oε ¬ερι¬τuoεις ρευματιoμοú, αρ0ρiτιδας
και ¬α0qoεuν του δrρματος.
• Tα ¢úλλα της αγγελικqς ¿ρηoιμο¬οιοúνται εÇάλλου με κατα¬λάoματα
oτις ¬ερι¬τuoεις μuλu¬uν, αλλά όταν Çερα0εi το ¢υτό, τα ¢úλλα
¿άνουν τη ¿ρηoιμότητα τους για κατα¬λάoματα .
• Σε εouτερικq ¿ρqoη, δiνεται με α¢rµημα κατά της Çινiλας του
oτομα¿ιοú, κατά της δυo¬εµiας, κατά του βq¿α, oε ¬ερι¬τuoεις
ανορεÇiας, ελκuν του oτομα¿ιοú, ενu oυντελεi και oτην α¬ό¿ρεμµη.
Xρηoιμο¬οιεiται ε¬ioης κατά του ¬λευρiτη, κα0αρiçει τα οúρα, ενu
εiναι ευεργετικq και oτο ¿ρόνιο ¬νευμονικό κατάρρου.
• Trλος, δiνεται κατά τuν κολικuν, του κρυολογqματος, του ¬υρετοú,
τuν δηλητηριάoεuν και της αναιμiας.
ΜΑTZΟΥΡΑΝΑ: Ι0αγενrς τuν ¿uρuν της Μεoογεiου με
6 εiδη ¬οuδuν ¢υτuν.
Tο ¬ιο oημαντικό εiδος εiναι η ματçουράνα ορiγανο q
κοινq, το úµος της ¢τάνει τα 6 εκατοoτά, ο βλαoτός εiναι
τετραγuνικός, ¬ολúκλαδος. Tα
¢úλλα της εiναι μικρά, αντi0ετα, ¿νουδuτά, uοειδq και
r¿ουν μiα ¿αρακτηριoτικq όμορ¢η οoμq λεβάντας. Tα
άν0η της εiναι μικρά λευκοú ¿ρuματος.
Tα ¢úλλα της ¿ρηoιμο¬οιοúνται oαν μ¬α¿αρικό,
oυνq0uς oτο κρrας και το µάρι, αλλά και oαν α¢rµημα.
Α¬ό τα ¢úλλα του ¢υτοú λαμβάνεται αι0rριο rλαιο και
ρό¢ημα ¬ου ¿ρηoιμο¬οιεiται oαν αντιoη¬τικό
( αρuματο¬οιiα) και αντιo¬αoμuδικό, αναλγητικό oε
μυiκοúς ¬όνους, διαoτρrμματα και νευραλγiες uς 0ερμό
ε¬i0εμα.
• Στην αρ¿αiα Ελλάδα η ματçουράνα εiναι γνuoτq α¬ό τα
¿ρόνια του Ι¬¬οκράτη ¬ου την ¿ρηoιμο¬οιοúoε oαν
¢άρμακο κατά oτομα¿ικuν και εντερικuν ενο¿λqoεuν
(κα0αρτικό). Ε¬ioης oτε¢άνuναν με αυτό νιό¬αντρα
çευγάρια uς oúμβολο ευτυ¿iας q και ηγrτες uς oúμβολο
τιμqς. %ι αρ¿αiοι Eλληνες ¬ioτευαν ότι αν rνα κορiτoι
βάλει oτο κρεβάτι της μαντçουράνα, η Α¢ροδiτη 0α της
α¬οκαλúµει το μελλοντικό της oúçυγο.
• Σqμερα καλλιεργεiται oαν καλλu¬ιoτικό και αρuματικό ¢υτό oε
γλάoτρες και κq¬ους.
Ευδοκιμεi oτην ¬εριο¿q της Μεoογεiου.
Ε¬ioης, α¬αντάται oτα Kανάρια Νηoιά,
oτην Ινδiα και oε άλλες αoιατικrς ¿uρες.
• Tο αι0rριο rλαιο ¬ου ¬εριr¿ουν τα
¢úλλα της ¿ρηoιμο¬οιεiται oτην
αρuματο¬οιiα και ε¬ioης για τη 0ερα¬εiα
νευραo0ενειuν.
• E¿ει ε¬ioης αντιoη¬τικrς ιδιότητες και
¿ρηoιμο¬οιεiται oτην ε¬οúλuoη
τραυμάτuν.
• Σε μεγάλες δόoεις η λεβάντα δρα uς
υ¬νuτικό και ναρκuτικό.
• Οι ιαματικrς κατα¬ραυντικrς κυρiuς
ιδιότητες της, qταν γνuoτrς α¬ό την
αρ¿αιότητα και ανα¢rρονται
oτον Aιοoκουρiδη, τον Πλiνιο και
τον Γαληνό.

Aεβάντα Lavandula angustifolia
32
ΣΠΑOΟXΟΡTΟ q BΑAΣΑΜΟ
(*&$ericu+ ,er-or'u+)
(Υ¬rρικο το διάτρητο)
Οικ. Υ¬ερικiδuν (*&$ericcee).
Στο Aγιον Oρος δεν λεi¬ει α¬ό κανrνα κελi
το Bαλoαμrλαιο, ¬ου ¢τιά¿νουν οι iδιοι, uς
βαoικό ¢άρμακο για όλο το ¿ρόνο με ευρú
¬εδiο ε¢αρμογuν.
Οι Eλληνες α¬ό τα αρ¿αiα ¿ρόνια γνuριçαν
και εκτιμοúoαν τις ε¬ουλu-τικrς ιδιότητες
αυτοú του ¢υτοú. Γι´αυτό και η δημοτικq
μας μοúoα το úμνηoε μια και μ= αυτό
ό¬λιçε η μάνα τον γιο της ¬ου ¬qγαινε oτον
¬όλεμο.
Στην δúoη εiναι γνuoτό με την
ονομαoiα 40.>oh.=s ?or0 oil και λrγεται ότι
¬qρε το όνομα αυτό α¬ό τους Σταυρο¢όρους-
鬬ότες του Αγiου Ιuάννου της Ιερουoαλqμ οι
ο¬οiοι 0ερά¬ευαν με αυτό τις ¬ληγrς τους oτις
μά¿ες.
ΑΠΟ ΑAAΑ ΜΟΝΑΣTΗΡΙΑKΑ
ΓΡΑΠTΑ KΕΙΜΕΝΑ ΓΙΑ TΑ
BΟTΑΝΑ.
• Tο βαλoαμrλαιο ¬αραoκευάçεται α¬ό τις
αν0ο¢όρες κορυ¢rς του βοτάνου.
• E¿ει rνα rντονο κόκκινο ¿ρuμα και εiναι
εÇαιρετικά α¬οτελεoματικό oε ¬ροβλqματα
¢λεγμονuν του δrρματος , τuν μυuν και του
oυνδετικοú ιoτοú.
• Tο rλαιο αυτό εiναι ιδιαiτερα ¿ρqoιμο μετά α¬ό
ηλιακά εγκαúματα. Xρειάçεται μόνο ¬ροoο¿q
oτη ¿ρqoη του, γιατi δεν κάνει να εκ0rτουμε
την ¬εριο¿q ε¬άλειµης oτον qλιο.
• AAAΕΣ OΕΡΑΠΕΥTΙKΕΣ ΙAΙΟTΗTΕΣ:
Oλα τα υ¬rργεια μrρη του ¢υτοú
¿ρηoιμο¬οιοúνται για 0ερα¬ευτικοúς
oκο¬οúς.
• Η δράoη του εiναι αντι¢λεγμονuδης, oτυ¬τικq,
ε¬ουλuτικq και ηρεμιoτικq.
• Tο βάλoαμο όταν λη¢0εi εouτερικά uς
α¢rµημα r¿ει ηρεμιoτικq και αναλγητικq
δράoη, κατα¬ραúνει τη oυνδετικiτιδα, την
ιo¿ιαλγiα και τους ρευματικοúς ¬όνους.
• Xρηoιμο¬οιεiται oτη 0ερα¬εiα της νευραλγiας,
της ανηoυ¿iας, της rνταoης και ¬αρόμοιuν
¬ροβλημάτuν.
Cς rγ¿υμα ¿ορηγεiται oε ¬ερι¬τuoεις άγ¿ους,
νευρικqς rνταoης, ευερε0ιoτότητας q
oυναιo0ηματικrς διαταρα¿rς ¬ου r¿ουν o¿roη
με την εμμηνό¬αυoη q το ¬ροεμμηνορροiκό
oúνδρομο.
ΣΥΝTΑΓΗ :
Ρi¿νουμε rνα 1 ¢λιτçάνι βραoτό νερό oε 1-2 κουτ.
του τoαγιοú Çηρό βότανο και το α¢qνουμε
oκε¬αoμrνο για 1-15 λε¬τά.
Σουρuνουμε και ¬iνουμε ruς τρεις ¢ορrς την
ημrρα.
Tο βάμμα του βάλoαμου q o¬α0ό¿ορτου, το
¿ρηoιμο¬οιοúμε για rνα διάoτημα ¬ερi¬ου 2
μηνuν oε ¬ερι¬τuoεις μακρο¿ρόνιας νευρικqς
rνταoης ¬ου οδηγεi oε εÇάντληoη και
κατά0λιµη.
Coτόoο oυνιoτάται να μην ¿ρηoιμο¬οιεiται
όταν υ¬άρ¿ει rντονη κατά0λιµη και oε καμiα
¬ερi¬τuoη αν ο αo0ενqς λαμβάνει
αντικατα0λι¬τικά ¢άρμακα.
Στα ¬αιδιά ¬ου βρr¿ουν το κρεβάτι τους
μ¬οροúμε να δuoουμε 5-1) oταγόνες το
βράδυ.
33

Tριαντά¢υλλο Η ονομαoiα του γrνους rosa
¬ροrρ¿εται α¬ό την ελληνικq λrÇη "ρόδο" ¬ου
oημαiνει κόκκινο, κα0όoον τα ρόδα
(τριαντά¢υλλα) oτην αρ¿αiα Ελλάδα qταν
κόκκινα και κατά τη μυ0ολογiα ¬qραν το ¿ρuμα
τους α¬ό το αiμα της 0εάς Α¢ροδiτης.
• .ο ρόδο της Aαμαoκοú q Aαμαoκηνό ρόδο
ό¬uς εiναι γνuoτό oτην Ευρu¬η καλλιεργεiται
εκτεταμrνα για τις ¬ολλrς και ¿ρqoιμες ιδιότητες
του.
OΕΡΑΠΕΥTΙKΕΣ ΙAΙΟTΗTΕΣ
• Kατά της δυoκοιλιότητας, της αμυγδαλiτιδας
και τuν α¢0uν, αντιoη¬τικό, αντιβιοτικό,
¿αλαρuνει α¬ό το oτρες και βοη0ά oε αü¬νiες,
κατά τuν ¬ονοκε¢άλuν και τuν çαλάδuν ενu
κάνει καλό και oε ¬ερι¬τuoεις κατά0λιµης
(αντικατα0λι¬τικό) εμμηναγuγό.
• Eγ¿υμα : Σε 1 (rνα) λiτρο νεροú ¬ου μόλις
r¿ει βράoει και το r¿ουμε κατεβάoει α¬ό
την ¢uτιά ρi¿νουμε (δúο) 2 κουταλάκια του
γλυκοú ροδο¬rταλα και το oκε¬άçουμε για
1) (δrκα) λε¬τά. Tο oουρuνουμε και
¬iνουμε 2-4 ¢λιτçάνια του τoαγιοú την
ημrρα κατά ¬ερi¬τuoη.
ΣKΟΡΠΙAΙ (C@A@8BC' o55ici.aru3 C.C.)
Kατrρα¿ον το ¢αρμακευτικό (,ικρq Φτrρη).
Οικογrνεια τuν Πολυ¬οδιiδuν
Φúεται oτην Ευρu¬η, oτην κεντρικq Ευρu¬η
μάλιoτα εiναι ¬ροoτατευόμενο ¢υτό.
Στη ¿uρα μας το oυναντοúμε με τις κοινrς
ονομαoiες oκορ¬iδι, αo¬λqνιο,
oκορ¬ιδό¿ορτο, oκρο¬iδι, oκρο¬ιδό¿ορτο,
oκορ¬ιδάτoι, oκο¬ηροτqρι, ¿ρυoό¿ορτο,
αγριοo¬άρτι. Tο oκορ¬iδι εiναι ¢υτό αρκετά
διαδεδομrνο oτις ρuγμrς τuν βρά¿uν και
oτις o¿ιoμrς ¬αλαιuν τοi¿uν, ¬ροτιμuντας
τους τοi¿ους ¬ου βλr¬ουν βόρεια.
Εiναι μάλλον το αo¬λqνιο του Aιοoκουρiδη
και οι αρ¿αiοι Eλληνες το ¿ρηoιμο¬οιοúoαν
για τις διουρητικrς και α¬ο¿ρεμ¬τικrς του
ιδιότητες.
• Oερα¬ευτικrς ιδιότητες και ενδεiÇεις:
Xρηoιμο¬οιεiται όλο το ¢υτό εκτός α¬ό
τη ρiçα. Aρα uς κατα¬ραüντικό,
διουρητικό, α¬ο¿ρεμ¬τικό και
ε¢ιδρuτικό. Kατά τuν νοoημάτuν της
κúoτεuς, τuν ουρο¢όρuν οδuν και τuν
νε¢ρuν. Εiναι ¬ολú καλό για την
α¢αiρεoη της ¬rτρας α¬ό τους νε¢ροúς.
• Γενικότερα δρα κατά της διάρροιας (r¿ει
αν0ελμιν0ικrς ιδιότητες, για τους
oκuληκες τuν εντrρuν) και εiναι
0ερα¬ευτικό της o¬λqνας, τuν oτη0ικuν
¬α0qoεuν και του βq¿α. Tο oιρό¬ι α¬ό
το oκορ¬iδι ¿ρηoιμο¬οιεiται oαν
¢άρμακο κατά τuν ¬νευμονικuν
¬α0qoεuν αλλά εiναι λιγότερο
α¬οτελεoματικό α¬ό το oιρό¬ι ¬ου
¬αραoκευάçεται α¬ό μια άλλη ¢τrρη, τον
αδiαντο.
34
• Παραoκευάçεται uς α¢rµημα.
• Bράçουμε 6 γραμμάρια oε 1,5
¢λιτçάνι νερό για 5-1 λε¬τά.
Μiα ¢ορά την ημrρα.
Αν 0rλουμε μ¬οροúμε να το
γλυκάνουμε με μrντα q γλυκάνιoο.
• Eνα α¬οτελεoματικό μεiγμα για τις
¬rτρες oτα νε¢ρά γiνεται με
oκορ¬iδι,
• (α) δiαν0ο (γαρú¢αλλο),
• (β) ¬ολúκομ¬ο (α¬ό 1 μrρος)
• και o¬όρους (γ) ¬εντάνευρου (1,5
μrρος).
• Bράçουμε 27 γραμμάρια α¬ό το
μεiγμα για 1 λε¬τά oε 3 ¢λιτçάνια
νερό το oουρuνουμε και ¬iνουμε το
μιoό το ¬ρui και το υ¬όλοι¬ο το
βράδυ.
• Tο ρό¢ημα αυτό το ¬iνουμε για μiα
εβδομάδα.
Προ¢υλάÇεις: Να μην Çε¬ερνοúμε
την oυνιoτuμενη δοoολογiα.
α
β
α
γ
• ΠΟAΥKΟΜΠΟ τçουλιάνα ,icro3eria Dulia.a q 4a0ureia
Dulia.α q το μικρό κυ¬αριooάκι : ανqκει oτην οικογrνεια
τuν Xειλαν0uν, εiναι rντονα αρuματικό, ¢αρμακευτικό και
μελιooοτρο¢ικό ¢υτό.
• Oερα¬ευτικrς ιδιότητες και ενδεiÇεις:
Tο υ¬rργειο τμqμα r¿ει διουρητικrς , λι0οδιαλυτικrς και
αντιυ¬ερ¿λuρυδριακrς ιδιότητες .
Oεuρεiται ιδιαiτερα α¬οτελεoματικό βότανο για τις ¬rτρες
oτα νε¢ρά και την ουροδό¿ο κúoτη και oqμερα
¿ρηoιμο¬οιεiται oε ¬ολλά βοτανικά μεiγματα q μόνο του για
την αντιμετu¬ιoη αυτuν τuν ¬ροβλημάτuν.
Ε¬ioης ¿ρηoιμο¬οιεiται κατά της Çινiλας του oτομά¿ου, τuν
¬ε¬τικuν ελκuν, τuν εντερικuν oκουληκιuν, για το
κρυολόγημα και την ναυτiα του ταÇιδiου.
Για 0ερα¬εiα α¬ό ¬rτρες oτα νε¢ρά q την ουροδό¿ο κúoτη
το βότανο ¬αραoκευάçεται uς α¢rµημα.
• Bράçουμε 6 γραμμάρια α¬ό το Çηρό βότανο oε 2,5
¢λιτçάνια νερό για 5 λε¬τά και το α¢qνουμε oκε¬αoμrνο
για 1 λε¬τά. Σουρuνουμε και ¬iνουμε το μιoό το ¬ρui και
το υ¬όλοι¬ο το α¬όγευμα για 1 ημrρες.
• Tο oυμ¬υκνuμrνο α¢rµημα του ¢υτοú εiναι καλό
υ¬ακτικό.
Aεν r¿ουν ανα¢ερ0εi άλλες
¬αρενrργειες του βοτάνου, κατά
oυνr¬εια ¬ροor¿ουμε μόνο να μην
Çε¬ερνάμε τη oυνιoτuμενη ημερqoια
δοoολογiα.
Aρα uς ορεκτικό και βοη0ά oτη ¿uνεµη
εÇουδετερuνοντας τα αrρια.
ΑυÇάνει την ε¢iδρuoη και r¿ει
α¬ο¿ρεμ¬τικq δράoη. Γαργάρες με
α¢rµημα δρουν ε¬ουλuτικά oε ¬ληγrς
του λάρυγγα και του oτόματος. Aιεγεiρει
και τονuνει τον οργανιoμό και u¢ελεi
oε çάλη.
Εiναι ¿ρqoιμο oε διαταρα¿rς του
οργανιoμοú λόγu υ¬ερβολικqς
çroτης.
• Στην μαγειρικq : uς καρúκευμα ό¬uς η
ρiγανη q το 0ροúμ¬ι. Αρuματiçουμε με
αυτό Çúδι και ελιrς 0ροúμ¬ες.
Συνδυάçεται με µητά κρrατα, όo¬ρια,
μαρινάδες, oάλτoες, ομελrτες, άo¬ρα
τυριά, oαλάτες, νερόβραoτα ¿λuρά
κουκιά και uμά λα¿ανικά.
Προ¢υλάÇεις:
Εiναι καλúτερα να το
α¬ο¢εúγουμε κατά τη
διάρκεια της εγκυμοoúνης.
35
Oερα¬ευτικrς ιδιότητες και ενδεiÇεις
Tο 0ροúμ¬ι δρα εναντiον τuν
εντερικuν ¬αράoιτuν.
Aρα uς ορεκτικό και βοη0ά oτη
¿uνεµη
ΕÇουδετερuνει τα αrρια.
ΑυÇάνει την ε¢iδρuoη και r¿ει
α¬ο¿ρεμ¬τικq δράoη.
Εiναι u¢rλιμο oε oτομα¿ό¬ονους και
oτη διάρροια.
Aιεγεiρει και τονuνει τον οργανιoμό και
u¢ελεi oε çάλη.
Kατα¬ολεμά την αü¬νiα και δρα 0ετικά
oε νευρο¬ά0ειες.
Aειτουργεi uς κατα¬ραüντικό τuν
ρευματικuν αρ0ριτικuν ¬όνuν.
Γενικά r¿ει δυναμuτικq ε¬iδραoη oτην
κράoη του ατόμου.
Εiναι ευεργετικό oτην ουρικq αρ0ρiτιδα
και oτις ¬rτρες oτα νε¢ρά.
Oεuρεiται ότι βελτιuνει την ακοq.
Tα άν0η και τα ¢úλλα
μ¬οροúν να
¬αραoκευαo0οúν uς
rγ¿υμα. Ρi¿νουμε 1 rνα
κουταλάκι του τoαγιοú
Çηρό βότανο oε 1 rνα
¢λιτçάνι βραoτό νερό και
το oκε¬άçουμε για 1
λε¬τά. Σουρuνουμε, και
¬iνουμε ruς 3 τρεις
¢ορrς την ημrρα.
#$l%sia triph%lla# της οικογrνειας τuν &er'enaceae
Aουiçα q A鬬iα η κιτρiοoμος
Η AΟΥΙZΑ εiναι rνα ¬ολú όμορ¢ο ¢υτό με υ¬rρο¿ο
άρuμα.
Αν και η )καταγuγq» της εiναι α¬ό την Αμερικq, την
rμα0αν και oτην Kρqτη και μάλιoτα τη )¢uνάçουν»
γοργογιάννη και τη ¿ρηoιμο¬οιοúν uς ¢άρμακο για
όλες τις ¬α0qoεις.
Εiναι 0άμνος úµους 1-1,5 μ. q µηλότερος, ¢úλλα
οδοντuτά q λειό¿ειλα oε τριμερεiς q τετραμερεiς
o¬ονδúλους, λογ¿οειδq με βρα¿ú μio¿ο, λεiα oτην άνu
ε¬ι¢άνεια και αδενuδη oτην κάτu.
Aν0η λευκά, μικρά ¬ου o¿ηματiçουν μαo¿αλιαiους
o¬ονδúλους q ε¬άκριους βότρυς. E¿ει κά¬uς Çινq,
αλλά νόoτιμη γεúoη: Tα ¢úλλα της oυν0λιβόμενα
αναδiδουν οoμq λεμονιοú
. Η Aουiçα μας ¬ροo¢rρει α¬λό¿ερα τις ευεργετικrς της
ιδιότητες και βοη0ά oτην α¬οτοÇiνuoη, α¬οβολq
¬εριττuν υγρuν, κυτταρiτιδας και εiναι α¬οτελεoματικq
oτην oúo¢ιÇη του δrρματος.
Εiναι ¬ολú δημο¢ιλqς oτην Ευρu¬η, ό¬ου r¿ει
¿ρηoιμο¬οιη0εi uς rνα ¿αλαρuτικό ρό¢ημα για αιuνες.
Στην λαiκq ιατρικq ¿ρηoιμο¬οιεiται ευρruς για
oτομα¿ό¬ονους, αλλά και uς αντι¬υρετικό ρό¢ημα.
• .
• Xρqoη: Xρηoιμο¬οιεiται ευρúτατα για νοoqματα
του oτομά¿ου, oταματά τη διάρροια και εiναι
τονuτικό, αντι¬υρετικό και διουρητικό.
Συνιoτάται, μάλιoτα, oε ¬ερι¬τuoεις
νε¢ρολι0ιάoεuς.
• Bράoτε λiγα ¢úλλα λουiçας για7 - 1 λε¬τά και
μετά α¢qoτε τα άλλα 1 λε¬τά να κρυuoουν και
να ελευ0ερu0εi oτο νερό το αι0rριο rλαιο του
¢υτοú.
• Μ¬ορεiτε να ¬iνετε rνα ¢λιτçάνι την ημrρα και η
λουiçα 0α δρα ¬ρολη¬τικά ενάντια oε ¬ολλrς
¬α0qoεις. E¿ει και α¢ροδιoιακrς ιδιότητες.
• Tο αι0rριο rλαιο της λουiçας ¿ρηoιμο¬οιεiται
ευρruς oτην αρuματο0ερα¬εiα για να
ανακου¢ioει α¬ό το άγ¿ος, την αü¬νiα και την
κατά0λιµη.
Προoο¿q :ό¬uς όλα τα βότανα rτoι και η λουiçα
¬ρr¬ει να ¿ρηoιμο¬οιεiται με μrτρο διότι
¬εριr¿ει καμ¢ορά.
α) Η υ¬ερβολικq και αλόγιoτη ¿ρqoη της μ¬ορεi
να ε¬ι¢rρει ¬ροβλqματα oτα νε¢ρά για αυτό
¿ρειάçεται ¬ροoο¿q oτις ¬οoότητες. β) δεν
¬ρr¬ει να ¿ρηoιμο¬οιεiται άμεoα oτο δrρμα oε
άτομα ¬ου εiναι ευαio0ητα oτο ¢uς του qλιου
διότι η λουiçα εiναι ¢uτοευαio0ητο βότανο.
36
Aεν ¬ρr¬ει να ¿ρηoιμο¬οιεiται κατά την διάρκεια της
εγκυμοoúνης ¿uρiς την oυμβουλq γιατροú q ειδικοú.
• AAAΕΣ OΕΡΑΠΕΙΕΣ : Xρηoιμο¬οιqoτε την εάν
ακολου0εiτε διατρο¢q ¿αμηλuν 0ερμiδuν και 0rλετε
να κάµετε τα λi¬η ( 0εuρεiται το νοúμερο 1 βότανο
για αδυνάτιoμα, α¬οτοÇiνuoη και α¬οβολq ¬εριττuν
υγρuν και κυτταρiτιδας.)
• Ε¬ioης : αν ¬ονάει το oτομά¿ι oας,
• q αν r¿ετε αio0ημα καοúρας και δυo¬εµiας,
• q αν υ¬ο¢rρετε α¬ό κολικοúς oτομά¿ου ,
• q r¿ετε εντερικrς διαταρα¿rς,
• άν αρρuoτqoετε και 0rλετε να oας ρiÇει τον ¬υρετό
και να oας ρυ0μioει τη διάρροια,
• άν νιu0ετε ¬εoμrνη και 0rλετε να τονuoετε τον
οργανιoμό oας,
• άν r¿ετε ανάγκη α¬ό rνα qρεμο ú¬νο και 0rλετε να
διuÇετε τα νεúρα και την rνταoη,
• άν 0rλετε να κα0αρioετε α¬οτελεoματικά το
¬ρόou¬ό oας,
• άν ¬ονάνε τα μάτια oας, q r¿ετε ¬ρόβλημα
κακοoμiας, τότε oiγουρα ¿ρειάçεoτε την Aουiçα (
ΕÇαιρετικό ¢υτό και α¬ό τα καλúτερα αντιoη¬τικά και τονuτικά βότανα.
Εiναι αρuματικό ετqoιο ¬οuδες ¢υτό. Υ¬άρ¿ουν διά¢ορα εiδη. Tα μrρη του 0υμαριοú ¬ου
¿ρηoιμο¬οιοúνται για 0ερα¬ευτικοúς oκο¬οúς εiναι τα ¢úλλα και οι αν0ο¢όρες κορ¢rς
¬ου oυλλrγονται α¬ό τον Ιοúνιο ruς τον Αúγουoτο, oε Çηρq και ηλιόλουoτη ημrρα.
ΕΓXΥΜΑ α¬ό OΥΜΑΡΙ :
Ρi¿νουμε 1 rνα ¢λιτçάνι βραoτό νερό oε 2 δúο
κουταλιrς του τoαγιοú Çηρό βότανο και το
α¢qνουμε για 10 λε¬τά. Xρηoιμο¬οιεiται ακόμα
και για γαργαριoμοúς.
Aεν oυνιoτάται η ¿ρqoη του α¬ό υ¬ερταoικοúς γιατi
ανεβάçει την αρτηριακq ¬iεoη.
Στην μαγειρικq 0εuρεiται α¬ό τα καλúτερα
μυρuδικά για το µητό κρrας.
•Σε ¬ερi¬τuoη εγκυμοoúνης α¬ο¢εúγουμε τις
0ερα¬ευτικrς δόoεις 0υμαριοú και 0υμrλαιου γιατi το
βότανο εiναι διεγερτικό της μqτρας. Ε¬ioης το 0υμrλαιο
μ¬ορεi να ερε0ioει τους βλεννογόνους για αυτό ¬ρr¬ει να
το αραιuνετε ¬άντα καλά.
•Tο 0υμάρι εiναι διεγερτικό και βοη0ά oτην διαúγεια
¬νεúματος αλλά και oτην μεiuoη του άγ¿ους και
της κατά0λιµης.
Aόγuτης υµηλqς ¬εριεκτικότητας του oε
¬τητικό rλαιο, εiναι ¬ολú καλό για ¬ερι¬τuoεις
δυo¬εµiας, ηρεμεi τις νευρικrς oυo¬άoεις του
oτομά¿ου και τις εντερικrς διαταρα¿rς .
Oεuρεiται αντιoη¬τικό ό¿ι μόνο του εντrρου
αλλά και τuν ¬νευμόνuν.
37
• Tο εκ¿úλιoμά του μ¬ορεi
να ¬ρολάβει το κρúuμα,
ρi¿νει τον ¬υρετό,
κατα¬ολεμά τη γρi¬η.
• Xρηoιμο¬οιεiται για
δερματικrς λοιμuÇεις,
μολυoμrνα τραúματα, για
ανα¬νευoτικrς και
¬ε¬τικrς αo0rνειες,
(λαρυγγiτιδα,
αμυγδαλiτιδα, βρογ¿iτιδα,
κοκκúτη, άo0μα),
κατα¬ραúνοντας όλα τα
oυμ¬τuματα.
• Μειuνει τους ¬εριττοúς
o¬αoμοúς, την ουλiτιδα
και την τρι¿ό¬τuoη.
• Aόγu της q¬ιας oτυ¬τικqς
του δράoης εiναι ¿ρqoιμο
oτην ¬αιδικq διάρροια και
τη νυ¿τερινq ενοúρηoη.
• KΑAΕΝTΟΥAΑ :
q Kαλrντουλα, ¢υτό μr εÇαιρετικrς 0ερα¬ευτικrς iδιότητες
εiναι κατά τqς )ακμqς» κατά τuν ¬αλαιuν καi νruν ουλuν
και ¬ληγuν, κατευναoτικό τuν ¢λογuoεuν καi ευεργετικq
oτό )άγριο» δrρμα uς αλοι¢q.
• Tό ¢υτό αυτό μr τό çuηρό κiτρινο ¿ρuμα τuν αν0ruν του
¿ρηoιμο¬οιεiται uς υ¬οκατάoτατο του κρόκου.
• H κiτρινη ουoiα του ¢υτοú ομοιάçει μr τqν )καροτiνη» r¿ει δr
καi λiγο αι0rριο rλαιο.
• Xρηoιμο¬οιεiται oτiς ¬ληγrς (uς ¿υμός, q α¢rµημα). Εiναι
κατά του εκçrματος, του rρυoι¬rλατος καi κατά τuν
κρεατοελιuν (μr α¢rµημα αν0ruν γενικuτερα).
• Εiναι ¢υτό r¢ιδρuτικό, αντιoη¬τικό κατά τuν τoιμ¬ημάτuν
της o¢qκας καi τuν μελιoouν.
• Αντιεμετικό καi κατά τοú α0ρiτη.
• Tά άν0η εiναι κα0αρτικά, r¢ιδρuτικά, τονuτικά
άντιo¬αoμuδικά, rμμηναγuγά, άντιoκορβουτικά καi κατά τοú
iκτερου. Aν0η του ¢υτοú or λάδι δiνουν αλοι¢q 0ερα¬ευτικq
καi τuν κακuς 0ερα¬ευμrνuν ¬ληγuν.
• Σr μ¬άνιο Çεκουράçει τά ¬όδια. Συντελεi oτq διατqρηoη
υγιuν τuν αιμο¢όρuν αγγεiuν.
• Πιoτεúεται οτι: )α¬ομακρúνει τό γqρας» (#)
• Εiναι γενικuτερα ¢υτό τονuτικό καi κατά τuν κιρouν (τoάι
αν0ruν καi ¢úλλuν).
Tό α¢rµημα γiνεται μr
5 γρ. αν0η, oε 1 γρ.
νερό, τρεις ¢ορrς τqν
qμερα.
ΑΠΟ TΟ ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ
AΥΝΑΜCTΙKΟ ΡΟΦΗΜΑ (κατά
τuν κρυολογημάτuν):
• Ετοιμάoτε rνα μεiγμα βοτάνuν
βάçοντας
• 2/5 Toάι του βουνοú ,
• 1/5 Oυμάρι ,
• 1/5 Μrντα και
• 1/5 Φαoκόμηλο.
• Bράoτε το νερό κλεioτε τη ¢uτιά
και ρiÇτε το μεiγμα ¬ου r¿ετε
ετοιμάoει εκ τuν ¬ροτrρuν
oκε¬άçοντας το για 1) λε¬τά .
Σουρuoτε το και α¬ολαúoτε το
çεoτό με μrλι.
38
KΑΙ ΜΙΑ ΑAAΗΑΓΙΟΡΕΙTΙKΗ ΣΥΝTΑΓΗ #
ΓΙΑ KΑAΟ ΜΕTΑBΟAΙΣΜΟ :
Tο ¬ράoινο τoάι, εκτός α¬ό το ότι μειuνει την όρεÇη, ¬εριr¿ει
κατε¿iνες, οι ο¬οiες ενιo¿úουν την καúoη 0ερμiδuν, υ¬οκινuντας
rμμεoα την ¬αραγuγq μιας ουoiας, της κυκλικqς μονο¢uo¢ορικqς
αδενοoiνης, ¬ου ενεργο¬οιεi το μεταβολιoμό Ανάμεoα oτα βότανα
με ¿αλαρuτικrς ιδιότητες, ¬ροτiμηoε τα άν0η ¬ορτοκαλιάς q το τiλio
γνuoτά για την ηρεμιoτικq και ¿αλαρuτικq τους δράoη.
Aοκiμαoε ε¬ioης την αλ0αiα (δεντρομολό¿α q νερομολό¿α):
μαλακτικq και κατα¬ραüντικq, ¬αρr¿ει μια αio0ηoη κορεoμοú.
Trλος, για να δuoεις ¿ρuμα oτο α¢rµημα, ¬ρόo0εoε άν0η ιβioκου,
¬ου αναçuογονεi το ouμα.
Η ΣΥΝTΑΓΗ . ΦτιάÇε rνα μεiγμα α¬ό :
1 γραμμ. ¬ράoινο τoάι,
6 γραμμ. άν0η ιβioκου,
4 γραμμ. άν0η ¬ορτοκαλιάς και
1 γραμμ. αλ0αiας.
ΡiÇε oε 1,5 λiτρο βραoτό νερό 2 κ.oοú¬ας α¬ό το μεiγμα.
Bράo= το για 3 δευτερόλε¬τα,
ά¢ηor το να κα0ioει για 15 λε¬τά
και oοúρuor το.
Bάλ= το oε 0ερμός q και oτο µυγεiο
και ¬iνε το oτη διάρκεια της ημrρας çεoτό q κρúο.
.
ΑΣOΕΝΕΙΕΣ KΑΙ ΜΕΡΙKA ΕΠΙ ΠAΕΟΝ BΟTΑΝΑ -ΦΥTΑ ΓΙΑ OΕΡΑΠΕΙΑ.
ΑKΜΗ: oκόρδο, καλrντουλα και ε¿ινάκεια
ΑAAΕΡΓΙΕΣ A%E ΑΝΑΠΝΕΥΣTΙKΟΥ: Γλυκόριçα
ΑΣOΜΑ: γλυκόριçα και ευκάλυ¬τος
ΑYΠΝΙΑ: βαλεριάνα
FΗXΑΣ: ¿αμομηλι, τiλιο q αλ0αiα.
ΓΑΣTΡΙTΙAΑ: Αρuμ. ¢υτά και βότανα, ό¬uς η μrντα, η γλυκόριçα, το ¿αμομqλι και το ¢αoκόμηλο.
ΓΡΙΠΗ: Αντιμετu¬ιoη q ανακοú¢ιoη oυμ¬τuμάτuν: Kανrλα, τçiντçερ.
AΥΣKΟΙAΙΟTΗTΑ: α¢rµημα α¬ό λιναρόo¬ορους και ¿αμομηλιοú.
AΥΣΠΕ+ΙΑ : μάρα0ος, μαiντανός, δενδρολiβανο, κορiανδρος, ¿αμομηλι, ¢αoκόμηλο q γλυκόριçα.
AΙΑΡΡΟΙΑ: Γλυκάνιoο, μάρα0ο και μολό¿α.
AΥΣΜΗΝΟΡΡΟΙΑ: Tο βάλoαμο q υ¬ερικό.
ΕKZΕΜΑ : Goμ¬ρroες τρι¢υλλιοú και καλrντουλα.
ΕΜΕTΟΣ KΑΙ ΝΑΥTΙΑ: Πι¬ερόριçα, α¢rµημα μrντας q βαoιλικοú.
ΕΠΙΠΕΦΥKΙTΙAΑ: Kομ¬ρroες με ¿αμομqλι
ΕΓKΑΥΜΑTΑ: κομ¬ρroες α¬ό α¢rµημα τiλιου
ΗΜΙKΡΑΝΙΕΣ: α¢rµημα μrντας, λεβάντας, ¿αμομηλιοú και λουiçας.
ΙAΡCΜΕΝΑ ¬όδια: Προλη¬τικά ¢αoκόμηλο.
KΑAΟΙ : Kατά¬λαoμα oκόρδου:
KΟ+ΙΜΑTΑ - ΠAΗΓΕΣ: Αιμοoτατικά βότανα ό¬uς τoουκνiδα q βάλoαμο.
KΟAΠΙTΙAΕΣ: Οι δροoερrς κομ¬ρroες με α¢rµημα α¬ό τα ¢υτά αλόη q ε¿ινάκεια
GΟΠCΣΗ: Tçiνoενγκ, δενδρολiβανο και μελιooό¿ορτο.
KΡΑΜΠΕΣ: Kομ¬ρroα με ¢αoκόμηλο μετά την εμ¢άνιoη της κράμ¬ας
KΡΥΟAΟΓΗΜΑ: ( βότανα με α¬ο¿ρεμ¬τικq δράoη ): rγ¿υμα ¢αoκόμηλου, α¢εµqματα μrντας,
αγγελικqς, αλ0αiας, αγριοτριαντα¢υλλιάς, ευκάλυ¬του, ρiγανης, ¬εúκου, ε¿ινάκειας q ε¿ινάτoια
(για το ανοoο¬οιητικό).
AΟEΙΓKΑΣ: Μrντα q μαiντανός. Μαoqoτε μερικά ¢úλλα.
ΜΕAΑΝΙΕΣ: Aρνικα.
EΙΝΙAΕΣ : Αρuματικά ¢υτά ό¬uς η γλυκόριçα, το ¿αμομqλι και το ¢αoκόμηλο uς α¢εµqματα.
ΟΥAΑ ΠΟΥ ΜΑTCΝΟΥΝ: α¢εµqματα ε¿ινάκειας, ¿αμομηλιοú q λεβάντας για ¬λúoεις του oτόματος.
ΠΟΝΟAΑΙΜΟΣ: rγ¿υμα ¢αoκόμηλου, α¢εµqματα μrντας, αλ0αiας, τiλιου, ¿αμομηλιοú και oκόρδου.
ΠΟΝΟΣ ΣTΗΝ KΟΙAΙΑ: Α¢εµqματα μrντας και ¿αμομηλιοú
ΠΕTΡΕΣ ΣTΑ ΝΕΦΡΑ: α¢rµημα αγριάδας
ΠΡΗΣΜΕΝΟΙ ΑΣTΡΑΓΑAΟΙ: ¿αμομqλι
ΠΡΟΕΜΜΗΝΟΡΡΟÏKΟ ΣΥΝAΡΟΜΟ: Bάλoαμο q υ¬ερικό
ΠΡΟΣTΑTΗΣ: Μαiντανός, 4B& <B2,@AA%
ΠΟΝΟAΟΝTΟΣ: Γαρi¢αλο (το rλαιο), Xαμομqλι και λεβάντα.
ΡΕΥΜΑTΙKΟΙ ΠΟΝΟΙ: μrντα (¿ρqoη: το rλαιο της για μαoάç), oκόρδο (για κατά¬λαoμα)
ΣTΡΕΣ: Bαλεριάνα και μελιooό¿ορτο.
ΣΕEΟΥΑAΙKΗ ΕΠΙOΥΜΙΑ (TΟΝCΣΗ): Α¢rµημα α¬ό τçiνoενγκ
TΣΙΜΠΗΜΑTΑ ΕΝTΟΜCΝ: μαiντανός, μrντα, λά¿ανο, λεβάντα q και με uμό καρότο.
ΥΠΕΡTΑΣΗ: oκόρδο
ΦΑΡΥΓΓΙTΙAΑ : ¢αoκόμηλο και ¬ράoο (α¢rµημα για γαργάρες ¿uρiς κατά¬οoη)
XΟAΗΣTΕΡΙΝΗ : oκόρδο, αγγινάρα, δυόoμος
CTΙTΙAΑ: μαiντανός, λάδι ελιάς , λάδι o¿ινόκαρ¬ου κλ¬.
39
BΙBAΙΟΓΡΑΦΙΑ (Ενδεικτικά)
1. Oλα για τα βότανα για όλους - Iριδα.
2. 200 0ερα¬ευτικά βότανα. Εκδοτικq Oεooαλονiκης.
3. Kuoτα Μ¬αçαiου, 100 Bότανα, 2.000 0ερα¬εiες.
4. Bαoικq Παγκόoμια Εγκυκλο¬αiδεια, Εκδόoεις Xάρη Πάτoη.
5. www.google.gr/ 1ο Γυμνάoιο Tρικάλuν o¿ολ. rτος 2005-06
«ΑΡCΜΑTΙKΑ KΑΙ ΦΑΡΜΑKΕΥTΙKΑ ΦΥTΑ TΟΥ TΟΠΟΥ ΜΑΣ"
6."Γνuρiçοντας τον τό¬ο μου", Περιβαλλοντικός και Πατριδογνuoτικός
Φάκελος Νομοú Tρικάλuν
7. Αναçuογονη0εiτε με βότανα και αι0rρια rλαια - Εκδόoεις Vita.
. Σúγ¿ρονη ¬λqρης 0ερα¬ευτικq με βότανα - Zα¿αρό¬ουλος Ιγνάτιος.
!. Α¢εµqματα - Εγ¿úματα Bοτάνuν α¬ό την Ελλάδα και όλο τον κόoμο-
Ρuμιός.
10. Γεuργiου Ουρανiα Tομrας Bιολογiας Φυτuν Παν/μιο Πατρuν ) Φυτά
της ελληνικqς γης oτην κουçiνας μας*
11. Ιoτότο¬οι: www.Vale"ti"e.gr ,www.#i-$%&ool$.gr, www.org.gr,
www.e$oteri%a.gr
www.'ira(ili$.gr, www.&)"gr*.gr/(a&ar, www.+ia,lo$.gr
,www.-ioart.gr www.,ale"ti"e.gr/&er($.gr.#&#................... κά.
Ν.B. Πρr¬ει να oημειu0εi ότι uς εκ¬αιδευτικq ομάδα και ατομικά, oυνεργαo0qκαμε
και αντλqoαμε ¬ληρο¢ορiες ό¿ι μόνο α¬ό ¬uλητrς βοτάνuν (ε¬ιoκε¢0qκαμε την
)αγορά*) αλλά και α¬ο ¢υτuρια ό¬ου oυναντqoαμε γεu¬όνους-κη¬ουροúς ¬.¿
τους τηλεο¬τικά γνuoτοúς)KΗΠΟΥΡΟΥΣ TΟΥ M+,$*, οι ο¬οiοι μας rδuoαν
oυμβουλrς για τα βότανα, τα ¢υτά εouτερικοú και εÇuτερικοú ¿uρου γενικά , τις
ιδιότητrς τους, την ¢úτευoη και ¬ερι¬οiηoq τους.
Στο ¬αρόν ¬ρόγραμμα Περιβαλλοντικqς και Αγuγqς Υγεiας oυγ¿αiρουμε όoες και
όoους oυμμετεi¿αν oτις oυναντqoεις της ομάδας, oτην rρευνα , τη oυλλογq
¬ληρο¢οριuν ,τις διά¢ορες δραoτηριότητες ό¬uς : ¢úτευoη κά.
Ιδιαiτερα μάλιoτα τα ¬αρακάτu ¬αιδιά :
/1 ΑΝΑΓΝCΣTΟΥ Μαρiα
/1 ΑΡΓΥΡΟΥAΗΣ Ανδρrας
/1 AΟΥΡΜΟΥΣΗ Μαριλrνα
-1 KΑΝΑTΣΟΥAΗΣ Α0ανάoιος
-1 KΑTΣΙBΕAΟΥ Γεuργiα
Γ2 KΟKKΙΝΟΥ Αναoταoiα
Γ2 AΑAΙCTΗ Μυρτu
Α2 ΜΑKΡΙΑAΕΑ Στε¢ανiα
Α3 ΜCΡΑΙTΗΣ Μι¿αqλ
Α3 ΜΠΟΥXAΑΣ Xρqoτος
Α3 ΝTΟΥTKΙΕBΙTΣΙ Xρqoτος
Α3 ΠΕΡAΙKΗ Αριάδνη-Aννα
Α3 ΣΑAΑΓΙΑΝΝΗ Ελεάννα
Α3 ΟKΟΥΜΟΥΣΗΣ Α¬όoτολος
Ν.B Ε¬ioης οι : Γεuργιάδης Aημqτρης, Kαναβάκης Πrτρος Γ1, Μητρό¬ουλος Νiκος,
Μ¬ελιμ¬αoάκη Ναταλiα Γ2, και Kε¿αγιάς Ελευ0rριος B2 oυμμετεi¿αν oτην
δραoτηριότητα ¢úτευoης.
Aάoος με ευκάλυ¬τους
λiγο rÇu α¬ό την
Πρrβεçα
ΤΕΛΟΣ ΚΑΙ ΤΩ ΘΕΩ ΔΟΞΑ !
40
41

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->