You are on page 1of 5

1

บทที่ 6: โครงสรางเบีย
้ 2 ... c8
Gary Kasparov
แปลโดย ศล
())))))))*
+XY,
ถึงแมวาเบี้ยเปนตัวหมากรุกที่ออนแอที่สุด +   ,
แตบอยครั้งที่มันเปนตัวกําหนดความกาวหนา
และผลลัพธของเกม ถาฝายใดไดเปรียบเบี้ย
+   ,
สองหรือสามตัว โดยมากการไดเปรียบเพียง +
,
เทานี้ก็เพียงพอที่จะทําใหไดรับชัยชนะ +,
สถานการณยิ่งซับซอนมากขึ้นหากจํานวน
เบี้ยของทั้งสองฝายเทากัน ดังนั้นการ +,
ประเมินสถานะจะถูกกําหนดโดยตําแหนง +
 
,
ของเบี้ย
กอนเกมเริ่ม เบี้ยของคูตอสูเรียงกัน
+,
เปนแถวบนชองตั้งตนของมัน ขณะที่เดินบุก -......../
มาขางหนา พวกมันสนับสนุนกันและกัน และ 3 e6! 0-0
จํากัดความสามารถในการเคลื่อนที่ของตัว 4 c3 f6
หมากฝายตรงขาม บอยครั้ง นักเลนหมากรุก 5 d6 a4
ผูมีประสบการณจะยอมเสียสละตัวหมากเพื่อ
แลกกับการเคลื่อนที่และแนวที่ยืดหยุนของ 5 ... xe6 ไมดี เพราะจะทําใหเสีย
เบี้ยที่ปกปองกัน ตัวอยางดังรูป ควีน 6 c4

T. Petrosian – H. Pfeger 6 xc8 Xfxc8


USSR v West Germany 1960
7 a1 Xc2
())))))))* 8 de Xxe2
+XY, 9 d8+ g7
+   , 10 c1
+   , ถาเดิน 10 e8 พลาดทันที เพราะ
+, หลั งจากนั ้น 10 ... Xxg2+ 11 h1
+
, Xg3+ จนแบบมิทันตั้งตัว
+, 
+
 
,
+,
-......../
1 d5!! ed
2 cd

ตอนนี้เบี้ย d5 และ e5 กลายเปนตัว


ประกอบที่ชี้ขาด
2

())))))))* ())))))))*
+X, +,
+  , +,
+ 
 , + ,
+, + ,
+, + ,
+, +,
+
X
, +,
+, +,
-......../ -......../
(หมายเหตุ รูปขางบนนี้ไดปรับแกไขจากรูปตนฉบับที่ แตถานอกเหนือจากเบี้ยขางบน
หมากขาวยังไมเดินทีที่ 10 เปนหลังจากเดินทีที่ 10 ดังกลาวแลวยังมีมาดําหนุนหลังอยูที่ c6 เมื่อ
เพื่อใหสอดคลองกับลําดับเนื้อหาตามหนังสือยิ่งขึ้น –
ผูแปล)
เปนเชนนี้ลําพังบิชอบดําเพียงตัวเดียวก็ไม
อาจหยุดยั้งการเคลื่อนที่ของสายเบี้ยได
วิธีที่ดีที่สุดสําหรับกั้นเบี้ยคือกั้นเบี้ย
10 ... Xxe6
ดวยเบี้ย ถาเบี้ยดําบน c4, d5 และ e6 ถูก
11 c7 ขวางไวดวยเบี้ยบน c3, d4 และ e5 แทนที่
จะเปนบิชอบหนึ่งตัว จะกอใหเกิดกําแพงที่
ตอนนี้ขู 12 e8+ ไมอาจทําลายได

11 … h6 ())))))))*
12 xf6 +,
ฝายดํายอมแพ +,
เราจะจัดการกับกลุมเบี้ยที่ทรงพลังนี้ + ,
ไดอยางไร? ตองใชการเยียวยาถึงรากถึง + ,
โคน มันจําเปนตองทําลายทั้งแนวเสน หรือ
อยางนอยก็ทําลายตัวเชื่อมตรงกลาง พูดงาย
+ ,
ๆ วาตองตัดโซใหมันแยกกันเปนสวนยอย ๆ +,
ที่ไมอาจปกปองกันและกันได +,
อยางไรก็ตาม บอยครั้ง วิธีที่มี
ประสิทธิภาพสูงสุดสําหรับรับมือกับแนวเบี้ย +,
เคลื่อนที่คือการจํากัดการเคลื่อนของมัน หรือ -......../
จัดเตรียมสิ่งกีดขวาง ในบางกรณีสามารถทํา ในหมากรุกสมัยใหม คูตอสูตางฝายก็
ไดโดย ‘ปด’ ชองหนาเบี้ย ตัวอยางเชน แนว พยายามจะจํากัดแนวเบี้ยในชวงตนเกม ลอง
เสนเบี้ยดําบนชอง c4, d5 และ e6 สามารถ ดูการเปดหมากแบบนี้เปนตัวอยาง
จํากัดมันไดดวยบิชอบขาวหนึ่งตัวที่ยืนบน
แนวเสนทแยง a1-h8 1 d4 f6
2 c4 e6
3 c3 b4
3

4 e3 c5 ())))))))*
5 d3 c6
6 f3 xc3+
+,
7 bc d6 +,
8 e4 e5 +,
9 d5 e7 +,
())))))))* +,
+X Y, +,
+   , +,
+, +,
+
, -......../
โดยที่ไมตองไปกังวลกับคิงดําที่ทํา
+

, ตัวเปนจระเข ขวางคลอง หากขาวถาเลน
+ , อยางถูกตอง ไมเพียงปกปองเบี้ยไดเทานั้น
+

, แต ยังคุมครองเบี้ยจนไปถึงแถวสุดทายไดอีก
ดวย แตถาคิงขาวถูกยายไปไวที่อื่น เชนแนว
+, h เบี้ยขาวจะออนแอทันที เพราะมันสามารถ
-......../ ถูกโจมตีจากคิงดําไดงาย
อยางที่คุณเห็น เบี้ย c4, d5, e4 ถูก รูปเบี้ยที่ออนแอแบบอื่นที่พบเห็น
ขวางโดยการกอรูปของดํา c5, e5 ที่คุมกัน บอยคือเบี้ยซอนสองชั้นหรือสามชั้นในแนว
โดยเบี้ยบนชอง d6 แคนี้ก็พอทําใหตําแหนง เดียวกัน ดวยเหตุนี้ บอยครั้งจึงมีคนจับมัน
ในศูนยกลางเสถียร แตอยางไรก็ตาม ใชวา วางในแถวอินเดียนอยางเต็มใจ เบี้ยพวกที่
นักหมากรุกทุกคนพยายามจะจํากัดการ ซอนกันนี้เราปกปองมันไดยาก โดยเฉพาะ
เคลื่อนที่ของเบี้ยอยางตายตัวแบบนั้น เพราะ อยางยิ่งในชวงปลายกระดานที่พวกมันมักจะ
คุณสมบัติที่เปนพลวัตของเสนแนวเบี้ยมอบ กลายเปนตนตอของปญหาหลากหลาย แต
โอกาสอันยิ่งใหญสําหรับเกมผสมที่นําไปสู อยาลืมวามีขอ  ยกเวนในทุกกฎ ในเกมหมาก
ความซับซอนที่นาสนใจ โดยเฉพาะอยางยิ่ง รุกก็เชนกัน
เมื่อคูตอสูมีความชอบใจในเกมเปด สวนอีก ลองมาดูเหตุการณตอไปนี้จากชวง
ดานหนึ่ง มีบอยครั้งที่สายโซเบี้ยที่ถูกสกัด ปดเกมที่นาทึ่ง โดยนักหมากรุกชาวโปล
กั้นใหแนนิ่งทําใหการพัฒนาของเกมเชื่องชา Tulkowski กับ Wojciewski ใน Poznan
และไมนาตื่นเตน ประมาณ 55 ปที่แลว
คุณอาจจะเคยอานตําราหมากรุกหรือ
บทวิเคราะหเกมแลวพบกับคําวา ‘เบี้ยออน
แรง’ ‘เบี้ยโดดเดี่ยว’ ฯลฯ ทั้งหมดแสดงถึง
ความบกพรองของโครงสรางเบี้ยที่จํากัด
ความสามารถในการเคลื่อนที่และเพิ่มความ
ออนแอใหกับตัวมันเอง
นี่เปนตัวอยาง
4

())))))))* ())))))))*
+Y, +,
+, +,
+, +,
+, +,
+ , +,
+, +,
+

, +

,
+, +,
-......../ -......../
หลักจากตาเดินที่ดูเรียบงาย 4 xb6

1 ... Xd2 เห็นชัดวาถาเลน 4 ... ab ขาวจะตาม


2 a4 ดวย 5 d3 ขาวชนะเพราะมีหมากศักดิ์ใหญ
มากกวาหนึ่งตัว
ปาฏิหาริยก็บังเกิดขึ้นบนกระดาน
4 ... c4!
2 ... Xxb2
คราวนี้มาขาวไป d3 ไมไดละครับ
มันกลายเปนวาความบกพรองของ และถาขาวเลน 5 xc4 จะไมมีใครยับยั้ง
โครงสรางเบี้ย (ดูเบี้ยดําที่ซอนกัน) อาจจะ เบี้ยแนว c เลื่อนเปนควีน เปนไปไดหรือที่
ชดเชยไดดวยการเลนที่เต็มไปดวยกําลัง หมากศักดิ์ใหญสองตัวไมอาจกักกันเบี้ย ‘เป’
ความคิดริเริ่มสรางสรรค ดํายอมสละเรือ สองตัวจากการคลานตวมเตี้ยมบนแนว c?
สําหรับเหตุผลที่ไมธรรมดาไมวามันจะเปน
อะไรก็ตาม 5 b4

3 xb2 c3 ดูเหมือนขาวจะชนะเพราะไมมีอะไร
ขัดขวางมิให 6 xc4
ปรากฏวาหลัง 4 d3 c4+ บิชอบ‘ที่
กําลังหลับอยู’ แผลงฤทธิ์ และทําให 5 5… a5!
xb6 cd 6 f2 c2 7 c6 d2 มีเบี้ยเลื่อน
ขั้นเปนควีนหนึ่งตัว นี่คือบทกวีที่แทจริงสําหรับเบี้ย เบี้ย
โดดเดี่ยวที่ไมไดทําลายเรือจัดตั้งกลยุทธ
โดยการกระโจนที่ดูเหมือนลวงตา ถา 6
xc4 จะตามดวย 6 … cb และเรือไมอาจ
กลับไปยัง b4 ทําใหเบี้ยแนว b กลายเปน
ควีน หรือ 6 xc4 ก็จะตามดวย 6 ... c2
โปรโมตควีนเหมือนกัน จบเกมอยางงดงาม
และนาประหลาดใจ
5

แมแตการจบเกมคลาสสิกแบบนี้ก็ยัง
สามารถถูกวิเคราะหแบบจับผิดได คือ จะเกิด
อะไรขึ้นหากขาวเลน 2 a4 เพื่อเตรียมแกลํา
2 ... Xxb2 ดวย 3 a5?
เกมจบที่คลายกันนี้ระหวาง Sanz-
Ortueta, มาดริด ตําแหนงเบี้ยฝงคิงตางกัน
เล็กนอยเกิดขึ้นสองปหลังจากนั้น
เราจะสรุปบทนําโดยยอเกี่ยวกับ
คุณสมบัติเฉพาะของโครงสรางเบี้ยดวย
ตัวอยางนี้ คุณจะพบคําบรรยายรายละเอียด
เกี่ยวกับพจน กฎ และขอยกเวนตาง ๆ ที่
กลาวถึงในบทนี้ในคูมือหมากรุกทั่วไป
ผมอยากแนะนําสําหรับผูเริ่มเลนใหม
ใหยึดหลักการรวมของการตั้งรูปและการ
สรางปอมหวงโซเบี้ย และใหหลีกเลี่ยงความ
ออนแอของมันใหมากที่สุดเทาที่จะทําได ผู
เลนที่มากประสบการณอาจจะใชขอยกเวน
ของกฎ มันคือความสามารถที่จะดื่มด่ําเมื่อ
ขอยกเวนแสดงใหเห็นถึงระดับที่ยิ่งใหญ ทํา
ใหหมากรุกเปนเกมที่สวยงามและเต็มไปดวย
ความแปลกประหลาดใจ