You are on page 1of 11
لىاعت للها هحمر تباث نب نامعنلا ةفينح وبأ ABU HANIFAH AN-NOUMAN (r) “ Imam c

لىاعت للها هحمر تباث نب نامعنلا ةفينح وبأ

ABU HANIFAH AN-NOUMAN (r)

Imam ca những người xlý qua slý lun ý kiến của mình”

Gii thiu vngun gc ca ông Abu Hanifah (r).

Abu Hanifah là mt biệt danh được người đời đặt cho ông, tên tht ca ông là An Nouman ibnu Thabitngười thuc dòng tc Bany Tamiyalloh ibnu Sa’labah Al Kufy, vì sbất đồng vý nghĩa tên thay bit danh ca ông mà người đời đưa ra hai githuyết:

a)- Al Hanifcó nghĩa là stinh khiết trông sch vTawhid qua shành đạo ca ông nên người đời tng cho ông mt bit danh là Abu Hanifah.

b)- Mt githuyết khác cho rng, tlúc nhỏ ông đã ni tiếng tại Iraq là người ham mê hc hi và chu khó dành nhiu thi giờ để đọc sách, nên người dân ở đây tng cho ông bit danh này.

Imam Abu Hanifah có mt bit danh khác na là Imam ca những người xlý qua lý lun ý kiến ca mình, vi snhn định ri kết lun ly tnhng ngun mà ông đã hc qua, sau đó ông suy nghĩ đưa ra ý kiến da vào sso sánh trong nhng vấn đề liên quan vgiáo lý mà ông không tìm thy bng chng cthnào tThiên kinh Quran và Hadith ca Nabi .

Gia đình của Abu Hanifa là t"Iraq al-Ajami" (ti min Tây Iran), gốc người Farisy di cư sang Kufa – Iraq để sinh sng, và ông Abu Hanifa được sinh ra ti đây lúc cha ông được 40 tui. Cha ca ông tên là Thabit bin Zuta là một thương nhân. Imam Abu Hanifa được sinh ra Kufa trong thi cai trca Abdul Malik ibn Marwan thống đốc ca Iraq Al-Hajjaj ibn Yusuf. Ông ln lên trong tôn giáo Hi giáo, nói tiếng Farsi (Ba Tư) và Ả Rp.

Scao quí ca ông Abu Hanifah.

Ông Abu Hanifah là mt trong bn vImam cao cả (trường phái) đã hy sinh cuộc đời để bo vcon đường chân chính đúng tht ca Islam và ông là người

để b ả o v ệ con đườ ng chân chí nh đ úng th ậ
để b ả o v ệ con đườ ng chân chí nh đ úng th ậ

chng đối tnhng tư tưởng sai lc ca những người đã đưa ra nhng lý thuyết hay tư tưởng mi l, đồi try, triết lý ngoi ban vào Islam để đánh lc hướng những người Muslim cht phát, scao trng danh vng ca ông Abu Hanifah được thhin qua li thut li ca ông Abdulloh ibnu Al Mubarak (r) mà ông Abu Hanifah đã can đảm khng định lp trường ca ông như sau:

م و ا ت خ ا ة با ح صلا نع

ل

ن

ُ

ت

سأ رلا

اوده جا ا مك د ت ف او د ت جا ف

ءا ج اذإو ، ي لا

ع

و

ه

ا

ُ

ه

لى ف ملسو

ع

هيلع للها لىص للها لوسر نع ثيدلحا ءا ج اذإ

ُ

ظل ف و ، م ها حا ز ي با لا نع ءا ج اذإو ،مه لو ق ن ع ج ن

ن

ع

ر

ُ

(Mt khi có bng chng tHadith ca Rosul chúng ta lấy nó để trên đầu và đôi mt ca chúng ta, mt khi có bng chng tnhng vsohabah (bn hu ca Rosul ) thì chúng ta chn la và hc hi phân tích nhưng không ra khỏi li

nói và hành động ca h, mt khi có bng chng tng ngũ của các vị Tabi’y (những người chgp bn hu ca Rosul chưa bao giờ gp được Rosul ), chúng ta stranh lun vi hhay qua li khác ca ông đã nói: “Họ đã c

gng tìm giải pháp thì chúng ta cũng làm như họ

Và li nói cao quí, khiêm tn ca ông được ông Ismael ibnu Hamad (R) thut li như sau:

”)

ُ

ه م ن س ح أ

ن

ُ

ُ

ه د ع نكا ن

ف ، لو ق ا د ح أ على

م

ُ

ُ

ُ

ب

ن

ُ

ي

ب

ُ

ل و ن

ق

ُ

ل و ،

اد ح أ

ُ

هي ع ب ن

ل

ُ

ل

أ

ي ر

هي ف ن ن يلذا اذه (

ُ

ن هب ت ي ف

ُ

.)

ه ُ ل ُ

ق

أ ل

(Đây là ý kiến ca chúng tôi đang theo và x, chúng tôi không khuyên cũng như không bắt buc mt ai đi theo và chấp nhn nó, nếu nhng ai có ý kiến hay bng chứng đúng hơn, cứ đưa ra rồi chúng tôi snoi theo.)

Đó là tôn chhay lý thuyết mà ông đã can đảm tuyên bvà thc hành, trong khi đó những người cho rng mình có tài nên ít ai dám tha nhn sự đúng hay sai lm ca mình. Và cui cùng vli tán dương mà có lẽ đây là ý Hadith ca Rosul đã nói mà người đời da vào Hadith đó để ca ngi khen thưởng ông:

ُ

.بلخا نم دوصقلما وأ ،مهدحأ ةظينح وبأ ،سرا ف ءان أ ن م لا ج ر ل وا ن ل ا ي ثَلا د نع م لعلا نكا و ل (

ب

ُ

Nếu rng shiu biết kiến thức có được vùng Sariya là con cháu gc gát tFarishi (Iran) sthu thập được, Abu Hanifah là mt trong h(hay ý nghĩa ca li nói trên được hiu như vy!!!)”

ộ t trong h ọ (hay ý ngh ĩ a c ủ a l ờ i
ộ t trong h ọ (hay ý ngh ĩ a c ủ a l ờ i

Đây là điu không nên hay vì shiu lm ca những người cchp đã có ý nghĩ

phân chia kthị trường phái, họ đã li dng li này (ý nghĩa hadith trên) mà tán

Không mt

vImam nào trong bn trường phái có li kêu gi bt buộc người Muslim phi theo hmà brơi Sunnah ca Rosul như ông Imam Abu Hanifah đã nói phn trên.

dương, đề cao hphái ca mình và chê bai chtrích hphái khác

Kiến thc ca ông Abu Hanifah.

Thiết nghĩ không có mt vhc gihay nhng nhà trí thc txưa đến nay li không chp nhn shiu biết bác hc, kiến thc uyên thâm bát ngát vô bbến ca ông Imam Abu Hanifah, ông đã vượt khi nhng gì mà người ta không nghĩ và biết đến ngày hôm nay, shiu biết chân tht mà Allah đã ban cho ông như đại dương mà không biết bao nhiêu vUlama thi đại Tabi’y và hc trò ca hthi đó đã không ngt li khen thưởng vông Abu Hanifah, đin hình như nhng nhà hc githi đó mà ai cũng biết đến đó là ông: Hisham ibnu Urwah ibnu Az Zubair (r), ông A’tago ibnu Abi Bibah (r), ông Sufiyan As Thawry(r) và

nhiều người khác na

Dim phúc thay cho ông Abu Hanifah là Allah đã ban cho ông cơ hi ngàn vàng để được gp mt trong nhng vsohabah tiên phong lão thành, vị đã theo phc vcho Rosul hơn mười năm và là mt trong nhng vUlama thi đó, vị đó không ai khác hơn là ông Anas ibnu Malik (R). Tiếc thay, ông Abu Hanifah chgặp được mt mà không có dp để hc hi tvsohabah này. Kiến thc, bác hc và shiu biết ca ông được xác minh qua nhng hc gini tiếng thi đó như sau:

1)- Ông Imam Malik ibnu Anas (r), Imam Da’rul Hidry (Imam ca vùng đất li hương) khi được người ta hi vông Abu Hanifah thì ông nói: Subhanallah, Vinh Quang nơi Allah, tôi chưa thấy ai giống như ông ấy, thcó Allah làm chng, nếu ông y nói là có mt chiếc thuyền đang lướt trên bin làm bng

vàng

hp lý cho li ca ông nói”.

là ông ấy có đủ điều kiện để bin lun, chng minh và gii thích tht

Đó là li chân tht ca ông Imam Malik (r) đã khen thưởng người anh em ca ông là ông Abu Hanifah (r) đã tri hơn bt cmt ai khi ông đưa ra lý lun hay điu gì đó mà ông sdn chng, chng minh hay bin lun cho ý kiến hay gi

thuyết ca ông mt cách đúng tht mà không hsai lm như người khác

Qu

tht, Allah đã ban cho ông có kiến thc khác thường để đưa ra mt vấn đề nào

đó mà thi hành theo mt cách đúng tht

ng để đư a ra m ộ t v ấn đề nào đó mà thi hành
ng để đư a ra m ộ t v ấn đề nào đó mà thi hành

2)- Ông Zafro ibnu Al Hazil (r) là mt trong nhng bn hu ca ông Imam Abu Hanifa nói: “Tôi đã theo và ngồi hc vi ông Abu Hanifah trong vòng mười năm, tôi chưa thấy ai có tài và đem lại shữu ích để áp dng và chuyển đạt li shiu biết như ông đã giáo huấn chúng tôi.

3)- Sxác minh ca ông Abdulloh ibnu Mubarak (r) (là mt vhin nhân, bác hc, rng rãi, anh minh, bác ái, can đảm và là mt nhân tài mà ai cũng biết và quí mến, kính trng vshiu bit bác hc ca ông Abu Hanafi vmôn hc Fiqk (giáo lý thc hành) như sau: “Người hiu biết nhiu nht vgiáo lý thc hành là ông Imam Abu Hanifah mà tôi chưa bao giờ thy ai hơn ông”.

4)- Ông Imam As Sahafi-y (r) đã xác nhn vshiu biết ca ông Imam Abu Hanifah vmôn Fiqk (giáo lý thc hành) như sau: Nói vfiqk (giáo lý thc hành), nếu so sánh người khác vi ông Imam Abu Hanifah thì ví hchlà hc trò còn ông là một người thy (có nghĩa là shiu biết ca ông Imam Abu Hanifah tri hơn tất cmọi người khác).

Nhng lời răn dạy cao quí ca ông Abu Hanifah.

Sau đây là vài li răn dy cao quí ca ông Abu Hanifah để chng minh sbác hc ca ông mà người Muslim, nht là nhng hc trò như chúng ta nên ly đó mà suy ngm, hc hi và noi theo. Ông Imam Abu Hanifah đã nói:

Những ai đi tìm nhng gì ngoài tm tay thì schuc ly stai hi tht bi vào bn thân mà thôi.” (Vì không có căn bn hiu biết tngun gc ca nó, mà đã trèo cao thì không thể đứng vững được lâu ri svp ngã mà thôi, cũng như con người cchy đua theo dc vng thì không bao ginghĩ là sẽ được tha mãn nên khi tĩnh gic thì đã mun ri).

Mt khi chúng ta thy những điều đồi try hlậu đang đi lên, mà coi thường không có phương cách chặn đứng nó là điều tht thại và đáng trách.

Nếu những người hiu biết (Ulama) mà không thtrthành nhng người được Allah mến thương hài lòng ở trên đời này và ngày Sau, thì vUlama đó không thuộc vAllah.

Sthun phc cao cnht là sự tin tưởng (Iman) duy nht Allah, và sbt tuân phc cao cnht là sKufr (bt tin) Allah, còn nhng ai thun phc vâng lnh Allah thì phi thun phc mt cách vn toàn, còn

thu ầ n ph ụ c vâng l ệ nh Allah thì ph ả i thu
thu ầ n ph ụ c vâng l ệ nh Allah thì ph ả i thu

nhng ai mun thoát thân tsbt tuân, thì con đường duy nht mun được đến vi Allah là sự ăn năn sám hối.

Khi người ta nói vi ông: Thời đại này sẽ được tt lành nếu ngày nào đó Allah cho ông Abu Hanifah còn sng”. Ông nghe câu nói đó nên ông tr

Nếu

li với ý nghĩa: “Tôi đã bỏ lại đằng sau căn nhà mà tôi đã dựng nó ai vào trú n nơi đó thì stt lành cho h.

Squan tâm kính sAllah ca ông Abu Hanifah.

Qutht, squan tâm kính sAllah là giá trtht thcủa người hiu biết, cho nên ai không kính sAllah thì không có Ilmu (kiến thc hiu biết), nghĩa là không có shiu biết đối vi ai không biết kính sAllah. Không khác gì không có trái nếu không có cây, không có cây thì làm sao có trái.

(Ý nghĩa cây ở đây: Nếu cây mà người ta trng nó không cho trái để ăn, thiết nghĩ không ai trng nó vì không ích li gì và ngược li). Đối vi ông Abu Hanifah cũng vy, lúc nào ông cũng quan tâm đến svic này, hay có nghĩa là ông rt shãi strng pht ca Allah, nên ông được biết là mt trong nhng vUlama rt kính sAllah, qua nhng bng chng được thut li như sau:

1)- Sthut lai: Có ln ông đang đi ngoài đường, có một người đàn ông lạ đến nói vi ông: Ittaqilloh(Hãy kính sAllah). Khi nghe vy ông sng s, mt ông tái li, đầu ông lc qua lc li ri nim nnói với người đàn ông đó:

Thành thật cám ơn ông bạn hiền đã nhắc nhtôi, tôi không ngmột con người như tôi đã bỏ bao nhiêu thi giờ để tng nim nhc nhở đến danh ca Allah và bao nhiêu thi giờ để nói và làm vic vì Allah, để mong được Ngài hài lòng chiếu cvà nay được ông nhc nhở như vậy tht là quí báu vô cùng”. (Nghĩa là ông không gin mà còn cám ơn người lvô danh kia đã dám khuyên ông “Hãy kính sợ Allah”, mc dù ngày đêm ông đã dành hu hết thi gica ông cho Allah).

Qutht, người hiu biết (Ulama) nhiu chng nào vAllah, thì hcàng kính

sAllah nhiu chng ny

ta hãy tkim tho ly bn thân xem tài năng của chúng ta đã học hỏi được

mà không hbiết đúng hay sai

hoc không hề nghĩ và shình pht ghê gm khng khiếp ca Allah sgiáng

xuống đầu chúng ta hay sao’.

bao nhiêu mà dám khoe khoang, tcao, tự đại

như ý nghĩa kinh Qur’an và Rosul đã nói: Chúng

t ự cao, t ự đạ i nh ư ý ngh ĩ a kinh Qur ’an
t ự cao, t ự đạ i nh ư ý ngh ĩ a kinh Qur ’an

2)- Ông Al Laisy ibnu Kholid thut li là ông Imam Abu Hanifah thc đêm để

solah rt nhiu, có ln tôi thy ông solah và đọc Quran đến câu: (

ý nghĩa câu kinh:

Vic tom góp ca ci (làm giầu) làm cho các người bn tâm

mt thi

gian dài sau ri ông mi đọc tiếp và cứ ở surah này mà clp đi lp li ri trm

tư ngm nghĩ mà khóc cho đến sáng.

3)- Ông Zaid ibnu Kumaiyah thut li có một người đàn ông đến gp ông Abu Hanifah ri lên tiếng cao ging chi ông Abu Hanifa là: Ông là người đem cái

mới đến và là người xu tai hi cho cộng đồng

Nghe vy ông Abu Hanifah nói: Xin Allah tha thcho ông, không ai hiu được skhác bit gia tôi và nhng gì ông đã nói, ngoi trAllah thôi. Chcó Ngài biết được squan tâm lo lng ca tôi mà tôi luôn luôn shãi tkhi tôi biết Ngài, tôi không hy vọng gì hơn ở Ngài là tha thứ cho tôi và tôi cũng không sợ hơn là sự trng pht ghê gm ca Ngài. Ri ông khóc khi nghĩ đến strng pht ca Allah mà quên đi shn giận đối vi nhng ai chống đối hay nói xu ông.

Chcó thxảy ra đối vi nô ltrung kiên, mt khi hnghĩ đến strng pht khng khiếp ca Allah ri rung smà rơi nước mt và quên đi shn thù, tranh

chp hơn thua

tht thvà thành tâm mà ít ai li có được như ông Imam Abu Hanifah (r).

4)- Sghi li: Mi đêm ông Imam Abu Hanifah thường thc dy solah và khóc đến ni nhng nhà láng ging cũng nghe được tiếng khóc ca ông mà thương hi và khóc theo.

5)- Và cui cùng chúng ta hãy nghe li thut li ca ông Masar ibnu Kudam như sau: Mt hôm tôi cùng ra đi vi ông Imam Abu Hanifah, vô tình ông không thy nên ông đạp lên chân ca cu bé n. Cu bé quay qua ông nói: Hi ông shiekh (già) kia, ông không ssự đền bù (cái đạp này lên chân tôi) vào ngày Sau hay sao? Ông Imam Abu Hanifah nghe vy sng st git mình đứng yên mt chmà không nói gì được. Tôi thy vy nên đến xin li và gii thích vi cu bé xong tôi quay li hi ông: “Thưa ông, chắc ông xúc động nhiu lm khi nghe cu bé đã lớn tiếng trách ông như vậy?” Ông Abu Hanifah trli:

đó mi là tư cách ca nô ltrung kiên kính sAllah mt cách

Đọc đến đây ông khng li và trm tư ngm nghĩ ri ckhóc mãi

.رث

ك لا م كا

ت

ُ

هل

S.102 - 1.

ُ

ُ

ا ),

Qutht tôi rt sli ca cậu bé đã trách mng tôi

ا ), “ Qu ả th ậ t tôi r ấ t s ợ l ờ
ا ), “ Qu ả th ậ t tôi r ấ t s ợ l ờ

Sự hành đạo ca ông Imam Abu Hanifah.

Nếu rng qua shiu biết kiến thc bác ngát mà Allah ban cho vUlama nào đó, ri qua shiu biết đó hcàng shãi Allah hơn na như Ngài đã phán vi ý nghĩa: Nhng vUlama (hc gi) ca Allah mi là người sAllah hơn ai hết

.))

ت

ءام ل علا هداب ع نم للها ش ي ا ن

ُ

م إ (( :لىاعت لاق

Qua ý nghĩa cao quí đó mà những người hiểu được ý nghĩa dòng kinh trên càng kính snên chlo hành đạo nhiu hơn và hy sinh cuc đời ca họ để dâng hiến cho con đường tranh đấu và hy sinh vì Allah, nên đa snhng Ulama trong hnói: Một khi màn đêm buông xung, sti tâm bao trùm li, đó là sự shãi

khng khiếp nht

(hnghĩ như họ đang trong ngôi m), nên ông Abu

Hanifah hiểu được sthể đó mà luôn kính sAllah. Đôi khi người ta thut li

vông có hơi quá đáng và ít ai nghĩ đến và cho rng không thnào xy ra

được

Người ta thut li là nguyên tháng Ramadan ông Abu Hanifah đã đọc

trn kinh Qur’an đến 60 ln, bt đầu vào ban đêm và chm dt kinh Quran vào ban ngày và ngược li. Cũng có người thut li là: Có khi chmt rakat mà

ông đã đọc hết cun kinh Quran

và có khi ông đứng solah Subh (sáng) và kéo

dài ssolah (khác ca ông) không ngng đến solah Isha, và sthy đã xy

ra ctrăm lần trong đời ông

Ông Za’hd đã thut li là ông Abu Hanifah không có ngũ ban đêm. Còn ông Al Ha’fis Az Zahaby thuật li là ông Abu Hanifah không bao gibsolah đêm khuya mà ông thường thức để hành đạo mà không ai có thbắt chước theo ông được.

Tư cách và tánh tình cao quí của ông Abu Hanifah.

Tư cách hay tánh tình ca mt người đã thhin scao choàn thin ca con người đó làm cho ai cũng mến thích và kính trng là điu tht không phi ai ai cũng có thđược, ngoi trnhững người trung trc, liêm chính luôn shãi Allah mi có được, nếu so sánh thì không ai có thể đủ tư ch để sánh bng vi ông, thí dnhư khi người ta chi bi hay nói vi ông nhng li vô liêm sĩ như:

Ông là người bt chánh gi

di)قيدنز( (zanđieq: có nghĩa là tvngười đạo hnh quan tâm đến Islam

nhưng khi nghe qua thì ông li mĩm cười nhn nhc

mà bên trong li là kafir) mà tha thứ cho người đó.

“Ông là người đem cái mới đến phá ri chia r

mà tha th ứ cho ngườ i đó . “Ông là người đem cái mới đế
mà tha th ứ cho ngườ i đó . “Ông là người đem cái mới đế

Hơn nưa, ít có ai li có tư cách nghlc kiên cường và ni tiếng thông thái vIslam như ông, ông đã hy sinh hu hết thi gicho Islam mà cũng bị người đời

lên án cho là kbt chính, gidối

nóng để trli li. Nhưng ngược li ông còn đưa tay ra để bt tay chào hi, tha thvà cu xin vi Allah tha thứ cho người đàn ông đã nng li vi mình

Chúng ta hãy nghe li khen thưởng ca ông Ibnu Dakin (r) vtư cách tánh tình cao thượng ca ông Abu Hanifah như sau: Ông Abu Hanifah là một con người ít nói, ông chnói nhiều khi người ta hi, và không nói nhng gì không có ý

Ông Ibnu

nghĩa hữu ích, và ông cũng không nghe những gì không ích li

nhưng những lời đó không làm cho ông ni

Dakin nói thêm, khi tôi ngi bên cnh ông Abu Hanifah: Qutht, tôi thy ông là mt người ít nói, có khi ctiếng đồng hmà ông không nói gì c, cngi trm tư suy nghĩ vnhng giáo điu mà ông sgii thích hay rút tĩa để kết lun

nó, khi ông ging dy, hay kết lun vgiáo lý gì mà ông đưa ra, slý lun ca

ông nói ra tht là tế nhĩ, du dàng và rõ ràng mà ai cũng có thhiểu được nhanh

chóng khi tìm hiểu để áp dng nó phc như vy.

Qua sxác minh của hai người trên, được biết ông Abu Hanifah là người

không thích nói nhiu hay không thích nghe nhng gì không đem li hu ích, có nghĩa là ít nói và ít nghe, nhưng li trm tư mà suy nghĩ đắng đo để rút ra kết lun tmt vấn đề nào đó. Ngược li, nhờ đó mà ông đã đem li nhiu shu

ích cho tt c, nhưng ông li không thích tranh lun hay bàn bc nhiu

nhng

điu tt lành vtư cách hay nết na ca ông đã to sthành công và tt lành cho

ông mà ít ai có được, là mt thí dụ đin hình hay tm gương sáng chói cho

người đời

là mt điu tht ít ai có được tài năng thuyết

(vì những người hay nói là nhng hay nói sai).

Hành vi cao cvà srộng lượng ca ông Abu Hanifah.

Srộng lượng hot bát, hiếu khách, nim nvi mi người là mt trong nhng điu cao cmà không phi ai cũng có được, đối vi ông Abu Hanifah không ai

li không biết đến ông qua nhng tư cách vn toàn này, con người có tư cách nhưng li không rộng lượng bác ái, hà tin keo kit là thiếu đi tư cách giá trca

mt hin nhân thut li như sau:

1)- Có ln ông Imam Abu Hanifah đang ngi thuyết ging trong Masjid thì có

Ông Abu

Hanifah mi người đàn ông đó hãy ngi xuống để nghe hết bui ging thuyết ca ông, xong ông nói với người đàn ông đó hãy gcái khăn trãi solah mà ông

một người đàn ông bước vào vi bộ đồ tht rách rưới, nghèo nàn

Chúng ta stìm hiu qua bn tánh ca ông Abu Hanifah được

rướ i, nghèo nàn Chúng ta s ẽ tìm hi ể u qua b ả n
rướ i, nghèo nàn Chúng ta s ẽ tìm hi ể u qua b ả n

ta đang ngi trên đó ra, người đàn ông kia làm theo và thy ở dưới cái khăn trãi đó có mt ngàn Dirham, ông Abu Hanifah nói: Hãy ly nó mà trang trãi cho cuc sng mi ca ông”. Người đàn ông đó ly stin ri cám ơn ra v.

2)- Ông Al Fadal ibnu Ayzad (r) thut li: “Ai cũng biết đến ông Abu Hanifah là một người rt rộng lượng hiếu khách, luôn luôn giúp đở người khác, ông là người ít nói nhưng rt hot bát và luôn luôn ly shiu biết hay kiến thc ca mình để quan tâm truyn li cho gia quyến ca ông.

3)- Theo sthut lai: Có lần người ta đem tặng cho ông Abu Hanifah mt ngàn đôi giày, nhưng ông ly đem phân phát hết cho người nghèo, còn ông thì xut tin túi mua một đôi giày khác để dành cho ông mang. Và mt câu chuyn

khác, có một người đàn ông tên là Ibrohim ibnu Uyainah bbt nht vào tù vì ông đã thiếu nợ người ta tlâu ri snợ lên đến bn ngàn Dirham nên người

Thy vy ông Abu Hanaifah đứng ra nhn trhết sn

cho ông Ibrohim để chuc tdo cho ông y.

đó không thtrni

Đây là mt nghĩa cca mt hin nhân đạo hnh mà ngày hôm nay chúng ta ít thy ai giống như ông Abu Hanifah, dù con người có giàu có đến đâu thì cũng ít thy ai quan tâm đến vic làm phước đứng ra trncho người anh em nghèo khca mình

Snhân hậu đức độ ca ông Abu Hanifah.

Snhân hậu đức độ, khiêm tốn là điều ít có người làm được, họ xem điều đó là

không quan trng mà còn lo scho nhng gì có thể ảnh hưởng đến h

con người hiu biết được giá trbt dit Ngày Sau thì đối vi ông Abu Hanifah là người rt sAllah mt cách chân tht và vng chắc, nên con người ca ông từ đó mà trở thành người nhân hậu đức độ mà ai cũng biết đến, riêng ông thì không bao giông tht lên nhng gì vsự đức hnh ca ông, nhưng những người đời li không ngớt khen thưởng ông mà chúng ta xin trích lên đây để hc hỏi theo tư cách làm người ca ông

Nếu

1)- Ông Yazid ibnu Harune (r) thut li vông Abu Hanifah như sau: “Tôi đã tng ghi chép li từ hơn một ngàn ông thy mà tôi chưa thy mt ông thy nào có tính đức độ nhân hậu lương thiện như ông Abu Hanifah, tôi cũng chưa thy ai gikín miệng ít nói như ông ấy.

2)- Ông Abu Hanifah đã tnói hay kim tho bn thân như sau: Nếu rng tôi không sAllah mà làm lu mờ đi kiến thc (ca Allah ban cho), thì tôi skhông giáo hun truyền đạt hay trli (fatwa) cho mt ai c. Nhưng vì kính sAllah,

n truy ền đạ t hay tr ả l ờ i (fatwa) cho m ộ t
n truy ền đạ t hay tr ả l ờ i (fatwa) cho m ộ t

nên tôi nói ra và hy vọng người nghe sthu thập được những điều hu ích và

tôi cũng sẽ có phước từ đó

3)- Ông Yazid ibnu Harune thut lai: Tôi chưa thy mt ai liêm chính, trung trc, công bng, anh minh như ông Abu Hanifah, vì có ln tôi thy ông ngi gia tri nng gắt gao trước ca nhà ca một người anh em, tôi nói: Thưa ông! Nếu ông bước thêm một bước na là ông sẽ được che nắng dưới mái hiên nhà người bên kia ri. Ông Abu Hanifah trli: Chủ nhà đã bỏ ra cngàn ngàn

dirham để xây ct nó, không lchúng ta li li dng stn kém của người ta

(Có nghĩa là: Vì chưa có scho phép ca chnhà nên ông phi đứng ngoài nng hơn là che nng dưới mai hiên của người ta, dù chnhà không tn kém hay thit thòi mt đồng xu nào!!!). Ông Yazid nói tiếp: Qutht, tôi chưa bao githấy con người có lòng trung trc, thanh liêm công bng, đức độ nhân hu

như ông Abu Hanifah c.

Vnhân hu, khiếm tn shãi Allah mà chúng ta đã được biết qua phn trên, nghĩa ccao quí ca ông đã giúp đở chia svi những người nghèo cngàn ngàn dirham mà không màn đến bn thân và trn gian tm thi này vì luôn nghĩ đến ngày Sau, có ai so sánh được con người đã lấy nước solah (wudu) vào lúc

solah Isha mà còn givà solah từ đó cho đến solah Subh (solah sáng). Có ai li khước tchc vcao ctương đương như bộ trưởng btư pháp ngày nay vào thi đahùng mnh ln lao đang cai trca dòng dõi Al-Abbassy dưới quyn lãnh đạo ca Kholifah Al-Mansour. Ông tchi tt cvì bất đồng vgiáo lý nên ông bhành hạ đánh đập, nht tù, khng bố đủ điu cho đến chết mà ông

vn tchi

thà chết để được Allah hài lòng chiếu cdù gp bao ththách

gian nan, khcc còn hơn chết trong tay hay bràng buc bi nhng nhà độc

tài vô liêm chính, không biết shãi Allah.

Cái chết ca ông Abu Hanifah.

Con người sng trên đời này có hai ngày mà không mt ai tránh khi đó là ngày sinh ra đời và ngày lìa đời. Con người thường nhắc đến ngày sinh nhưng li ít nhc và nghĩ đến ngày ra đi, đó cũng do squan tâm hay thông minh nghĩ xa ca mi người, nhưng đối vi ông Abu Hanifah thì khác

Ông Abu Hanifah sinh ra ti Kufah (Iraq) vào năm 80 H và được tng cho danh hiu là An Nourmanvà bit danh là Abu Hanifah (Imam ca slý lun, ý

kiến

Ông đã chết trong scc hình và hành hvì ông không chp nhn chc

bộ trưởng tư pháp ca thi đại Al-Abbassy do Thống Đốc Abu Jafar Al Mansour lãnh đạo, ông nhn nhc chu đựng shành hmi ngày bị đánh mười

)

o, ông nh ị n nh ụ c ch ị u đự ng s ự hành
o, ông nh ị n nh ụ c ch ị u đự ng s ự hành

Nhưng không vì thế mà ông thay đổi ý kiến

mà ông can đảm nhn nhc chu đựng và cu xin vi Allah gim bt đi sự đau đớn, và ri Allah đã chp nhn toi nguyn cho ông tgiả cõi đời vào năm 150H, hưởng th70 tui.

Nhng vnhân Ulama ca Allah hay nhũng người được Allah mến thương trng dng là những người hay gp nhiu ththách gian nan, ri chu đựng nhn nhc và được Allah tha thban thưởng cho sau này.

Sut cuộc đời ca ông tnhỏ cho đến lìa trn, ông đã dành hu hết thi givào vic hc hi, trao di kiến thc và để li hu bi ngày hôm nay mà không mt người Muslim nào khp nơi trên thế gian li không biết đến. Ông không hquan tâm đến scao sang phú quí trên trn gian mà luôn nghĩ và lo sAllah nên ông

Cuộc đời ca ông đã hy sinh cho shc hi kiến thc

hành đạo không ngng

ri truyn đạt li cho hu thế, phước đức ca ai hc hi tông sẽ đến ông cho đến ngày Sau và cán cân sau này ca ông sẽ được tăng them, Insha Allah.

Cu xin vi Allah ban mi stt lành, hng phúc và ban thiên đàng (Firdaw) cho ông. Hy vng vi bài tóm lượt vtiu sđời sng tốt đời đẹp đạo ca ông mà suy ngm rồi noi theo để được Allah hài lòng.

roi ri đem nht vào tù để hành h



Do Ibnu Hosen chuyn ngtsách: Al Ilmu wal Ulama

)ءاملعلاو ملعلا ( ca shiekh Abu Bakar Jabir Al Jazairy, trang 275-281

do Darul Kutub As Salafiyah, Cairo Ai Cp xut bn.

Bakar Jabir Al Jazairy, trang 275-281 do Darul Kutub As Salafiyah, Cairo Ai C ậ p
Bakar Jabir Al Jazairy, trang 275-281 do Darul Kutub As Salafiyah, Cairo Ai C ậ p