Carita Pondok (CarPon) Bahasa/Basa Sunda : Bulan Wanci Sareupna nu dipundut ti daluang.com.

Bulan beuki pias di awang-awang. Ukur dibaturan ku tilu béntang anu tingkariceup. Geus teu kadéngé deui gebyurna lambak. Geus teu kaciri deui runggunukna pilemburan jeung ngamparna pasawahan. Bieu, pabuburit, kapal geus miang ninggalkeun palabuan. Ninggalkeun salaksa katineung di ditu, di bali geusan ngajadi. Asa cikénéh, tur asa detik bieu pisan, kuring nénjo marakbakna kembang samoja di pipireun imah. Tangkal samoja gigireun kuburan bapa, anu ku ema mah dipiara pisan. Malah saméméh ema ninggalkeun, nyusul bapa ka kalanggengan, ukur hiji anu diamanatkeun téh; pangmiarakeun tangkal samoja. Ayeuna, amanat ema téh kamomorékeun, lantaran kuring kaburu indit. Teuing saha nu bakal neruskeun miara éta tangkal samoja. Indit téh éstuning taya kereteg ti méméhna. Teu boga niat ti anggalna. Malah henteu kungsi ngimpi-ngimpi acan. Isuk-isuk, basa kuring rék nyawang meletékna panonpoé nu baris maturan hirup kabeurangnakeun, Pa Érté ngaronghéap. Datangna teuing ti lebah mana, da ujug-ujug ngajanteng hareupeun. Katémbongna mani geus saged, beberengkes, bangun rék indit-inditan. “Hayu atuh!” pokna. “Hayu? Ka mana?” kuring kerung. “Har, apan kamari geus dibadamian. Urang téh rék nyaba ka jauhna, ka alas peuntas. Urang nyiar kasenangan di ditu!” “Asa kakara ngadéngé kuring mah?”

kudu mawa bekel!” “Kumaha atuh. Matak harita bapa omat-omatan.” Pa Kuwu nu ngawalon téh. Panonna neuteup ka tengah jaladri. “Keun baé da engké ogé aya nu ngurus!” cék Pa Érté sajeroning leumpang. henteu maraban domba. katémbong keur ngabaredega.“Aéh-aéh. Bangun nu keur nyawang pikahareupeun. Ulis Odang. Urang téh rék nyaba ka ditu. Da éta. “Parantos sigana mah. da kuring mah teu boga nanaon?” “Keun baé. kitu wéh. Pa Lebé. da Pa Érté can kungsi ngécéskeun – geus ngajugrug di basisir. Pa Érté mani ngabebereg. atawa nitipkeun pakaya jeung tangkal samoja ka nu aya di lembur. Buru-buru. Kapal anu rék mawa kuring – teuing ka mana. Sing bisa ngajeuhjeuhkeun pakeun sarta ulah natambuh waktu. Hansip Oding. misah di beulah wétan. Kuring nepi ka poho. “Hayu atuh urang indit ayeuna!” . Bekel ieuh. Kapal anu nya badag nya jangkung. apan geus dibéjaan ti tangéhna ogé. bisi katinggaleun ku kapal!” “Saha baé nu milu téh?” “Loba. Bah Wirya. Asana mah. Nepi ka palabuan. henteu mandi-mandi acan. enya baé geus ngagimbung loba jelema. Pa Kuwu. “Geus kumpul saréréa?” cék Pa Lebé. henteu ngonci heula imah. asa can kungsi manggih tandinganana. sing loba ngumpulkeun bekel. Pa Olot. henteu méré pisan témpo. Geus taruluy batur mah!” Mani asa rurusuhan indit téh. Rombongan ti lembur kuring.

“Pa. ari barudakna mah henteu sina milu. . kuring bingung kénéh. Loba nu carinakdak. Dipingpin ku Pa Lebé. Teuing iraha jolna. Ngan can aya waktu nu rinéh. Moal boa. Pa Érté ngajanteng pisan gigireun kuring. Malah kadéngé lapat-lapat. leungeun maranéhna nangkeup harigu. da tadi mah anu ngajanteng lebah dinya téh Pa Olot. Katémbongna. teu ngiceup-ngiceup. Asa manggih kasempetan pikeun nepikeun kapanasaran. Euleuh. Nepi ka ayeuna. maranéhna bangun sedih naker. geuning aya nu maca tahlil sagala rupa. rék kamana urang téh?” “Engké ogé apal sorangan!” walonna bari henteu ngarérét-rérét acan. éta pananya bisa ditepikeun ka Pa Érté. Ngajajar heuleut saméter. Sorot panon ka jauhna. Basa hatong kapal disada. Gancangna teuing sakumaha. Sabab kabéh ogé.Kabéh asup kana kapal. geus teu karasa. asa aya nu ngajedud dina jajantung. ieu kapal keur nyuruwuk meulah jaladri. Tapi anéh. Kalah ka diantep ngajanteng di sisi basisir. Kawas nu dikomando. nu keur ngalamun kawas kuring. aya nu ngahariring lagu Pileuleuyan. saniskara katineung baris diteundeun. Rék ka mana ieu téh? Saenyana. sajeroning nangtung dina dék kapal. atawa ka saha baé. Nu ngajanteng di dék kapal téh. jumlahna teuing sabaraha urang. Pa Érte gancang ditoél. Nya di basisir ieu pisan. keur anteng narangtung bari nyawang cai laut nu ririakan kasorot bulan nu beuki pias. biheung kasampeur deui.

Tapi naon anu karasa ku kuring. Poékeun. moal bina jeung maranéhna. Atawa inget ka anak anu keur meujeuhna kembang buruan. biheung geus réngsé. Bisa jadi. Keun bae panggung ogé. aya alesan maranéhna indit ninggalkeun lembur ogé. Kuring leumpang lalaunan. diculjeunkeun kitu baé? Saha nu ngurusna? Kituna mah. Ninggalkeun pasualan di ditu. hirup Pa Érté ti baheula ogé henteu manggih kamarasan. Kuring apal pisan. Naha ari anak pamajikan henteu dibawa. Taneuh nu angar. da basa ditinggalkeun téh keur meujeuhna bureuyeung. boh Pa Lebé. Pagebug. Ngan anu matak héran téh. dijawab ku sorangan.Ngadéngé jawaban kitu mah. Nya kapaksa baé. Imahna nu nenggang di tungtung lembur. Méh kabéh anu ayeuna keur nangtung dina dék kapal. Pasualan anu nepi ka maranéhna miang ogé. ti barang rumah tangga Pa Érté hayang ngoméan éta imah téh. Tapi tepi ka ayeuna ogé angger baé. Dina panon Pa Érté katara aya nu ngembeng. Henteu . wewegweweg atuh. kawas nu mentingkeun sorangan. Paceklik nu panjang. di lembur. Miang ti lembur pikeun nyingkahan rereged. boh nu séjénna. Loba kasakit. napel kénéh dina angen-angen. keur saheulaanan mah. Enya ari nineungna mah. Dumasar kana sawatara kajadian harénghéng di lembur. pangna Pa Lebé saparakanca ngajak miang téh. nu geus déngdék ka kénca alatan dihakan umur. angger baé lebeng. Boa manéhna keur ingeteun ka pamajikanana. papada boga bangbaluh hirup. Mapay-mapay jajaran jelema-jelema anu keur narangtung nyawang jaladri. Kuring neuteup Pa Érté. lantaran kaayaan lembur geus henteu pikabetaheun deui. Kurang dahareun. Alesan anu ku kuring karasa jeung karampa. Cék béja. Matak rungsing jeung henteu tingtrim.

Nyaritana bangun hanjelu naker. “Cék kuring mah. Pa Kuwu ayeuna mah anu diteuteup téh. pangna panon Pa Érté nepi ka ngembeng ogé alatan inget ka dinya. Nyarakclakan. Kari-kari ayeuna dikotoran ku kalakuan anak. Malah leuwih ngembeng ti panon Pa Érté. Enya. henteu kaganti golodog-golodogna acan. Si Unéd anu kakocapkeun sakola ka kota. Kuring ngaléngkah deui.robah. Sarua. Si Unéd anu kungsi ngagadabah Nyi Imas. Ngan sapopoéna teu weléh ngungun alum. Si Unéd anu – cék Pa Olot – jauh tina agama. Jang!” cék Pa Érté harita. hareupeun Pa Lebé. Kalah ka pamajikanana ririwit. mindeng nyieun masalah anu matak wirang Pa Olot. kawasna mah. Malah katémbong geus aya nu ngalémbéréh. Enya. Sarua. Kuring ngaléngkah deui. jieun heula tihangna anu weweg!” walon Pa Lebé. Komo apan. Mindeng gering jeung kurang kasabaran. Komo saprak Si Unéd mangkat rumaja mah. Kawas bijil tina haté nu pangjerona. picontoeun urang lembur. Bagean Pa Olot ayeuna mah anu diteuteup téh. Naha Pa Olot téh inget ka budakna anu minculak ti batur? Enya. Henteu bisa ngalelempang paripolah anak!” kadéngé Pa Olot gegerendengan. Si Unéd anu sok mabok. “Aing téh henteu bisa mingpin kulawarga. dina panonna aya nu ngembeng. . “Hésé geuning hayang ngawangun imah téh. sarua pisan. dina panonna aya nu ngembeng. pédah hirup Pa Érté taya menyatna. Inget ka imah anu henteu kungsi kaoméan. Pa Olot téh jadi jelema anu dipikolot. Pa Olot téh geus masagi dina dunya barana mah. sarua pisan.

Sarua.” “Naon?” kuring dangah. . ladang dug hulu pet nyawa. Kari-kari ayeuna. miara tangkal samoja!” “Lain. “Pikiran baé ku sorangan!” Lebeng. ari kabeungharanana mah misah ti batur. Pa Kuwu. dina panonna aya nu ngembeng. sarua pisan. Kawas nu surti. ku di dinya ogé bisa dijawab. Pa Kuwu méré jawaban. naon anu keur jadi kabingung. kuring geus ngamomorékeun amanat Ema. cék manéhna sorangan. Malah lain ngembeng deui.Murag kana dék kapal. Tur kuring henteu kungsi nyaksian Pa Kuwu meunang bangbaluh. “Kuring mah henteu boga nanaon. teu némbongkeun robahna semu. Naon anu dipaké sedih ku Pa Kuwu? Asana téh taya cawadeunana. aya kénéh sajaba ti éta. Henteu kapikir. teu riuk-riuk. Salila mingpin désa. kuring téh hayang nanya kitu. Sabenerna. lain hasil idek-liher di balédésa. Ukur hiji anu dipaké hanjelu téh. Imah geus rék runtuh. asa taya codéka nanaon. Enya. sawah jeung tegal teu boga. Pakayana nu lubak-libuk. Bagéan Pa Lebé anu diteuteup téh. Bisa dirarasakeun. Pa Kuwu ogé milu indit jeung Pa Lebé. Naon anu ku di dinya dipaké handeueul satutas ninggalkeun lembur?” pokna. Naha henteu lebar ninggalkeun pakaya. ninggalkeun kasugemaan hirup? Naon anu keur diimpleng ku Pa Kuwu. Tapi sanggeus sakitu lilana didagoan. “Di dinya moal apal. Kakocapkeun bulan hareup mah rék meuli mobil. neuteup Pa Kuwu nu paromanna angger. Imahna ngajengléng. henteu kabaca saeutik ogé. ninggalkeun pamajikan bahénol. Malah kapaké pisan. Tapi meunang meres késang.

Pamajikanana maot. Mang Satibi kungsi indit ninggalkeun lembur. Ukur éta anu aya dina ingetan kuring mah. Mapagahan barudak nu hayang diajar ngaji. kalah ka tingbirigidig diajak nyorang sagara téh. Cai laut angger ririakan. Pa Lebé anu tara leupas ti kopéah jeung – sakanyaho – tara ninggalkeun istigpar. Anu séjénna mah. Lalaki anu sapopoéna teu weléh basajan. harita. Malah tepi ka kiwari. Bisa jadi. kawas henteu boga deui niat rarabi. Ti harita. najan sorotna beuki pias. Puluhan taun ka tukang. ukur kahalangan tangkal jambu. Henteu kaburu bisa ngawangkong. mapay beuheung. ngabiur teuing ka mana. naon anu dipaké sedih pikeun Pa Lebé mah. Sabab lir dikomando deui.nyurulung mapay pipi. bisi euweuh nu ngurus. Miangna ti lembur. hirupna angger nyorangan. ngan étaétana anu dipaké hariwang ku Pa Lebé mah. *** Transmigrasi. Sabab rék ka mana deui. Sapopoéna idek-liher di tajug. Kawasna Pa Lebé saparakanca kapincut ku dongéng Mang Satibi baréto. Néangan hirup jeung huripna. asana mah henteu ninggalkeun kabeubeurat. anu ngajaranteng dina dék kapal téh arasup ka jero. Satadina mah rék nuturkeun. di tempat nu ayeuna rék dijugjug. Pa Lebé. Tinggal kuring ngajanteng sorangan. Pa Lebé henteu kasebut bisa usaha. Inggis taya nu bisa neruskeun tapak-lacakna. ngan asa betah kénéh. Atawa melang ku tajug. ari lain transmigrasi mah. Nilik kahirupanana mah. kuring apal pisan. Padahal. Kapal terus ngabiur. parat nepi kana sukuna. Imahna lebakeun tajug. Di ditu. Sabab bulan anteng maturan peuting. Pindah ka alas peuntas. sapuluh taun katukang. Ngan .

Cék dongéng Mang Satibi. Eukeur mah kaayaan di lembur geus teu pikabetaheun. patingcakakak sangeunahna. di ditu téh manéhna geus bisa nyieun gedong. Kalah ka patingharuleng bangun ngadadak manggih kabingung. kaayaan di jero kapal téh kalah matak sareukseuk. ukur ngurus kebon sawit. Pasti. Malah aya ti antarana anu nepi ka luh-lah. Geus henteu kadéngé sorana. Di ditu. Beuki jongjon jeung dirina séwang-séwangan. di tempat nu rék dituju. Terus ngadongéng. Kalah ka pengeusi kapal lir nu beuki tagiwur. Beuki anteng ngalamun. pinuh ku nu ngadon ngalamun. meuli motor. nu aya dina kapal. kumaha senangna di alas peuntas. Taya nu katémbong melenyun udud. . Ilaharna mah. meuli sawah jeung tanah. kawas peunggas harepan. henteu nepi baé ka nu dituju. katurug-turug kawasna mah ingeteun kana dongéng Mang Satibi téa. di dieu. Inditna kadua pamajikan. Ngan anéhna. kaasup kuring.Mang Satibi anu beunang disebut nékad. Padahal pagawéan sapopoéna mah henteu hésé. Mang Satibi nganjang deui ka lembur. lamun rék nyanghareupan kabagjaan – sebut baé kahirupan di alas peuntas téh kabagjaan – lain ngeluk tungkul siga nu bingung. Enya. Taya salahna sapanjang jalan gogonjakan. Heuleut lima taun ti harita. Taya nu katangén ngobrol ngalér-ngidul. Malah sakuduna béar marahmay. Henteu mawa bekel nanaon. Ngan anéhna. Kapal téh terus nyemprung meulah jaladri. di alas peuntas. rék transmigrasi. seuseurian. geus mangbulan-bulan. Maranéhna kawas nu jongjon jeung dirina séwang-séwangan. awahing ku tarik. Rék ngarobah hirup di ditu. Pa Lebé saparakanca. bet henteu nyaritakeun kaayaan di ditu.

. “Hayang balik deui. ka rohang nahkoda. Tur kuring kakara ngadéngé sora sakitu agemna. Kaasup kuring bet hayang balik deui. Pa Kuwu. Kapal maju ku sorangan. Tapi ditanya ngadon ngeluk.“Rék iraha nepina ieu téh?” kuring nanya ka Pa Olot. sarua ngabaretem. Komo ari Pa Kuwu mah. maranéhna ceurik téh. “Ku naon Pa Olot?” Henteu ngajawab. Pangeusina geus loba nu inghak-inghakan. Lilalila. jadi patinggorowok patarik-tarik. asa aya nu tinggaleun. Malah terus careurik patarik-tarik. Sabab asa aya nu tinggaleun di lembur téh. teuing rék iraha eureunna. Pa Lebé. bari kapireng sorana inghak-inghakan. Tapi taya sasaha. karah kumaha ogé. Sora anu agem. Tapi kapal henteu eureun. tina ceurik téh. Basa dilieuk. Asa ketir nénjo kitu mah. Gancang balik deui!” pokna. basa kuring keur nangtung ngumbar katineung dina dék kapal. anjeun moal bisa balik deui!” aya sora ti gigireun. Kapal angger nyemprung. Enya. Ulis Odang. nahkodana ogé keur milu ceurik. aya nu maké baju sarwa bodas ngajanteng. Kuring kukurilingan. Kawasna. Nyampeurkeun Pa Érté. Ngaguruh sapangeusi kapal. naha kudu milu ceurik? Tapi kapal angger nyemprung. Hansip Oding. sarua henteu ngawalon. jeung nu séjénna. Kaasup Pa Érté. Kuring bingung pipetaeun. Jajauheun nepi malik arahna. Angger teu soraan. Bah Wirya. “Moal. Teuing meunang sabaraha bulan.

Sora Pa Kuwu mani pangtarikna. Nu “Hayang balik deui!” cenah. Kuring ukur bati ngahulengna. gogorowokan beuki tarik. Tapi kapal terus nyemprung. Ngamalir dina dék-dék . Asa teu kaharti. maranéhna ceurik hayang balik deui ka lembur. Sadetik wé cenah. dipikir-pikir mah. Kalah cimatana pangeusina terus maruragan. Aya nu tinggaleun di ditu!” “Kabéh aya nu tinggaleun?” “Enya!” “Kaasup kuring?” “Bisa jadi!” “Ké. tapi naha bet nyampeurkeun kuring?” “Pédah wé. Pamustunganana mah sapamadegan jeung maranéhna : hayang balik deui. katémbongna siga nu bingung!” “Naha anjeun henteu milu ceurik?” “Naon nu perlu diceungceurikan?” “Itu geuning batur mah …” “Enya. Enya. kuring ogé asa aya nu tinggaleun.“Saha anjeun?” “Pangeusi ieu kapal!” “Enya. ari ieu kapal téh rék kamana? Geuning henteu nepi baé?” “Engké ogé bakal nyaho!” pokna bari terus ngaléos. Teu beunang dieureunkeun.

kapal.com . Kuring hareugeueun. kuring bisa kénéh neuteup bulan nu beuki pias …*** Saung Pangreureuhan. Beuki pinuh. Terus ngeyembeng. 2000 sumber: daluang. Pamustunganana kapal déngdék pinuh ku cimata. Kapal beuki tilelep. Saméméh karem. Terus déngdék. Pangeusina patingkocéak. Beuki loba.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful