 

1. vetoni Menaxhimi Financiar Nga libri Menaxhimi i Financave V.S. 2/4/2010 2. 2 Menaxhimi financiar Detyë e menaxherit financiar është rritja e fondeve në tregun e kapitalit, zgjedhjen dhe vlerësimin e projrkteve investuese etj. Aktivitetet kyesore të menaxherit janë: 1. parashikimi dhe planifikimi 2. investimet dhe marrja e vendimeve financiare përmes sigurimit të mjeteve 3. bashkërenditja dhe kontrolli i aktiviteteve (bashkëpunimi me ekzekutuesit) 4. ndërlidhja me tregun e kapitalit (çdo firm është e lidhur me tregun e kapitalit) 5. menaxhimi i riskut (shpesh kushtet e jashtëzakonshme krijon pasiguri në punë) Qëllim kryesor i menaxhimit është maksimizimi i rezultateve dhe minimizimi i rreziqeve Financat konsistojn në tri fusha të ndërlidhura: 1. Paranë dhe tregun e kapitalit 2. Investimet 3. Menaxhmentin financiar Financat në firmë merren kryesisht me instrumentet dhe procedurat financiare si dhe me format e tregut të kapitalit Zhvillimi i financave të firmës Zhvillimi i globalizimit dhe aplikimi gjithnjë e më i madh i teknologjis informative janë sfidat themelore të menaxhmentit financiar. Në globalizimin e ekonomis llogaritet se do të ndikojn këta faktor:  Përmirsimi i transportit dhe komunikimit do të ndikoj në uljen e shpenzimeve në tregun ndërkombëtar  Ngritja e ndikimit politik të konsumatorvë do të ndikoj në zvogëlimin e barrierave tregtare  Konkurenca do të ndikoj që prodhimi të orientohet në vendet me shpenzime më të ulta ORGANIZIMI FIRMAVE 1. biznesi kuptohet si koncept tregtar ose industrial 2. biznesi është organizatë, e cila shfrytëzon resurset ekonomike 3. biznesi është organizatë, e cila krijon dhe ofron punë njerzve 4. biznesi është organizatë e cila investon në resurse me qëllim të rritjs së kapitalit Bazuar në kriterin ligjor të organizimit dallojm:  firmat individuale, (pronari është edhe menaxher me pergjegjësi të pa kufuzuara)  Ortakitë, (krahasuar me firmen idividuale ka perparsi resurset, përgjegjësit)  Korporatat (shoqërit aksionare) (përparsi është madhësia e roganizatës, menaxhimi profesional) Organizimi i financave të firmës Varet nga madhësia e organizatës. Në disa organizata mbulohet nga shërbimi i kontabilitetit, kurse në organizata të mdha ajo është e ndar si shëbim i veçant. Në firmat e mdha financat janë të organizuara në dy paralele: thesari ( menaxhimi i aktiviteteve financiare, planifikimi financiar, arka, marrja e vendimeve financiare, kreditë etj.) dhe Kontrolli (menaxhohen aktivitete e kontabilitetit, tatimi, baza e të dhënave etj.) Mjedisi financiar i firmës e përbëjn: 1. Marëdhëniet financiare me qeverinë (ndërhyrjet e qeveris në ekonomi, me ligje rregullohen kushtet në të cilat vepron ndërmarrja) 2. Marrëdhëniet me ekonomin botërore (aktivitete e shumta janë të lidhura me ekonomitë botërore si pjesmarrse në konkurencën) 3. Marrëdhëniet me tregun financiar dhe bankat (kushtet ekonomike të financimit kufizojn qarkullimin e mjeteve finaciare, klientet kerkojn kredi nga banka dhe nga ana tjeter banka kerkon interes nga klientet. Problemi i kostos së kapitalit është i lidhur edhe me shkallen e 3. 3 inflacionit, i cili ndikon në rritjen e nevojave për hua, rritjen e kurseve të interesit, qeverit shkojn në shterngimin e huadhënieve.) 4. Marëdhëniet financiare midis firmave, shifen si

    

Menaxhimi i burimeve njerëzore. profiti neto para tatimeve 3. (aksionaret. është i lidhur ngusht me menaxhimin financiar. potencialet e resurseve. Rëndësi të veçant për firmën ka çmimi i punës. Strategjia mund të jet afatshkurtër dhe afatgjatë.) Maksimizimin e profitit (është qëllimi kryesor i firmës). janë:  Formulimi i objektivave dhe politikave të firmës (bazohen në përformansat e pronarit)  Identifikohen shtigjet e mundshme të aksionit (rruget e mundshme të aksionit. (prapa çdo vendimi pason aksioni konkret) dhe  Monitorohen efektet e vendimit (verifikohet se vendimi ka qen i gapuar ose i drejt) Faktorët të cilen ushtrojn ndikim në çmimin e aksioneve përkatësisht në vleren e firmës janë : (1) faktoret e rrethinës ekonomike dhe  4. ambientin në të cilin realizohen operacionet.  Përgjegjësit sociale të organizatës (lidhen me zhvillimin e infrastrukturë. atëhere duhet të sigurojm të dhëna për lartësin e kamatës dhe afatin e kthimit të kredis)  Analizohen.blerje dhe likuidim pagese. 5. konsumatorët. Motivimi më i mirë për punë është paga 6. 4 (2) faktorët të cilët janë nën kontrollin e menaxherit (produktet. Treguesit e profitit janë: 1. marketingu etj. punësimin si dhe ruajtjen e ambientit) Menaxhimi financiar është pjesë e menaxhimit të përgjithshëm. natyra e biznesit dhe kultura e organizatës)  Grupet e interesit. Zakonisht menaxheret janë të interesuarv ta mbajn fitimin dhe ta investojn kurse aksionarët janë të interesuar që ta tërheqin fitimin) STRATEGJIA FINANCIARE E FIRMËS Përfshin akrivitetet e organizatës. profiti neto për ndarje të zakonshme Profiti realizohet nëpërmjet çmimeve të volitshme. ose nëpërmjet zvogëlimit të shpenzimeve.). Ky fakt tregon se menaxhmenti financiar duhet të studiojë nivelin e kërkesës. kreditorët. ofertës dhe elementët tjerë në firmat përreth. të punësuarit. biznesi varet drejtëpërdrejt nga kërkesat e klientve. profiti neto pas tatimeve 4.marrëdhënie shit. Faktoret që ndikojn në formimin e strategjisë grupohen në:  Faktorët e rrethinës. Mbajtja e klientve ekzistues dhe përfitimi i klientve të rinjë lidhet përveq me kualitetin e prodhimeve dhe shërbimeve edhe me çmimin e të njejtave Fnancat e firmës përfshijnë tri fusha themelore:  Investimet (efekri i të cilave pritet në të ardhmen dhe përbëjnë një dozë të madhe të riskut. Hapat e marrjes së vendimeve financiare. vlersihen të dhënat dhe merren vendime (krahasimi i opcioneve të mundshme)  Zbatohet vendimi. (influenca e jashtme. teknologjia. përcaktimi I struktures së kapitalit etj. konkurrentët etj. menaxhimi i kapitalit. të cilat mund të arrihen në konkurencë. Deri te zvogëlimi i shpenzimeve mund të arrihet nëpërmes: a) thellimit të hulumtimeve zhvillimore. politika financiare është pjesë përbëre e politikës ekonomike. atëher vendos se çfarë do të bëjë me fitimet – do të i mbaj apo të i shpërndaj.arsyeshmerin e investimeve të reja)  Sigurohen të dhënat dhe informatat relevante për vendosje (nëse duhet të vendosim për marrjen e kredis. Parimisht çdo firm kërkon të shpenzijë më pak dhe të fitojë më shumë. Marëdhëniet me klientët. b) trajnimit të përsonelit c) furnizimit me material të lirë dhe cilësorë d) aplikimit të kontrollit cilësor të pajisjeve Maksimizimin e . profiti operativ 2. ndërsa vendimmarrja është pjesë funksionale e procesit Global të marrjes së vendimeve afariste Fushat e vendimmarrjes financiare janë të ndryshme (investimet. Komponent e rëndësishme është përcaktimi ishkallës dhe kohes së kthimit)  Financimin (marrja e vendimeve mbi financimin bazohet në informatat mbi fluksin e parasë)  Dividendin (pasi firma të ketë realizuar fitime.)  Objektivat ekonomike. Marëdhëniet financiare me punonjësit kanë të bëjnë me tregun e punës.

Situata normale financiare mund të jetë: (a) stabile (raporti stabil në mes te mjeteve dhe obiligimeve).satisfaksionit (firma ka për detyrë të siguroj një ambient të mirë për punonjësit ë saj. 3. krahasueshmëria Pasqyrat financiatre duhet të mundësojn dy objektiva themelore:  T’i mundësoj menaxherit ose analistit të hulumtoj kushtet e financimit  Të ndihmoj në përmirësimin e gjendjes së organizatës dhe të rrjedhës së paras LLOJET E PASQYRAVE FINANCIARE Janë: 1. Pasqyra e ndryshimeve në ekuititetin 4. besueshmëria. (b) likuide. 2. 2. Në faktorët e brendshëm janë:  Vëllimi i mjeteve financiare në dispozicion. dhe  Shkalla e harmonizimit të mjeteve dhe detyrimeve Si faktorë të rrethinës i veçojm:  Sistemin ekonomik dhe masat e politikës ekonomike  Pozitën e firmës në ekonomin botërore  Stabilitetin monetar. qoftë të llogaritjes së interesit të akumuluar apo ekuacioneve të diskontimit . Relevanca. Koha (vitet) n ANALIZA FINANCIARE Nënkupton gjendjen ose pozitën financiare në një moment të caktuar. rritja e besimit të konsumatorve për produktet e firmës. 3. Punonjësit. Etikën e biznesit (I referohet nevojave që menaxherët të akceptojn standardet morale. 5.. Interesi (i). dhe  5. Pasqyra e bilancit 2. (Në momentin e themelimit. zvogëlimit të humbjeve nga shpenzimet ilegale. dhe 5. Zakonisht paraqitet me rastin e konstituimit të organizatës. Klientët. doket. ndër të cilat veçohen: 1. Pasqyra e suksesit (pasqyra e të ardhurave) 3. dhe 4. Janë katër variabla në kohë të parasë. të mos rrezikoj ambientin. i cili hartohet në momentin e themelimit të organizatës. SITUATA FINANCIARE Situata financiare në një firmë njihet si:  Situatë konstituive financiare. përkatësin fetare. (gjendja financiare e cila mundëson shlyrjn pa kusht të obligimeve afatshkurtra) (c) solvente (knaq obligimet jo vetem ato që kan arrit por edhe ato që do të arijn sipas afateve – obligimeve afatgjata)  Stuatë financiare e rënduar (pamundësia e financimit të mëtejm të riprodhimit)  Situatë e pavarur financiare (pjesa më e madhe e mjeteve (75%) është e siguruar nga mjetet e veta. Bilanci I gjendjes në renditje horizontale në anën e majt paraqet mjetet ndërsa në anën e djathtë burimet e mjeteve. Komuniteti etj. Furnitorët. Bilanci I gjendjes rreshton atë që .  Ecurit inflatore . 4. e këto janë: 1. të cilat janë të lidhura me kulturën. Pasqyra e rrjedhës së paras. 2. Pasqyra kontabël më shënimet sqaryese Bilanci I gjendjes. 4.  Vëllimi i aktiviteteve  Struktura e mjeteve. rritja e interesimit të përsonelit të kualifikuar dhe ekspertëve për firmën.Është pasqyr pozitive financiare në një kohë të caktuar. Menaxherët. Kjo situat i përngjan gjendjes stabile. por duhet të tregohet konsiderat ndaj: 1. Kjo situatë financiare shprehet përmes bilancit fillestar ose themelues. Kuptueshmëria dhe 4.  Portfolion e burimeve të jashtme financiare. likuide dhe solvente financiare)  Situatë e varur financiare (ornagizata të gjitha mjetet e nevojshme I siguron nga burimet e jashtme. i cili bilanc njihet edhe si bilanc i gjendjes së pasurisë së organizatës)  Situatë financiare standarde – normale (këtu mendojm për gjendjen neto të mjeteve të xhiros. kështu që marrja e vendimeve afariste bëhen në ndikimin e pot të faktorit të jashtëm . 3. Në situaten financiare të organizatës ndikojn faktoët e brendshëm dhe të rrrethinës. zakonet etj. të aplikoj praktika të mirësjelljes dhe të prodhoj produkte dhe shërbime të sigurta për konsumatror. rritja e besimit publik ndaj firmës. Satisfaksioni ndërlidhet me shumë grupe. Raporti i mjeteve vetjake dhe borxhit është në niveln më të ulët. Vlera e ardhshme (FV) 2.kreditorve) Karakteristikat cilësore të pasqyrave financiare janë: 1. Vlera aktuale (PV) 3. 5  Burimet e mjeteve financiare.

6  Fitimin apo humbjen nga veprimtaria.  Kostot financiare  Të dalat nga tatimimbi fitim. është një formulë e cila mundëson që norma e kthimit të aseteve të llogaritet si produkt i profitit margjinal herë qarkullimi i aseteve totale. mundësit për përmirësim dhe jep rekomandime për të ardhmen Faktorët që ndikojn në rrethinen e kontrollit janë:  Funksionet e Këshillit drejtues dhe trupave të tij  Filozofia biznisore e menaxherit dhe stili i biznesit  Struktura organizative e firmes dhe mënyra e përcaktimit të autorizimeve  Sistemi i kontrollit nga menaxhmenti (politikat e përsonelit dhe përkufizimi në ndarjen e detyrave) KONTROLLI I BRENDSHËM Veprimet kontrolluese. (matë kombinimin e efekteve të likuiditetit. (tregon sa me çfarë efekti menaxhohen mjetet e firmës)  Raportet e borxhit. Pasqyra e rrjedhës së paras raporton rrjedhën e paras nga:  aktivitetet operative (rrjedhat eparas që nuk janë definuar si aktivitete investive apo financiare)  aktivitetet investive (parat për investime)  Aktivitetet financiare (të hyrat dhe të dalat afatshkurtra dhe afatgjata RAPORTET FINANCIARE Situata financiare identifikohet përmes raporteve financiare. prej të cilave më të njohurat janë metoda FIFO dhe metoda LIFO. menaxhimit të mjeteve dhe borxhit në rezultatin financiar)  Raporti i vlerës së firmës (nderlidhen me çmimin e e aksioneve dhe përfitimet e aksionmbajtësve Ekziston mundësia që raportet e ndryshme financiare të lidhen bashkërisht në një diagram ose të paraqiten përmes një ekuacioni Du Pont. Du Pont.  Vërtetimin e saktësisë së evidencës llogaritare. Në bilancin e gjendjes mjetet duhet ë jenë të barabarta me burimet e mjeteve e cila ndryshe quht edhe ekuacioni i bilancit të gjendjes. përfshin politikat që ndërmerr menaxhmenti për arritjen e qëllimeve specifike. të cilat klasifikohen në:  Raportet e likuiditetit (shpreh aftësin e organizatës për përballimin e detyrimeve)  Raportet e menaxhimit të mjeteve apo të aktivitetit.zotëron një organizatë (burimet vetjake) dhe çfarë ka marrë hua (burimet) si dhe llogarit diferencen midis tyre e cila quhet vlera neto. e cila ka kuptimin e nxjerrjes nga autoriteti i atij që ka hartuar raportin në mënyrë që të shifet vërtetsia e raportit Janë tri lloje themelore të kontrollit: 1.  Kategorit themelore të të dalave nga veprimtaria  6. Sa i përket stoqeve. është fjalë latine. Kontrolli i pasqyrave financiare. Rrjedha e parasë pasqyron mundësin e përmbushjes së obligimeve. . Kontrolli i pajtushmërisë me rregullat (Compliance audit) (ka për qëllim të përcaktoj se individet apo entitetet janë duke i zbatuar ligjet apo rregullat)) 3/ Kontrolli operativ (shqyrton realizimin e aktiviteteve në relacion me objektivat e specializuara. (matin përdorimin e borxhit në (%) krahasuar me mjetet e firmës)  Raportet e rentabilitetit. ekzistojnë metoda të ndryshme për vlerësimin e tyre. Gjithashtu duhet të bëhet dallimi në mes të amotizimit ( i cili i referohet kostos së një aseti të paprekshëm . kushtet për realizimin e këtyre objektivave.  Zërat e jashtëzakonshëm. të cilat përfshijn:  Raportimin. Ekuacioni Du Pont (profiti margjinal shumëzuar me qarkullimin total të aseteve) për të fituar normën e kthimit të aseteve (ROA NATYRA E KONTROLLIT Fjala audit e cila tani ka hyrë në fjalorin tonë si sinonim i kontrollit.patetntit) dhe zhvlerësimit (i cili i referohet aseteve të prekshme – ndërtesave) Pasqyra e të ardhurave duhet të përfshijë së paku këto kategori:  Të hyrat nga veprimtaria. harmonizimin dhe pasqyrimin. (ka për qëllim të verifikojë rregullsinë e mbajtjes së pasqyrave financiare dhe harmonizimin e tyre me standardet e përcaktuara) 2.  Të hyrat e tjera.

8 drejtëpërdrejtë të cilësisë së informacionit Procei i kontrollit të jashtëm ndahet në hapat e mëposhtëm:  Planifikimi.)  Informatat kan konsekuenca të mëdha tek vendimmarrësit (deshirojn të jenë të sigurt në saktësinë e të dhënave)  Ekëspertiza për përgatitjen e raporteve apo verifikimin e informatave ekzistuese  Kur shfrytëzuesit e informatave janë penguar të bëjnë vlerësimin e 8. 7  Kontrollin e informatave nga sistemi kompjuterik (ndryshimi i programeve)  Udhëheqja dhe analiza e llogarive sintetike dhe bilanceve. qeveria etj. (fushë e këtij kontrolli janë burimet fizike njerëzore. Fleksibiliteti (t’u përgjigjet në kohë kërkesave të reja si rezultat i ndryshimit organizativ) 8. Koha (informacioni të jetë jo vetem i sakt por të jepet edhe në kohë) 7. Bashkërenditja e kontrollit më planifikimin 3. Kostoja e ulët e kontrollit. Kontrolli përfundimtar (zakonisht merret me sasinë. të sakta dhë të përdorshme.  Krahasimi dhe analiza e rezultateve reale financiare me ato të planifikuara Rol i veçantë i kontrollit të brendshëm është:  Të siguroj se raportet janë komplete. (përcakton fokusin dhe objektivat si dhe krijon bazë për planifikim dhe kontroll)  Mbledhja dhe vlerësimi i fakteve (bëhen takimeme menaxherët lidhurme ecurit e kontrollit dhe indentifikimin e problemeve KONTROLLI I JASHTËM Kontrolli i jashtëm ka për synim:  Të vërtetoj nëse organizata gjatë përgatitjes së pasqyrave financiare udhiqet nga standardet e vendosura të kontabilitetit  Të vërtetoj nivelin e zbatimit të këtyre standardeve  Të vërtetoj devijimet apo gabimet dhe të raportoj menaxherët apo institucionet të cilat e kanë  . Kontrolli duhet të ndërtohet në përshtatje më natyren e punës dhe të organizimit të një organizatë 2.  Krahasimi i të dhënave nga evidenca vetjake dhe burimeve të jashtme. investiyorër.  Të siguroj zbatimin e vendimeve menaxheriale. Objektiviteti (informacioni i detajuar dhe i verifikuar) 5.  Të rishikoj sigurin e të dhënave. Kontrolli i ndërmjetëm (i përkushtohet ecuris së rregullt të punës së punonjësve me qëllim që menaxheret të marrin vendime të drejta) 3. cilësinë dhe vlerën e produkteve dhe shërbimeve) Kontrolli i jashtëm bëhet për këto qëllime:  Ekziston konflikti ndërmjet atyre që përgatisin informacionet për biznes dhe atyre që i shfrytëzojn ato informacione (pronaret.  Të ndërmarr iniciativa për zbatimin e kërkesave të kontrollit të jashtëm. KONTROLLI I BRENDSHËM Për të qenë efektiv kontrolli duhet t’u përmbahet disa parimeve siqë janë: 1. letrave me vlerë dhe stoqeve me evidencen kontabël. Kuptushmëria (për atë që do ta përdorë) Procesi i kontrollit të brendshëm Etapat e këtij procesi janë: 1. dhe është kontroll me përmasa strategjike të organizatës që ndërlidhet më faktorët kryesor të mjedisit si dhe për veprimet me rëndësi kryesore për organizatën Kontrolli mund të klasifikohet në tri grupe: 1. Saktësia (nëse informacioni është i pa sakt ndikon negativisht nvendim marrje) 6. Kontrolli paraprak. 4.  Të monitoroj zbatimin e rekomandimeve. Aksioni (rekomandimi i procedurave që duhet të ndiqen për tejkalimin e gjendjes) Kontrolli ushtrohet nga menaxheret e nivelit të lartë (top-menaxheri).  Të zbuloj dhe të parandalojë mashtrimet.  Lejimi dhe kontrolli i dokumentacionit.  Krahasimi i rezultateve të inventarizimit të mjeteve monetare. Hulumtimi (grumbullimi i të dhënave dhe lëndve lidhur me subjektin) 3.  Të ndërmarrë veprime ligjore. Kontrolli financiar është pika kyçe e tërë procesit të kontrollit) 2. kur kërkohet nevoja. Përcaktimi i standardeve të kontrollit (sipas të cilave do të vlerësohet subjekti) 2. 7.financiare dhe informative që hyjn në organizatë nga mjedisi i jashtëm. Raportimi (i të dhënave lidhur me gjendjen) 4.

Marrja e vendimeve inveatuese kerkon si nga analisti I investimeve ashtu dhe nga vendimmarrsi te jen te vetdishem per te gjitha specifikat dhe dimenzionet e projekteve investuese. me qellim te sigurimit te kthimeve profitabile ne form interesi apo te te ardhurave. percaktimin se a do te kete projekt kthimi te mjaftushem 3. 7. gjurmimi dhe hulumtimi i mundsive te investimeve 2.ngarkuar për kontroll  Rezultatet e kontrollit të jashtë të organizatave publike t’i dorzohen organeve qeveritare financiare Parimet themelore të kontrollit të jashtëm Parimet etike nga të cilat udhëhiqet kontrolli i jashtëm janë: 1. planifikim dhe parashikim 2. percaktohet natyra e investimeve 3. Kompetenca profesionale dhe kujdesi i nevojshëm. Pavarësia. mendimet e autoriteteve profesionale dhe shkencore per tregun. Sjellja profesionale. Besueshmëria. Ndershmëria. perparsive te veqanta krahasuese te organizates Karakteristik e buxhetit eshte: • pergaditen dhe agregohen ne form paraprake • mbulojn nje periudh te dhene kohore • shprehen ne terma financiare dhe reale/sasiore • i adresohen ter firmes apo nje pjese te saj Buxheti i firmes eshte nje pasqyr e te hyrave dhe te dalave te pritshme nga aktivitetet ekonomike per nje periudh kohore Buxheti operues paraqet planin financiar te qedo njesije organizative qe lidhet me aktivitetet e periudhes se ardhshme perfshir te ardhurat dhe shpenzimet. Ato perfaqsojn investimin ne para ose ne capital. sigurimit te burimeve te financimit 4. Ne burimet shpjeguese perdoren studimet. parashikimin e kushteve te ardhshme te biznesit 2. Procesi i buxhetit siguron: 1. Investimet perfaqsojn shpenzimet e organizates qe kan per qellim zgjerimin e saj. llogaritjen ne riskun e projektit 4. 4. dimenzionimi kohor 4. kohes se investimeve 3. efekteve afatghate te investimeve 2. burimet e drejtperdrejta 2. degen dhe firmat mund te jen: 1. alokimi i resurseve 3. gjurmimi i te dhanave 3. te percaktoj vleren e tanishme te rrjedhes se pritshme te paras Programet e investimeve perfshijm: 1. Zgjedhjet investuese po ashtu ju pershtaten sistemeve strategjike te cilat deshirojn t’i arrijn ne forma te adhshme duke pasur kujdes ndaj: 1. Definimi i problemit nenkupton vlersimin eksplicit se qfar nenkupton investimi i cili do te behet. 6. gje qe shpes ben qe keto zgjedhje te mos jen efiqiente. Standardet teknike. definimi i problemeve 2. 9 5. Buxheti i produketeve/sherbimeve paraqet llojet e produketve perkatsisht te shpenzimeve. Buxheti jo financiar paraqitet permes treguesve fizik. vlersohet kostoja dhe perfitimi i ardhshem 4. Natyra e investimit shum biznese tentojn te jen te pavarur nga njera – tjetra gjat zgjedhjes se projekteve investuese. te percaktoj koston e pershtatshme ne krahasim me rrjedhen e paras 4. aktualizimin e pagesave te ardhshme ne vlerat e rrjedhes Buxhetimi i mir i kapitalit kerkon ndermarrjen e nje numri te hapave gjate procesit te marrjes se vendimeve: 1. Procesi i bixhetimit te kapitalit kerkon nga ndermarrja: 1. vlersimi dhe marrja e vendimeve 4. realizimi i objekteve Projektet kapitale zakonisht perfshijn angazhime afatgjate te resurseve. Objektiviteti. 5. perballimit te konkurences  9. te cilat do te kryhen ne nje periudh te shprehur ne njesi fizike. percaktohet ndryshimi ne rrjedhen e paras. Burimet lidhur me tregun. 3. te percaktoj koston e projektit 2. te vlersoj rrjedhen e pritshme te paras nga projekti investues dhe riskun e kesaj rrjedhe te paras 3. burime shpjeguese burimet e drejtperdrejta sigurohen permes kanaleve qe ka firma ne treg. Gjate marrjes se vendimeve per investim behet: 1. 2. raportet. rivlersimi dhe pershtatja Kriteret me te ngjeshura ne teorin dhe praktiken e . ne deg apo nga mardhenjet e saj ne firmat e tjera.

norma e brendshme e kthimit (IRR) Norma mesatare e kthimit Kjo metod krahason profitin mesatar. Riski i biznesit dhe riski financiar b. pra risku i tregut . duke pjestuar profitin total me numrin e viteve gjate te cilave rrjedhin te ardhurat nga investimi • aplikohet forma: kthimi mesatar vjetor x100 • Investimi fillestar Piksynimi themelor i menaxhimit te riskut ne firma eshte te identifikojne faktoret e riskut te tregut dhe efekte e tyre ne qendrushmerin e te ardhrave si dhe te matin efektet e ketyre faktorve. normave te interesit. aktive te pakoreluara Aktive konsiderohen se jane te koreluara pozitivisht atehere kur kthimi i njerit aktiv eshte i larte por. ndryshimet ne pritjet e investitoreve te lidhura me performansat e pergjithshme te ekonomis. normave te kembimit. 11 1. luhatjen e qmimeve te letrave me vlere 2. vlera aktuale neto (NPV) 4. qmimeve te lendes se pare dhe qmimeve te stoqeve. norma mesatare e kthimit 2. afati i shlyrjes 3. ne te njejten kohe eshte i larte edhe kthimi i aktivit tjeter edhe e kunderta. • Risku i likuiditetit edhte pamundesia qe ne nje moment te caktuar te behet pagimi i borxhit per shkak se kompania per nje kohe te gjate nuk ka asetete • Risku politik rezulton nga ngjarjet vendimet dhe akcionet e natyres politike ose administrative . Premia e inflacionit eshte e barabarte me prerjet e investoreve sa i perket ndryshimit te fuqise blerse te parase. Riski i nje mjeti dhe riki i portfolios Risku i biznesit i referohet ndryshimeve ne te ardhurat operative te firmes gjate nje kohe te caktuar. protfolio shpreh kolektimin e dy apo me shume mjeteve. • Per ta llogaritur normen mesatare te kthimit zhvillohen keto operacione paraprake: • llogaritet profiti total nga investimi  10. Fitimi i pritur per investorin eshte shuma e parave e cila mund te rezultoje nga investimi (Fitimi nga interesi bankar) Klasifikimi i riskut a. luhatjen e normave te interesit 3. • Njohja e riskut te portfolios eshte Kjo portfolio aktivesh perbehet nga: 11. Normat e kthimit te pritshem per nje njesi te investuar . aktive te koreluara pozitivisht 2. humbjen e fuqise blerese nga inflacioni 4. 10 • llogaritet kthimi mesatar vjetor. • Afati i shlyrjes Metoda e afatit te shlyrjes radhit mundsite e investimeve alternative nga menyra se sa shpejt rikthehet shuma fillestare e investuar.menaxhimit financiar per kategorizimin e propozimeve investuese jane: 1. Diversifikimi eshte proces i zvogelimit te riskut permes formimit te protfolios se fondeve me kthim te koreluar ne forme imperfekte. • Risku eshte mundesia qe rrjedha aktuale e parase (kthimi) do te ndryshojme nga rrjedha e planifikuar.shuma e investuar RELACIONI NDERMJET RISKUT DHE KTHIMIT Kthimi i pritshem = kthimi pa risk+ premia mbi riskun Norma reale e kthimit eshte kthimi qe investoret e kerkojn nga letrat me vleren pa rrezik te kthimit ne nje periudh ne te cilen nuk pritet inflacioni . Risku sistematik (i-padiversifikeshem) i referohet riskut qe ndikohet nga faktoret e jashtem. Ai kryesisht lidhet me: 1. Riski sistematik dhe riski josisistematik c. Sipas kesaj metode norma mesatare e kthimit llogaritet duke e krahasuar kthimin mesatar vjetor me investimin fillestar. riskun e kurseve te kembimit 5. Risku i tregut edhte risk i ekspozimit ndaj trendeve jo te favorshme te qmimeve te produkteve. ne nivel kombetar apo nderkombetar. i cili gjenerohet nga nje shum e investuar.  . Pra. • Distributimi i probabilitetit mund te percaktohet ne dy forma (A) objektivisht dhe (B) subjektivisht.ajo eshte e barabarte Norma e kthimit = Shma e pranuar . aktive te korealuara negativishte dhe 3. Premia mbi riskun eshte “shperblim” te cilen e pret nje investitor kur ai ben nje investim me risk.

Trajtimi fiskalDividendet e aksioneve te zakonshme nuk zbriten per efekte fiskale. Obligacioni eshte forma me e perhapur e letrave me vlere. E drejta e votimit. e cila percakton shmen me te cilen shoqeria u detyrohet aksionareve te preferuar ne rast likuidimi. te cilat mbeshteten ne krebilitetin e pergjithshem te saj. Obligacionet e pagarantuara. ne forme e interesit. Dividendi.(hipotekare). Mangesit e aplikimit .obligacionet e pagarantuara jane letra premtimi te pagarantuara te nje kompanie. dhe e kunderta. Aksionet e preferuara kane nje pretendim me te larte mbi dividendet dhe pasurite sesa aksionet e zakonshme.aksionaret e zakonshem jane pronare te firmes ata vendosin per shperndarjen e firimit dhe ushtron kontrollin mbi firmen. Nga aspekti i fitimit. Analizen e riskut 4. Riskun e arsimit (aftesimin profesional) TREGU I KAPITALIT Tregu I kapitalit pergjegjsisht ndahet ne tregun afatshkurt dhe ne tregun afatgjat. • Tregu primar i kapitalit nuk eshte i lidhur me nje lokacion te veqant. duke perfshire (a) politika (b) metodologjine dhe (c) infrastrukturen.ose vlera e aksionit te preferuar varet nga dividendi dhe produktivi i kerkuar per te nxitur investitoret te blejne aksione. 4. • Pronesia. ata kane te drejten te votojne dhe zgjedhin bordin e drejtorve dhe te marrin vendime te reja te rendesishme. Tregu afatgjat quhen treg I kapitalit dhe konsiston ne letrat me vler te cilat kane afat te maturimit me te gjate se nje vit. riskut dhe kontrollit. Fitimi i pashperndare eshte nje burim i rendesishem i financimit te mjeteve te reja te firmes. Ai eshte nje titull borxhi afatgjate. Obligacionet si borxh afatgjate kane keto perparsi: 1. Tiparet e kapitalit 5.  12. emetohet per te blere mjtete te caktuara fikse dhe mjetet e siguruara sherbejne si garanci.Kostoja e ketij borxhi eshte e caktuar me pare. Obligacionet pjesemarrese.Aksionareve te zakonshem nuk u premtohet dividendi. Riskun e qmimeve 6. Ajo Perfshine: 1.Kane perparsi ne fitim 3. Obligacionet e garantuara. Qmimi. Menaxhimin aktiv te riskut 2. Menaxhimin e limiteve 3.Aksionet e rpeferuara terheqin investitoret qe deshirojne te marrin me pak rrezik sesa ate qe e marrin mbajtesit e aksioneve te zakonshme. Ne votimin mazhoritar secili aksionar ka te drejten e nje vote per qdo aksion zoteron Metodat e rritjes se financimit me aksione te zkonshme: a) Fitimi i pashperndare b) Emetimi i aksioneve (private offer) dhe c) Shitja publike (public offer).Sigurojne te ardhurat fikse 2.Meqense aksionaret e zakonshem jane pronare te firmes.obligacionet pjesemarrese emetohen kur shoqeria riorganizohet. • MaturimiAksionet e zakonshme jane forme e perhershme e financimit dhe nuk kerkohet kthim i shumave fillestare siq eshte rasti tek kredia apo financimi me ane te obligazioneve. • Vlera nominale. Tregu afatshkurt perfshin letrat me vlere me afat maturimi prej nje viti ose me te shkurt nga nje vit te cilat I referohentregut te parase. qe ndryshe quhen edhe obligacionet e hipotekes. Ekzistojne dy forma te votimit:votimi mazhoritar dhe votimi kumulativ. Dividendi paguhet nga fitimi i firmes.Votimi behet ne mbledhjen e aksionareve. Dividendi shperndahet varesisht nga fitimi i firmes. qe i jep mbajtesit te tij te drejten e nje ta ardhure vjetore te pandryshueshme.Me rastin e themelimit te firmes merret vendimi lidhur me lartesine e financimit te rasteve dhe lidhur me numrin dhe vleren e aksioneve. 5.Borxhi ka zakonisht nje skadence te percaktuar me saktesi. Menaxhimin e portfolios 7. Risku.Pagesa e interesit te borxhit zbritet per efekte fiskale. ne ato momente qe kthimi i aktivit tjeter i ulet. 12 Aksionet e preferuara kane nje vlere nominale.korelacioni negativ midis dy ose me shume aktiveve eshte kur kthimi i njerit eshte i larte. Disa pervoja te menaxhimit te riskut Korniza zhvillohet ne faza.

Faktoret jashte kontrollit te firmes • a) niveli i normave te interesimit • b) normat tatimore. normen e tatimeve mbi te ardhurat e korporates me riskun. siq e pame deri tani referohet tregu afatgjate financiar. Opsionet ne pergjithsi ndahen ne dy grupe: • 1. • Normat tatimore po ashtu. Modelet per vlersimin e kostos se fondeve te veta jane: • (a) Modeli i rritjes se dividendit dhe • (b) Modeli i vleresimit te aktiveve kapitale (CAPM). Politika e dividendit.Norma e borxhit shpreh riskun per mjetet disponuese te firmes  13.te obligacioneve si burim i financimit nderlidhen me: • Pamundesine e perballimit te borxhit. • (a) Politika financiare • (b) Politika e struktures se kapitalit. Ndryshimi i struktures se kapitalit ndikon ne ndryshimin e kostos se borxhit. Politika e investimeve. Opsioni paraqet nje marrveshje e cila jep te drejten ne aksionari. Kostoja e aksioneve te zakonshme eshte shume me veshtire te vlersohet ne krahasim me koston e aksioneve te preferuara. Pasuria e re e firmes ngrihet permes fitimit te pashperndare ose permes perdorimit te aksioneve te reja te zakonshme. Agresiviteti apo konzervativizimi menaxherial.Opsionet call dhe • 2. per te blere ose per te shitur nje leter me vlere. Renia e inflacionit ndikon drejtpersedrejti ne renien e normes se interesit. Fleksibiliteti financiar 4. • Tregu i ri financiar njihet si treg primar i kapitalit. Te gjithe investitoret munde te marrin ose te japin hua me qfardo shume parash.renia. Kostoja e aksioneve te preferuara Ndryshimet themelore ndermjet financimit dhe me ane te borxhit dhe financimit me aksion te preferuar jane se dividendi mbi aksionin e preferuar nuk eshte nje detyrim kontraktual dhe as nje shpenzim i zbritshem nga tatimi. Risku i biznesit 2. Modeli supozon se nuk ka kosot transaksionesh dhe tatime. • Tregu i kapitalit. sepse norma e kthimit te aksioneve te zakonshme nuk munde te percaktohen me pare apo te parashihet me ndonje siguri te madhe. • Niveli i normave te interesit. Modeli Varet nga kto kushte: • Nga risku i padeshiruar krf.Permes politikes financiare percaktohet burimet e financimit. • Afatin e gjate te borxhit i cili nenkupton dhe riske me te larte. • Risku sistematik i kthimit te aksioneve te zakonshme lidhjet me tregun • Premia e riskut te tregut. i cili krijohet nga firmat . Modeli i vleresimit te aktiveve kapitale CAPM supozon se letrat me vlere shiten ne nje tregun perfekt kapitali. me qmim te percaktuar gjate nje periudhe te caktuar kohore ose nje date te caktuar. Kosotoja nargjinale e kapitullit dhe vendimet e investimeve. . por jo detyrimin. ushtrojne efekte te medha ne koston e kapitalit. qeverite lokale dhe kombetare.Opsionet put Politika financiare. Faktoret te cilet ndikojne ne strukturen kapital jane: 1. • Afatin e maturimit i cili obligon menaxhmentin financiar te siguroje fondin e amortizimit. Pozita tatimore e firmes 3. 13 Kostoja e borxhit pas tatimeve eshte e lidhur me normen e interesit. Faktoret te cilet i kontrollon firma jane . • (c) Politika dividenti dhe • (d) Politika e investimeve. Politika e struktures se kapitalit.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful