P. 1
14027403-Legure-bakra

14027403-Legure-bakra

|Views: 27|Likes:
Published by Gaston Crafts

More info:

Published by: Gaston Crafts on Jun 17, 2012
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

06/17/2012

pdf

text

original

JU UNIVERZITET U TUZLI TEHNOLOŠKI FAKULTET

LEGURE BAKRA

Student:Huso Jašarević

OPŠTA SVOJSTVA BAKRA

Bakar je značajan tehnički materijal i mnogo se koristi u nelegiranom stanju kao i u kombinaciji sa drugim metalima u legiranom obliku.Bakar je najznačajniji među neplemenitim metalima.Bolji provodnik od njega je samo srebro,koje je plemeniti metal. Za izradu žica za električne provodnike koristi se bakar čija čistoća iznosi 99.9% i od njega se prave valjane i vučene žice. Bakar je metal srednje čvrstoće.Vrlo je istegljiv.Može da se oblikuje plastičnom deformacijom na sobnoj temperaturi.Naročito je istegljiv na t=800-900oC. On ima to svojstvo da kada se zagrijava ne prelazi direktno iz čvrstog u tečno agregatno stanje na svojoj temperaturi topljenja,već najprije omekša kao tijesto.Na toj temperaturi bakar se lahko kuje,valja i izvlači. U pogledu korozije,bakar je otporan na vazduh,jer mu se stvara po površini tanka zelena skrama-patina(CuCO3*Cu(OH)2),koja ga štiti od dalje korozije.Otporan je na običnu i morsku vodu,ali nije na organske kiseline i amonijak.Kako je neotporan na sumpor,ne smije da dođe u dodir sa gorivom koje sadrži sumpor.Zbog toga što je vrlo otporan na vazduh, upotrebljava se za zaštitu drugih materijala od korozije. Čist bakar se loše lije,jer rastvara gasove sa kojima dolazi u dodir,kao što su kiseonik,ugljen-dioksid i dr.Pri očvršćavanju on ispušta te gasove i na mjestu gdje je bio gasni mjehur ostaje pora.Odlično se lemi.Dobro se legira sa mnogim metalima i to:cinkom, aluminijumom, silicijumom, olovom i dr.,ima veliki broj legura.U odnosu na čist metal,legure imaju mnogo bolja mehanička svojstva,mnogo manju električnu provodljivost,mnogo se bolje liju i pogodnije su za obradu rezanjem. Razlikuju se dvije glavne vrste čistog bakra:rafinisani i elektrolitički.Pod rafinisanim bakrom podrazumjeva se bakar dobijen rafinacijom,koji sadrži najmanje 99.70% bakra.Upotrebljava se za valjanje limova i traka i za izradu šipki,profila i cijevi izvlačenjem. Elektrolitički bakar sadrži najmanje 99.9% bakra i koristi se u elektrotehnici. Nelegirani bakar Nelegirani bakar je značajan tehnički metal,a zbog svoje velike električne provodnosti, koristi se u velikom obimu u elektroindustriji. Kiseonički bakar je najmanje skup od industrijskih vrsta bakra i koristi se za proizvodnju zice, šipki, debelih limova i traka.Kiseonički bakar ima nominalni sadržaj kiseonika od 0,04%.Za većinu primjena kiseonik u kiseonočkom bakru je beznačajna nečistoća.Međutim,ako se kiseonički bakar zagrije na temperaturu iznad 400oC u atmosferi koja sadrži vodonik, onda vodonik može difundovati u čvrsti bakar i reagovati sa unutrašnjim disperznim česticama i obrazovati vodenu paru.Veliki molekuli vode koji se obrazuju reakcijom ne mogu lahko da difunduju i

obrazuju unutrašnje šupljine,posebno na granicama zrna.Radi izbjegavanja vodonične krtosti,može se omogućiti da kiseonik reaguje sa fosforom radi obrazovanja fosfor-pentoksida.Drugi način da se izbjegne vodonikova bolest bakra sastojo se u uklanjanju kiseonika iz bakra pretapanjem katodnog bakra u kontrolisanoj redukovanoj atmosferi.Bakar proizveden po ovom metodu naziva se bezkiseonički bakar. Legure bakra Legure bakra mogu se klasificirati prema: -načinu izrade -namjeni -broju glavnih legirajučih elemenata -prirodi glavnih legirajućih elemenata Prema načinu izrade razlikuju se: -legure za livenje,koje se odlikuju livenjem u pješčane kalupe ili se liju centrifugalno ili pod pritiskom, -legure za gnječenje,koje se oblikuju presovanjem,valjanjem,vučenjem itd. Prema namjeni razlikuju se: -legure za dodavanje i dezoksidaciju i -legure za spajanje,lemljenje i zavarivanje Prema broju legirajućih elemenata postoje dvokomponentne, trokomponentne i složene Cu-legure. Legure sa cinkom-mesinzi -dvokomponentne legure Cu-Zn(obični mesing) -specijalne legure Cu-Zn specijalni mesing -trokomponentne legure Cu-Ni-Zn(novo srebro) -trokomponentne legure Cu-Zn-Sn (crveni liv).To su legure koje predstavljaju prelaz od mesinga ka bronzama. Legure bakra bez cinka-bronze -kalajna bronza –legure Cu-Sn -aluminijum bronza-legure Cu-Al -niklova bronza-legure Cu-Ni -olovna i olovokalajna bronza-legure Cu-Pb i Cu-Sn-Pb -silicijum bronza-legure Cu-Si -berilijum bronza -manganova bronza Legure bakra za lemljenje i zavarivanje

-mesingani lem -srebreni lem Najpoznatije legure bakra su ipak one sa cinkom-mesing i legure u čijem sastavu cink nije glavni legirajući element(bronze) Legure bakra sa cinkom Mesinzi predstavljaju niz legura bakra sa dodatkom oko 5 do 40% cinka.Kada sadržaj cinka postigne oko 40%,obrazuje se legura sa dvije faze, alfa i beta fazom.Mikrostruktura jednofaznog alfa mesinga sastoji se od alfa čvrstog rastvora za leguru 70% Cu-30% Zn.Mikrostruktura mesinga sa sadržajem Cu od 60%,a Zn 40% ima dvije faze,alfa i beta fazu. Male količine olova se dodaju u neke Cu-Zn mesinge radi poboljšavanja mašinske obradljivosti.Olovo je skoro potpuno nerastvorljivo u čvrstom bakru i raspodjeljuje se u olovnom mesingu u obliku malih kuglica. Legure bakra sa kalajem Legure bakra sa kalajem koje se ispravno nazivaju kalajne bronze,ali se često nazivaju i fosforne bronze,dobijaju se legiranjem bakra sa 1 do 10% kalaja i ojačavaju se obrazovanjem čvrstih rastvora.Obrađene plastičnim deformisanjem kalajne bronze su jače nego Cu-Zn mesinzi,posebno u stanju poslije hladne obrade plastičnim deformisanjem i imaju bolju otpornost prema koroziji,ali veću cjenu.Livene legure Cu-Sn koje sadrže do oko 16% Sn koriste se za ležišta povišene čvrstoće i pripremke za zubčanike.Dodaje se velika količina olova (5 do 10%) u ove legure radi obezbeđivanja efekta podmazivanja ležišnih površina. Legure bakra sa berilijumom Dobijene legure bakra sa berilijumom sadrže između 0,6 do 2% Be i imaju dodatak kobalta od 0,2 do 2,5%.Ove legure se taložno ojačavaju i mogu se termički i hladno obraditi deformisanjem radi proizvodnje zateznih čvrstoća sve do 1463Mpa, što je najveća čvrstoća postignuta u komercijalnim legurama bakra.Cu-Be legure se koriste za alate koji zahtjevaju veliku tvrdoću i karakteristiku rada bez stvaranja varnica za hemijsku industriju.Izuzetna otpornost prema koroziji, otpornost prema zamarenju i čvrstoća ovih legura čini ih upotrebljivim za opruge, zubčanike, dijafragme i ventile.Međutim to su relativno skupi materijali.

Legure bakra sa niklom

Posebnu grupu čine legure bakra sa niklom(kupronikl, niklovo srebro). Bakar i nikl su međusobno potpuno rastvorljivi i u tečnom i u čvrstom stanju. Koroziona postojanost te legure povećava se sa sadržajem nikla. Osnovne varijante legure Cu-Ni djele se u sljedeće grupe: -konstantan, sadrži 45% Ni -kupronikl, sadrži do 30% Ni -niklovo srebro,sadrži do 30%Ni i 20% Zn Dodatak nikla bakru značajno modifikuje obojenost bakra, tako da su već legure sa 20% Ni bijele boje.Legura sa sadržajem 55% Cu i 45% Ni ima visok električni otpor i ekstremno nizak toplotni koeficijent električnog otpora. Legura tog tipa poznata je pod nazivom konstantan i koristi se za izradu termopora. Kupronikl se koristi u nekoliko varijanti sa sadržajem nikla od 15,20 i 30%, pri čemu se sve varijante odlikuju dobrom korozionom postojanošću, uz dovoljan nivo čvrstoće.Tako se kupronikl sa 30% Ni može koristiti za izradu kondenzatorskih cijevi,zatim za transport slane vode i sl.Legure koje sadže samo 20% Ni koriste se za turbinske lopatice i za djelove sa visokim otporom protiv korozije i erozije. Niklovo srebro se koristi za dobijanje brojnih legura, najviše za potrebe antikorozione primjene.Tehnička primjena niklovog srebra je njegova varijanta sa 61-65% Cu. Obradljivost ovih legura može se poboljšati malim dodacima olova ali se time snižavaju parametri dubokog izvlačenja.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->