You are on page 1of 1269

B. litera est numeralis, qu 300. designat, ut est in Notis numerorum ex antiquo Cod.

et apud Ugutionem ; unde versus :

Scit B. tercentum sibi cognatum retinere.


Alii sic legunt :

Et B. trecentum per se retinere videtur.

Eidem litter si recta linea superaddatur, tria millia significat. B.

In superscriptione cantilen, secundum literas, quibus adjungitur, ut bene, id est, multum extollatur, vel gravetur, sive teneatur, belgicat.

Ita Notkerus in Opusc. Quid singul liter in superscriptione significent cantilen. B. pro V. crebro occurrit in veteribus tabulis et inscriptionibus. Vetus Epitaph. in Ecclesi S. Matron atrio :

Hic requiescit in somno pacis Renobatus, qui vixit annos 23. depositus Kalend. Julias quater P. C. Basilisci V. C.
Versus, qui leguntur in Ecclesia S. Marcelli Capu :

Et dat Christo balvas abbas Alpherius albas, Ut cli regnum valeat penetrare supernum.

Ita in veteri Insc. abe, pro ave. In alia apud Scalig. de Emendat. temp. pag. 514. die Beneris, pro Veneris, abius pro avus, abiaticus pro aviaticus. Inscriptio tumuli apud Ughellum tom. 3. pag. 674 :

Christe, fabe votis Gregorio, etc.

Sic pariter passim veteres Scriptores Hispanici. Macarius Monachus in Vita S. Viti apud Martinezium in Hist. Pinnatensi lib. 1 :

Venatui cerborum aprorumque... deditus.


Infra :

Solito more ad fontem deribatur, etc.

B. interdum etiam legitur pro P. ut in Testamento anni circiter 690. apud Felibian. in Hist. Monasterii S. Dionysii pag. x :

Tantum superscribta villa Ghinnacario possedeat.

B. et P. seu Ph vel F inter se quamdam habent cognationem : nam pro se ponuntur, ut Ambo pro , Buxus pro , Triumphus pro , Puniceus pro , Purpureus pro , pro Birro pirrum, pro publicus. Gossar. vet. ex Cod. reg. 7613. Probrietas, in Ch. ann. 840. apud Murator. tom. 1. Antiq. Ital. med. vi col. 503. Bergamena, pro Pergamena, ibid. col. 345. ex Ch. ann. 1029 :

Batibulum

, pro Patibulum. Vide infra in hac voce. B. pro V. non semel occurrit. Bedatum pro Vedatum ; Bia pro Via, etc. quod

Vasconibus prsertim familiare est, ut norunt omnes. B pro C. non semel occurrit in Charta ex Tabular. Cenoman. Subcessores, pro successores, etc. B Rotundum et B Quadratum S. Bernardo in Epistola seu prologo super Antiphonarium Ordinis Cisterciensis pag. 696. tom. 1. Edit. 1690. eadem sunt, qu nobis in cantu vel musica B molle, B mol, et B quadratum, B quarre :

Unde in qualibet maneria, ubi molliorem expedit fieri sonum, loco B quadrati B rotundum quandoque ponitur.

BAAS, a Gallico Bas, Tibialia. Statuta Arberti Abb. Cas Dei pro reformatione Parthenonis S. Andre de Cumbis vulgo la Vaudieu ann. 1272. inter Fragmenta Hist. MSS. Stephanotii tom. 4. pag. 640 :

Et pro vestibus dentur singulis annis unas stamineas, scilicet duodecim ulnas stamin pro eis, et singulis duobus annis botas et soletos, et Baas bis in anno si fuerit necesse.

BAASA, Pinguedo, in vet. Glossar. ex Cod. reg. 7646. BAAT, vox vulgaris Bast, Clitella, sagma. Consuet. S. Dion. Exoldun. ex Tabul. ejusd. eccl. :

De quolibet equo portante utensilium, quod vocatur Baat, pannos, merceriam, etc.

BABA, Insignis fatuitatis homo temporibus Senec, cujus is meminit ep. 15. et Apocolocynt. BABCULA, Babecula, Stultus. Vide Baburrus. BABATICUM. Est vas in quo servantur babita. Dief. BABATUM, Ferrum, quod annectit faber equo cum gumpho. Breviloq. Babatum, Huyffysen, in vet. vocabul. lat. germ. ann. 1477. Adel. BABBIUS, Stultus, a , inarticulatam vocem edo, ideoque etiam in Gloss. Isid. Babiger, et baburrus, stultus. Inscript. in Giorn. Arcad. T. 5. p. 274. Gajus Nonius Vitalis, qui et Babbius. BABEIA. Vide Felgaria. BABELLUS, pro Barbellus, Barbus minor, Gall. Barbillon. Statut. pro piscatoribus ann. 1289. in Consuet. Genovef. MSS. fol. 35. v :

Nec poterunt Babelli capi,... nisi duo valeant unum denarium.

BABENBERGENSIS. Vide infra Bambergensis Moneta. BABEWYNUS, Simi species, nostris Baboin, Italis Babbuino. Visitatio Thesaurari S. Pauli Londinensis ann. 1295 :

Imago qudam pulcra beat Virginis,... cum pede quadrato stante super quatuor parvos Babewynos.
Joann. de Mandevilla in Itiner. :

Et plusieurs austres bestes, si comme Babuins, taracles, quenelinx et

singes, etc.

Hinc puerulos nebulones vulgo Baboins appellamus. In Catholico Armorico legimus Baboinaff au visag, Gallice, Conchier id est, Barbouiller le visage, Gersare, ingersare. Vide Baboynus et Babugnia. Babouinus, Idem in sermonibus Menoti fol. 28. verso col. 2 :

Et sunt sicut isti Babouini, qui ponuntur in turribus et pilariis.

BABICTA. Vide Biblicta in Biblia 1. BABIGER, Stultus. Babigera, stulta. Gloss. Isid. BABILLIO. Vide Babugus. BABILONIA gipti. Bernhardi de Breydenbach Itiner Hierosol. pag. 218 :

Tandem per quasdam vetustissimas et spissas valde horribilesque portas intravimus Babyloniam. Sed hc Babilonia non est illa qu fuit secus fluvium Chobar, sed dicitur Babylonia gipti, qu parvo dividitur intervallo a Chayro. Itaque non duas faciunt civitates, sed unam, cujus pars altera dicitur Chayrum, altera Babilonia. Et ipsa tota nomine composito Chayrum-Babilonia appellatur. Et creditur quod olim fuerit nuncupata Memphis, deinde Babilonia, et tandem Chayrum, quod interpretatum idem est quod Confusio sive Babilonia.
BABILONICUM, Flamineum, Babilonicum, in Gloss. Isid. Vide Flamineum. BABIT, : Gloriatur. Supplem. Antiquarii. BABITA. Ut Babatum. BABOSUS,

Idem est quod stultus vel ebes

. Vocabul. utriusque Juris. Vide Baburrus. BABUGUS, Stultus, ineptus, Babillio, Ugutioni : ubi babillio, idem videtur qui garrulus, nostris Babillard ; sed legendum Baburrus. BABOTA, Vermis species. Mirac. MSS. Urbani PP. V. :

Habebat febrem epidimialem cum bossa, et vermes vivos et mortuos, sive Babotas, projiciebat per os suum.
Vide Bacus 1. BABOYNUS, Babuynus, Simi species, idem atque Babewynus, Ital. Babbuino, nostris Babouin. Gualvan. de la Flamma apud Murator. tom. 12. Script. Ital. col. 1011 :

Habet etiam in diversis caveis diversa genera animalium, scilicet leonem, ursos, symias, Baboynos, et multa talia. Babuynus,
ibid. col. 1017. et in Chron. Estensi ad ann. 1302. apud eumd. tom. 15. col. 348. Guillel. Guiartus :

Li quens de Flandres Baudouin Ne semble mie Babouin,

Ne becjaune, ne fous nas, Au dpartir de son pas.

BABUGNIA, ut Baboynus. Inventar. MS. thesauri Sedis Apost. sub. Bonif. VIII. ann. 1295 :

Item unum calicem de auro.... cum vj. rotulis de esmaltis azurinis in pomo, ad imaginem Babugniarum.

BABULEUS, pro Bubulcus, Qui ducit boves et aratrum. Saisimentum Comitatus Tolos ann. 1271. tom. 1. Annal. Tolos. inter Instrum. pag. 16 :

Recognoverunt quod dominus Rex habet ex consuetudine in dicta villa de quolibet foro habente par boum aratorum duo jornalia, salvo victu Babulei ad ipsas dietas, etc.
Hic jornale est opera unius diei, Gall. journe. BABULUS. Vide Baburrus. BABURNUS. Guillelmus de Baldensel in Hodporico :

Vidi plures Baburnos, coctos, mammones, psittacos mirabiliter instructos, gestibus suis homines mirabiliter ad deductionem provocantes.
Sed videtur legendum Babuinos. Vide Babewynus. BABURRUS, Stultus, ineptus, in Gloss. Isid. et lib. 10. Orig. Gualdo in Vita S. Anscharii Hamb. Archiep. cap. 95 :

Ac quidam de plebe truces, hominesque Baburri.


Babulus est apud Apul. 4. Metam. :

Vita MS. Caroli magni jussu Friderici Imp. exarata lib. 2. cap. 22.

Unde Baburrus et insanus ab omnibus reputabatur. Tunc e re nata subtile consilium ego et iste Babulus palam comminiscimur
, hoc est, iste fatuus. Grcis est Vanus. Inde Babecula in Fragmento Traguriano. Sic enim legendum :

Sic nos Babacul dispoliamur, Sic nos Barcalab spoliamur.

nos fatuos sic spoliant mulieres. In editis est : Non laudo cum emendant verveculis. Idem superius,

Quemvis ex istis Babculis in rut folium conjiciet

, ex istis ineptis et nullius pretii servis. Hc Grvius in notis ad Glossas Isid. Glossar. Provinc. Lat. ex Cod. reg. 7657 : Baburrus, Badoc, Prov. Rursus : Baburrus, bardus, storio, fol, Prov. Barbouillaire, eodem sensu, in Lit. remiss. ann. 1451. ex Reg. 185. Chartoph. reg. ch. 152 :

Le suppliant respondit audit Grasset : Je ne suis point Barbouillaire : mais tu es Barbouillaire, puisque tu ne veulx entendre raison, ne la vrit.
Hinc Esbaboyner, quod vulgatius Embabouiner dicitur, pro Illudere, ludificari. Lit. remiss. ann. 1403. in Reg. 158. ch. 224 :

Icellui Perrin dist au suppliant que il n'estoit que un fatroulleur, et le cuidoit ainsi Esbaboyner, et que tout ce qu'il disoit estoit mensonge.

Italis Barbugliare est turbata mente loqui. Baburcus, stultus, bubigus, in Vocab. Lat. Germ. ann. 1477. Germanis babbeln est Garrire more infantium, nugari, inepta verba proferre, Belgis babelen, Gallis babiller, Anglis babble, Grcis . Inde Babbeler, Belgis Babeler, Gallis Babillard et cadenti Latio Babeculus, babiger, baburrus, etc., Blatero, stultus. Adel. Lingua Occitan. dicebant Babau. Vide. Diezii Grammat. Roman. vol. 1. pag. 25 Baburra, Stultitia vel ineptia, Ugutioni. Vetus Gloss. : Baburra, , , , ex Grc. , , apud Hesychium, uti emendat Salmasius, pro , et in Gloss. pro Barburra. BABURTUS, pro Baburrus, in Vocabulario Juris utriusque. BABUTZICARIUS, Incubus, nocturna corporis oppressio et suffocatio, apud Coel. Rhodig. lib. 27. cap. 14. Vide Glossar. med. et inf. Grcit. in , et in Append. col. 33. BABYLONICUM, Acu pictum etiam alibi quam Babylone. Vide Baldicum post vocem Baldakinus. BACA, Vacca ; vox Hispanica. Charta Sanctii Ramirez Regis Aragon. apud Martinezium in Hist. Pinnatensi lib. 3. cap. 27 :

Vine vero habeant dignitatem ut me propri, ubicumque fuerint, si ibi inveniantur oves, vel Bac, seu porci, occidantur, me teste. Eo discedente, mox catenarum Bac franguntur, vinct janu reserantur.
Gregorius Turon. lib. 1. Miracul. S. Martini cap. 2 :

1. BAC, Bacc, Annuli catenarum. Fortunatus in Vita S. Germani Episc. Paris. tom. 6. Maii pag. 782. C. :

Omnes Bacc catenarum confract ceciderunt.

Vide Boja. Gallis Bague et Germanis veteribus Bage, annulus quivis, procul dubio a Germanico Biegen, Flectere. Adel. 2. BAC, Uniones. Prudentius contra Marcionitas :

Colla vel ignitis sincera incingere sertis, Auribus aut gravidis virides suspendere Bacas.
Iso Magister :

Bacas, gemmas rotundas, qui uniones vocantur, etc.

Germanicum Bagge Schottelio etiam Gemma est. Adel. Vide Forcellin. Lexic. in Bacca, ubi in fine de scriptura per unicum c. BACALARII, Bacalaria, Bacalia, etc. Vide Baccalarii. BACALE, pro Bacile, Pelvis. Antiquit. Benedict. Occitan. part. 2. pag. 325. a

Stephanotio nostro collect :

VI. Marchas argenti, unum pulcherrimum calicem, duo Bacalia, unum pannum lan historiatum. Baccale, Gellone, ubi infusio fit,

Hic agitur de anniversariis in Monasterio Gellonensi faciendis. Inde legitur in veteri Onomatisco San-German. n. 501 : puta aqu vel alterius liquoris ; quod pelvi maxime convenit. BACALLATOR, Bubulcus, vaccarum custos, Gall. Vacher ; a Baca, Hispanis, vacca. Consuet. MSS. Perpin. cap. 20 :

De vilibus personis vel Bacallatoribus. Item si vilis persona vel Bacallator injuriam fecerit vel dixerit alicui probo homini de Perpiniano, alius circumstans potest eum corripere in ipsa rixa.
Vide Baca. BACALUSIA. Fragm. Petronii cap. 41. :

Postquam itaque omnes Bacalusias consumpsi, etc.

M. Nodot p. m. 200. legit Batologias, ut dicitur in Fabri Thesauro, ubi de insolita et inexplicabili voce Bacalusia. Vide Furnalett. in Forcellin. Lexic. Burmann. legit :

Babazusias.

BACANA, Ejusdem, ut videtur, originis atque Bacallator, Ager vel prdium vaccarum gregi alendo idoneum, idem quod Vaccaria. Testam. Petron comit. Bigor. ann. 1251. ex Chartul. Auxit. :

Prcipit quod donatio, quam facit monasterio Scal Dei, scilicet de domo, qu dicitur vicaria in Bagnerias, et molendinis, et Bacanis, et casalibus de S. Martino, etc.
BACANNA. Vide post vocem Bacca. BACAPULUS, Baccapulus. Gloss. Isidori : Infra :

Baccapulus, in quo mortui deferuntur. Baccal, in quo mortui deferuntur.


Gaufridus Grossus in vita S. Bernardi Abbat. de Tironio pag. 62 :

Exinde Pastor extinctus indumentis sacris... accurate exornatus, atque Bacapulo decentissime palliato superpositus, sacerdotalibus humeris in Ecclesiam translatus est. Capulum,

Festo id est quo mortui efferuntur. Unde patet perperam Vulcanium vocem Bacapulus, dividere, legendumque scripisse, Bacca, Capulus. Baccaulus, scripsere Papias et Joannes de Janua, quibus perinde est feretrum in quo mortui efferuntur. BACAR. Vide in Bacca 2.

BACAUDA. Vide Bagauda. BACBEREND, Backberynde, Latro manifestus, latrocinium deferens a tergo ; Back, Anglis tergum, berend, ferens, seu bajulans ; vel jus quod Baroni competit de hoc crimine in Curia sua cognoscendi ac judicandi. Vide Bractonum lib. 3. tract. 2. cap. 32. num. 2. cap. 35. 1. Fletam lib. 1. cap. 38. 1. cap. 47. 2. et Rastallum. 1. BACCA, Navis species. Hist. Beccensis Monasterii MS. pag. 592. n. 5. ex Archivo ejusdem loci :

Almaricus Vicecomes de Mescio palagium... Baccarum... remisit Beccensibus.

Vide Baccus. 2. BACCA, Baccharium, Bacchonica, Bacchoaicha, Bachia, Bachoica, Voces unius ejusdemque originis et notionis qu vas vel urceum significant. Bacca. Gloss. Isid. Bacca, vas aquarium. Baccale, in Ceremoniali Romano lib. 1. sect. 2. Bacar, , in Gloss. Lat. Grc, hinc Bacario, in iisdem Glossis , qui ejusmodi vas meretriculis lavantibus ministrabat, qui Festo Aquariolus dicitur. Bacar, vas vinarium simile Bacrioni, apud Festum. Baccarium, vas aquarium, in Gloss. Isidori. Vide Scaligerum ad Festum Lindemanno pag. 344. Baccharium, Joanni de Janua, Vas vinarium, et dicitur a Bacchus et idem dicitur hc Bacanna. Bacchonica. Hist. Episc. Autissiod. cap. 20. dedit... Bacchonicam auratam pensantem libr. xii. Mox :

Aliam Bacchonicam anacteam pensantem libr. x.

Occurrit ibi pluries, ubi inter vasa et cimelia Ecclesiastica recensetur. Atque inde emendanda videtur vox Bacchoaicha, in Testamento Leodebodi Abbatis Floriac. apud Helgaudum in Roberto Rege :

Hoc est Bacchoaicha pura sigillata transmarina pensantia pondo lib. x. quorum unus habet in medio crucem auream.

Reponendum enim indubie Bacchonica, facili emendatione, mutata lit. a in n. Quidam perperam legunt Bacchraica. Bachia, Papias : Bachia, primo a Baccho, quod est vinum, dicta, modo in usum aqu transiit. Bathoica, eidem Papi, patena argenti ad sacrificandum. Forte patera, ut reipsa legitur apud Grvium in Notis ad Glossarium Isidori in voce Batiotica. Sed ibidem Bathioca habetur, non Bathoica, idque ex Papia. Ita Isidor. in Gloss. : Batiotica, patera. Sed his locis Bacchonica, perinde legendum censuerim. Non ita Grvius loco mox citato, ubi censet potius legendum esse

Batiola vel Batioca ; quod alterutra vox legatur apud Plautum in Stich. v. 4 :

Quibus diviti domi sunt, Scaphio et cantharis

Batiol eodem sensu legitur apud Arnobium lib. 2. adversus Gentes, teste eodem Grvio : quem, si tanti est, consule. Bacchinus. Liber Miraculor. S. Austrebert Virg. cap. 6. n. 43 :

In signum donationis duos ex re urceos, quos vulgo Bachinos vocamus, ejus Ecclesi ministris transmisit.
Hist. Dalphin. tom. 2. pag. 556 :

Item duos magnos Bachinos aliquantulum concavos, argenteos, deauratos in fundo, et in parte superiori circum circa signatos.
Spicil. Fontanell. MS. pag. 391 :

In festo duplici omnes cerei de magno candelabro et de Bachinis et de Cherubinis... debent ardere.
Bacchinon. Gregorius Turon. lib. 9. Hist. cap. 28 :

Cum duabus pateris ligneis, quas vulgo Bacchinon vocant.

Bacinus, Italis, Bacino, Gallis, Bacin, ab eodem fonte, licet non urceum aut pateram, sed pelvim, polubrum, et malluvium spe denotet. Palladius de Architectura :

Aurum vel cuprum cum cote teritur, et tritum scifo, id est, Bacino, excipitur.
Ubi Codex MS. :

Scifo, id est, Bacinno.

Concilium Romanum ann. 1099. cap. 18 Pictavense ann. 1109. cap. 13. et Londinense ann. 1138. cap. 3. etc. :

Ut nullus Primatum, Archiepiscoporum et Episcoporum in ordinatione et consecratione Episcoporum vel Abbatum, cappas, tapetia, Bacinos, et manutergia, qualibet exactione requirat, vel suscipiat.
S. Bernardus de Vita et Morib. Relig. cap. 10 :

Gestari jubentur mappul, scyphi, Bacini, candelabra, etc.


Charta Heccardi Comitis Augustod. apud Perardum pag. 26 :

Bacino ad luminaria

; ubi perperam editum batrino. Liber Ordinis S. Victoris Parisiens. MS. cap. 4 :

Nec in turibilis, nec in Bacinis, etc.


Herbertus de Miracul. lib. 2. cap. 29 :

Vidit in spiritu se transpositum in Claravalle, idque gerentem officii, ut cum duobus Bacinis,... Fratrum manibus abluendis aquam infunderet.

Vide Historiam Occitanicam Catelli pag. 901. Mabill. Analect. tom. 3. pag. 354. Vet. Discipl. Monast. pag. 394. Baccinum, Baccino, Senensibus, vel Bacino, quasi vacinum, seu vasculum, uti

vult Acharisius. Chron. Laurishamense :

Calicem deauratum, Baccina 2. Argentea, thuribulum argenteum.


Acta SS. Maii tom. 4. pag. 623 :

Recipientes quoddam caput in Baccino, etc.

Baccinium. Gloss MSS. Baccinium, vas aquarium vel baccea. Simeon Dunelm. de Gest. Angl. et Ricardus Hagulstad. ann. 1126 :

Non tapet, non manutergia, non Baccinia, et nil omnino per violentiam exigatur.

Adde Monast. Anglic. tom. 3. pag. 191. et Joan. Abrincensem Episc. lib. de Officiis Eccles. pag. 293. Edit. 1679. Bacile, pariter ab eadem origine deducitur pro pelvi vel polubro, Ital. : Bacile, Bacino. Ceremonial. Episcopor. cap. 11 :

Duas argenteas lanceas seu fontes... quos Bacilia vocant.


Leo Ostiens. lib. 3. cap. 57 : Cap. 73 :

Bazili de argento parium unum. Calices onychini 2. Bacilia argentea 4.


Chron. Fossnov ann. 1196 :

Unum par Bacilium, du tuall.

Bernardi Mon. Ordo Cluniac. cap. 5. in edito habet Bacile, locum vide in Baccile. Occurrit prterea in Historia Translationis S. Landoaldi n. 19. in Ceremoniali Romano lib. 2. sect. 2. pag. 258. Vide Abacinare. Bacille, in Epist. Odonis Cardin. apud Marten. tom. 6. Ampliss. Collect. col. 245 :

Volumus enim ut duo Bacillia, calicem, thuribulum et reliqua ad capellam, si opportunum invenerit, acquirat et cambium faciat.
Baccile. Bernardus Mon. in Consuet. Cluniac. MSS. cap. 77 :

Introducuntur famuli a Camerario per auditorium in coquinam regularem cum Baccilibus, et manutergiis, ut faciant optimum ignem.
Lanfrancus, in Decretis pro Ordine S. Bened. cap. 1. sect. 2 :

Tunc Fratres qui ad Missam induendi sunt, vadant ad locum constitutum, ubi sit optimus ignis a famulis Camerarii prparatus, Baccilia quoque et aqua calida ad abluendas manus.
Sect. 4 :

Postea accipiens Abbas Baccilia et manutergium.

Occurrit ibi prterea cap. 8. sect. 2. et in Synodo Londinensi ann. 1125. cap. 3. apud Florentium Wigorn. pag. 661. apud Madox quoque in Formul. Angl. pag. 177. Bacium, apud Brandaon. in Monarch. Lusitan. tom. 5. pag. 304.

Bacin Salinari, seu Bacini, in quibus sal conficitur. Charta Friderici II. Imp. ann 1235. in Regesto Comitum Tolos fol. 124 :

Videlicet civitates, castra, villas, cum plena jurisdictione, omnibus feudis, et solitis pedagiis, usaticis, et saunariis, in idiomate ipso quomodo Bacin salin dicuntur, etc.
Bacinagium, Tributum salinarium ; ex baciniis salinariis, vel quantum salis bacinus continere potest. Tabularium Abbati Corbeiensis :

Item du Bassinage du sel que lesdits Religieux voloient prendre de ceux qui le admenoient cheval ou broute, aussi bien que de ceux qui l'amenoient nef ou navel, sont accoustum de prendre et lever, et en sont en possession et saisine.
Obtinebat etiam id nominis in frumento. Tabular. Episcopat. Ambian. ann. 1265. fol. 100 :

Et si dictus Capellanus emat granum aliquod aut bladum pro victu suo ; aut res alias pro hospitio, quitus erit de Bachinagio et de aliis consuetudinibus.
Aliud est jus bacini, in Charta Vicedomini Catalaunensis ann. 1581 :

Nous avons un droit appell le droit de Bassin, qui est tel que le Sieur et Dame Vidame peuvent par chacun an prendre un Bassin d'environ un sestier plain de raisins, en quelque vigne qu'il voudroit s environs de S. Michel, etc.

Bachinage du sel etiam in Charta ann. 1360. ex Reg. 88. Chartoph. reg. ch. 120. Ad etymon vocis quod attinet, bacca deducenda est a verbo German. Biegen, unde populis septentrionalibus et occidentalibus Bak omne denotabat, quod superficie prditum erat infiexa, tam convexa quam concava. Inde voce Bak tam pro tergo, dolio, pharo, colli, bulla, quam pro pelvi, navi, poculo, etc. usi sunt veteres. Vide Glossar. German. voc. Bug, Bhel, Becher, Buckel, Becken, Bach, Bake, etc. Adel. Confer Raynouardi Gloss. Rom. vol. 1. pag. 165. voce Bacin. Bacar et similia originem e Latio trahere probat Festi locus, quem supra attulimus. Walachi etiam poculum dicunt phar. Vide Diezii Grammat. vol. 1. pag. 8. 3. BACCA, pro Vacca, in Reg. censuum eccl. Reatin MS. BACC, Annuli catenarum. Vide Bac 1. BACCAL, Baccapulus, Baccaulus. Vide Bacapulus. BACCALARIA, Prdii rustici species, eadem forte qu Vasseleria, seu feudum Vasalli inferioris, ut Cangius ipse explicat in Vasseleria, post vocem Vassus. Tabular. Celsinianense :

Dono etiam Baccalariam qu est in ipsa villa cum campis et vineis et

pratis, et omnibus, qu ad ipsum alodum pertinent.

Tabularium Bellilocense in Lemovicibus Charta 13. qu est anni 882 :

Ecclesiam nostram... qu constructa est in honorem S. Martialis, cum curte et orto, et exitu, et viridario, et cum ipsa Baccalaria integra, qu ibidem pertinet.
Charta 34 :

Cedimus etiam casam nostram dominicariam, cum ipsa Baccalaria, cum pratis, silvis, etc.
Charta 89 :

Baccalariam meam de Camayraco dimitto Deo et S. Petro post mortem meam ad integrum, etc.

Occurrit passim nude in hoc Tabulario ch. 102. 132. 143. 162. etc. et in Tabulario Conchensis Abbati in Ruthenis Ch. 409. 500. Baccalaria Dominicaria, Indominicata, Prdium rusticum quod ad dominum ipsum spectabat, et ab ipso excolebatur. Idem tabular. Bellilocense Charta 58 :

In eodem loco Baccalaria Indominicaria.

Testam. S. Geraldi Auriliacensis Comitis apud Duchesn. in Notis ad ejusd. Sancti Vitam :

Et medietatem de ipsa curte, et ipsum castellum cum Baccalaria Dominicaria, et duos mansos, etc.
Donatio Godefridi Comitis Cadurcensis circa tempora Caroli Calvi :

Hoc est curtem meam indominicatam, qu vocatur Igeracus, cum Ecclesia in honore S. Martini constructa, et Baccalariis Indominicatis. Hoc est capella nostra indominicata, qu est fundata in honorem S. Petri, cum ipsa Baccalaria Indominicata, cum ipso prato, et cum ipso brolio indominicato, etc.

Ita Dominicus. At Tabularium Bellilocense Ch. 3. habet tantum, et Bacchalariis et mansis servilibus. Idem Tabular. Ch. 34 :

Baccalari pluribus constabant mansis, mansus autem erat 12. jugerum, ut auctor est Papias. Idem Tabular. Belliloc. Ch. 34 :

Et alium mansum ubi Ainardus visus est manere, ipsa Capella, cum ipsa Baccalaria et cum ipsis mansis.
Charta 47 :

Ecclesiam nostram in honore S. Juliani Martyris, cum ipsa Baccalaria et mansis ad ipsam pertinentibus.
Interdum decem mansos continuit Baccalaria. Bernardus Guido de Ordine Grandimontensi :

Turpio (Episcopus Lemovicensis) dedit eis Baccalariam, qu decem

mansos tunc continebat.

Turpionis ipsius verba recitat Dominicus :

Do illis villam qu vocatur Baccalaria, qu decem in se Mansos continere videbatur.


Hac voce Lusitani etiam usi sunt. Vide S Rosa de Viterbo vol. 1. pag. 165. Baccalaria Facere, Baccalariorum opus exercere. Tabularium Bellilocense Charta 95. cui titulus est, Breve de exemptis :
a

In illis rusticis, ubi qurere solent opera, habent unam diem cum bovibus, de illis hominibus qui boves habuerint, quandiu Baccalaria Fecerint, et non si bacalia, aut judicium firmaverint cum aliquo, si propter hoc redemptionem dederint, non habeat partem Vicarius, nec judex : si sacramentum firmaverint cum lege, et redemptionem dederint, tertiam partem illis reddant.
1. BACCALARII, dicti ipsi qui Baccalarias tenebant, possidebant, excolebant. Usatici Barcinonenses cap. 46 :

Sacramenta rustici qui teneat mansum, et laboret cum pare boum, sunt credenda usque ad 7. solidos plat. De aliis namque rusticis, qui dicuntur Bacallarii, credantur sacramenta usque ad 4. Mancusos, auri valenti, deinde quidquid jurent, per examen caldari demonstrent.
Ex quibus primum eruitur Baccalarium dici rusticum qui mansum excolit : deinde mansum recte a quibusdam definiri fundum qui duobus bobus ad arandum sufficit : denique Baccallarios rusticis ipsis accenseri, licet rusticis mansorum cultoribus longe honoratiores. Rusticis porro annumerari videntur Baccalarii, quod perinde ac rustici mansarii, si non operibus servilibus, certe aliis oneribus, verbi gratia, censui, essent obnoxii. Tabular. Belliloc. Charta 3 :

Hoc est curtem meam indominicatam, qu vocatur Igeracus, cum Ecclesia S. Martini constructa, et Baccalariis et mansis servilibus.
Et Charta 57 :

Dimitto... medietatem de Baccalaria de Monte Galfredo, in tali ratione, ut quamdiu vixero teneam, et per singulos annos 4. sestarios de tritico persolvam ad Missam SS. Primi et Feliciani.

Baccalariorum Ecclesi prterea mentionem fieri lego in Catalogo Abbatum Lerinensium, apud Vincentium Barrallium tom. 2. pag. 151. ubi narratur Gaucelinum Forojuliensem Episcopum sub ann. 1038. una cum consilio et Consensu omnium Canonicorum suorum et Baccalariorum, et aliorum quamplurium utriusque sexus donationem quamdam fecisse Monasterio Lerinensi. Prterea in Tabulario S. Hilarii Majoris Pictav. extat Charta Hugonis de Surgeres ann. 1211. qu horum meminit, hocce verborum tenore :

Confirmo eleemosynam B. Hilarii Decani, quam fecit pro suo anniversario

B. Hilario 15. sol. et Baccalariis ejusdem Ecclesi 6. sol... Canonicis B. Mari de Castro Airaudi 13. sol. et Baccalariis ejusdem Ecclesi 4. sol. etc.

Baccalariorum prterea mentio fit in Consuetud. locali Castellinovi in Biturigib. tit. 3. art. 24. ubi Burgenses dicuntur habere omnem justitiam, hancque exercendam a Baccalariis ejusdem urbis committere posse, par les Bacheliers de ladite ville et bourgeoisie, etc. Haud importune fortassis monebimus Baccalarios de quibus ultimo hoc articulo, maxime distinguendos esse ab iis quorum paulo supra mentio fit. Ii quippe rustici erant qui Baccalarii Ecclesi vocabantur quod Ecclesi Baccalarias tenebant atque excolebant ; isti vero viri erant Ecclesiastici, inferioris quidem gradus, inter Canonicos tamen non raro recensiti. Sic in Lugdunensi Ecclesia Canonici recentiores Baccalarii dicuntur, uti testatur Severtius de Episc. Lugdun. pag. 377. Eodem nomine monachos juniores donatos suscipor ex Ordinario Abbati S. Laurentii Dic. Autiss. ann. 1286. exarato in quo legitur :

Finita Missa in exitu Ecclesi incipitur Antiphona, O Martine ; sequitur Litania Salvator mundi, et debet dici a duobus Baccalariis.

Spius attamen per Baccalarios intelliguntur Ecclesiastici inferioris subsellii, ut etiamnum in Ecclesiastici inferioris subsellii, ut etiamnum in Ecclesia Macloviensi usus obtinet. Ordinar. MS. S. Petri Aurevallis :
a

Si vero fuerit festum illud mutatum aliqua de causa et celebratum alia die, quam illa qua invenerit (evenerit) et ille dies fuerit feria 2 . tunc duo Bachalarii descendunt ad prdictum invitatorium dicendum sine almuciis, ut prius. In aliis feriis duo religiosi presbyteri, ut supra. Si vero fuerit festum duplex, tunc duo religiosi antiqui et officiarii, si sint, descendunt ad invitatorium prdictum dicendum cum cappis ciricis... Et si fuerit festum trium lectionum, tunc non descenditur ad invitatorium prdictum ; sed unus Bachalarius solus in suo stallo habebit dicere prdictum invitatorium cum cantu consueto.
Infra :

Pueri claustrales habent dicere tres primas lectiones. Cter vero lectiones dicuntur per Bachallarios et per religiosos presbyteros et antiquos secundum dies et solemnitates.

Ubi Bachalarii dici videntur juniores canonici professi, nondum presbyterio donati. Charta admortisat. ann. 1408. in Reg. 162. Chartoph. reg. ch. 272 :

Les chappellains et les Bacheliers de l'eglise collgial de Nostre Dame de Mirebeau.


Baquelarii, Eadem notione. Necrolog. eccl. B. M. de Medunta MS. fol. 10. r :

Percipiunt canonici et vicarii ix. sol. capellani xvj. den. diaconus et subdiaconus quilibet iiij. den. Baquelarii xij. den. Pueri chori ejusdem ecclesi vi. den.
a

Ubi clerici designantur. Bachaler et Bacharel eodem sensu Lusitanis usurpata. Vide S Rosa de Viterbo Elucidarii Supplemento pag. 16. 2. BACCALARII Alii porro sunt recentioribus Scriptoribus, quibus ita dicuntur qui Militarem ordinem consecuti, non erant satis divites, vel quibus idoneus haud erat vassallorum numerus, ut vexillum in prliis educere possent : vel si ejusce essent ordinis, qui Banneretorum dicitur, nondum tamen pr tate illud eduxerant, et ut nostro more loquar, qui n'avoient pas encore lev Banniere. Atque ii vulgo Bacheliers nostris appellantur, quos ut adolescentes ideo Scriptores nostri reprsentant. Albertus Aquensis lib. 3. cap. 26 :

Castrum adolescentum, quod dicitur de Bakelers.

Glaber Rodulphus lib. 5. Hist. cap. 1. de se adhuc adolescente, dum in Monasterio educaretur :

Incipiente diei aurora, currens exiit a domo latrinarum, taliter inclamando, ubi meus Baccalaureus est ?
Neque fere aliter Scriptores nostri Baccalarios describunt. . MS. :

Trestuit meschin, et Jane Bacheler.


Et alibi : :

Janes hom estes, et encor Bacheler. Un Bachelers jeune c'estoit, Pris franchise ls ls.

Le Roman de la Malemarastre MS. :

Et li jones Bachelers li dit tout ensi qu'il avoit fait.


Le Roman de Fouques de Candie MS. :

Bacheler fut, et de joene jouent.

Ita passim cteri Scriptores vernaculi, Froissartes 1. vol. cap. 29. 2. vol. cap. 43. 92. 4. vol. cap. 51. Chronicon. Flandr. cap. 30. 33. Alanus Charterius pag. 263. etc. Baccalarios istos Militares adolescentes indigitant ac reprsentant. Atque inde etiamnum in Picardia nostra adolescentes ac adolescentulas sive juvenculas Bacheliers et Bacheletes appellari observavit Fauchetus. :

Or avant Baisselettes, ce leur disoit Bertrand, La plus pauvre de vous ars asss vaillant.

Adolescentes non conjugati, et juvencul nondum nupt, Bacheliers et Bacheletes vulgo nuncupabantur, quod de Picardia tantum observavit Cangius : inter quos quolibet annoeligebatur unus, quem Baccalariorum regem appellabant. Libert. Autiss. concess a Mathilde comit. Nivern. ann. 1223. in

Reg. I. Chartoph. reg. chap. 10 :

Homo, qui non habuerit uxorem et est Bachelarius, quamdiu in illo statu erit et hospitium tenebit, reddet annuatim quinque solidos de censa,... et ad negotia communitatis mittet sicut et uxorati.
Charta redituum prioratus S. Vincentii de Naintr in dic. Pictav. ex Tabul. S. Germ. Prat. :

Est noter que les Bacheliers de ta paroisse dudit Naintr, qui sont les jeunes marier, sont tenuz par chacun an apporter audit prieur z octaves de Noel en foy et hommage, comme souverain en ladite glise, ung oyselet, nomm le roy Berault, et le doivent prendre la course, et celluy qui le prent, est nomm toute l'anne le Roy des Bacheliers.
Lit. remiss. ann. 1478. in Reg. 205. ch. 27 :

Par les parroisses du bas pays de Poictou les jeunes compaigons, que on appelle Bachelliers, marier, ont acoustum tous les ans chacune feste de Penthecoustes eulx assembler joyeusement et faire entre eulx par lection, en chacune parroisse et assemble, ung Roy des Bachelliers, qui a la charge, gouvernement et administration du cierge et luminaire desdits Bachelliers.
Ali ann. 1480. ex Reg. 207. ch. 5 :

Les jeunes enfans marier, autrement appellez les Bachelliers ou varletz marier, etc.
Charta ann. 1343. in Chartul. S. Vincent. Laudun. :

Les gens desdis religieus avoient pris certaines Baisseletes de nostre dite ville de Crespy, cueillans herbe s avainnes de Bucy. Icelle Heliete avoit oy dire que les compaignons de la Bachelerie de la Leu prs de la Rochelle, etc.

Horum vero societas, Bachelerie dicitur, in Lit. remiss. ann. 1392. ex Reg. 142. ch. 284 :

Porro a Baccalariis istis seu subnobilibus adolescentulis, qui juveniliter insultare, ac de se sublatius sentire solent, deducta videtur apud Italos vox Baccalare, qu idem sonat : vel potius forte a Baccalariis Academicis : dicitur enim

bacalare, il quale mostrava dover essere un gran Bacalare, cioe gran dottore

. Baccalarios prterea ut minime divites, ne dicam pauperes, indigitant passim Scriptores : quod scilicet, non adeo ampl essent eorum facultates, nec tantum vassallorum numerum haberent, ut vexilla in acie possent educere, ac

proinde Militum Banneretorum ordini accenseri. Philippus Mouskes, in Hist. Francor. MS. :

A un Chevalier Baceler, Ki par pauvret vot aller Droit en Pulle Robert Wiscart, etc.

Itinerarium ultramarinum Guillelmi Comitis Pontivensis MS. ubi de Theobaldo de Domno Medardo :

Hoirs fu de la Cont de S. Paul, mais povres Bacelers estoit, tant con ses oncles vesqui.
Chron. Flandri cap. 18 :

Ils remarierent cele Marguerite un vaillant Bachelier des Marches de Bourgogne, qui fut appellez Guillaume de Dampierre, et n'estoit mie riche.

Ita non semel Froissartes 1. vol. cap. 270. 290. 3. vol. cap. 3. 4. vol. cap. 86. In Regesto Cruleo Castelleti Paris f. 58. sub ann. 1493. Bacheliers dicuntur apud Tentoriorum artifices, qui vulgo Jurati, Jurez et Esgards. Bacheliers in societatibus artificum, appellantur, qui sub iis, qui rebus artificii prfecti sunt, minora negotia curant, suoque ordine ad ejusdem prfecturam eliguntur ; iidem qui alibi Juniores nuncupantur. Vide infra in Junior. Lit. ann. 1366. tom. 4. Ordinat. reg. Franc. pag. 709 :

Pierre Triel, Pierre la Postole jurez en la ville de Paris oudit mestier de boulengerie ; Girart de Breban et Jehan le Conte Bacheliers oudit mestier, etc.
Ali ann. 1404. tom. 9. earumd. Ordinat. pag. 56 :

Toutes et quantefoiz... il a est ncessit de pourveoir l'office vacant d'aucun jur,... les autres jurez desdiz mestiers superestans, grant et meure dlibracion nomment et eslisent entre eulx sans faveur, l'un des Bacheliers, etc.

Baccalarius. Historia Prioratus de Wigmore in Anglia, in Monast. Anglic. tom. 2. pag. 224 :

Cingulum Militi accepit, una cum Edmundo de Arundel, et aliis trecentis Baccalariis.
Bacchalarius. Charta ann. 1229. ex parvo Chartul. S. Victoris Massil. :

Petebat dominus Abbas sibi restitui xx. solidos regalium coronatorum, quos Bacchalarii comunis de Couxia Potestatis Massile extorsit a Priore S. Zachari.
Bachalarius. Thomas Walsingham. pag. 94 :

Post decessum Comitis quemdam Bachalarium, nomine Dominum

Radulphum de Monthermer, accepit in maritum.


Bachelarius. Matth. Paris :

In hastiludio multi Milites regni, qui se volunt Bachelarios appellari, sunt contriti.
Infra :

Militem strenuum, qui Bachelariis annumerabatur.

Bacularis, Idem qui Baccalarius. Ratherius Veronensis Episcop. in Qualitate conjectur. pag. 201 :

Forsitan in patria sua fuerat Bacularis, ideo illi tam honor omnis est vilis.
Ordericus Vitalis lib. 10. pag. 785 :

Heli candidam jusserunt tunicam indui, pro qua Candidus Bacularis solitus est ab illis nuncupari.
Baccelleria, Ordo ipse Baccellariorum. :

La flor de France, et la Bachelerie.


Chronicon Bertrandi Guesclini : Jo. Villaneus lib. 8. cap. 55 :

Et puis manda sa gent et sa Bachelerie. Dov'era il fiore della Baronia e Baccelleria di Francia.
Baccalariorum vero Ordinem, licet hos Comitibus, Vicecomitibus, Baronibus, et Castellanis postponat, satis commendat Consuetudo Andegavensis art. 63. et Cenomanensis art. 72 :

Outre les Seigneurs dessusdits y a audit pays aucuns autres Seigneurs, qui ne sont Comtes, Vicomtes, Barons, ne Chastellains, qui ont chasteaux, forteresses, grosses maisons, places, qui sont parties de Comtez, Vicomtez, Baronies, ou Chastellenies desdits pays : et tels s'appellent Bacheliers, et ont bien telle et semblable Justice, comme ont ceux, dont ils sont partis, etc.

3. BACCALARII, seu Baccalaurei in Academiis, apud Nicolaum de Clemengis lib. de Studio Theolog. et aliis, qui Bachellarii, Nic. Trivetto in Chr. ann. 1282. Bachalarii Walsinghamo pag. 51. et Bacularii, pag. 309. qui in eo gradu sunt, ut ad Doctoratum aspirare possint, quemadmodum Baccalarii Militares adolescentes, qui ad Banneretorum gradum perinde aspirant. Nam inde Baccalaureos Academicos dictos fere constat. Sacra autem theologi Parisiensis Facultas, ut observat alicubi Filesacus, in quatuor velut ordines distributa est, Magistrorum, Licentiatorum, Baccalariorum Formatorum, et Baccalariorum Cursorum. Magistri iidem sunt, qui Doctoris lauream consecuti sunt : de Licentiatis dicetur suo loco, Baccalaurei Formati dicuntur illi qui expleto Theologi cursu possunt ad superiores gradus provehi, atque inde alio nomine vocantur Dispositi, Baccalarii denique Cursores, sunt theologi

Candidati primi generis, qui ad Cursum Theologicum explicandum admittuntur, Bibliorum nempe, postea libri Sententiarum Petri Lombardi : unde nata illa distinctio apud majores, Baccalariorum, ut alii Biblici, alii Sententiarii nuncupentur. Vetus Statutum Academi Parisiensis :

Quilibet Cursor (Baccalarius) in Theologia inter primum Cursum et Sententias tenebitur respondere in Theologia, ad minus semel de Disputatione Tentativa sub Magistro.
Alio loco :

Nisi talis volens admitti, tempus suum probaverit per schedulas Sententiariorum, ac etiam Bibliorum, etc.

Vide Hist. Academi Paris. tom. 4. pag. 391. et Lambecium lib. 2. Comment. de Bibl. Csar. pag. 128. 129. 131. 134. Baccalariatus vero, vel Doctoratus, in Academiis Anglicis gradus non obtinent, ut observat Jo. Fortescutus de Laudib. Legum Angli cap. 50. Baccellarius, Eadem notione. Vita S. Thom Aquinatis tom. 1. Martii pag. 663 :

Ut Parisiensi Studio de sufficienti Bacellario provideret.

Bachalariare, Bachalarii gradum impertiri, in Bulla Joannis XXII. PP. pro Academia Cadurcensi ann. 1332. apud Guill. de la Croix, in Hist. Episcop. Cadurc. n. 231. in Statutis Academi Viennensis Austri in Facultate Artium tit. 9. 10. etc. Bacchalariatus, Dignitas Baccalarii, in Compendio jurium et consuetudinum Universitatis Paris. fol. 8. per Rob. Goulet. Bacchalariatus, Gradus inferior in Choro Canonicorum. Archivum Ecclesi Macloviensis :

Anno 1424. die 5. Maii. De ctero nullus recipiatur ad capellaniam, Bacchalariatum, etc. nisi sciat cantare.

Jam vero unde Baccalariorum cum Militarium, tum Academicorum orta vox, non una est doctiorum sententia. Cujacius ad lib. 2. de Feud. tit. 17. a Buccellariis veterum, de quibus mox agemus, appellatos putat. Baccalarios Academicos a Bacca laurea dictos contendit Alciatus ad lib. 57. de verbor. significat. Rhenanus a Bacillis, quibus donantur, dum Baccalariatus gradum consequuntur. Nec abludit Wasius, qui perinde Baccalarios militares a baculo vocatos opinatur, quod, ut ait, juvenes Milites postquam in equestribus decursionibus hastas fregissent, linea tantum armati, non gladiis, sed sudibus baculisque sese mutuo non surdis ictibus in torneamentis robustissime batuerent. Verum nobiles viros vel adolescentes baculis in arena decertasse nemo, opinor, nisi harum rerum prorsus ignarus, fatebitur : unde miror, virum eruditum huic sententi subscripsisse lib. 2. de Comitib. Provincial. cap. 8. Neque forte eorum, qui a Baculis, quibus investiebantur feudatarii, probabilior

fuerit opinio, aut Gregorii Tolosani in Syntag. et Antonii Gosselini in Hist. veterum Gallor. cap. 62. qui a vassis deducunt, ut Baccellarii dicti sint, quasi Vassallarii, id est, minores Vassi. Loiseus lib. de Ordinib. cap. 6. n. 49. et 50 : Baccellarios a vocibus Gallicis, bas eschelon appellatos scripsit, quod Militaris ejusmodi ordo infimus esset. Tametsi etymon hujusmodi neminem probaturum certo sciam : fatendum tamen hactenus fere receptam fuisse Claudii Falceti, viri in Antiquitatibus nostris versatissimi, sententiam, Baccellarios nempe, seu les Bacheliers, appellatos quasi bas chevaliers, quod Militibus Banneretis dignitate inferiores essent, iisque prrogativam ultro cederent, adeo ut in consessibus publicis, vel etiam in conviviorum accubitis post eos sederent. Nam Baccalariis cum Banneretis sedere jus erat, quod non licebat Scutiferis, quantumlibet natalium splendore conspicuis, quod eximie docet Continuator Nangii Gallicus MS. ad ann. 1378. cum narrat, ut Carolus V. Rex Franci Carolum IV. Imperatorem et Regem Romanorum in aula sua convivio exceperit :

Et fut l'assiete telle, qu'il s'ensuit : L'Evesque de Paris premier, le Roy, le Roy des Romains, le Duc de Berry, le Duc de Brabant, le Duc de Bourgogne, le Duc de Bar : et pour ce que deux autres Ducs n'estoient pas Chevaliers ils mangerent en un autre table.
Ita apud Longobardos consuetudinem fuisse scribit Paulus Warnefridus lib. 1. cap. 23.

ut Regis cum patre filius non pranderet, nisi prius a Rege gentis extere arma suscepisset.
Quod etiam in more fuisse apud Aragonios testatur Eximinus Petri Salanova Justitia Aragonum, lib. de Privilegiis Baronum et Ricorum hominum :

In Aragonia, inquit, nullus filius Militis in mensa Militis sedet, donec fuerit factus Miles
. Hujusce porro recept apud avos nostros consuetudinis rationem sic prosequitur vetus Poeta in Poemate MS. cui titulus : Le Roman du dit du Chevalier, ubi Scutiferum sic loquentem inducit :

Li dit : Dame, fetes me sage, Pourquoi c'est que li Escuiers Ne s'ossent pas cointrier De droit que li Chevaliers font, Et le cause pourquoi ils sont Mis arriere et plus bas assis, Jaoit-il que de moult haut prix Soient aucuns en leur Estat. La Dame n'y mit pas dbat ;

Ains dit, Je vous respondray Tout chou que j'en espoire et say : Ils sont bas et arriere mis, Et trop plus l'estoient jadis, Pour eux donner plus grand desir De tost Chevalier devenir.

Falceti de Baccelariorum nomenclatura opinionem amplexus est pr cteris Andreas Favinus : omnes vero pluribus expendit eruditus Seldenus in Tract. de Titulis honorariis 2. part. cap. 3. 24. Sed nescio, an non potius Baccellarii originem suam debeant priscis illis Baccellariis, de quibus egimus, qui scilicet Baccellarias prdia sic nuncupata, tenebant et excolebant, adeo ut cum liber et ingenu essent conditionis, Baronibus tamen longe inferiores essent ; tametsi qu fuerit eorum omnino conditio, ex prallatis locis vix planum et perspicuum sit. De Baccellariis Militaribus, quos Bacelieri d'arme, ad Academicorum discrimen vocat Joannes Villaneus lib. 6. cap. 91. lib. 7. cap. 85. 102. alia qudam attigimus in Dissert. ad Joinvillam, in qua de Banneretis egimus. De Bacculariis vero Academicis et eorum nomenclatura disputat pariter Csar Egassius Bulus tom. 2. de Academia Parisiensi pag. 679. Menagius in Dictionario etymol. lingu Gall. ubi post Dominum de Caseneuve et alios contendit vocem Baccalarii a baculo fuisse derivatam. 1. BACCALE, pro Bancale, Tapes quo Bancus seu scamnum tegitur. Historia Mediani Monasterii pag. 242 :

V. dorsalia de lana... Baccalia IV. grandiuscula et minuscula tapetia XI.

2. BACCALE, pro Bacile, Pelvis. Vide Bacale 2. BACCALARIUS, A. Spius iterantur hc verba apud descriptionem mancipiorum ecclesi Massiliensis, an 813, mus. arch. dep. p. 3 et sqq. BACCANATUS, Fusor. Vetus Gloss. MS. San-German. n. 501. leg. Furor. BACCANIA, Furor. Fragmentum de expeditione Caroli M. Hispanica, apud Pertz. vol. 3. Scriptor. pag. 709. lin. 35 :

Ecce inestuat indomiteque tumet Baccania regum per immensos orbes Mavortis, etc.

Vide Bachania. BACCAPULUS, in quo mortui efferuntur. Idem Gloss. San-German. n. 501. Vide Bacapulus. BACCARII, Vaccarii. Charta Longobardica ann. 774. apud Ughellum in Archiep. Benevent. :

Item et in eodem Gastaldato concessimus Baccarios : hi sunt Grauso cum uxore et filiis, etc.
Vide Baca.

BACCAULUM, Feretrum in quo mortui efferuntur, et dicitur a Bacca. Sic Glossar. MS. Montis S. Eligii Atrebat. Miracula S. Withuni tom. 1. Julii pag. 331 :

Baccaulo imponerent atque ad sancti prsulis corpusculum deferrent.

Vide Bacapulus. BACCALUS, in quo mortui feruntur. Glossar. vet. ex Cod. reg. 7613. Vide Bacapulus. BACCARIS, Qu fascinum tollit, qu galgago dicitur, in eod. Glossar. Baccar, herba est, qu fascinum depellit, apud Servium. Vide Lexic. Martin. in hac voce. BACCARIUM, Vas aquarum. Glossar. vet. ex Cod. reg. 7641. Vide Baccharium in Bacca 2. BACCEA, Vas aquarium. Vide Bacinium in Bacca 2. BACCELARIA, Baccelarius, Bacceleria. Vide in Baccalarii, et paulo ante Baccarii. BACCEUS, Idem opinor, quod Bacca 2. Hist. Mediani Monasterii pag. 243 :

Alb quinquaginta, succent de serico du, tertiaque de auro. Baccei quatuor, cingula serica duodecim.

Nisi sit leg. Balthei. quod puto. BACCHA, Belgis Bke ; Specula, pharus, signum, vel vas littorale, pro nocturno navium accessu. Gualterus in Vita S. Caroli Com. Flandr. n. 20 :

Signa quoque, quibus in sublime levatis in id confderatos accersirent, quque ob insaniam nimirum bellandi furentium Bacchas lingua illa vocare solebant, prorsus erigi vetuit.

Vide Becconagium. BACCHALARIA. Vide Baccalaria dominicaria. BACCHALARIARI, Baccalaurei ordine donari in Academiis, apud Robertum Goulet in Compendio jurium et consuetud. Universitatis Paris. fol. 4. BACCHALARIUS. Vide Baccalarii 3. BACCHANIA, Furor, Papi. Vide Bachania. BACCHARIUM, Bacchia, Bacchinon. Vide Bacca 2. BACCHATUS, Amens, ultra modum accensus. Lit. remiss. ann. 1351. in Reg. 80. Chartoph. reg. ch. 421 :

Ejus (mulieris) amoris flamma Bacchatus,... veneris novitius extraneus.


Ubi de quodam canonico deperdite amante agitur. BACCHATUS Gemmis, Unionibus ornatus. Nicolaus Specialis de Rebus Siculis lib. 6. cap. 14. apud Murator. tom. 10. col. 1045 :

Itaque signo dato, alii lavandis manibus ex radiantibus vasis aureis lymphas fundunt, alii quidem aquas in pelves suscipiunt, alii mensas dapibus onerant, alii lta Bacchi munera sumministrant, ii crateres

magnos Bacchatos gemmis statuunt, etc.

Baccatum, Margaritatum, in Gloss. Isid. Baccatum, casteinit (hodie gesteinet) in Gloss. Rhabani. Vide Baca 2. Adel. utuntur Virgilius et Sil. Italicus. Vide Forcell. Lexic. BACCHARA, i. Asarum, Mattho Silvatico. idem Gallis quod Grcis , apud Interpol. Dioscorid. cap. 9. Gloss. med. Grcit. BACCHO. Vide Baco. BACCHOAICHA, Bacchonica, Baccile, etc. Vide Bacca 2. BACCILATER, Vinum, in vet. Glossar. ex Cod. reg. 7646. BACCILOTUS, Pelvis, Gall. Bassin. Inventar. MS. thes. Sedis Apost. sub Bonif. VIII. ann. 1295 :

Item unum Baccilotum parvum in modum paten, deauratum inter.

Vide Bacinus in Bacca 2. BACCIN Pelles, apud Chrodegangum in Regula Canonicorum Metensium cap. 29. ubi Editio Acheriana habet vacinas :

Calciamenta vero omnis Clerus annis singulis pelles Baccinas accipiant, solas paria quatuor.
Vide Baca et Bacca 2. 1. BACCINUS, Bacilis, Mensur aridorum seu granorum species. Charta ann. 1270. inter not. in Dissert. 6. Cl. V. Garamp. ad Hist. B. Chiar pag. 199 : Alia ann. 1276. ibid. :

Baccinos currentes ad Baccinum episcopatus, qui dicitur Strozaprete, etc. Ad tres quartengos grani ad antiquum, et ad unum Bacilem et dimidium.
Vide Concha 3. 2. BACCINUS, Urceus vel pelvis. Charta ann. 972. in Append. ad Marcam Hispan. col. 901 :

Propter pretium appreciati 70. uncias auri in rem valentem, id est, cavallo, Baccino, et optima mula.

Vide in Bacca 2. Nisi forte legendum sit Bastino, intelligaturque de animali sagmario. Vide mox Bacellus 2. BACCO. Vide Baco. BACCONES, Gloss. Lat. MS. Reg. : Rustici, Baccones, Agricol, Coloni. Papias : Baccunnus, Rusticus, Stultus. Sic etiam in Vet. Gloss. Sangerman. BACCUE, Clamore. Papias. BACCULA. Bovis femina. Dief. BACCUNNUS. Vide Baccones. BACCUS, Bacus, Gall. Bac, Navigii latioris species in fluviis, quorum etiam usus est ad transvehendos equos et currus. Charta Roberti Comitis Mellenti in Tabul. Fiscanensi fol. 10 :

Confirmavi ... liberum transitum navibus suis et Baccis, quidquid ferant de suo proprio.
Alia Galeranni Comitis Mellenti in Tabulario Leprosari Pontis Audomari :

De toto vino meo, quod veniet mihi de Francia, sive in Bacco, sive etiam in navibus.
Charta Philippi Aug. ann. 1216 :

De quolibet Baco lignis onerato 20. denar. et pro gubernaculo 2. den.


Aresta ann. 1260. 1. Reg. Parlam. fol. 22 :

Et habebit boscum ad faciendum Baccum, et ad reparandum in forestis meis.


Charta Philippi Regis Franc. ann. 1308. ex 2. Regesto ejusdem Regis n 9. in Tabulario Regio :

Item Baccum nostrum de Janzicum blado et aliis reditibus, ... et domo baquerii, etc.

id est, ejus, qui baccum curat et regit. Hist. Becc. Monast. MS. pag. 254. n 8 :

Et nominatim Baccum et navim qui in unoquoque anno adducuntur et onerantur in vindemiis acceperunt in custodia et tenamento... quocirca prcipimus ut Baccus S. Mari Becci sit quietus.
Et pag. 344 :

Dedit Monachis Beccensibus ut in transitu Medant naves illorum et Bacci, etc.

Vide Bacca. Bacellus, Scaphula, in Hist. MS. Beccensis Monast. pag. 520. Bacula, Scaphula, Gall. Bocquet. Enconium Emm Regin Anglor. lib. 2. pag. 168 :

Sanduich sunt appulsi, ejectisque anchoris, Baculis exploratores se dedunt littori, et citissime finitima tellure explorata, ad nota recurrunt navigia, Regique edicunt, adesse resistentium parata millia.
1. BACCELLUS, Baculus, Bacillus. Gloss. Lat. Grc. , bacillum ; , bacillum. Vide S. Hieron. in Regula S. Pachomii cap. 81. et Gregorium Turon. lib. 2. de Mirac. cap. 22. 2. BACELLUS, diminut. a Bastum, ut videtur, Gall. Bast, Clitella, sagma vel jumentum sagmarium. Reg. S. Justi ex Cam. Comput. Paris. fol. 191. v :

Item quilibet Bacellus ad clavos, qui frequentat forestam, debet ij. sol. per annum.
Alia significatione vide in Baccus. BACENI. Vide Infra Baciones. BACERARE. Attrahere. Dief. BACERUS, Barefactus. Gloss. Isid. Excerpta scribunt, Arefactus. Gaspar.

Barthius scribendum censet, deleto Bacerus :

Baro, fatuus.

BACETA, Mensura olei, apud Italos. Statuta Veronensia lib. 3. cap. 83 : Vide Baccus. Stat. datiaria Riper. cap. 3. fol. 8. r :

Ubi dicit unum minale, intelligatur, quod idem juris sit in una Baceta olei. Qulibet persona valeat portare... pro usu suo unam Bacetam olei.

1. BACHA, Navigii pars. Informationes civitatis Massil. de passagio transmarino ex Cod. MS. Sangerm. : Item aperient pro Bacha xxvi. palmos. Cymbam esse quam nostri Bachot vocant ultro credidissem, nisi de mensuris lignorum qu ad navem pertinent hic ageretur. Germanis inferioribus et Belgis Back est Pror pars interior, forte ab Angl. Beak et Gall. Bec, Rostra. Vide etiam Bacca. Adel. 2. BACHA. Matth. Silvaticus : Baca, vel bacca, vel Bacha, vel Bachag, fructus oliv, vel lauri, vel heder, et sunt fructus vel grana rotunda. Lexic. Botanic. MS. : , . Gloss. Med. Grcit. Append. col. 34. BACHALARIARE. Vide Baccalarii 3. BACHANALITER, Furiose, in Vocabul. compend. BACHANIA, Furor, Joanni de Janua : Debacchatio, insania. Baldricus lib. 2. Chron. Camerac. cap. 5. de Energumeno :

Vix tamen teneri poterat, quin ex totis viribus, omni Bachani, imperterritus, diabolo violentiam suggerente, vacaret.
Idem cap. 11 :

Videntes Canonici Nordmannorum Bachaniam circa istam provinciam ubique desvire.

Rectius Papias Bacchania habet. BACHARDI, Bachardorum secta, circa ann. 1204. Hermannus de Lerbeke, in Chron. Comit. Schawenburg. pag. 26 :

Hujus Brunonis tempore, quidam fuit de secta Bachardorum, Deo et hominibus detestabilis, Bachardus nomine, speciem gerens magn sanctitatis, sed plenus malitia homo, etc.
Vide Beghardi. BACHARDUS. Petrus de Dusburg in Chronico Prussi pag. 277 :

Hic quodam tempore dum in infirmitate gravi laboraret, vidit unum Judum et alium Christianum in habitu Bachardorum, unum a dextris suis, alium a sinistris, stantes et disputantes de articulis fidei, etc.

Qua voce Baccalaureos, seu Militares, seu Academicos intelligi putat editor. BACHARUS. Gloss. Anglo-Sax. lfrici : Bacharus, mereswyn, id est, maximus porcus. Somnerus vocem Saxonicam, balnam, porcum marinum, a whale, vertit.

BACHELLARII. Vide Baccalarii 2. BACHASSIUM, Aquarium, aqu receptaculum. Processus verbal. super jurib. Dalph. in mandamento S. Nazar. ann. 1502 :

Abbas de Leoncello et frater Ralhe, ejus procurator, alte se jactando dixerunt, quod facerent alia abreveragia et Bachassia, pro potu et abevratione ipsorum animalium, in dictis pascuis.

Vide Bacia. BACHE. Glossar. Lat. Gall. ex Cod. reg. 4120 : Femoralia, proprie Bache mulierum, quia tegunt femora mulierum ; femorale, Biche viri. Bache nihilominus appellata hc vestis ad usum virorum, in Comput. MS. Clareval. ann. 1364. fol. 6. r :

Pro 50 ulnis tel pro Bachis faciendis, emptis diversis pretiis, etc

. Vide Bacle. BACHIA. Vide Bacca 2. 1. BACHILE, Pelvis, in vet. Glossar. Argent. 2. BACHILE, Arabice, Faba. Glossar, medic. Simon. Januens. ex Cod. reg. 6959. BACHINAGIUM. Vide Bacinagium in Bacca 2. BACHINAL, Torcular, pressorium, et dicitur a Bacchus. Joan. de Janua. BACHINATOR. Statutum Edwardi Regis Angl. pro officio Senescalli Vasconni, in Regesto Constabulari Burdegal. fol. 80 :

Item ordinatum est quod sit unus Bachinator ad supervidenda omnia castra et fortalitia Regis in toto Ducatu, et ad ea emendare facienda, quando necesse fuerit.
Vocis notionem prodit Chronicon MS. Bertrandi Guesclini :

Y avoit une Gaite toute jour ajourne, Qui sonnoit un bacin, quant la pierre est leve.

Vigil, speculator, sic dictus quod pelvi, quam Bachinum vocabant percussa, signum dat : unde Bachiner, pelvim percutere. Stat. barbit. art. 4. in Lib. rub. fol. magno Abbavill. :

Item ne doivent Bachiner aulcuns barbiers en alant par les rues.

Cur autem Baraban dicatur ejusmodi pelvis, in Legenda D. Cl. de Guyse cap. 28 :

Sainct Niquaise fait chacun Dimanche clbrer (sa messe) au son du Baraban, Item ungz Bachines doit vij. den.

haud satis scio. Bachine, sartago, nostris Poele, vel vas excalfactorium, Gall. Bassinoire, in Pedag. Peron ex Chartul. 21. Corb. fol. 333 : BACHINUS. Vide Bacca 2. BACHIO, nis, Quoddam genus suppellectilis, Ugutioni.

BACHIRECHUS, f. Innuptus ; nisi sit nomen religionis vel loci. Acta MSS. notarii Senens. ann. 1283. ex Cod. reg. 4725. fol. 8. v :

Item (relinquo) centum solidos dominabus Bachirechis.

Vide supra in Baccalarii 1. BACHIUM, Navigii latioris species, transvehendis equis et curribus apti, Gall. Bac. Charta Nivelon. episc. Suess. ann. 1184. ex Tabul. S. Crisp. in cavea :

Petrus etiam filius prfat Hudeburgis adjecit ex parte sua huic elemosin quidquid habebat in Bachio de Ponvert.... Hugo domicellus de Ambleny et Gerbertus Matifars, qui cum Petro partem habebant in Bachio.

In alia ann. 1210. ibid. legitur, Baccum de Ponvert. Bacaige, portorium, id quod pro transvectione solvitur. Lit. remiss. ann. 1481. in Reg. 206. Chartoph. reg. ch. 733 :

Les fermiers du droit de Bacaige et passaige de la rivire, etc.

Vide Baccus. BACHOLATA, Quantum vase, Bachole vel Bacho dicto, contineri potest, sporta pice illita. Charta ann. 1305. in Reg. 37. Chartoph. reg. ch. 67 :

Item unam Bacholatam racemorum non pressorum censualem, cum vendis et mutagiis.
Lit. remiss. ann. 1415. ex Reg. 168. ch. 405 :

Et aprs mist les raisins en ses Bacholes. Bacho,

in Lit. ann. 1372. tom. 6. Ordinat. reg. Franc. pag. 511. quomodo etiam legendum, pro Bachoc, in aliis ann. 1366. tom. 4. earumd. Ordinat. pag. 709. art. 1. Costum Paris. in Reg. sign. Noster Cam. Comput. fol. 33. v :

Item la charrete de pain, iij. den. La Bacho de pain, iij. ob. Le Sac de pain, j. den. Baioe,
eodem sensu, in Consuet. Genovef. MSS. fol. 8. v :

Li talemelier pueent au Diemenche, es lieus dessusdiz, porter leur pain en leur corbellons et en leur Baioes. Bachouer

vero, qui jumenta hujusmodi sportis onusta ducit ; officium in panetaria regia. Ordinat. hospitii reg. ann. 1317. in Reg. sign. Croix ejusd. Cam. fol. 75. v :

Item il y aura un Bachouer deux chevaus, qui mangera en salle et aura xl. den. de gaiges par jours pour ses deux chevaus. Baschouier,

in alia Ordinat. ann. 1386. ex Memor. E. ejusd. Cam. fol. 104. v. Vide Basta 2. 1. BACHUS. Gloss. Csarii Heisterbac. in Regist. Prum. tom. 1. Hist. Trevir. Joan. Nic. ab Hontheim pag. 663. col. 1 :

In qualibet curia potest dom. abbas cambam suam, sicut et molendinum habere. Cambam vulgariter appellamus Bachus et Bruhus.
Ubi Editor : Backhaus, domus, ubi panis coquitur. Brauhaus, domus, ubi

cerevisia paratur seu braxatur. 2. BACHUS, Cupa, labrum, Gall. Bacquet. Sentent. arbitr. inter Aymar. de Pictav. et abbat. monast. de Lioncellis ann. 1303 :

Statuerunt dicti arbitratores, quid animalia hominum castri duplicis supradicti libere et quiete possint et debeant abberare in abberagio, vulgariter appellata la Vacharia, ubi tenere debeat prdicta domus de Lioncello quosdam Bachos ad abberandum dicta animalia, expensis propriis.
Vide Bacuum. BACI, Vermes intestinorum. Vita B. Thomassii tom. 3. Martii pag. 602 :

Passus est febrem crudelissimam cum Bacis, id est, vermibus intestinorum.

Vide Bacus 1. BACIA, Bassia, Latrina, Gallis, Basse-Chambre, Camera inferior. Hispanis baxa, est imus, infimus. Libertates concess Barcinonensibus a Petro Rege Aragonum ann. 1283. MSS :

Quod vicinus non possit facere Baciam juxta parietem vicini proprium vel communem, nisi faciat ibi juxta parietem vicini bonum parietem de bono lapide et cemento de uno palmo et dimidio, et de altitudine in quantum fimus et aqu ascendunt.
In lemmate capitis scribitur Bassia. Vide Bazia. Nostris olim quoque Bassie. Lit. remiss. ann. 1478. in Reg. 205. Chartoph. reg. ch. 182 :

Le suppliant et Jehan Blanchard chercherent icelle femme par la maison, et la trouverent cache auprs de la Bassye.
Quanquam hic Baciam, fimi et aqu receptaculum, fimetum nempe, malim interpretari. Vide supra Bachassium. BACIBALLUM. Fragmentum Petronii de Cna Trimalcionis cap. 61. :

Noveratis Melissam Tarentinam, pulcherrimum Baciballum.

Galli dicerent, un beau bijoux. Vide Baubella. et Furnal. in Forcellin. Lexic. BACIFOLLUM. Tabular. S. Flori in Arvernis :

Medietatem molendinorum, Bacifollorum, graneriarum, pratorum, alveorum, etc.

Occurrit ibi pluries. Forte molendinum ventarium, sic dictum quod extructum sit in modum Batifollorum, seu turrium lignearum. Vide Batifollum. Rectius intelligi videtur de eo, quo tunduntur panni, idem proinde quod Batatorium. Vide in hac voce et infra Batifollum 2. BACIGNA, Pelvis, Gall. Bassin. Memorabilia Humberti Pilati ann. 1343. ex Adversariis Cl. D. Lancelot :

Fecit fieri unam Bacignam de auro purissimo in quo hc omnia posuit, qui ponderabat 18. marchas auri fini.
1. BACIGNETUS, Idem quod infra Bacinetum. Hist. Dalphin. tom. 2. pag. 326 :

Item duos Bacignetos cum viseriis ii. sol. vi. den. gr.

2. BACIGNETUS, diminut. a Bacinus, Pelvis, Gall. Bassin. Vide in Bacca 2. Acta capit. eccl. Lugdun. ex Cam. Comput. Paris. ad ann. 1343. fol. 95. v. col. 1 :

Item duos Bacignetos argenti, cum armis dom. Henrici de Ruppeforti, quondam decani ecclesi Lugdunensis. Bacinet,

eodem sensu, in Lit. Guill. Lingon. episc. ann. 1358. tom. 3. Ordinat. reg. Franc. pag. 659. art. 11. BACII. Vide infra Baciones. BACILE, Pelvis, in Hist. Dalphin. tom. 2. pag. 277. B. in veteri Discipl. Monast. pag. 102. 115. 249. 394. et superius post Bacca 2. BACILETA, ut Bacignetus 2. Ital. Bacinella. Annal. Mediol. ad ann. 1389. apud Murator. tom. 16. Script. Ital. col. 811 :

Baciletta una ab altari argenti deaurati, cum rosa et orlo intaliata ad animalia et litteras cum aliis operagiis.
BACILIS. Vide supra Baccinus 1. 1. BACILLA, Bacille, Idem, in Actis SS. Aprilis tom. 1. pag. 774 :

Et Bacilla cum urceolo magno, etc.

Vide Bacca 2. 2. BACILLA, Eglise. Glossar. Lat. Gall. ex Cod. reg. 7679. f. pro Basilica. Vide in hac voce. BACILLETUM, Eadem notione qua mox Bacinetum, in Hist. Dalphin. tom. 2. pag. 275 :

Pro emendo uno Bacilleto pro domino... taren. xii.

BACILLITUM, Eadem notione qua supra Bacilletum, et mox Bacinetus. Stat. Bonon. ann. 1250-67. tom. III. pag. 608 :

Arma vero defensibilia intelligimus esse panceriam, sive coritum cum manicis, vel sine manicis, gamberias, maleatam, cerveleriam, sive Bacillitum, etc.

fr. BACILLUM, vel Bacillus, Lampas in modum bacini apud Lobinell. tom. 3. Hist. Paris. in Glossario : Tres cerei nocte et die in Bacillis argenteis continue ardentes. BACIN Salinari, Bacinus, Bacinagium, etc. Vide Bacca 2. BACINETUM, Basinetum, Cassis, galea in modum bacini (de qua voce supra egimus in Bacca) confecta, levior helmo ; Gallis Bacinet. Statuta secunda Roberti I. Scoti Regis cap. 27 :

Habeat pro corpore suo in defensione regni unum sufficientem actonem, unum Basinetum, et chirothecas de guerra.
Guillel. Guiart. ann. 1214 :

Panonceaux et banieres bruire, Li yaumes, et Bacinez reluire.


Idem ann. 1270 : An. 1304 :

Et Clers Bacinez visieres. Hauberjons et tacles entieres, Escus, Bacinez visieres.


Infra :

Bacinez brunis visieres.

Chron. Franc. MS. in Bibl. Memmiana, in Carolo V :

En ce temps, la coustume des hommes estoit, qu'ils s'armoient Bacinez camail, une pointe agu, un gros orfroy sur les espaules et chascun avoit sa hache attache sa ceinture.
Computum Stephani de la Fontaine Argentarii Regis incip. a 1. Jul. 1352. cap. d'Orfeverie :

Pour faire et forger la garnison d'un Bacinet, c'est assavoir 35. vrevelles, 12. bocettes pour le fronteau tout d'or de touche, et une couronne d'or pour mettre sur icelui Bacinet, dont les fleurons sont de feuilles d'espine, et le cercle diapr de fleurs de lys. Et pour faire forger la couroye fermer ledit Bacinet, dont les clous sont de bousseaux et de croisettes esmailles de France.
Et infra :

Pour un Bacinet visiere, etc.

Adde Froiss. 3. vol. pag. 119. 136. Chron. Flandr. cap. 51. 67. et 75. et Chronicon Petri IV. Reg. Arag. apud Carbonellum pag. 202. Bacin dixit le Roman de Kanor MS. :

Ne puet le cop tenir, qu'il ne soit entrs en coiffe, et li Bacins fausss.


Et Chronicon Bertrandi Guesclini MS. :

Et Charles est tresbuchis et nvrez laidement, Et tirez par le Bacin, et prins moult fierement. vij. Bacineti ferri.

BACINETUS, ut Bacinetum, Cassis, galea in modum bacini. Inventar. MS. castri Carcass. ann. 1294 : Mirac. MSS. Urbani PP. V. ad ann. 1374 :

Erat armatus de jupone, de tunica ferrea et jaque de veluto, et cum

Bacineto ligato.

Hinc Embacin, Bacineto seu casside coopertus, in Lit. remiss. ann. 1378. ex Reg. 113. Chartoph. reg. ch. 331 :

Jehan de Verruyes de Trevins, qui estoit Embacinez, et Pierre Cluveau prindrent leurs lances, etc.

Hinc leg. Bachinet, pro Bachniet, in Lit. ann. 1294. inter Probat. tom. 1. Hist. Nem. pag. 136. col. 2. BACINNUS, Pelvis. Comput. MS. ann. 1237. ex Bibl. reg. :

Pro buretis argenteis, et Bacinnis argenteis, et incensario argenteo, etc.

Vide in Bacca 2. BACINUM, Campana, qua monachi cientur ad refectorium, quque appenditur in claustro. Acta capitul. eccl. Castel. ann. 1288. apud Cl. V. Garamp. in Dissert. 6. ad Hist. B. Chiar pag. 198 :

Notum sit omnibus,.. quod pulsato Bacino claustrali per dom. Jacobum de Valle Sovar canonicum Castellanum, more solito, ut fratres ad discumbendum et reficiendum accederent, etc.
Vide Cymbalum. BACIONES, Baceni, Bacii, Ursati, nummi Bernenses et inde in Helvetia et Germania, reliqua cusi ; a voce Bs, Br, ursus. Ita Schilter. in Glossar. Teuton. At Wachtero Batz, moneta minor superioris Germani, a Batter, cudere. Cambris vero Bath omnem monetam significat. Gesner. Partit. univers. lib. 13. pag. 165. solidi 30. florenum Germanicum constituunt sive Bazios 15. Gerotino autem Lexic. Germ. pag. 80. Batz 5. solid. Vide Bacius. Etymon vocis quidam deducunt ab Ital. voce Pezzo, Gall. Piece. Adel. BACIUS, Monet genus. Res Moguntiac a Georgio Christiano edit. 1722. pag. 19. col. 2. de destructionibus Mogunti :

cccc circiter domos in urbe tum dirutas fuisse atque eversas, docet notoria qudam ad electorem : alia vero, tantam rerum omnium ad victum necessariarum fuisse caritatem, ut chnix butyri tribus nummis imperialibus. pondus librale lardi philippeo, casei vero viginti Baciis, ovum denique sedecim, octodecim, quin viginti steterit cruciferis.
Vide supra Baciones. BACKBERYNDE. Vide Bacberend. BACLE,

i. e. : Calcei quibus mulieres , utebantur in scena.


Vetus Gloss. Lat. Grc. Vide supra Bache. BACLOIS, Populi, Gallis extranei, nomen, in Poem. Alex. MS. part. 1 :

Sor l'escu vet ferir Amaudrus li courtois,

Sires iert des barons et sires des Baclois. Cil ne resemble mie Provencel, ne Baclois : Ains semble que il soit un naturel Franois.
BACLUS. Gall. bton :

baculus, non baclus. (App. ad Probum, Meyer, text. bas latins, 1. l. 9.)

BACO, Bacco, Bacho, etc. ex Gallico et Anglico Bacon, qua voce promiscue donantur porcus saginatus, ustulatus et salitus, et petaso aut perna. Will. Brito in Vocabul. MS. :

Petaso dicitur perna porcina, Bacon, Gallice.


Capitulare 2. ann. 813. cap. 10 :

Farinam, vinum, Baccones, etc.

Vetus MS. Corbeiense, cui titul. de Mensa Abbatis :

Habet idem famulus de porco uslato, qui dicitur Bacons, tres juncturas versus testam, similiter tres versus caudam. De porco qui dicitur Escaudeis, habet totum mamillarium a gutture per ventrem usque ad caudam.
Chrodegangus in Regula Canonicor. Metensium cap. ult. :

De lardo Baccones accipiat sexaginta, etc.

Guibertus Abbas Novigenti lib. 3. de Vita sua cap. 17 :

Annonam meam, et aliquos pariter petasones, quos vulgo Bacones vocant, diripuerat.
Chron. S. Bavonis ann. 941 :

Oppidani consciso in particulas dimidio Bachone, quem solum, nec quidquam amplius in cibo habebant, fdabant scuta pugnantium.
Tradit. Fuld. l. 2. ch. 181 :

Accepit unum caballum, et unum pallium et unum gladium, et unum Baconem.


Vetus Charta apud Malbrancum lib. 2. de Morinis cap. 46.

Ut quicunque advocatus fuerit ad regalem expeditionem iturus, unum Baconem, et unam pensam caseorum..... accipiat.

Ubi Malbrancus Baconem nummum esse argenteum perperam putavit, ut eodem lib. cap. 16. Pain de Munition vertit. Decim piscium, porcorum, Baconum, in Monastico Angl. tom. 1. pag. 588. Computus ann. 1202. apud D. Brussel de Usu Feud. tom. 2. pag. clxi :

Pro xxxvi. Bacconibus venditis xviii. l. et xii. den.


Instrum. ann. 1342. ex Archivis S. Victoris Massil. :

Unum Baconem et quartam partem alterius.

Occurrit hc vox non semel apud Scriptores, Udalricum lib. 3. Consuet.

Cluniac. cap. 11. Galbertum in Vita S. Caroli Comitis Flandri num. 117. Silvestrum Giraldum lib. 1. Itiner. Cambri cap. 12. Will. Thorn. in Chron. pag. 2585. Fortescutum de Laudib. Legum Angli cap. 35. Baluz. tom. 2. Hist. Arvern. pag. 511. in Act. SS. Apr. tom. 2. pag. 261. C. in Actis Episcopor. Eboracensium pag. 1724. etc. in Adalhardi Statut. S. Petri Corbeiensis, lib. 2. cap. 11. et 12. apud Guerard. post Irminonem pag. 326. Utuntur etiam Pot nostrates non semel. :

Parmi les plaques meint bon tonnel de vin, Meint bon Bacon i veissiez gesir.
Alibi :

Truevent as chans meint bon tonnel de vin, Meint bon Bacon, meint fromage rostir.
Chronicon Bert. Guesclini : Alio loco :

Et vitaille charger, pain et Bacons sals. Les mariens furent oins de craisse et de Bacon.
Vide prterea Glossar. Somneri ad Histor. Angl. et Glossar. nostrum ad Wilharduinum. Baconales Porci in Tabulario Prioratus de Domina in Delphinatu fol. 81. Hinc Morue Baconne, salita et exsiccata, in Lit. ann. 1350. tom. 2. Ordinat. reg. Franc. pag. 358. art. 93. Plerique vocem hanc deducunt a Germ. Bach, Porcus silvestris, aut ab obsoleto Back, Tergum. Sed potius ad familiam vocis Backen, Torrere, frigere, pertinere videtur. Thuringis Gnsebake est Anser fumo torrefactus, ut supra Morue Baconne. Adel. Confer Raynouardi Glossar. Roman. vol. 1. pag. 165. voce Bacon. BACONA, Eadem notione, in Chartulario Camalarensi dic. Anicien. :

Ad verenas est unus masus qui reddit pro meyssos quartum et recetum, et in Kal. dimidium Bacon.
BACONUS, Idem, in Hist. Dalphin. tom. 1. pag. 98. col. 1. et infra in voce Baffa. BACTEA, inter pocula recensetur a Papia in voce Vasa. Legendum forte bachia, qu vox alibi apud eumdem occurrit. Locum vide in Bacca 2. BACTENDERIUM, Molendinum, ubi panni tunduntur, idem quod Batatorium. Vide in hac voce. Enumeratio MS. Jurium castri Auseti ann. 1394 :

Cum fluminibus, ripagiis, domibus, Bactenderiis, grangiis, etc.

BACTERIS, Baculus. Papias MS. Glossar. in cod. reg. 7644 : Bacterim, bastractem i. baculum. BACTERIUM. Pelvis. Dief. BACTERIUS, , , , Baculus, scipio. S. Audonus in

Vita S. Eligii lib. 2. pag. 23 :

Posuitque super eum, quem manu gestabat, Bacterium.


Cap. 61 : Cap. 67 :

Alius vir claudus... repens Bacterio, corpore curvo. Caten.... et compedes illic monstrantur dissipati, cippi etiam fracti, et claudorum Bacterii in argumento ostenduntur.
Vita SS. Julii et Juliani apud Mombritium cap. 3 :

Arreptoque Bacterio, quo solebat sustentari.

Perperam bapterio editum. Alii Codd. habent baculo. Liber Miraculorum S. Desiderii Episcopi Cadurcensis cap. 6 :

Cum ejus repente incidit in mente, Desiderii suffragia expetere, eaque ex medicina loti Bacterii postulare.
Concilium Lemovicense ann. 1031. sess. 1. de S. Martiale :

Discipulum virtute resurrectionis de morte post sex dies Petri Bacterio tactum resurgere fecit.

BACTISTERIUM, Flagellatio, verberatio. Stat. ann. 1337. apud Cl. V. Garamp. in Ind. ad Hist. B. Chiar pag. 500. col. 1 :

Quod potestas, nocte Veneris sanct, ad ecclesiam S. Fortunati mittere debeat et teneatur de sua familia, ad reprimendum illos, qui facerent Bactisterium.

Vide infra Battimentum. BACTITOR Auri, Malleator, bractearius, Gall. Batteur d'or, in Actis SS. Aprilis tom. 3. pag. 514. C. BACTRACITE, Lapis scissibilis. Papias MS. Non rectius Bactricite, in vet. Glossar. ex Cod. reg. 7613. Legendum enim est, monente D. Falconet, Batrachites, , lapis ran, , similis colore, ut ait Plinius lib. 37. cap. 10. Sic etiam vocatur nuperis physicis lapis, qui a bufone eructari vulgo creditur, Gallice Crapaudine. BACTROPERAT, Vactroperiti : ita Philosophi appellati, quod baculum et peram deferrent, ex Grc. , baculus, et , pera, saccus. S. Hieronymus in cap. 19. Matthi :

Ex hoc prcepto arguit Philosophos, qui vulgo appellantur Bactroperat, quod contemptores sculi, et omnia pro nihilo ducentes, cellarium suum vehebant.
Ubi leg. bactroperet. Sed per peram videtur intellexisse Hieronymus utres vinarios, quos secum deferebant peregrini : cujus locum respexit indubie Papias, dum dixit, Bactroperitas esse qui portant vinum in utribus ; sic enim habet MS. Codex, ubi Editus vinum utris. Canones S. Patricii Hibern. cap. 17 :

Monachi sunt, qui solitarii sine terrenis opibus habitant sub potestate Episcopi vel Abbatis : non sunt autem Monachi, sed Vactroperiti, hoc est, contemptores solliciti ad vitam perfectam in tate perfecta.
Scribit Brocardus in Edit. Veneta 1519. part. 2. cap. 2. Armenios sua tempestate Monachos appellasse Vatropetas : voce, ut videtur, contracta ex Bactroperat. Martialis lib. 4. Epigr. 53 :

Hunc quem spe vides inter penetralia nostr Pallados, et templi limina, Cosme, novi, Cum baculo peraque senem, cui cana putrisque Stat coma, et in pectus sordida barba cadit.
Mox : Herodianus lib. 1 :

Esse putas Cynicum deceptus imagine falsa, etc. , , .

De baculo vel clava Philosophorum, quos inde vocat Plato in Theteto egere Savaro et Sirmondus ad Sidonii Epist. 11. lib. 4. Epist. 9. lib. 9. Adde Lartium in Promio. Ita porro Monachos gyptios, Philosophos nempe Christianos, depingit Cassianus lib. 1. Instit. cap. 8. 9. et Collat. 11. cap. 3. S. Hieronymus Epist. 1. initio :

Non pera tibi sumenda, non virga : affatim dives est, qui cum Christo pauper est.

Vide S. Basilium in Gordium Mart. et virum eruditissimum Joan. Baptistam Cotelerium, Professorem Regium, in Notis ad Herm Pastorem pag. 50. Conf. Glossar. med. Grcit. voce et in Append. col. 34. BACTULUM, . Vetus Glossar. Lat. Grc. id est, Pistillum seu mortarium, id in quo aliquid contunditur. Supplem. vero Antiquarii : Bactulum, , Baculus. BACUCEI, Homines certo quodam dmonum genere correpti, vel potius dmones ipsi, dicuntur Cassiano Collat. 7. cap. 32. BACULA, Vide Baccus. BACULARE, Baculo cdere. Speculum Saxon. lib. 1. art. 68. 1 :

Qui alium Baculaverit, ita quod loca tumescant lsa, etc.


Lib. 3. art. 37 :

Qui alium sine vulnere percusserit, aut Baculaverit, etc.


Matth. Paris ann. 1251 :

Et quia noluit eorum commentis obsecundare, Baculatus est gravissime.

Utitur prterea ann. 1188. et 1253. pag. 108. et 573. Grci recentiores dixerunt. Gloss. Lat. Grc : Fustigatus, , a ,

qu vox occurrit in Concilio Calchedon. Act. 1 :

, .
Infra :

Habetur prterea in Actis SS. Abrahamii et Mari cap. 9. Saxo Grammat. lib. 10. pag. 180. de Canuto Rege Dani :

Postmodum vero severitati ejus... pecuniari mulct temperamentum accessit : quo tamen sola ligni percussio caruit, quod eo canes quis abigere soleat : adeo majorum verecundia summam in ictu probroso contumeliam reponebat.

Prsertim vero baculari dicebantur tirones, qui in torneamentis aut hastiludiis non probe se gesserant. Idem Matth. Paris ann. 1248 :

Die vero Cinerum cptum est Torneamentum magnum apud Neubiriam... ibique profecto Willelmus frater domini Regis uterinus, cognomento de Valentia, tyro novellus, ut titulos Militi sibi famoso adquireret, se animosa prsumptione.... ingessit ; sed tate tener et viribus imperfectus, impetus Militum durorum et Martiorum sustinere non prevalens, multa * mansit prostratus, et egregie, ut introductiones Militi initiales addisceret, Baculatus.
Eumdem morem prterea asserit sub ann. 1226. ut et Matth. Westmonaster. pag. 352 :

Ibi multi nobiles, dum conarentur laudem Militi promereri, prostrati, verberati, et contriti conculcabantur.

Nostris vero Baculer, est pala culum verberare, vel clunes alicujus in saxum vel in terram illidere, nimirum a batuendo culo. Lit. remiss. ann. 1377. in Reg. 112. Chartoph. reg. ch. 106 :

Jehan Pastor exposant, par esbattement avec plusieurs autres de la ville (de la Terrasse) pristrent icellui Lambertet en disant : Vous devez estre vannez ou Baculez ; car vous avec rout la feuille du til, et est la coustume telle que ceulx, qui prennent riens du til, doivent estre vannez.
Ali ann. 1447. in Reg. 176. ch. 508 :

Les aucuns desdiz voisins dirent qu'icellui Bernart avoit fait oster ung fagot et qu'il seroit Bacul.

BACULARIS. Vide Baccalarii 2. 1. BACULARIUS, Apparitor Ecclesiasticus, bedellus, qui baculum manu gestat in signum su functionis. Constitutiones Petri Episcopi Ruthenensis Legati Apostolici in Regno Cypri ann. 1312. cap. 42 :

Item quod Bacularii nostri, et etiam Ecclesi, omnes illos, qui contra dictas Constitutiones facerent, vel aliquam prdictarum, extunc aperte potestatem habeant citandi eos personaliter coram nobis, etc.

Vide Virgarius. Serviens, nostris Sergent. Arest. ann. 1277. in Reg. 2. parlam. Paris. Olim fol. 34. v :

Item fuit prceptum, quod institutio et destitutio servientum, qui dicuntur Bacularii,.... sint communes regi et ecclesi Cluniacensi.
Reg. M. Chartoph. reg. ex Ch. ann. 1286. num. 6 :

Canaco Bacularius et prco serenissimi dom. Henrici D. G. illustris regis Jerusalem et Cypri, etc.
2. BACULARIUS, Spe pro Baccalarius Academicus legitur apud Rymer. tom. 12. Sic pag. 708 :

Magistrum Johannem Prange in Decretis Bacularium, commissarium, oratorem, procuratorem et nuncium specialem, etc.

Idem repetitur de eod. Prange pag. seq. Sic alibi passim. Vide Baccalarii 3. 3. BACULARIUS, Qui episcopo vel abbati est a baculo seu pedo, Gall. Portecrosse. Acta S. Gauger. tom. 2. Aug. pag. 688. col. 1 :

Cum ad B. Fronti ecclesiam oraturus (pontifex) accederet, ac ministris sequentibus baculum retro tenendum porrigeret, divina contigit voluntate, prsto neminem suorum affuisse, quorum intererat ipsum sacrum baculum de manu S. Patris excipere. Ejus autem animus fide non fallitur ; quia clestis Bacularius ei subito per Dei providentiam subornatur, qui nimirum dum is ante Dominum in oratione prosternitur, suscepto ipso baculo, human servitutis officio fungebatur.
BACULOSUS Ecclesiasticus, in Prfatione Legum Holi Boni Regis Walli, dicitur Episcopus aut Abbas, qui baculo pastorali insignitur :

Omnes Ecclesiasticos dignitate Baculosos, vel Archiepiscopos, Episcopos, Abbates, etc.

BACULOTENTIM, Baculo innitendo. Gonzo Abbas in Miracul. S. Gengulphi num. 4:

E stratu sese corripuit, Baculotentim asinum ascensurus adiit, super quem se levari petiit.
1. BACULUS Pastoralis. Pedum, Cambuta Episcoporum et Abbatum. Carolus Calv. ad Nicolaum PP. de causa Ebonis :

Omnesque Suffragnei, qui eo absente ordinandi fuerant, annulos et Baculos, et su confirmationis scripta, more Gallicarum Ecclesiarum, ab eo (Archiepiscopo) acceperunt.

Gervasius Dorobernensis ann. 1183 :

Protestatum est etiam... quod Baculus Pastoralis Episcopi Rofensis defuncti non in occulto ; sed manifeste Cantuariam statim debeat afferri sepulto Episcopo, et in Cantuariensi Ecclesia reservari, donec novus Electus consecretur, et eodem Baculo instituatur. Nunquam certe vidisse me memini Pontificales Baculos tam continuo radiantis metalli nitore contectos, sicut erant, qui ab Esculano atque Tranensi gestabantur Episcopis... nec eis profuit, quod Pontifices lignei auratis usi sunt baculis, dum Sacerdotii meritum non nitor efficiat vestium, sed spiritualium norma virtutum.
Vita S. Burchardi Episcopi Wirtziburgensis cap. 1 :

Baculus Episcopalis, apud Lambert. Schaffnab. ann. 1071. Petr. Damian. lib. 2. Epist. 2 :

De tanti viri humilitate scribere quippiam omnino superfluum fuerit, cum necdum nomen et officium Episcopale valuisset pompaticum, nisi quod ipsa qu in loco sepultur ejus servatur virga sambucea, semper nobis ad memoriam reducit humilitatis ejus exempla. Unde constat, quanto pretiosior sit coram illo, qui humilia respicit, et alta a longe cognoscit, pastor Burchardus cum sua pastorali virga modernis pastoribus, qui pascentes semetipsos, vix in ipsis Baculis suis aliqua carent pompa.
Hinc apud nostros vulgati versus, qui a Coquillio in Hist. Nivernensi habentur :

Au temps pass du siecle d'or, Crosse de bois, Evesque d'or. Maintenant changent les loix, Crosse d'or, Evesque de bois.

Vide Concil. Tribur. ann. 895. cap. 18. et Stephanum Tornac. Epist. 233. 234. Formam baculorum pastoralium sic describit Hugo a S. Victore in Speculo Eccles. cap. 6 :

Baculus Pastoralis rectitudine sui rectum regimen significat : quod autem una pars curva est, et altera acuta, monstrat presse subjectis, et debellare superbos. Unde dictum est : Curva trahit mites, pars pungit acuta rebelles. Et iterum : Curva trahit, quos recta regit, pars ultima pungit. Et item : Attrahe per curvum, medio rege, punge per imum. Virga emendationis index

, apud W. Malmesbur. lib. 1. de Gest. Pontif. Liber 1. Mirac. S. Dionysii cap. 3 :

Videt introire senem Clericum, Pontificalibus vestibus exornatum, ferentemque in manu Baculum a capite arcuatum, in imo reflexum, qualibus antiquiores Pontifices usos fuisse ad Memorias eorum suspensi declarant.
Silvester Giraldus in Topogr. Hiberni cap. 33 :

Baculos Sanctorum in superiore parte recurvos, auro, argento vel re contectos.... in magna reverentia habere.... solent Hiberni.

Vide Honorium August. in Gemma anim lib. 1. cap. 217. 218. 219. Durandum lib. 3. Ration. cap. 15. et Haftenum lib. 3. Disquisit. Monast. Disquisit. 5. Grci perinde pro pedo Patriarchali usurparunt. Synodus VIII. act. 7. ubi de exauctoratione Photii :

, , , , , etc.
Adde Pachimerem lib. 2. cap. 15.

Baculo pastorali non utitur Pontifex Romanus, tum propter historiam, tum etiam propter mysticam rationem,
inquit Innocentius III. PP. in Actis ejusdem pag. 64. et lib. 1. Decret. cap. de Sacros. unct. fin.

pro eo quod B. Petrus Apostolus baculum suum misit Euchario primo Episcopo Trevirensi, quem una cum Valerio et Materno ad prdicandum Evangelium genti Theutonic destinavit : cui successit in Episcopatu Maternus, qui per baculum sancti Petri de morte fuerat suscitatus. Quem baculum usque hodie cum magna veneratione Treverensis servat Ecclesia,

ait idem Pontifex. lib. 1. Myster. Miss cap. 62. Ferulam tamen ei adscribunt Scriptores. Vide Ferula. Baculos Pastorales habere Abbates, iisque investiri solitos, palam est. Ordericus Vital. lib. 8 :

Per Baculum Pastoralem, ut eo tempore moris erat, Cnobii curam... commisit.

At in libro Ordinis S. Victoris Parisiensis MS. cap. 1. secus esse in eo Monasterio dicitur :

Sciendum quoque est, quod nostra consuetudo Abbatibus nostris Baculum nullo modo concedit.
Mox :

Nec aliqua eum persona prter Priorem claustri post benedictionem Episcopi in sede sua ponere debet, maxime cum Baculo careat ; unde nec ad eum pertinet Concilia sive Curias Regum vel Principum frequentare.
Charta Fulconis comit. in Hist. S. Nicolai Andegav. pag. 49 :

Baculum justiti et misericordi, qui crocia dicitur, in manu Natalis S. Nicolai abbatis, pro confirmatione doni, pono.

Sed et nonnumquam baculum abbates auctoritatis su insigne, ut reges sceptrum ab altari sumebant. Fundat. monast. Segus. ann. 1029. apud Murator. tom. 1. Antiq. Ital. med. vi col. 343 :

Et ita constitutum a nobis sit, ut unus ex monachis ejusdem monasterii ponat Baculum super idem altare ipsius basilic principale ; qui electus est, illud accipiat, etc.
Chartul. Molism. :

Dux Theodoricus... locum Castenensem... cupiens pio affectu amplificare terrenis simul et spiritalibus incrementis, prsente et favente Tullensium pontifice Pibone et clero ejus, impetravit a supradicto abbate (Roberto Molism.) dari sibi tot monachos, qui secundum possibilitatem loci ordinem tenerent, et inter eos unum, qui ceteris pastor et abbas ordinaretur. Statutum est etiam ab eisdem, ut electus Baculum pastoralem in eodem loco S. Petri ab altari, nemine dante, reciperet.
Baculos abbatissis quoque fuisse concessos, et quidem ante complura scula discimus ex Charta ann. 915. apud Murator. tom. 5. Antiq. Ital. med. vi col. 525 :

Nos omnes congregatio ancillarum Dei ex ipso monasterio pari consensu et bona voluntas ordinum adque elegimus nobis, et presse abbatissa Atruilda... Itaque regulam et Ferulam de manibus nostris in manum tuam, qu supra Atruilda, dedimus adque tradimus.
Eadem habentur in Ch. ann. 960. ibid. col. 535. Vide Ferula 3. Baculi et annuli controversia, inter Regnum et Sacerdotium, seu de investituris Ecclesiarum, apud Will. Tyrium lib. 12. cap. 25. Baculus Choralis, quem defert Abbas in Choro, seu cambuta, in Vitis Abbatum S. Albani pag. 92. et tom. 2. Concilior. Angli, de modo constituendi Abbatis exempti, sub ann. 1235. cap. ult. Baculus Notiti. Vide in Budlafla. Baculi Pnitentium, quibus, inquit Honorius Augustod. lib. 3. cap. 77. eorum peregrinatio innuitur ; quia se a regno Dei alienant : unde cum Ecclesi reconciliabantur, eos deponebant. Ordo Romanus :

Cum Sacerdos susceperit pnitentem, si Lacus est, dimisso Baculo, quisquis vero ille est, sive Lacus, seu Monachus suppliciter se inclinet ante Sacerdotem. Ex legis prcepto Baculos manibus tenebant, qui Paschalem agnum

Baculi Cantorum, quos ii in Ecclesia deferebant. Honorius Augustod. lib. 1. cap. 24 :

edentes ad patriam tendebant. Secundum hunc morem Cantores in officio Miss Baculos tenere noscuntur, dum verus Paschalis agnus benedicitur.
Adde cap. 74. Hinc forte manavit, ut Cantores et Prcentores in Ecclesiis, dum sacrum peragitur officium, baculos argenteos teneant. Cum Baculis dem sacram ingredi Sacerdotes, cum ad sacras Liturgias celebrandas accederent, sanxit Zacharias. Micrologus cap. 2 :

Zacharias vir Apostolicus... constituit, ut Sacerdotes ad celebranda Missarum solennia cum Baculo intrarent, nec velato capite altari astarent.
Sed eos deponebant, dum Evangelium recitabatur. Ordo quippe Romanus ait, cum Evangelium a Diacono in Missa recitatur,

Baculos omnium deponi de manibus, et in ipsa hora neque coronam, neque aliud operimentum super capita eorum haberi.
Amalarius lib. 3. de Eccles. Offic. cap. 18. de Lectione Evangelii :

Usque ad istud officium Baculis sustentabamur, modo ut oportet servos ante dominum stare, humiliter stamus, deponentes Baculos e manibus. Inde sinistrorsum Domini sacra verba leguntur, Plebs Baculos ponit, stat, retegitque caput.
Infra :

Adde ejusdem Eclogas de Officio Miss. Hildebertus Cenoman. de celebratione Miss, ubi de Evangelio :

Ut sis attentus, patiens, erectus in hostem, Et caput et Baculus, et status ipse docent. Quippe caput retegens attente audire moneris ; Parcere, cum baculum projicis, instrueris.

Adde veterem Exposit. Miss, Honorium Augustod. lib. 1. cap. 34. Hugonem a S. Victore in Spec. Eccl. cap. 7. etc. Neque tamen usquequaque id semper obtinuisse observare est ex Chrodegango in Regula Canonicorum Metensium cap. 7 :

Illud in timore curavimus, secundum quod Romana Ecclesia tenet, et nostra Synodus judicavit, ut Clerus noster in Ecclesia, quando ad opus divinum adsistit, nisi infirmitate cogente, Baculos in Ecclesia manibus non teneant.
Baculus Peregrinationis. Vide Bactroperet, et Burdo. Baculi Episcopales frangebantur in eorum degradationibus. Chronicon Novaliciense lib. 6. de Abbate exauctorato :

Detestabilem Sarabaitam cepit, Baculum fregit, atque superbum de sede deposuit.


Vita sancti Theodardi Episcopi Narbonens. apud Catellum :

Truncatis in conspectu omnium, ac penitus scissis Episcopalibus indumentis, Baculisque eorum super eorum capita confractis,... ab omni Clericatus honore dejecti sunt.
Henricus Huntindon. lib. 6. pag. 365 :

Leo PP. tenuit Synodum apud Verzolei, ubi Wulf Episcopus Dorsestri interfuit, et pne fractus est Baculus ejus Episcopalis, nisi majus pretium dedisset : nesciebat enim officium suum, sicut Episcopum deceret.
Florentius Wigorn. pag. 656 :

Plurimos Abbates Baculis privatos deposuit de sedibus.

Vide Degradatio. Baculus Fractus. Bracton. lib. 3. Tract. 2. cap. 33. 1. de Utlagatis et felonibus :

Qui sic convicti secum portant judicium, sicut finaliter condemnati nullum habent appellum versus aliquem fidelem nec infidelem : quia omnino frangitur eorum Baculus.

Adde Fletam lib. 1. cap. 38. 16. Baculus Jesu, summ apud Hibernos venerationis, per quem vulgari opinione sanctus Patricius venenosos ab insula vermes ejecit. Vide Silvestrum Giraldum in Topog. Hibern. dist. 3. cap. 34. et lib. 2. de Hibern. expugn. cap. 18. Baculi Regii in signum salv gardi appositi, in Aresto Parlam. Paris. 2. Jan. ann. 1321. et in Prcepto Philippi V. Franc. Regis tom. 1. Ordinat. Regum Franc. pag. 670. et seq. Vide Brandones. Baculorum erectio et appositio, supremi dominii et jurisdictionis, vel protectionis et tutel symbolum fuit. Charta ann. 1333. ex Bibl. reg. :

Invenit quendam Baculum sive pal, signis regio et dicti dom. archiepiscopi signatum.
Pactum inter Aymer. de Narbona et abbat. de Quadraginta ann. 1317. in Reg. 61. Chartoph. reg. ch. 433 :

Item quod pro dicta compulsione dictus abbas et sui, per se seu gentes suas, possit.... Baculos, signatos signi dicti dom. abbatis et ejus monasterii, appendere liminibus hostiorum prdictorum.
Stat. Massil. lib. 1. cap. 33 :

Statuimus quod Baculi, signati signo communis Massili, teneantur in curiis Massili, et quod quilibet cui a suo adversario vel alio ostensus fuerit Baculus ille, statim incontinenti teneatur venire ad curiam.

Adde Statuta Avenion. ann. 1243. cap. 28. Lit. salvgardi ann. 1371. tom. 5. Ordinat. reg. Franc. pag. 447 :

In signum ejusdem (salvgardi) pennuncellos seu Baculos nostros regios in locis, domibus et bonis eorum communibus apponi faciant, ne aliquis

possit se de ignorancia excusare.

Vide Pennones et Vexillum. Baculus Prpositur, Prpositi officium et ejusdem officii emolumentum. Charta ann. 1320. in Reg. 59. Chartoph. reg. ch. 404 :

Sequitur valor et stimatio terr de Charniaco.... Item Baculus prpositur et emend xxv. lib. Turon.... Item alta justitia dict vill, bassa justitia in Baculo prpositur superius computata, xj. lib. viij. sol. vij. den. cum obolo.
Baculus Confratri, Vexillum, in quo patronus pi alicujus societatis depictus est, vel fustis quo illius imago defertur. Lit. remiss. ann. 1353. in Reg. 81. Chartoph. reg. ch. 857 :

In die festivitatis SS. Sacramenti Charlotus Berengarii et Johanninus le Page in villa Paris. quia festivitas Baculi parrochi SS. Sacramenti celebratur, tripudiare iverunt.
Vide Mercur. Franc. mensis Aug. ann. 1733. pag. 1770. et infra Baderius 2. Baculus Pastoris, Virga, seu jus exscindendi virgas, qu pastori vel bubulco necessari sunt. Charta ann. 1205. ex Lib. albo episc. Carnot :

Dictus Nevelo concessit hominibus de Deconfectura.... Baculum pastoris de omni arbore, excepta quercu. Ad diem autem duelli assignatam debent esse pugiles in curia et justitiario se offerre,.... cum scutis et Baculis cornutis.

Baculus Cornutus, in furculas divisus. Consuet. Norman. part. 2. cap. 2. ex Cod. reg. 4651. :

Ejusmodi vero baculi prohibentur in Constit. Sicul. lib. 2. tit. 37. 1. Vide in Campiones. Baculus Invasibilis, Quo equis alterum invadere potest, in Stat. synod. Claromont. ann. 1537. 2. BACULUS, Non tam sceptrum, quam virga Regum, regiminis insigne : quomodo Grci quandoque usurpant, quam fuisse symbolum, extrema Grcia, tradit Pachymeres lib. 4. cap. 29. et appellatione, in Magistratibus, non semel donat Codinus de Offic. aul Constantinopolitan. De baculo plurima apud Grimmium Antiq. Jur. pag. 133. sqq. Apud Francos vero nostros Baculus imperii nota fuit prcipua, adeo ut ejus traditione regia dignitas designaretur. Ita enim Guntrannus Childebertum nepotem sibi successorem declaravit, ut auctor est Gregorius Turonens. lib. 7. cap. 73. et ex eo Aimoinus lib. 3. cap. 69 :

Rex Guntrannus data in manu Regis Childeberti Hasta, ait, Hoc est indicium, quod tibi omne regnum meum tradidi.

Ita hastam et sceptrum confundit Claudianus lib. 2. in Rufinum :

Deserat Illyricos fines, Eoa remittat Agmina, fraternas ex quo dividat hastas. Nec sceptri tantum fueris, sed militis hres.
Annales Francor. Bertiniani ann. 849 :

Hludovicus et Carolus germana caritate convenientes, tanto amoris vinculo devincti paruerunt, ut alter alteri Baculos publice tribuendo, Regum uxores et liberos superstiti commendaret. Concambium mutuis Baculis firmatum

Hac quippe Baculi mutua traditione fdus invicem sanciebant, ac firmabant, quomodo Ditmarus lib. 7. pag. 99 : ait. Baculi quippe traditio symbolum fuit investitur, quod a prisco illo Regum Francicorum ritu fortasse profluxit : nam per illam mutuam a Hludovico et Carolo baculi factam traditionem, uterque Regna sua sibi invicem commendabant. Annal. Gueferbyt. Contin. ad ann. 787. apud Pertz. vol. 1. Scriptorum pag. 43 :

Illuc venit dux Tassilo, et reddit ei ipsam patriam cum Baculo, in cujus capite similitudo hominis erat scultum, et dedit ei filium suum Deodonem obsidem. Prsentata sunt Imperatori ab Apostolico transmissa dona, inter qu fuerunt prcipua, sceptrum et Baculus Aureus.
Annales Francor. Metenses ann. 837. de Ludovico Pio :

Baculus autem iste Regius aureus fuit, ut est apud Theganum de Gestis Ludovici Pii cap. 19. et in iisdem Annalibus Bertinianis ann. 876 :

Coronam auream in capite gestans, et Baculum Aureum in manu tenens. Baculus flaventis auri
dicitur apud Anonymum de Translat. S. Sebastiani num. 88. ubi de eodem Ludovico Pio :

Baculo flaventis auri innixus.

Neque forte aliud fuit sceptrum Regale, quod in lib. 1. de fundatione Monasterii S. Clementis in Piscaria dicitur datum ab eodem Imperatore, eidem Monasterio,

quod gestabat in dextra, ut illud Abbas portaret in solennibus festis in loco Baculi Pastoralis.
Ejusmodi enim Baculi regii forma fuit, ut baculi pastoralis formam quodammodo referret, atque adeo hast, cum longior esset. Monachus Sangallensis lib. 1. de Gest. Caroli M. cap. 19. de quodam Episcopo :

In tantam progressus est proterviam, ut virgam auream incomparabilis Caroli, quam ad statum fieri jussit, feriatis diebus vice Baculi ferendam

pro Episcopali ferula improvidus ambiret.

Quo loco Carolus sceptrum virgam eamdem vocat :

Quidam, inquit ille, ex Episcopis non contentus Episcopatu, quem in prim Germani sede obtinet, sceptrum nostrum, quod pro regiminis nostri significatione aureum ferre solemus, pro pastorali Baculo, nobis ignorantibus sibi vindicare voluit

. Ex quibus patet, promiscue virgam et sceptrum appellari, quod Baculus longior fuit, et statur Principis par ; quomodo non ab Antoninis duntaxat Csaribus, et Ottone III. Imp. gestatos baculos observat Marquardus Freherus, sed et a regibus nostris terti stirpis prlatos testantur prter Scriptores, eorum nummi aurei, in quibus et sceptrum et virgam gestant. Rursum idem Sangallensis lib. 1. cap. 36 :

Tunc Baculus de arbore malo, nodis paribus admirabilis, rigidus et terribilis, cuspide manuali ex auro vel argento, cum claturis insignibus prfixo, portabatur in dextera.
Sugerius in Vita Ludovici VI. cap. 13. et Continuator Aimoini lib. 5. cap. 5. de Ludovici filii inauguratione :

Diademate regni gratanter coronavit, nec non et sceptrum et virgam, et per hc Ecclesiarum et pauperum defensionem, et qucunque Regni insignia, approbante Clero et populo, devotissime contulit.

Aliud tamen fuit sceptrum a baculo : quippe in Ordine ad coronandum Regem edito a Menardo, non modo sceptrum Regi porrigitur, sed et virga, qu quidem Baculus appellatur in Cod. MS. Senonensis Ecclesi, in quo idem Ordo describitur, non iisdem licet omnino verbis Ad Baculum dandum :

Accipe Baculum, sacri regiminis signum, ut imbecilles consolides, titubantes confirmes, pravos corrigas, rectos dirigas in viam salutis tern.
Sceptrum vero virgam appellat :

Accipe sceptrum Regi potestatis insigne, virgam scilicet rectam regni, virgam virtutis, qua te ipsum bene regas, etc. Positis super altare corona regia, gladio in vagina incluso, calcaribus aureis, sceptro deaurato, et virga ad mensuram unius cubiti vel amplius habente desuper manum eburneam, etc.

In Ordine ad consecrandum Regem edito a Renato Benedicto, virga appellatur, qu nostris manus justiti vocatur :

qu quidem dicitur virga virtutis atque quitatis, in oratione, quam dicit Archiepiscopus, cum Regi porrigitur sinistra manu gestanda, ut est apud Menardum pag. 282. Habetur in eodem Codice Senonensis Ecclesi, Benedictio ad ordinandum Regem, ubi, quando sceptrum datur, Regem sic alloquitur

Pontifex :

Accipe sceptrum insigne regnantis, quo significatur regula divin quitatis, qu bonos regit, et malos conterit. In hac virga regni disce amare justitiam, et odisse iniquitatem.
At vero quando baculus :

Sub hoc Baculo commendamus tibi gubernaculum regni Francorum in nomine Patris, et Flii, et Spiritus Sancti, ut populum juste regas et Ecclesias Sanctorum bene disponas.

Baculi, cujusmodi a Regibus alterius stirpis delatus est, forma describitur in iis Tabellis, quas delineari curavit V. Cl. Stephanus Baluzius in Not. ad Capitularia Regum Francor. tom. 2. pag. 1279. ubi Lotharius Imperator, et pag. 1276. ubi Carolus Calvus Rex effinguntur : sceptrum vero pag. 1278. in ejusdem Caroli imagine, quod quidem desinere in lilii figuram, uti reprsentari solet in Regiis armorum insignibus, licet observare. At baculo, seu virg Regi manus, quam Justiti vocant, addi tum primum cpta, post annum 1300. quantum colligi datur ex Regum nostrorum sigillis, apud Tillium, apud quem primus Ludovicus Hutinus ejusmodi virga, et exinde cteri, qui subsecuti sunt reges, insigniti conspiciuntur. Sed et Imperatores et Reges Anglicos sceptro ac virga simul donatos in eorum coronationibus tradunt Scriptores : ac de Germanicis quidem Augustis, Witikindus lib. 2. de Coronatione Ottonis M. :

Proinde procedit Pontifex cum Rege, tunica stricta more Francorum induto, pone altare, super quod insignia regalia posita erant, gladius cum baltheo, chlamys cum armillis, Baculus cum sceptro ac diademate.
Infra :

Exinde sumpto sceptro Baculoque : His signis, inquit, monitus, paterna castigatione subjectos corripias, etc. Willelmus Marescallus portans sceptrum regale, in cujus summitate signum aureum Crucis erat : et alter, scilicet Willelmus Comes Sarisberiensis, portans virgam regalem, habentem columbam in summitate.
Et mox :

De Anglicis Regibus audiendus in primis Brompton. ubi de coronatione Ricardi I. Regis Angl. pag. 1159 :

Deinde tradidit ei Archiepiscopus Cantuariensis in manu dextra sceptrum, et virgam regalem in sinistra.
Gervasius Dorobernensis pag. 1587. de eodem Ricardo :

Cum pervenissent ad gradum altaris, inclinavit Rex super genua, habens Baculum aureum in sinistra, et sceptrum in dextra.

Matth. Paris de eadem coronatione :

Post quos veniebant duo Comites, quorum primus portabat sceptrum regale, in cujus summitate signum erat aureum : et alter portabat virgam regalem habentem in summitate columbam.
Denique Thomas Walsinghamus de Coronatione Ricardi II. pag. 196 :

Statim post hc accessit Dominus de Furneval ex officio offerens ei rubeam chirothecam, quam Archiepiscopus benedixit, et imposuit manui Regi, dans ei sceptrum, his verbis,... tunc dedit ei Archiepiscopus virgam in alia manu habentem in summitate columbam : nam sceptrum, quod susceperat, consurrexit de rotundo globo aureo, quem tenebat in manu chirothecata, et habebat in summitate signum Crucis, et accepit virgam prdictam cum verbis his, etc.

Virgam Alphonsi Regis Aragonum sic describit Raimundus Montanerius cap. 297. ubi de ejus Coronatione :

E la verga era d'or, havia tota hora be tres panchs de lloch, al cap de la verga hi havia un robis lo plus bell que hanch fos vist, be tant gros com un ou de gallina.
Scribit Ruellius in Pompa funebri Caroli III. Ducis Lotharingi pag. 161. Duces Lo tharingi manum justiti gestare perinde ac Reges Francorum. Baculus Marescalci Angli. Vide Annellatus. Baculos Dare, quibus in duello decertabant, ad supremos dominos pertinebat. Charta ann. 1164. in Chartul. S. Joan. Laudun. :

Si in eadem villa placitum oriatur, in quo gagia dantur, placitum illud sive in camera sua, sive in prdicta villa abbas deducet ; et si procedat usque ad dandos Baculos, prpositus advocati eos dabit, et de unoquoque quinque solidos bon monet habebit.
Charta ann. 1240. ex Tabul. Major. monast. :

Item quando bellum gagiatum fuerit in curia monachorum, ducendum est apud Broetel emendandum, et donec monachi Baculos tradiderint, possint pacificare totum ad libitum.
Vide in Campiones et Duellum. Baculus Plummatus, An scopula plumea, Gall. Balay de plumes. Chartularium S. Cornelii Compendiensis :

Hc sunt nomina utensilia de Ruminiaco... Et 19. Culcitr bon et 14. pulvinaria tam bona quam prava, duo Baculi Plummati.

An non potius pulvinaris species, quod vulgo Rondin dicimus, a forma rotunda et longiore sic dictum ? Baculus, Aspergillum, Gall. Goupillon. Testam. Guillel. de Chanaco card. ann.

circ. 1370. ex Tabul. S. Florent. Salmur. :

Item (lego) urceolum argenti cum Baculo suo, cum quo spargitur et datur aqua benedicta. Bacul,
Lignum quoddam ad occam pertinens, in Lit. remiss. ann. 1425. ex Reg. 173. Chartoph. reg. ch. 345 :

Le suppliant print un baston, appell Bacul erse, etc.

Conf. Glossar. med. Grcit. voce . BACUNNUS. Vide Baccones. BACURDUS. Germanorum Deus. Inscript. apud Grut. 86. 9. et 10. Bacurdo sacrum. 1. BACUS, Vermis, Italis Baco, vel Bago. Occurrit in Actis B. Thomassi Camaldul. num. 44. Locum Vide in Baci. 2. BACUS, Mensur frumentari species. Tabular. Montismorilionis in Pictonibus fol. 64 :

Baci frumenti, quos vulgo boistellos vocamus.

3. BACUS, Navigii species. Charta Phil. Aug. ann. 1216. in Reg. 34. bis Chartoph. reg. part. 2. fol. 59. v. col. 2 :

Si autem contingat quod Bacus oneratus sit de merenno, etc.

Vide Baccus. BACUT vel Batut, f. Molendinum, ubi tunduntur panni, idem quod Batatorium. Charta Phil. Pulc. ann. 1309. in Reg. 45. Chartoph. reg. ch. 36 :

Cum orto, platea et Curtili, et cum Bacut dictis hospitio et dificiis contiguis... Item et quoddam pratum et territorium, et Bacut, vocatum del Cauce.

Vide supra Bactenderium. BACUUM, Cadus minor, Gall. Baquet. Capitulum Gener. S. Victoris Massil. ann. 1531 :

Eleemosinarius tenetur providere de mappis, salvietis et vasibus seu Bacuis ad lavandum pedes pauperum..

BACYNIS, Pelvis, Gall. Bassin. Formulare Anglicanum pag. 427. in Testamento Johannis de Nevill ann. 1386 :

Thom filio meo lego xxiv. discos argenteos, xij. saucers, ij. Bacynes, etc.
1. BADA. Charta Amelii Episcopi Tolosani anno 1111. in Tabul. Abbat. Conchensis in Ruthenis num. 1 :

Omnis census, et omnis fiduci, et omnis reditus, et Bad macellorum et salis, et omnes donationes sint Monachis, etc.
F. Tributum, vectigal. Vide Vada. Prstatio publica, annuus census ex frumento et aliis, precaria, a Germ. Bete, Beede, eadem notione, quia h

prstationes olim blande et per rogationes et suasiones exigebantur. Adel. Aliud certe sonat vox Bade, in Lit. ann. 1356. tom. 3. Ordinat. reg. Franc. pag. 94 :

Et fait commandement.... aux gardes et maistres de la monnoye d'argent de Paris, que il feissent tailler et ouvrer Bade sans recours,... duquel ouvraige ainsi fait Bade et sans recours, etc.
Consule ibi notam docti Editoris. At mihi Bade, idem videtur quod infra ad balanzetam. Vide in hac voce. Quod librarii errore factum esse opinor, qui ex voce abbreviata bal exscripsit bade. Alio rursum significatu usurpat Le Caton en Roman :

Chis mos ne fu pas dis en Bades.

Hoc est, ni fallor, nugatorie, jocose. Provinciales dicebant De Bada, de badas, Frustra. Exempla vide in Raynouardi Glossar. Rom. pag. 165. voce Bada. 2. BADA. Baile vocant Arelatenses eum qui primus est inter domesticos servientes. Statuta Arelat. MSS. art. 146 :

Commune habeat in dicto castro tres guachas, et unum fornerium, et unum fornelerium, et unum porterium, et unum Badam, et septem alios servientes cives Arelatis et non extraneos.
Bada, Vigili, excubi : item et ipse vigil, speculator. Vide Wact. Charta Raimundi ducis Narbon. ann. 1203. in Reg. 151. Chartoph. reg. ch. 370 :

Non tenebamini ad gachas, vel ad Badas, vel ad taillias, vel ad opera communia aliquid prstare vel facere.
Lit. remiss. ann. 1362. in Reg. 93. ch. 164 :

Custos sive Bada stans in pignaculo ecclesi dicti loci, credens ipsos fore inimicos nostros et patri antedict, campanam trahendo, etc.
Comput. ann. 1363. inter Probat. tom. 2. Hist. Nem. pag. 159. col. 1 :

Dicto Martel et nominato Pege, qui per duas noctes fuerunt supra cloquerium faciendo la Bada, etc.
Et pag. 163. col. 2 :

Pontio et Petro Badis electis ad morandum nocte qualibet supra cloquerium, etc.

Pluries ibi. Provinciales Bada eodem sensu usurpabant. Vide Raynouard. hac voce. BADALATIUS, ex Ital. Badalucco, giostra, scaramuccia, velitatio, certamen, qua voce utitur Joannes Villaneus hac notione lib. 7. cap. 6. 12. 68. lib. 8. cap. 18. 55. Historia Obsidionis Jadrensis lib. 1. cap. 24 :

Scaramutias seu Badalatios (melius Badalucios) conficiebant.

Hinc Badaluccare, eidem Villaneo lib. 8. cap. 76. lib. 9. cap. 51. 322. pro Velitare, Escarmoucher.

BADALLUM, Lignum in os insertum, Hisp. Badal, Gall. Baillon. Lit. remiss. ann. 1379. in Reg. 117. Chartoph. reg. ch. 37 :

Unum lignum sive Badallum in ore, ne clamare possent, apponi fecerunt, ipsos sic usque dictas furcas ducendo.
Vide infra Badals. BADALOL, Eadem notione. Charta Phil. Pulc. ann. 1313. in Reg. 49. Chartoph. reg. ch. 90 :

Cum Arnaldus Caltuli, locumtenens senescalli Vasconi, Petrum dictum Cat,.... post et contra appellationem... interjectam, eumdem detentum qustionibus supposuerit, et in ore dicti Petri quoddam lignum, vocatum Badalol, ne post dictam appellationem posset reclamare, posuerit, etc.
Utrumque originem habet a voce sequenti. BADALS, Oscitatio, Gall. Baillement. unde Badare, Oscitare, Bailler, Massil : Badailler, ab Italico Badigliare, Mirac. MSS. Urbani PP. V :

Qudam filia erat in mortis articulo, oculos habens subversos, et tractus sive Badals fecit.
Vide infra Balaustium. BADALUCCUS, Badilucus, ab Ital. Badalucco, Velitatio, levis pugna, Gall. Escarmouche. Chron. Domin. de Gravina apud Murator. tom. 12. Script. Ital. col. 719 :

Infestantibus itaque viris exercitus circa murum cum balistis et arcubus spius committitur, ad Badaluccum personaliter ibat quasi ad festum.
Ibid. col. 593 :

Et sic alternatim feriendo unus contra alterum, cessit victoria Hungaris : et percussus in Badiluco fuit equus magnus comitis prfati.

Vide Badalatius. Badaluchus, Eadem notione. Chron. Tarvis. apud eumd. Murator. tom. 19. col. 765 :

Qua quidem armata sic consistente, diebus singulis plurimi fiebant Badaluchi.

BADALUCHUM, Instrumentum, quo coturnices capiuntur. Stat. ant. Florenti lib. 3. cap. 177. ex Cod. reg. 4621 :

Nullus capiat qualeas ad qualgetorem, vel ad scudiccivolum, vel ad Badaluchum, sub pna solidorum centum.

BADANTERIUM, Balneum publicum, teste Schiltero in Glossar. Adel. BADARE, Oscitare, in Gloss. Isid. ad vocem Hippitare, quam vide. BADARELLUS, Ensis species, nostris Badelaire ; cujus form fuerit, vide infra in Badelare. Lit. remiss. ann. 1382. in Reg. 122. Chartoph. reg. ch. 213 :

Cum armis, videlicet ensibus, Badarellis, et magnis custellis atrociter

verberari, etc.

BADARENSES, pro Bandarenses, in Annal. Bonincont. ad ann. 1399. apud Murator. tom. 21. Script. Ital. col. 79. Vide in Bandum 1. BADARNA, Caldaria, in qua sal conficitur, ex Charta ann. 1260. inter Probat. ult. Hist. Trenorch. pag. 215. ubi pluries occurrit, pro Baderna, ut legitur in alia Ch. ann. 1274. ibid. pag. 216. et apud Chifflet. Vide infra Badierna. BADATGIUM, Tributum, quod ratione boum pendebatur, seu pro pari boum aratorum, vel pro aratro, idem quod Bovagium. Vide in hac voce. Charta Henrici episc. Claromont. ann. 1392. in Reg. 153. Chartoph. reg. ch. 169 :

Petebamus nobis solvi.... quoddam tributum, appellatum Badatge, videlicet per quemlibet habitantium prdictorum tenentium boves arabiles in dicta villa (Laudozi) unum quartonem bladi... In dicta villa jus commune in omnibus et per omnia observabitur, salvis tamen... nostris omnibus aliis juribus, tam pedatgii, mudatgii, Badatgii et aliorum redituum.

Ubi litera additur ex dictione Arvernica. Badacge et Badacgii edidit D. Secousse tom. 8. Ordinat. reg. Franc. pag. 199. et 206. art. 47. Vide Bada 1. Adel. BADELARE, Badelaris, Ensis brevis species, Gall. Coutelas, olim Badelaire, Baudelaire, et Bazelaire. Lit. remiss. ann. 1354. in Reg. 108. Chartoph. reg. ch. 134 :

Qu quidem Margareta.... quendam gladium seu Badelare, cum quodam clipeo cepit, etc.
Ali ann. 1355. in Reg. 84. ch. 662 : Ali ann. 1348. in Reg. 77. ch. 387 :

Cutellos suos seu Badelares super dictis exponentibus evaginaverunt. Guillaume de Cravant chevalier avoit feru ledit feu Guillaume sur la teste d'un coutel, appell Badelare. Cavelier tira un grant panart ou Badelaire, Et lors il sacha un Bazelaire, et en fery si grant cop sur la teste de laditte femme, qu'il le rompi en deux pieces.
Ali rursum ann. 1415. in Reg. 168. ch. 339 :

in Lit. remiss. ann. 1390. ex Reg. 138. ch. 149. Ali ann. 1377. in Reg. 111. ch. 3:

Un petit coustel portatif, appell Baudelaire.

Vide supra Badarellus et infra Basalardus et Bazalardus. BADELLARIA, Officium apparitoris, Gall. Bedeau. Hoc officium ut et alia non magis illustria in emphyteusim interdum data fuisse dicturi sumus in voce Bannerii, idque satis probant loca sequentia. Hist. Dalphin. tom. 1. pag. 98. col. 2 :

Item habet Dominus (Comes Sabaudi) apud S. Symphorianum

Badellariam pro tertia parte, cujus Joannes Dandalos Clericus debet Domino per annum, dum Dominus voluerit, et dum officium Badellari fideliter exercebit, 40. solidos solvendos in festo Nativitatis Domini annuatim. Item dictus Coys pro alia tertia parte Badellari debet 40. solidos eodem termino quolibet anno. Item Joannes Fiardi debet pro alia tertia parte 40. solidos, et sic valet dicta Badellaria sex libras per annum.
Ibidem pag. 151 :

De officiis Badellari castri et castellani Visili ac banneri Herbesii... ratificamus et confirmamus (donationem olim factam) ipsi Mermeto pro censu consueto, etc.

BADELLUS, Apparitor, serviens, Gall. Sergent, olim Badel. Vide Bedelli. Charta ann. 1272. inter Instr. Hist. Lugdun. pag. 17. col. 2 :

Quod... a civitate Lugdunensi removeret gentes domini regis, videlicet judicem, vegerium, Badellos et alios exercentes jurisdictionem nomine dicti dom. regis in civitate Lugduni. Item quod nos habebimus probos et fideles Badellos seu servientes.
Charta Frider. ducis Lothar. ann. 1295. in Chartul. Romaric. ch. 34 :

Occurrit rursum ibid. pag. 89. et 120. col. 2. Acta capit. eccl. Lugdun. in Cam. Comput. Paris. ad ann. 1338. fol. 37. v. col. 2 : Libert. S. Marcellini ann. 1343. tom. 9. Ordinat. reg. Franc. pag 387. art. 21 :

Statuit et ordinavit, quod Badellus sive maignerius curi dicti loci, etc. Et saul ce que de nos ballis, de nos prvos, de nos Badelz avons nous promis et promettons que nous lour ferons rendre.

BADERIA, Districtus et officium Baderii, seu apparitoris, vel fructuum custodis. Vide mox Baderius 1. Charta ann. 1192. in Chartul. Cluniac. :

Ego Willermus comes Vienn et Matisconis concessi... ecclesi Cluniacensi apud Ledonem salis in Baderia Carterii, sive eorum, qui post eum Baderiam illam tenebunt, tres solidos et dimidium.

1. BADERIUS, Apparitor, idem qui supra Badellus : item, Fructuum et messium custos, Gal Sergent messier. Libert. vill nov de Coynau ann. 1312. tom. 8. Ordinat. reg. Franc. pag. 110. art. 27 :

Statuimus et ordinamus, quod Baderius seu maynerius curi dicti loci... non levet nec levare debeat de labore suo, de aliquo gagiamento,... nisi duntaxat duos denarios Viennenses.
Libert. nov bastid de Avoy ann. 1308. in Reg. 40. Chartoph. reg. ch. 62 :

Item dicti consules habebunt potestatem eligendi annis singulis Baderios sive messegerios, homines bon fam, ad custodienda blada, vineas, etc. Banderius vero in facto banni credetur suo juramento, quantum ad

pnam levandam.

Vide supra Baderia et Messegaria. 2. BADERIUS Festivalis, Vexillum, in quo patronus pi alicujus societatis depictus est, vel fustis quo illius imago defertur. Vide supra Baculus Confratri. Charta Mauricii episc. Cenoman. ann. 1223. ex Tabul. Major. monast. :

In festo B. Nicolai, in quo solent parochiani festivare, ei, ut vulgariter loquamur, accipere Baderium festivalem..... Si autem non fuerit qui in ea gerat Baderium festivalem in ipsa die, non tenebitur venire processionaliter.
BADERNA. Vide Bagerna. BADIERNA, Caldaria, in qua conficitur sal. Charta G. comit. Matiscon. ann. 1177. ex Cod. reg. 9612. A. B. C :

Aimo Desideratus in perpetuum dedit et concessit ecclesi Clarevallis in elemosinam medietatem Badiern, qu quinta dicitur ; alteram medietatem Badiern prdict, et totam moriam, qu ei in puteo contingebat, locavit prdict ecclesi fratribus.

Vide Bagerna. BADILE, Ligo, Vox Italica. In Statutis Mediolan. 1. part. cap. 251. part. 2. cap. 291. Acta B. Amadei tom. 2. pag. 596. col. 2 :

Ad dictum locum silvestrem, cum sappis et Badilibus, et aliis instrumentis, in similibus necessariis, pro conventu ibi construendo convenerunt.

Vide Zapa 2. BADILLUS, ut Badile. Stat. crimin. Cuman cap. 138. ex Cod. reg. 4622. fol. 93. r :

Secureta, falzonus,... zap, Badilli, et similia instrumenta rusticana.

Neque aliud est, ut videtur, Gallicum Bedoil, quod ab Instrumento rusticano ad armorum genus non dissimile, translatum est. Lit. remiss. ann. 1444. in Reg. 176. Chartoph. reg. ch. 351 :

Le suppliant d'un Bedoihl ou serpe, emmenche en ung baston qu'il portoit, donna ung seul coup sur la jambe icelluy Rousseau.
Ali ann. 1451. in Reg. 185. ch. 198 :

Ung baston ferr, appell Bedoil, tirant sur la faon d'un vouge.

BADILUCUS. Vide supra Badaluccus. BADINEUS, Lance genus, ut videtur ; ubi enim arma, de quibus hic, enumerantur, lance, loco Badinei occurrit mentio. Charta ann. 1377. ex Archivo S. Victoris Massil. :

Stephanus Abbas dedit Monasterio pro arnesio, pro defensione et tuitione, videlicet balistas, viratones, pavesia, Badineos, etc.
BADIOLUS. Diminut. badii, bajetto. Cognomen Romanum. Inscript. apud Grut. 87. 12. Arrius Badiolus. BADITIS, Gallis veteribus, herba, qu Grcis , Latinis Clava Herculis. Marcell. Empir. cap. 33. BADIVOLA. Vide Bajulona. BADIUS. Vide Bagus. BADLIA, Consensus, laudamentum. Charta pro Monast. Gellonensi apud Stephanot. part. 2. Antiquit. Benedict. Occitan. pag. 334 :

Est autem ipse alodes in Comitatu Rutenico in Parrochia S. Martini de Mauriaco villam qu vocant Solatico, quam emi de Vicecomitis Richardi quam villam cum omnes adjacentias dedi altario S. Salvatoris de Sariacho et altario S. Salvatoris de Gellone et ligno Sanct Crucis et S. Willelmo ad proprium alodem dono sine Ballia de ullo homine aut comanda, sive blandimentum.
BADUS, Murator. tom. 2. Scriptor. Ital. pag. 369. col. 1. in Chronicis Casinensibus ab Anastasio Seniore :

Scutellam argenteam, et scattones tres, garales duos, Badum aureum unum, equos tres, etc.

Amphor species, vel pelvis, ut videtur ; si tamen mendum non sit. Vide Batus 1. BBIUS. Ad Bbium pertinens, quod est nomen proprium Romanum. Bbia lex de prtoribus, qua jubebatur, ut alternis annis quaterni prtores crearentur, cum sex quotannis creari solerent, denominata est a M. Bbio trib. pleb. qui eam tulit circa A. U. 570. Liv. 40. 44. et Festus in Rogat. BAELMONDEN. Vide Ballomer. BAEN, vel Bahen, Est lamina auri ab aure ad aurem, qua familiares Regum utebantur. Ornamentum colli ex auro et gemmis, quod alio nomine torques potest dici. Ita Gloss Isid. Joannes de Janua, et Mamotrectus : Bahen, ornamentum est colli, ex annulis aureis confectum : Bahen enim Grce, corona Latine secundum Rabanum. Lib. 1. Macchab. cap. 13. v. 37 :

Coronam auream et Bainem, quam misistis, suscepimus.

Ali Edit. habent Bahen. Grca vero . BAEOL, Vasis species, vox Cambrica, in Legibus Hoeli Boni Regis Walli cap. 15. Apud Armoricos Beol vel Bol cum diphtongo est vas quod Latini Labrum, vel Labellum, Galli Cuve, Cuvier, Cuvette dicunt. Davies CambroBritannus scribit Paeol, Amula, quod idem omnino est ac Bol. Dictum videtur a Balneolum.

BAERNA. Vide Bagerna. BAFER, Grossus, agrestis, in Breviloquo. Papias addit, Ferinus. BAFFA, Bafo, Idem quod Baco. Papias : Perna, vulgo Baffa dicitur. Alio loco : Petaso, Bafo. Rursum : Petasunculus, perna lardi, id est, dimidium Bafonis. Joan. de Janua : Perna, baconus, vel Baffa porci. Idem : Petaso, perna porci, baconus, sive Baffa. Occurrit in Statut. Veronens. lib. 1. cap. 35. Perna, petaso, Gall. Jambon. Ordo eccl. Ambros. Mediol. ann. circ. 1130. apud Murator. tom. 4. Antiq. Ital. med. vi col. 920 :

In ordinatione S. Ambrosii ad ejusdem ecclesiam pauperibus dat archiepiscopus pro eleemosyna... Baffam unam... Si vero in sextaferia festum prdictum venerit, archiepiscopus tantum tribuit casei, quantum Baffa sub stimatione valeret.
Qu quidem vox partem cujusvis rei significare videtur : unde nostris Baffe, pro Fasciculus, Gall. : Faisceau, fagot, paquet. Lit. remiss. ann. 1454. in Reg. 182. Chartoph. reg. ch. 118 :

Lesquelz compaignons portoient chacun une Baffe de jon pour pescher.

Vide infra Baffo. BAFFICUS vel Baffitus, Spurius, illegitimus, Gall. Btard. Testam. Joan. Chati ann. 1482. in Reg. 3. Armor. gener. part. 1 :

Item do et leguo Helioto, Baffico sive bastardo de Agiachati, pro gratuitis serviciis per ipsum michi impensis, viginti libras Tornenses semel solvendas.
Comput. ann. 1495. inter Probat. tom. 4. Hist. Nem. pag. 61. col. 1 :

Contra exponentes infantes Baffitos in portis hospitalis et ecclesi Nostr Domin prsentis civitatis.

Vide infra Bastardus. BAFFO, ut Baffa, in Charta ann. 1249. inter Monum. eccl. Aquilej. cap. 74. col. 747 :

Item quando interficiuntur porci pernarum, et oves Baffonum, debet gastaldio prpositi providere coquinariis in victu ea die. Transito Baffore, seu brachio S. Georgii, transiit in Armeniam.

BAFFOR, pro Bosporus, vel Bosphorus. Nicol. Trivettus in Chron. ann. 1190 : BAFICIUM, Mensura frumentaria idem quod Baficius ; nisi etiam ita legendum est. Charta ann. 1277. ex Chartoph. reg. :

Nos Eustachius de Bellomarchesio, miles regni Navarr,.... recognoscimus,... nos recepisse... a vobis fratre Jacobo monacho Bellpertic Cisterc. ordinis diocesis Tholos, a Raymundo de Serano burgensi castri Sarraceni dict diocesis, duo milia et ducenta et quinquaginta Baficia tritici, et octingenta et octoginta Baficia inter

ordeum et avenam, totum ad mensuram Csaraugustanam.

BAFIUM. Vide Baphium. BAFO. Vide Baffa. BAFUMARIA, Templum Mahumeto dicatum, quod aliis Machumaria dicitur. Raimundus de Agiles :

In Ecclesiis autem magnis Bafumarias faciebant.


Alibi :

Habebat et monticulum... ubi du erant Bafumari, et qudam sepulcrorum casalia. Tertiam partem Tripolis ab uno mari usque ad aliud, prout Regis Bufamaria determinat.

Charta Bertrandi Comitis S. gidii ann. 1109. apud Ughellum in Archiep. Genuensib. :

Sed leg. Bafumaria. Qui porro aliis Mahumet eidem Raimundo Bahumet appellatur :

Nuntiatum est nobis, quod Papa Turcorum veniret contra nos in prlium : et quia erat de genere Bahumet, etc.
Et mox :

Anathematizantes Bahumet, et omnem progeniem ejus.

Vide Mahum. et Raynouardi Glossar. Rom. vol. 1. pag. 167. voce Bafomet. 1. BAGA, Arca, Coffre : unde vox Bague, et Bagage. Charta Decani Ecclesi Leichefeldensis in Monastico Anglic. tom. 3. pag. 237 :

Ducentas marcas pecuni in quadam Baga de Walhey, in quadam cista nominata Cista grati... duximus reponendas.
Infra :

Mutuum hujusmodi de bonis Ecclesi communibus Bag prdict realiter restituat.

Longe aliud quid, verba sunt Schilteri in Glossario pag. 72. fuit cista grati aliud Baga qudam de Walhey, in qua illa cista fuit. Walhey autem sine dubio nomen est dynasti alicujus, divis in Bagas sive Pagos. Adel. Nostris vero olim Bague pro Bagage in usu fuisse testis est Chronicon dictum Scandaleuse Edit. 1620. pag. 251 :

Et aprs que ledit de Bourgogne s'en fut ainsi honteusement fuy, que dit est, et qu'il eut perdu toute son artillerie, sa vaisselle, et toutes ses Bagues, lesdits Suisses reprindrent lesdits deux chasteaux, et firent pendre tous les Bourguignons qui dedens toient.

Baga, Saccus, ab Anglico Bag. Skinner. in Etymol. Angl. ad vocem Baggage oriri putat a Bag, saccus :

Quia, inquit, pleraque exercitus necessaria saccis condita circumferuntur

. Gerte de saccis, non de thecis intelligendum, quod refert Rymer. tom. 5. pag. 217. cum dicatur

Bagas ex canevace

, id est, ex tela cannabina factas fuisse, quod arc seu thec nullo modo competit :

Omnia dicta, rotuli, bundell et memoranda... remanserunt, videlicet in decem et octo Bagis de canevace, etc.
Vide Raynouardi Glossar. Rom. vol. 1. pag. 168. voce Bagua. Hinc Baguer, Convasare, in sarcinas compingere, vulgo Plier bagage. Ordinat. Caroli ducis Burgund. ann. 1473 :

A la premiere fois (que la trompette sonnera) chascun troussera, Baguera, et se armera de menues pieces.

Ejusdem est originis vox Bagu, pro Instructus, munitus, vulgo Equipp, garni. Lit. remiss. ann. 1459. in Reg. 189. Chartoph. reg. ch. 393 :

Nous gaignerons nostre escot ; car icelle femme est bien bague, et crez qu'elle a desrob qui que soit.
Unde et Dbaguer, pro Expoliare, vulgo Dvaliser, in Hist. abbrev. Caroli VII. reg. Franc. ad ann. 1463. pag. 358 :

La reyne d'Angleterre fut en adventure de perdre sa vie et son fils en une forest du pays, o ils furent pris et Debaguez de brigans.
2. BAGA, Gemmeus, aureusve ornatus, annulus, Gall. Bague. Testam. Caroli comit. Prov. ann. 1481 :

Reliquas vero Bagas legavit sive reliquit Ludovico domino de Antonno et Michaeli de Grammont, valletis camer prdicti dom. nostri regis testatoris.
Inventar. Chart. reg. ann. 1482. fol. 220 :

Transcriptum factum sub sigillo prpositur Paris. ann. 1400. litterarum regis Angli declaratoriarum jocalium, Bagarum, utensilium et ornamentorum traditorum domin Ysabell Franci, favore sponsalium contractorum inter ipsam et regem Angli.
Occurrit prterea inter Instr. tom. 3. Hist. Lothar. col. 331. Baga, idem quod Boia. Vide in hac voce. BAGAGIUM, Baggagium, Impedimenta, sarcin, Gall. Bagage. Hist. Dalphin. tom. 1. pag. 63 : Tractatus inter Eduardum Angli Regem et Franciscum Ducem Britanni in Archivo Castri Nannetens. :

Bagagio prmisso, associato, quam plurimis balistariis et sagittariis, etc. Iisdem sagittariis redire volentibus, dominus Dux tenebitur tradere passagium seu naves ad transeundum mare, pro personis, rebus,

armaturis, harnesiis, Bagagiis et aliis necessariis.


Rymer. tom. 10. pag. 206. col. 2 :

Cum armaturis, bogeis, Baggagiis, etc.

BAGARDI. Hretici, iidem qui Beghardi. Vide in hac voce. Stat. Freder. episc. Traject. ann. 1318. in Batav. sacra pag. 180. col. 1 :

Tertia vero eodem libro de hreticis, contra hereticos Bagardos et beghinas,... penes se et ecclesias suas habeant et observent.

BAGARIO, Urceoli genus, in Gloss. Isid. forte Baccarium. Vide Bacca 2. BAGAROTINUS, Frivolus, futilis, vanus, Gall. Frivole. Instr. ann. 1379. inter Probat. tom. 3. Hist. Nem. pag. 39. col. 2 :

Hc sunt occasiones invalid et inhanes, et evasiones Bagarotin, qu proponi et assignari per vos et dictos consules non habuerunt, prsertim in hoc casu, in quo recusatio locum non habet.
Nostris olim Baguenaudes, pro nug, fadaises, sornettes. Lit. remiss. ann. 1416. in Reg. 169. Chartoph. reg. ch. 282 :

Jehan Le Loup respondi icelle femme, Ce sont toutes Baguenaudes que tu me bailles.
BAGASEA, Prostibulum, scortum, Italis Bagascia, Hispanis Bagassa, Provinc. Baguassa, Gallis olim Bagasse. Charta pro Communia Balneoli ann. 1208. ex Schedis D. Lancelot :

Si qu vilis persona ut sunt public meretrices vel Bagase, etc.

BAGATINUS, Monet species apud Italos. Regimina Padu ad ann. 1274. apud Murator. tom. 8. col. 424 :

Dominus Gotifredus de la Turre de Mediolano Potestas Padu. Hoc anno de mense Februarii fuit inventum in clausura Domus Dei per fratrem Rolandum tantum aurum in meaglis quod valuit circa xvii. millia librarum Bagatinorum.
Eadem Italice scripta leguntur ibid. col. 380 :

Messer Gufredo della Torre di Milano Podest de Padoa ; in quest'anno del mese di Febraro f ritrovato nella chiesa della Ca de Dio per frate Orlando tanta quantit d'oro in medaglie che valse circa diciasette millia libre de Bagattini.
Glossarium vero Italicum ad hanc vocem : Bagattino, moneta immaginaria che vale il quarto d'un quattrino, et si chiama anco un denaio, e picciolo. Comput. decim in Italia collect ann. 1278. ex Cod. reg. 5376. fol. 228. v :

Libr xxxv. sol. vj. et den. vj. Aguilinorum de Tirolo, Aguilino quolibet mihi computato per collectores pro xx. Bagatinis. Quilibet teneatur recipere quatuor Bagatinos pro tribus Ferrarinis,

apud Murator. tom. 2. Antiq. Ital. med. vi col. 821. Chron. Estens. ad ann. 1310. tom. 15. Script. Ital. col. 369 :

De mense Madii dabantur duo panes pro uno Bagattino in Ferraria.

BAGATTARE, Nugari, Tricari, apud Muratorium tom. 2. pag. 214. col. 2 :

Cognomine vocatus el Bagatella, propter ejus cavillationes umbratiles et pueriles, vel quod illam artem noverit Bagattandi

. BAGAU, vox vernacula, Retis species. Libert. loci de Portello ann. 1405. in Reg. 184. Chartoph. reg. ch. 586 :

Quando eveniunt inundationes aquarum in flumine Garon vel Arigi, habitatores de Portello possunt piscari cum retibus, vocatis Bagau.

BAGAUD, Bacaud, Factiosorum et rebellium hominum cohors, qui solitudines et castra inhabitabant, loci situ munita, atque inde in obvios latrociniis et cdibus grassabantur. Horum nomen primum in Gallia auditum Diocletiano et Maximiano imperantibus, ut auctor est Paulus Orosius lib. 7. cap. 25. et Eutropius lib. 9. ex quibus Hieronymus in Chronico Euseb. :

Diocletianus consortem Regni Herculium Maximianum assumit, qui Rusticorum multitudine oppressa, qu factioni su Bacaudarum nomen indiderat, pacem Gallis reddit.
Victor Schotti :

Per Galliam excita manu agrestium ac latronum, quos Bagaudas incol vocant, etc.
Panius Eutropii Interpres Gr. :

, , .
Horum etiam, ut latronum spe meminit Salvianus, qui sub Honorio et Theodosio vixit. Sic ille lib. 5. de Vero jud. et provident. :

De Bagaudis nunc mihi sermo est, qui per malos judices et cruentos spoliati, afflicti, necati, postquam jus Roman libertatis amiserant, etiam honorem Romani nominis perdiderunt : et imputatur his infelicitas sua, imputamus his nomen calamitatis su, imputamus nomen, quod ipsi fecimus. Quibus enim rebus aliis Bagaud facti sunt, nisi iniquitatibus nostris, nisi improbitatibus judicum, nisi eorum proscriptionibus et rapinis, qui exactionis public nomen, in qustus proprii emolumenta verterant et indictiones tributarias prdas suas esse fecerunt.
Ex quibus perspicuum fit, Bagaudarum defectioni et rebellioni occasionem dedisse judicum et prfectorum avaritiam et rapinam, stetisseque et durasse

in Galliis perniciosam hanc factionem longe post Diocletiani vum ; unde postea, si non ipsa Bagaudarum factio, saltem nomen in Hispaniam transiit. Meminit enim non semel Idacius in Chronico Bacaudarum Tarraconensium, et Aracelitanorum, sub Rechila et Theodorico Gothorum in Hispania Regibus. Bagaudarum etiam meminit Eumenius in Paneg. de Schol. instaur. ut et Vita S. Mauricii Mart. ex qua Christianos fuisse docemur. A Bagaudis deinde Bagauda, dicta Regio quam inhabitabant. Prosper. Aquit. in Chron. :

Omnia pene Galliarum servitia in Bagaudam conspiravere.


Et mox :

Eudoxius arte medicus... in Bagauda id temporis mota delatus, ad Chunnos confugit.

Sed ubinam gentium, haud plane certum. Tradit auctor Vit S. Baboleni Abbatis, Fossatensi Monasterio, 4. milliaribus a Lutetia dissito, nomen fuisse Castrum Bagaudorum. Charta Caroli Calvi Regis ann. 28. ex Tabulario ejusdem Monasterii fol. 13 :

In Cnobio Fossatensi quod vocatum olim fuit castrum Bagaudorum, etc.

At cum Bagaud nullibi fere pedem figerent, et ubique latrocinarentur, agerentque prdas, probabile est, Bagaudiam tunc fuisse, ubi morabantur. Bagaud vocabulo non regionem Bagaudarum, qu nulla fuit, sed rebellionem ipsam seu ipsam rebellium turbam intelligit Valesius in Valesiana pag. 217. Et certe prior locus Prosperi nihil innuit prter commotionem et seditionem, quibus verbis hic scriptor promiscue utitur pro Bagauda : posterior vero locus in quo dicitur Bagauda id temporis mota, regionem, qu semper immota manet, excludit, et commotionem indicat peroptime, in quam abiit inquietus Eudoxius. Bagaudas a , Confer Gloss. med. Grc. in hac voce. quod est vagari apud Suidam, nescio an vere, deducit Innoc. Cironus in Paratit. Jur. Canon. ut Boxhornius ab Hebro Boguedim, rebelles : at cum Gallicam vocem esse indicet Aurelius. Victor, Altaserra sic dictos censet Bagaudas, quasi silvicolas, a voce gau, qu Gallis silvam sonat. Quid si a Bagat, vel bagad, uti scribitur a Boxhornio, qu vox Armoricis et Wallis, proinde veteribus Gallis, turmam sonat, et hominum collectionem ? ita ut ii forte fuerint quos desertores vocabant sub Commodo, quorum dux fuit Maternus, nam et ii innumeri diu Gallias vexarunt, ut scribit Spartianus : de quibus quidem pr ceteris agit Herodianus. Catholicum Armoricum :

Bagat, Gall. assemble, multitude de gens. Lat. hc turba. Idem hc turma, compaingnie de trente. Bagat chatal, Gall. tropel de grosses bestes, ou de brebis, Lat. Grex, armentum, ouhen.
Cterum Baogandas, seu Baogaudas habet prima Salviani Editio ann. 1530. Baugaredos vocat liber de Castro Ambasi num. 8. Baccharidas, Idacius in

Chronico in Diocletiano. Non desunt, qui Parisienses vulgo Badauts per ludibrium appellant, tanquam a primis Bagaudis ortum duxerint. Consule abbatem Dubos lib. 2. Hist. crit. monarch. Franc. cap. 2. et 8. BAGEA, vel Bagia, Signum, Insigne quoddam. Rymer. tom. 14. pag. 764 :

Et eisdem septuaginta hominibus dare possit septuaginta liberatas pann lani, vel signa seu Bagias cuicumque, qui de ipso recipere voluerit easdem liberatas, signa et Bagias ad ipsum serviendum.
Idem tom. 15. pag. 499 :

Statutorum de liberaturis signis et Bageis.


Vide Bagagium ubi legitur :

Cum armaturis, Bogeis

: hic Bogea idem videtur quod Bagea. BAGERNA, Baerna, Baderna, Caldaria, in qua sal conficitur : Ex Gallico Baignoire, ut videtur. Charta Reginaldi Comitis Burgund. ann. 1037. apud Duchesn. in Hist. Vergiac. pag. 77. et Labbeum tom. 1. Biblioth. pag. 170 :

Dedit Comes apud Salinum villam aream unam cum calderia, qu alio nomine Bagerna vocatur, ut ibi fieret sal.

Occurrit ibi semel ac iterum. Cuves et Baignoires, in Consuet. Meledunensi art. 282. Baerna, Eadem notione habetur in Bulla Eugenii III. PP. ann. 1147. in Bibliot. Cluniac. pag. 1410. Ut Baderna, non semel in Charta Joannis Burgundi Comitis ann. 1260. apud Petrum Chifflet. in Tornutio pag. 476. BAGHERIUM, pro Bragherium. Vide Bragherius. BAGINELLA. Gloss. MSS. ad Alexandrum Iatrosoph. : Siliqua Grca, Baginella. BAGIUS. Vide Bagus. BAGLIA, Idem quod Balia, nostris Bailage. Charta ann. 1040. ex magno Chartul. S. Victoris Massil. fol. 19 :

Ego Rahimbaldus Arelatensis Archiepiscopus... dono quod in villa de Laza habeo et districtum et Bagliam et albergarium de alodariis de duabus partibus ejusdem vill... dono ipsam partem integram ad S. Victorem et ad advocarios de ipso Monasterio.
BAGNACAVALLUM, an Equile, seu locus, ubi equi adaquantur et lavantur ? Annal. Csenat. ad ann. 1295. apud Murator. tom. 14. Script. Ital. col. 1112 :

Casu igne accenso combustum est totum Bagnacavallum.

BAGNADELLUS, inter res aromaticas, Gall. Espices, recensetur, in Lit. ann. 1355. tom. 4. Ordinat. reg. Franc. pag. 425 :

Quasdam quantitates dondi, Bagnadelli, piperis, ginginbris et nonnullarum aliarum rerum seu mercium, etc.

BAGNARESSUS, Lavationi inserviens. Tina bagnaressa, Cupa, labrum ad lavandum, Gall. Baignoire, unde diminut. Baignote, in Lit. remiss. ann. 1385. ex Reg. 127. Chartoph. reg. ch. 105 :

En icellui hostel fu trouve une Baignote, o il avoit environ mine de froment.


Inventar. bonorum Raymundi de Villa-nova ann. 1449 :

Sequuntur ea qu reperta fuerunt in camera infra, vocata La crota... Item una tina Bagnaressa clausa, in qua sunt stub. Bagnoire

vero, Tegumentum, quo labrum lavationis operitur, in Comput. Stephani de la Fontaine argentarii regis a 26. April. 1350 :

Deux couvertures cuve pour madite Dame d'une escarlate rose, et sont nommes Bagnoires.
BAGNATUS, Madefactus, Gall. Mouill, ab Ital. Bagnato. Stat. Montis-reg. pag. 316 :

Item pro somata grossa coraminis Bagnati, recentis, non palezati, solvit tres den.

BAGNIRE, pro Bannire, Edicto publico proscribere, ut Bagnitio et Bagnum, pro Bannitio et Bannum. Vide in Bannum 1. Charta Caroli II. reg. Sicil. ann. 1273. inter notas ad Constit. ejusd. reg. MSS :

Quatuor scripta conficiat, continentia nomen et cognomen, causam et tempus forjudicationis seu Bagnitionis ejusdem.
Alia ejusdem reg. ibid. :

Infra decem dierum spatium a die Bagni, etc.


Rursum alia ejusd. ibid. :

Ad jurisdictionem illius, qui eum Bagnierat, per litteras sibi factas capiat illum, quem per suas litteras significaverit forbagnitum, forjudicatum seu proditorem.

BAGNOLENSES, Hretici, Valdensium et Catharorum sectatores, in Tuscia, sive in Marchia, vel in Provincia, ut auctor est Reinerus lib. contra Valdenses cap. 6. a Bagnolo, oppido Provinci dicti, vulgo Bagnols. Perperam Bagnolum, vulgo Bagnols, oppidum esse Provinci, cum ad Occitaniam pertineat, scribit Cangius, et post eum Muratorius tom. 5. Antiq. Ital. med. vi col. 93. ubi Bagnolensium errores fuse explicat ex Peregrini Prisciani libris MSS. 1. BAGNUM, pro Balneum, seu Lotio pedum qu fieri plerumque solet Monachis in Monasterio vel Capitulo postquam facta est pauperibus in Ecclesia. Transactio Abbatem inter et Monachos Crassenses ann. 1351. ex libro viridi fol. 53 :

Item Prpositus de Pediliano facit annuatim dicto Conventui in festo

Pasch centum duodecim solidos, et triginta aunas de panno lineo, cum quo panno exterguntur pedes et manus pauperum in mandato die Jovis sancta, de quo panno post mandatum factum recipit Conventus prdictus quatuor canas ad faciendum manustergium in claustro et duos palmos pro Bagnis in ipso Monasterio faciendis ; residuum vero dicti panni recipit Cellerarius domini Abbatis.
2. BAGNUM, Idem quod Bannum, districtus, jurisdictio, justitia : ambitus intra quem potestas porrigitur mulctam et proscriptionem bonorum indicendi, vel bannum promulgandi. Charta Mathildis Comitiss Nivern. ann. 1244 :

Dedimus eis et donamus videlicet in costumis avenarum nostrarum de Monterupilionis tres modios aven... et in Bagno ejusdem vill centum solidos.... et in Bagno Montis-rupilionis quinquaginta bichetos frumenti.

Bagnum prterea occurrit in Charta ann. 1262. inter Probat. tom. 1. Hist. Nem. pag. 86. col. 1. Hinc Baignie, Bannum, inhibitio, in Libert. Castrivil. ann. 1286. tom. 1. Jur. publ. Franc. pag. 410 :

Si voulons que se cil de la franchise veulent mectre une partie des bois despretans en Baignie, que il le puissent faire par la volontei ceaus de Mourmant.
BAGORDARE, Vox Italica, hastis ludicris ex equis pugnare. Memoriale Potestatum Regiensium ad ann. 1216. apud Murator. tom. 8. col. 1083 :

Et vine gelaverunt et Paudum, ita quod Milites equitabantur super glaciem dicti Paudi et Bagordabant :
Chron. Veron. ad ann. 1242. ibid. col. 632 :

Et eo anno dominus Henricus de Egna tunc existens Potestas Veron fecit magnam curiam Militum et Dominarum cujuscumque conditionis in palatio Communis Veron, et in foro seu mercato Veron Milites Bagordaverunt, et tunc Domin ballaverunt in ponticellis factis extra palatium Communis Veron.
Academicis Cruscanis :

Festeggiare armeggiando et giostrando.

Chron. Placent. ad ann. 1359. apud Murator. tom. 16. Script. Ital. col. 505 :

Post hc certi nobiles juvenes numero xxvij. per tres squadras electi per civitatem Placenti Bagordaverunt, frangendo hastas in veloci equorum cursu.

Cujus vocis originem post Villaneum, Folgor. de S. Geniignano et Franc. Sachet. a Bigordo, Hasta, accersit Ubaldinus ; unde Bigordare, melius quam Bagordare, ipso auctore, diceretur. Sed et Provincialibus Biordar est discurrere cum equis, et Biorts, cursus equorum, uti habetur in indice ad calcem Documenti d'amore

Barberini, qui pag. 84. v. 2 :

Se tu armeggerai, Bigorderai, o correrai a tiera.

Ubi consulend Gloss. Bagorda, Ludi publici, Gall. Ftes, rjouissances. Chron. Parmense ad ann. 1282. apud eumdem Murator. tom. 9. col. 801 :

Pax et concordia facta fuit inter Mediolanenses et Cremonenses et Brixienses... Et duravit bene unum mensem curia de Bagordis et aliis solatiis.

Vide Bohordicum. BAGORI, f. Calones, vel ignavi, homines remissi animi. Chron. Bergom. ad ann. 1406. apud Murator. tom. 16. Script. Ital. col. 983 :

Et ipsi tanquam insumti et Bagori dederunt arma, lanceas, spathas et dagas quas habebant in manibus, etc. Bagos,

apud Cotgravium, a manbawd, a ribauld. Hinc fortean Bagouler, more Bagororum loqui ; nisi a gula potius accersendum censeas. Lit. remiss. ann. 1447. in Reg. 176. Chartoph. reg. ch. 502 :

Par maniere de moquerie et autres raffardes malsonnans.... Jacotin Pouletz le print moquer et dire plusieurs goulardises,... auquel le suppliant dist que se il ne cessoit de ainsi Bagouler, que on lui respondroit autrement.

BAGUA, Pessulli caudati annulus ; unde vocis origo ; Gall. Vertevelle. Comput. ann. 1362. inter Probat. tom. 2. Hist. Nem. pag. 259. col. 2 :

Solvit..... Petro Stoci fabro, pro.... Baguis necessariis, dictis verrolhs, etc.

BAGUARII, Bavari, Gall. Bavarois. Vita S. Gregorii tom. 5. Aug. pag. 258. col. 1:

Willibaldus electus Dei antistes episcopatum, quod nuncupatur in Hehstedi, in parte proxima nobis Baguariorum, id est, in Nordgoe, etc.

BAGUERRA. Vide Bovera. BAGUGA, Permutatio, ut videtur ; idem quod Barata. Vide infra in hac voce. Fdus initum inter Mantuan. et Ferrar. ann. 1208. apud Murator. tom. 2. Antiq. Ital. med. vi col. 873 :

Item ut non vendant nec dent nobis salem cum sorte nec ejus simili, neque cum Baguga, nec ejus simili, pro communi, neque pro diviso. Et non debeant tenere sortem neque Bagugam contra nos ; et si aliquo tempore fuerit reperta, ipsam rumpere teneantur.

BAGULA. Gloss. Anglo-Sax. lfrici : Bagula, bridel, i. Frenum. Infra : Bagula, salivare, brydel. Ubi Somnerus, forte pagulum, i. frnum. Hinc emendand

Gloss Isidori : Pagula, frena. Legendum enim bagula. Auctor KII. in Spectaculo 1. de Elephante, quem domi continere non poterat dominus : Nescio an vocis etymon attigit Joannes de Janua : Bajalum frnum, a bajulo, as, quia eo equus bajulatur. Quod etymon habetur in Gloss. MS. Montis S. Eligii Atrebat. BAGURDUM, Idem quod Bagordum. Vide in hac voce. Stat. Bonon. ann. 125067. tom. iii. pag. 355 :

Quia sepe contingit quod homines, qui morantur pedes ad videndum Bagurda per civitatem, leduntur et feriuntur in personis, statuimus, etc.

fr. BAGUS, Bagius, Color equi, qui Latinis, Badius, spadix, phnicus, dicitur interdum rutilus, ut A. Gellio lib. 2. cap. 26. Puniceus, eidem lib. 3. cap. 9. Gloss. Lat. Grc. Badius, . Badius vero a et , , Hesychio : qu verba idem sonant quod , et , ramulus palmul. Gloss. Grc. Lat. Palma, . Sic Badius erit quasi . Grcis , Fulvus, in Glossar. med. Grcit. Append. col. 34. Ugutio : Badius, est equus, quem antiqui dicebant vadium, a vado, quia fortius vadit inter ctera animalia. Ipse est et spadix, quem fnicatum Grci vocant, etc. Grcis Equus ambulator. Vide Glossar. med. Grcit. Vide Palladium in Martio tit. 13. Papias MS. Spadices equi, Bagi, Rusati. Edit. habet vagi. Charta Ferdinandi, Regis Majoric. filii ann. 1386 :

Pro pretio unius roncini de pilo Bagio, quem a vobis nunc emimus.

Codicillus Henrici Comitis apud Marten. tom. 1. Ampliss. Collect. col. 1171 :

Et lego Berardo omnes bestias quas habet, excepto meo mulo monoculo et mulo Bagio, et puer hereditet illum et semper teneat pro socio.
Baius, Gallis Bay, Hispanis Vayo. Charta Bermundi II. Regis r 1070. apud Yepez in Chronico Ord. S. Benedicti tom. 6 :

Ad confirmandam chartam istam commutationis caballum Baium, valentem solidos ducentos... accepi.
Madox Formul. Angl. pag. 423. in Testamento Bartholomi de Lega :

Uxori su palefridum ferrantum qui est apud S. Yvonem, et sumerium Baium.


Baiardus, Eadem notione. Vita B. gidii Minorit n. 51 :

Et sunt hujusmodi sicut agricola, qui arma Rolandi indueret, et cum eis pugnare nesciret : non enim omnes homines equum Baiardum scirent equitare, nec insidentes ei sibi scirent a casu cavere.

Hic est equus filiorum Haimonis, quem quidem a colore nominatum esse, hodie vulgaris opinio est.

BAHA, Pneuma, jubilus. Vide supra Alleluia 1. BAHAGNIA, pro Bohemia, in Charta ann. 1330. ex Inventar. Chart. reg. ann. 1482. fol. 98. v. Behaignons, Bohemi, apud Math. de Couciaco in Carolo VII. pag. 712. Bahariz, apud Joinvil. edit. reg. pag. 61. appellantur Selecti milites, Soldani custodi potissimum addicti :

Les armes au Soudanc estoient d'or ; et tiex armes comme le Soudanc portoit, portoient celle joene gent, et estoient appellez Bahariz.

Consule ibidem Glossar. v. Bahari. BAHEN. Vide Baen. BAHUDUM, Arc species, nostris Bahud, Hispanis Bahut et Baut, a Germano Behuten, Servare ; qu vox, inquit Menagius in Diction. Etymolog. Gall. spius de eo qui servat, ut Behalten de re qu continet, includit, intelligitur. Occurrit in Fleta lib. 2. cap. 21. Guillelmus Guiart ann. 1302 :

Bidaus nul riens ni refusent, Ains prennent par tout comme ahurs, Tentes et coffres et Bahurs.

1. BAIA, Rumor, in vet. Gloss. San-German. num. 501. 2. BAIA. Sinus, Gall. Baie, Anglis Bay. Charta ann. 1210. apud Madox Formulare Anglic. pag. 27 :

Sciendum quoque est, quod prdictus Abbas et Monachi habebunt in Baiis suis corbellas suas in Lavaleisun aqua, et piscationem de firmamento stagni Thirnemolendini usque ad ipsum molendinum, etc.
Hispan. Bahia, eadem notione. Glossar. vet. ex Cod. reg. 7646 : Baias, i. portum veteres a bajolandis mercibus vocabant. Bai calid, i. aqu calentes. Baium, portum. Hinc Baiona ab indigenis dicta esse fertur, quasi Baia-ona, id est, portus bonus, uti scribit Valesius in Notit. Gall. pag. 262. col. 1. quem consule. Vide Isidori Origines lib. 14. cap. 8. sect. 40. et Diezii Grammat. Roman. vol. 1. pag. 26. 3. BAIA, Palma. S. Hieronym. lib. 2. contra Jovinianum, cap. 9. de Sacerdotibus gyptiis :

Cubile iis de foliis palmarum, quas Baias vocant, contextum erat, etc.
Vox etiam recepta apud Grcos recentiores. Hesychius :

, .

Vide Salmasium ad Solinum pag. 410. Allatium de Hebdomadib. Grc. pag. 1441. Innocent. Cironium lib. 3. Observat. Juris Canon. cap. 3. Meursium, et Codini Interpretes. Conf. Gloss. med. Grcit. voce , col. 166. BAJANULA, Bajaramos, Vide Bajulona. BAIARDUS. Vide Bagus. BAIARE, Lingere, vel linguere. Codex MS. Bibliothec S. Emmerammi

Ratisponensis :

Petrus, qui Ablardus, a plerisque Bajolardus dicitur.... cui simul afflicto et indignanti per jocum Magister Firricul ait : quid canis plenus nisi lardum Baiare consuevit ? Baiare autem linguere est. Exinde Bajolardus appellari cepit. Quod nomen, tanquam ex defectu quodam, cum abdicaret, sub litteratura non dissimili Habelardum se nominari fecit, quasi qui haberet artium apud se summam et adipem.
BAIATA, f. pro Bovata, Quantum binis bobus potest arari. Amanuensis imprudens pro ou facile legere potuit ai. Charta Margaret Comitiss Suytoni tom. 4. Hist. Harcur. pag. 1378 :

Et de duabus virgatis terr in eadem villa, scilicet illam virgatam terr, quam Radulphus Albrock quondam tenuit, et eumdem Radulphum cum sequela sua, et unam Baiatam terr, quam Radulphus de la Brene quondam tenuit, et eundem Radulphum cum sequela sua tenendam et habendam in perpetuum cum tostis et croftis, pratis, pascuis.
Vide Bovata. BAIBUS, Cavallus, in Glossis antiq. Argentin. Vide Bagus. BAICHA, Navicula, scapha, Gall. Bachot, apud Rymer. tom. 3. pag. 685 :

Ipse posuit servientes suos ad portus Marempni, qui arestabant Baichas, sive naves sale oneratas, et faciebant redimere mercatores, in magnis pecuni summis, antequam vellent amovere saizinam.
BAJECISUS, Ballivus, Gall. Bailli. Concil. Dertus. ann. 1429. tom. 3. Collect. Conc. Hispan. pag. 657 :

Mandamus Vice-Regibus, gubernatoribus, Bajecisis, generalibus, procuratoribus justiti.... ut prsentem nostram provisionem et voluntatem studeant efficaciter observare. Et quant fu ns, sachis sans falle, Encore n'i avoit eu Balle.

BAILA, Italis Nutrix, famula, ancilla ; unde nostris olim Balle et Baille. Mirac. MSS. B. M. V. lib. 1 :

Infra Baille. Ubi pro Nutrice vel obstetrice. Hinc etiam Baiesse, pro Suivante, femme de chambre. Stat. crimin. Saon cap. 21. cap. 33 :

Si aliqua persona, cujuscumque conditionis existat, civis vel extranea, acceptaverit in domo propria, vel conducta, seu alio quovis loco aliquod furtum vel fusta, vel res aliquas furtive substractas per aliquem sclavum vel sclavam, famulum vel famulam, Bailam, pedisequam de domo, etc.
Guignev. in Peregr. hum. gen. MS. ubi natura gratiam sic alloquitur :

Dame du tout sui et maistresse :

Mais avis m'est que pour Baiesse Malement me vols tenir.


Reponit gratia :

Et que du tout me rendisses Conte loial, si com Baiesse Doit toujours faire sa maistresse.
MS. ubi de Deo amoris :

C'est cil qui les amans justise, Et qui abat l'orgueil des gens, Et si fet des seigneurs sergens, Et des dames refet Baiesses. Tel Baiasse, ne tel meschine.

Baiasse, in Mirac. MSS. B. M. V. lib. 2 : Sed et ita legendum pro Bajarse, in Bajula 1. Baisselle, Eadem notione. Lit. remiss. ann. 1372. in Reg. 104. Chartoph. reg. ch. 60 :

Le suppliant trouva la Baisselle de la femme feu Gerart, avecques laquelle il degeuna.


Ali ann. 1406. in Reg. 161. ch. 49 : MS :

Le suppliant et une Baisselle ou chamberiere dudit hostel, etc. Aussi n'appartient nullui De convoitier femme d'autrui, Ne se fille ne se Baisselle.

Vide infra Beassa. BAILETUS, Famulus, minister, f. pro Valletus. Vide in Valeti. Charta ann. 1364. inter Probat. tom. 4. Hist. Occit. col. 287 :

Cum uno scutifero et uno Baileto, eques venerunt apud Nemausum.

Vide infra Ballectus. BAILHARGIA, Hordei species, nostris Baillarge et Baillart. Charta ann. 1407. in Reg. Cam. Comput. Paris. sign. :

Le grand Gauthier de Poictou


fol. 246. r :

Item habeo (ego Johannes Babaudi) cogrerium seu largier in bladis, qu seminantur in terris superius contentis et declaratis, scilicet de Bailhargia, etc.
Charta ann. 1326. in Reg. 64. Chartoph. reg. ch. 713 :

Item les terrages de Venours en Baillarges, metures, pois, feves, etc.

Reditus priorat. S. Vincent. de Naintr dic. Pictav. ex Tabul. S. Germ. Prat. :

Sur chacun laboureur, demourant Salenes,..... ledit prieur a droit de prendre et percevoir par chacun an quatre boiceaulx de bl, moiti seigle et moiti Baillarge.
Charta ann. 1319. in Reg. 59. ch. 82 :

Item xxj. paukins de feves et de Baillark, qui valent ix. solz. le paukin.
Comput. MS. domanii comitat. Pontiv. ann. 1369 :

Des Baillars de Ru par Jean Laubain fermier cest an par 138. mus lui vendus 13. solz le muy.
Vide Bailliarga et Balargus. Baliarchus. Fragmenta ampliora Polyptychi Sithiensis, Brev. 22. apud Guerard. post Irminonem pag. 406 :

In Stenedland... sunt ibi de spelta supra sementiam benn 16. de Baliarcho carrad 30. de avena carrad 15. de hordeo carrad 2. de feno carrad 35.
1. BAILIA, Justiti, rerumve quarumvis administratio. Testam. Guill. dom. Montispess. ann. 1114. inter Probat. tom. 2. Hist. Occit. col. 390 :

Si forte contigerit me mori in hoc itinere, et de Bernardo de Andusia menesfal infra spatium ipsius Baili, quam ei dimitto in altero testamento meo, habeat ipsam Bailiam decanus de Poscheriis per easdem convenientias, per quas dimitto ipsam Bailiam Bernardo de Andusia... Eligat et mittat Baile in villa Montispessulani, qui teneat locum et vices Guillelmi de Operatorio in eadem villa, etc.
Aliud ann. 1121. ibid. col. 416 :

Prohibeo ab hredibus meis, qui Montempessulanum habebunt, ne aliquam Bailiam neque dominationem donent in Montepessulano alicui Judo vel Sarraceno.

Vide Bajulus 3. et 4. 2. BAILIA, Baillivi jurisdictio, districtus, ejusdem officii emolumentum. Charta ann. 1097. ex Tabul. Gellon. :

Pontius de Maderias in extremo vit su positus (recognovit) quod ipse in tota terra sua, sive in honore S. Guillelmi neque bailiam, neque vicariam, sive gardiam habebat.
Charta ann. 1122. inter Probat. tom. 2. Hist. Occit. col. 422 :

Ego Petrus abbas Anianensis... dono tibi Guillelmo de Omellatis,... Bailiam in totum honorem de Carcares, et per istam Bailiam supradictam habeas albergum.
Testam. ann. 1156. ibid. col. 558 :

Raimbaldum filium meum in aliis bonis meis hredem mihi facio, scilicet de castro Omellas, cum suis pertnentiis, et senioriis, villis, mansis, Bailiis, etc.

Vide Bajulus 4. 3. BAILIA, Concessio, pactio, conventum. Charta ann. 1132. inter Probat. tom. 2. Hist. Occit. col. 467 :

Concedo tibi ipsi Guillelmo de Montepessulano, filio Ermessendis et successoribus tuis, qui domini vel domin erunt de Montepessulano, omnia placita, et omnes convenientias et Bailias quas Bernardus comes Melgoriensis, filius Mari, tecum fecit et jurejurando firmavit.

Vide infra Bajulia. 4. BAILIA, Baylia, Auctoritas, potestas, Italis Balia, eadem notione. Chron. Ast. ad. ann. 1447. apud Murator. tom. 11. Script. Ital. col. 277 :

Ipse dux (Mediolani) destinavit .... camerarium suum.... ad.... Carolum regem Francorum,... cum Baylia eidem dom. regi promittendi hanc civitatem Astensem, etc.
Chron. Modoet. apud eumdem tom. 12. col. 1106 :

Dans nobis potestatem ac Bailiam prcipiendi omnibus imperii fidelibus in Lombardia constitutis, et eos compellendi ut (ligam) intrent.
Stat. Vercel. lib. 1. pag. 21. v :

Et quod dominus potestas Bailiam habeat dandi de avere communis usque ad libras centum Pap.
Stat. crimin. Saon cap. 40. pag. 86 :

Cum ampla Bailia ad puniendum discolos, etc.

Vide Bailla 2. 5. BAILIA, Tutela, rerum pupilli administratio. Placit. ann. 1119. inter Probat. tom. 2. Hist. Occit. col. 411 :

Jam vero eo crescente et de Bailia egrediente, libera potius tate, etc.


Vide in Bajulus 3. 6. BAILIA, Tributi genus, quod ratione protectionis et tutel exigitur. Charta ann. 1090. in Append. ad Marcam Hispan. col. 1186 :

Et omnes Bailias et omnes malos usaticos, quos usque hodie qusivi in honore S. Mari, ego Remundus Matfredi dimitto.

Vide infra Balia 5. BAILIVIA Carrorum, Servitium, quod a subditis cum carris domino prstatur. Assisia comit. Fuxi in Reg. S. Ludov. ex Chartoph. reg. fol. 112 :

Item pro Bailivia catorum (l. carrorum) in quolibet laboratore, sextarium frumenti.
BAILIVIATUS, Baillivi districtus, jurisdictio. Epist. Ludov. XI. reg. Franc. ann.

1477. inter Probat. ult. Hist. Trenorch. pag. 278 :

Vacante monasterio seu abbatia de Tornucio, ordinis S. Benedicti, in Bailiviatu nostro Matisconensi, etc.

BAILIUS, Balium. Vide Bajulus. 1. BAILLAGIUM, Bailliagium, Eadem notione, Gall. Bailliage. Libert. Salveter. ann. 1369. tom. 5. Ordinat. reg. Franc. pag. 696. art. 9 :

Quod omnes homines et alii habitatores... totius Baillagii Salveterr compellantur, etc. Bailliagium, Concedimus.... totum Bailliagium dict domus de Montdomula.

in Lit. ejusd. ann. ibid. pag. 710. Charta Bernardi Jordani dom. de Insula ann. 1324. in Reg. 70. Chartoph. reg. ch. 279 : Vide in Bajulus 4. 2. BAILLAGIUM, Datio ad censum, locatio. Chartul. Floriac. fol. 183 r :

Et idem dictus Hugo et sui hredes tenent et tenebunt managium suum, cum appenditiis, a domino abbate in Baillagium.
Baillier, ad censum dare, sub annua pensione concedere, in Lit. ann. 1403. tom. 8. Ordinat. reg. Franc. pag. 590 :

Toutes les fermes desdites aydes, qui ne leur sembleront estre souffisamment Baillies, etc.

Bailler vero, pro Tangere, obtrectare, in Stat. eccl. Turon. ann. 1396. cap. 77. ex Cod. reg. 1237 :

Il est escript : Tu ne Bailleras, ne n'atoucheras la leidesce des femmes.


Ubi Gallice redduntur hc verba :

Scriptum est enim : Neque tetigeris, neque obtractaveris turpitudinem feminarum.


Vide mox Bailleta. BAILLEIUM, Propugnaculi species, seu locus palis munitus et circumseptus, impluvium muris cinctum, nostris Bail, Baile, et Baille. Charta ann. 1272. in Chartul. episc. Carnot. :

Girardus de Loigniaco miles salutem in Domino. Noveritis quod ego confiteor et recognosco, quod ego turrim meam de Loigniaco, cum Bailleio et totam terram meam de valle Cupre,.... tenere debeo ad unam fidem et homagium ligium a R. P. dom. Carnotensi episcopo.
Lit. remiss. ann. 1382. in Reg. 120. Chartoph. reg. ch. 304 :

Au long d'une douve et foss tenant au Bail de la ville.


Ali ann. 1427. in Reg. 174. ch. 127 :

Comme iceulx prisonniers eussent est mis en la court ou Baille des prisons, etc.
Rursum ali ann. 1453. in Reg. 185. ch. 297 :

Icellui Loys monta par dessus la muraille de la court ou Bail dudit hostel, pour ce que la porte ou entre de ladite court ou Bail estoit ferme.
Ordo solemnis introitus episc. Virdun. tom. 2. sacr. Antiq. monum. pag. 468 :

Item le jour que mondit doit premier entrer en ladite cit de Verdun,.... doit descendre au premier Baile, etc.
Sed et Bailles, pro Palis, quibus locus aliquis deffenditur, usurpat Matth. de Couciaco in Hist. Caroli VII. pag. 698. Le Roman de la Rose MS :

Ele (la tour) est dehors avironne D'un Baile, qui va tout entour ; Si qu'entre le Baile et la tour Sont li rosier esps plant.

Vide Ballium 1. BAILLETA, Traditio ad censum, locatio, Gall. Bail. Charta Ludovici Abb. S. Johannis Angeriac. ann. 1420. ex Chartular. ejusd. Monast. pag. 528 :

Et ad plenum informati de traditione prdicta (terrarum) dictam traditionem seu Bailletam ac etiam omnia et singula contenta et declarata in literis dict traditionis dicti arrentamenti approbamus. Li mandames de rechief faire assavoir ladite Baillete ou accense, si comme il appert par teneur de un mandement.
Lit. remiss. ann. 1459. in Reg. 190. ch. 24 :

Olim Baillete. Vide supra Baillagium 2. Charta ann. 1340. in Reg. 72. Chartoph. reg. ch. 213 :

Les supplians remonstrerent.... que ladite piece de terre leur appartenoit.... au moyen de la Baillete, que leur en avoit faicte Geffroy Taurau. Baille,
pro Assignatio, oppigneratio, in Lit. ann. 1310. tom. 1. Probat. Hist. Brit. col. 978 :

Et cette baille, que nous avons faite et assignance.... de ccccxxx. livres, etc.
Sic et Baidre, Assignare, constituere sonat, in Ch. divisionis ann. 1311. ibid. col. 1235 :

En les terres, o il aggrera Baidre l'assiette appartenant, si tant n'estoit que ledit vicomte de son bon gr le li voseist mettre et Baidre en l'assiette. Bail
vero et Baillance, pro ipsa rei alicujus traditione. Charta comit. Alencon. ann. 1330. ex Tabul. capit. Carnot. :

En saisissons, hritons et revestons et douons corporelement, realment par le Bail de ces prsentes lettres, etc. Le domaine desdites chouses li

avons bailles et octroies par la Baillance de ces presentes lettres,

in Lit. ann. 1288. inter Probat. Hist. Sabol. pag. 346. 1. BAILLIA. Vide Bajulus 3. 2. BAILLIA, Armentorum custodia, ipsummet armentum, grex ; cujus primarius custos Baile nuncupatur. Inquisit. ann. 1268. ex schedis Pr. de Mazaugues :

Et dixit quod tunc quando fuit facta dicta crida, erant bene centum viginti person in Bailliam dicti fratris Bertrandi de Artiga, et dixit quod frater Reimundus Audefredus incantabat illos de Baillia, quod non acciperent cirogrillos.
Ibidem :

Requisitus quorum civium Arelatis erat dictum avere, quod pascebat in dicto territorio ; dixit quod non recordatur, nec posset in memoria, quia tantum hodie veniebat una Baillia, et cras alia.... Et ibi pascairaverunt omnes Baillias ovium, quas invenerunt in dicto territorio. Requisitus quot Baillias, dixit quod bene 10. vel 12. Requisitus quantum accipiebant, dixit quod a qualibet Baillia unum accipiebant multonem.
Vide alia notione in Bajulus 3. BAILLIAGIUM, Baillivia, etc. Vide Bajulus 4. BAILLIARGA, et Bailliargia, Species bladi seu annon apud Pictones. Litter pro Prioratu de Chenech, in Hist. MS. S. Cypriani Pictav. pag. 436 :

Cum tradidisset ad firmam perpetuam 14. sextar. bladorum, siliginis et Bailliarg per medium.
Et pag. 434 :

Cessit duo sextaria siliginis et quinque sextaria Bailliargi.

Vide Bailhargia et Balargus. BAILLIO, Bailo, Idem qui Ballivus, is nempe cui justiti, rerumque administrandarum provincia a domino demandabatur. Vide Bajulus 4. Charta Ludov. X. ann. 1315 :

Cum itaque nonnulli regnicolarum nostrorum de illatis sibi per gentes, Bailliones, alios officiarios et ministros gravaminibus conquerantur, etc.
Charta ann. 1156 :

Hanc venditionem laudo et concedo ego Bertrandus monasterii S. Egidii abbas vobis prdictis fratribus Templi, et cui dare, vendere, impignorare volueritis cum nostro consilio, excepto comite et suo Bailone, milite et filio ejus, et sancto, et sancta.
Vide infra Baylo. BALLIVIAGIUM, Baillivi districtus, jurisdictio, Gall. Baillage. Charta Phil. VI. ann. 1340. in Reg. 73. Chartoph. reg. ch. 190 :

Concedimus quod castra de Retrosingula et de Coisseto cum eorum pertinentiis in et de Bailliviagio et vicinatu immediatis dict civitatis Condomii remaneant.

Vide supra Baillagium 1. et in Bajulus 4. BAILLIVIUS, ut Bajulus 4. Gall. Bailli. Arest. parlam. Paris. ann. 1394. in Hist. Lugdun. pag. 72. col. 2 :

Dicebat.... archiepiscopus Lugdunensis, tum existens, nonnulla sibi per mag. Odardum de Attainvilla, tunc Baillivium Matisconensem et senescallum Lugdunensem, impedimenta facta, etc. Ad hoc festum universi convenire solent monachi, tam Baillivi, quam etiam longe commorantes prpositi.
Arest. ann. 1386. 3. April. in vol. 10. arest. parlam. Paris :

BAILLIVUS, Officium monasticum, cui prcipua rerum monasterii administratio pertinebat. Lib. de Reliq. S. Dion. tom. 10. Collect. Histor. Franc. pag. 381 :

Licet officium cantori dicti prioratus (S. Martini de Campis) per ordinationem quatuor Baillivorum monachorum dicti monasterii conferri deberet.
Charta ann. 1439. inter Instr. tom. 11. Gall. Christ. col. 57 : Charta ann. 1475. ex Tabul. archiep. Paris :

Frater Petrus Copin, Baillivus dicti monasterii S. Audoeni, procurator, etc. Dixerunt insuper et attestati sunt, quod thesaurarius jam dicti monasterii (S. Dionysii) non potest nec debet tenere seu possidere ipsum officium thesaurari, nisi sit in ordine presbyterali constitutus per statuta et consuetudines monasterii, ex eo maxime, quod dictus thesaurarius est alter quatuor Baillivorum prfati monasterii, qui una cum aliis tribus Baillivis suis collegis debet in conventu, dum negotia conventus tractantur, prsidere tanquam de majoribus ipsius conventus.
Vide in Bajulus 2. 4. et infra Ballivia. BAILLIVUS Minor, Judex pedaneus, ejusdem conditionis atque Prpositus, jurium regiorum firmarius seu conductor. Lit. Alfonsi comit. Pictav. ann. 1270. tom. 5. Ordinat. reg. Franc. pag. 412 :

Cum minores Baillivi nostri emptoris (emptores) redituum nostrorum in Arvernia seu attensatores (accensatores) multipliciter injuriosi actenus extiterint eisdem, etc.
BAILLONUS, Bailonus, ut supra Baillio. Inquisit. ann. 1268. ex schedis Pr. de Mazaugues :

Et tunc invenerunt contrastum et devetum in dicto territorio a Baillonis dom. Barrali, ita quod nullus audebat ire in dictum territorium, nisi

emeret pascairagium ab ipsis.


Ibidem :

Requisitus qui erant illi, qui pignorabant et qui apportabant dicta pignora ; respondit quod bajuli et Bailoni dictorum dominorum.

Ubi a Bajulis videntur distingui, quasi ipsis inferiores, qui infra cum iis promiscue accipiuntur ; adeo ut indiscriminatim Bajulus vel Bailonus scriptum occurrat. Rursum ibid. :

Quod ipse pignoravit ibi cum Bailone dom. Barrali custodes vaccarum... Requisitus qualiter vidit dictum dom. Barralum dominari ; dixit quia bajulus suus, nomine Guillelmus Juvenis de Castillone vendidit herbam dom. Rixend de Furcis. Requisitus qualiter scit, dixit quia audivit dici a Bailono prdicto.... Vidit aliquando avere Templi et Hospitalis ejici de dicto territorio per Baillonos et bannerios prdictorum dominorum. Requisitus, qui erant bajuli Castillonis qui ejiciebant dictum avere.... Requisitus qualiter scit quod essent bajuli dicti dom. Barrali, dixit quia vidit ipsos constitui et tradi eis claves.
Ubi observanda ratio instituendi ballivos per traditionem clavium. BAILLUM, Ballum, a Gall. Bail, Traditio ad firmam, locatio. Inventar. Chart. reg. ann. 1482. fol. 135. v :

Littera sub sigillo prpositur Bituricensis super traditione seu Ballo, per regem facto canonicis ecclesiarum nostr Domin de Salles et Mediimonasterii, de consuetudine seu costuma salis valentis per annum iiij . lib. Turon. reditus, cum facultate tamen redimendi dictum Baillum pro summa mille scutorum. De anno 1428.
xx

Vide supra Bailleta. BAILLUS, ut Bajulus 4. Judex. Lit. ann. 1307. tom. 6. Ordinat. reg. Franc. pag. 343 :

Baillus Vallavi et alii curiales nostri, etc.


Ibidem non semel :

Baillivus et judex Vallavi.

Occurrit prterea in Ch. ann. 1298. in Suppl. ad Mirum pag. 148. col. 1. BAILO, Bailonus. Vide supra Baillio et Baillonus. BAINARE, Diluere, quasi balneo immergere, Gall. Baigner. Bernardus Mon. in Consuetud. Cluniac. MSS. cap. 47. de supellectili coquinaria :

Cupp 4. una ad fabas servandas, quando fuerint Bainat, i.


e. lavat. Et cap. 46 :

Vas in quo abluend sunt scutell, et illud in quo fab Bainat ponenda sunt.

BAINBERGA, Bemberga, Tibiale ferrum militis, ocre, cothurni. Gloss. Theotiscum : Ocre, arma crurum, Benberg. Germanis Been-berghe, tibilia, ocre, quibus teguntur crura : Leoni in Tacticis cap. 5. 4. Lex Ripuar. cap. 36. 11 :

Bainbergas bonas pro vi. sol. tribuat.

Testamentum S. Everardi Ducis Forojul. in Cod. Donat. piar. et apud Florentium Harum in Castellan. Insul. :

Bruniam unam, helmum 1. et manicam 1. ad ipsum opus, Bembergas 2. mortariolum argenteum unum.
Alibi :

Bruniam unam cum halsberga, et manicam unam, Bemivergas duas,

ubi leg. bembergas Eccard. habet Brimbergas. Sed censet leg. Beinbergas. BAINEM. Vide Baen. BAINNADOIRA, Cupa, labrum ad lavandum, Gall. Baignoire. Inventar. ann. 1218. inter Probat. tom. 1. Hist. Nem. pag. 67. col. 2 :

Quandam arcam, et Bainnadoiram, tabulam rotundam, etc. Uxor Geraldi de Montego... Bainta sive obstetrix, etc.

Vide supra Bagnaressus. BAINTA, Obstetrix. De processu B. Petri de Luxemburgo Julii tom. 1. pag. 566 : Leg. Bajula. Vide infra in hac voce num. 1. BAJOCEHUS, Nummi seu monet species in Italia. Bullarium Casin. tom. 2. pag. 614 :

Congregatio ipsa s alienum centum sexaginta duorum millium nongentorum novem scutorum, et viginti trium Bajocehorum monet sorte principali diversorum, etc.

Perperam pro Baiocchus, ab Ital. Baiocco, Moneta minutior ex cupro, decima scilicet pars Julii. BAJOLARE, pro Bajulare. Capitula Monachorum San-Gall. in vet. Discipl. Monach. pag. 35 :

Omnes sicut uno stringuntur voto, unius Regis Bajolant servitium, unum exspectant regni clestis prmium ; ita unum in labore militi accipiant necessitatis stipendium.
BAJOLIA. Vide infra Bajula 4. BAJOLUS. Vide Bajulus 1. BAIRMAN, Qui bonis cedit, apud Scotos. Statuta Willelmi Regis Scoti cap. 17. quod inscribitur, de Cessione bonorum :

Bairman qui debet fieri, jurabit in Curia, quod nihil habet ultra 5. solidos et 4. denarios, etc.
BAISA, Chartarium Ecclesi Auxitan cap. 86. de Anesantio Didrag. :

Dedi ancladam quamdam qu attingit a cruce usque ad Baisam : dedi etiam quemdam campum qui est juxta furnum et juxta Baisam.

f. vallem vel locum submissum a Gall. Bas ; ni mavis legere, Balsam, qu Hispanis est Palus, Gall. Marais. BAISE-MAIN, Sic vocabant nostri tributum, quod ab ineuntibus dignitatem vel officium pendebatur : idem quod Intragium vel Introitus. Vide in his vocibus. Stat. ann. 1553. inter Probat. Hist. Autiss. pag. 218. col. 1 :

Quilibet canonicus, carens domo claustrali,... non percipiet partem fructuum, vulgo dictorum les Entres ou Baise-main, donec domum canonicalem habeat.

Eodem nomine aut simili, Baisedoy nimirum, designatur oblatio, qu a fidelibus fit, dum ad miss offertorium ad altare accedunt patenam nunc, olim manum vel digitum sacerdotis osculaturi, ut videre est infra in Offerenda. Charta Caroli VI. reg. Franc. de capella Pissiaci :

Lesdits religieux chapeleins avoient et prenoient de plein droit et fondation roialle les offrandes et tout le Baisemain.
Liber niger priorat. S. Petri Abbavill. ann. 1487. fol. 108. r :

Comme aucuns procs ayent est meuz... touchant le fait des oblations, tant de celles qui se faisoient et sont faittes au Baisedoy, comme de cires et autres oblations audit hospital S. Jacques,... leur a baill et baille ledit prieur tout droit d'oblations, Baisedoy appartenans ausdiz religieux.
BAISIARE, pro Basiare, in Viatorio utriusque juris auctore Johanne Barberio parte 1. Rubrica de Adulteris. 1. BAISSA, Michael Scotus de Physionomia cap. 20 :

Animalium qudam habent in capite cornua, qudam nares, qudam Baissas ;

id est, opinor, Labia, sic fortisan dicta a Basium, quod labiorum sit usus ad baisandum. 2. BAISSA, Baissia, Locus humilis, depressus, paludosus, dumetis et vepribus plenus, Provincialibus Baisso, Lemovicibus Besse. Charta ann. 1339. ex schedis Pr. de Mazaugues :

Confines hii sunt, scilicet via qu procedit a patuo de sablono, et protenditur usque ad Rhodanum in Baissias dict regalis sylv.... Dimittere teneantur et debeant Baissas et pasturas dicti monasterii limitatas. Bessiere,

eadem notione, in Lit. remiss. ann. 1457. in Reg. 187. Chartoph. reg. ch. 291 :

Procs se meut... pour raison du droit, possession et saisine de certain bois ou Bessiere, ou des usages d'icellui.
Vide Baisa et infra Bessatum.

BAISSAMENTUM, Diminutio ; vox Gallica Baissement. Charta ann. 1307. in Regesto 2. Philippi Pulcri Regis Franc. ex Chartophylacio Regio ch. 4. :

Et sine excusatione partis sine diminutione seu Baissamento, etc.

BAISSIARE, Demittere, deponere, Gall. Abaisser. Libert. Petr assisi an. 1341. in Reg. 74. Chartoph. reg. ch. 647 :

Item quod si aliqu person in adulterio deprehendantur, currant.... nudus cum nuda, vel vestitus cum vestita, brachiis (braccis) seu femoralibus Baissiatis seu depositis.
Vide infra Bayssare. BAISSIERE, vox vulgaris, Vinum feculentum, fex ipsa. Statuta MSS. S. Petri Insul. :

Item si contingeret quod in dictis vinis fuissent magn Baissieres, sive fuissent aliqua, quod bene se non haberent, etc.

BAISSUALIUM. Vide infra Baufualium. BAIVARIUS, Bayvellus, Arbor ad propagationem relicta, nostris olim Baiviau, nunc Bailliveau vel Baliveau. Charta Joan. abbat. Pontiniac. ann. 1244. in Chartul. ejusd. monast. pag. 41 :

Est sciendum quod in unoquoque arpento nemoris venditionis prdict, debet dimitti viginti Bayvelli.
Charta ann. 1325. in Reg. 64. Chartoph. reg. ch. 364 :

Item pro quadraginta octo arpentis nemoris, quolibet arpento fundo toto nude, apreciato tres solidos Turon. renduales taxaverunt, Bayvellis, Gallice les Baiviaux, septem libras et quatuor solidos Turon.... Undecim arpenta et decem septem perticas nemoris,... retentis dicto hospitali Baivariis, Gallice dictis les Baiviaus, etc.
Stat. ann. 1376. tom. 6. Ordinat. reg. Franc. pag. 231. art. 21 :

Faire retenue de Baiviaulz ou estallons pour la repeuple des forez.

Ita etiam legendum pro Bayneaulx, in Ordinat. ann. 1402. ibid. tom. 8. pag. 526. art. 20. et in Ch. ann. 1274. inter Probat. Hist. Villehard. pag. 26. pro Boiviaus. 1. BAJULA, Nutrix, in Charta Italica ann. 1287. Et in Statut. Mediolanensibus 2. part. cap. 498. Italis Balia ; Gerula, in vet. Lexico ; Geraria, apud Plautum in Milite glorioso. MS. :

A sa Bajarse l'a maintenant livre.

Stat. crimin. Saon cap. 24. pag. 50 :

Si aliqua nutrix seu Bajula lactans, seu nutriens infantem, etc. Bale, Ledit Gosset fist savoir par une Bale de la parroiche d'Ardon, que il

eadem notione, nisi sit pro Obstetrix, Gall. Sagefemme, in Lit. remiss. ann. 1367. ex Reg. 97. Chartoph. reg. ch. 598 :

envoia querir, se ladite Marion sa femme estoit grosse, qui rapporta par son serment que non.
Supra vero Bajarse, vel potius Baiasse, ancillam seu pedisequam sonat. Vide Baila. Grcis recentioribus et , Nutrix et ancilla. Vide Glossar. med. Grcit. Suid , . Vide Bajulus 2. 2. BAJULA, Vas aquarium. Rymer. tom. 9. pag. 279 :

Et unam aqu Bajulam pro aqua benedicta de argento.

3. BAJULA, Alia notione. Vide in Bajulus 3. 4. BAJULA, pro Bajulia, Officium seu dignitas in ordinibus militaribus religiosis, puta S. Joan. Hierosol. Formul. MS. Instr. fol. 38 :

Ipsas Bajulas, prceptorias... religioso in Christo nobis carissimo fratri Fulconi de Villareto dict domus (S. Joan. Hierosol.) priori dicti prioratus Capu, damus.
Infra :

Bajolias, commendatorias, etc.

Vide Bajuli Conventuales in Bajulus 4. 1. BAJULARE, Regere, gubernare. Vita S. Rusticul Abbatiss Arelat. cap. 32 :

Quis unquam poterit ore proprio promere, quo ingenio Bajulabat exiguitatem nostram diebus et noctibus pro peccatis nostris Deum deprecans ! Bajulare officium

est gerere, exercere, apud Marculfum lib. 1. form. 1. 2. BAJULARE, Exagitare, vexare, molestare, quo sensu Balloter usurpamus. Charta ann. 1358. inter Probat. tom. 4. Hist. Occit. col. 246 :

Inhibemus quod nullus extra forum et assizagium suum extrahatur et etiam Bajuletur, nisi in casibus jam prmissis ; nec ordinarii locorum judices mandatis prmissis contra jus habeant obedire.
Lit. remiss. ann. 1366. in Reg. 97. Chartoph. reg. ch. 77 :

Dicebatur dictum Jacobum esse adductum ad regiam curiam de regio seu nostro mandato ad castrum seu fortalitium de Capraria, quod male erat factum, quod singulares dict vill sic Bajularentur et vexarentur.
BAJULARIS, Juvenis, fortis, Ugutioni. Forte Bacularis. Vide in Baccalarii 2. BAJULATIO, Bajulatus, Bajulia, etc. Vide in Bajulus 4. BAJULATIO, Districtus bajuli apud Templarios aliosve milites religiosos. Charta ann. circ. 1200. ex Bibl. reg. cot. 19 :

Actum publice apud S. Stephanum in tempore fratris Roberti Parvi, qui tunc temporis prceptor erat domorum Templi in Normannia, assensu omnium fratrum ejusdem Bajulationis.
Alia notione, vide in Bajulus 2. 3. et 4.

BAJULATORIUM, Quidquid bajulandum seu portandum proponitur. Translat. S. Solen. tom. 7. Sept. pag. 76. col. 2 :

Mittentes manus ad sanctum Bajulatorium, ut iter arriperent, non poterant penitus illud movere.

Paulo ante Feretrum dicitur. BAJULATUS. Bajuli seu judicis districtus et officium. Charta ann. 1396. inter Instr. tom. 6. Gall. Christ. col. 386 :

Quidam alii ejus subditi et immediate justitiabiles, tam de dicto loco, quam de Gigeano,... et ejus Bajulatu et territorio vallis Montiferrandi, etc. Officium Bajulatus,

in Stat. synodal. Guill. Duprat episc. Claromont. ann. 1537. Vide alia notione in Bajulus 3. et 4. BAJULIA, Concessio, pactio, conventum, idem quod supra Bailia 3. Charta ann. 1070. in Append. ad Marcam Hispan. col. 1153 :

Possessiones vel auctoritates, quas ego habeo vel habere debeo, et homines vel femin habent vel habere debent per me, per fevos, vel per alodia, vel per Bajulias sive per convenientias, vel per dimissiones, etc.
Pactum ann. 1151. inter Probat. tom. 2. Hist. Occit. col. 535 :

Et de ipsis tuis alodiis et feudis, et de ipsis tuis Bajuliis, et de totis honoribus, quos hodie habes, etc.

Vide alia notione in Bajulus 3. et 4. BAJULONA, Bajanula, etc. Lectica. Bajulatoria sella, Clio Aureliano Siccensi lib 1. Acutor. cap. 11 :

Bajolatoria sessio

, cap. 15. Ugutio : Bajulona, lectus, qui in itinere bajulatur. Ex quo emendandus, ni fallor, Isidorus in Glossis : Banadula, (lib. 25. Orig. cap. 11 : Bajanula, al. baniola) lectus qui in itinere fertur ; et Papias : Bajanula, lectus, qui in itinere bajulatur : unde dicitur Bajaramos beleneas. Sic MS. Gloss. Saxonic. lfrici : Bajanula fer-bed, i. lectus. Denique Joan. de Janua, Bajunola habet. His quippe locis vocis etymon suadet restituendum Bajulona, ut et apud Ordericum Vitalem lib. 13. pag. 907 :

Comes autem qui spumanti equo vectus cum pluribus minis Normanniam intraverat, pallidus et gemens atque Badivola jacens sua revectus visitat.

Hoc enim loco legendum bajulona, vel bajunula censuerim. BAJULUM, Vide Bagula. 1. BAJULUS ; Portator, Ugutioni. Planciades Vispillones, ait, dictos Bajulos, qui scilicet mortuos efferunt. Quo sensu usurpant Petrus Chrysologus Serm. 121. et Ammianus lib. 14.

Bajulorum prcentorem

, tibicinem, qui vespillonibus prcinebat, interpretantur viri docti. Occurrunt prterea non semel Bajuli inter Ecclesi Roman ministros, qui processionibus publicis intererant, et cruces et candelabra bajulabant. Ordo Romanus, describens processionem Pontificis :

Post Episcopos Presbyteri, deinde Monachi, deinde Schola, deinde Milites Draconarii, id est, qui signa portant, post eos Cereostatarii.
Petrus Diac. lib. 4. Chr. Casin. cap. 37. ait

Bajulos cereostatarios, stauroferos, etc

. obviam Roma processisse Henrico Imperatori. Dudo lib. 1. de Moribus Norman. :

Bajulant Scholiastici candelabra et cruces.

Glossar. vet. ex Cod. reg. 7641 : Bajulus, gerorus. Ubi leg. videtur Gerulus. 2. BAJULUS, Pdagogus, qui puerorum curam gerit. Gloss antiq. MSS. Pdagogum, Eruditorem, nutritorem. Sophoclis Scholiastes in Ajace Lorario :

, .
Vitalis Episcop. Oscensis apud Blancam de Reb. Aragon. :

Alii Bajuli, i. servuli, vel nutritores,... quia consueverunt nutrire filios, et familias dominorum.
S. Bernardus in Psalmum Qui habitat Sermone 12. n. 8 :

Vide enim quam necessaria sit ista protectio, ista custodia in omnibus viis tuis. XIn manibus, inquit, portabunt te, ne unquam offendas ad lapidem pedem tuum. Parum tibi videtur, quod sit lapis offensionis in via ? Considera qu sequuntur : Super aspidem et basiliscum ambulabis, et conculcabis leonem et draconem. Quam necessarius pdagogus, immo etiam Bujulus, prsertim parvulo inter hc gradienti ? In manibus, inquit, portabunt te. In tuis quidem viis custodient te, et deducent parvulum qua potest parvulus ambulare.
Vide Bajula. Prsertim vero Bajuli dicti, qui filiorum Principis educationi prficiebantur, quorum summa proinde in Palatio dignitas et auctoritas erat. Lupus Ferrar. Epist. 64 :

Non admittantur a vobis Monitores quos Bajulos vulgus appellat, ne gloriam vestram inter se ipsi partiantur.

Atque hoc sensu passim vocem eamdem usurpant Hincmarus in Ep. de Ordine Palat. cap. 2. 6. et Opusc. 11. cap. 6. Fredegar. cap. 86. Auctor Vit Lud. Pii ann. 781. Gesta Dagob. cap. 2. Aimoin. lib. 4. cap. 15. 38. Hariulfus lib. 1. cap. 3. Flodoardus lib. 3. Hist. Rem. cap. 24. Paulus Diac. lib. 23. Hist. Misc. Sigebertus in Vita s. Sigeberti Regis Austras. num. 11. Chronicon Moissiac. ann. 641. etc. Gregorius Imperialis Pdagogus, apud Joannem VIII. PP. Epist. 46.

Hinc Bajulatio, Gubernatio. Annales Franc. Bertiniani ann. 861 :

Carolus dimisso filio suo Ludovico sub Adalardi... Bajulatione, contra Normannos

proficiscitur. Utitur et Aimoinus lib. 5. cap. 39. Iidem etiam dicti Nutritores Gregorio Turon. lib. 8. Hist. cap. 22. Caper de Verbis dubiis :

Pdagogus, Nutritor puerorum.

Carolus Rex Burgundi filius Lotharii Imp. in Charta ann. 857. tom. 12. Spicilegii Acheriani pag. 120.

Comitem Girardum parentem suum ac nutritorem

vocat. Papias : Bajulus, Nutritor. Vetus Inscriptio : NERATIO SCOPIO V. C. FILIO CONSULARI CAMPANI CUR-SUS SATRIUS NUTRITOR EJUS. Adde Gruter. 18. 10. 302. 4. Nutricius puerorum apud Adamum Bremensem cap. 54. Claudianus lib. 1. in Rufin. :

Nutritoremque puell tradidit.

At posterioribus sculis, in Gallia, sub postrema Regum stirpe, quibus filiorum Regis, atque adeo Regum ipsorum, qui nondum adolescenti annos attigerant, cura et educatio demandata erat, promiscue Pdagogi, Custodes, et Magistri appellati leguntur, uti ex Diplomatibus Philippi I. Reg. Fr. ann. 1060. 1062. et 1066. constat, ubi Ingerannus

Pdagogus, Custos et Magister Regis Pdagogus Ludovici Regis Filii

passim subscribit, qui in Tabular. Maurigniacensi Ch. 90. qu est ann. 1102. dicitur. In Charta Ludov. VI. pro Monasterio S. Martini de Campis, Herluinus pariter, ut Magister Regis subscribit. Apud Ditmarum lib. 4. Bernhardus Magister Regis occurrit. Chronicon S. Vincentii de Vulturno pag. 675. de Authberto postmodum Archicancellario :

Cpit ejusdem Imperatoris (Caroli M.) Magister et institutor esse prudentissimus.

Adde Adamum Bremensem cap. 159. In Diplom. pro S. Maglorio Paris. dato Parisiis regnante Roberto Rege anno 2. cum gloriosa matre sua Adeleide, mentio fit Domini Hugonis Educatoris et Consiliarii Regis. Adde Hist. S. Audoeni Rothom. pag. 463. et Jo. Columbum in Episcopis Vivariensibus lib. 2. n. 46. Fuit etiam in Constantinopolitano Palatio dignitas inter alias Palatinas non minima, , Magnus Bajulus, penes quem erat filiorum Imperatoris cura, et educatio, ut passim ex Codino et aliis Scriptoribus Byzantinis docemur. Gregorius Bajulus Imperialis, apud Erkempertum in Hist Langob. Chronicon Vulturnense lib. 3 :

Gregorium Bajulum Imperialem Grcorum, qui tunc in Ydronto degebat, cum multis exercitibus... Barim introduxerunt.
Hujus mentio est apud Joannem VIII. PP. Epist. 168. 169. 178. Vide Meurs. in Gloss. Fabrotum ad Cedren. et nos in Gloss. ad Villhard. et Glossar. med. Grcit. vocibus et . In Append. col. 33. . Bailus, Eadem notione, apud Murator. tom. 3. Anecd. pag. 213 :

Volat lancea, inerme pueri crudeliter latus petens ; sed fidelis Bailus, velut subito facto amens, ocius occurrens inermis, et ipse prono corpore nimium svum capit telum.

Balius, Eodem, ni fallor, significatu, in Epitaphio quod refert D. de Montfaucon Diarii Italici pag. 360 :

Anno Domini mcclxxxix. Hic jacet Dominus Guillelmus Balius olim Domini Amerighi de Nerbona.

Bajuli Abbatum, Officiales domestici. Aimoinus de Vita S. Abbonis Floriac. cap. 17 :

Hos ex Monachis itineris comites Assumens, prnominatum Remigium, meque, qui hc scribo, Aimoinum, cum Guillelmo su veneranti, juxta Abbatum morem, tum Bajolo. Balivi Monasteriorum,
apud Ingulfum pag. 856. 906. Vit Abbat. S. Albani :

Ex tunc poterit electus (Abbas) sibi de sociis, qui secum commorentur, quos Bajulos dicimus, providere.
Ibidem pag. 72 : de Abbate :

Exinde solus ut potuit, ut decentius intraret, sequentibus Bajulis suis, ivit sessum.
Infra eadem pag. : Pag. 73 : Ibid. :

Circumdedit sibi habitum suum, assistentibus Bajulis suis. Qui et ipsius Abbatis et subsequentis diu Bajulus extiterat. Bajulus Abbatis et sigilli custos.
Matth. Paris ann. 1257 :

Johannes Abbatis Bajulus et Procurator.


Archivum Majoris Monasterii :

Ex parte Monachorum, Garnerius Abbas, Ber. Bajulus, Barthol. prior Nannet.


In usibus Cultur Cenoman. :

Ad cnam habeant prior et prpositus, et cellerarius, et Bajulus, et duo Priores de foris, magnam mitam.

Bajulus seu Balivus in Monasteriis spe dictus est is, qui expensas curabat, et victualibus comparandis erat prpositus, uti patet ex computis S. Petri Carnutensis, et ex Charta Abbatis S. Barnardi de Romanis tom. 1. Hist. Dalphin. pag. 142. ubi Bajulus appellatur, et Procurator et Custos domus et terrarum Abbatis. Camera Ballivorum in Monasteriis, in Hist. S. Martini de Campis pag. 208. Ita etiam Episcoporum Officiales vocabant. Edem Vit Abbatum S. Albani pag. 41 :

Prcepto Abbatis sui Alexandro Episcopo Lincolniensi adhrens, Bajulique, officium exercens, etc.

Hinc forte Bajulare officium, munus aliquod exercere in Monasteriis, dixit Marculf. lib. 1. form. 1 :

Ut de vestra congregatione, qui in vestro Monasterio sancta debeant Bajulare officia, etc. Non admittendos proinde monitores, quos vulgus Bajulos vocat.

Bajuli, Monitores, in Annal. Benedict. tom. 3. pag. 2. A. ex Epist. Lupi Abb. Ferrar. : Ubi monitores intelligendi sunt ii, qui renuntiarent Abbatibus quidquid ab aliis Monachis fieret ; ad quod ideo proclives esse poterant Bajuli, quia cum Abbatibus continuo commorabantur. Bajuli Horarum Ecclesi, in Tabulario Brivatensi sub. ann. 1239. 1247. 1256. 1260. etc. Vit Abbatum S. Albani pag. 60 :

Legebantur autem 12. eadem nocte de beata Virgine Lectiones, quas corde tenus sine candela Bajuli transcurrre consueverunt.
Bajuli Ecclesi, in Charta ann. 1214. tom. 1. Hist. Dalphin. pag. 127 :

Bajuli Ecclesi et anniversariorum procuratores possunt auctoritate propria pignorare debitores anniversariorum.

Horum officium aperte declarant Statuta eccl. S. Vulfran. Abbavil. ann. 1233. in Lib. rub. ejusd. eccl. fol. 10. r :

Per decanum et capitulum singulis annis, in crastino Exaltationis sanct Crucis, provideantur sufficientes cellerarii et Baillivi ad distributiones et alia ecclesi negotia exercenda.
Vide supra Baillivus. Bajuli Obituum Novorum in Brivat. Tabul. sub ann. 1244. 1253. Officiales in Monasteriis, quibus incumbebat recipere et distribuere legata et pecunias destinatas servitio Horarum et Obituum, seu ad opus Horarum, ut est in Chartis. Lib. rub. eccl. Aquens. ad ann. 1346. fol. 213 :

Dom. Guillelmus Martini presbiter de Aquis, vicarius ecclesi S. Stephani vallis Veranic, numeravit et solvit Bajulo et distributori anniversariorum

ecclesi S. Salvatoris Aquensis, pro suo anniversario, ducentos florenos auri.

3. BAJULUS, Tutor, Bail, Baillistre, Balliseur, in Consuetudinibus municipalibus nostratibus passim ; unde Balduinus, Flandri Comes qui Philippi I. Regis Franci tutor fuerat, in veteribus Instrumentis vocitatur Philippi Francorum Regis ejusque regni procurator et Bajulus. Usatici Barcinonenses MSS. cap. 103 :

Tutores vel Bajuli respondeant, si voluerint, pro pupillis.

In Consuetudinibus municipalibus maritus dicitur Bajulus uxoris, Mari et Bail. Chronicon Flandr. cap. 69 :

Et le Roy l'a receu en son hommage, et le Duc son Baron, comme Bail d'elle.
Per Assisias Hierosolym. MSS. cap. 168. et 170.

Bailliage ne doit nul avoir, si le fi ne li peut escheir, for que en une sole maniere : se l'eir a pere ou mere, laquelle il ait des deus, celui emporte le Bailliage devant tous les autres par l'assise.
Et cap. 169 :

Le Bail n'a point la garde de l'enfant, qui est Seigneur de terre, de crainte que la convoitise lui fit faire la garde du loup ; mais il doit estre gard par accort du commun de ses hommes, tant son corps que ses forteresses, et doit avoir son vivre honorablement, et ses forteresses fournies raisonablement des rentes de la Seigneurie.
At cap. 170 :

Le pere ou la mere qui ont le Bail de leur enfant, en ont aussi la garde, pour ce que l'eschette dou fi ne peut venir lui.

Philippus Bellomanerius in Consuet. Bellovac. MS. cap. 15. discrimen esse observat entre le Bail et le garde. Insignis locus in libro vernaculo MS. Livre de Plet et de Justice fol. 105. r col. 1:

De Baill. Tuit cil qui tiennent en fie sunt en baill par la reson dou fie. Or demende len qui aura baill ? Len dit que li plus pres. Et s'il i a feme ou home ive qui aura leal ball li uns ou les ij ? Len dit li males aura la garde et s'il sunt ij males ives en l'escheete li dui auront le bail. Et li autres aura la garde et aura avenant por la garde ; et tel chose si est de fie portable, car choses non portables, et non de baro mes de contez, qui sera de ij yves homes ou home et fame, ou feme et fame

pareil ; et li deus homes ont le preu et uns a la garde, et de iij freres li ainz nez a la garde. Ne feme ne prent, tant qu'il i ait home issint pres, et se li freres ainz nez est morz et ait au le ennete li autre ont le bail yviement ; et bail dure dusque xxj an, et an feme a xv anz ; et mariage tost il bail nenil en home, et en feme oil ; en roi n'a point de baill mes il i a garde ; et les issues des choses a celui qui est en baill sont celui qui a le baill, et len doit garder les choses dou baill en point. Quiconques reoit bail, il le reoit tot son fes et tot doie le menor ; cil qui prent le bail paie les detes et quant le menor viant age il s'en vet o ses choses toz quites. Autremant vet dou vilenages, tant com li peres et la mere se tient de marier, tant ont de bail, et quant ils se marient si faut le bail, et sunt comme compoignon, par quoi lor biens soent acompoignez alors, autrement non. Puis que la chose passe autre que a la mre et au pre bail faut, mes garde ne faut pas, ainz doit avoir li plus pres la garde de l'enfant. Or demande len en desve, ou en home qui ne set qui se fet, ou en malade qui ait maladie perpetuel savoir s'il i a bau ? Et len dit que non, mes il i a garde et li profiz de toz ses biens sunt seant.
Confer Mittermaieri Instit. Jur. German. 415. not. 18. et Klimrath. in Revue de la lgislation franaise et trangre ann. 1837. pag. 356. Balius, Eadem notione, in Constit. Sicul. lib. 2. tit. 7. et lib. 3. tit. 23. 27. Baillia, Tutrix, administra bonorum pupilli. Charta Simonis de Claromonte ann. 1260. ex Tabul. Corbeien. :

Pro evidenti utilitate dictorum impuberum ad plenum cognita coram me tanquam coram Domino, auctoritatem et assensum prstante, prsente et consentiente domina Maria matre dictorum impuberum tutrice et Baillia eorum.
Bajula, Eadem notione. Charta ann. 1391. ex Archivis Massil. :

Maria D. G. Regina Jerusalem et Sicili et Bajula nutrix et administratrix illustris nati nostri Ludovici Regis.
Hc eadem vox sumitur etiam pro nutrice ; hinc Massiliensibus etiamnum Baile, nourrice. Vide Bajula suo loco. Balia, Baillia, Balium, etc. Administratio rerum et bonorum pupilli ; Bail,

Baillie, passim in Consuetudinibus municipalibus ; Balia, Italis : voces deduct a Bajulus, de qua supra. Tabular. Brivatense Ch. 155 :

Et si ipse infans talis fuerit, qui in Ballias debeat intrare, ipsi possessores illius locis teneant et nutriant eum : et quando infans ad perfectam venerit tatem, et de Ballia exire poterit, honorem recipiat.
Testamentum Guillelmi Montispessulani ann. 1146 :

Guillelmus... in garda et in Baillia domin matris me usque ad tatem 20. annorum permaneat.
Bajulia, Tutela. Vetus Charta apud Diago in Comitibus Barcinon. lib. 2. cap. 70 :

Ut teneat eam suo Seniori Comiti Berengario, usque ad illum terminum, in quo habet acceptam Bajuliam sui nepotis et sui honoris, etc.
Bajula, Eadem notione. Concil. Terracon. ann. 1329. apud Marten. tom. 4. Anecd. col. 285 :

Statuimus ac mandamus, quod curam animarum habentes, et qui sunt in personalibus, vel dignitatibus constituti, publica officia scularia non assumant ; nec Bajulas, nec vicarias teneant Laicorum.
Bajulatio. Leges Balduini Comitis Flandri ann. 1200. apud Marten. tom. 1. Anecd. col. 770 :

Si femina decesserit ex cujus parte feoda vel allodia provenerint, vir ejus ante puerorum suorum plenam tatem in ipsis prius, et in feodis eorum, et bonis Bajulationem habebit, quousque parvi tatem suam habuerint.
Ibid. semel et iterum occurrit. Baillagium. Consuetud. Lemovic. art. 53 :

Non debent liberi dolo vel fraude subtrahi vel induci ad matrimonium contrahendum sine licentia et voluntate ipsorum curatorum et tutorum, quam diu erunt in Baillagio eorumdem.
Bailia. Charta ann. 1227. apud Chesnium in Probat. Hist. Castill. pag. 44 :

Pro Bailia et tutela puerorum bon memori Guidonis quondam Comitis Sancti Pauli.
Baillium. Charta ann. 1374. apud Baluzium tom. 2. Hist. Arvern. pag. 369 :

Baillium dictorum liberorum, et omne jus Ballii et regiminis eorumdem ad dictum dominum Comitem pertinebunt.
Occurrit prterea in Edicto Philippi Aug. ann. 1197. tom. 1. Ordinat. reg. Franc. pag. 22. Baillum, apud eumdem Baluzium ibid. pag. 455. ex Regestro Parlamenti ann. 1452. Ballium. Charta Florentii Comitis Hollandi apud Rymer. tom. 2. pag. 176 :

Ballium sive advocatia terr nostr et liberorum nostrorum in ipsius Regis custodia, usque ad tatem ipsorum liberorum legitimam integre remanebit.
Alia ann. 1270. ex Archivis Castri Nannet. :

Computavit Riocus de Penros Senescallus Leonensis de exitibus balli de domino Gardone Bastard c. libras... de Ballio Amici de Foresta, pro Ballio filii Brientii de Cheac.
Occurrit etiam apud Marten. tom. 1. Ampliss. Collect. col. 1029. et 1244. In Hist. Harcur. tom. 4. pag. 2170. et in Spicileg. Acher. tom. 10. pag. 197. Ballum. Charta ann. 1260. ex Tabul. Corbeien. :

Sub tutella et Ballo domin Mari matris su, etc.

Pactum matrimonii inter Carolum Regem Aragon. et Margaritam filiam Caroli II. Regis Sicili ann. 1290. apud Marten. tom. 1. Anecd. col. 1238 :

Jure Balli secundum locorum consuetudinem sibi salvo, habebit etiam post Ballum finitum cum dotalitio illo, etc.

Adde Regestrum Magn. Dier. Campani ann. 1285. fol. 18. Marten. tom. 1. Ampliss. Collect. col. 1216. et 1240. Hist. Harcur. tom. 4. pag. 1124. etc. Ballistum. Concilium Rotomag. ann. 1231. apud Marten. tom. 4. Anecd. col. 178 :

Clerici beneficiati, seu in sacris ordinibus constituti, non sint advocati pro pretio, seu in fraude pretii in curia laicali, nec loco laicorum curiam teneant, nec Ballisti (leg. Ballistis) eorum seu aliorum illicitis prficiantur.
Qu quidem vox perperam de balationibus seu saltationibus et choreis est intellecta. Hic enim, ut palam est, de negotiis secularibus a quibus abstinere debent Clerici sermo fit, inter qu tutela non ultimum locum tenet, ut norunt qui res ecclesiasticas vel leviter attigere. Bajulatus, Baliatus, Balium. Nicolaus de Jamsilla de Gestis Frederici II. Imper. apud Murator. tom. 8. col. 508 :

Marchione itaque dimittente Bajulatus officium, Comites, Barones... convenerunt rogantes Principem Manfredum, ut Balium nepotis Regis pupilli a Marchione dimissum, quod eidem Principi jure agnationis legitime offerebatur, assumeret..... cum ex quo Marchio semel Baliatus officium gerere cperat, se ab eo exonerare non posset.

4. BAJULUS, vel Baillivus, Italis Balio, Magistratus, qui vice Legati ordinarii Venetorum fungebatur Constantinopoli, dum Imperatores Grci ea in urbe imperarent : seu potius Mercatorum Prtor, ut Platin placet in Gregorio XI. , et , Pachymeri lib. 2. cap. 32. Gregor lib. 4. Phranz lib. 3. cap. 1. et Codino de Offic. cap. 14. n. 13. quomodo hc vox scribitur

apud Ducam cap. 17. ubi de Ballivo Ordinis Hierosolymitanorum Militum. At id non semper obtinuit : nam primitus Potestates dicti ii Bajuli, ut colligitur ex Statutis Venetor. ann. 1242. lib. 1. cap. 27. Ballivum Catelanis, qui Constantinopoli morabantur, prfuisse etiam ait idem Phranzes loco citato. Bajuli Artificum, Procuratores, qui res artificum communes administrant, Gall. Syndics. Ceremoniale MS. B. M. Deaurat Tolosan :

De mane est consuetum, quod Bajuli argentariorum ac etiam Bajuli menescallorum faciunt dicere unam Missam in altari B. Eligii.

Bajuli Artificum, dicuntur ii, qui rebus ad artificium spectantibus prfecti sunt. Libert. Petr assisi ann. 1341. in Reg. 74. Chartoph. reg. ch. 647 :

Item quod dicti consules possint instituere et destituere Bajulum seu Bajulos super quolibet ministerio textatorum, macellariorum, etc.

Ballivi Capitales, Majores, qui aliis prerant. Consuet. Norman. part. 2. cap. 63. ex Cod. reg. 4651 :

Contra senescallum vel capitales Ballivos principis, in eis qu ad principem pertinent, vel ad personas eorum tanquam justiciariorum, fit desrenia per septem hominum sacramenta.

Bajuli Confratri, Qui res confratri communes administrant. Les Bailes vel Syndics d'une Confrrie. Baluz. Hist. Arvern. tom. 2. pag. 783. ex Charta ann. 1308 :

Item homines S. Amantii et pertinenciarum recipient mensuras vini a Bajulis Confratri S. Spiritus, qu fit in villa S. Amanii qui tenebunt l'eschandelho sive lo payro, et omnes homines recipient a dictis Bajulis, etc.
Bajuli Curi Montispessulani, in Statutis Sartorum Montispessulanorum ann. 1323. tom. 2. Ordinat. Reg. Franc. pag. 472 :

Nos Guirus Genesii Bajulus Curi ordinari Montispessulani illustris domini Regis Majoricarum et domini Montispessulani, sigillum auctenticum dict curi huic prsenti publico instrumento duximus apponendum.
Bajulus de Palatio, in Charta ann. 1218. ex Cod. reg. 5132. fol. 9. v :

Ego Bernardus de Dous Bajulus de palatio, etc.

Bajuli Dominorum, in Constitut. Neapol. lib. 3. tit. 10. quibus aliquid agendum a dominis suis demandatum est. Ita etiam appellamus pedaneos et fiscales judices prdiorum et feudorum. Bajuli Gabellati, qui gabellas seu tributa publica exigunt vel recipiunt. Constit. Neapolit. lib. 1. tit. 57 :

Statuimus Magistros Camerarios,... ipsas rationabiliter diffinire causas, quas inter Bajulos Gabellatos su jurisdictioni subjectos oriri spe

contingit.

Bajulivi Conventuales, in Ordine Hospitaliorum S. Joannis Hierosol. prcipui ordinis Consiliarii appellantur Magnus Commendatarius, Marescallus, Hospitalarius, Admiratus, Draperius, et Turcopolerius,

qui Bajulivi Conventuales dicuntur, quia suarum linguarum prsides existunt.

Statuta istius Ordinis tit. 10. 1. Bajulivi Capitulares, in eodem ordine, ibid. n. 2. qui Capitulis ascripti sunt, Consilioque intersunt : hi sunt Bajuli octo linguarum, Provinci, qui Magnus Commendatarius ; Alverni, qui Marescallus ; Franci, qui Hospitalarius ; Itali, qui Admiratus ; Aragoni, qui Draperius nunc Magnus Conservator ; Angli, qui Turcopolerius ; Alemanni, qui Magnus Bajulivus ; Castell, qui Cancellarius Ordinis appellantur. De iis eodem tit. 42. Bajulivorum appellatione prterea veniunt Priores et Castellanus Empost, tit. 19. 5. Magni Baillivi Hospitalis S. Joan. Hieros. meminit Ducas cap. 17. pag. 40. Ballivus, Regni vel Imperii gubernator, qui vulgo Regent, olim Bail. Henricus Flandrensis in Epistola ad Innocentium III. PP. in Gestis ejusdem pag. 116 :

Principes, Barones, et Milites exercitus me imperii Ballivum elegerunt.

Ipse vero Imperii moderatorem se inscribit in eadem Epistola. Vide infra Balius. Bajulinos eosdem appellat Bernhardus de Breydenbach in suo Itinerario Hierosol. pag. 271 :

Nec defuerunt magnanimi Bajulini, priores, preceptores ac fratres sacri ordinis Jerosolimitani pariter negociatores indigeneque et Grci, qui pro fide orthodoxa fortiter pugnare non formidant... Nostri in pomerio tubarum clangore jubilant. Princeps noster prclarissimus, ingenti acumine preditus propediem hostilem invasionem futuram conjectat. Maturo igitur consilio, presidia menium instituit ; hiisque prstantes viros preficit, subsidia quoque non negligit, quibus et electissimos sui ordinis cujusvis nationis Bajulinos et equites preesse voluit, qui presto casu urgente adesse debeant.
Bajulus Tabellionum, Qui prest tabellionibus. Concil. Avenion. ann. 1509. apud Marten. tom. 4. Anecd. col. 396. E :

Placuit dicto RR. domino, quod salarium secretarii taxetur per Bajulos tabellionum.

Bajuli, In urbibus iidem qui mox Ballivi, Prtoris officio et nomenclatura illustres. Chronicum Sicili apud Marten. tom. 3. Anecd. col. 89 :

Inter alia privilegia et immunitates concessas dict universitati Panormi per dictum dominum Regem Petrum fuit concessum quod ex nunc inantea Bajulus dict urbis nominaretur et vocaretur Prtor, prout antiquitus assueverat vocari.
Instrum. ann. 1120. tom. 1. nov. Gall. Christ. pag. 67 :

Reddidit... castrum et villulam et quam contra voluntatem ejus dificaverat et ejecit Bajulum... et dimisit omnes malos usus.

Ballivi, nostris Baillis dicti, quibus Justiti in provinciis et majoribus civitatibus administrand cura a Principe demandata erat, qua notione passim h voces occurrunt in Constitutionibus Regum nostrorum. Ballivos autem a voce Bajulus, dictos omnino constat ; non vero a Baal, idolo, ut sibi somnia finxere Sanjulianus in Hist. Burgundionum pag. 176. Golutus in Hist. Comit. Burgund. lib. 2. cap. 42. et Joannes Guijonius in Dissert. de Magistratibus Augustodunensis fori cap. 2. Atque ii Comitum vicem subiere, qui prima et secunda Regum nostrorum stante stirpe id muneris obibant, quod postmodum Ballivi. At cum Comites inclinata, et frequentibus Normannorum irruptionibus attrita ac pene profligata eorumdem Principum auctoritate, Comitatus suos sibi proprietario jure asseruissent, iidem juris dicendi facultatem tradidere Vicariis, quos Bajulos ac ballivos, vocabulo vi istius, vocarunt, quo ita appellabantur, quibus rei alicujus cura demandata erat : qui ut justiti su Custodes essent ac veluti rectores et prsides : quod etiam fecere Reges nostri in iis oppidis ac civitatibus, qu sui ac proprii juris erant. Altius, quam par erat, Ballivorum originem ultima hac notione D. Cangium repetisse existimat D. Brussel ; haud injuria certe, cum de iis ante xii. seculum nulla occurrat mentio. Henricus II. Rex Angli et Normani Dux, primus eorum meminit in Charta ann. 1155. ita tamen ut ex ea omnino incertum sit, an Vicecomitibus vel Prpositis superiores extiterint. Hanc Preminentiam non prius ann. 1190. cum scilicet a Philippo Augusto primum instituti, obtinuisse in iis qu ad Regem pertinebant provinciis certum videtur. Vide laudatum D. Brussel de Usu feud. tom. 1. lib. 2. cap. 35. De Ballivorum jurisdictione ac cognitione in Regno Sicili agunt Constitutiones ejusdem regni lib. 1. tit. 56. et sequentibus : in Francia vero pr cteris Edictum S. Ludovici, dat. Parisiis mense Decembri anno 1254. quod recitant Joinvilla, et Nangius in illius Vita sub ann. 1256. et Edictum Philippi Pulcri ann. 1302. pro reformatione Regni, quod Pithus edidit post Consuetudinem Trecensem, in quibus habetur sacramentum, quod antequam munus suum inirent, edere tenebantur, cap. 26. et seqq. quod etiam descriptum legitur in 1. Regesto Memorialium Camer Computorum Parisiens. fol. 158. hisque verbis

concipitur : Li sermens que doivent faire li Baillis.

Premierement que vous servirez le Roy bien et loyalement, et garderez son secret et son droit par tout l ou vous le sarez. Item, que vous ferez bon droit et hatif tous ceux qui auront faire devant vous pour cause de votre Office, tant au foible comme au fort, tant au pauvre comme au riche, sans acceptation de personne, quelle qu'elle soit. Item, que de nulle personne de votre Baillie, ne d'autre quelle qu'elle soit, qui est cause devant vous, ou esperez qu'il doie avoir, vous ne prendrez don ne present de vin en tonnel, de beste entiere, comme buef, ou porc, ne viande, ou viandes en autre maniere, fors que pour la souffisance de la journe, ne or ne argent, ne joyaux ne autres choses, qui puissent ou doient tourner mauvaise convoitise. Ainsi le jurez-vous, Bailly, ainsinc vous aist Diex et ces saintes Evangiles.
Exstat aliud simile, sed prolixius sacramentum in 8. Regesto eorumdem Memoralium pag. 55. Quod quidem sacramentum prius coram Rege, vel in publicis Balliviarum suarum assisiis, exinde vero in Camera computorum prstare tenebantur, ex Edicto Philippi V. Regis Franc. ann. 1319. tom. 1. Ordinat. Reg. Franc. pag. 706 :

Nous voulons et ordennons que tous Seneschaux, Baillis.... tantost comme ils seront cres et establis s offices de par nous, viengnent en la Chambre de nos Comptes devant ditte, pour faire illec leur serment.

Ut sua per se officia exerceant, nec locum tenentes, nisi cum casus id postulaverit atque de consensu Regis, sibi substituant, prcipit Philippus IV. Edicto ann. 1302. cap. 22. et Philippus V. ann. 1318. cap. 8. Ballivi isti majores non modo in assisiis suis jus dicebant ; sed etiam Regum nostrorum, uti vocant, domania, seu res, qu fisci sunt, exigebant ac cogebant : verbi gratia mulctas et emendas pecuniarias, confiscationes, forisfacturas, escatas, laudimia, manus mortuas, et alia id genus, de quibus rationem accepti et expensi coram Magistris Computorum Parisiensium quotannis putabant, ut est in Statuto dato Vivarii ann. 1319. pro eadem Camera Computorum : cujusmodi Ballivorum Computa in Rotulis membraneis comprehensa infinita propemodum mihi legere contigit beneficio V. C. Dom.

d'Herouval. Prostat aliud Statutum datum Andegavi mens. Novemb. ann. 1323. in Regesto Noster fol. 165. in quo hc de Ballivorum Computis statuuntur :

Item, que tous Baillis et Receveurs veenguent compter ordonneement aus drois termes accoustumez sur peine de perdre 60. livres tournois, chascun Bailly chascun termes et chascun Receveur des Seneschausses la moiti de ses gages. Item, que tous les Baillis dou Royaume de France, except celuy d'Auvergne, feront les receptes de leurs Baillies, et en compteroient aux termes accoustumez sur la peine dessusdite, et n'y ara autres Receveurs except le Receveur de Paris, qui ara 100. livres tournois chascun an pour raison de ses gages, et chascun Bailly et le Prevost de Paris aront 500. livres tournois de gages par an, et est faite celle creu s Baillis pour cause des receptes leurs Baillies et au Prevost de Paris pour la multitude des besoignes qu'il y a faire.
De Ballivorum salariis hc habentur in eodem Regesto f. 415 :

Anciennement le Prevost de Paris souloit prendre par tout l'an 292 livres par. pour ses gages, c'est 16. s. par jour, et il prend orendroit chascun an 400. livres par. et 160. livres l'an de don de creu. Les Baillis de Senlis et les autres de France prenoient par jour 16. s. et n'y avoit nul Receveur, et autant prenoit-il orendroit, et s'y a Receveurs qui prennent chascun 80. livres par an. Les Baillis de Normandie souloient prendre chascun 20. s. tournois de gages par jour, c'est 365. livres tournois par an, et chascun prend orendroit 500. livres tournois de gages par an et oultre ce le Bailly de Rouen prenoit 100. livres tournois par an pour robes et chevaux, et les prend encore. Les Baillis de Champagne souloient prendre chacun 20. s. tournois de gages par jour, et le Receveur 500. livres tournois, et autant prenoient-il orendroit, et aussi les autres Officiaux. Les Seneschaux souloient prendre, c'est assavoir Poitou, Xaintonge, d'Auvergne, chascun 500. livres tournois de gages par an, Caours et Perrigort ensemble 600. livres, Tolose 700. livres tournois, aussi prennent-il encore, et avec ce il retenoient les emolumens des seaux des Seneschauces qu'ils portent.

Le Seneschal de Bigorre souloit prendre 365. livres tournois de gages par an, et il prend orendroit 400. liv. tournois, et li Receveur 100. liv. t. par an. Li Gouverneres de Lille Mess. Thibaut de Denisy prenoit l'an 1325. en son temps 1000. liv. t. de gages par an, et Mess. Regnaut de Choisel Gouverneres orendroit prent 500. liv. t. par an, et le Bailly souloit prendre 200. liv. par an et n'y avoit Gouverneur ne Receveur, et li present li Receverres 80. liv. par an. Le Bailly de Crescy souloit prendre 60. liv. tourn. de gages, et il prend orendroit 200. liv.
De tempore, quo Baillivi sua computa reddere debebant, habetur aliud Statutum, hisce verbis conceptum :

C'est l'ordonn. comment les baillifs de France et de Normandie, et les Seneschaux, et les Commissaires de par le Royaume doivent venir compter. Les Baillis de Normandie doivent venir compter le lendemain des Octaves de Pasques et de la S. Martin chascun 2. jours l'un aprs l'autre. Le Bailly de Roen, lendemain des Octaves de Pasques, et aura 2. jours pour compter. Can aprs aura 2. jours. Caux 2. jours aprs. Constantin 2. jours aprs. Gisors aprs 2. jours. Les Baillis de France doivent venir compter lendemain de l'Ascension et de la S. Andry, et doit chascun l'un aprs l'autre avoir 2. jours pour compter chascun terme ; Paris, Senlis, Vermandois, Amiens, Sens, Orleans, Bourges, et Tours. Seneschaux doivent venir compter aux Octaves de la S. Jean chascun an, et aura celuy de Poitou. 2 jours, Xaintonge 2. jours, Angoulesme 1. jour, Auvergne 2. jours, Thoulouse 8. jours, Roergue 2. jours, Carcassonne 8. jours, Beaucaire 8. jours, Pierregort 2. jours, Caoursin 2. jours, Lyon 2. jours, Mascon 2. jours. Champagne la my-Aoust 8. jours
.

La ville de Doay, et toute la terre devers Flandres de la Septembresche.


(sic)

Nevers aux Oct. de la Septembresche. Les Baillis de Normandie aux huitaines de la S. Martin, se il n'y a pleiderie, et se il y a, il soit bon, que ils veinssent lendemain de la Toussaint. Les Baillis de France la S. Andrieu, et aura chascun Bailly de France et de Normandie 2. jours pour compter l'un aprs l'autre. Navarre rendra de la Tiphaine, et aura 8. jours. Ensuit tous les Comptes ordinaires ouys, aprs le temps dessusdit pourra l'en oyr les Commissaires des diximes, des annuex, de Messaigiers, et autres Commissaires
.

Les Comptes de l'Hostel le Roy, de Madame la Royne, avec les joyaux pour 2. termes.
Les Comptes du Tresor pour 2 termes. Les Comptes des Garnisons. Statuto Philippi Valesii Regis 8. Aprilis ann. 1342. cautum, ne quis Baillivus vel Senescallus sit ex Magistris Requestarum, neque ex Parlamento, in Reg. Memorialium Cameri Comput. Paris. sign. C. fol. 259. Adde Statutum pro reformat. Regni ann. 1302. cap. 8. Admissos tamen in Parlamentum, nisi cum de Arrestis pronuntiandis ageretur, constat ex Edicto Philippi V. ann. 1320. tom. 1. Ordinat. Reg. Franc. pag. 730 :

Nous voulons que les Huissiers de Parlement laissent passer les Seneschaulz, Bailliz et nos Procureurs pardevers les Mestres, forz tant seulement quand il seront en conseil sur les arrez.

Ex ordine Militum seligebantur Ballivi, ut auctor est Monstrelletus 1. vol. cap. 155. Quanquam vero ex ordine militum seligebantur Ballivi, horum nihilominus officium seu servitium aliquam nobilitati maculam inurere nonnunquam opinati sunt, uti colligitur ex Charta Phil. Pulc. ann. 1295. in Reg. 61. Chartoph. reg. ch. 253 :

Cum dilectus et fidelis noster dominus Couciaci Theobaldum de Marla Ballivum castri sui Montismirelli duxerit deputandum ; nolumus quod

occasione servicii dict ballivi, quamdiu manserit in eodem, dicto Theobaldo, ejus uxori eorumque liberis aliquod prjudicium generetur, aut imponatur aliqua macula servitutis.

Interdum Gubernatores Balliviarum suarum se se inscribebant, ut ex variis Tabulis, et ex Froissarte 2. vol. cap. 24. colligitur : quod postmodum iis interdictum dicto Statuto 8. April. ann. 1342. Si bellum ingrueret, vel a Rege submonerentur et citarentur feudatarii, Ballivi Communias Balliviarum suarum in exercitum ducebant, iisque prficiebantur. Homagium Vicarii Salvi in Occitania, apud Catellum in Hist. Tolos. Comit. pag. 36 :

Quando dominus Rex vel alius nomine ipsius vult congregare cavalcatas per Bajulos parochiarum, ego debeo mandare dictas cavalcatas per totam dictam Vicariam, per dictos Bajulos, et cogere homines secundum mandatum domini, ut eant in guerram : et debeo dictos homines conducere, et capdelare per me, vel per alium, cum expensis tamen domini prdicti.
Charta Berengarii Comitis Provinc. ann. 1234. ex minore Chartul. S. Victoris Massil. pag. 119 :

Retentis nobis cavalcatis semel in anno homines dicti castri teneantur venire in nostris castris, si contigerit nos vel Bajulos nostros facere exercitum.

127. Vide Froissart. 1. vol. cap. 121. pag. 127. Labbeum tom. 1. Miscellan. pag. 658. Sanjulianum in Augustoduno pag. 215. etc. Ballivorum officia annua erant, et Vicarios ad jus dicendum pariter annuos ii deligebant. Ita appellantur in Statuto S. Ludovici ann. 1256. quos nostri Lieutenans Generaux vocant. De iis consulendum Edictum Caroli VIII. ann. 1493. Triennium officia sua Ballivos obtinuisse, atque etiam diutius, quamvis raro, monet D. Brussel de Usu Feud. lib. 2. cap. 34. quod manifestum fit ex Catalogo quem ibidem adtextuit. Ad Vicarios vero eorumdem quod attinet, nihil in Statuto laudato ann. 1256. mihi occurrit quo Ballivis jus fuisse Vicarios, qui vices suas gererint, deligendi, eosque annuos fuisse probetur ; id certe sequiori sculo ipsis interdictum fuisse supra monuimus. Ballivis, administratione sua durante, possessiones per se, vel per alium emere in Ballivia sua, absque Regis licentia, interdictum Statuto S. Ludovici supra laudato : ut et sibi vel liberis, fratribus aut sororibus, et consanguineis vel cuicumque de familia sua, absque Regis assensu, procurare ; sed et matrimonia contrahere, suosque in Monasteriis collocare. Habetur in Camera Computor. Parisiens. sequens Diploma, quod id adstruit :

Johannes, etc. Universis, etc. Exposuit nobis Colardus de Salcibus Ballivus noster Vitriaci, quod cum ipse matrimonium contrahi procuraverit de Colardo filio suo, cum filia Radulphi de Dargieres Militis in sua Ballivia commorantis, timeatque, ne eidem imputari posset in futurum, quod hoc juxta ordinem facere non potest, absque emenda erga nos incurrenda : Notum facimus, quod attentis gratis servitiis, etc. eidem omnem emendam, quam propter prmissa incurrere potuit, remittimus et donamus, nonobstante, etc. Datum Paris. die 15. Junii ann. 1359.
Denique ut omnis odii aut favoris abesset suspicio in judiciis, statuit Philippus Pulcher, ut aliunde assumerentur quam ex Balliviis, ad quas mittebantur, Statuto anni 1302. cap. 17. cui consona habet de Friderico I. Imp. Guntherus lib. 8. Ligurini :

...... Cunctasque per urbes Electos in jure viros, verique sequaces Imposuit, medio qui cuncta negotia juris Limite discuterent, nec eos ex urbibus iisdem, Ne favor aut odium sensus corrumpat eorum, Sed magis ex aliis ad munera pulcra vocatos Elegit, sacra vel delegavit ab aula.

Ballivi, finito officio, in sua Ballivia remanere tenebantur per 40. dies, vel saltem procuratorem sufficientem dimittere, ut de se conquerentibus coram illis responderent, quibus id fuisset commissum, ex dicto statuto S. Ludov. ann. 1256. vel 50. Et ex Statuto Philippi Pulcri ann. 1303. in Regesto 36. Chartophylacii Regii Charta 133 :

Item quod Bajuli facto tempore eorum regiminis morentur et remaneant in locis Bajuliarum suarum per 50. dies continue parati respondere omnibus de se conquerentibus.

Quod etiam in Scotia factitatum docent Leges Scoti Quoniam attachiamenta cap. 101. Id vero et illi et nostri hauserant ex l. 1. Cod. Ut omnes Judices tam civiles, quam milit. etc. et ex Novella Theodosii et Valentiniani de Tributis Fiscalibus. In quam rem consulendus Theophanes ann. 2. Justiniani M. Neque tantum in Balliviis suis morari per id temporis, sed etiam in Parlamentis sistere se tenebantur, ut de judicatis in assisiis suis responderent. Philippus de Bellomanerio cap. 61. ait, eum, qui de falso judicio appellavit, debere illud prosequi in proximo Parlamento post appellationem :

mais ajorner le Bailli ne convient-il pas fere, car il est tosjors ajorn as Parlemens ce jor de lor Baillies contre tos cix qui se voelent plaindre d'eux.

Atque hc generatim de Ballivis Gallicis : de Anglicis vero sequentia ex Spelmanno, et aliis hic subjicimus. Ballivus Franchesi, seu libertatis, apud Anglos est, qui in loco immuni, seu portione Comitatus, potestate Vicecomitis subducta, partes Vicecomitis exequitur. Et sunt hujusmodi Ballivi eorum similes, qui apud Gallos Baronum et Castellanorum appellantur Ballivi. Horum mentio est in Statuto 2. Westmonaster. cap. 42. Ballivi Burgorum, sunt in burgis suis Prtoris instar : at sub illo nomine ante sculum Normannicum non reperiuntur ; sed deinceps nunc Aldermannorum locum, nunc Grevi et Portgrevi obtinuerunt. In hoc autem differunt ab Aldermannis et Grevis, quod hi plerumque singulis burgis vel civitatibus singuli prficerentur ; Ballivi autem bini, ut olim Londoniis : interdum quatuor, ut Norwici aliquando. Primos etiam Londoniarum Ballivos alii Vicecomites appellarunt, qui apud Anglos multo splendidior est Magistratus. Vide Leges Burgorum Scotic. cap. 76. 1. cap. 104. 1. Ballivus Manerii, Idem est, qui alias Ballivus, seu Prpositus vill, quasi vicedominus : nam domini loco omnia administrabat infra manerium, seu villam : tantaque olim ejus erat celebritas, ut absente domino, brevia aliquot Regis, illi tanquam domino mandarentur. Ballivus Domesticus, seu rei familiaris idem est qui Latinis Villicus. Sunt prterea Quinque portuum, forestarum, Castellorum, aliorumque locorum Ballivi, et rei alien administrand perplures, quos longum esset singillatim enumerare. Pr omnibus autem, munere, multitudine notissimi sunt infimi illi Ballivi, qui Vicecomitibus et Ballivis franchesiarum sunt a mandatis. Horum autem est, desideratos in Curias accersere, partem ream citare, sistere, apprehendere, in custodiam deportare, mulctas et debita exigere, rem judicatam transigere, et hujusmodi. Qu ut faciant, alii undique discurrunt, et appellantur ideo Ballivi errantes, seu itinerantes, quales olim apud Romanos Viatores. Hoc illud hominum genus est, quod dum plebem per secula vexat et depeculatur, honestum Ballivorum nomen turpi infamia perfundit : cum tamen ipsi non Ballivi, at Subballivi potius sint appellandi. Hactenus Spelmannus. Ad Ballivos vero Delphinales quod spectat, de eorum jurisdictione et cognitione nihil est quod addamus : cum iidem fuerint qui Ballivi Regis Franc. de quibus satis abunde supra dictum est : ad eos quippe, quemadmodum et ad illos, census, aliorumque vectigalium, qu fisci erant, spectabat collectio, de quibus rationem Castellano exhibebant, ad cujus mandatum debebant facere et tractare negotia domini. Horum exinde officium sub annuo censu infeudatum videre est in Hist. Dalphin. tom. 1. pag. 111. ubi, plura si nosse cupis, accurate pertractata reperies. Baillivia, Balivia, Ballia, Balliva, Nomen est genericum, comprehenditque non

modo Ballivorum majorum officia ac districtus, sed etiam alias Prposituras, Majorias, Vicecomitatus, et quosvis pedaneorum judicum magistratus, qui in commercio erant, et vnibant, et emebantur, ut est in edicto S. Ludovici ann. 1254. apud Nangium in illius Vita pag. 364. Hinc Balliva Vicecomitis, apud Matthum Paris, et in Vitis Abbatum S. Albani. Baliva forest et forestarii, in Legibus forest, apud eumdem Paris, id est, cura forestarum, de quibus etiam forestarii judicia exercebant, vel saltem mulctas imponebant. Edictum S. Ludovici ann. 1228. in Hreticos Occitani :

Hc Statuta inviolabiliter servari jubemus, mandantes, quod Barones et vassali et bone ville jurent ista servari, Baillivis nostris ad hoc executoribus deputatis, qui infra mensem postquam fuerint in Baliviis suis constituti, publice et in loco publico et die solempni, jurent quod hc servabunt.
Charta anni 1298. ex Archivo Montis S. Michalis :

Nos frater Stephanus Abbas Savigneii et Magister Guillelmus archidiaconus Sabolii visitatores et reformatores monasterii Rothonensis a domino Papa delegati, statuimus, quod Abbas teneat Baillivias sive prposituras de Rothono, de Balneo, etc.
Tabular. Angeriac. :

Ipse Petrus quitavit et concessit dicto Laidet et heredibus suis Balliam et libertatem ipsius Balli, qu Ballia vocatur publice Prpositura fimorum.
Vide infra Balia. Ballia, Ballivia. Charta ann. 1208. ex Archivis Castri Nannet. :

H. de Leonia : Ego dedi R. filio Cari pro bono suo servitio Balliam et ministerium et senescalliam hereditarie et perpetuo possidenda, inter me et ipsum nullo Ballivo mediante, in quinque plebibus, etc.
Alia ann. 1225. ex eodem Archivo :

Noverit universitas vestra nos dedisse et concessisse dilecto militi nostro Eudoni Guidon Senescalliam et Bailliviam in plebe Tinet... sibi et heredibus suis in perpetuum. Dictus autem Eudo Guidon est homo noster ligius de Senescallia et Ballivia prdictis.

Adde Regiam Majestatem lib. 1. cap. 15. 14. Bajulia, in Saisimento Comitatus Tolos ann. 1271. tom. 1. Annal. Tolos. pag. 37. inter Instrumenta :

De Buzeto Dicesis Tolos et Bajulia ejus.


Et pag. 38 :

Asseruerunt etiam quod in Bajulia et districtu dicti castri sunt castra et

vill et parrochi infra script.


Concil. Hispan. tom. 4. pag. 527 :

Statuta Eccles. Barchin. ann. 1341. apud Marten. tom. 4. Anecdot. col. 622. E :

Bajulias, scribarias seu alia officia, etc.

Cedit quidem in magnum Ecclesi detrimentum, quod scribani, vicari, Bajuli, sagioni.... per laicos gubernari, etc.

Spicil. Acher. tom. 9. pag. 249. ex Testamento Jacobi cognomento Magni Regis Aragoni ann. 1272 :

Manumissores nostri habeant, teneant et recipiant tot annis et tamdiu omnes reditus et exitus civitatum.... et Bajuliarum suarum, etc.
Prceptum S. Ludovici. ann. 1228. tom. 1. Ordinat. Reg. Franc. pag. 51 :

Volumus et mandamus, ut Bajuli nostri in quorum Bajuliis capti fuerint hretici, etc.
Hist. Dalphin. tom. 1. pag. 40 :

Desiderius Corlois est homo Comitis et tenet de eo Bajuliam de Menglas et de Longavilla et percipit pro ista Bajulia decimam partem in omnibus censibus et in tallia quinque solidos pro calciatura sua.
Vide infra Balia. Ballivia Feodata, Juris dicendi potestas, vel potius prdii alicujus cura in feudum data. Tabularium Ludovici Ducis Andegavensis Regis Sicili fol. 102. 103 :

Michel de la Tousche homme lige deux fois pour la grant Baillie Faie du Chaillant, et cause de la Baillie Faie de Lennot de Changey. Colette la Bedelle femme lige cause de la Baillie Faie de Mayenne.
Bailliagium, Baillivi seu Judicis officium, districtus, jurisdictio, Gall. Baillage. Rotulus Cancellari Ducatus Normanni tom. 4. Hist. 1. Harcur. pag. 1258 :

Infra Bailliagium d'Evreux et d'Alenon.

Baillivatus, Bailliviatus, Eadem notione. Liter Caroli Franc. Regis ann. 1459. tom. 5. Hist. Paris. pag. 705. inter Instrum. :

Theobardus de Meseray dicti palatii nostri dum viveret conciergerius magistros Petrum de Marigny et Petrum le Moustier successive suos Ballivos, qui dictum Baillivatus officium.... exercuerant, commiserat.
Rymer. tom. 9. pag. 879 :

Quoad officia tam justiti Parliamenti, quam etiam Baillavatus, Prposituras, etc.
Et pag. 898 :

Prposituras, Bailliviatus, Senescallias, etc.


Vide eumdem tom. 12. pag. 503.

Bajulatio, in Constitut. Sicul. lib. 1. tit. 56. 59. 1. 2. in Sicilia Sacra Rochi Pirri pag. 174. ex Diplom. Martini Regis, et in Statutis MSS. Caroli I. Regis Sicili cap. 49. 50. Balia, Quvis rerum administratio. Falco Beneventanus in Chron. :

Jurejurando firmavit, quod Comestabiliam, et Rectoraticum, aut aliquam Baliam publicam non acciperet, etc.
Tabularium Brivatense Ch. 28 :

Placuitque mihi, ut post obitum meum ille teneat in Balia, et annis singulis censum reddat, etc.
Charta ann. 1159. apud Joffredum in Nicea pag. 175 :

Omnes administrationes sive Balias, etc.

Charta Comitis de Homburg. ann. 1312. apud Corium in Hist. Mediol. parte 2 :

Dans nobis potestatem et Bailiam prcipiendi omnibus Imperii fidelibus, etc.


Joan. Villaneus lib. 1. cap. 25 :

Haveva passato il decreto fatto, che nullo dovesse stare in nulla Balia piu de cinque anni.
Le Roman de Guillaume au Courtnez, MS. :

Mes pour tel Dieu qui tot a en Baillie.

Vide Historiam Dalphin. tom. 1. pag. 140. et 141. in quibus voces Baillia et Ballia passim habentur eadem notione. Bailla in Charta ann. 1157. ex Archivo Castri Nannet. Baylia, Bayllia, Eadem significatione. Hist. Dalphin. tom. 1. pag. 142. col. 1. de officiis feudalibus famili Abbatis S. Barnardi de Romanis :

Feudus Baylli debet, sicut dictum est, hominium et jurare fidelitatem et centum solidos de placito tempore mutationis, procurationem domus, id est, Abbatis su Romanis et totius terr su facere tenetur, et ratiocinia et custodire terram suam... et hoc quod habet in Petrosis de Cappelleys, usque ad viam qu tendit ad columbarium et in tribus mansis panem et potum et tres agnos cum pane et vino, et feudum quod Clemens tenet ab eo pro Baylia et servitium molendinorum.
Baliaticum, Idem quod Balia, nostris Baliage, Gardia, custodia. Charta Willelmi D. Montispessulani ann. 1103 :

Dono etiam ego Willelmus Baliaticum arquintalis, et tertium denarium in arquintali, et medallias, quas donant homines Montispessulani et Longobardi pro arquintali. Bayliwike,

Apud Littletonem sect. 248. Baliato, apud Matthum Villaneum lib. 6. cap. 33. Bali, Balliv, Officinarum in Monasteriis prfectur Monachis demandat, apud Innocent. III. PP. lib. 13. Epist. 55. Vide Probationes Hist. Drocensis pag.

237. Matthus Paris pag. 110 :

Monachus Ballivam suam, si quam habet, amittat.


Idem alibi :

In qualibet Balliva, quas Obedientias dicimus, constituit.

Vide Marten. tom. 4. Anecd. col. 1209. Balium, Idem quod Balia, Balium regni ; Hugo Falcandus de Sicili calamit. pag. 671 :

Reginam autem prcepit totius regni curam et administrationem (qu vulgo Balium appellatur) tandiu gerere, dum puer ejus prudenti esset, qu negociis provide disponendis sufficere putaretur.
Adde pag. 674. Hac notione occurrit lib. 2. Epistolar. Innocentii III. PP. pag. 484. 488. 494. Edit. Venet. Bajulacus, f. pro Bajulatus, eadem notione. Charta ann. 1284. apud Rymer. tom. 2. pag. 278 :

Decere Majestatem vestram, qu a summo Rege regni terreni tenet Bajulacum.


Balius, Gubernator, Balio, Italis. Joan. Villaneus lib. 1. cap. 19 :

Era Pipino sovrano Balio et Governatore di tutta Francia.

Bajulus, Eadem notione. Chron. Romualdi II. Archiep. Salernitani apud Murator. tom. 7. col. 199 :

Non multo post quum Imperator vellet in civitate Bajulum constituere, et eam pro suo arbitrio ordinare.
Bajulia, Tutela, protectio. Testamentum Ranimiri Regis Aragon. r 1099. apud Martinezium in Hist. Pinnatensi lib. 2. cap. 38 :

Et mitto illum (filium) et omnem meam terram, et meum honorem, et meos viros, qu Deus mihi dedit, in Bajulia de Deo et de suis Sanctis, etc.
Infra :

Ut sint in Bayoliam Dei et de sancta Maria, etc.


apud Borellum :

Piea fut morte, ou mal sortie, Selle ne fut en ma Baillie.

Balliata, Tributi genus, f. illud quod ratione protectionis seu tutel exigitur. Antiquit. Benedict. Engolism. MSS. apud Stephanotium pag. 189 :

Litter Adhemari Engolismensis Comitis, quibus homines S. Ausonii... exemit ab omni Balliata, injusta exactione, exercitu, canis, ballivis, caseis et paleis.

Bajulatus, Locatio, conductio, datio ad firmam, Gall. Bail. Provinciale Ecclesi Cantuarensis lib. 3. tit. 9 :

Vel sub nomine Bajulatus Ecclesi ad firmam Lacis conceduntur, etc.


Bajulatio, Gravamen. Charta Goffredi Comitis Conversani ann. 1105. apud Ughellum tom. 7. pag. 1072 :

Concedimus etiam, ut nemo ex hominibus ipsius Ecclesi.... constringatur ullo tempore ad faciendam Bajulationem, vel aliquam servitutem, etc.

Adde pag. 1081. Bajulatio, Tributum, vectigal. quidquid ob merces extra regnum vel provinciam exportatas exigitur. Epistola Panormitanorum ad Martinum PP. IV. in Chron. Sicili apud Marten. tom. 3. Anecd. col. 36 :

Quoniam divitibus invitis faciebat dari officia secreti, mediocribus vero Bajulationis dohanas, certasque tabellas modicas, etc.
Confer Indices ad Pertzii vol. Scriptorum 3. et Legum 2. Raynouard. Gloss. Roman. pag. 169. 170. infra Ballium, sqq. 5. BAJULUS Palus, Pedamentum vitis, Gall. Echalas, Willel. Malmesbur. Hist. Angl. lib. 4 :

Innituntur enim vites arundinibus, quemadmodum pueruli nutritiis.

BAIUM, Porrum, in veteri Gloss. San-German. num. 501. Leg. Portum. Vide supra Baia 2. BAJUNOLA, Bajunula. Vide Bajulona. BAIUS. Vide Bagus. BAIZA Argentea, f. Pannus argenteus, ab Anglico Baize, Pannus villosus. Locum vide in Spara. Vasis species esse videtur. Vide Bacca 2. BAKELER. Vide Baccalarii 2. BAKERE, Anglo-Saxon. Bcere, Pistor. Charta 14. seculi apud Madox Formulare Anglic. pag. 200 :

Thomas de Kyngeston Bakere civis Londoni executor testamenti, etc.

1. BAL, Veteribus Francis, Falsus. Vide Ballomer. 2. BAL, Mensura vinaria. Jura vicecom. Biter. in civit. Albi ann. 1252. inter Probat. tom. 3. Hist. Occit. col. 494 :

A singulis tabernariis unam mensuram vini, qu dicitur Bal.

BALA, Sagma, fascis, onus, sarcina, in modum pil, quam Galli et Itali ballam vocant, compacta. Fleta lib. 1. cap. 22 :

Ne quis occultare prsumat aliquam pecuniam in pannis, in fardellis, Balis et alibi in loco suspecto.
Consuetud. et jura Ecclesi S. Bertini et S. Audomari MSS :

Bal quatuor den. de tersel. iv. den.


Rymer. tom. 7. pag. 233 :

Unam Balam de arquinetta.

Ibidem pag. 356. col. 2. in Charta pro collectore Pap de exportandis vestimentis :

In Balis sine (f. sive) cistis reponere, ac ea omnia in quadam navi in portu prdicto carcare.
Balla, apud Matthum Villaneum lib. 11. cap. 90. Boccacius :

Fece molte Balle ben ligate et ben magliate.

Vide Raynouardi Glossar. Rom. vol. 1. pag. 171. voce Bala, et infra Balla 2. BALAA, Gall. Balay, Scop, in Chartis Ecclesi Aniciensis sec. xiv :

Solvuntur in tracta... porterio minori pro Balais 20. sol.

Pro Balaa leg. Balaium. Vide in hac voce. BALADIUM, Purgamenta frumenti vel horreorum, qu scopis colliguntur, Gall. Balayeures. Vetus Charta apud Beslium pag. 422 :

Collum et Baladium, sola quoque et sedimina expono.

Vide infra Balagium et Balexes. BALAFARDUS, ut supra Badelare, Ensis brevis species, Gall. Coutelas. Lit. remiss. ann. 1402. in Reg. 157. Chartoph. reg. ch. 312 :

Gladio Balafardo evaginato, versus dictum Anthonium venit prdictus Petrus.


Sed leg. videtur Balasardus. Vide infra in hac voce. BALAGARE, Balaguare, Scopis mundare, Gall. Balayer. Comput. ann. 1362. inter Probat. tom. 2. Hist. Nem. pag. 255. col. 2 :

Solvit.... duobus palhardis, qui Balagarunt domum antiquam et noviter aquisitam, etc.
Ibid. pag. 258. col. 1 :

Solvit.... duobus hominibus, qui Balaguarunt et mundarunt domum consulatus Nemausi, etc.

BALAGIUM, Tributi species ex bladis. Breve commemorationis doni, apud Catellum in Islo Episcopo Tolosano pag. 855 :

Et in hoc fevo dedit illis totam siglicem, et totum milium, et Balagium, et decimum de sextaratis, boterium, et retrodecimum, et retrocole, etc.
Charta ann. 1240 :

Et pro ista advocatia pars de Alneto solvet parti de Meleduno 60. sol. in suo Balagio annuatim.
Charta ann. 1312. ex Archivo Massil. :

Salva et retenta dictis dominis et colonis trezeno, corsura et Balagio bladorum.

] Vide Palagium. Rectius, Purgamenta frumenti, qu scopis colliguntur, Gall. Balayeures ; seu

frumentum quod in infima acervi parte remanet, atque a decima eximitur. Vide supra Baladium et infra Balleium. BALAGIUS. Vide Balascus. BALAIUM, Scopa, Gallis Balay. Tabular. Fossatense :

Iidem hospites scopas sive Balaia et saccos ad ferendum bladum de granchia, etc.
Vide Baleys. BALAMITES, pro Balanites, Gemm species. Rymer. tom. 5. pag. 50 :

Unum scrinium auri... garnitum de saphiris.... Balamitibus et aliis petrariis.

BALANA, Balancea, Libra, bilanx, Gall. Balance. Pactum inter abbat. et consules Aureliaci ann. 1350. in Reg. 78. Chartoph. reg. ch. 246 :

Item quod omnes Balan, ad quas seu cum quibus res vendit et vendend ponderabantur, etc.
Charta Theobaldi comit. Bles. ann. 1213 :

Ubi par unus erat Balancearum, de cetero duo paria habeantur. Ballance,
pro Statuto pondere, in Chartul. Latiniac. fol. 240 :

Demye Ballance de fille, obole qui vent, et obole qui achete : et l'autre Ballance autretant. Balancier, Les gardes, essayeurs, Balanciers, etc.

Officium apud monetarios, cui monetas ponderare competit, in Lit. ann. 1354. tom. 4. Ordinat. reg. Franc. pag. 151 : Vide infra Balansa. BALANCIA, Prstatio, ut videtur, qu pro mercibus ponderandis exsolvitur ; vel Locus, ubi scop crescunt. Reg. S. Justi ex Cam. Comput. Paris. fol. 194. v :

Ova valentia quinque solidos pro quibusdam Balanciis et censu.

Vide infra Balentia. BALANCUS, Navis Indica, apud Carol. de Aquino in Lex. milit. ex Maff. Hist. Ind. lib. 9 :

In Balancum, quod levioris navigii genus est, ad fallenda missilia desiliit.


BALANDRANA, Palii species, nostris Balandras, vel Balandran. Statuta Ord. S. Benedicti in provincia Narbon. ann. 1226 :

Illas quidem vestes, qu vulgo Balandrava et supertoti vocantur, et sellas rubeas, et frna,.... penitus amputamus.
Rectius balandrana prfert Concilium Albiense ann. 1254. cap. 53 :

Prohibemus quoque districtius, ut nulli Regulares cum Balandranis seu garmasiis, vel aliis vestibus Laicorum, equitent, vel incedant.

Balardinis et Gramasiis legit D. de Lauriere in Notis ad Edictum S. Ludovici ann.

1228. tom. 1. Ordinat. Reg. Franc. pag. 52. BALANERIA, idem quod Balingaria, Navis bellic vel piratic species, navis cursoria, nostris Balenier, Ballenier et Balnier. Baliniere, in Chron. Britan. ad ann. 1387. inter Probat. tom. I. Hist. Brit. col. 61. Annal. Genuens. ad ann. 1423. apud Murator. tom. 17. Script. Ital. col. 1288 :

Et super aliis quatuor navibus admodum parvis, ex quibus du erant Balaneri, aderant homines circiter ducenti.
Lit. remiss. ann. 1412. in Reg. 166. Chartoph. reg. ch. 279 :

Lesquelx ont men le suppliant avec eulx en un Balenier en escumerie sur la mer.
Ali ann. 1455. in Reg. 183. ch. 48 :

Comme Robert du Quesnay escuier.... eust fait quiper et mettre en guerre sur la mer ung Ballenier.
Froiss. 3. vol. cap. 109 :

Si menoient (les Anglois) en leur arme vaisseaux, qu'on appelle Balniers coursiers, qui flotoient sur la mer et alloient devant pour trouver les aventures. Lesdiz mariniers furent prins par les Baleniers d'Olonne, et amenez prisonniers la Rochelle.

Cap. 116. et alibi : Balleniers. Sed et Baleniers nuncupabantur ii, qui ejusmodi navem conscendebant. Lit. remiss. ann. 1385. in Reg. 127. ch. 283 :

BALANERIUS, Navigii majoris genus. Vel potius levioris. Vide supra Balaneria. Litter Caroli Regis ann. 1481. ex Archivis Communis Massil. :

Ipsorum naves, Balanerios, galatias, barchias, caravellas, et qucumque alia vasa maritima cum suis corredis, apparatibus, armamentis et rebus illarum.
BALANI, Grandes viri, Papi, Leg. Glandes. BALANIS. Quercus. Dief. BALANSA, Libra, bilanx, Gall. Balance. Stat. ann. 1272. inter Probat. tom. 1. Hist. Nem. pag. 98. col. 2 :

Porro ministeria sive scalas sex duximus distinguenda : prima scala erit campsorum,... et aliorum qui ponderant cum Balansa. Item qudam Balans de cupro,
in Inventar. MS. ann. 1379. Vide supra Balana. BALANTIA, Idem ac Balanx, quod vide, et in Assaia Rymeri locum, cui paulo post subjungitur :

Ad omnes illos, quos de falsatione seu diminutione monetarum, Balantiarum, seu ponderum, etc.

BALANUM, Nux muscada, in Glossar. S. Andre Avenion. MS. Balanus vulgo est

Dactylus, palmula, nux castanea. Gloss Lud. de Guaschis ad calcem Doctrinal. : Balanum, quoddam unguentum. BALANUS, Quercus. Glossar. Lat. Gall. ex Cod. reg. 7692 : Balanus, quesne, un arbre. Vide infra Balasti. BALANX, pro Bilanx, ex Gall. et Anglico Balance. Ugutio : Bajulo, vacillo, hincet illinc inclinare : unde h Balances, quia huc et illuc non declinant. Verius si a duabus Lancibus etymon duxisset, sicut et Bilancis ; i mutatum fuit in a, ut a voce Cingulum, dicimus Sangle, etc. Will. Thorn. de Balancibus et mensuris. Ballancia, in Charta ann. 1266. apud Loisellum in Bellovaco pag. 297. BALANZETA, Ballanceta, Nummari trutina, Gall. Trbuchet. Ordinat. Caroli dalph. ann. 1357. in Reg. Cam. Comput. Paris. sign. Vienne fol. 18. r :

Denarii taillientur ad recours ad Ballancetam, et possit esse de justo ad fortem unum granum et dimidium.
Alia ann. 1362. ibid. fol. 41. v :

Et ipsi denarii debeant taylliari ad Balanzetam et ad recors, et possit esse de justo ad fortem unus granus.
BALANZET, diminut. a Balantia, Statera auraria. Italis Saggiuolo, Bilancette, Gall. Trbouchet. Stat. Jurisdict. Mediol. in Mon. Hist. patr. Taurin. tom. xvi. P. ii. col. 1067 :

Quilibet pensator comunis Mediolani monetarum auri teneatur habere et tenere Balanzias (Balanzetas Cod. B.) bonas et justas et bene equales... et teneatur qualibet die coequare Balanzetas sic quod non pendant plus ab una parte quam ab alia.

fr. BALANZIA. Vide supra Balanzet. fr. BALARDINA. Vide Balandrana. BALARE, Ballare, Saltare, choreas ducere, Ital. Ballare, Gall. Baler. Ugutio et Glossar. MS. Montis S. Eligii Attrebat. : Ballare ; huc et illuc inclinare, vacillare. Tot Tyronis : Ballat, ballator, ballatrix. Voces a Grco deduct. Gloss. Grc. Lat. : , Pergo, gradior, , Ambulat. , hic gressus. , Ballo. Lexicon Grc. MS. Reg. Cod. 2062 : , , . Vide Athenum lib. 8. pag. 362. Ita in Concilio Laodiceno can. 52. vox usurpatur ; Et apud Theophanem ann. 1. Valentis. Vide Salmasium ad Histor. August. pag. 350. S. Augustinus Serm. 215. de Tempore :

Ista consuetudo Balandi de paganorum observatione remansit.


Serm. 216 :

Diabolico more Balare et saltare.

Ferrandus Diac. in Breviar. Canon. cap. 188 :

Ut nullus Christianus Ballare vel cantare in nuptiis audeat.

Ubi Concil. Laodic. habet . Synodus Romana sub Eugenio II. ann. 826. cap. 35 :

Sunt quidam, et maxime mulieres, qui festis ac sacris diebus, atque Sanctorum natalitiis, non pro eorum, quibus debent delectantur desideriis advenire, sed Ballando, verba turpia decantando, choros tenendo ac ducendo... advenire procurant.
Epistola Liciniani Carthaginis Spathari Episcopi ad Vincentium Ebusitan insul Episcopum, apud Bivarium :

Meliusque erat viro hortum facere vel iter agere, mulieri colum tenere, et non, ut dicitur, Balare, saltare, membra Deo benedicta saltando trajicere, et torquere, etc.
Pirminius Abbas in Excerptis de Sanctis Scripturis :

Nullus Christianorum neque ad Ecclesiam, neque in domibus, neque in triviis, nec in nullo loco Ballationes, cantationes, jocos et lusa diabolica facere prsumat.
Occurrit rursum infra. Vide Auguriosus. Statuta Capituli Senon. art. de Prcentore :

Sciendum quod die Inventionis B. Stephani ad processionem in navi Ecclesi, apud S. Columbam in die S. Lupi, dum cantatur in choro, O venerandum antistem, Prcentor in his duobus locis, in chirotecis et annulis cum baculo debet Ballare, et non plus per annum.
Joan. de Condato MS. : * , MS. :

Puis chante, et puis espringe et Bale. L'emperere est enmy la sale U il ne trepe, ne ne bale.

Bauller, Eadem notione, in Vit. SS. MSS. ex Cod. S. Victor. sign. 28. fol. 130. r. col. 2 :

Aureliains fist chanter jougleours et les autres Bauller o soy. Les langues de l'enseingne vont au vent Baloiant.
Le Roman de Clomades MS. :

Unde Baloier et Baulliier, Vento agitari, in Poemate Alex. part. 1. MS. :

Mainte banniere Baulliier Y veissis et mainte enseigne.

Confer Raynouardi Glossar. Roman. vol. 1. pag. 174. voce Ballar ; Glossar. med. Grcit. voce col. 171. et Append. col. 34. balator, vel ut est in notis Tyronis, Ballator, Saltator. Appendix ad Chronicon

Leodiense ann. 1374. apud Labbeum tom. 1. Bibl. pag. 408 :

Fuerunt saltatores seu Balatores qudam gentes Leodienses,... saltabant et chorizabant, etc.
Vide Forcellinum in Ballator. Balatio, Saltatio. Isidori Gloss : Choreis, Balationibus. Capit. Car. Mag. lib. 6. cap. 193. 196 :

Illas vero Balationes et saltationes, canticaque turpia... non faciat.

Vide Concil. Bracarense apud Burchard. lib. 10. cap. 39. Prcepta Synodalia Petri de Collemedio Archiepisc. Rotomag. ann. 1145. Statuta Ecclesi Nannet. apud Marten. tom. 4. Anecd. col. 935. et Synodum Bajocensem ann. 1300. can. 31. Le Roman d'Aubery :

A Ostesin fu li peuples joians De jeus, De Baus, de violes, de chans, etc.


Ovide MS. apud Borellum ad vocem Citole :

Et Baleries et keroles, Et vit violes et citoles.

Ballatio, Eadem notione, tom. 2. Concil. Hisp. pag. 320. et apud Mabillonium tom. 4. Analect. pag. 587. et alios. Ballationes, in festo Sanctorum Innocentium, interdict in Concilio Copriniacensi ann. 1260. can. 2. Vide Kalend. Vallatio, pro Ballatio. Vita S. Eligii lib. 2. cap. 15 :

Nullus... Vallationes, vel saltationes, aut caraulas, aut cantica diabolica exerceat.
Eod. cap. :

Ludos etiam diabolicos, et Vallationes, vel cantica Gentium fieri vetate.

Ballimathia. Ugutio : Cimbala, acitabula sunt, qu percussa.... sonum faciunt, sic dicta quod cum Ballematica similiter percutiuntur, id est, in balismatiis, seu in saltationibus. Joann. de Janua, cum ballemacia. Codex MS. Canonum ballematia habet. Ita etiam Gloss. Isid. : Vallematia, inhonesti cantationes, et carmina jocaque turpia ; sic enim legendum. Titulus canonis 23. Concilii Toletani III :

Quod Ballimathi et turpia cantica prohibenda sunt a Sanctorum solenniis.

Ali Editiones habent balimanthi, quasi interdicantur divinationes, qu per saltationes fiunt. At in ipso canone saltationes tantum et turpia cantica vetantur in Sanctorum solennitatibus, ut in Concilio Romano sub Eugenio II. PP. sed legendum videtur ballismatia, ex Grco : nam in Glossis , est ballare, , seu , gressus, Pas de dance : vel , ex Grc. .

Balisteum, Idem quod Ballematium, Chorea, vel cantilena, ad quam saltatur ; vox deducta a , ballare, vel balare, uti supra observatum. Vopiscus in Aureliano :

Adeo ut etiam Balistea pueri, et saltatiunculas in Aurelianum tales componerent, quibus diebus festis militariter saltitarent. Ils n'aillent pas chi jor carolles, ne giex, ne Balestiaux.

Nostri eadem notione Balestiaux, dixerunt ; unde Balets, etiamnum appellamus saltationes, qu ad cantilenam fiunt. Petrus Fontanus noster cap. 27. 4 : Quibus verbis ea reddidit, qu habentur in leg. 9. Cap. de Feriis :

Nihil eodem die sibi vindicet scena theatralis, aut Circense certamen, aut ferarum lacrymosa spectacula.
Lit. remiss. ann. 1415. in Reg. 168. Chartoph. reg. ch. 357 :

Un esbatement et jeu de Balestiaux, etc.


Guignev. in Peregr. hum. gen. MS :

L leur fai je veir baleurs, Gieus de Balestiaux et jougleurs. Et si estroit sont lor drapel, Qu'il samblent estre Balestel.

Hinc Balestel, Balatro, mimus. MS. :

BALARGUS, Annon species. Tabular. Absiense :

Unam minam Balargi, et 1. gallinam et lagenam vini, et 1. panem.

Vide supra Bailhargia. BALASCUS, Carbunculus, cujus rubor et fulgor dilutiores sunt : Italis, Balascio, Gall. Balais, vel Rubis Balais. Veteres, candidos carbunculos appellant ejusmodi lapides. Charta ann. 1308 :

Infrascripta jocalia, videlicet unam coronam, et unum sertum de auro munitum de perlis, smiraldis, Balascis, diamantibus, et robinis ; et sex firmalia de auro, munita parlis et lapidibus pretiosis. Balascia est provincia magna : producit hc lapides pretiosos atque magni valoris, qui a nomine regionis Balasci vocantur.
Alberto Magno,

A Balascia Indi regione, quam Balarem Aithonus lib. 1. cap. 6. alii Balasam vocant, dicti ejusmodi lapides pretiosi. Paulus Venetus lib. 1. cap. 34 :

lapis Balagius, est gemma coloris rubei, lucida valde et substanti transparentis, et dicitur esse femina carbunculi
. Statuta MSS. pro Aurificibus Parisiens. ann. 1355 :

Nul Orfevre ne peut mettre Amatitre avec Balais, ne esmeraudes, Rubis d'Orient, ne d'Alexandrie, si ce n'est en maniere d'envoirrement servant

comme un crystal sans feuille. Balascos Et s'ils avoient dessus leurs capelines Rubis, saphirs, fins Balais de Bigorre.

Bigorrences commendat Octavianus de S. Gelais, in Viridario honoris :

BALASARDUS, ut supra Badelare, Ensis brevis species, Gall. Coutelas, olim Bazelaire. Lit. remiss. ann. 1408. in Reg. 163. Chartoph. reg. ch. 76 :

Dictus Bernardus.... accessit ad domum suam, et gladio Balasardo accepto,... dictum Guillelmum tribus vel quatuor ictibus de dicto Balazardo percussit.

Vide supra Balafardus. BALASCIOLUS, diminut. a Balascius, infra. Inventar. MS. thes. Sedis Apost. sub Bonif. VIII. ann. 1295 :

Item unum annulum.... cum uno circulo, ubi sunt ix. smaragldi parvi, et x. Balascioli sive rubinelli. Item unum capellum in auro, cum quatuor pignis perlarum de perlis xij. pro qualibet pigna rubinorum et Balasciorum peciis.
Vide Balascus. BALASIUS, Eadem notione qua Balascus. Instrum. ann. 1347. tom. 2. Hist. Dalphin. pag. 568 :

BALASCIUS, Carbunculus, Gall. Balais. Charta ann. 1351. in Reg. N. Chartoph. reg. ch. 26 :

Ac certos lapides, Balasios, rubinos, saphiros, etc.

BALASSIUS, Balassus, Eadem notione, qua Balascius, in Annal. Mediol. ad ann. 1389. apud Murator. tom. 16. Script. Ital. col. 807. BALASTARDUS, ut supra Balasardus. Lit. remiss. ann. 1416. in Reg. 169. Chartoph. reg. ch. 226 :

Petrus Bernigole cum quodam Balastardo dictum Johannem in fronte percussit.

BALASTE. Vide Basta. BALASTRUM, Balneum, in Glossis Isidori. Versus de Mediolano apud Murator. tom. 2. part. 2. col. 688 :

Foris valde speciosum habet dificium, omnemque ambitum viarum firme stratum, scilicet undam capit per ductorem limph quamdam Balastris.

Vide Balustrum. BALATICUM, Hordei species, idem quod Balargus. Charta ann. 1209. ex Bibl. reg. cot. 17 :

De omni fructu, qui inde exierit, de blado, et Balatico, et grapis et palea, debetis nobis et ecclesi S. Pauli medietatem.

Vide supra Bailhargia. Rectius forte i. q. Baladium. Adel. BALATOFERUM. Testamentum S. Remigii apud Flodoardum lib. 1. Hist. Rem. cap. 18 :

Aliis pauperibus tribus, ubi Fratres cotidie pedes lavare debent, quibus etiam Balatoferum, quod dicitur Xenodochium, ad hoc ministerium statui, solidus unus dabitur.
Mirus tom. 1. Operum Diplomatic. pag. 3. col. 1. legit ex eodem Testamento, Balatoforum. BALATOLA, Calculus, Gall. Balote. Rymer. tom. 6. pag. 674 :

Absolventes se ad Balatolas albas et nigras, et quod Balatol omnes alb fuerant immixt.
(f. immiss.) Alibi Ballatola. BALATOR. Vide in Balare. 1. BALATORIUM, pro Balcatorium, Molendinum. Vide in Valcatorium. 2. BALATORIUM, ab Ital. ut opinor, Ballatoio, Menianum, Gall. Terrasse, galerie, balcon. Charta ann. 1199. apud Murator. tom. 3. Antiq. Ital. med. vi col. 1184 :

Actum Pisis in Balatorio dicti archiepiscopatus, prsentibus, etc.


Vide Ballatorium. BALAUSTIUM. Petrus Damiani lib. 6. Epist. 17 :

Palpitent oculi, os per crebra Balaustia gannire non cesset, caput etiam nutet, etc.

Legendum forte balbustia, nostris Begaiemens. Alias Dioscoridi lib. 1. cap. 155. , ut Latinis, Balaustium, est flos mali punici ; Italicis Balaustra, vel Balausta. Oscitatio, Gall. Baillement. Nihil itaque emendatione opus est. Vide supra Badals. BALAYA, a Callico Balais, Carbunculus. Ex Chartis Ecclesi Aniciens. Sc. XIV :

Item calix in cujus pomello sunt quatuor Evangelist cum quatuor Lapidibus ad modum Balayarum.
Vide Balascus. BALAYRARIUS, Gall. Balayeur, Scoparius. Ex Chartis Eccl. Aniciens. :

Secuntur illa qua solvuntur in tracta. Thesaurario Ecclesi 8. lib.... Porterio minori pro balais 20. s. pro Balayrariis 7. s. 6. d.
BALBA. Charta Ital. ann. 1345 :

Possunt suas ripas camporum dessus Tanegrum munire, si voluerint, de Balbis et plantis, prout voluerint.

Vide infra Balbus. BALBACANA, pro Barbacana, ni fallor. Vide in hac voce. Stat. Vercell. lib. 6.

pag. 146. r. :

Debent communi Vercellarum annuatim solidos viginti Pap. pro una ruta Balbacan, qu est post domos illorum.
BALBICUS, Balbus. Gemma Gemmar. BALBINUS. Historia Comitatus Ebroicensis inter Probat. pag. 9 :

Ita tamen quod vicarius ejusdem Ecclesi de d'Alboe percipiet singulis annis unum modium bladi... in granchia de d'Alboe per manum Balbini monachorum.

f. legendum Ballivi, quo nomine nonnunquam appellatus est Administrator rerum Monasterii. BALBIRE, Balbutire, Gemma Gemmar. BALBOTTA, Navis species. Jacobi Auri Annal. Genuen. lib. 10. ad ann. 1290. apud Murator. tom. 6. col. 599 :

Die autem sequenti admiragius Janu paratis platis, et cum eis Balbottis, misit eas ad turrim de versus Ponentem, qu erat optime per Pisanos fornita omnibus necessariis ad prlium.
Vide Barbota. BALBUCA. Vide Balducta. BALBUS, Agger, quo aliquid defenditur et munitur. Stat. civit. Ast ex reva molegii :

Quod prdicti emptores in dicto ripatu ab utraque parte, ubicumque voluerint, possint facere Balbos et clusas, dummodo dictos Balbos et clusas non faciant prope pontem Tanagri,.... et quod aliquis non possit fieri facere congeriam seu Balbos, vel aliud edificium in Tenagro.
Huc spectat vox Baube apud Guill. Guiart. ad ann. 1267 :

Tant errent droit par sant et Baube Qu'asss prs de la cit d'Aube, etc.

Vide Balba. 1. BALBUTIRE, Latrare. Vita S. Pardi Radoyno auctore tom. 6. Maii pag. 371 :

Ut ora Balbutientium canum obstruerentur.

2. BALBUTIRE, Cnum agitare, in luto versari, Gall. Barboter. Glossar. Lat. Gall. ann. 1352. ex Cod. reg. 4120 : Balbutire, bourbeteir. BALBUZARE, Balbutire, Ital. Balbuzzare, Gall. Bgaier. Libell. de remed. peccat. apud Marten. tom. 7. Ampl. Collect. col. 46 :

Qui vero inebriantur contra prceptum Domini,.... hoc est, ebrietas, quando statum mentis mutant (mutat) et lingua Balbuzat, etc. Baubeter, Bauboier,
nostris olim, ut Baube et Baubeterre, pro Balbus, vulgo Begue. Glossar. Gall. Lat. ex Cod. reg. 7684 : Baubetant, balbuciens. Alanus Chartier :

Entrerompoit sa voix, et faisoit sa langue Bauboier.


Chron. S. Dion. ad ann. 877 : Phil. Mouskes :

A Looys le fil Challe le Chauf, qui Loys li Baubes fu apelez, etc. Loeys ki Baubes ot nom, Et sachis k'il ot cest sornom Por 'ou k'il estoit Baubeterre : Mais il n'iert fol, ne abaterre.

Besgoier, in Lit. remiss. ann. 1416. in Reg. 169. Chartoph. reg. ch. 447 :

Pour ce que icellui prestre estoit moult chargi de vin ou de cidre en Besgoiant, etc. Bls

, Provincialibus, a Lat. Blsus. Glossar. Provinc. Lat. ex Cod. reg. 7657 : Bls, Prov. balbus, blsus. BALCANIFER, Ita dictus Vexillifer, apud Templarios Milites, pro Baldakinifer. Matth. Paris ann. 1237. de clade Templarior. :

Ea die Balcanifer, qui ut alii qui. ceciderunt, cruentissimam de se reliquit hostibus victoriam.
Et ann. 1246. de iisdem :

Primicerius eorum et signifer, quem Balcaniferum vocant, etc.

Vide Baldakinus. BALCARIUS, Qui rei alicui colligend prest. Gloss. Csar. Heisterbac. in Reg. Prum. tom. 1. Hist. Trevir. Joan. Nic. ab Hontheim pag. 677. col. 2 :

De missatico, quod provenit per quatuor ebdomadas, reddunt Balcarii rationem. Concessimus sedium quoddam... ad faciendum ibi molendina seu Balcatoria, prout magis expedire videbitur.

BALCATORIUM, Balcheterium, ut supra Bactenderium, Molendinum, ubi panni tunduntur. Charta ann. 1214. tom. 1. Hist. Cassin. pag. 397. col. 1 :

Alia ann. 1303. apud Ughell. tom. 1. Ital. sacr. edit. ann. 1717. col. 383 :

Attendentes ordini Cisterciensi per sedem Apostolicam generaliter esse indultum atque concessum, quod ordo ipse et loca ejusdem exempta sunt a decimarum solutione de fructibus molendinorum, piscariorum, Balcatoriorum, etc.
Infra :

De molendinis, Balcheteriis, piscariis, hortis, pascuis, virgultis, etc.

Vide Batatorium et Valcatorium. BALCH, Superbus, arrogans, Cambrobritannis, apud Boxhorn. in Diction. Vide Lud. le Pelletier in hac voce. BALCHA, Arundo, juncus, calamus, Gall. Roseau. Statuta Avell ann. 1496.

cap. 156. ex Cod. reg. 4624 :

Si aliqua persona, postea dum ventus espirabit, ignem fecerit in aliqua domo coperta paleis, Balcha seu rosello, vel alio simili, etc.
BALCHETERIUM. Vide supra Balcatorium. BALCHIONES, Idem quod Balcones. Acta SS. Julii tom. 3. pag. 271. E. :

Erant enim positi ad Balchiones, et statim cum videbant gloriosum corpus cum processione, sanabantur.
BALCHIONATUS. Vide mox in Balcones 1. BALCIUS, f. Fenestr apertura. Acta MSS. Inquisit. Carcass. ann. 1308. fol. 16. r :

Philippus de Lernaco domicellus et Petrus de Area dixerunt sibi, quod quadam nocte invenerunt dictum beguinum in ponte de Alato, et statim.... prdictum beguinum projecerunt per unum magnum Balcium in quandam foveam,... ita quod postea non fuit visus.
Vide mox Balcus. 1. BALCONES, Italis Balconi, Gallis Balcons, Exedr prominentes. Inscriptio qu legitur in cmeterio S. Proculi Veron :

Fecit Balcones novos super Balcones veteres elevari.


Guidonis Disciplina Farfensis. lib. 2. cap. 1 :

Ad Orientem fenestr quatuor ; contra Septentrionem tres ; contra Occidentem duodecim Balcones, etc.
Joan. Villaneus lib. 10. cap. 132 :

Et al continuo u'era pieno di belle donne a'Balconi.

Quidam, inquit Acharisius, vocem propriam Venetorum, alii Genuensium esse aiunt. Hinc Balconato, dem balconibus instructam dicunt Itali. Domus Balchionata et cupata, in Charta ann. 1356. apud Ghirardaccum lib. 1. Hist. Bonon. pag. 25. 2. BALCONES, pro Bacones, Porci saginati, Petasiones. Rymer. tom. 7. pag. 187. ubi de munitione Castri Brestensis :

Trescentas libras de salpetre, centum libras sulphuris, vini unum dolium, carbonum de salugh, sex secures, duas sarres, sex naugers, duodecim pykoys, centum Balcones.
Vide Baco. BALCONUM, Mnianum. Acta SS. Junii tom. 1. pag. 793 :

Dum ego starem in domo mea ad Balconum domus me post prandium.

BALCUS, Ital. Balco vel Palco, Menianum, Gall. Balcon. Stat. civit. Pistor. ann. 1107. apud Murator. tom. 4. Antiq. Ital. med. vi col. 543 :

Statuimus ut potestas infra quindecim dies proximos a primo Kalendarum Januarii, faciat destrui omnes Balcos, cum jussu consulum designatos.

Vide Balcones 1. BALDACITER, Alacriter, expedite, Italis Baldamente, Gall. Alaigrment. Vide Baltha. Sire Raul de Gestis Frid. I. Imp. Murator. tom. 6. col. 1175 :

Et ipsi Baldaciter steterunt ibi per xv. dies et oppugnaverunt Sallam.


Ibid. col. 1184 :

Egressi sunt cum ducentis militibus Placentinorum, qui venerant in occursum Mediolanensibus ad S. Romanum ad Quintum valde Baldaciter, cum carroceno et aliis plaustrellis centum.

BALDAKINUS, Baldekinus, Pannus, omnium ditissimus, cujus utpote stamen ex filo auri subtemen ex serico tegitur, plumario opere intertextus, sic dictus quod Baldacco, seu Babylone in Perside, in Occidentales provincias deferretur. Vincentius Bellov. lib. 32. cap. 30 :

Tertia die fuerunt omnes in blaveis purpuris, et quarta in optimis Baldakinis.


Cap. 31 :

De Baldakino erat tectum superius, sed alii erant panni exterius.


Matth. Westmonaster. ann. 1260 : Matth. Paris ann. 1247 : Et ann. 1254 :

Tumb (S. Albani) obtulit optimum Baldekinum. Dominus Rex veste deaurata facta de pretiosissimo Baldekino... sedens. Pallas pretiosas, quas Baldekinos vocant.
Ericus Upsalensis lib. 4. Hist. Suecic pag. 18 :

Levabant corpora Ducum, et ponentes in feretro, superjacto Baldechino, portabant ea de castro.


Adde pag. 120. Necrologium Ecclesi Parisiensis 3. Id. Jan :

Insuper dedit nobis quandam bibliothecam bonam et pulcram valentem 30. libr. Paris. et plus ; et 2. Baldequinos pulcherrimos et deauratos.

Adde Chronicon Rollandini lib. 1. cap. 13. Vitam Balduini Lutzemb. Archiep. Trevir. lib. 2. cap. 2. 10. et Monasticum Anglic. tom. 3. pag. 177. et seqq. 325. et alibi spe. Perperam Baldetrinus, pro Baldekinus bis legitur apud Suffridum Petri in Joanne Hornio, Episc. Leod. cap. 45. Male etiam hc vox scripta reperitur in Charta ann. 1197. apud Ughellum tom. 7. pag. 1275 :

4. Sindones de seta, quarum una est de... alia de catablattio, alia de Baldeluno reliqua vero est rotata.
Legendum enim Baldekino. Et apud Franciscum Canonicum Pragensem in Histor. sui temporis :

Ornatus Capell regi non nisi de pretiosissimis Belkinis purpura et bysso contextus erat :

ubi legendum Baldekinis. Matthus Villaneus lib. 3. cap. 63 :

La bara, o vero la cassa del corpo era coperta con fini drappi, et Baldacchini di seta.

Testam. Petri Archiep. Mogunt. ann. 1319. in Guden. cod. diplom. vol. 3. pag. 177 :

Cuilibet eorum detur unus pannus sericeus.... et si forte panni sericei deficerent, volumus ut recipiantur Baldekini ;

unde eo tempore sericis viliores habiti esse videntur. Vocis etymon probant quidem Bollandist in Notis ad vitam S. Raynerii tom. 3. Junii pag. 431. sed vocem Baldelunum posse retineri existimant, quod hc materi qualitatem significare videatur ; Baldekinus vero formam operis facti. Hinc Borellus :

Baldechinus

, Pannus filis aureis et sericis contextus. Vide Baldekinius. Baldakinus sumitur etiam crebro pro umbraculo, seu umbella. Ceremoniale Romanum lib. 1. sect. 2 :

Portant umbraculum hastilibus octo sustentatum, quod hodie Baldachinum appellant. Excepta etiam fuit sub Baldachino Ecclesi metropolitan.

Acta SS. Julii tom. 3. pag. 455. ubi de Translatione Crucifixi miraculosi : Adde Ceremoniale Episcoporum lib. 1. cap. 2. Ita autem dict umbell, quia ut plurimum fact erant ex Baldekino : qua notione Baldacchino usurpant Itali. Matthus Villaneus lib. 7. cap. 100 :

Sopra la sua persona Baldacchini di seta, e d'oro adorno intorno riccamente.

Instit. Fraternitat. S. Georgii ann. 1492. apud Guden. in Cod. diplom. vol. 4. pag. 495 :

Baldachinum, hoc est pannum sive protectum, quod supra sacra in processionibus ferri consuevit.

Baldicum, videtur usurpari aut scribi pro Baldachino in Annalibus Colmariensib. 1. part. ann. 1276 :

Fuit et feretrum coopertum nobili Baldico quod Ecclesi reliquerunt.


Et in 2. part. eod. ann. : Paulo supra :

Feretrum coopertum fuit Baldichino, quod Ecclesi reliquerunt. Hic jusserat vestes pauperibus elargiri, et Baldicum cuidam inclus.
Bandaquinus, in nova Gall. Christ. tom. 4. col. 1080 :

Item dedit huic Ecclesi duos pannos de bandequino optimos.

Baudequinus. Acta Gaufredi de Loduno Episcopi apud Mabillon. tom. 3. Analect.

pag. 390 :

Baudequinum unum ad ponendum ante altare, duos pannos sericos de armis Regis Franci.

Plerique opinantur Baldakinum idem esse quod veterum Babylonicum, cum Babylonem Baldach hodie appellari constet. Glossar. Lat. Grc. Babulonicum, . Gloss. Grco-Lat. , tenue Babylonicum. Aliud Glossar. cap. de Divitiis : Babylonicum, * At Plinius lib. 8. cap. 48. Polymita a Babylonicis distinguit, eaque Alexandrinis adscribit. Babilonicorum vero meminit Plutarchus in Catone majore. Observat denique Scaliger in Notis ad Catullum Babylonica appellasse veteres, qucumque acu picta erant, licet in Babylonia facta non essent. Wachterus vocem Baldakinus mere Germanicam esse credit, a Cambrico Pali, Sericum, et Germ. Dach, Tectum. Germanis inferioribus Boldeck olim idem erat ac Baldakinus, Umbraculum pretiosum ; unde autores Glossarii Bremensis tom. 1. pag. 111. vocem ex veteri Boll, Caput, et Decke, Tegumentum, compositam esse volunt. Sed si panni pretiosi primus est vocis significatus, omnino assentiendum erit Cangio, a nomine urbis Baldach eam deducenti. Ad German. Boldeck quod attinet, procul dubio ex corrupta voce Baldicum effictum est, quam videas. Adel. Porro vernacule Baudequin, vel Bandekin Galli et Angli dixerunt. Madox Formul. Anglic. in Testamento anni 1445 :

Item do et lego custodibus bonorum et fabric prdict (B. M. de Benyngt.) xx. solidos argenti, et unum par vestimentorum meorum de nigro et rubeo Baudekin, et unum calicem argenteum.

Gloss. MSS. a Spelmanno laudatum : Baudekin, cloth of silke, Olosericus. Qua appellatione donata etiam legitur moneta minutior, cujus in commerciis usum prohibendum efflagitarunt Monetarii ann. 1308 :

Item qu'en l'en face faire la deffense des Baudequins, qui courent communement pour six deniers

, in veteri Scripto Camer Comput. Paris. forte quod Rex sub Baldekino seu umbraculo in throno sedens, in ea reprsentaretur. Hujus monet mentio fit in Ordinat. Phil. III. ann. 1282 :

Nous avons de nouvel ordonn que quiconque aura en nostre roiaume Baudekins, ou Valentiennois, ou autre blanche monnoye, ou noire de hors du roiaume, etc.
BALDANTIA, Alacritas, festinatio, Italis Baldanza. Bartholomi Scrib Annal. Genuens. lib. 6 ad ann. 1243. apud Murator. tom. 6. col. 503 :

Quare Pisani galeas lxxx. cum magna Baldantia munierunt.

Vide Baldaciter. Unde iisdem Baldanzosamente, Alacriter, audaciter, et nostris Baudement,

eodem sensu. Annal. regni S. Ludov. edit. reg. pag. 181 :

Quant li roys Loys vit que li cuens de la Marche ot refus si Baudement faire houmage son frere, si fu moult iriez.
Vide ibid. Glossar. Conf. Glossar. Germ. voc. Bold et Bald, et infra Baltha. Adel. Graffii Thesaurum lingu Francic. vol. 3. col. 108. BALDANUM Vexillum. Epistola Livonis Regis Armeni, in Gestis Innocentii III. PP. pag. 127 :

Sine diffiducia facta contra nos dentes acuerunt,... exercitum nostrum intra et extra muros Antiochi sagittaverunt, Vexillum Baldanum contra nos paraverunt, et quod gravius est, sanguinem Christianum fuderunt.
MS. Regium balsanum ; Fuxense, balaoanum, prferre monuit me V. Cl. Stephan. Baluzius : unde baldakinum, legendum forte. BALDEA, Chor, Gall. Bals. Gauterius de Bellis Antioch. :

Commessationes fugiunt, ebrietates detestantur, vitant Baldea, execrantur stupra.

Pro Baldea, legendum Balinea monet Gasp. Barthius in Glossario apud Ludewig. tom. 3. Reliq. MSS. pag. 374. Vide Balare. BALDEKINIUS, Pannus, quem Baldakinum vocabant. Vide in hac voce. Stat. Einbeccensia apud Ludewig. Reliq. MSS. tom. 10. pag. 106 :

Canonicus noviter receptus... antequam Baldekinium, valentem ultra duas marcas argenti, ecclesi dederit, etc.
Vide Baldochinus. BALDELUNUS, Baldequinus, etc. Vide Baldakinus. BALDERIUS. Vide infra Bauderius 2. BALDICUARIUS, f. Acupictor, Gall. Brodeur, a panno, Baldakinus dicto, ita appellatus. Stat. ant. Florent. lib. 4. cap. 5. ex Cod. reg. 4621 :

Investigare (teneatur potestas) quoscumque mercatores et artifices, campsores, Blanaivolos, aldicuarios, speciarios, etc.

BALDICUS. Vide Baldakinus. BALDIMONIA, Herba caris, Olsnich, in vocabul. Lat. Germ. ann. 1482. Planta alias Apium silvestre, thysselenium. Adel. BALDINELLA, Sindonis subtilioris species, a loco unde advehitur nomen habens. Vita S. Raynerii tom. 3. Junii pag. 431 :

Qui solitus erat indui mollibus a carne vestimentis, bysso et Baldinella.

Ogerii Panis Annal. Genuens. lib. 1. ad ann. 1204. apud Murator. tom. 6. col. 389 :

Et venerunt homines cum barchis, lignis et buciis inquirentes de pecunia illa. Ultra ballas cccl pannorum et Baldinellarum, invenerunt et de zurris piperis, etc.

Vide Baldakinus. BALDIOSUS, Effabilis, in Gloss. Isidori. Melius in Excerptis Pithi Blandiosus, affabilis. BALDOARDUS. Vide infra Bauderius 2. BALDOCHINUS, ut supra Baldekinius. Liber censuum eccl. Rom :

Ecclesia Romaricensis in anno bisextili equum album pro domino Papa, coopertum Baldochino.
Vide Baldakinus. BALDRELLUS, Baltheus, Gall. Baudrier. Charta Huberti Militis de Salmuro, regnante Roberto Rege, in Tabulario Burguliensi :

Fuit etiam loricus in pretio valde bonus, et unus caballus. Filii vero ejus duos Baldrellos habuerunt. , , , , .
Catholicon Armoricum : Baudra,... Baltheus. Ita etiam Poet nostrates. Le Roman de Garin :

Francorum baltheos sic describit Leo Aug. in Tactic. cap. 18. 85. de Francis :

En piez se leve li Loheranz Garin, Et ot vestu un bliaut de samiz, Un Baudr ot grant bandes d'or fin, A chieres pierres sont attachs et mis, En sa mein teint un baston de jardin.

Vetus Interpres Gallicus MS. Codicis Justinianei lib. 11. tit. 24 :

L'Empereres Leon dit : Nus ne mette de ci en avant en son frain, ne en sa sele chevaucher, ne en son Baudr margeries, ne esmeraudes, ne jacinz, etc.
Arestum Paris. 9. Maii 1321 :

Item unam Caudream de corio operatam de serico pretii 40. sol.

Porro Baudrarios, Gallice Baudroiers, vocabant nostri, qui coria quvis parabant. Ex corio vero fiebant balthei. BALDRESCH. Vide Bretachi et Balitrisca. BALDRINGUS, Idem quod Baldrellus, Baltheus, Adalbero Episc. Laudun. in Carmine ad Robertum Regem :

Ilia Baldringo cingit strictissima picto.

Germanis Ring, baltheum sonat, ut in voce Rinca observamus. Bald vero audacem virum, secundum Walfridum Strabum in Visione Wettini Monachi Augiensis num. 4 :

Dicitur Erbaldus, verso sermone vir audax.

Ita Baldring fuerit cingulum viri militaris et in armis strenui. Vide Baltha. BALDUCTA, Ugutioni, et Joanni de Janua, dicitur lac pressum, a sero scilicet mutata, et dicitur Balducta, quasi valde ducta, quia valde ducta est et pressa. Vossius ex Nannio Balbuca habet. Balbuca, Buttermilch, in Vocabul. Lat. Germ. ann. 1477. Adel. Gallice Babeurre. In Gemma Gemm. additur versus :

Trema datur dignis, dabitur Balbuca malignis.

Balthuta, Eadem notione, in Canon. Hibern. apud Marten. tom. 4. Anecd. col. 7:

Tenucl vero vel Balthut lactis sextario Romano.


Cumeanus Abbas de Mensura Pnitent. cap. 3 :

Batuto lactis sextario pro sitis gratia.


Hist. MS. Excidii Acconis :

BALEA, Arcus balearis, Ballista. Joan. de Janua :

Balea, a , funda, vel instrumentum quod vulgo vocatur Balestrum. Portantes ibidem lapides cujuslibet quantitatis, Baleas, et quarellos, lanceas et falcastra, etc.
Ibidem :

Et ipsis sic dispersis cum bipedilibus, et communibus Baleis, quarellorum multitudinem emittentes. Bale vertigales,
apud eumdem Scriptorem :

Nam quarelli pro Baleis vertigalibus sic fere et aliis jam fluxerant, nec habebant quid amplius balearent. Balist vertiginales
eidem etiam paulo ante dicuntur :

A qualibet Balista vertiginali trinos simul quarellos sensim in primam aciem emiserunt.

Baleare, e Baleis, seu Balistis, vel arcubalistis quadrellos seu sagittas emittere. Gloss. Lat. Grc. Baleari, . Occurrit non semel in eadem Historia Excidii Acconis MS. Baleator, Fundator, pro Funditor vel Balistor, Joanni de Janua. Balearius, qui alias Arcubalistarius. Lucas Tudensis ra 1058 :

A quodam insigni baleario... inter scapulas sagitta ictus est.


ra 1075 :

Rex Electos et Milites et Balearios ad civitatem cursu tendere... prcepit. ..... Nunc spicula cornu Tendere, nunc glandes Baleari spargere funda.

Balearis Arcus, vulgo Arbalestre, apud Albertum Aq. lib. 9. cap. 20. Claudianus in Paneg. in 4. Consul. Honorii :

Balearis Funda. Gesta Tancredi apud Marten. tom. 3. Anecdot. col. 172 :

Hi Fundis Balearibus turres quatiunt.


Ibidem col. 187 :

Quarum (turrium) remotiusculam Tancredus, propiusculam Comes Normannus Fund Balearis turbine dissolvebant. Funditorum Balearium

meminit Csar de Bello Gall. lib. 2. n. 8. Verum ii non a machina bellica, de qua nunc agitur, sed ab Insulis Balearibus nomen traxere ; qu tamen ips Insul a Grco dict videntur, quod earum incol fund jaculatione haberentur peritissimi. Confer Bochart. Geogr. Sacra. pag. 684. Baleare Instrumentum, Balearica Machina. Guibertus lib. 6. Gest. Dei cap. 18 :

E contra urbani Baleare celeriter dificant instrumentum, quo jactis ingentibus saxis nitebantur debilitare castellum.
Otto Frisingensis Episcopus de Gestis Friderici I. Imp. lib. 2. cap. 20. apud Murator. tom. 6. col. 718 :

At oppidani nondum tot malis victos se fingentes, infra quatuor dies, quibus pro Christiani cultus devotione Principem hostibus pacem dedisse diximus, Baleare Tormentum instruunt, ignorante Principe, etc.
Guntherus lib. 3. Ligurini :

Extruitur mir Balearica machina molis, Qu valido longum transverberet aera jactu.

Balearica Tormenta, in Gestis Tancredi apud Martenium tom. 3. Anecdot. col. 176 :

Contra urbani (obsessi) quasi par pari reddunt, reverberant Balearica Tormenta similibus ; missilia eminus, cominus vomeres marmora demittunt.

BALEIS, Carbunculus pretiosior, Gall. Balais, apud Rymer. tom. 5. pag. 60 :

Unum saphirum Orientalem pent. cum uno parvo Baleis... unum pent. cum uno Baleis in medio.
Skinner. in Lexic. Etymol. Angl. :

Balais of entail, Gemm seu lapides pretiosi incisi et insculpti a Fr. Gal. Balay d'entail... non quamvis gemmam, sed rubini quamdam speciem denotat.
Hc carbunculi species remissioris coloris est, quam carbunculus proprie dictus. Vide Balascus, Bales et Baleius. Baleisius, Idem Rymer. tom. 9. pag. 908. col. 1 :

Unum sharp auri garnisatum de sexaginta et uno grossis Baleisiis, quolibet Baleisio cum quinque grossis perulis.
BALEIUM, Scop, Gall. Balay. Locum vide in Corveia post Corvata. BALEJUMENTUM, in Gestis Dagoberti Regis, Schiltero non est vox ibrida, sed pure Teutonica :

Bale-jamunde

, vel Bale-gemunte. Gemunte et Gemundling, Jamundling vocabantur homines liberi qui se dederant in mundium et protectionem Ecclesiarum vel potentiorum, Clientes Romanis, Mundiales Francis et Commendati. Balegemunte itaque est convicium mali et ingrati clientis, rebellis ; neque legendum est ut infra Bile jumentum. Quanquam non displicet Schilteri conjectura, haud gre tamen crediderim vocem compositam esse ex veteri Gallico Bal, falsus, et jumentum, adeo ut animal falsarium vel perfidum significet. Vide Ballomer. Consule prterea Acta liter. Burc. Gott. Struvii. BALEIUS, Carbunculus, Gall. Balais. Testam. Guill. de Meleduno archiep. Senon. ann. 1376. in Reg. 108. Chartoph. reg. ch. 338 :

In dicto vero calice, scilicet in plomello, sunt tres grossi Balei,... et sunt in pata dicti calicis novem troch, et in qualibet trocha tres pell orientales et unus Baleius, in medio cujuslibet troch.
Vide supra Balascius. BALEMO, Recreatio. Dief. 1. BALENA, Ballena, apud Anglos, solius Regis est, perinde ac sturgio, ut habent Bracton. lib. 3. de Corona cap. 2. 4. et Fleta lib. 1. cap. 46. Leges Scani Andre Suenonis lib. 8. cap. 1 :

Omnes pisces, sive sint mortui, sive vivi, si casu versus terram appulsi, ut manus hominum non possint effugere, occupantibus conceduntur, prter sturgionem qui juri regio, a quocumque repertus fuerit, totus cedit : prter quoque cetum, de quo quicumque primo advenerit, si pedes venerit, fascem suis sufficientem humeris : si eques, onus equi : si auriga, quantum currus trahere poterit : si nauta cum navi venerit, quantum navis sex remorum deportare poterit, deportabit, eventumque rei exactori Regis nunciabit, alioquin tres marcas numerorum persolvet.
Gotselinus in Vita S. Augustini Episc. Cantuar. cap. 2. de Britannico mari :

Inter qu diversa ac magna natilia capiuntur passim, delphini ac vituli marini atque insuper montuos Baln.
In Chronico Mutin. apud Murator. tom. 15. col. 574.

Monstrum vocatur Balena longitudinis lx. brachiorum et altitudinis xx. sine cauda, sine capite mensurata.

Decima Balenarum, in Monast. Angl. tom. 1. pag. 30. tom. 3. pag. 4. De Balenis, in Chartulario Parthenonis SS. Trinit. Cadom. Vide qu de Balenis observavit Cleyracus ad Leges maris Oleronenses art. 44. et infra Piscis regalis. Balenatio, Piscatio balenarum. Charta Alfonsi Comitis Bononiensis ann. 1288. apud Brandaon. in Monach. Lusitan. tom. 4. pag. 279 :

Prterquam de piscaria, quam vobis integre concedimus, non de Balenatione, quam nobis et nostris successoribus reservamus.

2. BALENA, f. pro Bala, Sagma, fascis, onus, sarcina. Consuet. S. Dion. Exoldun. ex Tabul. ejusd. eccl. :

Item de quolibet equo portante cum dicto baat Balenam, copum continens labrum ad minus et ad plus labrum et dimidium : et si dicta Balena deferatur in quadriga, pro quolibet equo trahente quadrigam, unum copum.
Ruodlieb. carmen fragm. 1. vers. 21 :

...... scutifer... Balenam dextrim, parmam vehit atque sinistrim.

BALENERIUM, Navigii species, f. sic dicta a piscatione balenarum. Rymer. tom. 8. pag. 308 :

Cum omnibus bonis eorum, navigiis, bargiis, Baleneriis, et aliis navigiis quibuscumque, et quocumque nomine censeantur.

Vel potius Baleneria seu Balenerius. Vide supra Balaneria. Vocis etymon longe probabilius affert Cangius in Balingaria. BALENS, Ovis a Balare, quod est ovium vox. Glossar. Lat. Gall. ex Cod. reg. 7679 : Balens, brebis. Hinc Bestes belines, Oves, verveces, in Lit. remiss. ann. 1415. ex Reg. 168. Chartoph. reg. ch. 367 :

Pluseurs beufs, bestes belines et porcines, etc. Qui de la toison de Belin, En lieu de manteau sobelin, etc.
:

Neque aliunde accersenda videtur vox Belie, qua ovile, seu prdium rusticum, ubi oves nutriuntur, significari opinor, in Lit. ann. 1409. ex Reg. 164. ch. 88 :

Icellui Regnault se vouloit aler esbatre en une Belie du prieur de Blessac : Ces Belleudres veulent ilz faire les maistres ?

An ejusdem est originis vox Belleudre, homo nihili, ineptus, ex Lit. remiss. ann. 1403. in Reg. 158. ch. 208 : BALENTA. Charta Phil. Pulc. ann. 1296. inter Probat. tom. 2. Hist. Burgund. pag. 91. col. 1 :

Villam Divionensem et totam Balentam dict vill,... volumus esse a modo de ressorto et ballivia Senonensi.

Sed leg. omnino est Banleucam. Vide in Bannum 3. BALENTIA, f. Locus, ubi scop crescunt. Sent. arbitr. ann. 1266. ex Tabul. S. Satyri :

Ego magister Joannes de Ursiaco, electus arbiter a partibus supradictis, pronuncio, ordino seu statuo quod tota tertia pars, quam habebat dictus

comes (Sacricesaris) in villa Savigniaci et in toto territorio dicti loci, et de allodio cum Balentia et booleyo, et quidquid habebat in locis prdictis, cum omni justitia et jure in quibuscumque rebus, remaneant abbati et conventui S. Satyri et eorum successoribus.
Vide supra Balancia. BALERIA, perperam pro Balena, ut omnino videntur, apud Rymer. tom. 12. pag. 382 :

Baleria et alios pisces cujuscumque generis recentes emere, etc.


BALES, Pretiosior carbunculus. Rymer. tom. 5. pag. 60 : Ibidem :

Unum scucheonem aureum... cum duobus ameraldis, duobus Bales. Unum scucheon auri cum quatuor Bales.
Vide Baleis. 1. BALESIUS, ut Bales. Rymer. tom. 1. pag. 370 : Ibidem pag. 878 :

Decem Baculos continentes ducentos octo anulos cum rubetis et Balesiis. Quatuor baculos continentes centum et sex anulos, cum rubetis et Balesiis pretii ducentarum et quadraginta trium librarum. Et absque apertione litterarum, manticarum, Balesiorum, aut hernesiorum suorum quorumcumque, benevole permittatis, etc.
Vel pro Valesius, Gall. Valise. Vide Valisia. BALESTARIUS, Balestrare, Balestrerius, Balestrum, etc. Vide Balista.

2. BALESIUS, f. pro Balosius, vel Balottus, a Gallice Balot, Fascis, sarcina. Rymer. tom. 4. pag. 6 :

Precesserunt plures balestarii et squatre gentium armorum. (Diar. Burchard. ed. Thuasne, II. 45. an. 1493.)
BALESTRA. Gall. Arbalte :

Cum lanceis longis, ensibus nudis, balestris et aliis armorum generibus. (Diar. Burchard. ed. Thuasne, II. 46. an. 1493.)

BALETUM, apud Pictavenses vulgo Balet, Species porticus tect ad nundinas aliasve res quaslibet ab aeris intemperie defendendas. Charta Geraldi Abbatis S. Joannis Angeriac. ann. 1385. ex Chartulario ejusdem Monast. pag. 442 :

Justa dictum monasterium in domo, in qua dictus dominus Abbas inhabitat, in quodam tustorio seu Baleto, sedente eod. domino Abb. super quemdam bancium fusteum pro tribunali more majorum.
Gesta Majoris Episc. Andegav. tom. 10. Spicil. Acher. pag. 366 :

Acta fuerunt hc in Abbatia S. Albini Andegavens. sub anno (1314.) ... in Baleto, sito ante quamdam cameram, ut dicitur, Cameram novam.

Statuta Eccl. Nannet. ann. 1289. apud Marten. tom. 4. Anecd. col. 987 :

Universis et singulis nobis subditis inhibemus, ne ipsi per se, vel alium, seu alios, in Ecclesiis seu earum cimeteriis, sive contiguis ipsis Ecclesiis, sive remotis ab eisdem, publica placita maxime laicalia, seu banna et proclamationes ac adjornamenta fori laicalis inibi faciant ; panes, carnes, volucres, pisces, et res quascumque vendibiles in Ecclesiis, cimeteriis, et Baletis earumdem venditioni non exponant.
Processus de Vita S. Yvonis tom. 4. Maii pag. 548 :

Quando D. Yvo ivit cubitum in lecto suo, qui erat in quodam Baleto juxta ecclesiam, de grossis virgis seu baculis nodosis contextus cum modico stramine.

Continuator Bollandi Baletum vertit per vocem Cratis : minus accurate, ut ex dictis liquet. Balletum in Inquisitione MS. pro Canonizatione ejusdem B. Yvonis. Officina, apotheca, Gall. Galerie, Boutique. Charta ann. 1310. in Lib. rub. Cam. Comput. Paris. fol. 388. r col. 1 :

La fame maistre Micheau, x. den. de son Balet.


Ali ann. 1459. in Reg. 188. ch. 173 :

Lit. remiss. ann. 1406. in Reg. 160. Chartoph. reg. ch. 303 :

Icellui Yvonnet descendi ou Balet dudit hostel, assiz prs du Jardin. Lequel sac porterent tous deux ensemble sur le Ballet de la maison, qui est sur la rue.
Infra ch. 191 :

Sur ung Balet ou gallerie, etc.

Ali ann. 1454. in Reg. 191. ch. 41 :

Vindrent deux chappellains dessoubz le Balet ou galerie de l'glise de S. Martin de Coussay.


Ali ann. 1478. in Reg. 105. ch. 150 :

De l'autre cost de laquelle riviere (qui traverse la ville de Bourg de Deols) a plusieurs Baletz et ouvrouers de marchans.
Ali denique ann. 1476. in Reg. 106. ch. 1063 :

Les supplians laisserent icellui enfant en ung Ballet ou ouvrouer. Valet

ex mutatione B in V, eadem acceptione, in Lit. remiss. ann. 1416. ex Reg. 169. ch. 279 :

Le suppliant trouva icelle femme toute nue en sa chemise sur les Valez ou galeries de son hostel la lune au serin.
Balletum, Eadem notione. Consuet. monast. S. Crucis Burdegal. MSS. ante ann. 1305 :

Habet (sacrista) tenere duos lectos in Balleto bene garnitos pro clericis,

ut custodiant ecclesiam.

BALEUCA. Vide Bannum Leug. BALEXES, in Concil. Hisp. ann. 1591. tom. 4. pag. 541. Purgationes arearum, id est, horreorum purgamenta, qualia sunt, qu vanno excutiuntur. Hispan. Ballico et Balluea. BALEYS, Scopa, nostris Balay. Matth. Paris ann. 1252 :

Ferens in manu virgam, quam vulgariter Baleys appellamus, a singulis Fratribus disciplinas nuda carne suscepit.

Sed hic virgeo flagello sumi videtur, quemadmodum etiamnum apud Norfolcienses Anglos, ut auctor est Watsius. BALFARDUM. Vide Balgart. BALFREDUS, ut Belfredus, Gall. Beffroy. Vide in hac voce. Stat. Vercel. lib. 5. pag. 126. v :

Item quod aliquis non accipiat vel exportet lignamina alicujus, domus, cassin, molendini, Balfredi, etc.

BALFRIDUS. Vide Belfredus. BALG, Navicula. MS. Cod. Consuetudinum SS. Bertini et Audomari tit. de oneribus navium. Balg cum melle 11. den. Vide Barga. An bene, haud scio ; Balg enim in Diction. Belgico, venter, stomachus ; hinc forte navicula, vel id omne quo aliquid continetur, Balg dictum est. Germanis, Follis, uter. Vide Graffii Thesaur. Ling. Francic. vol. 3. col. 107. Cterum in iisdem Consuet. rursum legitur :

Duo Balg, xj. den.

BALGART, Balguard. Charta Philippi Comitis de Los, ann. 1054. apud Malbrancum lib. 9. de Morinis cap. 1 :

Concessi stallum, totiusque vill teloneum, et quod Theutonice dicitur Balgart, tensuram, et creditionem atque omnem exactionem.

Qu totidem verbis habentur in alio Diplomate Philippi Alsatii Comitis Flandri ann. 1181. apud Mirum in Diplom. Belg. lib. 2. cap. 4. nisi quod Balguart editum est. Idem videtur quod Balfard apud eumdem Malbrancum lib. 10. cap. 49. ubi perperam sic scriptum, pro balgard. Retinendum esse vocem Balfard suadent Leges et Consuetudines Furnenses MSS. in Archivo S. Audomari laeta xi. 3. in quibus sic habetur :

Prterea nos Thomas Comes et Johanna Comitissa prdicti Balfardum nostrum in terra Furnensi perpetuo quitamus et quitum clamamus in futurum, hoc solum nobis retento, quod si forticias novas facere vellemus in terra Furnensi vel veteres reparare, illi fodere nobis tenerentur, qui prius Balfardum solvere consueverunt.... Actum ann. 1240.
Vide Blaffardus.

Vox Balgart Schiltero est malorum seu maleficiorum custodia, jurisdictio criminalis a Bal, Malus et Gard, Custodia. Adel. Confer Warnknig. Histor. Jur. Flandric. vol. 1. 19. pag. 247. 1. BALIA, Machin bellic species, eadem qu Balista. Chron. Cornelii Zantfliet apud Marten. tom. 5. Ampliss. Collect. col. 127 :

Tandemque Sarraceni infra civitatem quantum ad jactum Bali occisis Christianis sunt ingressi.

2. BALIA, Balium, etc. Vide Bajulus 3. et 4. 3. BALIA, Auctoritas, potestas, Italis Stat. synod. eccl. Sabin. ann. 1337. rubr. 32 :

Reservata, et supra, plenaria potestate, arbitrio, et Balia domini episcopi.


Chron. Modoet. apud Murator. tom. 12. Script. Ital. col. 1078 :

Imperatori datur Balia et fortitudo faciendi justitiam sanguinis.

Occurrit prterea apud Marten. tom. 7. Ampl. Collect. col. 931. Vide supra Bailia 4. 4. BALIA, Magistratus novem civium apud Senenses, qui rebus bellicis prfecti sunt. Hist. Senens. ad ann. 1413. apud Murator. tom. 20. Script. Ital. col. 13 :

Quamobrem novem civium magistratum, quem Baliam vocant, bello prfuturum creavere (Senenses) militesque quamplures conduxere.
Et col. 41 :

Et mox a Bali magistratu (is enim rebus bellicis prest), etc.

5. BALIA, Tributi genus, quod ratione protectionis et tutel exigitur. Charta ann. 1158. inter probat. tom. 2. Hist. Occit. col. 572 :

Concedo et guirpisco.... quidquid ad ipsum mansum.... pertinere debet tibi prscripto abbati et successoribus tuis, et monachis Tomeriensis cnobii prsentibus et futuris, scilicet Baliam, albergam, quistam, toltam, etc.

Vide supra Bailia 6. BALIARDUS, Moneta species. Necrolog. MS. capit. B. M. Medii-monast. fol. 20. v. :

Obiit Henricus de Soliaco cantor Bituricensis, qui dedit decem libras Baliardorum ad emendos redditus.

Vide infra Baviardus. BALIATA, Baliaturus, Tutela, rerum pupilli administratio. Constit. MSS. Caroli reg. Sicil. :

Hc omnia volumus quod solvantur per balios quoscumque, per quos bona pupillorum, terras vel feuda tenentium procurantur, sive Baliatas curi teneant, sive aliis sint commissi.

Constit. Jacobi reg. Sicil. cap. 32 :

Si baronia, comitatus, vel feudum ipsum ad matrem spectaverit, alicui de consanguineis matris mortu Baliaturus hujusmodi per nostram curiam concedatur.
Ubi forte leg. Baliatus. Vide in hac voce. BALIATUS, Tutela. Chronicon Sicili apud Marten. tom. 3. Anecd. col. 11 :

Qu dicta Constantia filia dicti Regis Rogerii nupsit Imperatori Henrico, et rapta per ipsum Archiepiscopum de manu, Baliatu et custodia dicti Regis Tankredi, fugit et ivit ad dictum Imperatorem virum suum.
Et col. 20. lin. ult. :

Sub nostri titulo Baliatus, etc.

Vide supra Bajulus 3. BALIDINUS. Gloss. Saxon. lfrici cap. de Coloribus ; Balidinus, hryte, forte legendum Badius, vel Balius : nostris Bay, Bayard. Hrut, Balidus, in cod. Cotton. 28. fortasse pro Validus, ad coitum aptus. Vide gidium Menagium in Orig. Ital. verbo Balzano. Vide Bagus. BALIENS, pro Valens, in Charta Longobardica ann. 940. apud Ughellum tom. 1. pag. 391 ; De oleo Baliente denarios 12. etc. Occurrit ibi rursum. BALIGERA, Stulta, in Cod. 1013. Bibliothec Regi. leg. Babigera. BALIGNA, Leguminis species. Stat. Avell ann. 1496. cap. 126. ex Cod. reg. 4624 :

Emere non liceat..... caules, rapas, alia ceparia, et Balignas sive ortolaglia.

BALIGUERIUS, Navigii genus, idem quod Balingaria. Tabularium Communis Massil. :

Nobilis Melchior de Grimaldis dominus et patronus cujusdam Baliguerii intendit venire Massiliam et dictum Baliguerium desarmare, etc.
Balignerium legendum esse contendit Jal. Archol. naval. vol. 2. pag. 254. BALINEUM, , Balneum, in Supplemento Antiquarii. Vide Forcell. Lexic. ; reperitur etiam Balineus. Placidus Maii et cod. reg. 7644 : Idem cod. voce Balneum :

Balineum in prosa ponimus, Balneum in metro, tamen utrumque facit. Quotidiano sermone Balineum dicimus, etc.
BALINGARIA, Balingarius. Navis bellic species. Thom. Walsinghamus in Ricardo II : Infra :

Tandem pene solus fugiens in Balingario, pervenit ad eundem Comitem. Recepta sunt autem ibi vasa... 21. cum quibusdam vasis eorum, scilicet 4. bargis, et uno Balingario.

Alibi :

Hostes armaverant 5. vasa bellica, qualia Balingarias appellamus.


Idem :

Una bargia et 7. Balingari periclitat sunt ante villam de Calesia.


In Henrico V.

Cepit 3. caricas et unam hulcam, et 4. Balingarias


. Froissart. 3. vol. cap. 41 :

Plant de navires, de gales, de vaisseaux et de Ballengers pour passer en Angleterre.


Atque hinc emendandus Spelmannus, qui perperam babinger legit, in hoc verbo. Tractatus MS. de Offic. Heraldorum :

Ledit Admiral doit avoir de tous vaisseaux appartenans la guerre l'administration, comme Barges, de Gales, et Horques, et Ballenjers, et autres.
Balener appellatur in Legibus Alfonsinis part. 2. tit 25. lege 7. Sic porro dictum videtur ejusmodi navigium, quod cunabuli quod Balinja, seu Balingia vocabant olim nostri, formam referret. Magn molis navem a Balna nomen mutuatum scribit auctor Archol. naval. loco mox laudando, quem videas. Balingera, Eodem sensu, apud Rymer. tom. 8. pag. 147 :

Aliquam navem, bargeam, sive Balingeram de guerra armatam.

Sic alibi non semel. BALINGIUM, pro Balineum, vel Balneum, in veteri Inscriptione in Anglia, apud Gruter. 73. 5 :

Balingium vi ignis exustum Coh. I. Thracum restituit.

Vide Balineum. BALINJA, ubinam ? ex voce Balinge, qu etiamnum apud Lemovices obtinet pro cunabulo, vel certe pro fasciis quibus involvuntur infantes. Capitulare de Villis cap. 42 :

Ut unaquque villa intra Cameram lectaria, culcitas, plumatias, Batlinias, drappos,... habeat.

et , cunabula, et cunas vocant Gloss Grc. Lat. Armoricis hodie Balen vel Ballen, et Pallen, lecti operimentum laneum. Vide Batlinia. Belainge, Pannus ex filo et lana grossiori textus, vulgo Tiretaine, in Lit. remiss. ann. 1477. ex Reg. 206. Chartoph. reg. ch. 1151 :

Ung corset vestir, avec un peu de Belainge pour faire unes chausses.
Infra Bellainge. BALINVERNIA et Balinrinia, Sic lego in Informationibus civitatis Massil. pro passagio transmarino MSS. e Bibliotheca Sangerm. Est autem magni mali, ut videtur, minus velum :

De caduta pro Balinrinia l. duarum goarum... Arbor vero de medio vult habere duo vela quorum majus vult habere xlvii. goas per antenam et xlvii. fos, et pro Balinvernia xlvii. goas ; et continebunt ista duo vela xxviii. pecias continentes c. cannas canabica.

Qu quidem vox, cum a Balingaria non multum sit diversa, ab ea nomen traxisse facile crediderim, quod forte in ejusmodi navibus frequentioris usus fuerit. Vide Jalii Archol. navalem vol. 2. pag. 435. not. BALIO, Manus, palma, in Glossis Isidori. Ad quas Grvius : Apud Papiam est : Bola, Palma, manus. Sic tum loquebantur et scribebant pro Vola. Sic et scripsisse censeo Isidorum : Bola, palma, manus. BALIOLUS. Qui colore fusco est. Plaut. Pn. 5. 5. 22. Non pudet puellam amplexari baliolum in media via ? Plaut. BALISAGIUM, Prstatio seu tributum, quod pro indiciis, vulgo Balises, qu ad dirigendas naves in portubus apponi solent, exigitur, Gall. Balisage. Vide Diction. Commerc. Privil. Rupell ann. 1483. inter Observat. ad Carol. VIII. pag. 384 :

Qu privilegia et dona barragii, Baptisagii, Balisagii, delestagii in prdictis, cteraque contenta privilegiis firma et inviolabilia esse per omnia perpetuo decernimus.
Consuet. maris tom. 1. probat. Hist. Britan. col. 791. art. 25 :

Le maistre est tenu pourvoir sa forme luy et ses compaignons, et lui mettre Balis qu'ils apiergent plain, ou que la forme soit bien Balinge, que les marchants n'y ayent dommaige.
Pardess. Coll. Leg. nautic. vol. 1. pag. 340. art. 24. BALISHUS, Moneta Tartarica. Vide Gregorium Abul-Faragium pag. 284. 285. BALISTA, Ballista, Balestrum, etc. Machina jaculatoria, ex Grco , Hispan. Ballesta, Vulgo Arbaleste. Balista manualis, Joanni de Janua, in voce Machina. Gloss. in cod. reg. 7644 : Balista, genus machin unde et executiuntur sagitt. Ibidem Placidus :

Genus machin, quo sagitt plus arcu jaciuntur.


Fortunatus lib. 3. Pom. 10 :

Illic est etiam gemino Ballista volatu, Qu post se mortem linquit, et ipsa fugit.
Lex Wisigoth. lib. 8 tit. 4. 23 :

Si quis... laqueos vel arcus prtenderit, seu Balistas.


Monachus Vallis Sarnensis in Hist. Albig. cap. 42 :

Ecce sagitta per Balistam ab adversario emissa servientem illum percussit.


Guill. Brito lib. 2. Philippid. :

Nec tamen interea cessat Balista, vel arcus, Quadrellos hc multiplicat, pluit ille sagittas.

Apud Sanutum lib. 1. part. 4. cap. 8. recensentur vari balistarum species, Balist gross a turno, Balist a pesarola. Balist a pectoribus, ibidem cap. 23.

Rect Balist quibus ist Muschett proprie deputantur, sunt Balist, qu Balist a pectoribus nuncupantur.
Raimundus Montanerius in Chr. Aragon. cap. 272 :

E sen casa nau feyts metre par teror, Tres Ballesters de torn, quius vol mal simplor.

Balist cum cornu, apud Jacobum de Vitriaco lib. 3. pag. 1143 :

Inventi sunt in Damiata tribuculi quatuor cum petrariis et mangonellis plurimis, Balist cum Cornu fortissim, magnalium balistarum et arcuum... magnus numerus.
In Aresto Parlam. Par. 9. Maii recensentur pariter ali Balistarum species,

Balist ad unum pedem, Balist de cornu ad duos pedes, Balist ligne ad duos pedes, Balista sine nuce qu duos projicit quarellos.
Balista de torno vel de lena, in Processu B. Petri de Luxemburgo tom. 1. Junii pag. 590 :

Erant du Balist Tour, et quinque a duobus pedibus,

tom. 1. Hist. Dalphin. pag. 67. col. 2. Duas Balistas ad Tor, et decem Balistas ad duos pedes, ibid. pag. 67. col. 2. Vide pag. 53. col. 1. Balistam cornu optimam de torno, in Statutis Arelat. tit. 133. Balist corne, apud Marten. Ampliss. Collect. tom. 1. col. 1114. Vide ejusd. Anecd. tom. 3. col. 90. et tom. 4. col. 726. Miri opera Diplom. tom. 1. pag. 206. Edit. 1723. etc. Balista a turno, in Annal. Genuens. Bartholomi Scrib ad ann. 1247. apud Murator. tom. 6. col. 512. Balistra de cornu, apud eumdem ibid. col. 418. Balista de cornu, vel de torno, in Statutis Massil. MSS. Perperam in Editis pag. 153. et 154. de cornu, vel de corno. De Balistis a turno et a zirella sive girella videndus Jal. Archol. naval. vol 2. pag. 175. Leg. Pirat. cap. 12. ap. Pardess. Leg. Naval. vol. 5. pag. 409. Arbalestes de cor, in Comput. Barth. du Drach ann. 1338. Rursum :

Arbaleste de cor et d'if, tour, haussepi, baudrier vel baudreer, tailler.


Ubi vel a forma, vel a materia, aut a ratione eas tendendi, aut ab iis qu emittunt, denominationem habent, ut et qu sequuntur. Balista grossa de arganellis. Vide supra Arganella. Balista ad armandum, inter garnisiones castri Carcass. ann. 1294 :

xxxj. turni balisterii,

ibid. Balista calibus fulcita sub ingenio... Balista fulcita suo ingenio... Balista fulcita suis utilibus vel utensilibus et tractibus, in Monstra facta apud Chassagniam ann. 1511. 10. Febr. Balista grossa de molinellis. Vide supra Arganella, Balista de precorio, in Stat. senescalli Bellicadri ann. 1320. inter Probat. tom. 4. Hist. Occit. col. 162. Vide infra Precorium. Balista de reverso. Inquisit. super destruct. bastit Sabranor. ann. 1363. ex Cod. reg. 5956. A. fol. 80. v :

Item dimisit viginti quatuor Balistas pro majore parte de reverso.

Balista grossa ad stapham, in Charta ann. 1299. tom. 4. Cod. Ital. diplom. col. 46. Spe etiam Balista et Balistra accipitur pro machina, qua saxa emittuntur ad quatiendos muros, quarum vari species, de quibus copiose pr cteris egit Angelus Portenarius in Felicit. Patavina lib. 5. cap. 5. De Balistis hac notione sumtis intelligendus Papias MS. cum ait : Balista, genus machin ab emittendo, torquetur enim verbere nervorum, et jacit hastas et saxa. Balestrum, Balestrare, Balestrator. Joan. de Janua, et Breviloq. :

Balea, funda, vel instrumentum quod vulgo vocant Balestrum. Balestrare, cum Balestro aliquid projicere, vel percutere.
Glossar. MS. Montis S. Eligii Attrebat. : Balestrum a , unde Balestro, as, id est, cum Balestro aliquid projicere. Ugutio : Balestrum, Balista, Balestrator, funditor. Itali Balestra et Balestro dicunt, ut et Balestrare, balista quadrellos emittere. Memoriale Potestatum Regiens. ad ann. 1218. apud Murator. tom. 8. col. 1101 :

Sequenti enim die usque ad noctem, semper sagittando et Balestrando prliaverant.


Jo. Willaneus lib. 12. cap. 66 :

Quando i Genovesi Balastravano un quadrello di Balestro, quelli saettavano tre saette con lornarchi. Balestra prediera,

apud Petrum Gerardum Patavinum lib. 7. de Ezzelino tyranno pag. 75. Balistra, Idem quod Balista, Italis Balestra. Breviarium Hist. Pisan ad ann. 1171. apud Murator. tom. 6. col. 184 :

In medio autem turris erat lx. cubitorum fortis, pugnatores lxxx. in ea cum xx. Balistris.

Gloss. Latino-Grc. Ballistra, , . Gloss. Grc. Lat. , Tormentum murale. , Ballistra. , apud Constantinum de Administrat. Imper. pag. 203. 210. pro . Sed his locis pro tormento bellico sumitur, non pro arcu baleari. Cf. Lipsii Poliorcet. lib. 3.

dialog. 3. Balestra, Eadem notione. Ottonis Moren Hist. Rer. Laudens. apud Murat. tom. 6. col. 1045 :

Teutonici tamen in ipsis gatis cum arcubus et Balestris occulte morantes.


Vide Ballestra. Balita, qua sagitta emittitur. mendose pro Balista, apud Ludewig. tom. 4. Reliq. MSS. pag. 424. Balistus, pro Balista, in Stat. crimin. Cuman cap. 142. ex Cod. reg. 4622 fol. 94. r. Balistarius Arcus, vulgo Arbaleste, Ballista. Wil. Brito lib. 2. Philippidos :

Francigenis nostris illis ignota diebus Res erat omnino, quid Balestarius arcus, Quid balista foret. Nul ne savoit riens d'arbalestes, El tems dont je fais remembrance, En tout le royaume de France.

Qu verba Wil. Britonis ita Gallice redduntur a Guillelmo Guiarto :

Hinc balistarum usum Gallos accepisse a Richardo I. rege Angli, post eumdem Willel. Britonem, scribit idem Guiartus :

Venus estoit nouvellement Des arbalestes li usages ; Richart qui de tiex fais iert sages, Tout soit il d'autre dport, L'ot issi ains en France aport, Si com les croniques desqueuvrent.
Rursum ubi de morte Richardi :

Ainsi fina par le quarel, Qu'Anglois tindrent deshonneste, Li rois Richart, qui d'arbaleste Aporta premier l'us en France ; De son art ot male chevance.

Gallis tamen hactenus ignotum fuisse balistarum usum, ut credam nullomodo adduci possum. De iis quippe, ut ctera taceam, meminit Sugerius in vita Ludovici VI. Harum igitur usus aut tum desierat, aut iis emittendis minus habiles habebantur Galli. Vide qu in hanc rem observat Casanova in Diction. etymol. Menagii v. Arbaleste. Balistarii, Ballistarii, et Balistrarii, nostris Arbalestrier, qui arcu baleari utuntur in prliis. Monachus Vallis Sarnensis cap. 63 :

Habebant prterea Balistarios, qui, etc.

Concilium Romanum ann. 1139. cap. 30 :

Artem illam mortiferam et Deo odibilem Balistariorum et sagittariorum adversus Christianos et Catholicos exerceri de cetero sub anathemate prohibemus.
Concil. Lateranense IV. can. 18 :

Nullus quoque Clericus Rottariis aut Balistariis aut hujusmodi viris sanguinum prponatur.

Ubi Interpreti Grco, Balistarii, recte dicuntur, quod etiam docuimus. in Notis nostris ad Alexiadem : sed errat, cum , Ruptarios fuisse censuit. Csarius lib. 1. cap. 16 :

Quidam Balistarius... telum balist imposuit, ut sanctum Abbatem feriret.


Sanutus lib. 2. part. 4. cap. 8 :

Quilibet Balistarius duas balistas habeat.


Thwroczius in Chron. Hungar. cap. 50 :

Salomon autem Balistarius Regis unum illorum ictu balist fulminavit.


Epist. Innocentii PP. III. ad Regem Portugalli tom. 3. Concil. Hispan. pag. 463 :

Ballistarios, canes, aves et equos tuos in illis, quarum nulli vel pauci sunt reditus, introducis.
Adde S. Bernardum tom. 1. pag. 1134. Edit. 1690. Breviarium Hist. Pisan ad ann. 1173. apud Murator. tom. 6. col. 186 :

Eodem anno mense Julii Pisani miserunt in auxilium Comitis Ildebrandini cxl. milites cum Balistrariis. Los Cathalans son los pus subirans Balesters del mou. Principes... habeant Balistarios.

Balistrarios Genuenses multi olim habitos alibi, ni fallor, observamus. Id ipsum de Catalanis prodit Raimundus Montanerius in Chronic. Aragon. cap. 130 : Conradi IV. Imper. Mandatum de Bello Tartar. ann. 1241. ap. Pertz. leg. vol. 2. pag. 339 : Li Arbalestriers pi, douze deniers Tornois chacun jour, in Ordinat. ann. 1300. ex Lib. rubr. Cam. Comput. Paris. fol. 125. v. col. 2. Balistrariorum Genuensium mentio fit in Stat. ann. 1373. tom. 5. Ordinat. reg. Franc. pag. 651. art. 26. Chron. Bertrandi Guesclini :

Dix sept mille furent armez sur les conrois, Sans les arbalestriers, qui furent Genevois.

Balestarii Balesterii, etc. Voces ejusdem notionis et originis, passim occurrunt in Scriptoribus Italicis apud Muratorium aliosve Scriptorum medii vi Collectores.

Balistrare, Jaculari. Gloss. Lat. Grc. Ballistrari, . Balistare, Idem. Jacobi Auri Annal. Genuens. lib. 10. ad ann. 1282. apud Murator. tom. 6. col. 581 :

Eos qui erant in turribus Balistando, turrim etiam Veronicam diruentes.

Ballistrarius Anglicus, apud Thwrocz. in Ludov. Reg. cap. 37. Ballistriarii, apud Julianum Antecess. Nov. 79. Vet. Gloss. , . Balistrari, Foramina in urbium muris, per qu balist ejaculabantur. Charta Philippi Augusti ann. 1218. pro civibus Podiensibus :

Balistrari eorum de novo fact propter guerram penitus obstruantur.


Balistata, Jactus balist, Gall. Porte d'arbalte. Charta ann. 1391. in Reg. 148. Chartoph. reg. ch. 59 :

Dum tamen redeant infra territoria dictorum locorum purgare infra duas Balistatas.
Hist. Cortus. lib. 2. apud Murator. tom. 12. Script. Ital. col. 800 :

Deinde usque ad crosariam magnam, qu est in medio dicti burgi, distantem a porta Beric, forte per unam Balistatam.

Vide supra Arbalista 1. Balistata, Idem quod Balistra. Jacobi Auri Annal. Genuens. ad ann. 1283. apud Murator. tom. 6. col. 583. :

Ibique stetit nostrum stolium prope turres portus Pisani per unam Balistatam tota die ipsa et nocte sequenti.

i. e. Classis Balist jactu a turribus aberat. Vide infra Boalare. Balistamentum, Locus Balistis locandis aptus, Gall. Batterie. Fragm. Hist. Forojul. apud Murator. tom. 3. Antiq. Ital. med. vi col. 1214 :

Feci fieri.... pro Balistamento unum mantellum, ubi de colle Grisono nostri in castro balistrarent.

Balistaria, Loca Balistis et tormentis locandis facta in Gasparis Barthii Gloss. apud Ludewig. Reliq. MSS. tom. 3. pag. 235. ex Hist. Palstina Raimundi Agili. Ludus ad Balistam, apud nostros olim frequens et celebris, monachis interdicitur in Artic. reformat. monast. S. Eligii Noviom. ann. 1370 :

Item de ludis ad Balistam, ad palmam, ad taxillos....... Inhibentur tales ludi.


Lit. remiss. ann. 1382. in Reg. 121. Chartoph. reg. ch. 20 :

Gautier de Monchel, escuier, chastellain et garde du chastel d'Estaples,.... pour bien de paix, et nourrir amour entre les compaignons dudit chastel jouans de l'arbaleste, et pour plus entretenir et accoustumer icellui jeu, donne un espervier d'argent au mieux jouant de

l'arbaleste, avec certains autres pris et joiaux, et eust icellui chastellain fait ce savoir et signifier paravant ledit jeu en plusieurs lieux ;... pourquoy plusieurs compaignons et arbalestriers du pays fussent venus en laditte ville d'Estaples audit jour, et eussent jou d'arbalestes.
Balistarum Opus. Inventar. MS. thes. Sedis Apost. sub Bonif. VIII. ann. 1295 :

Item unum altare de diaspero rubeo, et aliorum colorum inclusum in ligno de opere Balistarum.
Hoc est, ligno, quo balist conficiuntur. BALISTAMENTUM, balistata, etc. Vide in Balista. BALISTEUM. Vide Balare. BALITOR, pro Valitor, Coadjutor. Inquisit. ann. 1205. apud Murator. tom. 4. Antiq. Ital. med. vi col. 578 :

Albertus Baccalerii juramento dicit, quod vidit Bertoldum cum uxore sua stare apud Montepulcianum pro Balitore pro illis comitibus, qui erant comites comitatus Senensis.
Vide in Valere. BALITRISCA, Baltricha, Baltrisca, Baltrischa, Castellum ligneum ad defensionem vel oppugnationem castri seu oppidi, vulgo Breteche. Guido de Vigevano MS. de Modo acquirendi et expugnandi T. S. :

Et postea fiat Balitrisca rotunda, qu ponatur in capite ipsius pertic.... Et in medio ipsius Baltrich in ipsis fundis fiat unum foramen rotundum, ut pertica possit intrare Baltriscam : et in capite pertic ponantur du ruell, cum quibus trahatur Baltrisca, cum duabus cordis ligatis ad fundos Baltrisc... Primo extendatur longe a turri vel muro castri pertica Baltrisch, etc.
Vide Bretachi. BALIUM, Balius. Vide Bajulus 4. BALIUS, Tutor. Vide supra Baliata et Bajulus. 1. BALLA. Vita S. Mochu in Actis SS. Jan. tom. 1. pag. 48 :

Non procul esse fontem nunquam ibi antea visum, cinctum Balla, id est, lorica
seu Repagulo, Gall. Gardefoux. Balla vero est pro Valla a vallando v. in b. mutato, ut alibi spe. 2. BALLA, Sarcinarum fascis, Italis Balla, Gall. Balot. Jacobi Auri Annal. Genuens. lib. 10. ad ann. 1289. tom. 6. col. 596 :

Impetravit ab eo pro Communi Janu... quod homines Janu possent ascendere in Turchiam cum suis Ballis et mercibus pro satis minori pretio, quam solvere solebant.
Occurrit etiam in Annal. Ogerii Pannis ibid. col. 189.

Bala. Charta Flandric. ann. 1262. apud Lappenb. in Docum. Origin. Hanseat. pag. 82 :

Bala lanea filorum 2. den. qui affert.

Fortasse Globulus. Vide Bala, suo loco. 3. BALLA, Grandinis globulus. Chr. Parmense ad ann. 1293. apud Murator. tom. 9. col. 825 :

Maxima tempestas fuit in Episcopatu Cremon, et ita grossa quod una Balla dict tempest ponderabat iii. libras.
4. BALLA, Pila lusoria, Gall. Balle. Stat. crimin. Saon cap. 30. pag. 61 :

Quod ad alium ludum cartarum, pil seu Ballarum seu quemcunque alium nemo ludere possit.
BALLANCETA. Vide supra Balanzeta. BALLANCIA. Vide Balanx. BALLANDUM. Bulla Gregorii PP. IX. ann. 1230. ex schedis Mabill. :

Compositionem inter vos (monachos) ex parte una et burgenses Corbiniacenses ex altera, super quibusdam redditibus, qui manusmortua placitum generale ac Ballandum vulgariter appellantur,.... confirmamus.
Obligatio fortean eundi in exercitum, atque adeo legendum Bellandum ; nisi malis emendare Badandum, jusque interpreteris exigendi excubias, quod servitii genus est. Vide supra Bada 2. BALLANTI, Idem ac Balanzet, Statera auraria, Italis Saggiuolo, Bilancette, Gall. Trbouchet, Mon. Hist. patr. Taurin. tom. ii. col. 1033 :

Item statutum et ordinatum est quod omnes et singuli tenentes pensas seu Ballantias ad pensandum monetas tam auri quam argenti teneantur et debeant predictas pensas vel Ballantias tenere ad pondus clarum comunis Cassalis.
Vide Balanzet. fr. BALLARDUM, Hordei species, nostris Baillart. Charta ann. 1475. ex Tabul. S. Maurini :

Dominus abbas levabit et percipiet medietatem decim bladi grossi, scilicet frumenti, siliginis, Ballardi, ordei, etc.
Vide supra Bailhargia. 1. BALLARE. Tabularium Eccl. Cadurcensis :

Breve quod fecit Gerardus prior Cadurcensis, et Willelmus Raterii et alii Canonici, habent in pignus Encrem lo quart de ordeo, et de civada, et de Ballare, et de spelta, et gallinas et agnos.

Idem quod infra Balleium ; nisi, quod potius videtur, idem sit quod jam Ballardum. 2. BALLARE, Scopis expurgare, Gallis Ballaier. Occurrit in Fleta lib. 2. cap. 87.

2. Vide Baleys. 1. BALLARE, Dare, Gall. Bailler. Dicitur de rebus qu ad censum dantur. Regest. Camer Comput. Paris. tit. 4. fol. 2. Ballare aliquam de dictis banquis. Occurrit ibid. Regest. 13. sub Philippo Pulcro ann. 1309. 4. BALLARE, Saltare, Ballatio, Ballator, Ballatrix, Eadem notione. Vide Balare. BALLASTRUM, Balineum, in Gloss. Isidori et Salmasianis. Vide Balustrum. BALLATOLA, Calculus, Gall. Balote. Vide Balatola. BALLATORIUM, Mnianum, Italis Ballatoio, vulgo Balcon. Charta Italica ann. 1287. apud Bollandum 20. Martii pag. 208 :

Cecidit de uno Ballatorio su domus.

Breviarium Hist. Pisan ad ann. 1158. apud Murator. tom. 6. col. 172 : Chron. Parmense ad ann. 1287. apud eumdem tom. 9. col. 813 :

De mandato Consulum omnia Ballatoria juxta Arnum destructa sunt. Et sic fuerunt appensi vivi ad Ballatorium Communis, et steterunt ibi per unam horam.
BALLATUM, , Balatus ovium, in Supplemento Antiquarii. . BALLEA. Gesta Innocentii III. PP. pag. 147 :

Se in montem supra domum suam, qui Ballea Neapolis dicitur, receptavit.


BALLECTUS, Minister, familiaris, famulus, pro Vallectus. Vide in Valeti. Constit. Feder. reg. Sicil. cap. 113 :

Per majestatem nostram concessum exstitit, ut filii militum et baronum, sive Ballecti et familiares, qui ab eis quotidianum victum recipiunt et vestitum, possint similiter sine pn formidine arma deferre.
Vide supra Bailetus. BALLEIUM, Purgamenta frumenti et horreorum, qu scopis colliguntur, Gall. Balayeures, Dumbensibus Baloufe. Charta ann. 1221. ex Lib. albo episc. Carnot. :

In granchia episcopi habet major tres minas aven et tres bladi pro qurendis... Balleiis ad opus grangiarii et hujusmodi, sicut est consuetum. Balois,
in Reg. Cam. Comput. Paris. sign. Bel ad ann. 1310. fol. 123. v. :

Item li estrain, paille, Balois de ses grains puent valoir par an environ 50. sols. Balais,
in Lit. remiss. ann. 1379. ex Reg. 116. Chartoph. reg. ch. 56 :

Lesquelz varlez mestoient laditte avaine avec paille, appelle Balais, pour donner aux chevaux dudit Estienne.
Vide supra Balagium. BALLEMATHIA, Ballematia. Vide in Balare.

BALLERIUS, Minister, famulus. Instrum. ann. 1212. apud Marten. tom. 1. Anecdot. col. 838 :

Excepta avena et fno. In qua tamen (Prpositura) equi Bailleriorum conventus congruam percipient portionem.

Est potius Ballivus. Vide Bajulus 4. BALLESTRA, ut Balista, in Annal. Placent. ad ann. 1444. apud Murator. tom. 20. Script. Ital. col. 884. BALLESTRUM, ut supra Ballestra, Balestrum, Balistrum, etc. Stat. Bonon. ann. 1260. tom. iii. pag. 183 :

Item placet quod quicumque habet Ballestrum in civitate bon. vel comitatu illud debeat dare comuni et potestati consignare.

fr. BALLETUM. Vide Baletum. BALLEUCA, pro Banleuca, Gall. Banlieue, in Lit. ann. 1341. tom. 4. Ordinat. reg. Franc. pag. 149. Vide in Bannum 3. 1. BALLIA, Officium, vel districtus Ballivi. Vide Bajulus 4. 2. BALLIA, Auctoritas, jurisdictio. Statuta Massil. Civit. MSS. pag. 164 :

Dictus probus homo habeat potestatem et Balliam castigandi prout justum fuerit illos qui farinam male moluerint.
3. BALLIA, Prdium rusticum. Charta anni 1218. apud Thomasserium Consuet. Bituric. pag. 724 :

Donavi Andre et Radulpho fratribus meis, Leprosum, sanctum Karserium.... Donavi etiam eisdem Balliam de Novo-vico-paludoso, et Balliam de Campen.
Hinc Ballire, Prdium rusticum tenere, colere, in eadem Charta ibid. :

Cum omnibus illis qu servientes et prpositi dictorum castrorum sub me Balliabant, et tenebant, et Ballire et tenere solebant.
BALLIAGIA, Ballivi jurisdictio. Charta ann. 1184. inter Instr. tom. 12. Gall. Christ. col. 59 :

Dedit...... locum, qui dicitur Contentum, et omne feodum ipsius, cum omni justitia vel Balliagia.

Vide in Bajulus 4. BALLIAGIUM, Ballivi seu judicis districtus, Gall. Balliage. Inventar. Chart. reg. ann. 1482. fol. 113. v. :

Declaratio facta per dom. regentem regnum Franci super Balliagio S. Gendulfi, quod modo vocatur Balliagium Matisconense. De anno 1359.
Vide in Bajulus 4. 1. BALLIARE, a Gallico Bailler, est attribuere, tradere ; apud Anglos autem

significat captivum satisdato redimere, sic ut die assignato postea exhibeatur. Cowellus. 2. BALLIARE, Ballivi officio fungi, jurisdictionem exercere. Arest. ann. 1301. in Reg. Olim parlam. Paris. fol. 49. v. :

Senescallus Pictavensis et ballivus Arverni.... Balliare et justiciare nitebantur in dicta castellania (de Bossac).

BALLINUS, Lodix, Stragulum. Statuta capitulorum general. Ordinis Artigi inter Fragm. Histor. Stephanotii tom. 1 :

In lecto habemus tantum Ballinum, et duos borrat, unum inferius et alterum superius, et quotum, et pulvinar, et cervical, et duo capitalia propter lavandum, quatuor tunicas et quintam misericordia.
Vide Balinja. BALLISCERE, Tutoris nomine res pupilli administrare. Testam. Raym. Trencavelli ann. 1154. inter Probat. tom. 2. Hist. Occit. col. 551. :

Omnibus autem istis supradictis bajulis relinquo in gardiam et bajuliam meos infantes, et meam uxorem, quod Balliscant pro bono et fide.

Occurrit rursum col. 550. Vide Bajulus 3. BALLISTA, Ballistarius, etc. Vide Balista. BALLISTARIUS, Idem qui Armiger, nobilis scilicet inferioris ordinis, qui in bellis militum arma seu balistas gerebat. Curia 2. gener. Tarrac. sub Jacobo I. rege :

Statuimus quod nullus filius militis, qui non sit miles nec Ballistarius, sedeat ad mensam militis, vel domin alicujus.

Vide in Baccalarii 3. Alia notione, vide in Balista. BALLISTUM. Vide in Bajulus 3. 1. BALLIVIA. Vide Bajulus 4. 2. BALLIVIA, Prfectura a monasterio dependens, idem quod Obedientia seu prioratus. Charta Petri abbat. Fossat. ann. 1275. ex Tabul. ejusd. loci :

Item ut terras, vineas ad prioratus seu Ballivias eorum pertinentes, faciant debito modo coli..... Item ne aliquis prior, vel ballivus, aut monachus pecuniam aut argentum, vel aurum, vel aliud quocumque nomine censeatur, extra abbatiam vel membra deponat.

Vide supra Baillivus. Alia notione occurrit in Bajulus 4. 1. BALLIUM, Propugnaculi species. Computus ann. 1202. apud D. Brussel de Usu feud. tom. 2. pag. cliii :

Pro facienda turri, et de Ballio faciendo ad mensuram turris Parisius xii . lib.
c

Matth. Westmonasteriensis ann. 1265 :

Eam (civitatem) Cum exteriori Ballio Castri bellatorum suorum insultibus occupavit.

Charta Galcheri D. de Nantolio ann. 1218. in Tabul. Campan. :

Concessit mihi quod muros reficere possim, qui sunt super motam apud S. Johannem, et facere crenellos,... concessit etiam mihi quod in circuitu Ballii non licebit mihi operari de petra, nisi de licentia, etc.
Charta Henrici I. Regis Angl. in Monastico Anglic. tom. 3. pag. 267 :

Totam terram cum fossato de muro Ballii mei Lincolniensis.


Infra :

Et libere poterit murum perforare Ballii mei Lincoln. ad portam suam faciendam.
:

Il font lor Bailles et lor chastiax garnir.


Guill. Guiartus : Alibi :

Li nobles sont outre les Bailles. Qu'il se fiert du Baille s bretesches.


Chronicon Fland. cap. 113 : Ibidem :

Et coururent plusieurs fois jusques la Baille, et la meirent en feu. La feirent l'un l'autre moult grant honneur, et mangerent seant sur les Bailles ensemble.

Vide Vallatum et Vallum. Fortasse Locus palis munitus et circumseptus, impluvium muris cinctum. Vide supra Bailleium. Chron. Domin. de Gravina apud Murator. tom. 12. Script. Ital. col. 658 :

Antequam omnes captivi carcerarentur, prfatus Stephanus Notarii Johannis, nescio cujus adjutus auxilio, ascendens clam murum Ballii se usque deorsum prcipitavit ab alto.

Ballium, Custodia, carcer, quia locus munitus. Liter Henrici VIII. Regis Angli ann. 1513. apud Rymer. tom. 13. pag. 369 :

Et pna imprisonamenti, ibidem remansuri absque Ballio vel manucaptione, quousque ipsi vel eorum quilibet finem et redemptionem ad voluntatem nostram fecerint.
Hinc Vetus Ballium, locus Eboraci sic dictus, custodi reorum destinatus, in Actis Episcoporum Eboracensium, quod esset ubi olim vetus ballium, seu propugnaculum. 2. BALLIUM, Charta locationis terr, vel dificii. Gall. Bail. Lobinellus in suo Histori Britan. Glossario. Inventar. Chart. reg. ann. 1482. fol. 191. v. :

Ballium et accensamentum domus regi, sit in villa Monsterolii in fulco Yon, dict la maison d'Artis... De anno 1352.
BALLIVUS, Ballius. Vide Bajulus 3. et 4. 1. BALLO, . Vet. Glossar. Lat. Grc. i. Bestia marina ; eadem, opinor, qu Balena. 2. BALLO, Follis, Gall. Ballon. Charta ann. 1147. inter Probat. tom. 2. Hist. Occit. col. 518 :

Caritative tamen ego recepi Rogerius prnominatus a te Guillelmo prposito.... vij. maximos Ballones.

BALLOMER, Falsus dominus pseudoprinceps, veteribus Francis, apud Gregorium Turon. Lib. 7. Hist. cap. 14. 31. lib. 9. cap. 28. et Aymoin. lib. 3. cap. 61. qui Gundibaldum quendam e Grcia profectum, Chlotarii Regis se filium mentientem, a Gunthranno Rege per indignationem vel contemptum vocatum scribunt. Certe Bal veteribus Francis, falsus dicitur ; unde balmond, falsus tutor, mundius enim est tutor ; Kiliano Balmonden, et Baelmonden, est male tueri rem pupilli. Theodorici Regis Itali patrem fuisse auctor est Damascius in vita Isidori Philosophi apud Photium. S. Baldomerum Subdiaconum venerantur Lugdunenses 27. Febr. cujus exstat Vita apud Bollandum, qu ad vim vocis alludens, hc infert :

O virum beatum Baldomerum, in quo nunquam dolus apparuit.

Hinc etiam crebr Francorum appellationes in mir desinentes, ut Marcomir, Ingomir, Chlodomir, in quibus Princeps, et vir eximi dignitatis denotatur. Ridicule omnino redditur hc vox per verba, Beste morte, in Hist. parva Catalaun. pag. 56. Vide Balejumentum. Wachterus in Gloss. voce Mar, alteram vocis partem credit antiquum mar, Princeps ; sed est Germanicum Mre, Equus vilis, qu vox hic convicii loco ponitur ; unde etiam ab Anonym. in Gestis Dagoberti apud Leibnit. in Excerptis Veter. tom. 1. pag. 66. per bale jumentum redditur. Adel. Balo, Malum, vide in Graffii Thesauro vol. 3. col. 92. de antiquo Marah eumdem vol. 2. col. 844. et Cangium hac voce. Est Equus, neque vero antiquis Equus vilis, ut hodiernum Mhre. De Mri, Illustris, clarus agit Graffius vol. 2. col. 821. BALLONUS, Fascis, Gall. Ballot. Hist. Dalphin. tom. 1. pag. 87 :

Qulibet grossa bestia... onerata Ballonis canabi vel fili, transiens per eumdem pontem debet duos denarios, si vero portet solum Ballonum canabi debet unum denarium. Genera armorum prohibita.... Ballot ferre, nec plombe, etc.
Vide mox Ballotola.

BALLOTA, Pilula seu glans ferrea vel plumbea, Gall. Balle. Stat. Cuman cap. 138. ex Cod. reg. 4622. fol. 92. v :

BALLOTARE, Ballotis seu calculis ferre suffragium, Gall. Balloter. Stat. Cadubrii lib. 1. cap. 2 :

Tunc omnes nominati scribantur et legantur in dicto consilio, et singulatim Ballotentur, etc.

BALLOTATIO, Ipsa Ballotandi actio, electio, qu calculis fit, in iisdem Stat. cap. 8 :

Sufficiat tamen, si expedierit eligere, in dicto consilio unum sindicum communitatis, solo verbo dictorum consiliariorum, absque ulla Ballotatione. Balotatio, Et si forte sagittam, telum, lanciam, Ballotolam, vel lapidem infra domum alicujus... injecerit, etc. Ad bussulas et Ballottas provisum et ordinatum est, quod, etc.

in Stat. Riperi cap. 10. fol. 6. v. Vide mox Ballota. BALLOTOLA, diminut. a Ballota, Pilula. Stat. crimin. Saon cap. 35. pag. 76 :

BALLOTTA, Calculus ad ferendum suffragium, Gall. Balote. Translatio S. Philastri tom. 4. Julii pag. 394 : Ballotta de cera, in Chron. Andr. Danduli apud Murator. tom. 1. Script. Ital. col. 376. Balotta, ibid. col. 812. Balota, in Stat. Riperi cap. 10. fol. 6. v. Vide Pragmatic. Philippi II. reg. Hispan. ann. 1599. cap. 7. apud Pardessus. Leg. maritim. Collect. vol. 5. pag. 553. BALLUCA, Arena aurosa, seu rementa minutiora auri, necdum excocta. Gloss. Lat. Grc. Lat. Balluca, . Gloss. Grc. Lat. , Valuca. Ex quibus videtur restituendum, , Aurea arena, , , , , ut habet aliud Gloss. Occurrit in leg. 3. et 4. C. Th. de Metallis (10, 19), ubi Jacob. Gothofredus. Dicitur etiam Ballux. Alii scribunt Baluca et Balux. Vide Forcellinum et mox Balluta. Alia notione vocem hanc usurpat Sebastianus Salmanticensis Episcopus in Veremundo Rege, ra 827 :

Sed regalia palatia, Balluca, triclinia, prtoria, quis satis pro ipsa pulcritudine valeat commendare ?

F. Meniana, porticus, Gall. Balcons, galeries. 1. BALLUM, Pila, forte, ex Anglico Bull. Statuta Ordinis de Sempringham pag. 744 :

Nec ad grangias campanas habeant, sed lignea Balla ad convocandos Fratres ad horas diei et noctis, ad refectionem.

Idem videtur quod Tabula lignea, cujus percussione excitabantur monachi, vel ad horas canonicas vel refectorium evocabantur, globulis scilicet super tabulam tundentibus. Vide Tabula 4.

2. BALLUM, Tutela. Vide Bajulus 3. 3. BALLUM, Nostrates appellant, inquit Argentrus ad art. 74. vet. Consuet. Brit.,

cum mortuo vassallo ac baillii lege feudum tenente, relicto herede tate minori, dominus superioris feudi aperto serviente feudo fruitur, donec hres justam viginti annorum tatem impleverit
. Quod cum deinceps minus justum nimisque onerosum visum fuerit, pro jure rachati seu relevii commutavit Joannes dux Britanni ann. 1275. cujus Chartam legesis tom. 1. Probat. Hist. Brit. col. 1037. Charta Radulphi de Fogeriis ann. 1240. in Reg. N. Chartoph. reg. ch. 6 :

Item promisi ei (Ludovico regi Franc.) mille libras Turon. pro Ballo dictarum terrarum solvendas,... et rogavi dominum regem, quod si ipse inveniat per usus et consuetudines terr, quod Ballum non pertineat ad ipsum, quod de dictis mille libris quictus remaneam ; et si dominus rex non inveniat, quod Ballum terr pertineat ad eum, quictus ero de dictis mille libris.
Inventar. Chart. reg. ann. 1482. fol. 72 :

Littera sigillata pluribus sigillis baronum Andegavi et Cenomani super declaratione consuetudinum, Ballorum et rachatorum Andegavi et Cenomani. De anno 1246.
Et fol. 83. v :

Transcriptum Simonis Cardinalis litterarum Ludovici regis super Ballo Atrebatensi et quictatione ejusdem.... De anno 1265.
4. BALLUM, Tutela, protectio. Tabular. priorat. S. Mart. de Camartio :

Quando Theobaldus comes, filius Stephani Comitis, habuit guerram cum Ludovico rege Franci, filio Philippi regis ; Salomon panetarius, qui tunc erat prpositus Castriduni, venit ad monachos S. Martini, et deprecatus est eis ex parte comitis, quatinus homines suos de Camartio sub nomine Balli mitterent ad castellum Puteoli ad custodiendum corpus comitis.
5. BALLUM, Traditio ad firmam, locatio, Gall. Bail. Vide supra Baillum. 6. BALLUM, ut supra Ballium 1. Glossar. Provinc. Lat. ex Cod. reg. 7657 : Ballum inter murum et fossam, Palissat, Prov. Belle, eadem notione, si tamen mendum non est, pro

Baille

, in Lit. remiss. ann. 1393. ex Reg. 144. Chartoph. reg. ch. 485 :

Comme ledit Perrin feust al ou Belle de la forteresse de Courtenay en un hostel ou loge, que la femme et hoirs de feu Henry Testar avoient oudit Belle.

Vide Ballium. 1. BALLUS, Tutor, rerum pupilli administrator. Chartul. episc. Paris. fol. 114 :

Anno Domini 1255.... fecit nobis homagium idem Odo, tanquam Ballus nomine sororis uxoris ejus, quam habet in ballo suo de prdicto feodo et ejus pertinentiis, pro portione ipsam sororem contingente.
Vide Bajulus 3. BALLUS, Saltatio, Ital. Ballo, Gall. Bal. Barel. serm. 2. in Dom. 1. Quadr. :

Quare vadis ad Ballos ? vel est vas luteum.

BALLUTA, est publica utilitas : Vocabul. utriusque juris. Apud Accursium ad const. 1. tit. 6. lib. 11. Cod. hc leguntur :

Tertia pars unci qu solvitur in Balluca, id est utilitate publica, nam chrysammos grce, latine utilitas dicitur. Vel Balluca, id est vase lucente, ut cass cardinalium, quasi lucem bajulans vel lancem.

Vide supra Balluca. BALLUTICIACUM, Velitatio, procursatio, Gall. Escarmouche. Chronicon Sicili apud Marten. tom. 3. Anecd. col. 76 :

Faciebat congregari gentes, et alia multa prparari necessario facienda contra hostes eosdem, ad ostandum et persequendum dictos hostes, et custodiendas fronterias dict terr Trapani, et faciendum Balluticiacum cum hostibus ipsis et damnificandum eos quantum posset.

1. BALMA, Lapis sepulcralis, tumba, seu, ut ait Hilario de Costa, Caverna in rupe excisa, excavata. Arvernis, Baumo : quam vocem Provinciales quibusvis sepulcris tribuunt, prsertim vero antris sepulcralibus, quomodo S. Balmam vocant antrum in quo asservatur corpus S. Magdalen, vulgo la sainte Baume, et specum divi Honorati prope Lerinensem insulam, la sancta Baulma de sancta Honorat, ut est apud Vicentium tom. 1. pag. 37. Glossar. Provinc. Lat. ex Cod. reg. 7657 : Balma, Prov. Caverna, antrum, fovea, spelunca, scrobs. Aliud ex Bibl. S. Laurentii Florent. :

Baulma, crypta montis.

Unde minus accurate monet Cangius vocem hanc a Provincialibus quibusvis sepulcris tribui, atque in S. Balma asservari corpus S. Magdalen ; sic enim vocant speluncam, in qua Magdalena pnitens vixit. Raynouardo in Gloss. Rom. vol. 1. pag. 174. est Grotte, caverne ; apud Roquefort. Glossar. Gall. leguntur themata Baume, basme, bame, bome, baxme, balme et barme. Istius nominis duo antiquitus fuisse monasteria in dicesi Vesontionensi docet Baluzius in not. ad Capitul. col. 1094. Consule prterea Vales. in Notit. Gall. pag. 74. col. 2. Hinc etiam Balmette vel Baumette dicta Franciscanorum domus, prope

Andegavum a rege Renato fundata ann. 1451. Stat. ann. 1227. inter Probat. tom. 1. Hist. Nem. pag. 71. col. 2 :

Item quod si lis, controversia, seu discordia emergeret seu incideret inter aliquos de facto crosorum seu Balmarum.
Nostris Balme et Basme, eadem notione. Vit SS. MSS. ex Cod. 28. S. Vict. Paris. fol. 43. v. col. 2 :

Aprs s'en ala (Ste. Paule) en Bethlem, et en la Balme dou Sauveour entra.
Boetius de Consulat. Gall. redditus lib. 4. MS :

Tant est venu, tant est al, Qu'il est en la Basme aval, O Catus avoit ces buefs trait.... Cest grand larron point ne salue : Mais il le trait fors de la Basme, Et en venga ceulx du royaume.

Vide Menag. in Observat. ad Vitam Petri Ayraldi pag. 242. 2. BALMA, Quibusdam in Galli regionibus, Balme, Collis est a valle in vallem protensa in locis montuosis. Charta ann. 1307. ex Chartulario S. Victoris Massil. Frejus n. 30 :

Hoc est, de Balma, sicut vadit via ad sanctum Petrum, et sunt claperii.

BALMUND, Balmonden, Falsus tutor. Charta Caroli M. pro Augiensi Monasterio apud Nauclerum gener. 27 :

Eligant huic loco sicut et in cteris locis suis competenter advocatos et defensores : eo tamen tenore, ut quandocumque sui commissi prvaricator, aut in rebus vel hominibus, quod vulgo Balmund dicitur, existat, statim sine mora, sine judicio, advocationem perdat.

Vide Ballomer. Conf. Heineccii Antiq. Jur. German. vol. 3. pag. 502. Graffii Thesaur. vol. 3. col. 93. Grimmii Antiquit. Jur. pag. 466. et Specul. Saxon. lib. 1. cap. 41. ubi Balemnden est A tutela tutorem submovere. BALNEAMEN, Balneum. Acta S. Isidori Agricol n. 8 :

Cum vero nullo cataplasmate, nullo unguento, nullo Balneamine, nullo medicamine,... cernerent se in aliquo prodesse, etc.
1. BALNEARE, Lavare, Baigner. Vita S. Agnetis de monte Politiano tom. 2. Aprilis pag. 804 :

Comperto igitur quod ancilla Christi ibidem se lavisset, multi infirmos aqua illa Balneare ceperunt.
Ibid. pag. 805 :

Quibus dictis ipsam ad dictum Balneum duxit, et in aquam qu suis

meritis paucis ante diebus miraculose apparuerat, Balneavit.


Nicolaus PP. I. ad consulta Bulgar. cap. 6 :

Dicitis quod affirmant Grci, quod nullo modo in quarta et sexta feria Balneari debeatis.
Vide Leibnitium tom. 1. Scriptor. Brunsvic. pag. 896. Schramb. Chronicon Mellicense pag. 415. col. 1. Acta SS. Maii tom. 4. pag. 565. Balneare, neutrum verbum, Gall. Se baigner. Ordinatio Domus regi sub Henrico II. Angl. Reg. in lib. nig. Scaccarii pag. 353 :

Quando Rex Balneat iiii. d. exceptis tribus festis annuis.


MS. Cantatorium Abbati S. Huberti fol. 26. recto :

Joannes Evangelista de fonte Salvatoris ebrius et apud Diligentem omni dilectione prcipuus, senilibus membris fomentum balnei noluit adhibere, quoniam inter Balneantes hreticum Cherintum conspexit.
Balneare, Madefacere, Italis Bagnare. De B. Gerardo tom. 1. Junii pag. 769 :

Sic ipsum Lambrum (flumen) transivit, qui nec ipsum nec capam Balneavit.
Chron. Parmense ad ann. 1303. apud Murator. tom. 9. col. 845 :

Item eodem anno bene per quatuor menses non venit pluvia vel nix, qu Balnearet terram, propter quod magna siccitas fuit.
Vide Acta SS. April. tom. 1. pag. 187. D. et tom. 3. pag. 929. E. 2. BALNEARE, Pretium pro balneo pensum, in Gloss. Isid. Vide mox Balneaticum, et infra vocem Captura. Confer Forcellin. in Balnearis. BALNEARIUM, Balneum, Balnea, Baignoire. Lex Bajuvar. tit. 9. cap. 3. 1 :

Si quis.... incendio tradiderit... qu per se constructa sunt, id est, Balnearium, pistoriam, coquinam, etc.
Messianus Presbyter in Vita S. Csarii Arelat. :

Balnearia ibidem grandibus fastigiis constructa sunt.

Vide Will. Tyr. lib. 12. cap. 25. et Anastasium Bibl. in S. Innocentio. Purioris latinitatis auctores plurali numero tantum utuntur. Vide Forcellin. in Balnearius. Proculus IC. in Dig. lib. 8. tit. 2. fr. 12. pr. :

Quidam.... qui habet post horrea mea insulam Balnearia fecit secundum parietem communem.
Balnearius, Custos balnei, in Vita S. Severi Episcopi Neapolitani. Balneatorium, apud Ingulfum pag. 888. et Will. Thorn. pag. 1915. Baignoire. scil. instrumentum. Vide Forcellinum in Balneatorius. Balnearium, Locus ubi balneatur, Balneatorium idem. Gemma Gemmarum. BALNEATICUM. Veteres Gloss : Balneaticum, . Vetus Interp. Juvenal. Stat. 2 :

Nisi qui nondum re lavantur. Infantes : quia pueri non dant

Balneaticum.

Vita S. Severi Episcopi Neapolitani apud Ughellum :

Quadam die juxta morem homo quidam consuetudinis balnea lavandus ingressus est. Post ablutus aqua, cum recederet, custos balnei ovum ab eo pro Balneatico petiit, quod unusquisque Balneaticum pro pretio dare consueverat.

Vitruvius lib. 8. cap. 7. videtur innuere balneaticum fuisse vectigal impositum, propter aquam, qu ex aquductibus et castellis publicis in balnea derivabatur. Vide Captura. Balnearum Reditus, in Bulla Paschalis PP. ann. 1102. apud eumdem Ughellum tom. 1. pag. 996. BALNEATIO, perperam pro Balleatio vel Ballatio, saltatio, chorea, in Stat. P. archiep. Burdegal. ann. 1263. ex Cod. reg. 1590. BALNEATORES, Vopisco, qui balnea prparant. Gloss Lat. Grc. Balneator, . Vide Forcellin. edit. Germ. et Dirksen. in hac voce. Ita etiam dicti in Monasteriis, qui Monachorum balneationes curant. Consuetudines Eoveshamensis Monasterii in Anglia :

Singulis diebus quando Fratres balneant, Balneatores percipere debent de Cellario panem et justam.
BALNECIA,

quinta vel quarta die ante Natale Domini, peragantur omnia lucente die
, in usibus Monasterii Cultur Cenoman. An hic intelligend lotiones ? BALNERIA Prstatio seu vectigal, ut opinor, propter aquam, qu in prata derivatur. Obituar. MS. S. Joannis Carnot. ad xv. Kal. Dec. :

Obiit Fulcherius signifer S. Mari, qui dedit Balneriam terr S. Stephani Osivill.
Nisi legendum sit Banneria. Vide infra Bannaria. Alio sensu Baignerie, pro Armorum scilicet specie, occurrit in Poem. du Chevalier Dlibr MS :

Donnans terribles horions, L frappoient les champions Coups de banquetz et Baigneries, Comme s'ilz hayssent leurs vies.

Ita etiam non usitata notione Baigner legitur, in Lit. remiss. ann. 1380. ex Reg. 117. chartoph. reg. ch. 52 :

Le suppliant dist icellui Clary qu'il s'estoit vantez de la femme dudit Adenet, et qu'il avoit Baigni avecques elle.

Quo enim sensu id intelligendum sit, docetur infra, cum ipsemet Clary hanc mulierem vitiasse arguitur. Abaigner vero in balneum demittere sonat, apud

Boet. MS. de Consolat. lib. 3 :

Senesques se fist Abaigner, Et s deux bras se fist seigner.

1. BALNEUM. De Balneis publicis med. tempor. vide Marini Papyr. Diplom. pag. 363. not. 3. 2. BALNEUM, Genus potus minime delicati. Luithprandus in Legatione :

Soli mens assident nud, paximacium sibi apponentes, Balneaque tunc vitro permodico non bibentes, sed sorbillantes.
Et paulo ante : Et sub finem :

Parcus, cupidus, allio, cepe, et porris vescens, Balnea bibens. Non proderit tibi Balneum, quod te assidue potas in amore B. Joannis Prcursoris.

Apud Pertz. vol. Script. 3. pag. 356. 362. et 363. BALNEUM Mari, vulgo Bain-Marie. Arnauldus in Rosar. MS. lib. 2. cap. 7 :

Et scitote quod distillacio aqu habet fieri in Balneo Mari, eo quod subtiliores lapidis partes et sine calore ad naturam simplices aqueitates totum approximantes per eum distillantur.
Apud chimicos sic vocatur fornax philosophicus. BALNEUM Vnale, an Publicum ? Chron. Salisburg. ad ann. 1375. apud Schwart. Hist. fin. principat. Rugi col. 425 :

Item in die anniversarii ipsius, oblayarius... tenetur ex parte conventus expedire Balneum vnale in civitate, pro pauperibus cum elemosina. In valle Asperia prope supradictos Balneos villare qui dicitur Cotaletus.
Ubi fons designari videtur. Vide in Append. ad Marcam Hispan. col. 793. BALNITOR, : Balneator. Supplem. Antiquarii. Vide Balneatores. BALOSELLA. Contract. datior. Bergom. lib. 2. cap. 88 :

BALNEUS, pro Balneum. Prceptum Caroli Calvi pro Monasterio Arulensi tom. 3. Concil. Hispan. pag. 152 :

Item quod de coppis,... Balosellis calcina, et aliis laboreriis forciatis, etc.


BALOSIUS, Belosius, Panni species Testam. Ann de Arminiaco ann. 1472. in Cod. reg. 9573. 2. 2. fol. 91. v :

Item legavit conventui fratrum Minorum castri Jelosii unam suam hopalandam, seu pannum ciriceum cujusdam su vestis, qu est Balosii nigri, de qua vult fieri capam missalem, diaconalem et subdiaconalem ad servitium, et pro cantando missas de Requiem... Legavit unam suam vestem panni aurei coloris Balosii rubei... Legavit... suam vestem Belosii rosati... Item legavit... suam vestem Belosii cramoisii.
Cujus panni fabricator, Beloinchex appellatur, in Ch. pedag. Divion. ann.

circiter 1350. Vide Valos. Belocier vero est arboris species, Prunus scilicet, in Lit. remiss. ann. 1363. ex Reg. 95. Chartoph. reg. ch. 2 :

Ledit Symon ne sceust o, ne quelle part fuir que en un jardin,... o il le prindrent seur un Belocier, o il estoit montez pour soy mucier.
BALOTA, Balotta, Calculus ad ferendum suffragium, Gall. Ballotte. Vide supra Ballotta. BALOTATIO. Vide supra Ballotatio. BALOTTA, Pilula, vox Italica. Petrus de Crescentiis lib. 10. de Agricult. cap. 28 :

Qui autem arcum Balottarum exercet, debet Balottas habere qualis ponderis et bene rotundas.

BALOUDUM, idem quod supra Balleium. Vide in hac voce. Bulla Romana ann. 1515 :

Locus ubi conservare possint omnes et singulas paleas, ac alia Balouda.


BALSA, Ratis. Vox Hispanica. Acta SS. Maii tom. 7. pag. 300. E :

Rex Ferdinandus fecit fieri Balsas et navigia de lignis et coriis.

Vide S. Rosa de Viterbo Elucidarii tom. 1. pag. 171. 2. Balsa, Vexillum Templariorum. Vide eundem ibid. et Appendic. pag. 16. BALSAMARE, Condire corpus mortui, Gall. Embaumer. Locos vide in vocibus Cid et Mumia. Glossar. Gall. Lat. ex Cod. reg. 7684 : Balsamatus, Enbasin. Vide Gabr. Clauderi Method. balsamandi corpora, Samuel. Andr. de Balsamationibus Veterum, et Burch. Wittenberg. epist. de Balsamationibus corporum. BALSAMITICUS, Bonis odoribus refertus. Translatio S. Augustini tom. 6. Maii pag. 414 :

Quo magis hc Balsamitica apotheca reserebatur, eo profusius odor clestis jaculabatur. Balsamiticum consecravit chrisma.

Balsamiticus, Balsaminus, ex balsamo. De S. Antidio Episc. tom. 5. Julii pag. 44 : BALSAMIZARE, Bonis odoribus suffire, Gall. Embaumer. Lambertus Prior S. Vedasti Atrebat. circa finem xii. sc. in MSS. carminibus de divinis officiis, ad Dominicam IV. Quadragesim :

Sedis Apostolic princeps splendente corona, Nunc Sion insignit Balsamizante rosa.

BALSAMUM, Sacrum chrisma, seu oleum Sacrum. Joan. de Deo in Pnitentiario lib. 5. cap. 6. de Episcopis :

Quod petunt pecuniam pro Balsamo contra auctoritatem sanctorum

Patrum, etc.

Vid. Joann. Sarisberiens. Epist. 69. Et tom. 4. Concil. Hisp. pag. 270. col. 2. Balsamum S. Marcelli, in Inventar. reliq. et vestim. eccl. Paris. ad calcem Necrolog. MS. ejusd. eccl. BALSAMUS, pro Balsamum, in versibus relatis ad voces, Agnus Dei. BALSANUM. Vide Baldanum. BALSSONAYA Moneta, Monet Barcinonensis species. Charta Petri III. reg. Aragon. ann. 1343 :

Concedimus... quod possitis... deferre et deferri facere ad quascumque partes volueritis... quodcumque argentum purum, vel re contamiminatum,... tam in peciis quam alias, et monetam sive bossonoyam (sic) billonum, vel Balssonoyam quamlibet.
Vide Bossanaya. BALTEARIUS in Inscript. apud Reines. cl. 8. n. 69. Forcellino est qui balteas facit. In Gemma Gemmarum :

Balteus, cingulus regalis. Baltearius, aliquis tali cingulo ornatus.

BALTEAT, Cingit. Gloss. Isid. (D. Cangius legit infra Baltheare.) BALTEFREDUS. Vide Belfredus. BALTEUS. Vide Baltheus. BALTERIA. Inquisit. ann. 1210. inter Probat. tom. 1. Hist. Nem. pag. 49. col. 1:

Et eos (clientes) introducerent in mansa G. Ymberti per ostiariam, qua intratur in orto, facta Balteria per parietes superiores.

Ubi Menardus aperturam, Gall. Ouverture, interpretatur : utrum bene, haud scio ; quid enim apertura opus erat, cum per ostium clientes introducerentur ? Unde locum cinctum intelligo, a voce scilicet. BALTERIRE, Cingere. Glossar. Provinc. Lat. ex Cod. reg. 7657 : Cenher. Prov. cingere, Balterire. Vide Baltheare. BALTHA, Gothis, Audax. Jordanes in Hist. Goth. :

Ordinant super se Regem Alaricum, cui erat ex Baltharum genere origo mirifica, qui dudum ob audaciam virtutis, Baltha, id est, Audax, nomen inter suos acceperat.
Otto Frising. lib. 4. Chron. de eodem Alarico :

Qui lingua eorum ex genere Baltharum, secundo post Amalos, Baltha, id est audax, vocabatur.

Hinc forte Italicum Baldo, pro audax. Et Armoricanum Balch ejusd. notionis. Vide Graffii Thesaur. Ling. Francic. vol. 3. col. 108. BALTHEARE, Cingere, in Isid. Glossis ; Baltherire a Baltheus, habet Joannes de Janua, et Gloss. MSS. Montis S. Eligii Atrebat. Vide Balteatus apud Forcellinum.

1. BALTHEUS, Ornamentum dependens a Singulo, vel singulis leg. cingulo, vel cingulus militaris dictus pro eo quod signa ex eo dependent ad demonstrandam Legionis militaris summam i. vi. dc. ex quo numero ipsi sunt ; unde non tantum quod cingitur, sed etiam a quo arma dependent Balteus dicitur. Papias MS. Bituric. Ex Isidor. Origin. lib. 19. cap. 33. sect. 2. 2. BALTHEUS, Zona, qua Episcoporum, Sacerdotum, Ministrorum etiam inferioris gradus Ecclesiastici vestes constringuntur, apud Honorium Augustod. lib. 1. cap. 226. et in libro Sacrament. apud Menardum pag. 260. Annales Anianenses :

Unam vero partem sibi reservavit, quam dedit Benedicto Abbati S. Anianensis Archisterii, videlicet Crucis Dominic cum gemmis, bratheas aureas contextas cum gemmis, Baltheos aureos similiter gemmatos, calices aureos, etc.

Baltheus, quo Summus Pontifex consecrandus prcingitur. Joannes Diaconus in Vita S. Gregorii Magni PP. lib. 4. cap. 80 :

Porro in exilitate Balthei, qu unius pollicis mensuram nunquam excedit, speciem propositi regularis olim a sancto Benedicto statuti,... eum servasse luce clarius manifestat.
Ex hoc patet monachale cingulum Baltheum etiam dictum fuisse. Anonymus in Vita Paschalis II. PP :

Deinde in Patriarchale ascendentes Palatium, ad duas curules devenit. Hic Baltheo succingitur cum septem exinde pendentibus clavibus, ex quo sciat septem sigillis (Apoc. 5. 6.) septiformem Spiritus sancti gratiam cunctarum Ecclesiarum, quibus simul, Deo auctore, prest, regimini in claudendo, aperiendoque, tanta ratione providere debere, quanto solertius id quod intenditur, operatur.

Vide Joann. Sarisberiensem Epist. 42. Baltheus Mundialis, seu scularis. Ivo Carnotensis in Chronico apud Lambecium lib. 2. Comment. de Biblioth. Csar. cap. 8. in Ludovico Pio :

Ipsius denique tempore cperunt deponi ab Episcopis, et Clericis Balthei gemmeis culturis honorati, et cingula auro conpta et exquisite, et alia scularia pariter ornamenta.
Charta Einhardi in Chronico Laurisham. pag. 65 :

Sunt quidam qui fastu sculari turgentes... sacris Ecclesiis contradita invadunt, aut ut sibi hreditario jure retineant, aut Mundiali Baltheo in beneficio dividant.

Baltheum Auferre, Degradare. Vide Aimoinum lib. 3. Hist. Franc. cap. 63. BALTHUTHA, Lac pressum. Vide Balducta. BALTILDUM, Tudicula, clava campanaria, Gall. Batant. Charta ann. 1235. inter

Instr. tom. 11. Gall. Christ. col. 259 :

Item, tenetur in futurum capitulum prdictum ad minutas reparationes circa campanas, videlicet chordis et coriis et unctura in flagellis et Baltildis renodandis.
Vide Batallum. BALTRESCA. Vide Bretachia. BALTRICA, Baltrisca. Vide supra Balitrisca. BALVA, pro Valva, in Vita B. Victor. III. PP. tom. 5. Sept. pag. 413. col. 1 :

In ejus etiam fronte prope Balvas majoris ecclesi, etc.


BALUARDUS. Gallice boulevard :

Gruerius una cum Gallis ecclesias, domos, viridaria in suburbiis existentia funditus diruit, ut Baluardos et civitatis mnia construat (Muralti Comensis Annalia, ed. Doninio, an. 1507, p. 104).
BALUGA, balegoens, Caligula, levior ocrea, Lusit. Borzeguim, Gall. Bottine. Charta Alfonsi I. Lusit. Reg. : Vidua in secundas nuptias transiens det pro Balugas una cera. Alia Alfonsi III :

Promitto, mando, et concedo, quod de ctero nunquam Monasterio Alcobati petam, nec demandem botas, nec Balegoens, nec sapatos, sicut hactenus petii.

Vide S. Rosa Elucidarii vol. 1. pag. 170. et 172. BALUSTI apud Aliabatem vocatur quercus, in Glossar. medic. Simonis Januens. ex Cod. reg. 6959. Vide supra Balanus. BALUSTRUM, et Balustrium, locus ubi sunt multa balnea, quod lustretur balneis. Ugutio et Joan. de Janua, cum Glossar. MSS. Montis S. Eligii Atrebat. et S. Andre Avenion. Vide Ballastrum. BALZA, Vox Italica, Rupes. Acta SS. Maii tom. 1. pag. 345. in additionibus ad Vitam S. Antonini :

Equitans in invia ripa fluminis in alta quadam Balza.

BALZANA, vox Italica. Chron. Estense ad ann. 1388. apud Murator. tom. 15. Script. Ital. col. 517 :

Septem (banderii) eodem modo tecti, cum septem aliis vexillis ad Balzanam.
Chron. Placent. apud eumd. tom. 16. col. 589 :

Et arma marchionatus Montisferrati est Balzana, scilicet media desuper rubea, alia media de subtus alba ad illum, qui habet Monsferratum.

Vide Academicos Cruscanos ad hanc vocem. BALZANUS, Vox Italica, Balzano, de equo qui in pedibus albas habet maculas. Rollandinus in Summa Notari cap. 1 :

Unum equum baium Balzanum, etc.

Vide Octav. Ferrarium in Baio et Balzano, et infra in Baucens. BALZO. Vide Bulzo. BAMBACARIUS, Bambacinus, Bambacium. Vide Bambax post vocem Bombax. BAMBACORAX, mox in Bambalo. BAMBALIO. Vocabulum est ignominios appellationis usurpatum a Cic. 3. Philip. 6. BAMBALO, Vambal, Balbus, , , qui sonitum labris edit. Adamantius Martyr apud Senatorem, lib. de Orthogr. cap. 5. Bambalo, . Ubi forte legendum Bambalio ; sic enim nescio quem M. Fundum, Antonii III. viri socerum propter hsitantiam lingu stuporemque cordis appellatum scribit Cicero Philipp. 3. Gloss. Grc. , Vambal. Hesychius :

, .

Vide Nilum monachum lib. 3. Epist. 331. ubi legendum , pro . Hinc Bambacorax appellatus olim Alexius Comnenus Imp. legitur in Epist. Honorii III. 285. lib. 6. quod balbutiret, et instar corvi crocitando verba effunderet, quod faciunt . Alexii vero balbutiem observant etiam Anna filia lib. 1. et Bryennius gener lib. 4. n. 22. Vide Diezii Grammat. Ling. Roman. vol. 1. pag. 8. Sed et inde Itali Bambino puellum, qui adhuc balbutit, dicunt. Vide vocem suo loco. BAMBARE. Vide Bombum. BAMBAT. Apud Columell. ita in libris paucis legitur 12. 34. quod de aceto scyllitico inscribitur.

Qui scylliticum acetum facere volunt, decem bambat in tres amphoras musti mitis

, etc. BAMBAX, Bambasium, etc. Vide Bombax. BAMBAXIUM, Tela bombacina ; unde nostris Bambais, eodem significatu. Chron. Placent. ad ann. 1388. apud Murator. tom. 16. Script. Ital. col. 580 :

Aliqu... portant vallos de seta, vel de Bambaxio pulchros, et subtiles, et albos.


Vit SS. MSS. ex Cod. 58. S. Vict. Paris. fol. 192. r. col. 2. ubi hc Latina :

Inveniens autem unctam... illam panno detersam,


sic Gallice redduntur :

Com ele la trouvast ointe, ele de Bambais la pana o grant reverence.

Rursum supra Bambais, ubi Lat. Bumbacium. Vide Bombax 1. BAMBER, Arena, in Gloss. Isid. Ad quod Grvius : Sic etiam Constantiensis

Episcopus :

Bambis, arnea

, forte Ammos, Arena, ut male loco suo exciderit hc Glossa. Sed hoc, inquit, aliis relinquo qurendum. Leg. Bombyx, aranea. BAMBERGENSIS Moneta. Charta Wulffingi episc. Bamberg. ann. 1317. ex schedis Mabill. :

Tenemur solvere... pro exeniis... unum solidum denariorum Babenbergensis monet.

Leg. Bambergensis. Nihil mutandum. BAMBINUS, ab Ital. Bambino, Infans, puerulus. Acta SS. tom. 1. Jun. pag. 365. col. 2 :

Andreas in conventu Carceris fuit a Bambino Jesu sua prsentia consolatus.

Vide Bambalo. BAMBIS, Aranea. Gloss. Isid. Vide Bamber. BAMBUCINUM. Vide in Bombax. BAMBUM. Gloss. Grc. Lat. MS. , Acetarium Bambum, Tinctorium. Editum acetarium tantum habet. Bambum autem pro Bammum, ex Grc. , unde Bambatus, intinctus, apud Columellam, et Apuleium. Vide Forcellin. in Bambat. BAMMUM. Vide Bambum. BAMNIRE, Bampnire, pro Bannire, proscribere. Stat. Saluc. collat. 6. cap. 161 :

Item statutum est, quod si aliqua persona de Saluciis lenocinium commiserit,... fustigetur die fori,... et Bamniatur a civitate.

Occurrit etiam in Stat. Saon cap. 20. pag. 31. Stat. Taurini ann. 1360. cap. 24. ex Cod. reg. 4622. A :

Item statutum est, quod si debitor non consignaverit creditori tantum de bonis suis, unde possit habere solutionem integram ; quod Bampniatur hoc modo ; videlicet quod non audiatur in causa pro se, vel pro alio, nec admittatur ad aliquod officium publicum, donec cum creditore suo fuerit concordatus.
Vide in Bannum 1. BAMNUM, Bampnum, ut Bannum 2. Pna et mulcta pecuniaria. Stat. Saluc. collat. 3. cap. 92 :

Idem Bamnum solvant calligarii, seu alii ponentes ruscatium affaiti in viis publicis.
Stat. Taur. jam. laudata cap. 22 :

Item si quis condemnatus non solverit ad tempus sive terminum condemnationis statutum, si condemnatus fuerit a solidis xx. et ab inde

superius, det pro Bampno solidos ij. et si minoris quantitatis fuerit, det pro Bampno denarios xij.

BAMPLUS. Fulgent. De prisco serm. n. 44. Celocem dicunt genus navicul modicum, quod bamplum dicimus. Alii rectius leg. lembum. BANADULA. Vide Bajulona. BANAGA, Lo muraro, in Glossar. Lat. Ital. MS. BANAGIUM, Bannagium, Jus cogendi tenentes suos ad molendinum suum deferre sua frumenta molenda ; vel Prstatio, qu ea ratione ab iis exigitur ; aut Districtus intra quem ejusmodi jurisdictio exerceri potest, nostris olim Banaige, Bannage et Bannerie. Charta inter probat. Hist. Sabol. pag. 333 :

Concessionem ipsam super altare Domini cum propria manu fecit, ut quidquid Banagii, minagii, vel cujuslibet consuetudinis sive redditionis, seu etiam cujuslibet forfacti inde exiret, totum in potestate et dominatione monachorum Vindocinensium, sine cujuslibet contradictione, existeret.
Charta Petri abbat. S. Quint. Bellovac. ann. 1338. in Reg. 71. Chartoph. reg. ch. 204 :

In quo molendino hospites nostri, circa numerum duodecim, commorantes apud Courcelles, jure Bannagii molere veniebant.
Lit. ann. 1371. tom. 5. Ordinat. reg. Franc. pag. 393 :

Ob hoc dicti exponentes, qui sunt liberi ab omni Bannagio ad dicta molendina, et liberum habent arbitrium eundi ad qucunque molendina eis placet.
Pactum inter dom. Bretolii et monachos ejusd. loci :

Et si lidit religieux mettoient les mazures, qui sont franques, en villenage ; je, ne mi oir n'i poons demander ne reclamer ne Banerie, ni maunaige... Se aucune de ces anchienes mazures venoient asdits religieux,... ils ne les pueent baillier qu'elles ne demeurent en no Banaige. Lesdiz habitans avoient dlessi auxdites religieuses... touz les droiz, franchises, libertez, Bannages, forfaitures, etc.

Aliud inter abbatiss. de Moncello et habitat. vill de Pompoing ann. 1364. in Reg. 96. ch. 75 :

Quo ultimo loco Mulct pecuniari intelligi possunt. Vide infra Bannaria et Bannum 1. 2. et 3. BANASOR, Idem qui Major, prpositus, sic dictus quod banna indicere, vel intra bannum seu certum districtum jus dicere possit. Charta Adami episc. Tarvan. ann. 1223. inter Probat. tom. 1. Annal. Prmonst. col. 139 :

Duas garbas decim,... quam acquisistis ab Eustachio Banasore de

Eglighem.... Et illam (terram dedit) quam per manum ipsius Walteri a Banasoribus suis Ilberto Waldot, pro dimidio terragio in perpetuum tenetis.

Ubi Charta Desiderii episc. Tarvan. ann. 1174. col. 135. legitur, a majoribus suis ; quod idem atque a prdecessoribus suis significare videtur. BANASTA, ut mox Banastum. Inquisit. Dalphinalis ann. 1284 :

Prterea asportaverunt quandam Banastam, quam dicebant dicti minatores esse mensuram legitimam, si sit fere cumulata. Custodiebat racemos collectos in Banastonis.

BANASTONUS, Idem quod mox Banastum. Charta anni 1351. ex Archivis S. Victoris Massil. : Instrum. ann. 1434. ex Archivis ejusdem S. Victoris :

Quod quilibet piscator faciat Banastonum... Volumus et ordinamus quod piscatores possint reponere et reponi sinant pisces in vasculis quibuslibet cujuscumque form et capacitatis existant, sive sint Banastoni, canastelli, etc.

BANASTUM, pro variis regionibus, Gall. Banaste, Banastre, vel Benate, Cista rotunda et oblonga, ad modum sport dossuari efficta, qu ex palea contorta atque in orbem ducta rubis caninis dedolatis et tenuatis consuitur. Hac uti solent rustici ad pisa, fabas, frumenta aliaque id genus portanda vel reservanda. Quandoque du hujusmodi cist ad utrumque latus equi clitellarii apponuntur. Vocis origo videtur esse Benna, Gall. Banne et Benne, qu cista lignea est ad eumdem usum accommodata. Fort. Germ. Binuz, Juncus, scirpus. Vide Graff. Thes. vol. 3. col. 130. Regest. Comput. Dalphin. ann. 1309. 17. Novemb. :

Item de Barralibus, de Banastis non computat, quia sunt ad manum mistralis.

Provincialibus Banasto, Major corbis, et Banastoun, minor. Glossar. Provinc. Lat. ex Cod. reg. 7657 : Banaston, Prov. Corbis, quia curvatis virgis contexitur. Sed et pro instrumento piscatorio usurpatur, in Ch. ann. 1243. ex Tabul. S. Mart. de Lavardino :

Homines de Lavardino piscabuntur ibidem, prout piscantur in aliis aquis nostris de Lavardino videlicet cum tribbis seu Banastis.

Vide Basta 2. BANAUSUS, ex Grc. , Mechanicus, illiberalis. Marsilius Patavinus in Defensore Pacis part. i. cap. 5 :

Decebat honorari Deos, et illorum sacra tractari, non a Banausis seu mercenariis, qui vilia et maculativa officia exercuerant.
1. BANCA, Bancale, Bancha, Banchettus, etc. Vide Bancus.

2. BANCA, Baie, fruit d'olive ou d'olivier. in Glossar. Lat. Gall. ex Cod. reg. 7679. Alia notione, vide in Bancus. BANCACIUM, Gruis tractori species, sic dicta ab Ital. Bancacci, asseres. Tract. MS. de re milit. et mach. bellicis cap. 76.

Bancacium sive modellum duplicatum, alias grossum, quatuor rotellarum habens varochium, cum perticis volgentibus ac trahentibus funem sive canapem, cum colona altius levata, est opprime utile ad opus lignamina, lapides, saxa et omnia alia necessaria causa casamenta dificandi, et est necesse quod cassa postrema dicti currus sive Bancacii lapidibus gravetur, ne a pondere altiore et graviore leventur
. BANCAGIUM, Prstatio pro bancis seu stallis, ubi mercatores merces suas exponunt, alibi Stallagium. Vide in Bancus. Bouchers vendans aus Bans char, etc. in Lit. ann. 1372. tom. 5. Ordinat. reg. Franc. pag. 681. art. 4. Inventar. MS. an 1233 :

Habet commune Avinionis Bancagium, scilicet duos cavos multonis in quolibet macellario faciente macellum,

Sic etiam leg. in Stat. Phil. Pulc. ann. 1303. pro Bancagium. Vide in hac voce. Banchage, eadem notione, in Charta ann. 1341. ex Reg. 72. Chartoph. reg. ch. 252 :

Deniers, chapons, gelines, bois, Banchages, four, et autres revenues, etc.


Vide infra Bancha 4. Banchea et Bangagium. BANCAL, Tapes, quo bancus seu scamnum insternitur. Inventar. ann. 1476. ex Tabul. Flamar. :

Unius scamni sive Bancal lan virgati sive vetati.


Vide Bancale in Bancus et infra Banchale. BANCALI. Ut Bancal :

Bancalos II optimos (Thes. Claromont. Alvern. 980, mus. arch. dep. 41).
BANCALUM, Liach, Prov. lectus, lectulus, in Glos. Prov. Lat. Cod. reg. 7657. BANCALUS. Ut bancal :

Bancalos II optimos (Thes. eccl. Clarom. mus. arch. dep. p. 41, ann. 980).
BANCATUS, dicitur de sale in crassiora frusta coacto. Stat. de salis fodinis ann. 1451. inter Leg. Polon. tom. 1. pag. 165 :

Ex tunc omnia debet (zupparius) solvere domino regi cum parata pecunia, prout in sale Bancato ac minuto... Nec tenetur de sale Bancato plus deducere, nisi trecentos ad depositorium commune.
Vide Bancus salis. 1. BANCHA, Tribunal judicum. Correct. stat. Cadubrii cap. 12 :

Antequam dominus vicarius recedat a Bancha, etc.

Eadem statuta lib. 1. cap. 12 :

Omnia et singula acta, et scripturas causarum, qu agitabuntur coram vicario (teneantur notarii) fideliter et per ordinem antequam discedant a Bancha officii scribere.
Vide in Bancus. 2 BANCHA, Pluteus, Gall. Pupitre, tablette. Necrolog. eccles. Paris. MS. :

Qu quidem volumina fuerunt posita incathenata in libraria ecclesi in una Bancha nova.
3. BANCHA, Mensa nummaria, Gall. Banque. Stat. montis-reg. pag. 22 :

Si contigerit dictos notarios aliquam personam pignorare, vel aliquod pignus levari facere pro debitis ipsius Banch, etc.

Vide infra Banchus 1. 4. BANCHA, Officina, apotheca, Gall. Boutique : Banche apud Bressienses. Chron. Estense ad ann. 1317. apud Murator. tom. 15. Script. Ital. col. 381 :

Ferrarienses... iverunt in capite plate ad Banchas calligariorum quotidie clamantes : Populum, populum ; et moriantur Guascones.
Hinc, ut videtur, Bancier appellatur, qui in officina res venales exponit, in Poemate cui titulus :

Le Dit du Lendit

apud D. Le Beuf tom. 3. Hist. urb. et dic. Paris. pag. 261. Aliis notionibus, vide in Bancus. BANCHALE, Banchalis, Tapes, quo bancus seu scamnum insternitur, nostris Banchier et Banquier. Testam. ann. 966. in Append. ad Marcam Hispan. col. 887 :

Et ad sancto Justo sedis Narbon Banchale uno meliore.


Aliud ann. 1010. ibid. col. 973 :

Banchales duas, et cortina una.

Charta ann. 1355. in Reg. 84. Chartoph. reg. ch. 153 :

Item v. Banchiers vers, oiseaux et feuilletes.

Inventar. bonor. ducis Bitur. ann. 1419. ex Cam. Comput. Paris. fol. 7. v. :

Item un grant Banquier eschaquet de vert, bleu et rouge, plusieurs royes d'or. Ung Bancquier bleu,

in Lit. remiss. ann. 1448. ex Reg. 176. ch. 658. Vide supra Bancal et Bancale in Bancus. BANCHARIUS, Banquarius, Banquerius, Thesaurarius, questor, Gall. Trsorier. Bulla Innoc. PP. IV. inter Stat. et privil. Univers. Tolos. ex Cod. reg. 4222. fol. 19. v :

Jurabit etiam solvere integraliter jura consueta... dom. cancellario Tolosano et cancellari, suo doctori prsentanti vel magistro,

Universitati seu Banchario, et regentibus, bedellis et aliis, ut moris est.


Stat. ann. 1310. ibid. fol. 29 :

Item fuit ordinatum, quod Bancharius generalis non sit perpetuus de eetero, post decessum Forcii de Cantirano, qui nunc Bancharius existit.
Alia ann. 1314. ibid. fol. 52. r :

Ordinamus quod quando aliquis doctor in jure canonico vel civili... recipiet insignia doctoratus, tantum de cetero dare teneatur Banquario majori seu officio bancarum, quantum dabitur uni vel alteri bedellorum.
Lit. Caroli VI. reg. Franc. ann. 1392. ibid. fol. 110. r. :

Banquerius major sive thesaurarius Universitatis, etc.

Hinc Banquerie, Thesaurarii prfectura, questura, in Reg. parlam. Tolos. ad ann. 1469. ex Cod. reg. 9879. 6 :

En paiant par lesdiz escolliers le salaire desdiz docteurs et de la Banquerie des Escolles de ladite Universit.

Banquerius, interdum, et cum nude appellatur, idem qui Bedellus. Vide Bedelli. Charta ann. 1352. in Reg. 82. Chartoph. reg. ch. 583 :

Cum in dicta Universitate Montispessulani habeant esse et consueverunt hactenus plures bedelli,... qui ibidem Banquerii communiter appellantur.
Banchier vero dicitur, Collector vectigalis, quod ex banno vini provenit, in Transact. inter priorem et homines S. Belini ann. 1461. ex Reg. 198. ch. 191 :

Ou cas que celui qui devra dudit banvin ne paiera ce qu'il en devra audit jour par ladite taille, le Banchier ou commis lever icellui le pourra faire appeller pardevant la justice.
BANCHART, vox vulgaris, Pars plaustri vel carri, f. temo, nostris Fleche et Brancard. Charta ann. 1239. inter Probat. Hist. Sabol. pag. 349 :

Qui coustumas dicto Jacobo debuerint, poterunt capere in dicta foresta, pro unaquaque quadriga,... essolium novum, et Banchart.
At vero Bancart, Plaustri genus est, in Lit. remiss. ann. 1398. in Reg. 153. Chartoph. reg. ch. 218 :

L'exposant menoit Nostre Dame des champs Paris un Bancart chargi de pierres. Coigne bancheresse, Le suppliant tenant une coigne Bancheresse, de laquelle il faisoit ung essieu de charrete.
BANCHEA. Computus ann. 1202. apud D. Brussel de Usu feud. tom. 2. pag. cxciii :

Securis, qua utuntur carrorum artifices, in aliis Lit. ann. 148. ex Reg. 208. ch. 66 :

De decheio Banchearum, xviii. l. et xii. s. et viii. den.

Officina, apotheca, Gall. Boutique. Vide supra Bancagium et Bancha 4. 1. BANCHIA, Repagulum, Gall. Barriere, garde-fou ; sic dicta quod ex longis et arctis lignis facta. Charta Roberti Claromont. episc. ann. 1226. in Chartul. S. Mart. Augustod. :

Si vero ligneam clausuram ibidem destruxerimus, unam Banchiam in quolibet latere pontis tenebuntur facere et unicum pontem plenum.

2. BANCHIA, Stallum, ubi merces venum exponuntur. Charta ann. 1318. inter instr. tom. 12. Gall. Christ. col. 405 :

Cum dimidia parte... locationis sive obventionis Banchiarum seu sedilium hal infrascript, ubi nundin et forum prdictum tenebuntur.
Vide in Bancus 1. 1. BANCHUS, Mensa nummaria, rarium. Lit. ann. 1337. ex Tabul. Massil. :

Ipsarum deprdationum pretium deponi faciatis in Bancho dom. Danielis Marchesii.


Vide supra Bancha 3. 2. BANCHUS, Tribunal judicum. Stat. Vercel. lib. 1. pag. 20. r :

Judices domini potestatis ibunt et ire debebunt ad Banchum, pro jure reddendo.

Occurrit ibid. pluries. Banchus juris, in Stat. Palavic. lib. 1. cap. 1. pag. 4. Vide supra Bancha 1. et in Bancus. BANCIO Frumentaria. f. Barcio, Navis annotina. Albertinus Mussatus de Gestis Henrici VII. lib. 13. rubr. 8. apud Murator. tom. 10. col. 534 :

Anxii Pisani suorum tdio, quos augebat impermeabilis accessus, inde et rerum familiarium inopia, et unde irrumperent, quatenus et ipsi possent, machinas, testitudines, cataphractas, onerarias barchas, quas barbottas ipsi nuncupabant, cum Bancionibus Frumentariis.
BANCIUS, Eadem notione, qua Banchus 2. Charta ann. 1305. apud Ludewig. tom. 12. Reliq. MSS. pag. 378 :

Statuimus ut singulis horis et temporibus, judiciis opportunis civitatis nostr (Goerliz) in Banciis cum advocato nostro, judex hreditarius noster qui fuerit, in persona propria adesse debeat.

BANCOBANCUS, Districtus, jurisdictio judicis. Lit. remiss. ann. 1355. in Reg. 84. Chartoph. reg. ch. 330 :

Cert person de villa de Augeyo ceperant unam bischam silvestrem in Bancobanco et justitia loci de Feritate super Amantam, etc.

1. BANCUS, Gall. Banc, Senensibus Banco, Florentinis Panco, subsellium, sedile ligneum longius, quod plures una sessores capit : ex Saxonico Benc, abacus, scamnum, sedile. Uldaric. in Consuet. Cluniac. Monast. lib. 2. cap. 36 :

Duo sedilia, qu vulgo Bancos vocant.

Joan. Brompton. :

Imperator autem probitatem suam admirans, Bancos loco caparum in curia sua erexit.
Speculum Saxon lib. 3. art. 38. 4 :

Mensam ornabit mensali, et Bancum seu scamnum pulvinari, ac sedile cussino.


Siffridus Presb. ann. 1025 :

Dum igitur pergens in quadam Ecclesia, et fessus super Bancum quiesceret. Wacces en son Roman de Rou,
De Roberto Duce Normanni :

Par Constentinoble passa, Et l'Empereur torna, En dementiers qu' lui parla, A la coustume qui ert l, Son mantel jus terre mist, Tout deflub desus s'asist. Au partir quant il s'en torna, Le mantel prendre ne daigna. Un des Grs le vit deflub, Son mantel li a relev, Dist lui que son mantel prist, E son col le rependist. Et il respondi par nobloi, Je ne port pas mon Banc o moi, Chascun des Normans autresi Son mantel a terre guerpi.
Infra :

Par la noblesse des Normans, Qui de lor manteaus firent Bans.


Rursum :

Fist l'emperer en paleis fere Bans et sieges environ l'aire.

Quidam vocem hanc ex Abacus, alii ex Scamnum, formatam volunt, alii a Banc Germanico deducunt. Vide Glos. Meursii in , et VV. CC. gidium Menagium et Octav. Ferrarium, in Abaco et Banco. Benc vel Banc apud Francos et Saxones semper significavit scamnum vel sedile ; Bancus ergo FrancoTheotisc aut Saxonic originis est : alia non qurenda. Vide Graffii Thesaur. Ling. Francic. vol. 3. col. 131. et Raynouard. Gloss. Rom. vol. 1. pag. 178.

Banchus, Idem. Statuta Eccles. Tutelensis ann. 1328. apud Marten. tom. 4. Anecd. col. 799 :

Item prcipimus vobis... quod ecclesias vestras per parochianos vestros... munire loco videlicet Banchis, libris et aliis necessariis ornamentis atque vestimentis et campanis faciatis.
Acta SS. April. tom. 1. pag. 170 :

In cujus (triremis) Bancho seu transtro, etc.

De triremium bancis vide Jalium Antiq. Naval. tom. 1. pag. 282. 297. sqq. Bancius, Eadem notione. Charta Geraldi Abb. S. Johannis Angeriac. ann. 1385. ex Chartulario ejusdem Monast. pag. 442 :

Sedente eodem domino Abbate super quemdam Bancium fusteum. Adoravit eos inclinando super unam Bancam sicut fuerat edocta.
Ibidem pag. 224 :

Banchius, Simili notione. Locum vide in Carabaga. Banca, Eodem sensu. Limborch. Hist. Inquis. lib. Sent. Tholos. pag. 43 :

Oravit cum eis flexis genibus inclinatus super Bancam secundum morem ipsorum,
Albigensium scilicet et Valdensium. Compendium Jurium et Consuetud. Universit. Paris. per Rob. Goulet fol. 8 :

Non tamen secundum litterarum merita, sed vel secundum antiquitatem bacchalariatus, vel ut nobilitatis Banca, more eorum loquendo, exposcit, prsentant licentiandos.
Quo in loco Jura nobilitatis dicuntur Banca, vel quod nobiles in Banca seu scamno singulari sederent in scholis, vel quod hic agatur de nobilibus baccalaureis ad gradus licentiatorum aspirantibus, de quibus vulgo dicimus :

Ils sont sur les Bancs.

Banca. Notione paulo diversa, pro Mensa mercatorum in qua merces suas emptoribus exponunt, Gall. Comptoir. Statuta Massil. anni 1253. pag. 305 :

Constituimus quod omnes draperii et eorum scolares jurent infra octo dies post festum omnium SS. pannos quando ipsos vendent extendere supra Bancam, etc. Quidam super una Bancha derrobavit de sachis, etc.

Bancha, ut Bancus, in Miraculis B. Ambrosii Senen. tom. 3. Martii. pag. 218. Instrum. ann. 1338. ex Archivis Massil. : Bancus, apud Scriptores Anglicos sumitur pro Tribunali, quemadmodum Scamnum, in Wichbild Magdeburd. art. II. 1. Duplex autem hoc nomine indigitatur Tribunal in Anglia, prius, Bancus Regius, alterum Bancus Communis appellatur. Bancus Regius post Parlamentum est totius Regni Tribunal, in quo caus

capitales, criminales et ali, qu ad Coronam, seu Hospitium Regis pertinent, aut ad instantiam Regis fiunt, expediuntur. Huic prsidet interdum Rex ipse ; unde Regius dicitur ; sed vulgo Capitalis Angli Justitiarius, cui assident tres aut quatuor Justitiarii assessores. Officiarii sunt, Clericus Coron, Protonotarius, Ministri inferiores sex. Vide Fortescutum de Laudib. Legum Angli cap. 51. et Joan. Cowellum lib. 1. Instit. tit. 2. lib. 4. tit. II. 2. Bancus Communis, dicitur Curia, in qua communia placita, hoc est, lites ex quacumque juris Anglici, quod Commune vocant, parte inter privatos nat, disceptantur : unde et nomen habet. In ea judicant capitalis Justitiarius, Justitiarii assessores 3. vel 4. Officiarii sunt, Custos sigilli, Custos brevium, etc. Pertinet autem jus banci ad regios judices, qui supremo jure lites decidunt. Nam a Curiis Hundredorum et Baronum appellatur. Uterque vero bancus olim mobilis, nunc in aula Westmonasteriensi fixus. Fleta lib. 2. cap. 2. 7 :

Rex habet Curiam suam... in Banco apud Westmonasterium consimiliter.


Tho. Walsinghamus in Ricardo II. ann. 1393 :

Hoc anno Bancus Regius et Cancellaria translata sunt de Londiniis Eboracum.


Knyghton lib. 3. cap. 13. ann. 1302 :

Rex fecit movere Bancum et Scacarium Regis apud Londonias, qu apud Eboracum fuerant per 7. annos.

Banci Narratores, in Vitis Abbatum S. Albani, dicti Advocati placitantes, Legulei et causarum patroni. Francus Bancus. Bracton. lib. 4. Tract. 6. cap. 13. 2 :

Consuetudo est in illis partibus, quod uxores maritorum defunctorum habeant Francum Bancum suum de terris Sokemannorum tenentium nomine dotis.
Vetus Charta apud Somnerum in Tractatu de Gavelkind pag. 178 :

Burga qu fuit uxor Petri de Bendingue, petit versus priorem S. Trinitatis Cantuariensis medietatem manerii de Welles, sicut Francum Bancum suum, ad faciendum firmam 18. dierum, et unde prdictus Petrus quondam vir suus eam dotavit, etc.
Infra :

Post mortem illius Mathildis, habuit nomine Franci Banci medietatem illius manerii, etc.

Huc forte pertinet quod habet Speculum Saxon. lib. 3. art. 38. 4. Bancum Justitiarium Tenere, apud Westmonaster. pag. 374. Prsidere in Banco Justitiarius dicitur. Bancus, etiam obtinuit in Italia pro foro aut tribunali judicum :

Banco, seggio del Giudice,

tribunal. Extant enim plures Sententi, seu Judicata aliquot judicum Cumarum et aliarum urbium in Italia, in veteri Regesto Camer Computorum Parisiens. qu sic clauduntur :

Lecta, lata... et pronuntiata fuit hc sententia... per D. potestatem... sedentem in Banco pro Tribunali,
ann. 1386. Alia ann. 1365 :

Lata et in his scriptis sententialiter pronuntiata fuit ista sententia per Dom. Potestatem sedentem in Palatio Communis Novari ad Bancum juris solitum.
Utitur etiam Bartholus in Tractatu 15. de Falcone, et Additio ad Bartholum in l. Julianus, D. de integr. restitut. Vide Ughellum tom. 4. pag. 876. Charta Rogerii Sicili Comitis Grce exarata apud Ughellum tom. 1. Ital. Sacr. pag. 1029. , , , etc.

Banco, e propriamente quella tavola alla quale riseggono Giudici, o i Magistrati a render ragione, i mercanti contar denari, scriver conti

. Vide Joan. Villaneum lib. II. cap. 93. Charta Caroli IV. Imperat. ann. 1375. pro Coloniensibus, apud Maximilianum Henricum in Apologia part. 2. pag. 118 :

Et si tale judicium infra Civitatem Coloniensem, et quatuor Bancos judicii temporalis ibidem, etc.
Sed et hc leguntur in Statutis Communi Mechliniensis MSS. :

Villa Mechliniensis de ctero habeat... plenum Banchum, sive sedem 12. Scabinorum. Nobis inibi super quodam Banco... pro tribunali sedentibus.

Vide Grimmii Antiqu. Juris Germ. pag. 812 et Haltausii Glossar. voce Bank, col. 91. Charta ann. 1421. in Harenberg. Antiquit. Gandersh. pag. 921 : Judicium plenum, sunt Haltausii verba, duodecim fere scabinorum, cujus figuram ita describit Gryphiander in Tract. de Weichbild. Saxon. cap. 65. n. 3 : Collocatum erat tribunal in loco editiore pro judice, cui in quatuor scamnis sive bancis quadrato ordine circumsedebant scabini. Statuta civit. Mechlin. ann. 1338 :

Villa Mechliniensis de ctero habeat in perpetuum Plenum Bancum sive sedem duodecim scabinorum.

Hermann. Marchio Brandenb. in chart. Gorlic. s. a. apud Grosserum Memorab. Lausniac. vol. II. pag. 148 :

Quas.... causas in quatuor Banccis civitatis, prsentibus scabinis civibus nostris et non alibi nostrum advocatum volumus judicare.
Mox :

In eadem civitate nostra coram quatuor Bauccis bannitis, etc.


Henrici Illustr. Charta Altenburg. ann. 1256 :

Quicunque fecerit emendam extra figuram judicii, ita quod digitum non levat intra Quatuor Scampna, de emenda pollicita convici non potest.
Banca, Eodem intellectu. Charta ann. 1366. apud Baluzium tom. 2. Hist. Arvern. pag. 344 :

Et dictus dominus judex existens in loco de Rupe-Maura.... et sedens more judiciali in quodam loco sive Banca, quem locum congruum pro tribunali quoad actum ejusmodi sibi elegit.
Banchum, Tribunal. Acta SS. Martii tom. 2. pag. 152. A. :

Ego sum Banchum rationis et veritatis ad ponendum animas in via honestatis.

Banchus Audienti Episcopalis, in Processu super sanctitate et doctrina B. Catharin Senen. ann. 1380. apud Marten. tom. 6. Ampliss. Collect. col. 1243. Vide Banchus et Bancius. Banchettus, in Commentario D. Edmundi Marten. in Regulam S. Benedicti pag. 401 :

Constitutiones Montis Oliveti prscribunt, ut cellerarii monasteriorum eligantur in Banchetto per vota secreta, de consensu majoris partis ipsius.
Hic Banchettus est vel Capitulum aut cella communis, quo Monachi conveniunt ad tractanda negotia : qui locus dicitur Banchettus, quod in eo sint banci plerique ad consedendum. Est etiam Bancus, stallum, ubi mercatores merces suas exponunt, in Charta ann. 1152. apud Catellum lib. 2. Hist. Comitum Tolos pag. 218. et in alia ann. 1164. tom. 1. Hist. Dalphin. pag. 17 :

Si quis Bancum tenens bovem vel vaccam vendiderit, ceram 11. sol. ad Calendas dabit.
Hinc Census et consuetudo macellorum pro tributo a Macellariis solvendo ratione Bancorum. Lobinellus tom. 2. Hist. Britan. pag. 378 :

Dedi et concessi per unumquemque annum centum solidos de redditibus meis qui in prima ebdomada Quadragesim persolvi debent de censu et consuetudine Bancorum macelli in suburbio.
Vide Bancha 4. Banchia 2. Banchea. Banchia, Idem. Censualis Codex Calomontis : Bancha, idem quod Bancus, Stallum :

Banchia mercerii continens duos colonellos in ingressu al Calomontis. Banch macellariorum ad vendendum,
in Libertatibus Baugiaci ann. 1250. apud Guichenonum in Hist. Bress. pag. 64. 110. Stalla. Anonymus de Morimundensis in agro Mediolanensi Cnobii

desolatione :

Alius panem unum, alius medium, alius buccellam, unusque secundum quod subter Bancas et scrineos poterant invenire.
Instrum. ann. 1309. tom. 1. Hist. Dalphin. pag. 86 :

Item de quolibet macellario vendente in macello die fori, pro tota septimana capiuntur pro Banca duo denarii... de qualibet alia Banca seu platea infra forum, vel ibi circa, capitur unus denarius.
Germani dicunt Fleischbank, Brodtbank. Adel. Banchaticum, Tributum ex ejusmodi banchis, in Charta Friderici I. Imp. ann. 1159. apud Ughellum in Episcopis Astensibus : Hc itaque regalia esse dicuntur :

moneta, vi public, aquatilia, flumina publica, molendina, furni, forestica, mensur, Banchatica, portus, etc.
Vide Bancharius. Banchagium, Idem. Comp. Grasivod. ann. 1337 :

Recepit avenam, quarterios carnium pro Banchagiis macelli, piper, ceram et aurum pro gardis.
Banca, Bancus, rarium, Musum notarii, Officina cujusvis operarii, qu etiamnum Banche dicitur in Bressia. Acta SS. Maii tom. 6. pag. 176. B :

Prima Junii recepit ex Banco S. Jacobi xxj. sol. vij. denarios.

Vide Banchus et Bancius. Bancale, Bancalis, Banci, seu subsellii stragulum, tapes, quo scamnum, seu bancus, insternitur. Gloss MSS : Stratoria, Bancales. Hispanis, Bancal, Catholicum Armoricum :

Paviot, Gall. Banchier, Lat. Banchale.


Capitulare de Villis cap. 42 :

Ad discum, Bancales, vasa rea, plumbea, etc.


Durandus lib. 1. Ration. cap. 3. n. 23 :

Bancalia, sunt panni, quibus super sedes vel Bancas in Choro ponuntur.
Vide lib. 6. cap. 81. num. 6. Hariulfus lib. 3. Chr. cap. 3 :

Tapeta 6. cortin 3. Bancales serici 4.


Tabular. S. Eparchii Inculism. :

Cortinas quoque et dosallos sive Banchallos, et ex optimis palleiis 20. cappas Romanas, etc.
Lib. Rames. sect. 148 : Alswara

dedit etiam unam crucem optimam, et pulvinar unum de palla, 2. quoque pelves argenteas, 2. cortinas, unum Bancale, et sellam suam cum omni apparatu equestri
. Ubi perperam Spelmannus Baneale legit. Vetus Charta in Auctario ad Matth.

Paris pag. 158 :

Unum librum, et unam cortinam, et unum Bancale concedo consensu domini mei Regis.
Monasticum Anglic. tom. 1. pag. 222 :

Quinque altaris pallia, et 7. stragulas, et 2. tapeta, et 7. scamnorum (vel sedilium) tegmina, vulgo Bancalia.
Et pag. 130 :

Tria pallia, cortinas 2. Bancalia 2. candelabra duo.


Guidonis Discipl. Farfensis cap. 23 :

Choro post dorsa fratrum in arcum aptant Bancalia, in formulis tapetia.


Vide Martenium tom. 1. Anecd. col. 1525. Bocacius Nov. 100 :

Comincio spazzar le camere, et far porre capoletti, e Pancali per le sale.

Vide Bancal et Banchale. Banquerium, Idem quod Bancale. Banchier, in Catholico Armorico. Fleta lib. 2. cap. 6. 1. de Officio Camerarii :

Debet disponere... ut camer tapetis et Banqueriis ornentur.


Cap. 7. 3 :

Permissum est etiam, quod Camerarius ex antiqua consuetudine habeat omnia vetera Banqueria et tapetos, etc.
Statuta MSS. Ordin. S. Joannis Hierosol. :

Linsseuls, drapilles, tapis, Banchiers, vestemens, barrettes, etc.

2. BANCUS, Sequester, depositarius, Gall. Squestre. Charta ann. 1349. tom. 2. Hist. Cassin. pag. 545. col. 2 :

E converso dominus abbas promisit..... dare..... ante incptum opus, si velint, usque ad summam centum florenorum, ita tamen quod dent eidem domino unum Bancum, seu ydoneum depositarium, qui teneatur dictam pecuniam restituere eidem domino seu ejus monasterio, in casu quo prdicta non servarent.
Vide supra Banchus 1. 3. BANCUS de Petra, Stratum, nostris Lit de pierres. Charta ann. 1076. ex Tabul. Aquens. :

Quantum nos visi sumus habere ecclesiam et cimeterium, ita quomodo vadit Bancus de petra, et pergit via de Pertus.

4. BANCUS Salis, Crassum frustum salis. Vita B. King tom. 5. Julii pag. 696 :

Ac primaria fovea egesta, salis concreta moles ad quantitates Bancorum (cum) partiretur, in ipsa salis durissimi campage, ille idem annulus aureus.... repertus est.

Vide Bancatus. 1. BANDA, Nomen militi ab Alfonso Castell Rege instituta apud Victoriam urbem Castell : sic dict a Banda seu tnia rubra, lata quatuor digitos, quam ipsi a dextro humero sub sinistro brachio circumdabant. Vide Mirum de Orig. Ord. Equest. et Paulum Morigiam lib. 2. Orig. Monast. cap. 9. Ejusdem originis est vox Bandez, qua appellatione designabantur ducis Bituricensis fautores, quorum meminit vetust. Chron. tom. 1. Miscell. Labbei pag. 653. ad ann. 1410 :

Le duc de Berry et ceux de son party portoient une bande, dont ils furent appellez Bandez ou ceux de la bande.
Et pag. 657. ad ann. 1412. 3. Aug. :

Fut commenc par les Bandez une confrairie de S. Laurens aux Blansmanteaux, et disoient que c'estoit la confrairie des vrays et bons Catholiques envers Dieu et leur droit seigneur. Quidam portabat barilium aqu et cecidit super Bandam gale.

2. BANDA, Costa navis, latus, Gall. Flanc, bande. Mirac. MSS. Urbani PP. V : Vide Jal. Antiquit. Naval. vol. 1. pag. 298. Gallis Bande sive Platbord. Conf. eundem vol. II. pag. 47. et 114. not. 3. BANDA, Ferrea lamina. Sentent. ann. 1282. ad calcem Necrolog. eccl. Paris. MS :

Quod si batelli et Band campanarum.... indigeant aliqua reparatione, refectione seu restauratione, fabrica ecclesi Parisiensis ministrabit materiam ferri.

BANDAIRAGIUM, Bandayragium, Jus agrum vel pascua sub banno tenendi, ita ut iis frui aliis non liceat, eorumque custodiam banderiis committendi facultas. Charta ann. 1332. in Reg. 66. Chartoph. reg. ch. 947 :

Item et super eo quod homines seu universitas de Trulharibus nituntur impedire universitatem et homines de Genestaribus in suo Bandairagio et usu depascendi cum suo bestiario.
Charta ann. 1352. in Reg. 81. ch. 448 :

Ipsi habeant Bandayragium et pasturagium territorii de Proliano. Bandayrament,


eadem notione, in Ch. Gallica ibid. :

Nous avons ottroy aux habitans du chastel de Puysalicon le Bandayrament du terrior de Prolhain.

Pluries ibi. Vide infra Bandeiare 2. et Banderagium 1. BANDARENSIS, Vexillifer. Vide post Bandum. BANDASIA. Charta Sassonis Episcopi Aprutini ann. 1207. apud Ughellum tom. 1. pag. 398 :

Concedimus et confirmamus illam vobis hominibus Terami habitatoribus libertatem, quam prdecessores nostri concesserunt,... et qudam de beneplacito nostro largimur et concedimus, videlicet sanguinem, livorem, et Bandasiam, Potestatem et Judices.
Occurrit iterum infra. Idem videtur quod Bandum seu jus Bandi, vel Banni, id est jurisdictionis. BANDAYRAGIUM, Jus infligendi mulctas pecuniarias, quas Banda seu banna vocabant ; vel banna edicendi, et statuendi. Charta ann. 1345. in Reg. 75. Chartoph. reg. ch. 406 :

Omni jurisdictione et Bandayragio domino nostro regi, ac superioritate, laudimio et foriscapio retentis, etc.

Vide infra Banderagium 2. et Bannum 2. BANDEGARE, Bandum seu Bannum proclamare, edicere, statuere. Pariag. inter regem et condominos villarum de Pomariis, etc. ann. 1327. in Reg. 65. Chartoph. reg. ch. 92 :

Qu quidem bassa justitia seu jurisdictio, et jus Bandegandi, etc.

Vide in Bannum 1. BANDE-GRUINA, Pallii genus. Le Maire in Hist. Aurelian. edit. in 4. ex Actis ann. 1251. 26. Octob. :

Memoratus dominus Rex (S. Ludovicus) propriis humeris dictam thecam portavit. Sermo factus fuit in claustro, et sedit dominus Rex cum duobus filiis suis, et obtulit duo pallia, qu vulgo vocantur Bande-gruina.

1. BANDEIARE, eadem notione atque Bandegare. Charta ann. 1320. in Reg. 59. Chartoph. reg. ch. 556 :

Capitulum ecclesi Carcassonensis se habere dicebat minores justitias et banna seu Bandeiandi jura.

Vide infra Banderare. 2. BANDEIARE, Agrum vel pascua sub banno tenere, ita ut iis uti nulli liceat, ob idque Banderios seu custodes ponere, et mulctas ex infracto banno exigere. Pariag. ann. 1320. ex Lib. rub. Cam. Comput. Paris. fol. 568. r. col. 1 :

Volentes eciam... parcere laboribus et expensis ad infrascriptum pariagium et associationem super mero et omni alta et bassa justitia seu jurisdictione et Bandeiandi jure dicti castri,.... et eciam super incursibus quibuscumque prdict alt et bass jurisdictionis ac Bandeiandi juris,.... consenserunt.... quod.... omnis alt et bass jurisdictionis exercitium, banna eciam omnia, et Bandeiandi, et pro bannis et talis pignorandi et puniendi jura.... remanebunt domino regi.
Pactum inter dom. de Lisigniaco et de Pedenacio ann. 1331. in Reg. 69. Chartoph. reg. ch. 180 :

In locis dubiis, quantum ad jurisdictionem omnimodam, altam et bassam, et usum depascendi et Bandeiandi, ponantur termini sive fines.
Charta ann. 1332. in Reg. 66. ch. 947 :

Item et super eo quod homines seu universitas de Mirapisce nituntur impedire universitatem et singulares homines de Genestaribus in suo jure et usu Bandeiandi et depascendi.
Vide supra Bandairagium et infra Bannejare 2. BANDELLUS, Fascia, ex Gallico Bandeau, sic appellata, quod Bandi seu vexilli speciem referat. Synodus Coloniensis ann. 1280. cap. 5. de confirmatis :

Et habeant Bandellos de panno lineo spisso sine fractura et sine nodo, etc.

Occurrit rursum infra, et in Prceptis Synodalibus Petri de Collemedio Archiep. Rotomag. Statuta Synodal. Ecclesi Cadurcensis apud Marten. tom. 4. Anecd. col. 687 :

Bandellos mundos et latos et satis longos supra chrismationem in fronte positos tribus diebus defferant propter fidem Trinitatis....

Adde Pontificale Autissiodor. scriptum circa ann. 1310. Vide Binda. Bandellum, Eadem notione. Statut. Eccles. Leodiensis ann. 1287. apud Marten. tom. 4. Anecd. col. 832 :

Monentur parentes quod confirmatos pueros tertia die adducant ad Ecclesiam, ut presbyter lavet frontes eorum, et comburat Bandella, et aquam lotionis cum cinere Bandellorum faciat in sacram piscinam reponi.
Ritus hic prescriptus etiamnum servatur in illa Dicesi. BANDEQUINUS. Vide Baldakinus. 1. BANDERAGIUM, ut supra Bandairagium. Charta ann. 1350. in Reg. 80. Chartoph. reg. ch. 191 :

Habitatoribus vill de Podio Salicone, vicari Biterrensis, consules et consulatum,.... ac Banderagium et pasturagium concessit.

Ubi Bauderagium edidit D. Secousse tom. 4. Ordinat. reg. Franc. pag. 15. sed leg. Banderagium suspicatus est. 2. BANDERAGIUM, Jus infligendi mulctas pecuniarias, vel banna proclamandi et statuendi. Charta ann. 1389. in Reg. 138. Chartoph. reg. ch. 288 :

Feudum, vocatum le Bosquet,... cum Banderagio, directo dominio, laudimio et foriscapio.

Vide supra Bandayragium. 3. BANDERAGIUM, Prconis, qui et Banderius dicebatur, officium. Charta ann. 1346. in Reg. 67. Chartoph. reg. ch. 194 :

Possint consules vendere Banderagium seu Banderii inquantum, si velint, ac pondera et mensuras dict vill.

Vide infra Banderia 2. et Incantare 2. BANDERARE, Bandum seu bannum proclamare, edicere. Pactum inter Pontium episc. Biter. et curiam reg. ann. 1290. ex Chartul. Biter. ch. 6 :

Bannum quoque et jus Banderandi et distringendi in loco vocato Campus rubeus, etc.
Charta ann. 1378. in Reg. 112. Chartoph. reg. ch. 301 :

Cum Johannes Perdiguerii quandam bastidam cum terris, pratis, vineis et aliis redditibus et jurisdictione Banderandi, et inibi suos banderios instituendi..... acquisiverit, etc.
Vide supra Bandeiare 1. BANDERARIUS. Vide Bandum 1. BANDERESIUS. Vide Banderenses post Bandum 1. 1. BANDERIA, Vexillum. Locum vide in Antesignarius, et infra in Bandum 1. 2. BANDERIA, pro Viris, qui sub banderia seu vexillo militant. Chron. Estense ad ann. 1349. apud Murator. tom. 15. Script. Ital. col. 453 :

Dominus marchio Obizo Estensis fecit fieri monstras suarum Banderiarum sine armis de mane.... Dom. marchio congregari fecit conestabiles prdictarum Banderiarum super salam novam dom. marchionis.
3. BANDERIA, Banderii, hoc est, prconis vel messarii seu agrorum custodis officium. Charta ann. 1319. in Reg. 61. Chartoph. reg. ch. 117 :

Consules de Limoso sibi appropriaverunt Banderiam de Limoso et emolumentum, quod provenit ex ea ; qu deberent spectare ad dominum nostrum regem.
Vide supra Banderagium 3. et infra Banderius. 4. BANDERIA. Gall. bannire :

Discreto viro Aricho.... civi romano pro 8. banderiis per ipsum factis. (Mandat. camer. apostol. arch. Vatic. f. 51. an. 1426-30.)

BANDERIATUS, Eadem significatione qua Banderia 3. Charta ann. 1405. in Reg. 159. Chartoph. reg. ch. 341 :

Petrus Sautelli banderius et custos fructuum et erbagiorum loci de Donis, vicari Narbon,.... occasione sui Banderiatus et custodi officii, etc.
BANDERICA, Proclamatio, clamor, quo quis alterius auxilium invocat, ut videtur. Charta Adelfonsi reg. Aragon. pro habitatoribus Tutel ra 1165. in Reg. 53. Chartoph. reg. ch. 295 :

Nullus adducat ibi aliquam potestatem, vel aliquem militem, aut infancionem per Banderica, vel per vocero contra suum vicinum.

BANDERIKES. Litter anni 1405. apud Rymer. tom. 8. pag. 384. Quatuor cophinos cum quarellis, tria Banderikes, et quindecim Pavisses, etc. BANDERIUM, Cohors quadringentorum militum. Sic Marten. in Gloss. ad calcem

tom. 5. Anecd. Cohors militaris. Lit. Casimiri III. ann. 1475. inter Leg. Polon. tom. 1. pag. 228 :

In alio Banderio, quam sit stipendiariorum, collocarent. Item sit speciale Banderium et specialis acies eorum, qui in propriis personis non vadunt ad bellum.
Vide supra Banderia 2. BANDERIUS, Qui alibi Messarius, Agrorum custos, nostris olim Bandier. Vide Bannerii in Bannum 1. Charta ann. 1319. in Reg. 61. Chartoph. reg. ch. 117 :

Banderii de Limoso.... depopulaverunt planssones fructiferas et non fructiferas, scilicet pomerios, pirus, ulmos ad faciendum barras..... cum ferris longis acutis usque ad tres palmos vel circa, quos portaverunt et portant, quando volunt, pro custodia agrorum, licet sint arma prohibita.

Ubi Reg. 59. ch. 349. habet, Combanderii. Lit. remiss. ann. 1404. in Reg. 158. ch. 459 :

Guillermus Gasanini, quondam custos seu Banderius agrorum, fructuum et bonorum prdicti loci de Magriano.
Sed et ita legendum in Lit. ann. 1353. tom. 4. Ordinat. reg. Franc. pag. 132. pro Bauderius. Ali ann. 1406. in Reg. 161. ch. 173 :

Seurvint un messier ou Bandier, qui gaga le suppliant d'une brebis. Bandiers jurez ou messieurs de la ville de Narbonne,

ibid. ch. 281. Pro Prco, Gall. Crieur public. Occurrit supra in Banderagium 3. Vide Banderia 3. et Banderiatus. BANDERIUS Furnus. In quo subditi panem suum coquere tenentur. Four Bandier, in Consuet. Marchi art. 314. et 316 ; Four bannier, in Charta ann. 1521. ex Chartul. Latiniac. fol. 253. v. Charta ann. 1498. ex Tabul. Cas Dei :

Pontius Combralhe mercator vill Cas Dei confessus est se habere in emphiteosim.... furnum Banderium,.... cum omni jure bannalitatis, ad censum annuum triginta sextariorum past siliginis communis, ad pondus dict abbati et ad usum Parisiensem dictam pastam solvendam.
Vide in Bannum 1. BANDIERIFERI, Rom appellati regionum Capitanei, ab Italico Bandiera, Vexillum. Hist. Sicul. Laur. Bonincont. part. 2. apud Lam. in Delic. erudit. pag. 370 :

Prterea novos magistratus ex omni tribu Romani elegerunt, quos Bandieriferos vocavere.

Vide mox Banderarius et Bandarenses in Bandum 1. BANDEZATUS. Vide post Bandum 1. BANDIA, pro Bannum, Districtus, jurisdictio. Bandum pro Bannum, non raro legi infra dicetur. Baluz. Hist. Arvern. tom. 2. pag. 429. in Charta Stephani de

Bociaco Canonici Claromont. :

Dixit testis, Dissensiones esse inter dominos de Castro Petri et de Jaligniaco pro Bandia rupium des Escures, etiam quod ex discordia dictorum dominorum dictus dominus Hodinus de Castro tenuit in manu sua per plures annos dictam Bandiam
. BANDILUS, In Charta plenari securitatis ann. 565. apud Mabillonium in Supplemento Diplom. pag. 91 :

Item et in speciebus secundum divisionem, argenti libras duas, hoc est cocleares numero septem, scotella una, fibula de bracile, et de usu Bandilos formulas duodecim.
BANDIMENTUM. Gall. action de mettre en vente :

Item dixit quod ipse cum W. de la Valeta bandivit similiter vineam eadem ratione qua domum, et hoc bandimentum fecerunt (A. N. T. 320, n 74, an. 1251. Najaci ap. Ruthen.)
BANDINELLA, vox Italica, Linteum abstergendis manibus. Stat. civit. Ast, ubi de Intratis portarum :

Bandinella ponatur et solvat pro petia.

BANDINUM, ut Bannum 2. Mulcta pecuniaria. Charta ann. 1475. inter Probat. tom. 3. Hist. Lothar. col. 279 :

Cum redditibus, censibus, servitiis,... Bandinis, forescapiis, etc.

BANDIRE. Vide in Bandum et Bannum. BANDIUM Vinearum. Vide post Bannum Vindemiarum. BANDIUS, Sub banno positus, proscriptus. Charta ann. 1319. in Reg. 61. Chartoph. reg. ch. 117 :

Petrus Amati consul.... deliberavit et abire fecit de carceribus regis dicti loci quendam qustorem de Tholosa, qui nutriverat Petrum Bonelli quondam Bandium de Limoso.
Sed leg. forte Banditum. Ut ut est, Bandons dixere nostri, homines bando seu banno domini subditos. Charta ann. ejusd. in Reg. 59. ch. 88 :

De xj. libris et xv. solidis Turon. annui census, quem Petrus de Dyciaco miles habet et percipit super homines, qui vocantur les goymerez et les Bandons.
Vide infra in Bannalis et Bandum 2. BANDONUS. Fanon de mitre :

Pro birreta grane qui tenetur subtus eamdem mitram et pro bandonis qui sunt retro mitram (Mandat. camer. apostol. arch. vatic. 1417-21, f. 57.)
BANDORA, Bandarensis. Vide in Bandum 1. BANDOSITAS, Inimicitia, faida, bellum privatum. Constitutio Petri Regis Arag.

post Curiam Generalem Catalani celebratam in villa Cervari ann. 1359. MS :

Iterum Ordinamus et indicimus inter nostros Prlatos, Ecclesiasticas personas, Barones, homines de Paratico, et homines villarum honoratos, intus Cataloniam, inter quos guerra, Bandositas, aut contentio occasione hujusmodi, aut aliter existit, treugas duraturas hinc usque ad primum venturum mensem Madii, et ab ipso mense ad duos annos proxime sequentes. Sic tamen, quod transacto tempore ipsarum treugarum, quilibet prmissorum remaneat in illo esse, quo nunc existit, in tantum quod per exitum dictarum treugarum non remaneat in guerra ille, qui nunc in guerra non existit ; et qui contra fecerit, ultra pnas in Usaticis et Constitutionibus Cataloni editas contra infringentes securitatem et pacem Principis, habeatur ipso facto pro ejecto et separato a pace et treuga. Et si hac occasione castra vel loca, aut alia bona sedentia in aliqua Baronia Cataloni existentia ad manum regiam devenirent, debeant infra annum vendi aut aliter alienari consimili person, cujus illa castra, loca, et bona fuissent, aut alii etiam person infra dictam Baroniam degenti. Et prdictam Constitutionem per tempus prdictum duntaxat durare volumus, et non ultra.
Catalan. lingua conscripta exstat hc constitutio in Constitutions, etc. de Cathalunya vol. 3. Superfluos, contraris etc. lib. 2. tit. 1. cap. 1. pag. 28, ubi Bandositat : ....

entre los quals guerra, Bandositat o contentio per occasio de homey, o en altra manera sien, etc
. Tractatus Bonifacii Ferrerii pro defensione Benenedicti XIII. apud Marten. tom. 2. Anecd. col. 1455 :

Nam quia tota terra Regis per Dei gratiam est in pace et in tranquillitate, specialiter quia ill Bandositates de Valentia cessarunt et sopit sunt, et nunc imminebat et crescebat qudam satis valida Bandositas etiam inter illos de genere suo in Aragonia.
Guillelmi Tyrii continuata Histor. Belli sacri apud eumdem Marten. tom. 5. Ampliss. Collect. col. 733 :

Et ce avint tant de fois, que cil d'Antioche en entrerent en grand effroy, et li Turquemans en pristrent trop grand Bandor.

Vandositas, pro Bandositas, Hispan. Vando, pro bandum. edictum. Guerra, Vandositates, sive bellicia cum gentibus armatis, apud Michaelem del Molino in Repertorio Foror. Aragon. pag. 167. BANDULA, Inimicitia, bellum privatum, idem quod Bandositas. Stat. ord. S. Joan. Hierosol. ann. 1584. tom. 2. Cod. Ital. diplom. col. 1878 :

Si grave vulnus vel enorme intulerit, perdat antianitatem ; quam pnam pariformiter incurrat si Bandula vel partialitates duelli pro quocumque cperit.
Nisi sit ad Hispan. Banda, factio. 1. BANDUM, Vexillum, signum militare. Gloss. Lat. Grc. Bandum, . Ugutio : Bandum, parvum vexillum. Paulus Varnefr. de Gestis Langob. lib. 1. cap. 20 :

Vexillum, quod Bandum appellant.

Chron. Ademar. tom. 2. Bibl. MS. Labbei pag. 157 :

Pippinus contuli S. Martiali Bannum aureum, quod ceperat in prlio, etc.


Passim hac notione occurrit apud Scriptores, Bennonem de Gestis Gregorii VII. PP. in Chron. Casin. lib. 1. cap. 26. apud Radevicum in Frider. lib. 4. cap. 71. in Codice Carolino Epist. 88. apud Lucam Tudensem pag. 63. Anastasium in Sergio PP. pag. 60. in Leone III. pag. 125. etc.

Primores Bandorum

, in Anastasii Collectaneis pag. 188. Bandum inter insignia Papalia numeratur ab Ottone Morena in Hist. Rer. Laudensium apud Murator. tom. 6. col. 1057. ap. Pertz. vol. Leg. 2. pag. 121. lin. 28. ibid. pag. 125. lin. 19. :

Inde ad palatium cum Bandis et aliis Papalibus insigniis (Victor PP.) est deductus.

Vide Constit. Henric. V. Imp. ann. 1111. apud Pertzium vol. leg. 2. pag. 68. lin. 13. A Persico Band, fascia, accersit Salmasius, quod in modum fasci effictum sit Bekanus, l. 7. Hermath. Bant veteribus Cimbris idem sonare ait. Alii a Cambrobritannico Bamnar, i. vexillum, hauriunt, quod effictum volunt a Bann, i. elevatione : est enim Bann, altum, excelsum, apud Boxhornium. Ego vero malim a bannum, de qua voce infra, vocis originem arcessendam, quod qui bannum in rem aliquam mittebant, seu in prdium aut domum, velum eidem appendebant, eoque ipso rem superioris domini esse innuebant. Vide in Velum. Bandum a German. Band deducendum est. Gothis Bandvo est signum. Adel. Vide Graffium Thesauri vol. 3. col. 136. Est apud Ulphil. Evang. secund. Marc. cap- 14. vers. 44 :

Dedit autem traditor ejus signum eis, dicens, etc.

A Latinis, , eodem significatu mutuati sunt Crci. Procop. lib. 2. Vandal. cap. 2 :

, .
Scholiastes Gregorii Nazianz. 1. in Julian. :

, .

Vide Rigaltium, Meursium Cangium col. 173. et Append. col. 34. in Gloss. et

Fabrotum ad Cedrenum. Byzantini spe etiam pro turma usurpant, uti nos vocem Bande, ut Ducas cap. 5. pag. 35. Tactici Grci passim. Gloss. Basilic. : , , . Bannum, Eadem notione. Vetus Charta apud Mabillonium tom. 5. SS. Ord. S. Bened. pag. 88 :

Qui festinantes sumptum secum vexillum Crucis, et sancti Guillelmi glebam, cum conventu fidelium Monachorum, Clericorum, MilitumLaicorum cum crucibus, Bannis, thuribulis, candelabris, signis, vestimentis Ecclesiasticis, etc.
Quod vero Latini Bandum, seu vexillum Poet nostrates interdum Ban appellant. Vetus Poeta MS :

Lors ralie ses gens, et refait son conrois, Le Ban de Macedoine, qui fut list d'orfrois, Fait devant lui porter, ainsi comme il est drois ; L se ralioient Grieu et li Macedonois.
Alibi :

Le Ban de Macedoine contremont bauloiant, Banieres et pignons contreval ventelant.

Banderia, Vexillum. Anonymus apud Murator. tom. 8. col. 111 :

Et in exitu sui regiminis fuerunt posit Banderi in monte S. Martini super plateam Vicenti.
Regimina Padu ad ann. 1319. ibid col. 431 :

Hic dati fuerunt confalones et Banderi populi fratalearum.


Instrum. ann. 1365. ex Archivis S. Victoris Massil. :

Quod omnes Banderi artistarum et ali Massili portentur et ponantur super mnia.
Banderium, idem quod Bandum, vexillum. Thwroczius in Ludovico Rege Hung. cap. 6 :

Multa Banderia et captivos Tartaros Regi transmisit.


In Sigism. cap. 18 :

Banderia sive vexilla in signum victori misit. Banderia,

eadem notione, in Hist. Cortusiorum lib. 1. cap. 20. lib. 2. cap. 16. et alibi non semel. Bandiera, apud Joan. Villaneum lib. 2. cap. 2. lib. 7. cap. 2. lib. 8. cap. 1. lib. 11. cap. 80. Bandera, Danti. Bandora, Idem quod Bandum, terminatione Longobardica, ut in Arcora dictum est. Anastasius in Hadriano PP. pag. 107 :

Ubi eum cum Bandora susceperunt.


Radevicus lib. 4. cap. 70 :

Dominum Electum signis et Bandoris prcedentibus ad Palatium

deduxerunt. Sic enim legendum, non bandonis, uti liber editus prfert. Doctissimus Sirmondus in Gloss. ad calcem Supplementi Concil. antiquorum Galli : Bandora, id est, sodalitium, cohors prsertim militaris, a Banda seu Bando, quod significat, lingua Belgica vexillum. A Bandora Bandorenses, vel Bandarenses, Italis Bandrese, appellati regionum Capitanei, Rom, ut est in Vita Greg. XI. PP. apud Bosquetum, pag. 225 :

Romani seu eorum Officiales et Rectores suo vocabulo Bandarenses, et duodecim capita Regionum nuncupati, coadunatis sibi aliis quam plurimis tam in civibus, quam in foraneis natione Italicis, adhuc vivente Gregorio, tamen infirmante, deliberaverunt.
Nos Chefs de bannieres, vulgo appellamus. Banderesios vocat Platina in Greg. II. Vide mox Banderarius. Banderarius, Bandarensis, Vexillifer, Banderaio, et Banderese, Italis ; Banderaro, Joanni Villaneo lib. 7. cap. 14. Itinerarium Gregorii XI. PP :

Currebant Banderarii Romani velut dementes tubis clangentibus.


Infra :

Rom namque Bandarenses cum suis cuneis accesserunt. ,


Procopio lib. 2. Vandalic. cap. 10 :

, .

Ita etiam Leo Imp. in Tacticis. Banderarius, Regionis capitaneus apud Romanos ; cujus appellationis rationem docet Bonincontrius in Annal. ad ann. 1370. apud Murator. tom. 21. Script. Ital. col. 18 :

Romani ea tempestate magistratus Urbis gubernationem habebant. Hi Banderarii patrio sermone a vexillis, qu ante se gerebant, dicebantur, a quibus singulorum curi internoscebantur.
Vide supra Bandieriferi suo loco et mox Bandorenses. Bandonarius, in Ordine Romano pag. 228 :

Bandonarii cum xii. vexillis.

Bandezatus, Eadem notione. Chron. Cremonense apud Murator. tom. 7. col. 649 :

Jacobus Robba Bandezatus Communis Cremon.


Ibid. col. 651 :

Bernardinus della porta Capitaneus populi Cremon ; Jacopinus Ambroxii ejus judex, deputatus ad officium Bandezatorum.
Bannevelius, Idem in Statutis Monasterii S. Claudii pag. 56 :

Item oro Bannevelio, seu illo qui tenetur portare banneriam seu vexillum dicti Monasterii, etc.

Banderarii, Milites quos Banneretos alii vocant, in Historia Cortusiorum lib. 5. cap. 3. lib. 7. cap. 4. 15. Banniria, ut modo Banderia. Vexillum. Fdus inter Episc. Mogunt. et Landgrav. Hassi ann. 1293. in Guden. Cod. Diplom. vol. 1. pag. 869 :

Capitaneos et illos qui Banniriis utuntur propriis, pro equali portione dividemus.

Vide Bannereti. Bandolier vero pessime sonat, in Lit. remiss. ann. 1466. ex Reg. 201. Chartoph. reg. ch. 104 :

Lequel Vincent estoit Bandolier, larron, renyeur, et blafmeur de Dieu.

Vide mox Bandum 3. 2. BANDUM, pro Bannum, crebro occurrit in Tabulario Casauriensi. Pro Bannum, pna, mulcta pecuniaria legitur in Chron. Casauriensi apud Murator. tom. 2. part. 2. col. 956 :

Et qui exinde eum disvestiret, ut componat Bandum ad partem Regis.


Italis et Cruscanis Academicis, Bando, est

legge, o decreto del Principe, o de' Magistrati notificato con suono di tromba del Ministro publico
. Epist. Alfonsi Regis Aragon. tom. 3. Concil. Hispan. pag. 661 :

Perturbatis diversa mandata pnalia, inhibitiones et Banda, ac diversas prconizationes contra libertates Ecclesiasticas, et prjudicium Ecclesiastic jurisdictionis faciendo. Ibique invenit omne Bandum atque condemnationem revocatam esse. Bandum,
pro excommunicatio in Concil. Romano sub Gregorio V. ann. 998. apud Baluzium tom. 7 :

Interdum exilium ; hinc essere in bando, apud Matth. Villan. lib. 9. cap. 43. lib. 11. cap. 70. Vita B. Antonii Eremit August. tom. 3. Aprilis pag. 834 :

Tunc nos demum secundum canonicam et Apostolicam auctoritatem ferula excommunicationis et Bandi nostri constrinximus prlibatum Ermengaudum Comitem.
Bulla Gregor. IX. PP. apud Ughellum in Episc. Anagn. :

Volumus et mandamus ut dicti duo Electi teneant proventus macelli civitatis eorum,... salvis Bandis Rectoris, Potestatis, seu Consulum.

Marchisius Scriba lib. 5. Annal. Genuens. ad ann. 1222. apud Murator. tom. 6. col. 429 :

Quidquid habuit de mandatis et Bandis, facta ratione in consilio, etc.


, pro vel jurisdictione seu districtu, usurpat etiam , Constantinus Porphyrog. de Administ. Imp. cap. 50. Hinc

Bandire, Sub banno ponere : Banditi, proscripti, vox Italis notissima, quibus etiam est notificare per bando, edicere, vel citare. Vetus Notitia ann. 981. apud Ughellum in Episc. Marsor. :

Illi Banditi sunt ad tertium placitum, et noluerunt venire. Fu tenuta Corte Bandita giorni 15. continui.
Lib. 2 :

Corte Bandita, Indicta, publicata. Petrus Gerardus Patavinus lib. 1. Vit Ezelini Romani :

Fu Bandito un torniamento, over giuco.

Vide Abandum. 3. BANDUM, Hispan. Banda, Caterva, manus, societas, Bande dicimus eadem significatione : unde nostris Abands, socii, qui easdem partes sequuntur. Lit. remiss. ann. 1424. in Reg. 172. Chartoph. reg. ch. 575 :

Le suppliant voiant lesdiz deux freres ainsi Abands contre lui, etc.
Constit. Jacobi II. reg. Aragon. ann. 1291. MSS. :

Item quod nos nec successores nostri non imponamus vicarium vel alium officialem de Bando in illo loco, in quo fuerit de Bando.
Ubi Hispanicum lemma :

Veguer ne altre official de bando en loch o sera lo Bando.


Ali Alfonsi II. ann. 1333 :

Cum... nos non debeamus ponere vicarium vel alium officialem de Bando in illo loco, in quo sunt de Bando ; et quamquam aliquos posuerimus qui sint de Bando, ita quod illi, cum quibus ipsi sunt de Bando, non sint sub districtu vel jurisdictione ipsorum.
Vide supra Banderia 1. et mox Bandus 2. Confer etiam Banda 1. BANDUS, Fascia, Gall. Bandeau. Manuale Henrici Sistaricensis Episc. apud Marten. tom. 4. Anecdot. col. 1080 :

Adulti qui confirmandi sunt prius confiteantur, si tempus habeant confitendi, et deferant secum mundos Bandos longos et latos.

2. BANDUS, Hominum turba sub certo duce vel vexillo collecta, Gall. Bande, Hisp. Banda. Murator. tom. 2. pag. 111. col. 2. in Agnelli libro Pontif. :

Unusquisque miles secundum suam militiam et numerum incedat, id est, Ravenna Bandus primus, Bandus invictus, Bandus novus invictus.

Vide Concil. Hisp. tom. 4. pag. 145. col. 1. Vide Marinum in notis ad Papyr. Diplomat. pag. 297. not. 10. et Murator. Antiquit. Ital. vol. 2. col. 442. Alia notione vide in Bannum. BANEARIUS, Qui banno domini subditus est. Charta ann. 1232. ex Bibl. reg. cot. 19 :

Homines ibi manentes.... tenebuntur ire ad molendinum de Glisoliis,

tanquam Banearii de Tornedos.

Vide supra in Bandius et Bannarii in Bannum 1. BANERA, Baneria, Banerium, Bannearium, Vexillum, signum bellicum, ex Gallico Banniere. Vide Bandum 1. Banera. Willebr. ab Oldenborg. in Itiner. :

Servi singula vexilla et Baneras in manibus gestantes.


Baneria. Triumphus S. Lamberti cap. 3 : Lambertus Ardensis pag. 260 :

Rasoni militi portandam mandavit Baneriam. In signis suis, et armis, et Baneriis, etc.
Gesta Ludovici VII. Reg. Franc. cap. 12 :

Illa die faciebat antegardam Gaufridus de Ranconio... qui gerebat Regis Baneriam, quam prcedebat, prout moris est, vexillum B. Dionysii, quod Gallice dicitur Oriflambe.

Adde Guill. Nangium in Chron. ann. 1254. et Gesta Philippi III. Reg. Franc. pag. 519. Baneria, Signum quod artifices suspendunt ante officinas suas. Lobinellus Hist. Britan. tom. 2. in Glossario : Banerias suas fenestris suis apponentes veluti Chirurgici et proventi. Bannerium. Alb. Argentin. ann. 1349. pag. 152 :

Bannerium suum... super turrem Ecclesi Spirensis constituit.

Adde pag. 159. et vide Pannerium. Banniere lance, in Chronic. Fland. cap. 16. Lancea cui adfixa banneria. Bannearium. Carolus IV. in Vita sua :

Et cum omnes intrassent, aperui Bannearia Bohemi et Comitatus Tyrolis.

BANERETT, Banerettus. Testamentum Johannis de Nevill ann. 1386. apud Madox in Formulari Anglic. pag. 427 :

Do et lego... Radulpho filio meo et hredi xi. lectos de serico meliores, vi. lectos pro Banerettis cum curtinis, xii. lectos cum tapetibus ad caput, etc.
Ibidem initio pagin seq. :

Item Eleanor de Lomley fili me ii. Bannerett beddis de Norfolk cum curtinis, xii. discos, etc.
BANERIA, Districtus, jurisdictio, nostris Banerie. Lit. ann. 1379. tom. 6. Ordinat. reg. Franc. pag. 434 :

Possessionem realem et integram adepti fuimus cum omnibus suis et (l. su) Baneri villis, terris, juribus, pertinentiis, proventibus et redditibus universis.

Qu in aliis Lit. ibid. pag. 435. Sic Gallice redduntur :

Avec toutes appartenances et dpandances de la Baniere dudit Mosom.

Ubi legendum Banerie, ut in Transact. inter castellanum et monachos Bretolii :

Disois que lesdites mazures estoient de me Banerie, et devoient li oste venir maure mes muelins, pour che que les ostices devant dite estoient en me Banerie.
Vide Bannum 3. Alio sensu vide in Banera. BANERII, Iidem qui mox Bannereti. 1. BANERIUS, Spectans bannum, quo subditus tenetur molere ad molendinum domini sui. Hist. Beccensis MS. in Archivis ejusd. Monasterii pag. 505. n. 1 :

Prsente Joanne Rege Anglorum, apud Beccum celebris facta est conventio cum Roberto de Harcourt, qui... post factam confirmationem donationis Willelmi patris sui de molendinis et moltis Baneriis de Chaumont, etc.
2. BANERIUS, Agrorum et fructuum custos, ut supra Banderius. Charta ann. 1319. ex Tabul. S. Germ. Prat. :

Ad manus et ictus venerunt, scilicet homines dicti loci de Ripperiis contra Banerios et pastores de Misono, qui animalia et pascentia in dicto castro Giraudo ad rivum... traducebant ad bibendum.
Bannier, in Lit. remiss. ann. 1389. ex reg. 157. Chartoph. reg. ch. 39 :

Vint eux un Bannier et gardien dudit terrouer.

Bennier, in aliis Lit. ann. 1377. ex Reg. 111. ch. 379. Vide Bannum 1. 3. BANERIUS, Apparitor, submonitor, nostris Banier. Pariag. inter regem et Joan. episc. Aniciensem ann. 1307. tom. 6. Ordinat. reg. Franc. pag. 346. art. 20 :

De cetero habebit punicionem dictus episcopus et correctionem servientum et Baneriorum suorum in suis officiis delinquentium.
Assisi Hierosol. cap. 8 :

Alors le (seigneur) doit mander semondre par le Banier che il viegne court, et le Banier le doit querre l ou il le cuiderat mieux trouver ; et se le Banier le treut, il le doit semondre de venir court.
Guillel. Guiartus ad ann. 1304 :

Lors fait faire commandement Par le Banier qui en l'ost crie, etc.
Bestiarius MS :

Li Banier qui vous semonra, Et criera, venez, venez O lampes, as noces entrez.

Hinc Banie et Bannie, Proclamatio, banni promulgatio, et Bannir, Publicare, auctionari. Lit. remiss. ann. 1405. in Reg. 160. Chartoph. reg. ch. 218 :

Il fut dlibr que le dit fief le roy feust Banny sur li priz de soixante solz, et adjugi et dcret fin de hritaige qui plus en vouldroit donner.

Lit. Guil. episc. Lingon. ann. 1358. tom. 3. earumd. Ordinat. pag. 658. art. 6 :

Ne povons, ne devons, ne nostredit officier, prevost ou autre, avoir ou lever raison de mettre la Bannie ou finage de Lengres, que vint solz Tour.
Charta ann. 1411. in Reg. 165. ch. 303 :

Lesquelx sergens avoient bien et deuement faites les Banies, cries et subhastations.

Unde Bann, quod Banno promulgatum est, in Ch. ann. 1511. ex Reg. 13. Corb. sign. Habacuc fol. 110 :

Avec ce sera tenu... de payer les droix et subjections Bannes et choses ordinaires contenues s ordonnances de Corbie.
Ejusdem originis est Bannir, pro Edicto publico interdicere, prohibere. Charta ann. 1267. in Chartul. Campan. fol. 326 :

Sauves les fors qui sont Bannies et deffendues.

Et Bennie, pro Territorium banno defensum, in Lit. remiss. ann. 1377. ex Reg. 111. ch. 379 :

Jehan Picotin, lors bennier de la ville de Norez (diocse de Langres) avoit prise en ladicte Bennie une vache, qui estoit audit exposant.
Vide supra Bannerius 2. et Bannerii in Bannum 1. BANESTERIA, Femina, qu cistam, vulgo Bannastum dictam, portat. Charta Henr. reg. Angl. et ducis Norman. in Reg. 62. Chartoph. reg. ch. 368 :

Quisque caballus debet habere duodecim denarios, et quque Banesteria sex denarios.
BANGAGIUM, Banquagium, Tributum ex Banchis seu Stallis, super qu merces in foro exponuntur. Codex MS. Consuetud. et privil. Tholos. fol. 38 :

Item ordinamus, quod pedagiarii, seu leudarii nova pedagia, Bangagia, seu leudas non exigant.
In alio ejusdem Cod. Prcepto ann. 1303.

Pedagiarii seu leudarii Banquagia seu leudas non exigant.

Vide Banchagium post Bancus. BANGUS, Armilla. Chron. ann. 1030. tom. 1. Hist. Lothar. inter Probat. col. 561 :

Et juxta quod regem decuit, armillam auream, quam Bangum nominant, ei pro munere porrexit.
Sed forte leg. Baugus. Vide Bauga.

BANIA, Orbatas, in Glossar. cod. reg. 7644. apud Jckium, Orbitas. An ex , Orbitas, quod in Gloss. Gr. Lat. legitur, natum ? BANIGIUM. An Exilium, Italis Bandiggiamento ? Will. de Podiolaurentii cap. 35. de Obsessione Avenionis :

Actum est divino judicio, sicut credo, quod iidem cives, timore, ubi timor non erat rationabilis, trepidantes de Banigio, si permitteretur per villam incedere multitudo, portas civitatis prclaudunt, etc.
Sed f. legendum est Barragium, uti videre potes ex hac voce. BANILIUS, Idem, ut videtur, qui Bannalis infra. Charta Raymundi Comitis S. gidii apud Catellum in Hist. Tolos. pag. 31 :

Dono... scilicet villas Segrerii et Brugeri, et hujus terr Banilium nomine Martinum Bertrandi dono pro servo altari B. Mari.
Et infra :

Et meos boves cum bubulco nominato Rodulfo, quem pro servo, sicut Banilium prdictum trado.

Vide Consuetudinem Aquensem tit. 5. art. 1. 1. BANILUS, Officialis minor Ballivo, quasi Viceballivus. Chartularium duense in Prscripto Caroli V. Francorum Regis ann. 1368 :

Item nolumus, quod aliquis prficiatur in seneschallum, ballivum vel prpositum judicem seu vicarium vel Banilum in loco unde dicitur oriundus.... Item jurabunt prpositi, ballivi, vicarii, Banili, vicecomites, majores villarum et forestarum custodes.... quod non dabunt aut servient, etc. Item jurabunt seneschalli et baillivi, quod a Banilis, vicecomitibus, prpositis, aut ab aliis subditis officiariis suis sive sit in firma sive in Bannilia, non recipient gestum, pastum, seu procurationem.
2. BANILUS. Vita Phil. Boni apud Ludewig. tom. 11. Reliq. MSS. pag. 72 :

Subindacto constringitur vallo Banili ignei ad petrarias dirigendas per exedras sigillantur.

Sed hc medica manu indigent. BANIMENTUM, Exsilium. Vide Bannimentum in Bannum 1. BANIRE, Variis notionibus. Vide Bannire in Bannum 1. 2. BANIOLA. Vide Bajunola. BANITOR. Vide post Bannire ad molendinum in Bannum 1. BANIUM. Vide post Bannum 3. BANLAUCA, pro Banleuca, in Libert. vill Rupel. ann. 1372. tom. 5. Ordinat. reg. Franc. pag. 573. art. 5. Vide in Bannum 3. Hinc forte accersenda vocum Gallicarum Banleffre et Banlievre, origo, quibus omnem oris circuitum, quomodo locus aliquis banleuca circumscribitur, nostri olim significabant. Stat. ann. 1347. tom. 2. Ordinat. pag. 283 :

Nous voulons.... qu'on lui fende (au blasphmateur) la levre de dessus d'un fer chaud, et que les dens lui apparoissent. A la tierce fois, la levre de dessous, et la quarte toute la Bas-levre (leg. Banlevre). Banlievre,
in Lit. remiss. ann. 1348. ex Reg. 77. Chartoph. reg. ch. 389. Ali ann. 1349. ibid. ch. 412 :

Les fist mener jusques vers le gibet et bremie, et cooper les ns et Banleffres six ou huit. Baulevre,

pro Banlivre, ni fallor, in aliis Lit. ann. 1380. ex Reg. 118. ch. 450. ut et Banlievre, in Lit. Phil. VI. tom. 2. Ordinat. pag. 48. art. 2 :

La Baulievre dessus, c'est assavoir ce qui est entre le nez et le Baulyevre de sous.

Adde tom. 8. earumd. Ordinat. pag. 130. et Hist. S. Ludov. pag. 120. Hinc forte Esbauleure vel Esbanlevre dicitur de vetula muliere, cujus os concavum est, vel labra demissa sunt. Lit. remiss. ann. 1428. in Reg. 174. ch. 233 :

Une femme publique, de vie dissolue, et en effet et substance, toute Esbauleure dist au suppliant tels motz : Vale, tu as eu ma compaignie, etc.
Labium superius intelligit Cangius in Superlabium. BANLEUCA, Banleuga, banleugium Banlia, etc. Vide Bannum leuga, post Bannum 3. BANLEUGIUM, Modu sagri, cujus finibus loci alicujus jurisdictio terminatur, Gall. Banlieue. Charta an. 1265. ex chartul. S. Petri Carnot. :

Quod dict quadrig habebant liberum conductum seu transitum, cum solo conductu eorumdem abbatis et conventus, per totam civitatem et Banleugium Carnot.
Vide in Bannum 3. BANLIVA. Gall. Banlieue :

Concessi etiam eisdem hominibus Banlivam quietam et liberam habendam usque ad vallem Rafreoi (carta communalis Ergnies, 1210, mus. arch. dep. p. 108).
1. BANNA, Cist species, Gall. Banne vel Benne. Begne, eadem notione, in Reg. sign. Pater Cam. Comput. Paris. fol. 253. v. :

Marchans et vendeurs de magdelins.... paieront pour chacune Begne de henaps de madre, dont le Begne fait 80. hanaps, etc.
Comput. MS. ann. 1239 :

Pro saccis ad scutellas portandas et Bannis, xlij. sol.


Stat. ann. 1320. tom. 2. Ordinat. reg. Franc. pag. 575 :

Que tout le harenc, qui vient Paris en panier ou en charette, c'est

ascavoir en Banne, etc. Bannois,

eadem notione, in Privileg. MSS. Maceri :

Chascun bourgeois puelt avoir sa nasselle au rivage dudit Maisieres, sa huge, Bannois, bondiers, et autres vaisseaux mettre poissons.
Guill. Guiart. ad ann. 1269 :

Vandosme et li quens de la Marche Du siecle guerpirent la Banne.

Vide Benna. 2. BANNA, Tela quinque sexve ulnarum, qu nostris etiam Banne dicitur. Inventar. S. Capell Paris. ann. 1340. in Reg. I. Chartoph. reg. ch. 8 :

Item duas cauderias ereas, unam Bannam tel.


Aliud ann. 1376. ex Bibl. reg :

Item una Banna, Gallice Banne, de telis, etc.

BANNAGIUM, Jus bannum promulgandi, ipsa promulgatio, tempus quo vinum per bannum venditur. Consuet. Lugdun. ann. 1206. in Hist. Lugd. pag. 97. col. 1:

Vinum novum vel mustum in Augusto vendi potest sine Bannagio.


Charta ann. 1215. ex Chartul. episc. Carnot. :

Habet prfatus Hugo in banno nostro de Natali Domini perhempnem redditum, videlicet de quolibet dolio vini, quod in banno nostro venditum fuerit, de quo tamen ad nos pertinebit Bannagium ; si dolium duos modios vel plus tenuerit, duos vini sextarios habebit idem Hugo.... De quocumque autem vini dolio, minus duobus modiis continente, quantumcumque de illo venditum fuerit in nostro Bannagio, habebit ipse Mugo unum vini sextarium.
Alia notione, vide supra in Banagium. 1. BANNALIS, Banno interdictus, prohibitus, idem quod Defensa 3. Charta commun. Clarimont. in Bassign. ann. 1248. tom. 5. Ordinat. reg. Franc. pag. 600. art. 13 :

Retinemus eciam nobis quod currus, qui in nemore Bannali inventus fuerit, persolvet dix sols.
Et pag. 601. art. 16 :

In nemore vero non Bannali, homines Clarimontis usuarium suum habebunt.


Charta ann. 1301. inter Instr. tom. 12. Gall. Christ. col. 80 :

Qu riparia Bannalis est et extitit ab antiquo, nec in ea quis piscari potest vel debet, nec de ctero poterit. Bois baynauble,

in Libert. Castrivill. ann. 1286. apud D. Bouquet tom. 1. Jur. publ. Franc. pag.

411. Bagnaut, ibid. pag. 413. Pro homine vero, qui intra bannum alicujus jurisdictionis commanet, vide in Bannum 3. Qui banno domini sui subditus, est Baunaule dicitur, in Ch. Joan. comit. de Roucy ann. 1338. ex Chartul. S. Vincent. Laudun. :

Item s'il advenoit que aucun Baunaule desdis molins estoit trouv alant moulre autres molins, etc.
Vide supra in Bandius et Banearius. 2. BANNALIS, Bannaria, etc. Vide post Bannum 3. BANNALITER, Jure banni, Bannalment, nostris olim. Pariag. inter reg. et monast. de Crista ann. 1240. in Chartul. Campan. fol. 365. col. 2 :

In furno vero sive in furnis, et in molendino sive in molendinis,.... homines vill illius molere et coquere, sicare Bannaliter tenebuntur.

Libert. vill de Perrusses ann. 1347. tom. 7. Ordinat. reg. Franc. pag. 33. art. 17 :

Je ou mi hoir pourront vendre vin Bannalment en ladicte ville de Perrices par six sepmaines continuelz, par chascun an.
Vide infra Bannia 2. BANNARATI. Vide Bannereti. BANNARIA, Banneria, Jus cogendi tenentes suos ad molendinum suum deferre sua frumenta molenda ; vel Prstatio, qu ea ratione ab iis exigitur, nostris etiam Bannerie. Vide supra Banagium. Charta ann. 1265. in Chartul. Guillel. abbat. S. Germ. Prat. fol. 242. v col. 2 :

Corveias, talliam, et avenam, et Banneriam molendinorum, et prstationes alias qualescumque, reales et personales,... quitto.
Alia ann. 1266. ex parvo Reg. ejusd. loci :

Corveias, allias, avenam, redditus ac Bannariam molendinorum habeat.

Aliis notionibus, vide in Bannum 1. et 3. BANNATUM, Idem quod jam Bannaria. Charta Henr. reg. Angl. ex Tabul. B. M. de Lonleio Molendina de Condeto constructa et construenda, cum jure Bannati et leug, etc. BANNEARIUM. Vide Banera. BANNEIARE. Vide in Bannum 2. 1. BANNEJARE, In bannum mittere, edicto publico proscribere, relegare, Gall. Bannir. Inquisit. ann. 1268. ex schedis Pr. de Mazaugues :

Quod curia prdicta Arelatis est et fuit in possessione vel quasi omnia infrascripta faciendi, per tempora supradicta exercendo plenam jurisdictionem habendo merum et mixtum imperium, condemnando et Bannejando et puniendo personaliter et pecunialiter homines delinquentes.

Vide Bannire in Bannum 1. 2. BANNEJARE, Agrum vel pascua sub banno tenere, ita ut iis uti nulli liceat, ob idque bannerios seu custodes instituere, simul et bannerii, qui Provincialibus Bagni dicitur, officio fungi. Charta ann. 1234. ex Cod. reg. 4659 :

Afferebant etiam quod commune Avinionis Bannejaverat et custodiverat, tenuerat et tenebat, et possidebat, vel quasi possidebat dictum tenementum per bannerios et homines suos.
Inquisit. jam laudata ann. 1268 :

Item dixit quod.... Bannejabant in territorio supra confrontato, et prohibebant totam vallem de Moreriis, ita quod nullus audebat in eam intrare.
Ibidem :

Quia dictum territorium Bannejavit pro domino Barrali.

Vide supra Bandeiare 2. et in Bannum 2. BANNENSE Jus, Quo quis bannum promulgare potest. Bulla Alex. PP. III. in Chartul. Bosonis-vill :

Jus Bannense.... in pascuis et silvis, .... abbati et fratribus.... concessit.

BANNERETI, Milites, quos vulgo Chevaliers Bannerets appellamus, viri inter nobiles primarii, qui cum plura ac majora prdia possiderent, vassallos suos in prlium sub vexillo suo conducebant, cum a Rege vel Principe submonebantur, et ut ait Rigordus in Vita Philippi Aug. ann. 1214.

qui tant erant nobilitatis, ut eorum quilibet vexilli gauderet insignibus.


Hinc Milites vexilla ferentes, et vexilliferi, apud Matth. Paris pag. 396. 403. 516. dicuntur, Bannerarii seu vexillarii, in Charta ann. 1274. tom. 5. Hist. Franc. et in Charta Philippi Pulcri Regis Franc. in 12. Regesto Chartophylacii Regii n. 12. Banerici apud Rymer. tom. 2. pag. 236. Monasticum Angl. tom. 2. pag. 846 :

Aliquando in guerra Scoti habuit de sua familia 26. vexillarios, et communiter de sua secta 140. Milites.
Henricus Knyghton pag. 2452 :

Peremptis ergo multis de communi populo, ceperunt circa 15. vexillarios electos et spolia multa. Milites Bannarii,

in Regest. Parlam. B. fol. 86. Milites vexillati in Aresto Paris. ann. 1585. 23. Februarii. Bannareti in Hist. Dalph. tom. 1. pag. 217. et tom. 2. pag. 309. Rici homines de Senera, apud Hispanos, appellantur. De Banneretis multa congessit Seldenus in libro de Titulis honorar. part. 2. cap. 1. 26. nos etiam integram Dissertationem dedimus ad Joinvillam, qu est nona, quam consule, si lubet. Bannereti vero medium Barones inter et Baccalarios locum obtinebant, ut

perspicuum fit ex Instrum. conventus trium Ordinum Britanni ann. 1485. ex Archivis Castri Nannet. :

Ad quod Concilium celebrandum omnes et singuli Episcopi, abbates, capitula, clericus, et comites, barones, Banerii, baccalarii, domini, milites et alii nobiles, etc.

Quod egregie confirmatur ex antiquo ceremoniali MS. cujus hc verba refert D. de Lauriere in Glossario juris Gallici : Quand un chevalier ou cuier a la terre de quatre bacelles, le Roy lui peut bailler banniere, la premiere bataille o il se trouve ; la deuxieme il est Banneret, et la tierce il est Baron. Et infra : Quand un chevalier a longuement servi, et suivi les guerres, et qu'il a terre assez tant qu'il peut tenir cinquante gentilshommes pour accompagner sa banniere, il peut licitement lever banniere et non autrement ; car nul autre homme ne peut porter banniere en bataille, s'il n'a cinquante hommes d'armes, et les archiers et les arbalestriers qui y appartiennent, et s'il les a, il doit la premiere bataille o il est apporter un pennon de ses armes, et doit venir au Connetable, ou aux Mareschaux requerir qu'il soit Banderet, et se il lui octroyent, doivent faire sonner les trompettes pour tesmoigner, et doit-on couper les queues du pennon, et lors le doit lever et porter avec les autres au dessous des Barons. Memoratus hic usus succidendi caudam seu apicem vexilli hinc invaluerat, quod nobilius haberetur vexillum quadratum quam cuspidatum. Rastallus in libro, cui titulus :

Les termes de la loi,


sic habet :

Banneret est un chivaler fait en le campe ove le ceremony del amputer le point de son standart : et en feasant ceo si comme un Banner. Et tiels sont allouves pur display leur armes en un Banner en le army le Roy, comme Barons font, etc.
Confer Banderarius et Banniria in Bandum 1. 1. BANNERIA, Bannerii, etc. Vide Bannum 1. 2. BANNERIA, Vexillum. Gall. Banniere. Locum vide in Bannevelius, post Bandum. BANNERIA. Vide supra Bannaria. BANNERIALIS, Pertinens ad milites, quos Banneretos appellamus. Epist. Amed. ducis Sabaud. ad Conc. Bassil. ann. 1435. in Amed. Pacif. pag. 218 :

Habeo enim per Dei gratiam vassallos et subditos insignes in bono numero, ducali, marchionali, principali, comitali, baronali et Banneriali dignitatibus insignitos.

BANNESSE, Banno prohibitus, idem quod Defensa 3. Inquisit. ann. 1196. apud Censium inter Cens. eccl. Rom. :

Item si quis paret laqueum vel trappulas in silva vel campis, iij. sol. dabit curi, nisi esset sepe Bannese vetitorum.

Vide supra Bannalis. BANNEVELIUS, Vexillifer. Vide in Bandum. BANNEURA, Jus Bannalitatis. Vide in Bannum 1. BANNEYARE, Exsilio multare, Gall. Bannir. Vide post Bannire in Bannum 1. 1. BANNIA, Districtus, jurisdictio, justitia, idem quod Bannum 3. Charta Willel. comit. Pontiv. ann. 1210. in lib. 1. nigro S. Vulfr. Abbavil. fol. 5. v. :

Concessi... quatuor bolengarios de Bannia mea ab omni consuetudine liberos et quietos, prout alii bolengarii banniti mei.

2. BANNIA, Bannalitas, servitus, qua subditi molere ad molendinum et coquere ad furnum domini sui tenentur. Charta S. Ludov. ann. 1258. ex Chartul. S. Petri Carnot. :

Homines dictarum trium villarum de cetero non molent, nec tenebuntur molere per Banniam ad molendinum dictorum abbatis et conventus... Non coquent nec tenebuntur coquere per Banniam ad furnum dictorum abbatis et conventus.
Pluries ibi. Bane, eadem notione, in Charta Roberti comit. Drocens. ann. 1321. ex Reg. 61. Chartoph. reg. ch. 170 :

Li religieus (de S. Valery) disoient que aus appartenoit la Bane d'ichaus (moulins) seul et pour le tout, et que leur molins devoient estre bannier leur dit homme. Banne de four ou de moulin,
in vet. Consuet. Ambian. art. 101. et Pontiv. art. 82. Vide supra Bannaliter et Bannaria. BANNIARE. Vide in Bannum 2. BANNIATIO, Banniator, Bannileuga, Bannilocus, Bannilia, Bannire, Bannitus, etc. Vide in Bannum 1. et 3. BANNIGARE, Bannerii officio fungi. Pactum inter commune de Competro et loci de Paulhe ann. 1376. tom. 7. Ordinat. reg. Franc. pag. 69. art. 7 :

Quod dictus bannerius de Paulhe Banniget et banna levet per totum mandamentum de Competro, et eciam bannerii de Competro per totum districtum de Paulhe.
Vide supra Banerius 3. BANNILIA, vel prdium Banilii, vel f. pro Ballivia. Districtus Ballivi. Prceptum Caroli V. Regis Franc. ann. 1368. ex Chartul. duensi :

Item quod non habebunt partem in venditionibus Banniliarum, prpositurarum aut aliorum reddituum ad jus regium spectantium, vel etiam in moneta.
Vide Ballivia in Bajulus 4.

1. BANNIMENTUM, Submonitio, requisitio juridica. Charta ann. 1266. inter Instr. tom. 6. Gall. Christ. col. 159 :

Quod si forte dicti abbates de dicta re recognitionem non fecerint, requisiti infra dictum tempus, vel servitium non fuerit prdictum solutum, dicta feuda non cadent ideo in commissum ; sed post eorum Bannimentum ad dictum recognitionem infra annum, a requisitione facienda computandum, etc.

Vide Bannire in Bannum 1. 2. BANNIMENTUM, Mulcta pecuniaria. Vide in Bannum 2. 3. BANNIMENTUM, Banni promulgatio, proclamatio. Bandiment, in Consuet. municipalibus Solensi tit. 10. art. 8. tit. 29. art. 25. Turon. art. 45. etc. Lit. remiss. ann. 1459. in Reg. 188. Chartoph. reg. ch. 200 :

Et cependant failly au suppliant (qui toit sergent) aler mettre Bandiment en une vigne des hritiers de feu Jehan Blanc.

Ubi Bandiment, idem sonat, quod Juridica occupatio, vulgo Saisie. Charta ann. 1297. in Hist. Lugdun. pag. 100. col 2 :

Post qu magister Johannes Albi clericus, procurator seu syndicus universitatis civium Lugdunensium, coram nobis proposuerit dictum Bannimentum factum fuisse contra libertates et consuetudines civitatis Lugdunensis ; quare petebat ipsum Bannimentum nomine universitatis prdict revocari.

Vide supra Bannagium. 4. BANNIMENTUM, Proscriptio, Gall. Bannissement. Vide in Bannum. I. Erat autem aliquando bannimentum centum annorum et unius diei, ut discimus ex Lit. remiss. ann. 1408. in Reg. 163. Chartoph. reg. ch. 181 :

Comme Guillaume le Mor eust est bannis hors de la cont de Flandres cent ans et un jour, par la loy et eschevins jugans en la prevost de Wourinhouc, etc.
Chartul. 2. Flandr. in Cam. Comput. Insul. :

Jehan dou Prey del Verdinghe fust bannis cent ans et un jour, par le loy des jurs de la wastine pour larenchin.
BANNIRE. Vide Bannum. BANNIOLA. Lectica. Glossar. Lat. ex Cod. reg. 7657 : Liach, Prov. Lectus, lectulus, ut et Banniola, quia in itinere fertur. Vide Bajunola. BANNIRIUS. Vide Bandum I. BANNISARE, Idem quod Justitiare, jurisdictionem exercere, pignora auferre, obsignare, Inquisit. ann. 1268. ex schedis Pr. de Mazaugues :

Dixit quia illi de Arelate Bannissant ibi quoscumque inveniunt avere habentes. Requisitus cujus avere vidit ibi Bannisari, etc.

Vide mox Bannisator. Alia notione extat in Bannum I. BANNISATIO, Proscriptio. Sentent. arbitr. ann. 1327. in Reg. 65. Chartoph. reg. ch. 47 :

In casibus notoriis et manifestis, exigentibus mutilationem membrorum, et ultimum supplicium, mortem, exilium, et Bannisationem.
Vide Banniatio in Bannum 1. BANNISATOR, Apparitor, idem qui supra Banerius 3. Inquisit. ann. 1268. jam laudata :

Et dixit quod nullus Bannisator pignoravit ipsum, nisi Bannisator domini Barrali. Reguisitus si Bannisatores dom. Barrali vel dom. Bertrandi de Baucio unquam pignoraverunt eum, dixit quod non.
Vide supra Bannisare. BANNITOR, Prco publicus. Vide in Bannum 1. BANNIUM. Vide infra Bennium. BANNIZARE, Mulcta pecuniaria punire. Stat. Vercel. lib. 3. pag. 49. r :

Et si potestas, vel rector, vel aliquis ejus judex, vel miles ipsum exactorem vel receptorem inde condemnaverit vel Bannizaverit, vel alio modo compulerit, ipsam condemnationem et bannum solvere non teneatur.

Alia notione occurrit in Bannum 1. BANNO, Nostris duodecim electi... si burgensis, in banno nostro constitutus (an. 1182. mus. arch. dep. p. 88). BANNOVIUM, Tempus, quo licet pecora pasci per agros communes, apud Ludewig. tom. 7. Reliq. MSS. pag. 170. ex codice legum Normannic. cap. 8. sed legendum Banonium, quod vide in Bano. 1. BANNUM, Bannire, Bannitus, etc. Etymon vocis nondum satis liquet. Quidam deducunt a Band, vexillum, alii a Ban, Via, quod cteris insulsius ; Wachterus a nescio quonam Bann, Princeps. Vero simillimum videtur hanc vocem referendam esse ad verbum Binden, vincire, pro quo olim etiam dicebatur Bannen. Vide Frischium voce Bann. Adel. Antiqua German. lingua ut hodierna Ban generis mascul. est ; Scandicis vero populis generis neutrius. Vide Graffii Thesaur. vol. 3. col. 124. Fan Gothis est Dominus, quod Francice Ban efficere potuit ; conf. Grimm. Grammat. Germ. vol. 1. pag. 584. Non una, sed multiplex apud Scriptores, et in veteribus Tabulis horum vocabulorum est notio : sed potissimum Bannum trino significatu ut plurimum accipitur : ac primo quidem pro edicto publico, rursum pro mulcta judiciaria, tertio denique pro districtu ac jurisdictione. Has notiones singillatim expendemus. Ecclesi quoque bannum et bannales erant, quod consuetudinibus Remorum probatur :

Communi assensu omnium vestrum de Bannalibus.

1. Bannum, Edictum publicum, proclamatio, statuti publicatio. Breviloq. :

Bannum, secundum vulgare Gallicorum et Longobardorum, videtur esse Edictum publicum.


Dudo lib. 2. de Actis Norm. :

In terra su ditionis Bannum, id est, interdictum, misit, quod est prohibitio, ut nullus, etc.
Ditmarus lib. 6 :

Interdicta est omnibus per Bannum regalem a Palatino Comite fuga. Banno interdicere,
lib. 7. pag. 91. Vita S. Gothardi cap. 22. apud Surium :

Femina autem Bannos vel proscriptiones negligens, jus ibi funditus perdidit.
Consuetudines Aquarum mortuarum ann. 1246 :

Concedimus quod Curia nostra... non possit facere Bannum omni tempore vendere res suas libere, etc.
Statuta Arelat. MSS. art. 113 :

Quilibet Notarius Arelatensis teneatur habere statuta suprascripta, et cizas et Bannos.

Ubi Edicta intelligo. Vide Capitulare 1. Caroli M. ann. 802. Aquisgran. mens. mart. Pertzio vol. Leg. 1. p. 96. cap. 40. capitula Caroli Calvi pag. 145. 240. 255. 256. 270. 1. Edit. Synod. Carisiac. ann. 857. cap. 4. Pertz. vol. Leg. 1. pag. 452. Conventus apud Confluentes ann. 860. cap. 6. ibid. pag. 472. Edictum Carisiac. ann. 861. ibid. pag. 477. Synod. Pistens. ann. 862. cap. 3. ibid. pag. 480. Acta SS. Maii. tom. 6. pag. 176. et Julii tom. 1. pag. 752. etc. Ita vocem Ban usurpant Consuetudines municipales Andegavensis art. 52. Burdegalensis art 108. et ali passim. Vide Bandum 2. Bannum Imperiale, vulgo, Ban de l'Empire, Proscriptio sancita Imperatoris auctoritate et edicto. Marten. tom. 1. Thesauri Anecdot. col. 474. D. ex Epist. Frederici Imper. :

Universos Mediolanenses vit munere donavimus, a vinclo Imperialis Banni absolvimus, deputatis in exilium concessimus, etc.

Vide Achta 2. et Forbannus. Specul. Saxon. Libr. 3. art. 24. 34. 63. Capitul. elector. Carol. V. Imper. art. 22. Bhmer ad C. C. C. art. 155. 1. Eichorn. Histor. Jur. Germ. 384. Waizii Indicem ad Pertz. vol. Leg. 2. voce Aht et Haltaus. Glossar. Germ. col. 13. voce Acht, Reichsacht. Charta Frider. I. Imperat. ann. 1158. ap. Pertz. vol. Leg. 2. pag. 110 :

Dominus Imperator Mediolanenses Cremenses cum 120. marcarum emendatione recipiet, et eos et amicos eorum in plena curia publice a Banno absolvet.

Alia ann. 1183. ibid. pag. 170 :

Dominus Imperator restituet omnes possessiones... qu occasione sui Banni vel sue malvolentie, vel aliter malo ordine amiserunt.
Infra pag. 173 :

Alioquin (Imperator) ponet in Bannum illam civitatem, que noluerit predictum juramentum facere ;
pag. 174. lin. 10. Constit. Frider. II. Imper. ann. 1220. ibid. pag. 235 :

Notum facimus vobis quod huic (Cancellario) legalem dedimus potestatem supponendi civitates, burgos, castra, villas, marchiones, comites, capitaneos et valvasores seu quoslibet per universam Italiam et partes ejus constitutas, Banno nostro ; et extrahendi.
Ejusdem, ibid. pag. 239 :

Confirmantes primum quod factum est contra eos de Banno et pna injuncta per Cancellarium memoratum, et ex nunc personas ipsorum ponimus sub Perpetuo Banno Imperii, et omnia bona eorum jubemus ubicumque fuerint confiscari, etc.
Ejusdem, ibid. pag. 243 :

Triplum refundant et nichilominus Banno Imperiali subjaceant, quod absque satisfactione debita nullatenus remittatur.

Alia ejusd. ann. 1224. ibid. pag. 253. lin. 12. Alia ann. 1236. ibid. pag. 321. lin. 23. Constit. Rudolfi I. Imper. ann. 1280. ibid. pag. 425. lin. 35. Alia Alberti I. ann. 1303. ibid. pag. 486. Charta Philipp. Rom. Reg. ann. 1205. art. 9. ibid. pag. 209 :

Ut, quicumque excommunicatus fuerit a dom. apostolico, in Banno statim sit imperiali. Quem episcopus legitimis induciis citatum justitia dictante excommunicaverit, et hoc judici insinuaverit, judex eum Banno proscriptionis condempnet, neque prius, etc.
Bannus Domni Imperatoris vel Regis,

Ut Summi Pontificis excommunicationem Imperator, ita Episcopi quivis judex in Bannum convertebat. Frideric. 1. Constitutio ann. 1187. ibid. pag. 184 :

quem per semetipsum consuetus est bannire, id est, de mundeburgio Ecclesiarum, viduarum, orphanorum, etc
. in Capitulari 7. Caroli Magni ann. 803. cap. 1. Vide Bannum 3. Bannus Sacer, Limites intra quos Ecclesi immunitas definitur. Extat in Cluniacensi Bullario pag. 25. Designatio sacri banni, seu limitum districtus Monasterii Cluniacensis :

Placet etiam nobis vobisque placeat suademus,... huic loco... quosdam

certos limites immunitatis ac securitatis circumcirca undique assignare, ipsosque limites Sacri Banni.
Infra :

Itaque termini Sacri Banni sunt hi, etc.

Bannus Exemptionis, eadem notione, in Constitutionibus MSS. Ordinis Cluniac. :

Nullus monachus infra Bannos Exemptionis nostr comedat aut bibat, aut die ac nocte jaceat... et prcipue in villa Cluniaci seu aliis locis omnibus et locis circumvicinis infra Bannos.
Bannum Mittere super rem, aut personam aliquam, dicebantur Principes, cum eam, publicato banno seu edicto, in suam protectionem suscipiebant. Notitia ann. 1047. apud Ughellum in Episcopis Asculanis :

Insuper Misit suum Bannum (Imperator) super prdictum Episcopum, et super jam supradicta curte,... ut nullus quilibet homo audeat jam dictum Episcopum, vel partem jam dicti Episcopi exinde divestire, molestare vel inquietare sine legali judicio.
Occurrit passim apud eumdem Ughellum tom. 1. pag. 849. 852. 960. Charta Caroli Magni apud Crantzium in Metrop. lib. 1. cap. 2 :

Si quisquam hoc idem nemus nostro Banno munitum,... studio venandi... introierit, etc.
Versus in Vicelinum Archiepisc. Bremensem :

Chartas conscriptas, et res in scripta redactas, Bullis firmavit, Bannoque suo stabilivit.

Charta Chunradi II. Imp. ann. 1025. in Privilegiis Eccles. Hamaburgensis :

Bannum autem nostrum super omnes hos illic venientes, ut illuc eundo et redeundo habeant pacem, facimus, eundemque Bannum nostrum prdicto Archiepiscopo ob suum fidele servitium ea ratione concedimus, etc.
Forma autem Mittendi Bannum super aliqua re vel persona, qu fuerit, docet vetus Notitia Judicati ann. 891. in Tabulario Casauriensi :

In eadem hora sic prendiderunt Missi sacri Palatii unum fustem in manus suas, et Bandum miserunt prposito, etc.
Alia Notitia ann. 1068. apud Franciscum Mariam in Mathilde Comitissa, lib. 3. pag. 140 :

Petivit... ut pro Deo et anima domini Regis suorumque mercede Mittere Bandum super jam dictas res et prdictum Advocatum in Byzantios bonos aureos duo millia, ut nullus quislibet homo, magna parvaque persona, prdictam Ecclesiam de jam dictis rebus sine legali judicio disvestire prsumat. Cumque ipse taliter qusisset, tunc prfata D. Beatrix et

Flaibertus Judex D. Regis ambo simul per fustem, quam in suis detinebant manibus, Miserunt Bannum super easdem res, et jam dictum Advocatum, ut nullus quilibet homo prfatam Ecclesiam de supradictis rebus disvestire prsumat sine legali judicio. Qui vero fecerit, duo millia bonos Byzantios aureos compositurum se agnoscat, medietatem parti Camer D. Imperatoris, et medietatem parti prfat Ecclesi.
Eadem habentur pag. 153. 161. in aliis Notitiis ann. 1073. et 1099. Bannum Ponere super Caput alicujus, Eadem notione usurpatur in Notitia Judicati ann. 1028. in Tabulario Casauriensi :

Et investierunt prfatum Abbatem ex parte Imperatoris,... et posuerunt Bannum super caput ipsius Abbatis, ut si aliquis homo de ipsis rebus de Monasterii aliquid injuste tollere vel contendere prsumit,... componat de auro libras centum.
Banno supponere aliquem, Eadem notione. Vide Bannum imperiale. Treuga Trasardi ann. 1194. ap. Pertz. vol. Leg. 2. pag. 197 :

De persona illius justitiam faciant, quam si habere non possent, Banno supponant.

Banno constringere aliquem, Eum retinere. Conventus Erford. ann. 932. ibid. pag. 18 :

Ut nullus christianus ecclesiam pro reverentia petendo, ibique manendo, indeque revertendo alicujus public potestatis Banno ibidem constringatur, ne forte dum ad ecclesiam causa orationis properat per Bannum impediatur pro salute anim devote insistere.
Vide infra Banno constrictus. Bannum Ponere, Proclamare, edicere, Mettre Ban ; in Consuetud. Lothar. tit. 8. art. 4. tit. 15. art. 10. in Charta Friderici I. ann. 1175. pro Ecclesia Bellicensi, apud Guichenonum in Episcopis Bellic. pag. 33 :

Nulla persona Bannum quod Episcopus in civitate posuerit, infringere prsumat. Banna ponere, et a transgressoribus pnas exigere.
Charta Communi Crespiacensis ann. 1223 :

In Charta Friderici II. ann. 1238. apud Joann. Columbum lib. 1. de Episcopis Valentin. n. 54 :

Concessimus etiam quod Bannum facere non poterimus super Burgenses nec super eorum res, nisi de assensu eorum.
Stabilimenta S. Ludovici lib. 1. cap. 24 :

Bers si a toutes Justices en la terre : ne li Rois, ne puet Mettre Ban en la terre au Baron sans son assentement : ne li Bers ne puet mettre Ban en la

terre au Vavassor.

Vide Legem Longobard. lib. 1. tit. 14. 11. Carol. M. cap. 32. apud Ansegis, lib. 3. cap. 66. Pertz. ann. 811. de Exercit. cap. 4. vol. Leg. 1. pag. 170. et Gallandum de Franco Alodio pag. 250. In Bannum Mittere, Confiscare, in fisci potestatem edicto publico redigere, quo loco mittere idem valet ac ponere ; unde nostri Mettre. Hincmarus Remensis in Quaternion. ad Regem Carolum pag. 381 :

Quidquid de rebus et facultatibus Ecclesiasticis ad gubernandum acceperat, jussione vestra per Vicecomitem ipsius pagi, in Bannum quod jus lingua Latina proscriptio confiscando vocatur, est Missum.
Additiones ad Legem Salicam apud Eccardum pag. 186. n. xi. :

De proprio in Bannum Misso. Cujuscumque hominis proprietas ob crimen aliquod... in Bannum Missa fuerit... Quod si non de alia re, sed de ipsa proprietate, qu in Bannum missa fuit, ac per hoc in nostram potestatem redacta.
Bannir les heritages, in Consuetud. Norman. art. 187. Vide Cap. Caroli Magni lib. 4. cap. 24. Ludov. I. Capit. legib. addenda ann. 817. cap. 11. conf. Carol. M. Capit. Ticinense ann. 801. cap. 13. Legem Longobard. lib. 2. tit. 43. 3. Ludov. I. cap. 20. idem. Cap. Caroli Calvi tit. 29. 3. tit. 31. 6. Synod. Pistens. ann. 862. cap. 4. Edict. Pistens. ann. 864. cap. 6. Muratorium tom. 1. part. 2. pag. 130. etc. Tollere vel Trahere de Banno. Rem confiscatam reddere primario possessori. Veteres Formul apud Murator. tom. 1. part. 2. pag. 130 :

Et post Comes dicit per istum fustem et istum wantum tollo omnes res ejus de Banno.
Et infra :

Ecce notitiam, quomodo res me fuerunt tract de Banno.

Bannum Alicui Judicare, Gall. Condamner au bannissement. in Capitul. 2. ann. 813. cap. 13. Imbannire, Imbannare, in bannum mittere, in fiscum redigere. Hincmar. Laudun. in Schedula Episcopis et Regi porrecta pag. 433 :

Non latere vos scio... res Episcopi Laudunensis Ecclesi mihi commiss, imo quidquid habebam in isto regno, exceptis principali Ecclesia et Episcopi domo et claustro primum esse Imbannata, etc.
Charta Andre Episc. Atrebat. ann. 1170. in Tabul. Eccles. Ambian. :

Unde ipse excommunicatus, et terra sua antecessoris nostri Atrebatensis Episcopi sententia fuerat Imbannita.
S. Bernardus Epist. 252 :

Super omnia plangitis, quod Ecclesiam S. Foilliani, qu de ordine vestro

est, Abbas noster de Villari fecerit Imbanniri ;

id est, poni sub interdicto, uti mox diserte innuitur. Adde Chartam Communi Tornacensis ann. 1187. et Hemereum in Augusta Viromand. pag. 161. Appellationem Episcopi Albiensis inter Instrum. tomi 1. nov Gall. Christ. col. 9. Embannir, in Consuetudine Lotharingi tit. 8. art. Mettre embannie, in Consuetud. Barrensi art. 50. Per Bannum ad Placitum Venire, id est, per submonitionem Regiam. Charta Lotharii Reg. Provinc. ann. 855. tom. 12. Spicilegii Acheriani pag. 133 :

Ad dictum itaque Palatium jam vocitatus Witgarius non solum venire contempsit, sed etiam Bannum nostrum pro nihilo duxit. Jussimus prterea illum denuo ad hoc prsens placitum per Bannum Venire : sed sicut primum, similiter et secundum et tertium sprevit, jussisque nostris in nullo obediens extitit, etc.

Vide Mannire. Bannum Adimplere, in Lege Ripuar, tit. 65. dicitur is qui mandatum regium quod ei per bannum et submonitionem indictum est, exequitur : verbi gratia, si banniatur, aut submoneatur ad exercitum. Bannum Currere, Exsequi, ut videtur. Stat. Mantu lib. 2. cap. 8. ex Cod. reg. 4620 :

Non possint nisi semel vel bis exire de Banno non curso, nisi prius citato adversario ad videndum eum extrahi de banno.

Si tamen legendum non sit, de banno incurso. Bannum Frangere, in Charta Crodegandi Episc. Metensis apud Meurissium lib. 2. pag. 169. Id est Violare, Practicis nostris Briser ban. Inquisit. ann. 1268. ex sched. Pr. de Mazaugues :

Requisitus ubi fregerat Bannum, dixit quod sub Asperella.

Lit. ann. 1375. tom. 3. Ordinat. reg. Franc. pag. 207. art. 19 :

Quicumque Bannum dicti domini nostri vel baillivi sui fregerit, etc.

Bannum minuere, Eodem significatu. Privil. capit. S. Barnardi de Rom. ann. 1358. tom. 3. Ordinat. reg. Franc. pag. 279. art. 26 :

Pertinet recipere prdict ecclesi de Romanis et capitulo et exigere a committentibus pro Banno minuto de die, commisso in locis vetitis circa villam Romanis certis locis, tres solidos et sex denarios, et septem solidos de nocte.

Bannus Rescisus. Vide Scastlegi. Bannum Violatum. Diploma Caroli M. pro Ecclesia Osnabrug. apud Mirum tom. 1. Edit. 1723. pag. 16 :

Quod si quisquam hoc idem nemus nostro Banno munitum, sine prdict

Sedis Episcopi licentia, studio venandi, vel silvam exstirpandi, vel aliud agendi, unquam introierit, sciat se... pro delicto lx. solidos nostri ponderis, quos nobis pro Banno Violato deberi statuimus, redditurum.

Quod Ban Brisi vocatur in Literis Ducis Lotharingi ann. 1256. apud D. Brussel de Usu feud. tom. 2. pag. 1019. Banna, qu in Ecclesiis secundum consuetudinem eduntur ante matrimoniorum celebrationem, cap. 6. Extra, Qui matrimon. accus. poss. Ibidem cap. 22. de Sponsalibus 4. 1. Episcopo Bellovacensi :

Bannis, ut tuis verbis utamur, in Ecclesiis editis.


Provinciale Cantuariense Lindewodi lib. 4. tit. 1 :

In matrimonio quoque contrahendo semper tribus diebus dominicis vel festivis a se distantibus, quasi tribus edictis, perquirant Sacerdotes a populo de immunitate sponsi et spons.

Ibidem tit. 3. Solennis Bannorum editio in matrimoniis. Occurrit apud Acherium tom. 5. Spicileg. pag. 620. in Concil. Senon. 1485. Baluzium tom. 2. Hist. Arvern. pag. 855. in Statutis synodal. Bertrandi de Turre ann. 1359. art. xxix. Martenium tom. 4. Anecdot. col. 391. col. 518. et alibi passim. Vide Edictum. Bannitum Jejunium. Vide Jejunium. Bannum Pacis, quo pax indicta est edicto publico. Ekkehardus junior de Casib. S. Galli. cap. 1 :

Jubentur a Rege tunc quidem Arnolfo Episcopus et ipsi sub Banno pacis ad aulam Mogunci venire, causa publice peracta, rei majestatis lege pronunciati, ipsi in Ingelheim truduntur.
Chart. Scabinor. Traject. ann. 1230 :

Nos itaque scultetus, Scabini et consules ecclesiam S. Petri in suo jure stabilivimus et roboravimus per nostrum Fredhebannum.
Bannus, Idem quod Biennum, quod vide. Operarum prbitio, Gall. Corve. Polypticus Floriacensis :

Et faciebat unum Bannum in vinea, alterum in prato, alium in messe.


Alibi :

Si ibi sunt cavaticarii, debent Kal. Octob. den. 4. et unum diem in Banno ; et ad
3 audientias venire cum suis eulogiis. Rursum :

Debet... pro caropera den. 5. Bannos 3. unum in vinea, alterum in prato, tertium in messe.
MS. cod. Irminonis Abb. German. fol. 59. col. 3 :

Habet ibi sex mansos, qui solvunt de argento omni anno solidos viiii. pro carropera ad trecas den. viiii... Bannos 111.
Breve 9. cap. 304. Guerardo pag. 116. Ibid. Breve 21. cap. 78. pag. 225 :

Banna 3. in unaquaque satione.

Adde Polypt. Fossat. cap. 10. et 16. post Irminon. 285. 287. Polypt. S. Remig. Remens. cap. 5. ibid. pag. 290. Bannum Augusti, in Charta apud Paradinum in Hist. Lugdun. lib. 2. cap. 73 :

Bans de Mars et d'Aoust,

in Consuetud. de la Sale de Lile, tit. 1. art. 13. et Bononiensi art. 40. Atrebat. veteri art. 48. Vide Hist. Tornacensem Cognati lib. 4. pag. 77. Quo scilicet messibus cavetur : interdum Lex Augusti appellatur. Vide infra in Lex. Charta Guidonis comit. Fland. ann. 1289. ex Chartul. Namurc. in Cam. Comput. Insul. fol. 6. r. :

Et se bourgois ou fius de bourgois menroit biestes en damage d'autrui, contre le ban des seigneurs, u se fist aucune chose contre le Ban d'Aoust, on poroit les biestes arester.

Accipi prterea interdum potest pro banno vini, quod eo mense particulatim divendere licet domino feudi. Charta ann. 1355. inter notas ad tom. 4. Ordinat. reg. Franc. pag. 384 :

Bannum et privilegium banni de vendendo vina ad tavernam, qua ante prsentium litterarum confectionem, perpetuo habemus et debebamus repetere, habere, percipere, ac edicta jubere seu juberi facere annis singulis perpetuo in dicta villa de Chaigny mense Augusti, in vigilia festi Assumptionis beat Mari virginis, et per septem dies tunc continue sequentes et complendos solummodo.
Vide in Bannum vini. Bannum de Pascha, Bannum de Pentecoste, in Charta Theobaldi Comitis Blesensis ann. 1190. in Probat. Histor. Blesens. pag. 24. Quod de banno vini post Pascha vel Pentecostem usitato intelligendum est. Bulla Alex. PP. III. ann. 1178. ex Chartul. Latiniac. :

Per annum venditionis vini a Pasgua in xv. dies, vel a Pentecoste in xv. dies, etc.
Vide Bannum vini. Bannum Hortorum, in Statutis Arelatens. MSS. art. 34 :

De Banno ortorum. Quicumque inventus fuerit in ortis... colligere ficus... sine licentia vel ortolani vel banerii solvat Communi xii. den.
Bannum Nemoris, Quo silv usus prohibetur. Libert. Briancz. ann. 1343. tom. 7. Ordinat. reg. Franc. pag. 729. art. 21 :

Banna nemorum omnium, tam nigrorum quam aliorum dict baillivi, remisit universitatibus supradictis et singulis personis earumdem prsentibus et futuris ; salvis domino dalphino et suis pensionibus qu fuerunt.

Bannum Vindemiarum, Edictum quo interdicitur vindemias peragere ante statutum a domino loci tempus in Charta Communi vill Belnensis, apud Perardum in Chartis Burgund. Alia Roberti Ducis Burgund. ann. 1232 :

Notum... me dedisse hominibus meis Belnensibus Bannum, quem tempore vindemiarum in vineis Balnensibus habebam.
Libertates vill de Chableiis, in Tabular. Campan. :

In toto territorio de Chableiis, quod debet Bannum suum, non debet aliquis Vindemiare vineas suas usque ad festum S. Remigii, nisi per mandatum Comitis, et mandatum B. Martini, etc.

Consuetudo Castellimellanii tit. xiii. apud Tbomasserium Consuet. Bituric. pag. 193 :

Item mondit Seigneur a droit de Ban, en sorte que nul ne puit vendanger sans son congi.

Ban de vendanges, in Consuetud. Andegav. art. 185. 186. Cenoman. art. 203. Bituricensi tit. 15. art. 5. et Burbon. art. 351. Bandium vel Bannium Vinearum, Eadem notione. Charta Bernardi de Turre anno 1308. apud Baluzium. tom. 2. Hist. Arvern. pag. 783 :

Item Bajulus S. Amantii ad requestam Consulum debet ponere Bandium Vinearum : et si post Bandium positum sit necessitas, debet dictus bajulus ad requestam dictorum Consulum dictum Bannium prolongare vel dimittere.
Bannye de vignes, in Libert. vill de Tannay ann. 1352. tom. 6. Ordinat. reg. Franc. pag. 61. art. 11 :

Ne ont, ne auront lidit seigneur ou dames Bannye de vignes ; c'est assavoir s vignes soubz Tannay ;... esquelx vignobles lidit habitant et cil qui y auront vignes pourront venengier toustesfoiz qu'il leur plaira.
Bannum Vini, Jus quod domino feudi competit, cui licet vinum suum particulatim vendere certo dierum spatio, v. g. 40. tenentibus, seu hominibus suis a vini proprii venditione cessantibus. Ban vin, et ban-vin dicitur in Consuetud. Turon. art. 102. 295. Andegav. art. 185. Cenoman. art. 201. 202. Marchensi cap. 23. et Juliodun. cap. 9. art. 1. cap. 28. art. 3. Charta Ebonis dom. Castrimeliandi de immunitatibus dicti Castri :

Non licebit mihi vel successoribus meis facere Bannum Vini, nisi per 40. dies per annum, et sic quilibet hominum meorum toto alio tempore libere ac sine aliqua contradictione vendere poterit vinum suum.
Charta Philippi Aug. ann. 1185. apud Morinum lib. 5. Hist. Vastinensis pag. 707 :

Eo die quo Bannum utrumque nuntiabitur, omnes tabern totius baliv cadent.

Libert. Moirenci ann. 1164. tom. Hist. 1. Dalphin. pag. 16 :

Si Dominus vinum suum vendere voluerit cum bon vindemi fuerint, septem salmat erunt de vino puro, et octava erit de decocto : erit autem vinum illud de propriis vineis et de quartone, non empto, non de donato, non commodato. Et vindemiis factis considerabitur quis burgensium vinum suum plus vendiderit, et super illum uno denario vinum suum dominus vendere poterit. Si steriles vindemi fuerint, tertia pars erit de decocto ; si vero mediocres, quarta pars erit de decocto.
Vetus Inscriptio seu Charta Crest in Delphinat. apud V. C. Jacobum Sponium in Itinenario tom. 3. pag. 17 :

Hoc est testamentum de Banno Vini, quod dederunt suis hominibus Petrus Diensis Episcopus, et ejus nepotes Guillelmus Cresti cum suis infantibus, in omni tempore, nisi de 20. modiis vini puri inter omnes hoc bannum tali pacto facient. Quod si modius venditur duobus solidis, ipsi vendent suum tribus, et ita in omni pretio hoc bannum faciens quolibet tempore, nisi in Quadragesima et tempore messium. : pro hoc dono dederunt ei homines Cresti 60. sol. Valentinenses in testimonium sempiternum.
Charta Henrici D. Solliaci pro libertatibus d'Aiz en Berry ann. 1301 :

Bannum autem meum habebo singulis annis per totum mensem Maii tantummodo ad vina mea vendenda... ita tamen quod non potero vendere vinum fecidum vel botatum.
Tabularium Vindocinense Thuani Charta 105 :

Prterea suo tempore nemo ausus erat infra banleviam vinum vendere, quandiu Comes suum vinum vendere faciebat, quo aut non emendasset, aut vinum non perdidisset.
Consuetudines Lorriaci :

Nullus Lorriaci vinum cum edicto vendat, excepto Rege qui proprium vinum in cellario suo cum edicto vendat.

Charta ann. 1248. ex Archivo S. Germani a Pratis, cujus hoc fragmentum refert de Lauriere in Glossario : Licebit nobis... habere Bannum singulis annis in dicta villa de Antogniaco de duabus tonis qu ibi sunt, vel aliis tantundem tenentibus, cum duobus trossulis pro implagio. Ita quod unam earum poterimus exponere venalem in vigilia Pasch, et durabit Bannum illius ton usque ad Pentecostem, nisi vinum ton citius totum venditum fuerit, et tenebitur quilibet dictorum hominum emere unum sextarium vini ad minus de dicta tona, pretio legali imposito mediante. Si vero de tona prdicta, ultra illud quod prdictum est, aliquid vini residuum fuerit, illud residuum non licebit nobis vendere in jure Banni. Charta Sangermano-pratensis de manumissione hominum

de Villa-Nova, ann. 1248. post Irminonem pag. 384 :

Item habemus Bannum in dicta Villa-Nova S. Georgii annuatim a die Pasche per unum mensem continuum et integrum ; et vendere poterimus in domo nostra vel extra, in dicta villa in uno loco, per servientes nostros proprios, vel per alios quoscunque de eadem villa in pluribus locis, vina qualia voluerimus seu Bannum, et quantum vendere poterimus, per totum dictum mensem : ita quod pro qualibet masura tenentur capere et recipere unum sextarium vini usque ad valorem octo denariorum ad minus, jure Banni, nec licebit alicui hospiti nostro vendere vinum in dicta villa quandiu duraverit bannum nostrum.
Charta ann. 1282. tom. 2. Histor. Ecclesi Melden. pag. 180 :

Item Bannum quod habent nomine Ecclesi su prdict in villa nostra de Nantholio ; videlicet quod in mense Augusti singulis annis in villa de Nantholio prdicti Religiosi possunt et potuerunt usque nunc vinum vendere, et nullus alius nisi ipsi in dicto mense, nisi hoc faceret de dictorum Religiosorum voluntate.
Adde Chartam Communi Atrebat. 37. Historiam Ducum Burgund. Duchesnii pag. 12. Probat. Histor. Monmorenc. pag. 89. etc. Quale vero fuerit jus illud, pluribus definitur in Consuetud. municipali Turon. art. 102. 295. Andegav. art. 184. 186. Cenoman. art. 201. 202. 204. March. art. 818. Lodun. cap. 9. in Libertatibus MSS. vill S. Desiderii ann. 1228. in Charta communi Nivern. ann. 1194. etc. De eo etiam copiose agunt Julianus Brodeus in Consuet. Paris. art. 7. n. 36. 37. et Dionys. Salvaingus in Tract. de Jurib. dominic. cap. 39. Marca in Hist. Beneharn. lib. 4. cap. 17. num. 8. Rocheflavinus lib. de Juribus dominicis cap. 14. etc. Vide prterea Concil. Parisiense VI. lib. 1. can. 52. Hist. Monast. S. Nicolai Andegav. pag. 6. et 1. Regest. Parlamenti fol. 17. sub. ann. 1259. etc. et Haltausii Glossar. Germ. col. 98. voce Bann-wein. Quod a vini proprii venditione tunc cessarent tenentes, jus illud Estanche de vin dicitur in Ch. ann. 1454. ex Chartul. Latiniac. fol. 78 :

Ung droit seigneurial, nomm et appell vulgairement le Ban, qui est Estanche de vin, que nul des manans et habitans, de quelque estat qu'ilz soient, ne pevent, ne doivent en icelle ville (de Lagny) vendre vin destail, ne feur de taverne.
Vide infra Stagnum 4. Bannum Vendagii vini, Eadem notione. Charta commun. Clarimont. in Bassign. ann. 1248. tom. 5. Ordinat. reg. Franc. pag. 600. art. 12 :

Retinemus autem nobis in dicta villa Bannum vendagii vini per sex septimanas.
Vide Bannagium.

Ejusdem originis ac notionis est vox Bennage, in Charta Guill. de Veteriponte ann. 1289. in Chartul. S. Joan. de Valle :

Nous recognoissons, disons et affermons leaument que les demoranz en la terre doudit prieur (de S. Nicolas de Courbeville) vendanz vins, au temps que nos Bennages cheent chacun an ; c'est assavoir Paques, Penthecouste et Noel, etc.
Vide Biennum. Certo, ut plurimum in Chartis designato tempore, eo jure gaudebant domini feudales ; interdum tamen in eorum arbitrio erat tempus illud assignare et eligere, ut colligitur ex Charta ann. 1272. in parvo Reg. S. Germ. Prat. :

Le ban de la vente de vin, que nous avons en toute la ville de Meudon par six sepmaines continues une fois chacun an, en quel temps que nous voulions.
Banvinum, An idem quod Bannum vini ? Potius videtur esse tributum, quod primo exactum ab iis, qui vendebant vinum. Fragm. Hist. MSS. Stephanot. tom. 5. ex Archivo cnobii Cornillon. :

Statuentes ne aliquis successorum nostrorum aut ministrorum a prfato monasterio, vel a propriis ipsius hominibus, ubicumque manserint, firmantias, vel Banvinum, vel expeditiones, vel tallias vel qustas, vel condecimas ullatenus recipiant.

Chart. Concess. Henric. de Stalek Episc. Argentor. ann. 1252. apud Schilterum in Glossar. pag. 83 : De vino Bannus dabatur omni anno a vesperis Pasch, usque ad sex hebdomadas, de qualibet carrata vini una ama, qu a cauponibus ibidem medio tempore vendebatur ; id est vectigal pro concessione vini banniti. Jus Argoratense lib. 1. cap. 18. ibid. :

Episcopi hactenus sumserunt theloneum de carbonibus et canabo de consuetudine non de jure ; sicut et Bannum in vino, den Ban von dem Wine.

Eadem ratione Germanis Brodbann, Bierbann est vectigal de pane et cerevisia vendenda, etc. Adel. Vide Mittermaieri Princip. Jur. Germ. 529. num. II. Interdum vox Gallica Ban-vin, non unice vini dominici venum exponendi jus spectavit, sed et interdum distrahend carnis. Charta Philippi II. Regis Romanor. ann. 1208. descripta in Magno Recordo Leodiensi pag. 11 :

En Liege doit estre fait li institution et li assiet de vin deux fois l'an par le Conseil des Eglises et des Citains. Trois Banvins li Evesques de droit : le premier est de vin ; se c'est siens propres, le Pasques : le second des chars devant Quarme : li tiers est le S. Joan de ses bleits, o wyt jours devant le Noel, et o wyt jours aprs, etc.
Vide prterea Thomasserium in Consuetudinibus localibus Bituricens. cap. 31.

46. 69. Bannum Molt, Ambitus, intra quem habitantes tenentur molere frumenta sua ad molendinum domini. Scacar. S. Mich. ann. 1216. in Reg. S. Justi Cam. Comput. Paris. fol 19. r. col. 2 :

Judicatum est quod nullus potest nec debet facere molendinum venti vel aqu infra Bannum molt, et quod nullus potest facere molendinum venti vel aqu, nisi qui moltam habeat, vel habere debeat. Banmolin,
in Ch. Caroli comit. Valesii ann. 1314. ex Reg. 50. Chartoph. reg. ch. 56 :

La Conte de Chartres o toutes ses honneurs et ses appartenances, senonches, molins et ronmolins.

Rectius infra, Banmolins. Vide Bannire ad molendinum. Bannum Usuale, Vetatio Consueta. Charta Caroli Magni apud Crantzium in Metropoli lib. 1. cap. 2 :

Cum in omni integritate in porcis silvestribus, cervis, avibus, et piscibus, omnique venatione qu sub Banno Usuali ad forestum deputatur.
Bannire, Publico banno edicere, jubere, statuere. Decretio Childeberti Regis cap. 8 :

Similiter Kal. Mart. Coloni convenit, et ista Bannivimus, ut unusquisque judex, etc.
Capitulare 1. Caroli Magni ann. 802. cap. 39 :

Iterum Bannimus firmiter ut nemo amplius faciat.

Adde cap. 32. Capitul. 2. ejusdem anni cap. 20. Capitul. 7. ann. 803. cap. 1. Capit. Carol. II. supra laudata apud Confluent. cap. 6. Adnuntiat. post. redit. cap. 6. Chronic. Sicili apud Marten. tom. 3. Anecd. col. 68 :

Sexto decimo die mensis Augusti xi. Indictionis preco Bannivit publice per Panormum ex parte dicti Regis Frederici qualiter dictus dominus Rex omnibus fidelibus suis notum faciebat, quod inter eum et dominum Calabri est guerra Bannita.
Charta Caroli Comitis Valesii ann. 1315. in Tabulario Andegav. Camer Comput. Parisiens. pag. 11 :

Faisons savoir tous, que comme ou temps pass notre Baillif d'Anjou ou terroir et en la Chastellenie de Saumur feist Banir et crier ban, que tous ceux qui nous devoient Sergents d'armes, les montrassent pardevant luy, ou son Lieutenant, pour venir emprez nous et avec nous en la guerre de Flandres, etc.
Vide Bannense jus. Bannire, Citare, submonere, banno seu edicto publico evocare. Edict. Pistense ann. 864. cap. 6. Convent. Carisiac. ann. 873. cap. 13. Capit. I. ann. 819. cap. 2. Bannire et locis congruis congregare, in form. 39. apud Lindenbrog. Leges

Norman. cap. 25. apud Ludewig. tom. 7. Reliq. MSS. pag. 203 :

Retrobanivium dici solet, quando Princeps Normanni ad impetum hostium reppellendum, in expeditionem aliquam profectus per Normanniam Banniri faciebat.
Vide Bandegare, Bandeiare 1. Banderare et Bannimentum. In Exercitum, vel Hostem Bannire. Lex Ripuar. cap. 65 :

Si quis legibus in utilitatem Regis sive in hoste, sive in reliquam utilitatem Bannitus fuerit, et minime adimpleverit, etc.
Adde cap. 67. 2. Legem Longob. lib. 1. tit. 14. 13. Carol. M. 35. idem. Capit. Caroli M. lib. 3. cap. 67. 69. e Capitul. Bononiens. ann. 811. cap. 1. 3. Capit. 2. ann. 813. cap. 9. Hostem adnuntiare, in Capitul. Car. Calvi tit. 31. cap. 3. Edictum Pistense ann. 864. cap. 3. Hostem denuntiare, in Annal. Francor. Bertinianis ann. 867. Hostem indicere, infra. Populum in hostem convocare, apud Flodoard. lib. 3. Histor. Remens. cap. 18. Benedicti Chronic. ap. Pertzium vol. Script. 3. pag. 705. lin. 34 :

Bandus missus ex ore regis in Francorum gens.... ut omnes hostiliter kalendas Maias, etc.
Fredegarius cap. 73 :

Exercitum in auxilium Sisenandi de toto regno Burgundi Bannire prcepit.


Idem cap. 87 :

Jussu Sigeberti omnes Leudes Austrasiorum in exercitum gradiendum Banniti sunt.


Capitul. 3. ann. 813. cap. 32 : Adde cap. 41 :

Si quis cum armis Bannitus fuerit et non venerit, etc. Hostis Bannitus,
exercitus submonitus, idem quod herebannum, in Capitul. 1. ann. 812. cap. 2. Hostile Bannum, in Capitul. 1. ann. 802. cap. 7 :

Ut hostile Bannum domni Imperatoris nemo prtermittere prsumat.


Formul. Marculf. Append. cap. 31 :

Taliter ei concessimus, ut de omnes hostes vel omnibus Bannis, seu et aribannus sit conservatus, ut neque vos, etc.
Vide Herebannum. Adel. Le Roman de Vacces MS :

Li Rois Loeis fit semondre et Bannir son oust.


Philippus Mouskes in Chlotario IV :

Si asist Roume ost Bannie Rois Alebrans de Lombardie.


:

Li Rois s'en vet sa grant ost Bannie.


Infra :

Fromond les a mand ost Bannie Arriereban, dont il fist grant folie.
Chronicon Bertrandi du Guesclin :

Et li Quens de Monfort y vint a ost Bagnie, A maint bon Chevalier et de bonne lignie.
Alibi :

Descendirent pi, si con l'istoire crie, Fors que le Prince de Galles, et sa Grant ost Banie.
Balduinus de Condato MS :

Que nus contre li ne se drece, Ne ne prende sur lui banie, Que maintenant ost Bannie, Ne soit cil mefait amendez, etc.
Assisi Hierosolymit. cap. 265 :

Se il avenit que le Roy chevauchast ost Bani contre les ennemis de la Crois, et il avenist par aventure que l'ost fut desconfit, etc. Fece Bandire hoste generale per tutto 'l regno. Solenni more indicta expeditio,
apud Lambertum Schaffnaburg. ann. 1074. Infra :

Adde veterem Consuetudinem Normanni cap. 44. Bandire hoste, apud Joan. Villaneum lib. 6. cap. 77. et lib. 7. cap. 119. Idem lib. 8. cap. 58 :

Illico missis circunquaque nunciis Principes in expeditionem solemni indictione evocant.


Formul solennes cap. 10 :

Cognoscatis in nostram eleemosynam illi, dum et ipse senex esse videtur, taliter nos concessisse, ut de omni hoste, vel omnibus Bannis et aribannis sit conservatus, etc.

id est, exempt de tout ban et ariereban, seu exemtus sit ab omni banno et submonitione pro hoste et exercitu. Ad Placitum Bannire, in Capitulis ad Legem Salicam cap. 1. 17. in Lege Longob. lib. 2. tit. 42. 2. tit. 53. 52. 22. lib. 3. tit. 12. 4. Carol. M. 116. Lothar. I. 61. 66. e Capit. ann. 829. qu pro lege habenda cap. 5. et ann. 805. in Theod. villa cap. 16. ubi legitur manniti. Quid intersit inter Bannire et Mannire vide apud Grimmium in Antiqu. Jur. Germ. pag. 844. num. 2. Roggium de re judic. German. pag. 190. Eichhorn. Histor. Jur. German. 207. Savin. Histor. Jur. Rom. med. temp. vol. 1. 65. in Capitul. Caroli M. lib. 3. cap. 40. 69. in Capitul. 3. ann. 803. cap. 20. Capitula minora Pertz. pag. 115. in Concil.

Erfordiensi ann. 932. cap. 2. Pertz. vol. Leg. 2. pag. 18. Charta Otton. II. Imper. ann. 980. in Lunig. Spicil. Eccles. Cont. III. pag. 108 :

Comes nullus... publicum ad mallum eos Banniat.

Bannire Homines per Placita, in Capitul. 4. Caroli Magni incerti anni cap. 12. etc. Vide Corte Bandita in Bannum 2. Bannitio, Citatio. Leg. Long. lib. 2. cap. 43. 3. Lud. Pii cap. 20. Adel. Vocem ibi non video, cap. 19. est Ammonitio. Bannitio, Proclamatio est in Constit. Henric. VII. Imper. apud Pertzium vol. Leg. 2. pag. 521. Bannitor, Italis Banditore, Prco, Qui proclamat Banna. Chron. Sicili apud Marten. tom. 3. Anecd. col. 48 :

Quod Bannitores et prcones in singulis terris et locis nostri dominii quotiens banna publicare contigerit, dicant et banniant : Audite bannum et mandatum illustris Domini nostri Friderici.
Clerico Bannitori dicti domini Regis, in Constit. Henr. VII. Imper. ann. 1311. apud Pertz. vol. Leg. 2. pag. 520. lin. 47. pag. 521. lin. 24. Vide Banderagium 3. Banderia 3. et Bannaria. Bannitus, Ipsa proclamatio, seu banni publicatio. Charta Roberti Comitis Drocensis ann. 1225. et 1232 :

Homines de Bonolio, qui solebant ire per Bannitum ad molendina Regis. Bannie et commandement,

in Consuetud. Britan. art. 21. 52. 520. 522. Calvimontensi art. 104. Bandiment, in Solensi tit. 10. art. 8. tit. 29. art. 25. Turon. art. 45. Andegav. art. 442. Juliodun. cap. 1. art. 21. 22. cap. 2. art. 7. etc. Bannales ad molendinos et furnos, in Charta ann. 1233. apud Thomasserium Consuet. Bituric. pag. 233. Banne de four ou de molin, in vetere Consuet. Ambianensi art. 101. et Pontivensi art. 82. Ban de Molin, in Perticensi, Normanica et Peronensi. Bannire ad Molendinum dicuntur domini, cum cogunt tenentes suos ad molendinum suum deferre sua frumenta molenda. Fulbertus Carnot. Epist. 14 :

Nostris hominibus novam angariam induxerit, Banniendo scilicet ut irent ad molendinum S. Audoni, quinque leucis ut fertur, ab eorum hospitiis remotum.

Ejusmodi molendina dominica, bannalia vocant passim Consuetudines municipales. Vide Bannaliter. Banitores Molendinorum, Tenentes qui debent uti molendino domini sui. Charta Theobaldi Blesensis Claromontis Comitis ann. 1215. in Tabulario Calensi pag. 170 :

Dedi etiam ei molendina mea de Alneto, cum omnibus Banitoribus eorum.


Banarii, Bannerii, qui banno domini subditi, in illius molendino frumentum suum molere debent, in Regesto Olim fol. 28. Banniers, in Consuetudinibus

municipalibus nostris passim. Charta Mathi Comitis Bellimontis :

Concessit etiam saumarium unum ad opus molendini S. Leonori, ea scilicet conditione, quod Banerios aliorum molendinorum Monachi ad suum molendinum nullatenus recipiant.

Charta Sangerm. Prat. ann. 1248. post Irminon. pag. 385. Alia ann. 1250. ibid. 389 :

Item omnes hospites nostri dictarum villarum... Bannarii ad molendina nostra per bannum molere et multuram solvere ; et idem..... ad furna nostra per bannum coquere,

etc. V. Banearius et Banerius 1. Eadem notione Bannarii et Bannerii dicuntur ii qui furno dominico et bannali uti debent, atque ob id certam prstationem exsolvere. Charta ann. 1185. ex Archivo Prioratus Domini-Martini :

Consuetudines qu in aliis furnis Domini-Martini tenebuntur, in furno Canonicorum servabuntur ; nisi Prior et burgenses burgi B. Martini qui Bannarii sunt in furno B. Martini, de voluntate sua in furno Beati Martini consuetudines instituerint.
Alia Thom Abbat. Sangerman. ann. 1250. apud Lobinell. tom. 3. Hist. Paris. pag. 207 :

Homines de dicto Burgo S. Germani, Bannarii ad furnum nostrum... per bannum coquere et furnagia, prout hactenus consueverunt, nobis solvere tenebuntur.
Alia Abbatis Beati Maglorii Parisiensis ann. 1277 :

Noverint universi... quod nos convenerimus cum nobili viro Almarico Comite Montisfortis super permutatione furni nostri de Monte-forti et Banneriorum nostrorum et omnium illorum, qu accipiebamus quacumque ratione in aliis furnis de Monteforti.

Charta Gallica scripta ann. 1295. ex Chartul. S. Vandreg. tom. 1. pag. 252 :

Il me demandoient et vouloient que je forniasse leur for heritablement comme Bannier.


Bannalis Furnus, in Charta ann. 1261. ex Hist. Mediani monasterii pag. 328. Nostris Four bannal. Vide Banderius Furnus, et Bannia 1. Banneura, Jus Bannalitatis. Tabular. Moriniacense ch. 19 :

Dicentibus quod ipsi Abbas, et Conventus ad dictos molendinos molere non tenebantur ratione alicujus Banneure.

Occurrit ibi pluries. De his juribus Bannalibus vide Ictos ; Merlin. Repert. voce Ban. Loisell. Instit. Consuet. vol. 1. pag. 299. Bouhier. ad Consuet. Burgund. cap. 61. Oper. vol. 2.

pag. 667. Mittermaier. Princip. Jur. Germ. 528. 629. Eich hornii 161. num. 4. et 185. seqq. etc. Bannire, In bannum mittere, edicto publico proscribere, relegare, nostris Bannir Chron. Parmense ad ann. 1303. apud Murat. tom. 9. col. 847 :

Domini de sancto Vitale et domini de la Porta, et alii omnes tam Banniti quam confinati de dicta parte Episcopi, cum ghirlandis in capitibus redierunt Parmam sani et salvi et absque aliquo rumore.

Ubi Bannitus is esse videtur qui toto solo, unde proscribitur, exulat ; confinatus vero cui exilii locus attribuitur. Constit. Frider. II. Imper. ap. Pertz. vol. Leg. 2. pag. 244. lin. 11. 16. 31. etc. Nequaquam prtermittendus est mos in comitatu Atrebatensi receptus, quo ab occisione banniti seu proscripti immunis erat interfector, modo illius capiti, quem intra limites comitatus occiderat, denarium argenti supponeret. Lit. remiss. ann. 1378. in Reg. 114. Chartoph. reg. ch. 129 :

Par la coutume notoire de ladite cont d'Artois, cellui ou ceulz qu'il (qui) treuvent banniz s mettes de laditte cont, et les mettent mort, sont et doivent estre de ce quittes et tenuz paisibles, en mettant un denier d'argent soubz la teste du banni mort.
Conf. Grimmii Antiquit. Juris Germanic. pag. 677. seqq. Banire, Proscribere. Charta Ludovici II. Regis Sicili e Muso D. Brunet :

Domos Clericorum... seu eorum bona quecunque Banire.


Vide Forisbannire et Bannejare 1. Gemma Gemmar. :

Ebannire, uszbannen.

Bannire Silvam dicitur, qui ejus ingressum prohibet. Innocentius III. PP. lib. 13. Epist. 95 :

Quod Bannierant silvam ipsam et facerent custodiri. A regno Angli perpetua Bannitione proscriptum.

Vide Defensa, Bandeiare 2. Bannalis, Bannejare 2. et Bannese. Banniatio, seu Bannitio, Proscriptio. Matth. Paris : Edictum Johannis Regis Franc. ann. 1352. tom. 2. Ordinat. Reg. Franc. pag. 497 :

Vulnerantes autem alii suspendium, et alii Banniciones non immerito, pro dolor, incurrisse noscuntur.
Chron. Corn. Zantfliet apud Marten. tom. 5. Ampliss. Collect. col. 364 :

Hc autem Bannitio sive proscriptio... fuit roborata literis ac sigillis.


Banimentum, Bannimentum, Eadem notione, Gall. Bannissement. Johan. Barberius in Viatorio utriusque Juris parte 1. de violatoribus exilii :

Pna violantis exilium seu Bannimentum est secundum quod crescit contumacia.

Rymer. tom. 5. pag. 61 :

Bannimenta qucumque contra quosque promulgata revocandi, ipsosque bannitos ad statum pristinum restituendi.
Idem tom. 3. pag. 224 :

Quod... minus juste bannitus fuerit, volumus sibi Bannimentum remittere.


Ibidem bis repetitur. Charta Philippi V. Regis Franc. adversus Italos negotiatores in Francia :

Sub pena banniendi a regno prdicto procedantque contra ipsos et quemlibet ipsorum ad Bannimentum, etc.

Vide suo loco. Bandire, Edicere, publicare. Charta Rodulphi Regis ann. 924. apud Ughellum in Episcopis Veronensibus :

Insuper etiam et nostro bando Bandimus, ut si quis, etc.

Bannisare, Bannizare, Eadem notione. Bulla Pascalis II. ann. 1106. ex Archivo B. Mari de Caritate ad Ligerim :

Ego Apostolica auctoritate prcipio et Bannizo quatenus, etc.

Charta Bernardi de Turre ann. 1256. apud Baluzium tom. 2. Hist. Arvern. pag. 510 :

Item Ballivus debet Bannisare qucumque fuerint Bannisanda, primo ex parte domini prdict vill, et postea ex parte militum, sicut vindemias et gastina bladorum et aliarum rerum.
Bannus Episcopi, Excommunicatio. Acta Murensis Monasterii pag. 13 :

Episcopi legitimo Banno confirmata, etc.

Fragmenta Capitularium edita a V. Cl. Steph. Baluzio cap. 11 :

Quisquis Bannum vel excommunicationem Episcopi vel Presbyteri superbiendo comtempserit, etc.
Adde Reginon. lib. 2. cap. 419. Lambertus Schaffnaburg. ann. 1074 :

Qui ctera religionis jura ausu barbaro temerassent, Episcopali Banno ad satisfactionem vocavit.
Infra :

Ad pnitentiam sub Episcopali Banno evocavit.

Charta Henrici I. Reg. Franc. ann. 1057. in Hist. Monasterii S. Mari Suession. pag. 437 :

Si vero in supradictis locis Bannus aliquando acciderit, Episcopus Ecclesias sine dilatione reconciliet, et nunquam pro aliquo forisfacto ministerium Dei ipsis Ecclesiis remaneat, etc.
Walramus Episc. Naumburgensis de Investitura Episcopor. :

Sequitur autem consecratio, ut Bannus Episcopalis banno regali conveniens in communem utilitatem operetur.
Charta Philippi Archiepiscopi Colon. ann. 1189. :

Ut si quis in posterum ausu temerario in contrarium moveretur, Banno se sciret obligatum esse, et subjectum maledicto excommunicationis.
Tidericus Langenius in Saxonia de Henrico Imp. excommunicato :

Summo notatus Banno fuit ipse notatus, Non fuit humatus quinquennis post fuit tumulatus.

Epistola S. Hildegardis Abbatiss ad Christianum Archiep. Mogunt. in ejus Vita :

Coloniensis Archiepiscopus in Moguntiam venit, et quodam milite libero homine assistente, qui sufficientibus testibus probare voluit, quod ipse et prdictus mortuus adhuc in corpore vivens, cum pariter in eodem excessu fuissent, pariter etiam a Banno, eodem loco, eadem hora, ab eodem Sacerdote soluti essent.
Mirus tom. 1. Oper. Diplom. pag. 527. col. 2. edit. 1723 :

Si autem aliquo forefacto Principis provinci, sive aliorum quorumcumque terra in Banno teneatur, remotis excommunicatis, foribus clausis divinum in Ecclesia celebretur officium. Bannus Episcopi
pro Interdicto tom. 7. Spicil. pag. 411 :

Nostrum monasterium et parochia tandiu ab episcopo in Banno posita erat, ut in eis nemo cantaret, donec de cella Abbatis et de tota curia et atrio Herimannus exiret.
Bannum, Anathema. Pontif. MS. eccl. Elnens. ubi de benedictione virginum :

Deinde episcopus publica voce Bannum, id est, anathema, ponat, ne quis eas a servicio divino, cui sub vexillo castitatis subject sunt, abducat.
Vide Bannus Episcopi, Interdictum et Excommunicatio. Banno Constrictus, Excommunicatus. Ditmarus lib. 2. in Actis SS. Benedict. sc. 5. pag. 501. :

Hic quia Herimannum, dum vixit, Banno constrictum habuit, suppliciter rogatur a filio, ut et solutionem saltem defuncto impederet, et in Ecclesia eum sepeliri liceret.
Banniti, Excommunicati. Vita Burchardi Episcopi Wormaciencis :

Bannitos seu a se anathematizatos clementer absolvit.


Raimundus in Summula :

ger Bannitus cupiens sibi sumere corpus, Hic absolvatur pro re quacunque ligatus Extiterit.

Ita alibi non semel vocem Bannire, pro excommunicare usurpat :

Nullus habet Bannos, nisi person speciales, Ut sunt Pastores, vel eorum legitimati, Quique suis locis Bannire solent, etc.

Vide Gregorium VII. PP. lib. 2. Epist. 46. et Inquisitiones Synodales cap. 70. apud Reginonem lib. 2. de Ecclesiast. disciplin. cap. 5. et Bandius. Banneratus, Proscriptus, banditus, in Additamentis ad Matth. Paris pag. 107. Bannizatus, Eadem notione. Charta Potestatis Parmensis apud Matthum Westmonaster. pag. 341 :

Nostros quoque Bannizatos de suis Militibus et populo interficimus ultra mille, etc.
Bulla Paschalis II. PP. ann. 1106. pro Ecclesia S. Mari de Caritate :

Ego apostolica auctoritate prcipio et Bannizo, quatenus infra ambitum terminorum, qui hic inferius subscripti sunt,... violentiam qualibet occasione inferre prsumat.

Id est, sub pna banni, vel excommunicationis. Bannerii, scilicet custodes bladorum, vinearum, et fructuum et possessionum, in Usaticis Aquarum mortuarum ann. 1246. alias Messarii, qui nimirum ut banna de non involandis bladis, vineis, aut fructibus serventur, invigilant. Bannars, in Consuetud. Comitatus Burgundi art. 56. et Lotharing. tit. 8. art. 3. tit. 15. art. 11. Charta Fulconis Comitis Andeg. ann. 1033 :

Si vinum cum banno vendidero, Bannerius meus torrentulum de barra non transibit causa capiendi vasa ementium Monachorum vinum.
Instrum. ann. 1300. tom. 1. Hist. Dalphin. pag. 54 :

Bannerii sive custodes ab ipsis vel eorum locum tenente communiter deputentur.
Aliud ann. 1350. tom. 2. Ordinat. Reg. Franc. pag. 479 :

Item, quod Bajuli qui pro tempore fuerunt de Gleiolla habeant quolibet anno, instituere Bannerium seu Bannerios, vocatis Consulibus prdictis, et cum consilio eorumdem, et quod ille Bannerius, seu Bannerii habeant prstare juramentum.

Adde Chartam ann. 1307. ex Archivis S. Victoris Massil. et Statuta Arelat. MSS. art. 34. Vide Bandairagium, Banderium et Banerius 2. Bannerii, Apparitores, submonitores. Concilium Avenionense ann. 1279. cap. 4 :

Si officiales, vel locorum domini quilibet sculares, seu eorum cursores aut Bannerii ceperint Clericum aliquem, etc.

Bannerio Castellani de Clusa in Charta ann. 1361. tom. 1. Hist. Dalphin. pag. 150. conceditur facultas

citandi, ajornandi, muletandi (mulctandi) arrestandi banneyandi, banna levandi, et alias ipsum officium meyneri et Banneri, prout consuetum

extitit... exercendi.

Hac in Charta bis legitur vox Bannerii cum voce Meynerii semper conjuncta, unde liquet eumdem hic fuisse Meynerium et Bannerium. Occurrit eadem notione tom. 2. pag. 161. col. 2. Vide Maynerius. Banniatores, Iidem qui Bannerii alterutra vel etiam utraque notione : qui blada vineasque custodiebant, haud raro Apparitorum munere fungebantur. Chartularium S. Vincentii Cenoman. fol. 1. et seq. :

Hc sunt caritates artocoparum, qu redduntur in Natale Domini, in Pasca Domini, in festo B. Vincentii cum pane et vino, Episcopo iiii. Cantori i... Hamelino de Marce ii... Barrario. i. Banniatoribus ii.
Hc ibidem, aliquot solummodo mutatis nominibus, quater repetuntur ipsissimis verbis, nisi quod fol. 1. v. sic legitur :

Hc sunt karitates artocrearum in Natale Domini, in festo S. Vincentii et in Pascha, quas debemus, Cantori Cenoman. i. Hugoni de Rivelon apud Ardentes i... Berrario i. Banniatoribus ii. Villicis ii. etc.
Vide Banerius 3. Bannaria, Banneria, Officium Bannerii, quo sensu non semel sumitur in Charta ann. 1361. Hist. Dalphin. mox laudata ; et in Statutis MSS. Augerii Episc. Conser. :

Nullus privilegio clericali gaudere volens, sergentari seu Bannari officio uti prsumat.
Banneare, Officium Bannerii exercere. Hist. Dalphin. tom. 2. pag. 591 :

Item quod maignerii seu Bannerii curi Dalphinatus Banneare non possint nec debeant in feudis, in quibus habent hanna et habere consueverunt valvassores seu alii nobiles Dalphinatus.

2. BANNUM, Pna et mulcta pecuniaria, qua quis banni seu legis infractor punitur, ut est in Prfat. ad Capitulare Saxonum ann. 797. In hoc a justitia seu Condemnatione distinguitur, quod Condemnatio pna sit a Judicibus inflicta ; Bannum vero mulcta pecuniaria Statutis et Consuetudinibus locorum fixa et determinata. Capitulatio Caroli M. de partibus Saxoni ann. 785. cap. 15 :

Undecumque census aliquid ad fiscum pervenerit, sive in frido, sive in qualicumque Banno, etc.
Additio 4. Ludovici Imp. cap. 28 :

Ut ex his singulis Bannus noster persolvatur, si a quoquam frustrata hc fuerint,


qu scilicet banno publico vetantur. Bannum solvere, in Lege Saxon. tit. 2. 9. 10 Charta Friderici Imperat. : pro Ecclesia S. Eugendi ann. 1175. inter Instrum. tom. 4. nov Gall. Christ. col. 22. B :

Quod qui facere attemptaverit... Banno nostro subjaceat, et pro pna

satisfactionis quinquaginta libras persolvat.


Charta ann. 1224. ibid. col. 102. A. :

Assignamus in perpetuum monasterio dict Abbati.... viginti quinque solidos, et etiam Bannum dict vill annuatim percipiendos in festo B. Bartholomi.
Conradus Usperg. in Friderico I :

Et ne quis contra illud attentet venire, Bannum, id est pnam pecuniariam constituit.
Infra :

Judices quoque prfecit singulis civitatibus Lombardi, qui ex parte Imperatoris Banna supradicta reciperent.
Sentent. Frideric. I. Imper. ann. 1172. ap. Pertz. vol. Leg. 2. pag. 143 :

Pna centum librorum auri et Banni nostri hujus sacr legis violatores condempnantes.
Constit. Rudolfi. I. Imperat. ann. 1277. ibid. pag. 420 : Alia Frider. II. Imper. ann. 1220. ibid. pag. 243 : Usatica Aquarum mortuarum ann. 1246 :

Pro Banno centum libras Pragenses curi nostr solverint. Banno mille marcarum prcipimus subjacere. Cohercio Banni, et ipsum Bannum sint curi nostr,... Bannum autem tale sit, scilicet de ovibus et capris una pogesia, etc.

Adde Joan. de Collemedio in Vita B. Joannis Episcopi Morinens. n 21. Convent. Rastip. ann. 1104. ap. Pertz. l. 1. pag. 62. lin. 26. Occurrit passim hac notione. De Discrimine inter Bannum, Witta et Fredum in legibus antiquis vide Grtner. ad leg. Saxon. tit. 2. 10. Adel. Confer Grimmii Antiq. Jur. Germ. pag. 657. num. 11. Bannimentum, Eadem notione. Hist. Dalphin. tom. 2. pag. 161. col. 2. init. :

Item quod possint... bannerium ponere, Bannimenta accipere, levare, exigere a comitentibus eadem, a septem solidis sex denariis inclusive usque ad unum denarium.

Vide Bandayragium. Bannum Componere, Mulctam exsolvere pro neglecto banno vel violato : Payer l'amende. Capitul. Caroli Calvi tit. 9. cap. 9. Capitul. missor. ann. 853. Pertz. pag. 419.

Sciam quia et Bannum nostrum component, et simul cum excommunicatione Ecclesiastica nostram harmiscaram durissimam sustinebunt

. Adde tit. 28. pag. 251. 1. Edit. Edict. Carisiac. ann. 861. Pertz. pag. 477. Adde Convent. Silvacens. ann. 853. cap. 7. et 9. Attiniac. cap. 6. Pertz. pag.

424. et 429. Charta Guillelmi Ducis Aquitani apud Baluz. tom. 2. Hist. Arvern. pag. 18 :

Si autem hanc nostram definitionem aliquis tentando violare prsumpserit, quod nostrum est, Bannum componat.

Bannum Mittere, Mulctam imponere. Capitulatio Caroli M. de partibus Saxoni ann. 785. cap. 30 :

Dedimus potestatem Comitibus Bannum mittere infra suo ministerio de faida vel majoribus causis in solid. 60. de minoribus vero causis Comitis Bannum in sol. 12. constituimus.
Bannum levare, Mulctam pecuniariam exigere, Pactum inter commune de Competro et loci de Paulhe ann. 1376. tom. 7. Ordinat. reg. Franc. pag. 69. art. 7 :

Fuit actum et expresse conventum inter dictas partes, ut supra, quod unus banerius in dicto loco de Paulhe, qui Bannum levet, prout bannerii de Competro.
Banneiare, Idem quod Bannum mittere. Charta. ann. 1296. ex Armar. Massil. n. 308 :

Statutum Provinci Arelat. super hoc edictum contra Banneiantes personas Ecclesiasticas, animalia, et familiam eorum.
Banniare, Eadem notione. Charta ann. 1403. ex Archivo Massil. :

Quilibet homo possit et valeat Banniare et gayare pro banno avere quorumcumque exontium grossum vel minutum.

Bannum Dominicum, Mulcta qu Domino seu Principi exsolvebatur pro infracto banno dominico, eratque 60. solidorum. Antiquissimum circa ann. 772. editum de Banno capitulare, quod e Cod. Babenberg. Leg. Salic dedit Pertzius vol. Leg. 1. pag. 34 :

De illos octo Bannus unde domnus noster vult quod exeant sol. 60. 1. Dishonoratio sanct ecclesi. 2. Qui injuste agit contra viduas. 3. De orfanis. 4. Contra pauperinus qui se ipsus defendere non possunt qui dicuntur urvermagon. 5. Qui raptum facit, hoc est qui feminam ingenuam trahit contra voluntatem parentum suorum. 6. Qui incendium facit infra patriam, hoc est qui incendit alterius casam aut scuriam. 7. Qui harizhut facit, hoc est qui frangit alterius sepem aut portam aut casam cum virtute. 8. Qui in hoste non vadit. Isti sunt octo Banni domino regis unde exire debent de uno quisque solido 60.
Capitulare 1. Caroli Magni incerti anni cap. 57 :

Ut Bannus quem per semetipsum Dominus Imperator bannivit, sexaginta solidos solvatur.

Capitul. Caroli M. lib. 6. cap. 96. 97. :

In triplo cui aliquid abstulit, legibus componat, et insuper bannum nostrum, id est, 60. solidos nobis persolvat.
Capit. Caroli. C. tit. 31. Edict. Pistense cap. 15 : Infra :

Bannum nostrum, id est, solidos 60. componat. Bannum 60. solidorum componat.
Adde cap. 20. 28. Lex Longob. lib. 2. tit. 6. 3. Ludov. Pii, cap. 12. e Capit. Leg. add. ann. 817. cap. 4. :

Bannum nostrum, scilicet 60. sol. id est, triplum componat.


Apud Pertz. vol. leg. 1. pag. 211. legitur :

Bannum nostrum, id est 60. solidos, in triplo componat.


Notitia Judicati ann. 1024. in Tabulario Casauriensi :

Et prdictus Comes Bandum exinde misit, ut quicumque disvestire prsumpserit prdictum Monasterium sine legali judicio, sciat se compositurum Bandum, id est, solidos 60. medietatem Regi, et medietatem prdicto Monasterio.

Specul. Saxon. lib. 3. art. 64. Occurrit hc loquendi formula in Capitul. Ludovici Pii editis post Capitula ejusdem Imper. ann. 824. cap. 2. et alibi passim. Unde evincitur simplex bannum fuisse 20. solidorum. Simplex, regale scilicet, erat 60. solidorum ; vide qu mox laudantur e Capitul. et Eichhorn. Histor. Jur. Germ. 164. A. Capit. de partib. Saxon. ann. 785. cap. 31 :

Dedimus potestatem comitibus Bannum mittere infra suo ministerio de faida vel majoribus causis solid. 60. De minoribus vero causis comitis Bannum in solid. 15. constituimus.

Confer Jus Provinc. Alem. cap. 1. apud Scherz. Haltausii Glossar. col. 927. voce Hchste Besserung. Dominicum vero majus dicitur Wadiano, scribenti duplex Bannum fuisse, minus et majus, quod certa summa auri argentive solvebatur. Hinc Bannum Dominicum Componere, Solvere, in Capitulis Caroli C. tit. 12. Synod. Silvac. cap. 5. 7. 9. tit. 13. Attiniac. cap. 6. Capitul. Carlomanni tit. 2. cap. 2. 4. in Lege Longob. lib. 1. tit. 9. 30. 29. tit. 14. 9. 11. lib. 2. tit. 19. lib. 3. tit. 1. 31. Ludov. P. cap. 9. e Leg. add. ann. 817. cap. 1. Carol. M. cap. 30. 32. de exercit. ap. Ansegis. lib. 3. cap. 65. et 66. Lothar. I. cap. 30. Ludov. Pii cap. 25. e Leg. add. ann. 817. cap. 17. Cap. Car. M. lib. 3. cap. 66. lib. 4. cap. 1. 17. 22. 32. et alibi passim. Bannum Regis, Eadem notione, in Charta Balduini Comitis Flandri ann. 1066. apud Buzelinum :

Si quis autem in aliquo contraire aut contradicere voluerit, centum libras

auri persolvat, et Bannum Regis, et quod tentavit, irritum fiat.

Ita in alia Eustachii Comitis Bononiensis ann. 1070. apud Mirum in Notit. Eccl. Belgii cap. 101. Vide Capit. ann. 791. cap. 31. Bannum regium est etiam pecunia multatitia fisco regio inferenda, indeque omne tributum fisco regis solvendum. Henrici II. Imper. Chart. Worm. ann. 1002. ap. Schannat. num. XL. pag. 34 :

Quem regio fisco solvere debuit Regium Bannum et pacem... Episcopo... persolvat.
Alia Otton. II. Imper. ann. 973. ibid. num. XXVI. pag. 23 :

Omne theloneum... et alias utilitates omnes, qu... in Dominicum fiscum redigi aliquomodo potuerant, in Banno, quod Penning-Ban vulgariter dicunt, aut ceteris solucionibus, etc.
Alia ann. 985. ibid. num. XXX pag. 26 :

Eadem Ecclesia tam in toletis, quam Bannis, duas tantum totius utilitatis partes tenuit, tertia... regio et imperiali fisco fuit reservata.
Alia Otton. III. ann. 988. ap. Ludewig. Reliq. MSS. vol. 7. pag. 465 :

Ut in eodem loco Halberstadensi dehinc teneat et faciat mercatum ac monetam, atque thelonium et Bannum ibi accipiat. Regius Bannus

dicitur in Chart. confirm. ann. 1295. ibid. pag. 438. Vide Haltaus. col. 1112. voce Knigsbann et col. 2195. ubi Bann-Pfennige interpretatur Denarios Bannales, qui a negotiatoribus, artificibus, eorumque mercibus cogebantur in fiscum regis sive imperatoris. Bannum Regis Imponere, Banno Regis seu mulct, ob infractum bannum Regis debit, obnoxium declarare. Charta Raynardi Episcopi Lingonensis ann. 1068. inter Instrum. tom. 4. nov Gall. Christ. col. 146. D :

Sed ne aliquo tempore, quod absit, audax impietas et sacra fames habendi cogat aliquem, instigante diabolo, in fratres ecclesi hujus (S. Michaelis Tornodor.) insurgere, qui illam calumpniam ex hiis qu data sunt inferat, Bannum Regis nostrumque cum vinculo anathematis imposuimus.
Bannum (Dominicum) dupliciter vel tripliciter componere, duplici vel triplici mulcta damnari. Capitula Caroli C. tit. 29. Synod. Pistens. cap. 3. tit. 41. Synod. Pontigon. ann. 876. cap. 3. ibid. cap. 9 6. :

Quod qui temerare proterve prsumpserit, triplicem legem, et triplex Bannum nostrum persolvat.
Capitula Ludovici Pii in nova Conciliorum Editione sub ann. 824. c. 2 :

Sanguinis effusio in Ecclesia facta cum fuste, si Presbyter fuerit, triplo componatur, duas partes eidem Presbytero, tertiam pro fredo ad Ecclesiam : insuper Bannus noster.

Occurrit ibi non semel. Concilium Triburiense ann. 895. cap. 7. de Sacrilegio :

Ut res Ecclesi tripliciter componantur, insuper vero bannus Episcopalis exquiratur.

Bannum Assuetum, vel Consuetum, Mulcta pecuniaria 60. solidorum, qu prter bannum dominicum pro infracto banno in quibusdam saltem casibus, a dominis exigebatur. Libertates Moirenci ann. 1164. tom. 1. Hist. Dalphin. pag. 16 :

Si alicui membrum abstulerit vel fregerit domino et vicario sex solidos, et sexaginta solidos ad plus prstabit, si clamor inde factus fuerit, alioquin minime ; tanti est Bannum Consuetum. Si membrum non fregerit, sed aliter percusserit, domino et vicario triginta solidos ad plus prstabit et Bannum Assuetum ; si aliquis licator vel meretrix viro vel mulieri, qui non meruerint, convicia vel percussuram fecerit, domino et vicario quatuor solidos ad plus prstabit, sine Banno Assueto.

Bannum de Nocte, Itidem mulcta ob violatum Bannum, puta ignitegii alteriusve consuetudinis per noctem observand, imposita. Instrum. ann. 1233. ex Archivo S. Victoris Massil. :

Quod relinquat omnes justitias et firmancias in omnibus casibus, exceptis tribus, adulterio, homicidio et capitali bello, excepto Banno de Nocte in quo percipiat duas partes dictus W.
Statuta MSS. Augerii Episc. Conseran. sec. 13 :

In locis in quibus post sonitum campan vel buccin de nocte laci sine lumine ire prohibentur, Clericos hujus constitutionis auctoritate eamdem prohibitionem volumus observare, alioquin pn propter hoc lacis imposit eos decernimus subjacere.... Idemque de Banno fructuum prcipimus observari, ut per hoc lacorum vitetur scandalum et Clerici ab illicitis arceantur.
Bannum de Animalibus, Mulcta, qu pro animalium damno imponitur. Charta fundat. Belli-prati ann. 1228. inter Instr. tom. 5. Gall. Christ. col. 299 :

Specialiter tamen eis concedens, ut si forsitan Bannum fiat de animalibus, qu fuerint ad damnum inventa in silvis aut pratis, ips pro suis animalibus damnum tantummodo restituant, et ad nullum aliud forefactum vel Bannum propter hoc teneantur.
Vide Bannum bestiarum. Banna Grossa et Minuta, Majores aut minores mulct pecuniari, qu, prter bannum dominicum, domino exsolvebantur ; in quo cum Banno assueto conveniunt ; in hoc vero ab eo differre videntur, quod ad nutum domini poterant minui vel augeri. Charta Amedei Comitis Sabaudi ann. 1360. apud

Guichenonum in Episcopis Bellicens. pag. 57. Banna Majora, minuta seu mediocria, Eadem notione, in Instrum. ann. 1390. Locum vide infra in Banneria. Bannum Plenum. Capitula Caroli C. tit. 31. Edict. Pistense cap. 22 :

Qui in uno Comitatu alodem vel beneficia habent, et non tantum ibi habent, unde Plenum Bannum valeant solvere, etc.

Dominicum nempe, quod 60. solidorum erat, uti supra observatum. Vide Herebannum. Bannitus de 60. Libris, Cui Bannum seu mulcta sexaginta librarum imposita est. Charta Philippi Augusti ann. 1194 :

Qui Bannitum de Sexaginta Libris hospitatus fuerit, sexaginta libras perdet.

Bannum Vadiare, Revadiare, vel Rewadiare, Pro mulcta a judicibus indicta vadium dare. Gager l'amende. in Consuetud. Comitatus S. Pauli art. 32. alias 63. Emend gagiat, in Statuto S. Ludovici ann. 1259. apud Nangium pag. 363. Lex Longobard. lib. 3. tit. 1. 43 Lothar. I. cap. 43. :

Ut Bannum nostrum wadiare cogantur.

Vide Capit. Caroli M. lib. 4. cap. 70. Capit. Missor. ann. 817. cap. 27. Hincmarus Laudunensis :

Et pro eo quod in ea mansa intraverat, ut Bannum Rewadiaret, interpellaretur.


Infra :

Coegerunt illum meum alium hominem, ad quem inde nihil pertinebat, ut Bannum pro his Rewadiaret. Et Rewadiato Banno, minati sunt, quod ad mortem illum judicarent pro infidelitate Regis, nisi prsentialiter talia vadimonia daret, ac pro vadimoniis tales fidejussores, qui die statuta easdem res Regis Misso, quasi revestiendo, reconsignaret.
Capitula Caroli Calvi tit. 31. 21 :

Ut per tres jam annos Bannum... Rewadiatum persolvatur, et ubi rewadiatum non est, rewadietur et solvatur.

Vide Herebannum, Lex, circa finem. Bannus Episcopalis, Mulcta qu Episcopo exsolvitur. Erant enim mulct reorum qu ad Episcopos spectabant, ut, qu sacrilegis irrogabantur. Concilium apud Theodonis villam ann. 821. cap. 1 :

Si quis Subdiaconum calumniatus fuerit, vulneraverit, vel debilitaverit, et convaluerit, quinque quadragesimas sine subditis annis pniteat, et 300. solidos cum sua compositione et Episcopalibus Bannis Episcopo componat. Si autem mortuus fuerit,... Episcopalibus Bannis triplicibus componat.
Adde cap. 2. 3. Concilium Triburiense ann. 895. cap. 4. :

Si quis Presbyter.... vulneratus fuerit,... et articulo mortis prventus abierit, pretium Weregeldi tripartita partiatur divisione, id est, altari cui ordinatus fuerat, pars una : Episcopo in cujus dicesi erat, altera : tertia parentibus de quibus ortus fuerat.
Can. 7. de Sacrilegio :

Sancimus et unanimes judicamus, ut res Ecclesi tripliciter componantur, insuper vero bannus Episcopalis exquiratur.
Can. 8 :

Nemo contemnat, neque transgrediatur Bannum ab Episcopis superpositum.


Infra :

Si quis post hanc hujus sancti Concilii diffinitionem inventus fuerit corrupisse Bannum ab Episcopis impositum, 40. dierum castigatione corripiatur, tantum in pane, sale, et aqua.
Can. 20 :

Jubeat eum dominus Episcopus per Bannum a se impositum ad se venire,... et Comite agente persolvat Bannum Regibus debitum.

Vide prterea Decretum Imp. post petitionem Episcop. cap. 1. 2. 3. apud Burchard. lib. 6. cap. 6. et Ivonem part. 10. cap. 135. Capitulare Ingelenheimense ann. 826. can. 1. Vitam S. Henrici cap. 18. etc. S. Hilarius PP. Epist. ad Episcopos :

Sacrilegium in atrio factum altari et domino ejusdem loci persolvatur.


Joannes VIII. PP. 17. q. 4. et apud Ivonem part. 3. cap. 98 :

Quisquis inventus fuerit reus sacrilegii, istam leviorem compositionem emendet Episcopis ipsis, vel Abbatibus, sive personis ad quas querimonia sacrilegii juste pertinuerit.
Statutum Calixti II. PP. de Trevia Dei in Concilio Remensi ann. 1119 :

Quod si hoc non observaverint, sciant esse reos perjurii,... et reddituros capitale, et satis facturos Episcopo de justitia sua.
Lex Famili Burchardi Wormacensis Episc. :

Si quis Fisgilinus homo exfamiliarem aliquam magnam vel parvam ad injustitiam patraverit, ad Bannum Episcopi 5. solidos ut Dagewardus vadetur.
Infra :

Et per singulas vestimentorum partes Bannum Episcopo componat.


Rursum :

Illi quem impugnaverit, pro pugna injuste illata, suam justitiam tripliciter componat, Bannum Episcopo persolvat, etc.

De mulctis aliis Episcopalibus, vide Concilium Coyacense ann. 1050. cap. 3. 12. Narbonense ann. 1054. can. 26. Helenense ann. 1165. can. 3. etc. Bannus Francilis, Franci seu liberi hominis mulcta, qu Francorum compositio dicitur in Lege Ripuar. tit. 18. cap. 3. Bannus Francorum, in Capitulari 1. Caroli Mag. ann. 802. cap. 16. apud V. Cl. Steph. Baluzium. Capitularia Caroli Calvi tit. 28. Edict. Carisiac. :

Quilibet francus homo convictus, quia bonum denarium, id est, merum et bene pensantem, post hunc Bannum nostrum ejecerit, medietatem Francilis Banni componat.
Ibidem :

Missi autem nostri colonos et servos pauperes cujuslibet potestatis non mallent, nec Bannum Francilem solvere cogant, etc.
Bannus Dei. Capitula Caroli Cal. 26. pag. 240. Adnuntiat. Ludov. apud Confluentes cap. 6. :

De Dei Banno, et de nostro verbo bannivimus, ut nemo hoc amplius prsumat.


Simeon Dunelmensis de Gest. Reg. Angl. ann. 1074 :

Iste Papa Synodo celebrata, ex Decreto S. Petri Apostoli et S. Clementis aliorumque sanctorum Patrum et Banno, interdixit Clericis... uxores habere, etc.
Flodoardus lib. 3. hist. Remensis cap. 28 :

Ex verbo Dei et suo atque ex Banno Regis ad eandem Synodum convenire jubeant.
Vide Synodum Confluentin. can. 6. et Bannum, 1. Bannum Capitis, Mulcta qu in pecoribus exsolvitur. Charta Otton. Imp. ann. 937. in Privilegiis Ecclesi Hamaburgensis pag. 149 :

Ut nullus Judex publicus vel qulibet judiciaria potestas aliquam sibi vindicet potestatem in supradictorum hominibus Monasteriorum, litis videlicet et colonis, vel eos aliquis Capitis Banno ob capitis furtum, vel quocumque banno constringat, aut aliquam justitiam facere cogat, nisi Advocatus Archiepiscopi, quandiu eos corrigere valuerit.

Eadem habentur pag. 151. Vide Caput. Fort. legend. ob capitale furtum et Capitis Bannum intelligendum de Banno Imperiali sive criminali. Vide Infra pag. 565. col. 2. Haltaus. voce Knigsbann col. 1111. et Bann. Bannum Christianitatis. Concilium Agathense :

Si quis Presbyter negligens vit su, pravis exemplis mala de se suspicari permiserit, et populus ab Episcopo juramento sub Banno Christianitatis astrictus infamiam ejus patefecerit, etc.
Ubi Gloss. Decretal. sub pna fidei su. Vide Juramentum Christianitatis.

3. BANNUM, Districtus, jurisdictio, justitia : ambitus intra quem potestas porrigitur mulctam et proscriptionem bonorum indicendi, vel bannum promulgandi. Charta Adalberonis Episcopi Metensis apud Meurissium pag. 308 :

Bannum vero eidem loco tali tradimus conditione, ut si quis super eandem terram fur vel sanguinis effusor deprehensus fuerit, per officiales loci discutiatur.
Acta S. Forannani Abb. Walciodorensis num. 20 :

Pagum Florinensem cum integro suo Banno, et dominicatum beneficium ex eodem Banno liberaliter trado.
Chronicon Mosomense :

De mea mensula unam villam, Odontem nomine, cum omni Banno suo subtraho.
Charta Willelmi Lucemburgensis Comitis ann. 1081 :

Curtem qu dicitur Pris, cum Banno et familia, et omnibus reditibus eis concedo.
Alia Henrici Comitis Lucemburg. ann. 1182 :

Si denique annale mercatum super Bannum ipsius loci stabilitum fuerit, teloneum, vel alios mercati reditus accipient.
Chart. ann. 1309. ap. Kopp. Origin. Confder. Helvet. pag. 97 :

Bona nostra sita in villis et Bannis, sive districtibus, etc.

Aliam ann. 1263. ibid. pag. 17. Charta ann. 1256. apud Baluzium tom. 2. Hist. Arvern. pag. 510 :

Item si quis captus in gastina vel in Banno, vel in aliis jurisdictionibus dominorum fuerit, vel alias condempnatus.
Versus antiqui de Vicelino Episcopo Bremensi :

Et dotes auxit, et honores accumulavit, Villam cum decimis, Bannum cum parochianis Pastori primo condonavit Vicelino.
Infra :

Bishorst cum Bannis, Bannos cum parochianis, Cum Wicstetensi decima Bannum dedit illi, etc.
Vita S. Ludani peregrini n. 4 :

Tandem ad quandam ulmum seu arborem pervenit in dicesi Argentiensium in Banno vill Northus, secus fluvium, etc.

Gobelinus Persona in Cosmodromio tate 6. cap. 52 : de Meinewerco Episcopo Paderbornensi :

Panem album in quotidiana distributione Canonicis consuetum dandum de Banno Ecclesiarum, hoc est, de jurisdictione, primus ibidem ordinavit.

Charta Milonis Abb. S. Remigii Rem. ann. 1206. in Tabul. Campan. :

Nobiscum partientur in eadem villa in omnibus modis et commodis, videlicet in Banno et justitia, et boscho, et plano, et assisia. Bannum et justitia de Sarmaise,
in alia Bernardi Abbat. S. Eugendi ann. 1187. ibid. Bannum aqu, in Chron. Laurisham. pag. 87 :

Bannum et jurisdictio Archiepiscopi Remensis,

in Reg. Olim fol. 29. Occurrit eod. sensu non semel apud Marten. tom. 3. Anecd. col. 1131. 1132. et 1133. in Hist. Mediani Monasterii pag. 281. in Bulla Innocentii II. Pap, et alibi. Charta Caroli Flandriarum Comitis :

Comitatus vero totius terr S. Salvini ad Abbatem pertinet. Scilicet Ban, latro, trof.

Vide Consuetud. Sedanensem art. 305. et Lotharing. tit. 15. art. 1. Ita Bancage sumitur in Consuetudine Lodunensi art. 7. 8. pro Banno, seu districtu domini Feudalis. Chronic. S. Martini Colon. ap. Pertz. vol. Script. 2. pag. 215. lin. 11 :

Condonavit curtes dominicatas... cum piscatione Reni in tractibus et justicia, qu dicitur Ban.
Chart. ann. 1121. ap. Haltaus. col. 93 :

Cum spirituali regimine, id est Banno.

Vide Bandia, Bandum 2. et Bannia 1. Bannum Generale. Hist. Novientensis Monast. apud Marten. tom. 3. Anecd. col. 1131 :

In Oleswilre curtis dominica cum omnibus consequentiis suis, agris videlicet ac vineis, cum decima ipsius allodii, communionem vero Banni generalis usque Eggenbach et Yllam fluvium, usum vero lignorum et pascuam porcorum in Westerholz habere debet.

Similia leguntur col. sequenti. Baniorum Decim et Terragii, in Charta ann. 1238. pag. 316. Histori Mediani Monasterii. Bannum Monetarum. Regestum Parlamenti Paris. sign. B. fol. 40. inter Aresta ann. 1277 :

Pronuntiatum fuit per judicium, quod dicti Templarii emendas pro transgressione Banni Monetarum ab hominibus suis in Normannia non haberent.

Bannum Regale, vel Bannus Regalis, Bannus Imperii, in Speculo Saxon. lib. 1. art. 59. 2. 3. 5. 6. lib. 3. art. 64. 6. 7. 9. 13. jurisdictio Regia, Imperialis, judicium quod auctoritate Regia exercetur. Sub Imperiali Banno cognoscere, judicare, lib. 1. art. 59. lib. 2. art. 12. lib. 3. art. 69. 70. auctoritate Imperiali judicium exercere. Investituram Banni a Rege impetrare, postulare, lib. 1. art.

59. id est, facultatem judicandi, 5. Bannum confertur sine dominio, lib. 3. art. 64. 9. id est, facultas judicii exercendi. Bannum a Regia manu habere, vel suscipere, in Tabulis S. Maximini Trevirensis ann. 1065. apud Duchesnium in Hist. Luxemburg. et in Metropoli Salisburgensi tom. 2. pag. 277. et alibi non semel. Bannum de manu Imperatoris recipere, in Histor. Mediani monast. pag. 260. ex Diplomate Henrici IV. Imp. ann. 1114. Charta Ottonis M. pro Ecclesia Magdeburgensi ann. 965. apud Meibomium :

Bannum nostr Regi vel Imperatoris dignitatis in urbe Magdeburg .... opus construend urbi a circumjacentibus illarum partium incolis nostro Regio vel Imperatorio juri debitum Ecclesi in eadem civitate construct, sanctoque Mauricio in jus perpetuum liberaliter offerimus.
Albertus Stadensis ann. 1144 :

Investitus est ergo Hartwicus Prpositus et Fridericus Palatinus sororius suus suscepit pannum, (leg. Bannum) a Rege Conrado, et statutum est ut esset coadjutor suus, et judicaret pro eo in placitis principalibus.

Imperium merum, Jurisdictio superior et criminalis, Germanis Halsgericht, Blutbann et Bann, Bannum . Interdum tamen differunt Halsgericht et Bann ita, ut Halsgericht, i. e. cognitionem in causis criminalibus quis habeat, qui executionem in iisdem h. e. Bannum specialissime dictum, Bannum regale, Bannum imperii, Germ. den Knigsbann nondum habet, ut ostendit Schilter. ex Diplom. Ruperti Imp. in comm. ad Jus Feudal. Alemann. cap. 42. 13. Jus Argentorat. lib. 1. cap. 2 :

Habet autem potestatem cogendi et constringendi judicatos, quod vocant Bannum, non ab Episcopo sed ab Advocato. Illa vero potestas spectat ad sanguinis effusionem, suspendendorum, decollandorum, truncandorum et hujusmodi, pro qualite delictorum, quam ecclesiastica persona nec habere, nec dare debet. Unde postquam Episcopus Advocatum posuerit, Imperator ei Bannum, i. gladii vindictam in hujusmodi dampnandos et omnem potestatem stringendi dare debet.
Interdum autem et quidem sub imperio Regum Francorum Bannus regis ponitur pro caus cognitione extraordinaria. Adel. De Banno Regis conf. Eichhornii Histor. Jur. German. 158. num. 2. Triplex prsertim erat : 1 Magistratus regii ut Missi, comites, advocati regales, etc. jus dicebant sub Banno regis. 2 Herebannus. 3 Bannus foresti sive venatorius. Vide his voc. et mox Bannum venarium. Cognitionem criminalem, seu ut est in Chart. Otton. III. Imp. ann. 985.

Capitis Bannum ob capitale factum

, semper a solo rege profectam esse, scribit Haltausius Glossar. col. 174. 1111. Jus provinc. Alem. cap. 74. 2 : Qui Bannum non habet a rege, ille non potest

aliquem condemnare nisi ad fustigationem (ze hute und ze hare). Carol. IV. Imperat. Chart. ann. 1358. in Schaten. Annal. Paderborn. vol. 2. pag. 341 :

Non potest in causis criminalibus, qu capitis et membrorum plexionem exigunt exercere judicia, nisi jurisdictio hujusmodi a Romana Imperatoria potestate suscipiatur.
Injussu regis Bannum exercenti horrendam pnam denuntiat Jus Feud. Alem. cap. 42. 2. Charta Frider. I. Imper. ann. 1166. in Lunig. Spicil. Sec. Tom. 1. pag. 1859 :

Comes... Bannum et potestatem judicandi a manu Dom. Imperatoris accipiat.

Bannum Synodale, f. Jurisdictio temporalis per Synodos exercenda. Walthramus Episcop. Naumburgensis de Investitura Episcopor. Apud Ludewig. Reliq. MSS. vol. 12. pag. 440. ;

Postquam autem a Silvestro per Christianos Reges et Imperatores dotat, ditat, et exaltat sunt Ecclesi in fundis et aliis mobilibus, et jura civitatum in teloneis, monetis, villicis et scabinis, Comitatibus, Advocatiis, Synodalibus Bannis per Reges delegata sunt Episcopis, etc.
Vide infra Banniti. De promulgatione statutorum synodalium, vel de synodi convocatione malim intelligere. De synodi convocatione intelligit Haltausius Glossar. German. col. 1678. qui vertit Send-Bann. Bannum Bestiarum, in Charta Henrici Imp. ann. 1008. apud Chapeavillum, in Statutis Arelat. MSS. art. 37. et Barthol. Fisenium in Hist. Leodiensi pag. 273. quem consule, si tanti est. Vide etiam infra, Fer bannit in Fera, Apri femina. Bannum Venarium, Quo venatio interdicitur. Bulla Alex. PP. III. ann. 1179. in Chartul. Bosonis vill :

Jus bannense... in pascuis et silvis, in aquarum decursibus,... excepto Banno venario, abbati et fratribus... concessit.

Vide Fer bannit in Fera 3. Vide supra Bannum violatum et Specul. Saxon. lib. 1. art. 61. Haltaus. Glossar. German. col. 2113. voce Wildbann. Eichhorn. hist. Jur. Germ. 199. et infra Foresta. Constit. Frider. I. Imp. ann. 1156. ap. Pertz. vol. 2. Leg. pag. 100 :

Cuncta etiam secularia judicia, bannum silvestrium et ferinarum, piscin et nemora in ducatu Austri, debent jure feodali a duce Austri dependere.
Bannum Vi Regi, Jurisdictio qu in viis majoribus, quas Regias vocant, ad dominum superiorem spectat, in Charta Adalberonis Episcopi Metensis apud Meurissium pag. 307. et 308.

Bannum Scabinatus. Speculum Saxonicum lib. 3. art. 29 :

Liber, seu idoneus, Scabinis Bannum sui scabinatus, id est, locum ubi natus est Scabino dignus, ostendere, aut suos progenitores quatuor nominare non oportet, nisi suo quali in generatione duellum fuerit injungendum.

Vide Haltaus. Glossar. voce Handgemal, col. 805. Bannus urbalis, Territorium civitatis et jurisdictionem municipalem ipsam significat. German. Burgbann, Saxon. Weichbild. Chart. Otton. II. Imp. pro Monasterio Gandersh. ann. 980. apud Meibom. tom. 2. pag. 469 :

Urbalem Bannum, quem vulgariter Burchbann vocant, confirmamus. Et insuper Urbales Bannos, unum in Seburg alterum in Grene ; in jus prfat ecclesi et abbatiss..... concessimus, ut prscriptorum locorum Bannos sub suo jure perpetim teneant, etc.
Imp. Rupert. in Confirm. Privil. civit. Colon. ann. 1401 :

Cum Banno Urbis et Bannileuca, qu vulgariter Burchban et Banmile nuncupantur.

Adel. V. Bannileuca. Bannum Obligare. Hist. Mediani Monast. pag. 289. in Excerptis e Johanne a Bayono de Abbatibus ejus Monast. :

Maherius autem certus de Sententia Bannum Bodonis cnobii Duci Friderico fratri suo titulo pignoris Obligare simulavit, quod illo tempore ad jus pertinebat Episcopale.

Bannum confirmationis. Judicis auctoritas pro firmanda traditione interposita. Chart. Henrici Archiep. Mogunt. ann. 1144. ap. Scheid. de Nobil. pag. 307 :

His itaque Banno confirmatis... Ekehardus una cum Abbate Heinrico et Dudone Advocato, ad legitimum placitum Herimanni comitis venit, et ut donationem suam ecclesi stabiliret, ut juris est, cunctis qui aderant audientibus, comitem rogavit. Accepto itaque Banno Confirmationis a comite Abbas, etc.
Judex enim qui dominium fundi legitime resignati transfert, novo domino pacem ac securitatem Banno i. e. interdicto interposito confirmat. Chart. Otton. I. Imp. ann. 961. in Lunig. Spicil. Eccles. Cont. III. pag. 107 :

Ut in tali Banno, talique justitia omnia protecta ac patrocinata..... S. Emmerammo permaneant.


Chart. Alberti March. Aquilonalis ann. 1156. in Thuringia sacra pag. 330 :

Verum quia donaciones ipse ut rate sint voluntatis mee pendent ad nutum, ita manum eciam consensus mei porrigo, et ut perpetuo stabiles et inconvulse permaneant Bannis eas regalibus astringo et decreti

presentis astipulacione communio.

Chart. Comit. de Regenstein ann. 1256. in Becmanni Histor. Anhalt. tom. 1. pag. 550 :

Sub Banno regio cum sentenciis, ut moris est, dicte proprietati firmam pacem indigitans.
Charta ann. 1342. in Johannis Rer. Mogunt. vol. 2. pag. 278 :

Firmans et stabiliens per Bannum suum judicialem et pacem, ut moris est, eosdem dominos, Conr. et Wilh... ut nullus omnino hominum ex nunc et deinceps ab ipsa Magunt. ecclesia evincere valeat, etc.
Qui sub regis et imperatoris autoritate jus dicebant regali Banno traditiones firmabant ; plura vide apud Haltaus. Glossar. German. col. 1111. voce Knigsbann. Adde Jus Vratislav. ann. 1261. 23. ap. Gaupp. Bannalis, qui intra Bannum, seu districtum alicujus jurisdictionis, justiti, vel dominii commanet. Homines banni, in veteri Stylo Parlamenti Parisiensis. Cives qui sub banno sunt, apud Ivonem Carnot. Epist. 133. Charta Willelmi Comitis Luxemb. ann. 1083 :

Dominus autem hujus castri nullum gravamen eis inferat, nec de placitis, vel de hominibus eorum se intromittat, nullamque pretii existimationem a Bannalibus eorum exigat, nec homines eorum hospitando vastet. Si Bannalis eorum pacem fregerit, vel latrocinium fecerit, extraneus quoque si super Bannum eorum fugerit, etc.
Bannales Cruces. Vide Cruces Bannales. Bannalem Facere est, uti conjicio, Rem alicujus Banno, jurisdictioni seu ditioni subjicere. Hist. Mediani monasterii pag. 269. in Excerptis e Joanne e Bayono de Abbatibus hujus Monasterii :

Duos quoque modios vini de redditu sylv eidem dedit cell. Rivulum Moherium eis Bannalem Fecit, in Mozella communem et qualem piscationem secum concessit.

Bannum Leug, Bannileuca, Banleuca, Banleuga, Modus agri, cujus finibus loci, seu oppidi, vel Monasterii alicujus immunitas, vel Jurisdictio terminatur ; sic dictus, quod ut plurimum intra leuc spatium, plus minus quaquaversus porrigatur. Bannum enim, ut supra annotatum, est jurisdictio seu districtus, intra quem jus ponendi Bannum protenditur. Banlieue, Gallis : vox frequens in plerisque Consuetudinibus Galli municipalibus. Siculus Flaccus de Condition. agrorum :

Compluribus locis certos dederunt fines, intra quos jurisdictionem habere debent.
Mox :

Fines lege dati.

Charta Caroli Simplicis Regis Franc. apud Baldricum lib. 1. Chronici Camerac. cap. 67 :

Et circum ista loca quantum unius Leuc tetenderit spatium, neque Comes, neque ulla judiciaria potestas freda exercendi potestatem habeat.
Alia Willelmi I. Regis Angl. apud Seldenum ad Eadmerum :

Volo itaque et firmiter prcipio, quatenus Ecclesia illa, cum Leuga circumquaque adjacente, libera sit ab omni dominatione et oppressione Episcoporum. Leuga civitatis,
in Charta Communi Bituricensis ann. 1201. Leuca bannata, in Libertatibus MSS. vill S. Desiderii in Campania. Locus refertur in voce Cloeria. Vita Balduini Lutzemb. Archiep. Trevir. lib. 2. cap. 4 :

Quam nundinarum libertatem Trevirenses saltem circumquaque proximam per Leucam, ut dicitur, eis Bannitam observare et defendere recusarunt. Bannum leug,
apud Ivonem Carnotens. Epist. 101. Gervasius Dorobern. ann. 1163 :

De Comite Clarensi homagium castelli de Tunebregge cum adjacenti Leuga petebat.


Monasticum Anglicanum tom. 1. pag. 316 :

Ecclesiam itaque suam de Bello... cum Leuga et omnibus maneriis suis vel possessionibus ad eam pertinentibus ab omni consuetudine terren servitutis liberam et quietam in perpetuum esse constituit.
Adde pag. 313. col. 1. Vide Wichbild, et supra suo loco Banlauca. Bannileuga. Charta Friderici Archiep. Colon. ann. 1128. apud Chapeavillum in Notis ad gidium Aure Vallis Monachum cap. 2 :

Ad hoc etiam accedit quod omnia privilegia, tam Bannileug, quam electionis Abbatum, etc.
Tabularium Vindocinense Thuani Charta 349. ann. 1080 :

Duxit eum Hildradus Prior in Auditorium, rogans illum, ut Vicarium suum venire faceret in curiam S. Trinitatis, sicut est consuetudo, ad recipiendam emendationem de duobus hominibus Monachorum qui Bannileugam suam infregerant, quia habebant de cunctis hominibus suis districtum, ut vulgo dicitur.
Charta Conradi II. pro Monasterio Stabulensi apud Mirum tom. 1. pag. 689. col. 1 :

Terminos Bannileug, sicut in antiquis privilegiis continentur, rata possessione confirmamus.


Banleuca. Vetus Charta de Ecclesia Ramesiensi :

Cui et fundum cum campis, nemoribus, aquis, paludibus copios circumcinctum dedit,... Banleucam eam appellavit, cujus met et bund h sunt, etc.

Banleuca Lexoviensis, apud Marten. tom. 1. Anecdot. col. 761. Chartul. Divion. pag. 1 :

Infra Banleucam Divionis alter alteri recte secundum suam opinionem auxiliabitur.

Banleugium, Modus agri, cujus finibus loci alicujus jurisdictio terminatur, Gall. Banlieu. Charta ann. 1265. ex Chartul. S. Petri Carnot :

Quod dict quadrig habebant liberum conductum seu transitum, cum solo conductu eorumdem abbatis et conventus, per totam civitatem et Banleugium Carnot.
Banlevia. In Tabulario Vindocin. Charta 105 :

Suo tempore nemo ausus fuerat infra Banleviam vinum vendere.

Banlieva, in Charta Philippi Augusti ann. 1185. apud Morinum cap. 5. Hist. Vastinens. Banleva, apud Arnulfum Lexoviensem Ep. 3. ex iis, qu habentur tom. 13. Spicilegii Acheriani. Banleya, in Promptuario Ecclesi Tricassin Camusati fol. 178. verso, ex Charta Manassis Episcopi :

Notum facimus... quod de contentione habita inter nos et capitulum nostrum, scilicet de archidiaconatu Ecclesi Trecensis, de potestate interdicendi Ecclesias, in quibus in Banleya Trecensi stationes habet Ecclesia nostra.

Bauleuca. Edictum Philippi Augusti ann. 1207. tom. 2. Ordinat. Reg. Franc. pag. 412 :

Concedimus insuper quod ipsi (Rotomagenses) habeant Communiam et Banleucam suam ad metas quas Richardus quondam Rex Angli eis concessit.

Bauliva, Charta ejusdem Philippi apud Marten. tom. 1. Ampliss. Collect. col. 1103 :

De Duellis qu judicantur in curia Thesaurarii, si pugnaturos Baulivam exire contigerit pro duello faciendo, et pax inde facta fuerit, Comes inde habebit septem solidos et dimidium de prsenti.
Banliva, in Charta Ludovici VII. tom. 1. Ordinat. Reg. Franc. pag. 16. n. 9 :

Regratarii non emant victualia infra Banlivam, ut vendant Aureliis.


Et n. 10.

Pps (i. e. Prpositus) et forestarii non capiant quadrigas infra Banlivam

. Bannale Dominium, simili, ut videtur, notione. Hist. Mediani monasterii pag. 325. in Charta ann. 1258 :

Possidente nostro monasterio una cum Ecclesia in Hohenburg et viris nobilibus G. et E. dominis de Landesperc et B. milite dicto Oberenkirchen dominium Bannale, quod vulgariter dicitur Banwardum in inferiori Ehenheim, ex quo dominio nobis proportionaliter tertia pars manipulorum, qui percipi consueverant, ratione dicti dominii debebantur.
Bannalis Leuca, in Actis SS. Aprilis tom. 1. pag. 438. Banleuga, pro mulcta qu imponi solet iis qui infra Banleugam delictum aliquod perpetrant. Vetus Charta apud Beslium in Hist. Comit. Pictav. :

Si homo sanct Crucis... eventu hominem occiderit aut vulneraverit, si in castello, sive foris castellum, in toto meo honore Bannum non reddat, neque Banleugam, neque aliquam aliam consuetudinem, nisi solummodo S. Cruci et ejus Abbati.
Tabularium Vindocinense fol. 209. in Charta Gaufredi de Pruliaco Comitis Vindocin. ann. 1097 :

Quod si homines Monasterii S. Trinitatis in burgo Monachorum, et in terris ipsorum, et infra Banleugam se verberarent, vel sibi invicem aliquid forfacerent Banleugam Comiti emendarent.
Goffridus Vindocin. lib. 2. Epist. 16 :

Ejus castello et castelli Banleug divinum Officium abstulistis.

Banlia, Eadem notione, in Charta an. circiter 984. inter Instrum. tomi 2. nov Gall. Christ. col. 46 :

Concedimus igitur habere eos omnes consuetudines omnium satisfactionum hominum omnium ibidem morantium, v. g. si quislibet fecerit homicidium, adulterium, furtum... omnem emendationem forisfacti et Banliam habebunt manachi ibidem Deo et B. Martino servientes, atque omnia vadimonia legum.

Qu omnia iis competunt, quos dicimus habere Haute, moyenne et basse justice, id est, quorum potestas in subditos et delinquentes plena est et integra. Vide Barlia. Bannilocus, Idem quod Banleuca, in Chartis Philippi Alsatii et Balduini Comitum Flandri ann. 1183. et 1202. apud Mirum in Donat. Belgic. lib. 2. cap. 60. et 78. Qua voce redditur vernacula Banlieu, qua passim utuntur eadem notione Stylus Leodiensis cap. 18. 23. 26. 28. Consuetudo Cameracensis tit. 5. art. 2. tit. 25. art. 3. 4. 7. Valentianensis art. 8. 31. 33. 34. 40. 59. 65. 66. 69. 73. et Namurcensis art. 28. 86. Bannitum Miliare, Idem quod Banleuca. Constit. Frider. II. Imp. ann. 1232. ap.

Schilter. in Glossar. pag. 81 : Item in civitatibus nostris novis Bannitum Miliare deponatur. Adel. Est apud Pertz. vol. leg. 2. pag. 291. lin. 44. ibid. pag. 282 : lin. 30. De hoc districtu circa urbes, in quo artes urbanas exercere nemini licuit, vide Eichhorn. Histor. Jur. German. 312. not. i. Mittermaier. Princip. Jur. German. 140. not. 4. Bannaria, Districtus, jurisdictio. Exstat Charta ann. 1133. in Tabul. Abbat. Bonvallis, qua Ursio de Mellaio confirmat omnia placita totius Bannari Bonvallis et aliarum villarum circumjacentium, etc. Infra :

Concessi itaque ut omnia totius Bannari placita in Bonavalle fiant, nec alibi nisi in Bonavalle de quacunque submonitione pulsatus aliquo modo respondeat, excepta deductione belli vel ferri calidi, si forte emerserint : qu duo tantum cum adjudicata fuerint in Bonavalle, inde Mellaicum ducentur, et in Mellaico illa tantum duo in mea curia finientur.
Vide hanc vocem suo loco. Banneria, Eadem notione. Instrum. ann. 1390. tom. 1. Hist. Dalphin. pag. 32 :

Nobilis Humbertus de Boczosello.... vendidit.... Guillelmo Episcopo Gratianopol... quidquid juris... habebat et habere poterat... in parochiis de Murianeta... sive essent Banneri, banna majora, minuta sive mediocria, et ali servitutes.

Banniri Judicium dicitur in Wichbild Magdeburgensi art. 16. 1. et 3. cum illud peragitur. German. Hegen. Vide Grimmii Antiq. Juris pag. 851. Hinc Bannitum Judicium, Congregatum judicium, apud Ludewig. tom. 6. Reliq. MSS. pag. 484 :

Notum facimus universis quod Petrus Polonus noster concivis, coram nobis in Bannito judicio presencialiter constitutus... curiam suam in platea qu Czichenergasse dicitur situatam, eo jure quod ipse eam possidebat... Nicolao de Aureomonte Abbati Monasterii S. Bernhardi in Grissow necnon totius Conventus universitati ibidem dedit.

Banniti, in Speculo Saxonico lib. 1. art. 2. 2. 3. 4. art. 3. 2. dicuntur liberi homines, qui jura sua ac lites disceptant in Episcoporum Synodis, et in Comitum Judiciis.

Libertas, inquit illius auctor, est etiam tripertita, quorum primi Episcoporum Synodum qurere solent, et hi Banniti dicuntur
. Et mox :

Simili modo et scularia judicia qurere solent, scilicet Banniti Comitum, etc.

Art. 6. 3. agitur de eorum testimoniis, et lib. 3. art. 18. Judex non nisi in legitimo loco judiciali sub imperii banno de Bannitorum criminibus cognoscere potest, lib. 1. art. 59. 1. Adde art. 63. 1. art. 67. 3. lib. 2. art. 3. 2. art.

12. 1. 4. et lib. 3. art. 45. 73. ubi de Bannitorum prrogativa. Banniti, id est, digni scabinatu, lib. 2. art. 12. 1. Banniti seu scabini, lib. 3. art. 26. 2. Banniti seu loco scabinali idonei, 45. 3. Textus German. Specul. Saxon. habet lib. 1. artic. 2 :

Scepenbare lde, die der biscope senet sken sollen....


2.

Tu geliker wies solen se wertlik gerichte sken. De scepenen des greven ding over achtein weken under koniges Banne

. Forte banniti, quia banno i. e. jurisdictione, erant prditi. Adel. Quia neque judices, neque partes erant nisi in judiciis sub Banno Regis institutis. De his vide Eichhorn. Histor. Jur. Germ. 337. et Gauppii Miscellan. Jur. Germ. cap. 4. Dicuntur etiam Synodales homines. Bannitorium, Locus causarum, alias Auditorium, in Breviloquo. 4. BANNUM, Vexillum. Vide in Bandum. 5. BANNUM, Gall. Ban, vocabant nostri Vinum aliaque cibaria, seu eorumdem pretium, qu sero nuptiarum a nubente dabantur junioribus ejusdem loci et artificii, ob cantilenam, quam vice epithalamii vel potius irridendi causa, decantabant. Lit. remiss. ann. 1390. in Reg. 139. Chartoph. reg. ch. 12 :

Quant l'espouse se deust coucher, vindrent pluseurs tisserans d'icelle ville de Dreux, lesquelz demanderent.... l'exposant, comme administrateur du vin, leur droit du Ban qu'ilz disoient eulx appartenir ; c'est assavoir qu'ilz dient avoir de coustume au lieu et au pays d'environ, que, quant aucun se marie, ilz doivent avoir de l'espous, ou de ses commis une carte ou deux de vin pour leur Ban, ou argent pour la valeur, et par especial ceulz qui sont du meme mestier ou office de l'espous : et pour ce aussi qu'il est acoustum de chanter par esbatement une chanon par ceulx qui font laditte demande, ledit exposant respondi amiablement que ilz n'en auroient point, se ilz ne chantoient la chanon accoustume.
Ali ann. 1402. in Reg. 157. ch. 14 :

Au soir aprs souper que il estoit heure de requerir et demander l'espous desdites nopces certain droit de pain, de vin et de char, que les varlez de ladite parroisse (de Noyers prs Lorris en Gastinois) qui sont de la valeterie de laditte parroisse, ont acoustum de demander, avoir et prendre sur chacun mari en icelle le soir du jour des nopces, appell le Ban, lequel droit de Ban, etc.
Rursum ali ann. 1425. in Reg. 173. ch. 287 :

Lesquelz compaignons alerent veoir se on chantoit le Ban du varlet chartier de l'abbaye de saint Pere de Chartres, lequel pour icellui jour

avoit est espous,... et l trouverent autres compaignons, qui estoient assemblez pour avoir ledit Ban, et afin qu'ilz se dpartissent sans crier icellui Ban et sans faire ennuy audit espous, icellui espous leur donna six blans, une quarte de vin et trois pains.
Atque ita legendum censeo loco Bast, quod habent Lit. remiss. ann. 1424. ex Reg. 172. ch. 621 :

Icellui Robin dist au suppliant qu'il iroient chanter le Bast, que on a accoustum chanter ou pays (Normandie) la premiere nuit des nopces.
Qu iterum repetuntur ibid. ch. 624. Quod bannum qui solvere renuebat, pna mulctabatur. Lit. remiss. ann. 1381. in Reg. 119. ch. 52 :

Pour ce que audit lieu (de S. Pelerin) est coustume que chascun qui ce est mariez en l'anne, qui autrefois a est mariez, doit auxdiz compaignons un pot de vin ; et quant il en est refusant, les compaignons le mettent en une charete et le meinent en certaine eaue ou riviere.
Vide infra Cochetus 3. et Nuptiaticum. 1. BANNUS, ut Bannum 1. et 2. Vide ibi. 2. BANNUS, f. pro Bancus, nisi sit ornamenti ecclesiastici genus. Codex reg. 7887. fol. 3. r. :

Dutrannus jussit fieri Bannum, qui vocatur Gaiferius, et curciabaldum aureum et unum manipulum aureum cum chillis.

Vide Gaiferius. BANO, Melius Banonium, Agri libertas, sive communis agri depascendi liber usus. Jura et Consuetudines Normanni cap. 8 :

Tempus quo terr sunt communes, tempus Banonis [alias Banoni] vulgariter nuncupatur, quo tempore animalia sine pastore herbas depascunt per campos communiter ac decurrunt. Qudam sunt animalia qu nullum habent Banonium, sed omni tempore debent custodiri : ut capr, etc. Nullus tempore Banonii terram suam potest defendere, nisi clausa fuerit ex antiquitate.
Temps de banon, in Gallica editione, quo scilicet bannum indicitur pro communi agrorum usu. Apud Hickesium Thes. Ling. Sept. tom. 1. pag. 163 :

Ban (unde Banon et Banonium) in veteri Gotho-Scandico sive Danico, pro agro et territorio frequenter accipitur.
BANOA, Vestis species. Testamentum Beatricis Vicecom. Narbon. ann. 1376. apud Marten. tom. 1. Anecdot. col. 1525. C. :

Item plus legamus eidem hospitali tres Banoas, unam botonatam et duas albas.
BANQUAGIUM. Vide Bangagium et Bancagium.

BANQUARIUS, Banquerius. Vide supra Bancharius. BANQUA-RUPTA, ab Ital. Banco rotto, Gall. Banqueroute, Argentari dissolutio. Stat. Avenion. lib. 1. rubr. 40. pag. 115 :

Statuimus quod si quis foro cesserit, seu, ut vulgo dicitur, Banquamruptam, vel fallitam fecerit, etc.

BANQUERIUM. Vide Bancus. 1. BANQUERIUS, Argentarius, Mensarius, Call. Banquier. Commentaria Petri Foucherii Canonici Lemovic. inter Fragm. Hist. Stephanotii tom. 2 :

Anno Domini 1520. recepimus literas Apostolicas confirmatorias previlegiorum Lemovicensis Ecclesi, pro quibus solvimus Iheronymo Talannici Banquerio vill Lugdunensis mille libras.
2. BANQUERIUS, Bedellus. Vide in hac voce. 3. BANQUERIUS, Idem quod Bannalis. Arest. parlam. Paris. ann. 1536. ex Tabul. castri de Chiss in Turon. :

Plus molendina Banqueria dicti Montis-Ricardi supra pontes ejusdem loci sita, cum duabus bragis ab ipsis molendinis dependentibus. Moulins banquiers,
in Decreto ann. 1538. ibid. Vide Raguelli Glossar. Juris Gallici voce Molin Banquier. BANQUETUS, Convivium, Gall. Banquet. Vincentius Cigalius Tract. de Bello Italico :

Advertatis Domini Burgenses civitatum in Banquetis Prelatorum, in eorum domibus mansiones multe sunt, nam major familiaritas assumitur in cibo assumendo, quam in colloquiis.

Vide Bancquettus in Bancus. BANQUS, pro Bancus, Scamnum, in Mirac. MSS. Urbani PP. V. Banque etiam pro Banc, in Lit. Joan. Atrebat. comit. Augiens. ann. 1379. ex Reg. 115. Chartoph. reg. ch. 348 :

Late, eschaule et Banque de chesne ou de haistre.

Hinc Banquette, pro Sella, cui eques insidet, in Lit. remiss. ann. 1417. ex Reg. 170. ch. 109 :

Une celle (selle) que l'en appelle au pays (de Languedoc) Banquette.

BANSA, Vitis species, de qua Petrus de Crescentiis lib. 4. cap. 4. BANSATRICES. Epistola Childeberti Regis de abolendis reliquiis idololatri, post. Concil. Arelat. V. :

Ad nos querimonia pervenit, noctes pervigiles cum ebrietate, scurrilitate, vel canticis, etiam in ipsis sacris diebus... Bansatrices per villas ambulare.
Ita Codex MS. teste Sirmondo et Baluzio. Sirmondus vero in Gloss. ad calcem

Supplem. Concil. antiq. Galli : Bansatrices, vel forte dansatrices, ut volunt aliqui ; est id genus mulierum vagantium atque mendicantium, quas vulgus appellat gyptias sive Bohemias, qu latrociniis et saltationibus omnino dedit sunt. Verum nihil de iis in hac Childeberti epistola. Quid si legendum balatrices, vel dansatrices, certe ita verborum sensus exigit, nam Dansatrices nostris sunt, des Danseuses. Unde vero vox Danse, pro saltatione ad Gallos pervenerit, nondum sum assecutus. Vide an arrideat conjectura Salmasii ad Hist. Aug. pag. 246. Germanis Dantz saltatio est ; hinc Gallicum Danse. Vide Menagium. Vide Bensozia. BANSELLA, Cista, corbis, Gallo-flandris Banse, quarum opifex Bancellarius, Bencellier. Comput. fabr. S. Petri Insul. MS. ann. 1482 :

Item Bansellario, pro una nova Bansella rotunda ad serviendum mundationi ecclesi per superius et alibi, xv. sol. j. den.

Hinc accersenda videtur vox Bainchete, qua nass species significatur, in Stat. ann. 1317. ex Reg. 65. Chartoph. reg. ch. 69 :

Item nous dfendons les nasses prelles, que l'en dit grantz Bainchetes.
Occurrit prterea tom. 6. Ordinat. reg. Franc. pag. 398. quomodo etiam legendum est tom. 2. earumd. Ordinat. pag. 12. art. 11. pro Bainchere. BANSOLMORA, Bansulusmora, Marturinarum pensio, Hungaris, vel ipsa marturina pellis. Decretum Ludovici Regis Hungari ann. 1351. cap. 12 :

Nec ratione collect marturinarum, Bansulusmora vocatarum, amodo et in posterum inolescerent, etc.
Hanc pensionem a Calomano Rege primitus inductam docent Decreta Andre Regis ann. 1111. cap. 11 : BANSTA. Adalardus in Statutis Antiq. Monasterii Corbeiensis lib. 2. cap. 1 :

Marturin juxta consuetudinem a Calomano Rege constitutam solvantur. Ctera autem vasa ad ipsum officium (Camerarii) pertinentia, sicut sunt vanni, Banst, vel alia qulibet hujusmodi.
Fustem tritur aptum hic interpretatur vir doctus, Fleau, flagellum, tanquam Bansta idem sit quod Baston : sed vix est ut assentiar. Malim igitur legere bast, ut clitell intelligantur ; nam cum vannis, perinde ex viminibus confectis junguntur. Eodem sensu quo Bansella, cujus diminut. esse videtur. Comput. MS. ejusd. fabr. ann. 1433 :

Pro quadam Bansta ad mundandum chorum, xv. sol. Sicut sunt vanni Banst, etc.

Vide supra Banastum. Frischius in Glossar. German. voce Banzen locum modo laudatum ex Statut. Corb. sic legendum docet : omisso commate inter utrumque, ita ut vanni banst sint Vanni, quibus utuntur

in horreis, Germ. Wannen, wurfschaufeln. Bansta itaque idem esset ac Germanicum Banze, i. e. latus are in horreo in quo disponuntur mergites. Ulphilanum Bansta nil aliud est quam Horreum. Sed et Carpentarii interpretatio, retenta virgula, locum habere potest. Adel. BANSULUSMORA. Vide Bansolmora. BANTHALE, f. pro Bancale, Tapes qua scamnum insternitur, apud Rymer. tom. 7. pag. 590. col. 1 :

Sex pannos et quinque virgas de diversis coloribus, quinque duodenas et dimidium de cappis et birettis, sex Banthalia, etc.

Vide Bancale in Bancus. BANVERTSCHIN, Sic lego pro Bauverschin, in Charta Frider. I. Imper. ann. 1156. inter Probat. jurium Domus elector. Bavar. ad regna Bohem. et Hungar. pag. 5 :

Et potest (dux Austri) in terris suis omnibus tenere Judos et usurarios publicos, quos vulgus vocat Bauvertschin, sine imperii molestia et offensa.
Vide Banwerc. BANVEYRTEL. Charta ann. 1282. tom. 1. Hist. Trevir. Joan. Nic. ab Hontheim pag. 816. col. 2 :

Ipse scabinus installatus, propter hoc debebit eidem nobili solvere quoddam jus, quod Banveyrtel vini appellatur, vel loco ejus denariorum summam, qu sex denarios usualis monet non excedet.
BANVILLE, Idem quod Banleuca. Vide Burban. BANVINUM. Vide in Bannum 1. BANUM. Mirac. S. Rufini tom. 6. Aug. pag. 819. col. 1 :

Quidam serviens sui patris ducens plaustrum Bano ponderatum per illam stratam, etc.
Ubi docti Editores supra hanc vocem vino eadem manu in MS. scriptum esse monent. BANUS, Dignitas notissima apud Dalmatas et Hungaros, penes quos ita dictus provinci Gubernator : ipsis Hungaris hodie Ispan. , Constantino de Adm. Imp. cap. 30. et 31. Cinnamo. Non desunt qui putant ad hanc dignitatem referenda, qu habet Hesychius :

, , .

Certe a ban, seu banno, vel bando, id est, vexillo, videntur Bani appellati, quod sub eorum vexillis ac signis provinciales militarent. Vide in voce Hispanus ; prterea Joannem Seldenum de Titulis honorariis part. 2. cap. 2. n. 5. Jo. Lucium lib. 6. de Regno Dalmat. cap. 1. Raynaldum ann. 1200. n. 46. Decreta Andre Regis Hungar. ann. 1222. cap. 15. et Notas nostras ad

Alexiadem pag. 347. et ad Cinnamum pag. 449. Bolandus Banus inter legatos regis Hungari ad Rodulph. I. Imperat. in Charta ann. 1277. apud Pertz. vol. Leg. 2. pag. 417. Glossar. med. Grcit. col. 875. D. In vocis etymo errare Cangium scribit Carol. de Aquino in Glossar. milit. ubi docet vocem esse Illyricorum, apud quos Ban est dominus vel prfectus provinci. Hinc apud eos Banitise verbum, quod est magnifice circumferre. Banatus, Dignitas Bani, vel Comitatus, Principatus, Hungaris Bansag. Thwroczius in Carolo Rege Hungar. cap. 97 :

Dionysio tradidit omnia cum dignitate Banatus.


Idem in Maria Rege cap. 1 :

Stephanum... ad altum Banatus Regni Dalmati elevans apicem.

BANWARDIA, Idem videtur quod Bannum leug, sic dictum a Banno et Warda Custodia ; quia Bannum leug propter immunitatem annexam peculiarius custoditur. Hist. Mediani Monasterii pag. 525. et 526. in Charta Joannis Abb. ejusd. Monaster. pro Universitate inferioris Ehenheim ann. 1258 :

Nostro Monasterio reservantes ut custodes qui Banwardi vocantur ibidem de ctero ordinandi, Banwardiam sicut huc usque requirant a nobis, proportione superius memorata. Nos universitas vill inferioris Ehenheim omnia prdicta vera esse prsentibus profitemur, et ad solutionem prdict pecuni sine diminutione persolvend, nec non et si quid deducta mercede custodum, et lx. solidis cteris Banwardi dominis debitis, residuum fuerit in denariis, de agris singulis cujuscumque fuerint in banno universaliter colligendis pro portione Monasterii ; et insuper ad observationem juris Banwardi quod ibidem hactenus habuit Medianum monasterium, nos cum nostris hredibus et posteris dicto monasterio perpetualiter obligamus.
German. Bannwart sive Bannwrter, idem est ac Custos banni, seu custos agrorum et fructuum in banno seu districtu, qui alias Messuarius, Camparius audit. Vide Banerius et Banderius. Adel. Haltausio Glossar. German. col. 98. Bannwart est Banni custos juratus, saltuarius, cujus est videre, ne quis intra fines saltus lignetur, metat gramen aut pascat. BANWARDUM, Eadem notione. Locum vide in Bannale Dominium post Bannum 3. BANWARDUS, Custos Banwardi. Vide Banwardia. BANWERC, Submonitio ad operas, seu corveias faciendas : vox conflata ex Belgico Werc, opera, opus, et ban, bannum. Charta Roberti Comitis Flandri, in Tabulario S. Bertini ann. 1119 :

De terris vero quas S. Bertinus habet, qu Banwerc debent, concessi, ut de unaquaque terra 2. solidi singulis annis ab Abbate Comiti persolvantur.

Alia ejusdem Balduini :

Illi vero qui in prdicta villa ad Banwerc constituti sunt, debent Comiti tantum uthlandes, Banwerc et landwerc, et placitum inde erit Abbatis.
Alia Theodorici Comitis ann. 1147. ibid. :

Homines etiam sancti de comitatu suo in Broburg nullum opus quod Banwerc vocant, operari debent, nisi ubi homines mei ex communi indictu operantur.
Notitia ann. 1159. ibid. :

Dabit Waltero de Ekas et successoribus suis infra Pentecosten et festum S. Joannis pro Banwerc 4. sol.
BAOGAND, Baogaud. Vide Bagaud. BAPHIUM, seu Bafium, locus in quo fucatur vel tingitur purpura. Ugutio : Baphium, genus purpur, unde Baphius, vel Baphiarius, purpureus vel textor talis purpur, vel venditor, vel mercator hujus purpur : et invenitur simpliciter pro mercatore ; et hoc Baphium, locus ubi talis purpura efficitur, vel texitur, vel venditur. Prpositus Baphiis, apud Lamprid. in Alexandro. Procuratores baphiorum varios recenset Notitia imperii sub dispositione Comitis sacrarum largitionum. Bafia Fenicis, in leg. 18. C. Th. de Murilegul. (10, 20). Adde const. 3. de Indulgent. Debit. (11. 28.) et Justin. Cod. const. 2. et 14. de Murileg. (11. 7.) Tirii textrini meminit Firmicus lib. 3. ut et Ammianus lib. 14. qui et Ministros fucand purpur memorat. Inde Baphii, Ministri in Officina tinctoria constituti, const. 2. C. Just. de Murileg. (11. 7.) ubi alii leg. Baphei ; Baphiarii in Not. Dign. Vide Forcelin. BAPHOMET, pro Mahomet. Spicil. Acher tom. 7. pag. 194 :

Altis vocibus Baphomet invocaverunt (Turci) et nos Deum nostrum in cordibus nostris deprecantes, impetum facientes in eos, de muris civitatis omnes expulimus.
Vide Mahum. BAPOLI. Benzo episc. Albens. in Henr. III. apud Ludewig. tom. 9. Reliq. MSS. pag. 375 :

Bapoli homines nequam, filii mendacii, rapientes hunc de sinu materni solatii, obsistebant ne veniret ad coronam Latii.
BAPTALERIUM, Baptentorium, Molendinum ubi tunduntur panni. Statuta Monast. S. Claudii ann. 1448 :

Item et per Petrum Vandalo super uno molendino et Baptentorio, dimidium grossum.

Ibidem quater repetitur semper adjuncta voce Molendinum. Vide Batatorium. BAPTIONES, Idem quod Batitura 1. actus terendi frumenti, Gall. Battage. Stat. Bonon. ann. 1250-67. tom. 1. pag. 474 :

Et dicimus quod possint esse et stare cives in villa cum familia eorum a die feriarum indictarum pro messibus omnibus faciendis, sive Baptionibus, sive seminibus, donec dicte ferie durent.

fr. BAPTIDERE, Baptire, Batuere, verberare, leges Liutprandi apud Murator. tom. 1. part. 2. pag. 74 :

Aut turpiter Baptiderit eam.


Ibid. pag. 75 :

Et necasti eam per famem, aut turpiter Baptisti.

Vide Battere. Baptire Monetam, Nummos cudere, Nostris Battre monnoye. Vetus formula inter leges Ludovici Imp. apud Murat. tom. 1. part 2. pag. 132 :

Petre, te appellat Martinus, qui est advocatus de parte publica, quod tu Baptisti falsam monetam.

Formul. ad cap. 17. BAPTILLUS, Tudicula, clava campan, Gall, Battant, a verbo Baptidere. Mirac. S. Auctor. episc. Trevir. tom. 4. Aug. pag. 50. col. 1 :

Baptillis de universis campanis et nolis ejusdem ecclesi, ut confusionem prcaverent, ad cautelam demptis, etc.
Pag. 51. col. 1 :

Baptillos sparsim reperiunt, etc.

Vide Batallum et Batellus 2. BAPTISAGIUM, Prstatio, qu ex Baptismo seu benedictione navium provenit. Privil. Rupell ann. 1483. inter Observat. ad Carol. VIII. pag. 384 :

Qu privilegia et dona barragii, Baptisagii, balisagii,... cteraque contenta privilegiis, firma et inviolabilia esse per omnia perpetuo decernimus.

BAPTISAMENTUM, Baptismi apparatus, cremonia. Bulla Innoc. PP. VIII. ann. 1484. in Contin. magn. Bullar. pag. 291. col. 1 :

Item, ut distinguantur clerici a laicis, ordinarunt, quod nulli ex dominis canonicis, seu de collegio habituati in Baptisamentis, sponsalibus, sepulturis, vel quibuscunque honoribus fiendis, vel aliter qualitercunque per civitatem ipsos contigerit ambulare, pileis seu capellis, vel cornatis, more laicorum, utantur. Baptistement En poi de tens aprs conut la royne un fil : quant il fu nez, elle le fist bauptizier,.. mors fu en aubes assez tost aprs le Bauptiszament.
Bestiarius MS. :

et Bauptissement, nostris, pro Baptismate ipso. Chron. S. Dion. lib. 1. cap. 18 :

Saint Esperit en sa samblanche (d'une colombe) Descendi au Baptissement De Jhesu Crist veraiement.

Pro dificatione vero eadem vox occurrit in Lit. remiss. ann. 1415. ex Reg. 168. Chartoph. reg. ch. 332 :

Comme le suppliant qui venoit de la riviere de Loire de querir du sablon... pour faire du mortier pour le baptissement de sa maison, etc.
Hinc Baptisi, Confectus, fabricatus. Lit. remiss. ann. 1473. in Reg. 195. ch. 984 :

Le suppliant embastonn d'une grosse hante Baptisi sans ferreure. La Preescha (S. Jean) par conscience Le Bautesme de pascience (Pnitence.)

Nisi sit pro Nominatus, appellatus, quo sensu etiamnum Baptiser usurpamus. Vide infra Baptizare 2. Bautesme, pro Baptme, baptismus, in vita J. C. MS. :

BAPTISARE Imaginem ceream, hoc est, eam appellare nomine illius, cui nocere propositum erat, solebant prstigiatores, ut discimus ex Aresto ann. 1354. 30. Maii in vol. 4. arest. parlam. Paris :

Inter cetera quandam imaginem ceream fieri et Baptisari fecerat ipsa Margareta, cum quibusdam aliis sortilegiis, nominatione non dignis.
Authent. processus Roberti Atrebat. ex Cam. Comput. Paris. fol. 185. v :

Je en vouldroye avoir un autre (image de cire) queje vouldroye que il fut Baptisi... Si vous prie que vous le me Baptisiez, quar il est tout fait, il n'y fault que le Baptesme ; je ay tout prest les parrains et maraines, et quant que il y a mestier, fors le Baptisement... Il n'y fault faire fors aussi comme un enfant baptiser et dire les nons qui y appartiennent.
Vide infra Imaginatio 2 et Vultivoli. Vide Grimmii Mytholog. pag. 619. 620. Baptoier, pro Baptiser, in Cod. S. Vict. Paris. sc. 14. exarato serm. 15 :

Se hia de tex par mon esciant, qui puis qu'il furent Baptoi, ont offendu mout et correci nostre Seigneur.
BAPTISATIO, Qulibet corporis ablutio, in itinere Jerosol. Bernardi de Breydenbach pag. 211. BAPTISATUS, Dicatus, quia Deo dicamur in Baptismo. Fredegarius in Hist. Gregorii Turon. epitomata n. 20. ubi Chlodoveus I. Rex Francorum Chlotildi Regin primogeniti sui mortem exprobrans ait :

Si in nomine deorum meorum puer fuisset Baptizatus, vixisset.


Et apud Gregorium ipsum lib. 2. num. 29 :

Si in nomine deorum meorum puer fuisset Dicatus, vixisset.

BAPTISMUS. Baptismus Paschalis et Pentecostes, quia olim, et ab ipsis Christianismi initiis, h du potissimum solennitates ad Baptismum

Catechumenorum delect leguntur, quod Tertullianus lib. de Baptismo testatur, ut et Siricius PP. in Epistola cap. 2. Gelasius I. Epist. 9. S. Leo Epist. 4. et 8. Gregorius M. et alii passim, prter Concilia et Synodos, in quibus Baptismus celebrari vetatur aliis diebus, nisi mortis periculum immineat. Hinc baptisterium per Quadragesimam potissimum claudebatur, ut legitur in expositione brevi antiqu Liturgi apud Marten. tom. 5. Anecd. col. 97. Cur autem e potissimum solennitates ad id delect fuerint, pluribus tradunt iidem Leo PP. Epist. 4. ad Sicili Episc. cap. 3. Tertullianus, et alii. Certe hanc consuetudinem suo vo, hoc est, circa ann. 1100. abrogatam fuisse testatur Theophylactus in Comment. in Lucam ad cap. 10. Cujus quidem antiquand legis ea pr cteris causa extitit quam adfert Rupertus lib. 4. de divin. off. cap. 18. quod cum Christianitas crevisset,

periculosum erat tantam multitudinem differi, propter occasiones mortis, ac maxime propter turbam infantium e fidelibus parentibus nascentium, quorum tenera adhuc vita perspe levi occasione succiditur.

Verum pristinum celebrandi Baptismum in Paschate et Pentecoste obtinuisse etiamnum longe post annum 1100. extremis sculis, colligi potest ex Conciliis et Synodis. Legimus tamen in aliis etiam festivitatibus celebratum Baptismum. Nam Siculi et nostri in Epiphania baptizabant, quod tandem prohibuit Leo M. Epist. 80. Concilium Matisconense II. can 3. et Concilium Rotomagense anni 1072. Id etiam obtinuisse in Africa Victor Vitensis lib. 2. de Persecut. Vandalica, in Hibernia Canones S. Patricii cap. 19. apud Grcos, Theophanes ann. 1. Justiniani pag. 149. et Ratherius Veronensis serm. 1 de Quadragesima cap. 5. apud thiopes et Coptos Josephus Scaliger lib. 7. de Emendat. temp. pag. 683. 705. testantur. Chlodovum M. in Natali Domini baptizatum, auctor est Avitus Viennensis Episcopus Epist. 41. licet Fredegarius, Hincmarus, et alii quidam baptizatum in solennitate Paschali scribant. Fiebant porro baptismi ab ipso Episcopo, ut est apud Eustathium in Vita S. Eutychii Patr. Constantinop. num 91. Sed et in natali S. Joannis conferebatur baptismus, ut colligitur ex Gregorio Turon. lib. 8. Hist. Franc. cap. 9 :

Petierunt ut eum (puerum) de sancto lavacro in Dominici Natalis sollemnitate deberem excipere : et non venerunt. Rogaverunt deinceps ut ad sanctum Pascha baptizaretur ; sed nec tunc allatus est infans. Deprecati sunt autem tertio, ut ad festivitatem S. Johannis exhiberetur : sed nec tunc venit.
Imo et in natalitiis martyrum, solemni ritu collatum fuisse baptismum in aliquibus ecclesiis, observat D. Bouquet ad hunc locum tom. 2. Collect. Histor.

Franc. pag. 316. Trina immersione, ut notum est, peragebatur baptismus, nisi aliud exposceret necessitas : quem morem ad usque ultima tempora obtinuisse, sequentia aliaque monumenta testantur ; ubi et nonnulla qu notentur digna sunt. Rituale MS. S. M. Crassensis ex Cod. reg. 933 :

Tunc sacerdos baptizet eum sub trina mersione dicens :

Et ego te baptizo in nomine Patris, hic mergat semel, et Filii, hic secundo, et Spiritus Sancti, hic tertio, ut habeas vitam ternam. Amen.

Postea tradat eum patrinis, et liniat illum chrismate in vertice... Et induat eum alba veste... Et communicet illum sub utraque specie. Sic communicandus est per septem dies.
Stat. synod. eccl. Atrebat. 15. sc. edita cap. 5. ex Cod. reg. 1610 :

Instruant (parochi) matronas et obstetrices qualiter, impellente necessitate, pueros habeant baptizare, videlicet sub hac forma et non alia, sive lingua Laycali sive Latina : Prima immersio fiat cum dicetur :

Ego Baptizo te, etc. Hoc faciant cum trina mersione in aqua. Alia Guil. Duprat episc. Claromont. ann. 1537 : In nomine Patris ; secunda cum dicetur : et Filii ; tertia cum dicetur : et Spiritus Sancti. Extant inter Statuta MSS. Augerii de Montfaucon Episc. Conseran. sec. 13. qudam observatu dignissima, qu ad baptismum cum spectant hic collegisse, ne pereant, fortassis haud pigebit :

Frequenter plebibus vestris baptizandi formam, et ut eam diligenter cum necessitatis articulus ingruerit observent insinuate, ut baptisans infantem imposito prius nomine producto signo Crucis super aquam, ter in modum Crucis immergat illum in aqua calida vel frigida dicens sic : Petre vel S. ego baptizo te in nomine Patris, et filii et Spiritus Sancti, Amen. Et si nescit literas, hc vulgariter dicat : verumtamen licet tantum semel immerserit, et licet infanti nomen impositum non fuerit, et, ego, non dixerit, nihilominus baptizatus est, dum tamen prmissa verba in mergendo dicantur. Erit etiam Baptizatus quo ad Deum, si dixerit Baptizo te in nomine Christi. Hc tamen laicis innotescenda non sunt, ne facile a forma per ecclesiam statuta recedant. Ubi vero tanta aqua vel temporis copia, vel vas ad hoc aptum haberi non potest, ut totaliter in aqua mergi non possit, cum scutella vel alio vase aliqua aqu quantitas super caput et corpus infantis dicendo prmissa verba fundatur.
Eadem leguntur in Stat. synod. eccl. Carcass. ann. 1270. ex Cod. reg. 1613. et

S. Flori MSS. Qu autem erant patrini et matrin partes in hac cremonia, docent nos Acta dissolutionis matrimonii Ludovici XII. fol. 150. r :

Ludovicus XI. in dictis fontibus tenebat unum de pedibus dicti domini nostri regis, et domina comitissa Vindocinensis, nunc deffuncta, tanquam matrina tenebat alium pedem, et dominus comes Cenomani de mandato dicti Ludovici XI. et tanquam alius patrinus tenebat eum per corpus sub brachiis, et imposuit sibi nomen dictus Ludovicus XI.
Ibid. fol. 134 :

Cum rex Ludovicus XI. reversus fuisset de baptismo ad cameram domin duciss, ipse rex Ludovicus loquens eidem duciss dixit : Madame ma commere, cet enfant qui ne fait que natre, m'a piss en la manche, quand je le tenois sur les fonts, quel signe est-ce ? Et cum vellet recedere ab hujusmodi camera, calcar suum accepit linteamen lecti sic, quod fere cecidit ; tunc dixit : Et deux, de his duobus casibus male contentus, ut videbatur.
Hinc nosse viri ingenium. Notandum vero prorsus est quod legitur in Reg. D. Cam. Comput. Paris. fol. 130. ubi de baptismo Ludovici filii Caroli V. :

Die Lun xv. Martii 1371. baptisatus fuit in ecclesia S. Pauli hora xij. et tenuit eum super fontes D. Ludovicus comes Stampensis ; et sic est nomen ejus, dominus Ludovicus de Francia ; et tenuit cum eo super fontes D. constabularius Franci D. Bertrandus de Guesclin, qui post baptismum ipsius D. Ludovici, supra fontes ei nudo tradidit ensem nudum, dicendo sic Gallice : Monseigneur, je vous doint ceste espe et la met en vostre main et prie Dieu qu'il vous doint autel et si bon cur, que vous soyez encor aussi preuz et aussi bon chevalier, comme fut oncques roy de France, qui porta espe. Amen, amen, amen.
In Hybernia, loco aqu, lac adhibitum fuisse ad baptisandos divitum filios, qui domi baptisabantur, testis est Bened. abbas Petroburg. in Gestis Henr. II. ad ann. 1171. edit. Hearn. tom. 1. pag. 30 :

In quo concilio (Casselensis civitatis Hyberni) statuerunt... parvos baptisari in ecclesia in nomine Patris et Filii et Spiritus Sancti : et hoc a sacerdotibus fieri prceperunt. Mos enim prius erat per diversa loca Hyberni, quod statim cum puer nasceretur, pater ipsius, vel quilibet alius, eum ter mergeret in aqua, et si divitis filius fuit, ter mergeretur in lacte. Postea vero solebant aquam illam, vel lac illud in cloacis suis, vel in aliis locis immundis projicere.

Ex Concilio Neocesariensi in vet. Pnitentiali ex Cod. reg. 3878. fol. 82. discimus infantem posse baptisari inclusum in utero materno. Hujus hc sunt verba :

Prgnans mulier baptizetur, et postea infans.

Vinum parvulis baptisatis porrigebatur ; quod inter abolendas consuetudines, quas exigebant parochi, annumeratur in Aresto ann. 1401. 11. Mart. ex vol. 9. arest. parlam. Paris. :

Insuper ratione vini proprii ipsorum curatorum, quod parvulis post baptismi susceptionem bibendum dare consueverant, etc.

Baptisma Generale, Paschatis et Pentecostes. Concilium Rotomagense ann. 1072 :

Ne Generale Baptisma nisi Sabbato Pasch et Pentecostes fiat. Hoc quidem servato, quod parvulis quocunque tempore, quacumque die petierint, regenerationis lavacrum non negetur.
Honorius III. PP. in Bulla ann. 1217. pro Episcopo Papiensi :

Prter matricem Ecclesiam Baptismum Generalem fieri penitus prohibemus.

Baptismus ad Succurrendum dictus, qui in extremis confertur, in Lib. sacram. eccl. Rem. Vide in Clinici. Baptisma Manuale, Quod quolibet die confertur. Sentent. ann. circ. 1322. apud Lam. in Delic. erudit. inter not. ad Hodoepor. Charit. part. 2. pag. 429 :

Ex parte dicti domini plebani occasione Baptismatis tam solemnis, quam manualis seu quotidiani, etc.
Baptismum Perdere, id est, gratiam Baptismi et innocentiam, ut aiunt, baptismalem. Fortunatus lib. 2. de Vita S. Martini :

Qui male polluerint lavacri venerabilis undam, Et sua perdiderint Baptismata crimine mersi.

Baptismus Campanarum. Vide Campana. Baptismus Crucis, apud Armenos describitur a Willebrando ab Oldenborg in Itinerario, apud Allatium in Symmictis pag. 139. et ab Adamo Oleario in Itinerario, Moscovitico tom. 1. Lapis Baptismi. Acta SS. Junii tom. 3. pag. 118 :

Casulas quatuor albas, quatuor Lapides Baptismi, imaginem B. Virginis.

An fons baptismalis, quadratus et compactus e lapidibus quatuor ? Germani etiamnum dicunt Taufstein pro omni Baptisterio. Baptismus, Eadem notione qua Baptisterium infra Chronicon Parmense ad ann. 1307. apud Murator. tom. 9. col. 866 :

Item eo tempore duo turizelli primo facti et levati fuerunt super Baptismo Ecclesi majoris cum colonellis, et cum pomis deauratis versus

palatium Episcopatus Parm.

Baptismatis nomine nuncupabatur in ecclesia Tullensi immersio in aquam, qu pna erat instituta in monachos servitio ecclesi cathedrali debito certis diebus, deficientes. Stat. eccl. Tullens. ann. 1497. ex Cod. reg. 4333. fol. 78 : r. :

Olim de quolibet cnobio existente in diocesi (Tullensi) veniebat unus illis diebus (tribus scilicet festis immediate post Pascha) ad serviendum ecclesi ad laudem resurrectionis, et cathedralis ecclesi honorem et reverentiam. Si autem aliquis ex prtactis, vel contumaci animo, aut torpencia defecerit, projiciendus est in aquam, non periculose tamen, in signum baptismatis Christi, quod Apostoli post resurrectionem Christi ferventi animo prdicaverunt : tamen si ex prnominatis aliqu fuerint honest person, admittuntur ad gratiosam redemptionem, non excedentem duos solidos cursibiles.
Nonnulla notatu digna de Baptismo vide apud Antonium Matthum ad Alciati Epistolam contra vitam Monasticam, pag. 42. Confer etiam Nostrum Glossar. med. Grcit. voce , col. 1500. et , col. 1539. BAPTISSIO, Baptismus. Index MS. beneficior. Eccl. et Dic. Const. fol. 45. e Muro D. de Cang :

Percipiunt equis portionibus in ipsa parochia omnes grossas decimas et leguminum et totum altalagium, excepta pecunia oblata in Quadragesima et alias, et debita in confessionibus audiendis, visitatione infirmorum, et pro Baptissione.

1. BAPTISTERIUM, Grcis idem quod Piscina, ut est apud Sidon. lib. 2. Epist. 2. Vide Forcellin. H. Stephan. Thesaur. Gr. ed. Didot. vol. 2. col. 111. Recentioribus vero des vel locus in Ecclesia seu di sacr adjunctus, in cujus medio erat fons, ubi baptizabantur Catechumeni. Eucherius et Glossar. MS. S. Germani a Pratis num. 501 :

Baptisterium, tinctorium. Baptisterii Basilica, Instaurata etiam sacri est Baptismatis aula, Quos maculas veteres fons lavat unus aquis.

apud S. Ambros. Epist. 13. Aula Baptismatis, apud Fortunatum lib. 1. Poem. 15 :

Adde lib. 2. Poem. 11. Baptisteria vero non nisi in majoribus Ecclesiis et Parochialibus constituere fas erat, nedum vero in oratoriis privatis, ut est in Epistola Zachari PP. ad Pipinum cap. 15. Sed ea fere semper extructa erant seorsim a templis, iisque adjuncta, ut observare est ex Paulino Epist. 12. et Natali 10. Gregorio Turon. lib. 10. Diurno Romano cap. 5. tit. 19. 20. 21. et aliis sine numero.

Oratoria et altaria in Baptisteriis interdum extitisse, docemur ex iis qu tradit Anastasius in S. Hilario PP. eumdem nempe Pontificem tria fecisse oratoria in Baptisterio Basilic Constantinian, S. Joannis Bapt. S. Joannis Evang. et S. Crucis ; prterea in Baptisterio Lateranensi oratorium S. Stephani. Idem in S. Symmacho :

Ad fontem in Basilica B. Petri Apostoli oratorium S. Crucis ex argento, Confessionem et crucem ex auro, etc.
Quem quidem morem indicat etiam Paulinus Natali 10. ubi Baptisterium describit :

... Medio pietatis Fonte nitet, mireque simul novat atque novatur. Namque hodie bis eam geminata novatio comit, Dum gemina Antistes gerit illic munera Christi, In geminos adytum venerabile dedicat usus, Castifico socians pia sacramenta lavacro.

Picturis variis adornata Baptisteria testatur idem Paulinus Epist. 12. Anastasius in Leone III. pag. 134 :

Ipsum vero baptisterium diversis in circuitu decoravit picturis. Fontes fecit opere fabrili, Arte vix comparabili. Duodecim qui sustinent Boves, typum grati continent. Materia est de mysterio, Quod tractatur in baptisterio. Hic baptizat Joannes Dominum, Hic gentilem Petrus Cornelium, Baptizatur Craton Philosophus, Ad Joannem confluit populus. Hoc quod fontes desuper operit, Apostolos et Prophetas exerit.

Quibus autem adornari picturis solerent Baptisteria, belle describit gidius Monachus Aure vallis in Oberto Episc. Leod. cap. 18 :

Vide Sansovinum et Stringam in Venetia lib. 1. cap. 106. et qu de Baptisterio Sophiano diximus in Descript. dis Sophian n. 82. 83. Gloss. med. Grcit. col. 174. et voce , col. 687. Illud denique observatione dignum existimo : Florenti (ut et Pisis, Bononi, Parm, Urbe veteri, et alibi) in Italia e regione maximi templi Ecclesia est rotunda S. Joanni Baptist sacra ; hanc Baptisterium appellant, tota et hc

marmorea, habens januas, quas ne valv operis egregii occludunt. In medio illius Ecclesi Baptisterium e marmore lucidissimo positum visitur, in quo Florentini omnes Baptismi lavacrum percipiunt, neque alibi quisquam prterquam in hoc Baptisterio aquis salutaribus tingitur. Qu quidem adnotare libuit, tanquam veteris moris institutum, cum olim in civitatibus in Ecclesiis tantum Cathedralibus, aut iis adjunctis Baptisteriis baptismus conferretur, in quibus etiamnum supersunt ejusmodi Baptisteria, tametsi nulli fere usui. Vide in hanc rem Panvinium de septem urbis Rom basilicis, ubi de Baptisterio Lateranensi pag. 188. Nota sunt qu de Baptisterio Sophiano observant Scriptores. In Baptisteriis mortui sepeliri vetantur in Concilio Altisiodor. cap. 14. Baptisterium, Ecclesia baptismalis, parochialis. Sidonius lib. 4. Epist. 15 :

Nam Baptisterium, quod olim fabricabamini, scribitis posse jam consecrari.


Synodus Romana ann. 853. cap. 40 :

Presbyteri vero qui in diversis locis, Baptisteriis, vel quibuscunque aliis sacris oratoriis ordinantur, etc.
Vita Garnerii Prepositi sancti Stephani Divionensis apud Perardum pag. 131 :

Est alia basilica.... de qua in prdicta B. Gregorii (Lingonensis Episcopi) Vita scriptum est, quod domus ejus Baptisterio adhrebat, ab officio baptizandi sic nominata, quod ibidem spius fiebat.
Occurrit spe in Charta Longobardica ann. 745. apud Ughellum in Episcopis Aretinis. Ecclesia Baptisterii, in Vita S. Aviti Episc. Viennensis n 5 :

Hujus labore et industria Baptisterii Ecclesia musivo et marmore mirabiliter ornata, et pavimento venusti operis constructa, ipsumque Baptisterium cum aquductu et ornatu suo, ad honorem Patriarcharum et Prophetarum, sanctique Joannis Baptist, quanta celeritate a fundamentis redificata sit, etc.

Vide Ecclesia Baptismalis. Domus Baptismalis, apud Herimannum de Restaurat. S. Martini Tornacensis cap. 43 :

Domum illic Baptismatis in honore ipsius dificavit, quoad laudes divinas sacramentorum ministris celebrantibus populus Deo dignus posset confluere, et charismata divina percipere.
Baptisterium, Aqua baptismatis, fontes ipsi. Liber Sacramentor. Gregorii M. :

Hic mittantur duo cerei intus in Baptisterio.


Ubi Ordo Romanus :

Hic deponitur benedictus cereus in fontem.


Baptisterium, Baptismus ipse. Jo. de Janua :

Baptisterium.... dicitur tam pro baptismate, quam pro loco.

Ebo Remensis de Ministris :

Chorepiscopi ministerium est, in conficiendis divinis sacramentis, et Baptisterio, omnium intellectum aperiens excitare.
Vita Eusebii Episcopi Vercellensis :

Dum sacrum in mense Martio celebraretur Pascha, in cujus vigilia Papa memoratus sacra perageret, et sacratissimum celebraret Baptisterium, etc. Sine illius licentia Missas et Baptisteria in eadem civitate prsumit celebrare.
Dudo libro 2. Actor. Norman. de Rollone recens baptizato :

Capitul. Caroli C. tit. 40. cap. 1. Convent. Attiniacens. Pertz. vol. Leg. 1. pag. 622. :

Dedit itaque Robertus prima die Baptisterii.... terram, etc.

Adde Epistolam Livonis Regis Armeni in Gestis Innoc. PP. III. pag. 127. et Bractonum lib. 3. tit. 2. cap. 21. 2. etc. Le Roman de la Prise de Hierusalem MS. :

Sire, je croi mult bien la sainte Annoncion, Et le saint Baptestire, et l'Incarnation.

Le Roman de Rou et des Dus de Normandie MS. :

Se Rou vouloit pour nous Chrestien devenir, Bautestire rechoivre, paiennime guerpir, etc.

Baptisterium. Ita Armeni festum Epiphani appellant, quo die Christi Baptismus colitur, ut auctor est Willebrandus ab Oldenborg in Itinerario Terr Sanct, ubi pluribus quomodo hanc festivitatem celebrarent, commemorat, pag. 137. Baptisterium, Liber in quo ritus baptismi et orationes describuntur, vel certe Ordo ad baptizandum. Capitula Caroli M. de diversis rebus ann. 789. cap. 7. Pertz. vol. Leg. 1. pag. 68. :

Ut audiant Episcopi Baptisterium Presbyterorum, ut secundum Romanum morem baptizent.


Capitula ejusdem apud Saltz, Capit. data Presbyt. ann. 803. cap. 3. Pertzio pag. 124. :

Ut (Sacerdos) signaculum et Baptisterium memoriter teneat.


Capitula Guilleberti Episcopi cap. 3 :

Ut unusquisque Baptisterium suum habeat, ut recte baptizare possit.


S. Bonifacius Mogunt. in Capitul. cap. 16 :

Ut unusquisque Episcopus in sua parochia diligenter discutiat suos Presbyteros, et faciat ut illorum signacula et Baptisteria bene faciant, et edoceant Presbyteros quid in illo Baptisterio unumquodque verbum vel

sententia per se significet.


Burchardus lib. 19. cap. 8 :

Discat.... Psalterium, Lectionarium cum Evangeliis, sacramentorum librum, Baptisterium et computum cum Ciclo.

Ita etiam in Capitulis Ahytonis Episcopi Basiliensis cap. 6. In Pnitentiali Egberti Archiep. Eborac. pag. 12. Vide Concil. Remense II. cap. 7. Bedam de Remediis peccator. cap. 1. etc. Melber. Vocabul. Prdicant. Baptisterium, Obventiones et reditus Sacerdotum ex Baptismis. Ch. Teotolonis Archiep. Turonensis ann. 933 :

De parochia scilicet ipsius Ecclesi seu Monasterii, de redditibusque ejus, hoc est, censu, Baptisterio, sepultura, etc.
Tabubularium Conchense in Ruthenis Ch. 15 :

Et quartam partem de sepulturam et Baptisterium, et pnitentiam, et sepulturam de ipsos homines et illas feminas, qu de aliis parochiis pro amore Domini et sanct Fidis, ad istam Ecclesiam venerint. Omne fevum Presbyterale intra et extra ecclesiam Nobiliacensem, hoc est, offerendam, sepulturam, Baptisterium, etc

Adde Ch. 83. et Chartularium S. Sulpitii Bituric. fol. 22. ubi Evrardus concedit Eudoni Abb. S. Sulpitii,

. Vide Instrum. tomi 4. nov Gall. Christ. col. 229. 2. BAPTISTERIUM. Addit. ad Hist. Rolandini apud Murator. tom. 8. Script. Ital. pag. 377 :

Hoc anno 1260. in vigilia sancti Martini incepit Baptisterium in Padua. Batisterium

Sed legendum, emendante ipso Muratorio tom. 6. Antiq. Ital. med. vi col. 472 : vel Batimentum, hoc est, flagellantium novitas. Sed et Bactisterium Itali dixerunt, ut videre est supra in hac voce. Vide infra Battimentum. BAPTISTORIUM, pro Baptitorium, Molendinum, quo panni tunduntur. Charta ann. 1427. tom. 1. Cod. Ital. diplom. col. 692 :

Cum piscariis, furnis, molendinis, Baptistoriis, aquis, etc.

Vide Batatorium. BAPTITURA. Vide Martisia. 1. BAPTIZARE, pro Enuntiare, describere, apud Masuerum, tit. 35. art. 29. Joan. Gallum qust. 151. et alios nostri vi Practicos. Baptizer, hac notione occurrit in Consuetud. Labourtensi tit. 9. art. 19. tit. 12. art. 10. et Solensi tit. 27. art. 26. 2. BAPTIZARE, Nominare, vocare, nostris etiam Baptiser, eadem notione, quia in baptismo nomen inditur. Convent. civit. Saon pag. 54 :

Et ulterius compellunt dictos homines ad solvendum denarios sex pro singulo barrile toninarum : et hoc Baptizant pro pondere, licet nullum pondus fiat, nec solvi soleat, nec debeat. Placuit domino regi, quod major Silvanectensis,... ac alii majores bonarum villarum, habeant justitiam de Baptizatis in villis suis manentibus, quando delinquunt.
Lit. remiss. ann. 1350. in Reg. 80. Chartoph. reg. ch. 590 :

BAPTIZATI dicti potissimum, qui a Judaica vel Mahumetana superstitione ad fidem Christi convertebantur. Arest. ann. 1260. in Reg. Olim parlam. Paris. :

Raymundus Amffocii de Bellicadro, de stipite Baptizatorum, adductorum jam dudum de partibus Ultramarinis per sanct memori dominum nostrum Ludovicum, quondam regem Francorum.
Vide in Conversio. Confer Alba 4. Illuminare 1. et Clinici. BAPTIZATOR, Qui baptizat, tingit. S. Bern. Epist. 403. Edit. 1690. et Acta SS. Julii tom. 2. pag. 625. BAPTIZATORIUM, Baptisterium, Ugutioni. BAPTIZATUS, Filiolus, e fonte baptismatis susceptus : nisi eo sensu intelligas, quo jam in Baptizati. Testam. Guillelmi monetarii ann. 1213. ex Cod. reg. 5255 :

Denique affranquischo et penitus liberum ab omni servitute facio ad quinque annos post finem meum, videlicet Petrum de Molino Baptizatum meum.
Haud scio an huc spectet et vox Baptizoere, vestemque albam baptisatorum aut chrismale significet, in Lit. remiss. ann. 1452. ex Reg. 181. Chartoph. reg. ch. 166 :

Une piece de toille contenant trois aulnes, pour faire Baptizoeres.

BAQUALARIUS, pro Baccalarius, in Annal. Victor. MSS. ad ann. 1305. Vide Baccalarii 2. BAQUELARIUS. Vide supra in Baccalarii 1. BAQUELLARIUS, pro Baccalaureus. Baquellarius in Legibus, in Maceriis Insul Barbar tom. 2. pag. 673. BAQUERIUS, Qui baccum curat et regit. Locus est in Baccus. Basquier, eadem notione, in Lit. remiss. ann. 1398. ex Reg. 153. Chartoph. reg. ch. 431 :

Blanchet osta audit varlet du Basquier ses advirons, etc.

Vide infra Barquerius. BAQUETUS, a vulgari Baquet, Cupa, labrum. Charta ann. 1392. ex Tabul. Massil. :

Alia instrumenta in quodam Baqueto, in quo sunt plura, etc. Baquet

vero, pro Exiguus, exilis, Gall. Petit, menu, vox contemptus, in Lit. remiss.

ann. 1404. ex Reg. 158. Chartoph. reg. ch. 421 :

Ainsy comme le suppliant et son compagnon se jouoient l'un avecques l'autre, et que chascun d'eulx avoit son arc en sa main, ledit Toulifault cria, Baquet, audit Jehannin de Villiers ; sur quoy icellui de Villiers par maniere d'esbatement lui tray une saiette defferre.

1. BARA, Mola olearia. Papias MS. : Beth sive Bara, Mola olearia. 2. BARA, Lectica, Feretrum, Italis Barra. Vita S. Bernardi Senensis tom. 5. Maii pag. 285 :

Tribus annis jacuerat paralytica, infirmitate obsessa adeo, quod modo aliquo surgere non valens, delata fuit in quadam capsa seu Bara equo.

Memoriale Potestatum Regiensium ad ann. 1275. apud Murator. tom. 8. col. 1138. B. :

Et portati fuerunt quilibet in una capsa ; et primi duo scilicet dominus Johannes et Prinzivallus sepulti fuerunt ad locum Fratrum prdicatorum, quilibet in sepultura sua ; et positi fuerunt in Bara, quilibet in sua, ad Ecclesiam S. Barnabei extra portam S. Petri.
A Germ. Bra, hodie Bahre. Vide Graff. Thes. vol. 3. col. 150. Stat. confratri S. Affrodisii ann. 1393. in Reg. 145. Chartoph. reg. ch. 313 :

Ponantur duo cerei juxta tumulum sive Baram, supra quam ponatur pannus aureus dict confratri.... Fiat absolutio juxta dictum tumulum sive Betam.

Ubi leg. Baram. Vide infra in Barra et Bera 3. 3. BARA, Fluctus, unda. Index onomast. tomi 1. SS. Aprilis. 4. BARA, Qui fidem datam non servat. Sic in Usaticis Barcinon. dicitur a quodam Bera seu Bara Comite Barcinonensi, qui fidem datam Ludovico Pio Imp. violaverat. Vide Marc. Hispan. lib. 3. BARACA, Casula, tuguriolum, Hispan. Barraca, nostris Baraque. Charta ann. 1381. ex Tabul. Massil. :

Pro equitibus missis per nos pridie ad castrum de Pennis, pro comburendo Baracas... illic sistentes.
Est vox Arabica, qu denotat Tentorium. Adel. Vide Muratorii Antiq. Ital. vol. 2. col. 1148. BARACANUS, Barachanus, Idem quod Barbacana, Barbacanus, Propugnaculum, quo vel port vel muri castrorum muniuntur. Stat. Bonon. ann. 1250-67. tom. iii. pag. 125 :

Et si quis contrafecerit amittat feudum, et puniatur in C. sol. bononinorum, nisi esset tanta habundantia custodum ibi, quod non possint omnes habitare in dictis turribus ; quo casu residuum possit per Barachanos (baracanos codd. 52*-60), et per castrum abitare.

fr. BARACHA, Eadem notione. Assignat. dotalit. Joan. regin Franc. ann. 1319. in Reg. 60. Chartoph. reg. ch. 69 :

Item pro Barachis novis ejusdem forest (de Vernone) quinquaginta solidos.

BARAGINES. Vide Barginna. BARAGNUS, Peregrino, e forestero, in Glossar. Lat. Ital. MS. Vide Barginna. Baregnon, Pera viatoria, in Chron. MS. Bertrandi Guesclini :

A l'escuier revint, si lui donna grant don, Et lui chargea un brief dedans son Baregnon, Et puis le renvoia au roy de Montlaon.

BARAHU. Tabularium Prioratus de Paredo in Ducatu Burgundi pag. 8 :

Accepitque unum equum, et 30. solid. et unam vanam, et unum Barahu.

f. Pugio : vox Germanic originis, ut notant Academ. Hispan. in Diction. ad v. Barahustador. BARALCATA, Prstationis species, qu in cera exsolvitur. Inventar. bonor. Raym. de Villanova MS. ann. 1449 :

Sequuntur Baralcat, qu tenentur facere dicti homines quolibet in festo Paschatis, videlicet libras cer v. Item pro reparatione unius Barali antiqu, vij. sol.

Vide Cerarius. BARALIA, Repagulum, clathrus. Comput. MS. fabr. S. Petri Insul. ann. 1493 : Vide in Barra. BARALIO, Calcei species, qua Hispani rustici olim utebantur. Lucas Tudensis ra 1065 :

Fecit sibi et suis militibus de coriis crudis, et ligneis viminibus, rusticorum more, calceamenta qu vulgariter Avarcas et Baraliones vocant.
BARALLUS Vini. Regestum Probus fol. 35 :

Johannes Bassius tenet de Comite 12. fossor. vine, et debet inde tres Barallos Vini et talliam.

Ibidem passim occurrit. In quibusdam Neustri partibus major qudam cadi species dicitur Baraut, Gall. Gros Baril. Belli-joci Baralis vini valet semiasinatam ; asinata autem octo quartas seu 96. potos. Cadus, mensur species, Provincialibus Baral vel Barau. Charta ann. 1270. in Hist. Lugdun. pag. 13. col. 1 :

Item Petrus Fabri de S. Cirico posuit in domo Johannis de Rhodano xiiij. asinatas vini puri et unum Barallum. Barail,
in Lit. remiss. ann. 1455. ex Reg. 183. Chartoph. reg. ch. 53 :

Icelle femme vendit laditte guesde moyennant la somme de xvj. solz

chacun Barail, mesure de S. Quentin.

Vide Barrale. BARANCA, Idem quod mox Baratum vel Barataria, Fraus in contractibus, f. mendose ; mendis enim scatet exemplar unde editum est Testamentum Bernardi Comitis Armaniaci ann. 1302. apud Marten. tom. 1. Collect. Ampliss. col. 1408 :

Et si qui sint, cum quibus notum sit, quod fieri habuerimus Barancas aliquas, et dicant nos in aliquo debito obligatos esse, volumus quod eis simplici juramento credatur, si forte alias probationes habere non possint.

BARANCIA, Idem ac Balana, Balansa, Balantia, Balanx, Bilanx, Trutina, Ital. Bilancia, Gall. Balance. Liber Consuet. Mediol. in Mon. Hist. patr. Taur. tom. xvi. P. ii. col. 955 :

Item prcipiunt per sacramentum omnibus illis hominibus, qui vendunt carnem siccam, oleum... ad pensam vel ad mensuram, ut... non habeant ab aliqua parte stater vel Baranci aliquam rem, supra quam aliqua pars Baranci possit apponi, vel appodiari.

fr. Occurrit etiam hc vox in Franchisia concessa per Ludovicum ducem Sabaudi contra usurarios publicos, ann. 1437. in Mon. Hist. patr. Taur. tom. ii. col. 505 :

In primis, ut dolositatibus et versuciis usurariorum, cabanciatorum, corratariorum et Baratorum et consimilium obviare, somptesque ab insomptibus discernere valeamus... statuimus, etc.

fr. BARANGII milites, Qui fuerint in aula imperatorum Constantinopolitanorum, vide in Glossar. med. Grcit. BARARE, Decipere. Vita B. Sibyllin tom. 3. Martii pag. 68 :

Ergone sic, B. Dominice, Barasti me ? numquid non illusisti mihi ?


Apud Borellum Barater, Tromper :

Et loix apprennent tricherie, Baratent le siecle, et engignent, Ils ne compassent pas ne lignent Leur vivre si comme ils devroient, Et com ils s escrits le voyent.

Vide mox Barataria in Baratum. BARATA, Baratta, Permutatio, Gall. Echange, emprunt. Charta ann. 1286. ex Tabul. Flamar. :

Ipse Geraldus de Sentis, retroactis temporibus, eisdem mutuaverat....

cclviij. solidos Morlenses in pecunia numerata, ad persolvendum debita et Baratas, qu et quas ipsi debebant Judeis et aliis personis.
Statuta Montis-reg. pag. 119 :

Quilibet filius familias.... teneatur et debeat solvere sibi mutuantibus, et tenere firmas, et adimplere emptiones, venditiones, permutationes sive Baratas, et quoscunque alios contractus.
Stat. civit. Ast, ubi de reva bestiar. :

Si contingat fieri aliquas permutationes, Barattas sive cambia, etc.


Vide in Baratum. 1. BARATARE, Permutare. Statuta Massil. pag. 143 :

Teneantur dicti corraterii sui officii sacramento non vendere, nec vendi facere, nec Baratare aliqua avera incamerata, et si alicubi in Massilia talia avera sic incamerata sciverint, teneantur hc manifestare illis duobus probis hominibus, qui erunt constituti a Communi Massili super averis incameratis.
Vide Baratum. Stat. Montis-reg. pag. 302 :

Quod si aliqua persona de Monte-regali vel posse vendiderit vel Barataverit aliquam seu aliquas de suprascriptis bestiis alicui extraneo, etc. Jehan Coffrier demanda au suppliant s'il avoit que vendre ou Bareter lui.
Et Barter, in aliis ann. 1446. ex Reg. 178. ch. 38 :

Nostris Bareter, eadem notione. Lit. remiss. ann. 1453. in Reg. 184. Chartoph. reg. ch. 385 :

Le suppliant print une macque escantelle qu'il Barta et eschanga ung arc.

Sed leg. forte est, Bareta 2. BARATARE, Fallere, decipere, Italis Barattare. Stat. crimin. Saon cap. 37. pag. 79 :

Quia interdum in civitate Saon et dictrictu se reducunt person mal et suspect, ut puta ludentes cum falsis dariis (deciis) et aliis malis ludis Baratantes, etc.
Vide Barataria in Baratum et Barrare 3. 3. BARATARE, Disperdere, disslpare, dilapidare, quo etiam sensu Itali Barattare vol Sbaratare usurpant. Statuta Pallav. liv. 1. cap. 25. pag. 29 :

Item de fructibus et frugibus atque fetibus rerum, de quibus qustio in judicio fiat, et juret actor se baratatione vel dilapidatione timere,... seu

saximentum fiat de re conservanda et non Baratanda, et de stando juri et judicato solvendo, etc.
1. BARATARIA, Baraterius, etc. Vide in Baratum. 2. BARATARIA, Barrataria, Consessus, societas ludentium, aleatorium ; sic dictum quod ibi fraus spissime exercetur. Stat. crimin. Cuman cap. 187. ex Cod. reg. 4622. fol. 105. v :

Non fiat nec teneatur aliqua Barataria ludi taxillorum.... in aliquibus contratis, nec parochiis, nec domibus civitatis et confiniorum Cumarum per aliquos stipendiarios, baraterios, arnoldos, etc.

Occurrit prterea in Stat. Placent. lib. 5. fol. 55. v. Stat. Mantu lib. 1. cap. 113. ex Cod. reg. 4620 :

Extra qu loca non possit conductor Barratari, nec aliquis ejus officialis alicui dare licentiam ludendi ad azarum, seu ad alium ludum prohibitum.
Vide infra Basclacia. 3. BARATARIA, Vox maxime inter negotiatores marinos usurpata, qua fraus, dolus, fallacia qu in mercibus fieri potest, designatur, Baratterie, in Ordinat. marit. ann. 1681. Barete, in Reg. visitat. Odonis archiep. Rotomag. ex Cod. Reg. 1245. fol. 11. r :

Presbyter de Bellavilla habet naves in mari, et est infamatus de Barete.


Stat. Genuens. lib. 4. cap. 17. pag. 123 :

Assecuratores non teneantur de Barataria patroni navigii, nisi aliter factum fuisset.

Vide infra Barattaria 1. BARATATIO, Dissipatio, dilapidatio. Vide supra Baratare 3. BARATERII, Calones, ganeones ; vox generica, qua, apud Italos prcipue, vilissimi quique homines, ut Ribaldi voce apud nos, significantur. Hist. Cortus. lib. 2. apud Murator. tom. 12. Script. Ital. col. 795 :

Continue eos insequentes lanciferi, Baraterii, et aliqui in acie non erant compositi, prosternatos confundentes et exspoliantes, etc.
Stat. Cadubrii lib. 3. cap. 25 :

Intelligantur Baraterii seu ribaldi, qui tribus vicibus, vel ab inde supra, super tavolerium in terrula se spoliaverant.

Vide in Baratum. BARATICUS, pro Barathricus, Ex barathro, seu abysso. Concil. Mexicanum ann. 1585. tom. 4. Concil. Hispan. pag. 382 :

In quibus ab incognitis sculis Astaroth, Bel, Baal, Dagon et reliqu Baratic ferin spurciti colebantur.

BARATOR, pro Baratator, ut vult Cangius in Baratum, rursum tamen occurrit hc vox apud Theod. a Niem in vita Joan. PP. XXIII :

Certe a scortis etiam et Baratoribus, scilicet lusoribus taxillorum, necnon fneratoribus, etc.
1. BARATTARIA, ut Barataria 2. Fraus, dolus, qui fit in contractibus vel venditionibus. Chron. Pet. Azarii ad ann. 1357. apud Murator. tom. 16. Script. Ital. col. 338 :

Quum homines non auderent conqueri de infinitis extorsionibus et Barattariis factis per universos de familia ipsius domini Johannis, etc.
Vide in Baratum. 2. BARATTARIA, f. Locus, ubi merces fraudis supect, aut permutand reponuntur, vel Mensa nummularia. Inquisit. ann. 1371. in Acces. ad Hist. Cassin. part. 1. pag. 428. col. 1 :

Item dictum officium (cellararii) habet in dicto castro (Aqufundat) plateam et Barattariam.
Pag. 431. col. 1 :

Officium supradictum debet habere in dicto foro logiam unam, in qua sunt pondera et Barattaria. Baraterie,

Permutatio, Gall. Echange, in Lit. remiss. ann. 1405. ex Reg. 160. Chartoph. reg. ch. 201 :

On n'auroit mie en un an une pinte de vin davantage de vos changes, ne de vos Barateries.
Haud scio an inde accersenda cujusdam festi S. Firmini apud Ambianenses appellatio, quia in ea nimirum habebantur nundin in quibus permutationes fieri solent. Lit. remiss. ann. 1406. ibid. ch. 432 :

Environ la Saint Fremin, que on dit Amiens la S. Fremin au Barat.

An deducenda a Baratum 2 ? 1. BARATUM, Italis Baratto, Permutatio, unde Barattare, Cambiar una cosa ad un' altra, permutare, Hispanis Baratar, Vasconibus Barataze. Charta ann. 1247. in Regesto Comitum Tolos fol. 48 :

Vel pro aliquibus debitis, vel Baratis vel firmantiis, de quibus ipsi tenentur.
Alia ann. 1235. ibid. :

Durandus de S. Borcio et Durandus ejus filius solverunt Raimundum Comitem Tolos de omni hoc quod ipsi ei poterant petere vel acquirere, pro debitis et Baratis Vicari Tolos, vel pro aliis debitis et Baratis.
Curia Generalis Catalani sub Petro II. Rege Arag. ann. 1283. MS. :

Quod nos nec Officiales nostri non compellamus Christianum solvere usuras Christiano,.... ita tamen quod de Baratis hoc non intelligatur.
Constit. lib. 4. tit. 20. const. 2. Alia Curia Jacobi II. Regis ann. 1291 :

Judus non possit mutuare nec audeat facere aliquem contractum vel

Baratam de blado vel oleo vel safrano, etc.

Constit. superfl. lib. 4. tit. 6. const. 3. Permutationem fingebant ut hoc nomine usur darentur, quod liquide patet ex constit. Petri II. supra laudata, ubi in Catalon. additur,

pero quels Barons e los cavallers pugan trobar a manllevar ; o encara a prestar

. Usur enim ibi sunt usur nimi et non legitim. Vide Raynouard. Glossar. Rom. vol. 1. pag. 183. voce Barataria 4. Barata, Eadem notione. Instrum. ann. 1254. ex Cod. MS. Musi D. Brunet fol. 61. recto :

Item pro Instrumento Barate, mutui depositi, confessionis alicujus summe a 100. sol. et infra ponendo in Cartulario 3. den.

Barataria, Fraus, dolus, qui fit in contractibus vel venditionibus ; Baratario, Occitanis ; Baratteria, Italis, et Joanni Villaneo lib. 7. cap. 147. lib. 8. cap. 95. lib. 9. cap. 303. lib. 12. cap. 57. Gloss. Lat. Gall. : Dolus, Baraz, Tricherie. Dolosus, Bareterres. Armoricis Barat vel Barad, Fraus, proditio ; Barater, Proditor. Occurrit in Statutis Rom lib. 1. cap. 16. 44. 46. 97. lib. 2. cap. 87. Baras eodem sensu in Chartulario S. Vandreg. tom. 1. pag. 1022 :

Fuites, Baras, dilations, etc.

et apud Marten. de Divinis Officiis antiqu Ecclesi, ex quadam confessione generali Gallice scripta :

J'ai pch en avarice, en rapine... en meconter, en acquerir trop ardenment richesses et faulses marchandises, par Baral, par fallaces, par subtilitez et deloyautez, en disant mensonges.
Vide Barataria 3. Barata, Eadem notione. Statuta Ecclesi Cadurcensis, etc. apud Marten. tom. 4. Anecd. col. 697 :

Circa burgenses et mercatores et ministrales interroget Sacerdos de rapinis, de usura, de pignoribus in fraudem usurarum factis, de Baratis, de falsis venditionibus et mendosis.
Statuta Augerii Episc. Conseran. MSS. sec. 13 : Infra :

Nullus Baratas ac lucra inhonesta, ad cujuslibet generis fnus exerceat. Usurarii et Baratas ac alia inhonesta lucra prohibita exercentes ad restitutionem tenentur. dicitur, quando judex aliquid petit indebitum, ut justitiam faciat.
Apud eumdem.

Barateria, apud Hortensium Cavalcanum in tract. de Brachio Regio, parte 5. num 6.

Baraterii sunt qui prtorium nimis frequentant, nostris, Chicaneurs, vitilitigatores ; unde elicimus Barati etymon accersi posse a barris, de quibus suo loco, seu litium judiciariis instructionibus et prparationibus ; in quibus ut plurimum dolus et artificios fraudes miscentur. Italis Barattieri dicuntur, qui ex sordido lucro vitam agunt, vel qui judices pecunia corrumpunt, atque adeo ipsi judices corrupti. Baraterii, Notione nonnihil diversa Errones, mendici, pauperes vagi. Hist. Dalphin. tom. 2. pag. 406. col. 1 :

Et quod in dandis elemosynis non solum quantitas consideranda est, sed etiam qualitas et indigentia personarum, declarando prcipimus, ut semper pauperes magis indigentes, et minime trutani et Baraterii ad ipsam elemosynam admittantur.
Baratator, Impostor, deceptor ; Italis Baratiere, che fa baratteria. Apud Matthum Paris ann. 1239. legimus Fridericum Imperat. accusatum, quod diceret

tres Baratatores fuisse in mundo, Moysem, Christum, et Mahometem

. Ex quo reponendum in M. Chron. Belgico, ubi eam rem ex Alberico refert, Baratatores pro Baratores. Apud Albericum Leibnit. pag. 568. est Baratores. Vide supra hanc vocem suo loco. Ut , Christum insimulatum a Gentilibus, notum ex Eusebio lib. 3. de Prparat. Evangel. cap. 3. pag. 67. Edit. Rob. Steph. quos ille pluribus et validis argumentis refellit. Vita Clementis VI. PP. :

Fuit quidam rusticus Baratator in Marchia Brandeburgensi, qui aliquandiu se asseruit et simulavit Valdemarum Marchionem dict Marchi, qui diu ante mortuus fuerat. Barateur, Car il est menteur et parjure, Grant Barateur, et non creable.

in Chron. Flandr. cap. 18. Rob. Gaguinus in Poem. Le Passetemps de l'oisivet, scripto ann. 1489. de dmone :

Baratadores et enganadores, in Legibus Alfonsinis part. 7. tit. 16. leg. 9. Barretors, apud Littletonem sect. 701. Angl. a Barretour appellantur vitilitigatores, litium querelarumque communium fautores ; Barectatores, Jo. Cowello lib. 4. Instit. tit. 18. 52. Vide Guid. Pap qust. 210. Bareter, Fallere in Consuetud. Hannoniensi pag. 98. art. 2. Barratare, Italis. Hinc etiam vox Debareter, pro Fallere, vel in prlio devincere, superare. Chron. Monspeliense MS. ann. 1250 :

Prs lo Rei de fransa, et en quel an me en fou Debaratas a Massora.


Idem ann. 1285 :

Et en aquel an me teis il meis de Setembre foron Desbaratadas 25. galeas del Rei de Fransa, etc.
Et anno 1287 :

Et foron tug Desbaratat en un loc, que s'apela la Gostare.


Guillelmus Guiart :

Ms tousiours sont de champ gettez, Desconfis et Desbaretez.


Idem ann. 1270 :

Un jour pour les Desbareter Vindrent Sarazins paleter.


Et ann. 1304 :

Pensent au traire et u geter, Pour les Franois Desbareter.

Raimundus Montanerius in Chron. Regum Aragon. cap. 135 :

L'almirall en Roger de Luria los bach tots Desbarats, etc.

Vide Raynouard. Glossar. Roman. vol. 1. pag. 184. num. 9. et 10. 2. BARATUM, Fossatum, vallum, fossa, quod barris seu repagulis muniatur sic dictum. Charta ann. 1275. in Reg. feud. Aquit. sign. JJ. rubr. ex Cam. Comput. Paris. fol. 50. v. :

Concessit... totam illam plateam et solum, quod est in capite ru orb,.... exceptis duabus ulnis a dicto muro exterius ex parte Barati seu fossati, pro camino seu via faciendum.
f. Barathrum. 3. BARATUM, Scheda accepti et expensi, Gall. Arrt, ut videtur. Charta ann. 1438. inter Probat. tom. 3. Hist. Nem. pag. 260. col. 1 :

Fuerunt restituta dictis poteriis sequentia. Primo du pitalf..... summa istius Barati xiiij. poti.

Hisp. Barato, Merx, qu parvo vel minimo pretio prostat, quod ad rem pertinet. BARATUS Argento, Tniis argenteis distinctus, Gall. Barr. Capitulum General. S. Victoris Massil. ann. 1294 :

Statuimus ut nullus monachus zonam de cerico audeat portare, nec corio Barato Argento, nec alio metallo inhonesto.
Vide Barratus. BARAYRERIUS. Monstra ann. 1339. inter Probat. tom. 4. Hist. Occit. col. 182 :

D. Augerius de Malavicina miles Barayrerius cum equo liardo, etc.

Occurrit ibi non semel ; attamen legendum opinor Banayrerius. Vide in Bannereti. 1. BARBA, Barbam tangere, seu primam lanuginem incidere, de quo more apud

paganos et Christianos copiose egimus ad Joinvillam Dissert. 22. pag. 273. Collectio historica quam H. Canisius Anonymi nomine publicavit tom. 2. Antiq. lect. lib. 3. cap. 10 :

Ut Alaricus Barbam tangeret Clodovei effectus patrinus, etc.


Roricon. lib. 4. apud Duchesnium tom. 1. pag. 812 :

Ut in tondenda Barba Clodovei patrinus ejus efficeretur Alaricus.

Adde Aimoin. lib. 1. cap. 20. et vide Frisclinum et Henricum Stephanum ad Callimachum Hymno in Dianam versu 298. Turneb. lib. 7. Advers. cap. 14. Lipsium ad 14. Annalium Taciti pag. 454. Commentatores Petronii et Martialis lib. 1. Epigr. 32. lib. 9. Epigr. 17. 18. Adrianum Valesium ad Paneg. Berengar. et Alios Criticorum filios. Confer Grimm. Antiq. Juris pag. 147. Monachi in radendo barbam, aqua herbis aromaticis imbuta utebantur. Consuet. monast. S. Crucis Burdegal. MSS. ante ann. 1305 :

Hortum, qui est juxta infirmitorium et refectorium juxta dictum claustrum, debent gubernare monachi parvi seu juveniles, et debent tenere garnitum de romaris, de salvia, de majoracis, de bazalis, de menta et de ruta, ut monachi, tam sani quam infirmi, possint exinde recipere pro ponendo in aqua, quando vult radi.

Honesta Barba, sic appellatus Balduinus IV. Comes Flandri in Charta Roberti Regis Franc. ann. 1023. quam subscribit, in Probat. Hist. Monmorenc. pag. 13. Barba Falsa. Curia Generalis Catalani celebrata ann. 1351. sub Petro III. Rege Aragon. :

Ne quis Barbam falsam, seu fictam audeat deferre vel fabricare.

Constit. lib. 9. tit. 7. const. 2. Per Barbam aut Capillos Trahere, in Lege Longobard. lib. 1. tit. 6. 4. Rothar. 386. et lib. 2. Feud. tit. 27. injuri majoris species. Barb Benedictio. Ademarus Cabanensis apud Beslium, pag. 328. de Jordano Episcopo Lemovicensi :

Inde ad tumulum S. Martialis Missam audivit, et juxta Monasterium eo die regulariter hospitatus est. Crastino Barbam Benedici jubet et detondi, et sic ad sedem S. Martialis in aula S. Stephani Jordanum duxerunt, et cum baculo pastorali ibi eum gratis honore Pontificatus vestivit.
Editio Labbei paulo differt :

Die crastino Barbam Electo Benedici jubet ac detondi, etc.

quia scilicet Barbam radere, Sacerdotibus ac Clericis Latinis solemne, contra quam Grcis. Gregorius VII. PP. lib. 8. Epist. 10 :

Scilicet, ut quemadmodum totius Occidentalis Ecclesi Clerus ab ipsis fidei Christian primordiis Barbam radendi morem tenuit, ita et ipse

frater vester Archiepiscopus raderet.

Vide neam Parisiensem lib. adversus Grcos qust. 5. et qu adnotamus ad Alexiadem pag. 283. Ita et apud Monachos solemnis barb tonsio, cum habitum scilicet Monachicum induebant, Benedictio Barb vocabatur. Vide Bernardum Mon. in Ord. Cluniac. part. 1. cap. 59. Barbam Deo Consecrabant, qui eam ponebant Monachi effecti. Vide Vitam S. Willelmi Ducis cap. 23. Edit. Mabillonii. Barb Pilos Chartis cum sigillo apponebant, quo eas sacratiores Frmioresque redderent. Charta ann. 1121. apud Stephanot. tom. 16. Fragm. Hist. pag. 337 :

Quod ut ratum et stabile perseveret in posterum, prsenti scripto sigilli mei robur apposui cum tribus pilis barb me.

Vide Pillum. Barb Rasio, prcipua apud Francos injuria habebatur. Vide Gesta Dagoberti Regis Franc. cap. 6. 35. Reginonem ann. 546. etc. Ita apud Grcos Byzantinos. Willelmus Tyrius lib. 11. cap. 11 :

Mos est Orientalibus, tam Grcis quam aliis nationibus, barbam tota cura et omni sollicitudine nutrire, pro summoque probro et majori qu unquam irrogari possit ignominia, reputare, si vel unus pilus quocunque sibi casu de Barba cum injuria detrahatur.
Vide Paulum Jovium in Elogio Francisci Philelphi, et Gobelinum Personam in Cosmodromio pag. 266. Barbam Hypothecare. Vide Ibidem Tyrium. Barba, pro Gena, vel mentum ubi crescit barba. Acta S. Parid. tom. 2. Aug. pag. 77. col. 1 :

Cum autem ad aures cujusdam mulieris,.... qu in ore simul et Barba morbum patiebatur, etc.

Hinc Barbouchet, Barbouquet et Barbuquet nostris, dicitur alapa seu actio, qua alicui mentum in contumeliam extollitur et agitatur, ita ut dentes concrepent ; f. a Gall. Barbe et Hocher. Lit remiss. ann. 1398. in Reg. 154. Chartoph. reg. ch. 7 :

Icellui Louvigny haussa le menton audit Regnaud, et lui fist le Barbouchet, en lui disant qu'ilz estoient mauvais garons.
Ali ann. 1406. ex Reg. 161. ch. 68 :

Lui donna un Barbouquet.

Taxat. emendar. in Scacar. Rotomag. ann. 1406. ubi de div. injur. modis :

D'un Barbuquet est deu cinq solz, trois deniers. Parbouquet,


eadem notione, in Lit. remiss. ann. 1359. ex Reg. 90. ch. 330 :

Icellui Pierre feri ledit Robert un petit cop de la main souz le menton,

lequel cop est appell au pas Parbouquet.


Ali ann. 1406. in Reg. 160. ch. 398 :

Comme icelle femme eust donn par maniere d'esbatement sur le visaige dudit Rotro une buffe, ditte selon le langaige du pas un Parbouquet.
Eodem sensu, sed alia origine Croisbet et Soubzbriquet usurparunt etiam nostri. Lib. remiss. ann. 1398. in Reg. 154. ch. 62 :

Machery fery le suppliant par le menton et lui fist le Croisbet.


Ali ann. 1416. ex Reg. 169. ch. 455 :

Jehan Breteau frappa le suppliant une fois ou deux de la main parmi le visage, en lui faisant le Croisbet moult rudement.
Lit. remiss. ann. 1355. in Reg. 84. ch. 390 :

Idem barbitonsor prfatum exponentem percussit super mentonem, faciendo dictum le Soubriquet.
Ali ann. 1398. in Reg. 153. ch. 445 :

Le suppliant donna audit Michiel deux petits coups, appellez Soubzbriquez, des dois de la main soubz le menton.

Alia rursus origine id contumeli genus dictum Cireau, Sireau, Sisiau et Sizeau. Lit. remiss. ann. 1399. in Reg. 154. ch. 506 :

Icellui Despaigne.... dist au suppliant.... qu'il lui faisoit Sireau et ne le doubtoit de riens.
Ali ann. 1409. in Reg. 163. ch. 379 :

Icellui Hoquemare dist au suppliant, vela pour tout ce que tu en pourras faire, en lui faisant le Sisiau. Ciriau,
in aliis ann. 1406. ex Reg. 160. ch. 13. Ali ann. 1401. in Reg. 161. ch. 31 :

Icellui Jehan... fist au suppliant le Cireau ou visage par plusieurs foiz.


Denique ali ann. 1415. in Reg. 169. ch. 200 :

Lequel Lenfant vint donner icellui Henryot soubz le menton de sa main par maniere de Sizeau.

Barbe foulle, Lanugo, vulgo Poil follet, in Glossar. Gall. Lat. ex Cod. reg. 7684. En barbe, pro Coram, vulgo En face ; quo sensu Barba barba dicunt Hispani. Lit. remiss. ann. 1475. in Reg. 195. ch. 1350 :

Icellui Estienne dist au suppliant : Tu m'as appell gaudisseur, avant qu'il soit une heure je te verrai en Barbe.
Barba, in falcone, sunt

plum inferiores, qu videntur quasi pili, et sunt inter locum rostri, qui cera dicitur, et oculos
, apud Fridericum II. Imp. lib. 2. de Venat. cap. 48. 2. BARBA, Patruus. Vide Barbanus.

3. BARBA. Caballus de Barba, nostris Cheval barbe, Equus Punicus. Charta ann. 1076. ex Tabul. Aquens. :

Suscepimus de ipsa terra sexaginta solidatas in caballo de Barba.

Vide infra Barbanus 3. BARBACA, Navis mercatoria. Charta Phil. VI. reg. Franc. ann. 1337. ex Bibl. reg. cot. 15 :

In dicto portu nostro plura ligna, Barbacas, et alia navigia mercaturis pluribus onerata ceperant.

Sed legendum opinor Barcas. Vide in hac voce. BARBACANA, Propugnaculum exterius, quo oppidum aut castrum, prsertim vero eorum port aut muri muniuntur : unde Antemurale, promurale, et murus exterior, non semel appellatur, cujus vocis originem plerique ab Arabibus accersendam putant. Academici Cruscani :

Barbacane, parte di muraglia che si fa da bass o scarpa per sicurezza fortezza.


Charta ann. 1163. ex libro viridi Episc. Massil. pag. 11 :

Rocham barbaram claudere poterit vallis et Barbacanis de lapidibus cum calse et arena.
Chron. Pisanum apud Murator. tom. 6. col. 104 :

Juxta quod erant Barbacan magn latitudinis et profund altitudinis, quas lignis impleverunt et castella superduxerunt.
Charta ann. 1494. ex Arch. S. Victoris Massil : Monachus Altisiod. ann. 1201 :

Valatum sive fossatum, cum Barbacana sive avantbariis civitatis, etc. Murique tam alti quam solidi, prter antemuralia qudam, qu Barbacanas vocant,... sunt dejecti.
Guillelmus Armoricus de Gestis Philippi ann. 1203.

In partes Rotomagicas est reversus, et cepit per vim fortericiam, quam vulgus Barbam canam vocat, qu erat firmata in capite pontis Rotomagic civitatis.
Monachus Vallis Sarn. cap. 62 :

Abstulerunt eis in unius hor spatio tres fortissimas Barbacanas.


Adde cap. 63. 79. Charta Petri Regni Majoricarum Domini ann. 1232 :

Qui affrontat... a meridie cum antemurali, qui dicitur Barbacana, qui est murus brevis ante murum nostri orti.
Raimundus Montanerius in Chron. Regum Aragon. cap. 227 :

Et fiu estar obers les postichs de la Barbacana, que eren totes les barbacanes enverdescades, etc.
MS. :

Haut sont li mur, et parfont li foss, Les Barbacanes de fin marbre list, Hautes et droites, ja greignors ne verrs.

Instrum. ann. 1453. apud Marten. tom. 2. Anecd. col. 1820 :

Les principaux murs sont haults de vingt vingt-deux braches, et gros en cyme, et en aucuns lieux de six, en autres de huit braches, et de hors y a Barbequennes, desquelles de derraint est hault de douze braches et le mur de dessus hault de quatorze braches, et gros de trois braches ; les fossez longs de vingtsix braches, et perfons de dix braches.
Le jouvencel introduit aux armes, apud Jalium Antiquit. naval. vol. 2. pag. 291 : s graigneurs vaisseaulx de guerre fait-on tours et Barbacanes adfin que de haut ils puissent jetter contre val et navrer et occirre. Vide Raynouardi Glossar. Roman. vol. 1. pag. 186. voce Barbacana. Glossar. med. Grcit. voce , col. 603. Vallum est etiam seu locus palis munitus et circumseptus. Lit. remiss. ann. 1362. pro consul. de Fanojove in Reg. 93. Chartoph. reg. ch. 164 :

Pontem levaverunt, dicto magistro Cervino inter dictum pontem et Barbacanam fusteam sive palliceam, qu tunc clausa erat, per aliquod temporis spatium incluso remanente.
Stat. Saluciar. collat. 3. cap. 95 :

Statutum quod si quis ceperit aliquid de Barbacanis, qu sint circum circa civitatem Saluciarum, etc. Juxta Barbacanum cittadell nov, etc.

Barbacanus, Barbachanus, ut Barbacana. Chron. Tarvis. apud Murator. tom. 19. Script. Ital. col. 857 : Annal. Estens. ad ann. 1393. apud eumd. tom. 18. col. 908 :

Port de novo provis fieri pro Barbachano et claustro introitus burgi S. Antonii.

Barbacanis. Breviarium Hist. Pisan ad annum 1156. apud Murator. tom. 6. col. 172 :

Eodem anno in consulatu Cocchi in mense Julio et Augusto Pisani fecerunt Barbacanes circa civitatem.
Barbacenus. Chron. Sicili apud Marten. tom. 2. Anecdot. col. 10. E :

Et hic est ille Rex (Tremkedus ann. 1189. coronatus) qui fecit Barbacenos ante mnia Panormitan, et regnavit in dicto regno annis tribus et dimidio.
Barbachanna. Charta ann. 1204. apud Andream Duchesnium Hist. Norman. Script. pag. 1058 :

Nos etiam tradimus eidem Regi Franci Barbachannam qu est in capite pontis.
Barbicana. Albertus Aquensis lib. 4. cap. 22 : Lib. 6. cap. 10 :

Inter muros et antemurale, quod vulgo Barbicanas vocant. Barbicanas, exteriores scilicet muros oppositos, quato vallo urbis... dejecit.
Radulfus de Diceto ann. 1188 :

Fontem etiam duplici muro circundatum, habentem Barbicanam novem turribus circumseptam.
Willebrandus ab Oldenborg, de Tripoli :

Quarum portas et introitus speciales qudam sinuos Barbican intricant et observant.


Idem de Tyro :

In quibus (muris) disposit et transposit sunt quinque port qu introitum civitatis adeo intricant et observant, ut qui eas introeunt, in domo Ddali errare et laborare videantur. Barbacana,

vel Barbicana, vox occurrit prterea apud eumdem Albertum Aq. lib. 11. cap. 2. 47. et alios Scriptores a nobis laudatos ad Willharduinum num. 89. Vide Marten. tom. 3. Anecd. col. 187. Barbicanum, apud Th. Blount in Nomolexico :

Mandatum est Johanni de Kilmyngton custodi castri Regis et honoris de Pickering, quoddam Barbicanum ante portum castri Regis prdicti muro lapideo, et in eodem Barbicano quandam portam cum ponte versatili... de novo facere.
Barbicanagium, Tributum quod pro barbicanis exstruendis, vel reficiendis pensitabatur. Monasticum Anglicanum tom. 1. pag. 976 :

De kaagio, muragio, paagio, Barbicanagio, et de operationibus castrorum, etc.


Vide Muragium. BARBAMENTUM, . Vetus Glossar. Lat. Grc. BARBANIS, Eadem notione qua Barbanus, quod vide. 1. BARBANUS, Patruus, Joanni de Janua ; Barba Italis. Lex Longobard. lib. 2. tit. 55. 1. Rothar. 164.

Si quis ex parentibus, id est Barbanus, quod est patruus.

Ubi Editio Heroldi tit. 59. habet barba, quod est patruus. Tit. 69. 2. Barbanes, Rothar. 186. al. Barbanum. Adde lib. 1. tit. 10. 1. Rothar. 163. lib. 2. tit. 14. 26. Liutpr. 145. (6, 92). In Glossar. Longob. cod. Cavensis est Barbanus. Chronicon Benevent. S. Sophi pag. 599. 603. etc. Charta Longob.

ann. 770. ap. Brunett. in Cod. Dipl. vol. 1. pag. 614 :

Ego Vadipert Barbas et donator vester, quod vos supradicti Bonipert et Leopert neputibus meis, etc.
Adde Chron. Andre Bergomat. ap. Pertz. vol. Script. 3. pag. 238. lin. 15. Tabularium Casauriense ann. 14. Ludov. Imp. Lotharii F. :

Vel quod nobis exinde advenit de quondam Petro Episcopo Barbane nostro.

Charta Adelaidis Comitiss Sabaud. pro fundat. Abbati Pinarolensis apud Episcop. Salut. in Chronol. Hist. Pedem. et Guichenonum in Probat. Hist. Sabaud. :

Offero pro anima D. Marchionis genitoris mei et Adalrici Episcopi (Astensis) Barbani mei.
Et infra :

Pro animarum prdictorum Marchionum, et Barbani mei, et filii mei, etc.


De vocis etymo vide V. Cl. gidii Menagii Origines Italicas. Glossar. Provinc. Lat. ex Cod. reg. 7657 : Barbanus, avunculus, patruus, oncle, Prov. Eodem nomine appellabantur rectores Valdensium, ut videre est apud Leger in Hist. Valdens. eccl. cap. 32. ubi pro Senex, antiquus. 2. BARBANUS. Stat. Avenion. MSS. ann. 1243. ex Cod. reg. 4659 :

Item statuimus quod tempore pacis portanerii portus Rodani et Durenti, Barbani, roguacii, toto tempore quo ibi transitur, singulis diebus sint ad ipsos portus, per sacramentum super hoc faciendum per se vel per alios, in aurora vel ante, et ibi teneantur stare per totam diem assidue.
Vectigalis cujusdam exactores videntur. Vide infra Barcagium. 3. BARBANUS. Equus Barbanus, Punicus, Gall. Cheval barbe, in Charta ann. 913. laudata a Murator. tom. 3. Antiq. Ital. med. vi col. 191. Vide supra Barba 3. 1. BARBARA, Inverecunda. Glossar. MS. San-Germ. num. 501. 2. BARBARA, Nomen tetrioris cujusdam carceris Castelleti. Arest. ann. 1398. 14. Aug. in vol. 9. arest. parlam. Paris. :

Quem in quadam prisione (Castelleti) nuncupata Barbara, posuerant.

BARBARALENSIS, Improprius loquendi modus, quem a Barbarismo distinguit Donatus ; quod barbarismus nempe fit in lingua Latina, Barbaralensis in peregrina ; cum barbarismo confundit Alex. de Villa Dei in Doctrinali :

Si tamen eloquiis commisces verba Latinis Barbara, doctores hanc dicunt Barbaralensim.

Leg. Barbarolexim. Locus Donati est lib. 3. segm. 1. 1 :

In nostra loquela Barbarismus, in peregrina Barbarolexis (al. Barbaros lexis) dicitur.

Minime vero cum barbarismo confundit Alex. de Villa Dei, qui verbotenus exprimit Isidor. Origin. lib. 1. cap. 31. sect. 2. Cum Donatoconspirat Charis. init. lib. 4. Claudius Sacerdos lib. 1. sect. 90 :

Hc vitia, cum dicuntur Barbarismi sunt, cum scribuntur Barbarolexis.


Vide ibi Endlicher. BARBARASCHUS, Ex Barbaria, Ital. Barbaresco, Gall. Barbaresque. Modus exigendi gabellam Saon ann. 1526 :

Item pro coreis Barbaraschis et Hispani, soldum et denarios sex pro cantario.

BARBARATOR. Vide Barbator. BARBAREATUM, Barbariatum, Hordeum, ni fallor ; ab aristis, vulgo Barbes, sic dictum. Stat. Astens. collat. 7. cap. 17. pag. 25 :

Teneatur potestas sine tenore facere jurare omnes pistores et pistorissas de Ast et burgis cohrentibus civitati, quod non immiscebunt legumina, neque siliginem, neque mundiliam vel Barbareatum cum furmento.
Et collat. 15. cap. 9. pag. 44 :

Blava vero intelligatur furmentum, Barbariatum, siligo et omne genus blav gross et minut.

BARBARELLUM, Locus multis arborum generibus inordinate consitus, Columell Barbarica sylva. Pancarta MS. titulorum Abbati S. Stephani de Vallibus apud Xantones in Charta 39 :

Concedo Stephano Abbati de Vallibus et ejus successoribus in perpetuum calefagium et expletum in forestam meam de Corles, ad opus Prioratus S. Augustini juxta Barbarellum meum et forestam meam constitui, nullo servitio retento.
Idem quod Ternodoro Borbereau dicitur. Vide infra Barbaritani. 1. BARBARI, Nummorum species. Vide Barbarini. 2. BARBARI, Barba indui, genus pn ; nisi sit a vulgari Gallico Torcher sa barbe, quod dicitur de eo, qui re aliqua privatur. Stat. collegii Fuxens. Tolos. ann. 1457. ex Cod. reg. 4223. fol. 219. v. :

Si non venerit hora prandii, nisi causa legitima ipsum excuset, nihil de companagio sibi ministretur ; sed Barbatur juxta vulgare aliorum collegiorum.

1. BARBARIA, Vide Barbarus, Alienigena. 2. BARBARIA, Barbitonsoris officina. Instrum. ann. 1450. ex Archivis S. Victoris Massil. :

Actum Aquis in apotheca Barbari Joannis Tibotoli barberii.


Vide infra Barbitonstrix. BARBARIATUM. Vide supra Barbareatum.

BARBARICA Lingua. Vide Barbarus. BARBARICARII. Vide in Barbaricum. BARBARICINI, , Procopio lib. 2. de Bello Vandalico cap. 13. qui ita appellatos a Sardini incolis, auctor est, Mauros quosdam, ad Aurasium montem positos, quos Vandali devicta Africa, ne eos paterentur infestos, in Sardiniam cum uxoribus et liberis ablegarant, ubi eos clausos aliquandiu continuere. Progrediente tempore elapsi illi vicinos Carali montes occuparunt : deinde cum ad tria millia excrevissent, renuntiarunt latebris, et aperte in locis omnibus grassati sunt. Hos conatus est Gregorius Magn. ad Christianam fidem convertere, quod testantur illius Epistol lib. 3. Epist. 23. 25. 27. 29. 33. lib. 9. Epist. 17. 18. Horum etiam meminit Justinianus in leg. 2. C. de Offic. Prtoris Afric. (1. 27). Hinc forte Barbagiam Sardiniam appellavit Dantes in Purgat. cap. 23. 1. BARBARICUM, Clamor exercitus, videlicet quod eo genere barbari utantur, Festo ; at recentioribus ita appellatur solum Barbarorum, quod Barbaria Rufo Festo in Breviario, thico in Cosmograph. A. Gellio lib. 19. cap. 12. Lampridio in Alexandro Severo, et aliis dicitur. Barbaries, Gregorio Turonensi lib. 3. cap. 15. Ammianus lib. 18 :

Visus est in Barbarico miles,


Chronicon Alexandrinum :

id est, in finibus Barbarorum. Canones Eccles. univers can. 206 :

, .

Ita Theophylactus Simocatta lib. 5. cap. 13. hanc vocem usurpat, non pro armamentario uti censent Meursius et Jacobus Cothofredus. Concilia Afric. can. 19 :

De provincia Mauritania, propterea quod in finibus Afric sit, nihil statuimus, siquidem vicin sunt Barbarico.
Grc. Codex, can. 52 :

Ex quo quidem loco colligi videtur posse Barbari nomenclaturam datam Africanis regionibus qu Impp. Rom. non parebant, qu hodie etiamnum manet. Pentapolim gyptiacam vocat Anastasius Sinaita in Anagogis sex dierum. Barbari vocabulo gyptum videtur intelligere S. Hieronym. Epist. 57. ad Damasum :

Et quia pro meis facinoribus ad eam solitudinem commigravi, qu Syriam juncto Barbari fine disterminat.
Et Epist. 58. ad eundem Damasum :

Nunc Barbaro Syri limite teneor.

Sed et idem in Tradit. Hebraic. ait Alexandrum Polyhistorem, et Cleodemum, cognomento Malchum, Grco sermone Barbaram Historiam scripsisse, in qua res Africanas retexuisse innuit. Marcianus etiam Heracleotes in Periplo pag. mihi 42. in gypto vel Africa exstare auctor est , , Vide Forcellinum hac voce et H. Stephani Thesaur. . Ling. Gr. voce , ed. Didot. vol. 2. col. 117. 2. BARBARICUM, prterea dicitur bellum quod in Barbaros agitur, suscipitur. expeditio bellica quvis, bellum quodvis. Ammianus lib. 17 :

His in Barbarico (in Pannonia) gestis, etc.

Capitulare Sicardi Principis Beneventani ann. 836. 16 :

Hoc promittimus, ut non pro quovis excessu Barbaricum facere, aut cursas mittere ante primam, secundam, tertiam et quartam contestationem.
Capitula Radelchisi Principis Benev. ann. 851 :

Quousque ad ipsum tempus, quo Barbaricum exortum est inter nos et vos.
Charta Sergii IV. PP. pro Monast. S. Vincentii de Vulturno :

Tam pacis, quam Barbarici temporis, etc.

Vide Marini Pap. Diplom. pag. 285. not. 7. Barbarica Sors. Vide in Sors 4. 3. BARBARICUM. Gloss. MSS. Reg. et Isidori : Barbarica, opera de auro. Barbarica, opera subtiliter ornata. Gloss. MS. Eccl. Paris. : Barbarica, auro ornata. Gloss. MSS. Reg. Barbarico auro, pretioso. Coripp. lib. de Laudib. Justini :

Ipse triumphorum per singula vasa suorum Barbarico historiam fieri mandaverat auro, etc.

Ex quibus patet barbaricum opus dictum, ex auro pretioso confectum, quod Barbaricum appellabatur, vel certe quod Barbari hanc artem exornandi arma militaria adinvenissent. Vide Forcellinum. Barbarum, scribit Servius ad neid. lib. 2. vers. 504. pro Phrygio positum esse, ita ut ab Homero receptus sit usus loquendi, qui Phrygas barbaros dicit. Nam inde Barbaricarii nuncupati,

qui ex auro coloratis filis exprimebant hominum formas, animalium, et aliarum specierum imitabantur subtilitate veritatem qui cassides et bucculas tegebant argento, et deaurabant

, ut ait Donatus ad 7. neid. seu ut est in leg. 1. C. Th. de Fabricensib. (10, 22.) . Horum mentio prterea in leg. 2. eodem Cod. de Excusat. artif. (13, 4.) in Novella Theodosii junioris de Scholar. et in Notitia Imperii, in qua Prpositi Brambaricariorum, seu potius, uti legendum quidam volunt, Barbaricariorum,

sub Comite sacrarum largitionum, interdum sub Magistro officiorum statuuntur. Unde satis patet Resendium lib. 1. Antiquit. Lusitan. Barbaricarios perperam existimasse fuisse vestium purpura, cocco, aut vermiculo, qu a Barbaris terris, id est, peregrinis allat erant, infectores, cujusmodi sunt Barbaric vestes, apud Lucretium lib. 2. et in libro Anniversariorum Basilic Vatican apud Joan. Rubeum in Vita Bonifacii VIII. PP. pag. 345 :

Duo pluvialia de diaspro et panno Barbarico.

Vide Turneb. lib. 10. Advers. cap. 18. Browerum in Annalibus Trevirensibus lib. 4. pap. 251. ult. Edit. Pitiscum in Lexico Antiquit. Rom. et Forcellinum. Iidem Phrygiones dicuntur. 4. BARBARICUM, sic appellatum quoddam medicamentum ad omnes oculorum causas vel impetus, apud Marcellum Empiricum cap. 8. Meminit Celsus emplastri Barbari dicti lib. 5. cap. 19. quod Galeno, qui scribit a recentioribus appellari emplastra, qu bitumine constant, forte quod iis Barbari uterentur. Conf. H. Stephani Thes. Ling. Grc. edit. Didot. vol. 2. col. 120. C. et voce . Forcellin. vocibus Barbara et Barbarum. BARBARIES. Prologus ad Legem Salicam :

Gens Francorum inclyta... nuper ad Catholicam fidem conversa, immunis ab hresi, dum adhuc teneretur Barbarie,

id est, Gentilismo, juxta Eccardum. Alia notione supra in Barbaricum. BARBARINI, Barbari, Nummi a Vicecomitibus Lemovicensibus cusi. Chronicon S. Martialis Lemovicensis :

Ann. 1211. Hugo li Bruns Comes Marchi fecit novos Marchiones fieri : eodem anno Guido Vicecomes Lemovicensis novos Barbarinos fecit apud Axiam.
Chron. S. Stephani Lemovicens. ann. 1263 :

Burgenses castri Lemovicensis fecerunt pactum cum Margareta filia Ducis Burgundi relicta Vicecomitis Lemovicensis, ut moneta qu vocatur Lemona, (al. Lemocia) ubi erat nomen Vicecomitis, omnino cassaretur licet esset legalis.
Litter Eustorgii Episcopi Lemovic. ann. 1127. in Tabul. S. Steph. Lemovic. :

Dijudicaverunt, quod Episcopus Bosoni 40. sol. monet Barbarinorum dedisset.


Tabularium Montismorilionis in Pictonibus fol. 81 :

Donarunt pauperibus Domus Dei totum quod habebant in nemore et in terra feodi, cum 2. solidis Barbarinis reddendis in Natali Domini, etc.
et fol. 100 :

Octo denarios Barbarinos.

Chartularium S. Illidii Claromont. tom. 2. fol. 56. verso Charta iv. ann. 1207 :

Lego et dono... monasterio S. Illidii vii. solidos de Barbaris, etc.


Tabularium Dalonensis Abbati in Lemovicibus, fol. 32 :

Retentis nobis quinque solidis de Barbaris, vel monet ejusdem pretii.

Ita fol. 70. et alibi passim. Solidi et denarii Barbarini habentur fol. 40. 51. 102. 112. 113. Goffrid. Abbas Vindoc. lib. 1. Ep. 21 :

Caroffensem Abbatem non regulariter electum, sed violenter, ut dicitur, intrusum, pro mille solidis Barbarinorum, Barbarica nimis auctoritate consecrari... fecistis.

Ubi loci nescio an bene viri eruditi, Sirmondus et Altaserra, Barbarinos, pro Arabicis et Barbaris interpretati sint, ut qui post stabilitum in Hispania Saracenorum imperium, rerum potiente altera Regum nostrorum familia, ex commercio ad nos fluxerint, (licet Barbarinos Saracenos Africanos appellet non semel Anonymus de Miracul. S. Fidis cap. 13.) ; nam hac appellatione a Vicecomitibus Lemovicensibus, ut Marchenses a Comitibus Marchi cusos satis docemur ex Chronicis supra citatis, tametsi nominis ratio mihi hactenus incomperta sit. Nominis rationem prodit, ni fallor, Charta Stephani de Magnaco ann. 1106. ex Tabul. Novi-monast. Pictav. :

Donant mihi abbas et monachi super hac re supradicti loci, charitatis causa, pro hoc beneficio, et pro aliis a me semper impendendis, mille solidos Lemovicensis Barbat monet.
Qu moneta Barbill appellatur, in Lit. remiss. ann. 1410. ex Reg. 164. Chartoph. reg. ch. 276 :

Vint pieces de gros Tournois et de Barbillez.

A mustellis Ponticis, qu utcumque barbam referunt, in moneta vicecomitum Lemovicensium expressis, ut videre est inter Monetas Baronum, ita forte est nuncupata. Vide Raynouardi Glossar. Rom. vol. 1. pag. 185. num. 10. BARBARISMATICE, Barbarorum idiomate hoc est, Theutonice, in Actis SS. Junii tom. 2. pag. 302 :

Helizo, Barbarismatice vero ab eo quod Heliseus est, credimus mutatum. Non legant in festivis diebus nisi Philosophos, et Rhetoricas, et Quadrivialia, et Barbarismum, et Ethicam, si placet, et quartum Rhetoricorum. Ethicorum libros quinque, tres parvos libros, videlicet principia Barbarismi, Prisciani de accentu, qui simul legantur, etc.

BARBARISMUS. Charta R. Cardinalis tit. S. Stephani in monte Clio ann. 1215. pro Reformatione Universitatis Paris. :

Alia ann. 1254. apud Stephanum Paschasium in Disquisitionibus Francicis lib. 9. cap. 13.

Exstat liber Donati, de Barbarismo et octo partibus orationis, vet. Edit. BARBARITANI, Charta Ottonis III. Imper. ann. 936. in Bullario Casinensi tom. 2. pag. 57 :

Nec non et campum juxta eandem Ecclesiam regi potestati hactenus pertinentem, atque Barbaritanos similiter juris regni nostri pertinentes, cum omnibus eorum pertinentiis, etc.
Alia Henrici Imp. ann. 1022. ibid. pag. 74 :

Necnon et campum juxta eandem Ecclesiam regi potestati hactenus pertinentem atque Barbaritanos et Martinenses similiter juris regni nostri pertinentes, etc.
A loco habitationis, cujus nomen huic proximum est, effluxit forte hc appellatio non secus ac illa, qu occurrit in Ch. ann. 1333. ex Reg. 73. Chartoph. reg. ch. 287 :

Item et quatre livres de monnoie courant de annuau et perptuel rente, lesquelles me font..... les Barbins de la Barbiniere parroissiens de S. Savenien.
Vide supra Barbarellum. BARBARIUM, Idem quod Barbuta. Charta ann. 1329. in Guden. Cod. Diplom. vol. 2. pag. 1365 :

Acceperunt... mitram ferream et Barbarium et collarium.

1. BARBARIUS, Chirurgus, sic dictus a tondenda barba, Gall. Barbier, Acta SS. Junii tom. 2. pag. 382. E. in Miraculis B. Henricis Baucenensis :

In sanatione sensit dolorem. Testes Antonia mater ejus, Hendreghetus Barbarius ejus.

Vide Barberius. Barbitonsor, Gall. Barbier. Charta episc. et capit. Paris. ann. 1222. in Reg. A. Chartoph. reg. :

Dominus rex vult et concedit, ut nos Parisiensis episcopus et successores nostri..... habeamus apud Parisius unum draparium,... unum Barbarium et unum sellarium.
Occurrit etiam in Chartul. Campan. fol. 280. col. 1. 2. BARBARIUS, Piscis species. Tract. de piscibus ex Cod. reg. 6838. C. cap. 106 :

Mullus... a Venetis barboni, a Burdegalensibus barbeau, a Gallis surmulet, a nonnullis Barbarius,... dicitur. Cicero barbatulum, Varro barbatum vocant.
BARBARIZARE, More barbaro agere, loqui. Mirac. S. Audoeni tom. 4. Aug. pag. 828. col. 2 :

Cum Romanam linguam Barbarizando potius quam formando balbutiret.

Vide in Barbarus. Barbarisare, ut barbarus agere vel loqui. Gemma Gemmarum. BARBARIZARI, Barbarus fieri, vel ut barbarus haberi. Liber apologet. Agobardi archiep. Lugdun. tom. 2. Oper. ejusd. pag. 62 :

Orat (Ecclesia) ut Christianissimo imperatori barbari subjiciantur, non ut subjecti conturbentur et Barbarizentur.

BARBAROSTOMUS, Qui verba barbarismis plena profert. Glossar. MS. Montis S. Eligii Atrebat. Ita legendum unica voce in Glossar. vet. S. Germ. Prat. non Barbaris tomos, distinctis vocibus, ut legerunt Auctores novi Tract. diplom. tom. 3. pag. 290. ubi inconsiderate addunt nullibi vocem Tomos eo intellectu sibi occurrisse. Credo equidem ; hujus enim parentes sunt. BARBARRA, , , Morio. Supplem. Antiquarii : mendose pro Baburra. Vide in Baburrus. BARBARULUS, diminut. barbari. Nomen servile Romanum. Inscript. apud Murat. 1575. 3. Barbarul, qu vixit annos XXII. menses II. dies IIII. Barbara, et Philumenus L., et Helicon Contuberlani Kar. BARBARUS. Strabo lib. 14. fictitium nomen hoc existimavit, quod vocabuli origo et etymologia Grcis incomperta fuerit. At Abraham Ecchellensis in Hist. Arabum cap. 1. vocem Syrorum esse contendit, apud quos qui eidem Straboni Scenit dicuntur, Barbroie, vocantur, id est, filii deserti. Vide Forcellin. Quemadmodum autem Grci, ac postmodum Romani, cteros populos, prter seipsos, Barbaros appellavere, ita eodem donati vocabulo Burgundi ac Franci incol, qui post Galliarum clades et vastationes, a Constantio e vicina Germania et Septentrione acciti, et ab ultimis Barbari littoribus avulsi, arva jacentia, ut ait auctor Panegyrici Diocletiano et Maximiano dicti, et destinatas sibi terras coluere. Quinetiam exinde Burgundiones, postquam in Galliis sedes fixere, regnumque formavere, Barbaros, sese appellasse constat, ex Lege Gundobada, in qua paris conditionis habentur tam Barbari, quam Romani, ut est in tit. 10. 1. et tit. 15 1. Id prterea colligitur, ex eo quod Barbari Romanis in ea Lege semper prponantur. Verbi gratia in Prfat. :

Si quis judicum tam Barbarus, quam Romanus... non ea qu leges continent, judicavit, etc.
Ubi supra :

Tam Burgundiones, quam Romani, etc.

ut tit. 4. 6. 7. 9. et alibi passim. Contra in tit. 44. 1. tit. 47. 1. etc. tam Barbarus quam Romanus. Sed et tit. 55. Barbarorum hospites Romani dicuntur, quod, ut alibi docemus, in partem prdiorum qu a Romanis possidebantur, adsciti essent Barbari, seu novi incol. Prterea observare est ex Fulgentio

lib. 1. de Mysterio mediatoris, etc. Trasimundum Regem Vandalorum in Africa, ad quem scribebat, tanquam haud invidioso nomine, Barbarum, appellari :

Sed quam rarum hactenus habeatur Barbari Regis animum numerosis regni curis jugiter occupatum tam ferventi cognoscend sapienti delectatione flammari, etc.
Mox ejus subditos, Barbaricam gentem appellat, cui Romanos opponit, veteres nempe Afric incolas. Apud Francos Barbari, quos eosdem reor cum Burgundionibus, eadem prrogativa gaudebant, qua Franci, et qui Lege Salica vivebant, cum Romani longe inferioris conditionis haberentur. Id colligitur ex Pacto Legis Salic tit. 44. ubi :

Si quis ingenuus Francum, aut Barbarum, aut hominem qui Lege Salica vivit, occiderit, 200. solidis culpabilis judicatur. Si vero quis Romanum hominem possessorem occiderit. 100. solidis, (ita Edit. Pith.) si Romanum tributarium, solidis 45. tantum culpabilis judicatur.
Quo loco Editio Tilliana habet :

Si quis ingenuus Francum aut hominem Barbarum occiderit qui Lege Salica vivit, etc.
Hic non satis intellexisse videtur Cangius noster, ut observat Valesius in Valesiana, qui Barbari, qui Romani dicerentur. Quotquot non ex provinciis Romanorum imperio subditis erant oriundi Barbari vocabantur : Romani vero qui ex iisdem erant provinciis. Nihil ergo mirum si Barbari apud Francos eadem prrogativa gauderent, qua Franci, cum et ipsi Barbari essent et seipsos ad instar Burgundionum, Visigothorum, Gothorum, Hunnorum, Vandalorum aliorumve qui varias imperii Romani regiones invaserant, Barbaros nuncuparent. Neque Francos Occidentales dixere Francos Romanos, aut Occidentalem Franciam Romanam Latinamve, nisi desinente Regum nostrorum stirpe altera, hocque confundendo duo nomina primum longe diversa, ut ex dictis satis liquet. Paris denique conditionis Barbari et Romani censebantur in Regno Gothorum Italico, ut ex Edicto Theoderici colligitur in Prfat. et cap. 32. 34. 44. 145. 154. ubi et Barbari reipublic militantes, interdum etiam potentes fuisse dicuntur, ita ut non fuerint ex infima rusticorum conditione, quod velle quidam videntur. Vide Senatorem lib. 5. Epist. 14. Barbaros porro posterior tas appellavit, populos omnes, qui Latina seu potius Romana lingua non loquebantur, seu quorum linguam non noverant. Nam, ut observatum a viris doctis, Grci veteres , tantum, non usurparunt. Ovidius lib. 5. Trist. El. 11. :

Barbarus hic ego sum, quia non intelligor ulli,

Prsertim vero Franci nostri Romani, seu qui Romano idiomate utebantur, Transrhenanas gentes omnes, penes quas Theutonicum vigebat, ita appellarunt. Non solum penes Transrhenanas gentes omnes, sed et penes Francos nostros, qui Gallias invaserant, vigebat Theutonicum primis temporibus : soli Romani seu antiqui Galliarum incol Romano vel Latino utebantur idiomate, corrupto tamen ; atque ex corrupta hac Latinate Theutonico mixta Francicam linguam sensim factam esse norunt omnes. Ammianus lib. 18 :

Et rident stolidi verba Latina Get.

Sermonis Barbarici (Alemannici) perquam gnarus.


Fortunatus lib. 4. Poem. 26 :

Sanguine nobilium genita, Parisius urbe, Romana studio, Barbara prole fuit.
Idem lib. 6. Poem. 4 :

Hinc cui Barbaries, illinc Romania plaudit, Diversis linguis laus sonat una viri.
Et lib. 9. Poem. 1 :

Chilperice potens, si interpres Barbarus adsit, Adjutor fortis, hoc quoque nomen habens.

Walafridus Strabo lib. 1. de Vita S. Galli in Prologo :

Priori nomine nos appellant circumscript gentes qu Latinum habent sermonem, sequenti usus nos nuncupat Barbarorum.
Et cap. 6. de B. Gallo. :

Hanc a Domino gratiam meruit, ut non solum Latin, sedetiam Barbaric locutionis cognitionem non parum haberet,
id est, Alemannic lingu. Idem cap. 25 :

Ad utilitatem Barbarorum prolata interpretando transfunderet ;

id est, Alemannorum. Testamentum Bertichrammi Episcopi Cenom. :

Similiter et famulos meos, qui inibi deservire videntur, tam natione Romana, quam et Barbara.

Sic denique Barbaros Alemannos vocant idem Strabo lib. de Reb. Eccles. cap. 33. et Baldricus Noviom. lib. 1. cap. 79. ut regiones ultra Rhenum respectu Galli, Barbaras, Flodoardus lib. 14. Carm. 18 :

Inde fluenta legens Rheni, loca Barbara visit, Sarmatica svos adiens regione Suevos.

Barbaris denique inscitiam propriam fuisse innuit loco citato Fulgentius :

Per te, inquam, disciplin studia moliuntur jura Barbaric gentis invadere, qu sibi velut vernacula proprietate solet inscitiam vindicare.

Hinc igitur Barbarica et Barbara Lingua, pro Theutonica, de cujus barbarie, sic Otfridus in

Epistola prfixa Evangeliis Theotisc. :

Hujus lingu Barbaries, ut est inculta et indisciplinabilis atque insueta capi regulari freno Grammatic artis, sic etiam in multis dictis scriptu est propter literarum aut congeriem, aut incognitam sonoritatem difficilis.
Paschasius Corbeiensis Abb. in Vita S. Adalardi cap. 50 :

Quis sine mentis scrupulo poterit epistolarum ejus nitorem eloquenti recitare ? quem si vulgo audisses, dulcifluus emanabat. Si vero idem Barbara, quam Theudiscam vocant, lingua loqueretur, preminebat claritatis eloquio.
Walafridus Strabo de Reb. Eccles. cap. 7 :

Dicant tamen secundum etiam nostram Barbariem, qu est Theotisca, quo nomine domus Dei appellatur.
Acta S. Mainbodi Martyr. in territorio Bisonticensi n. 8 :

Fontem invadunt eum, qui vulgari nomine vocatur Calebrannia, hoc est, Theutonica Barbarie, frigida aqua.
Poeta Saxonicus de Gestis Caroli M. lib. 1 :

.., Quod Barbara lingua Nominat Eresburg.


Eodem libro : Lib. 5 :

Nomen Heristalli dederat cui Barbara lingua. Nec non qu veterum depromunt prlia Regum, Barbara mandavit carmina litterulis.
De re eadem Eginhartus in Carolo M. :

Item Barbara et antiquissima carmina, quibus veterum actus ac bella canebantur, scripsit.
Adelmannus Scholasticus :

Raginbaldus Agrippinas, vir potens ingenio, Barbaras aures Latino temperans eloquio.

Neque alius videtur Barbarismus, quam lingua Barbara, seu Theutonica, apud Sidonium lib. 4. Epist. 17. lib. 5. Epist. 5. Barbarice, id est, Theutonice, in Capitulis Ahytonis Episcopi Basil. cap. 2. Barbarica facundia, in Vita S. Deicoli Abb. Lutrensis cap. 2. Vulgare Barbarum, apud Pilichdorffium contra Valdenses cap. 35. Ita passim Scriptores, Joannes VIII. PP. Epist. 195. Glaber Rodulphus in Vita S. Guillelmi Abbatis Divionensis n. 27. Theodoricus Mon. lib. de Inventione S. Celsi Episcop. Trevirens. cap. 2. n. 16. Vita S. Prfecti Episc. cap. 2. n. 8. Vita S. Adelberti Episc. Pragens. n. 5. Willelm. Brito lib. 9. Philipp. pag. 210.

etc. Sed et ita Latini Barbarum vocabant quodcumque idioma, quod Romanum non esset. Silius Italicus lib. 3 :

.... Misit Gallicia pubem, Barbara nunc patriis ululantem carmina linguis.

Vide Indices ad Pertzii Script. rer. Germ. vol. 1. 2. et 3. Barbarus, Alienigena, extraneus, vel potius hostis. Canones Hibernienses lib. 57. cap. 2 :

Synodus Hiberniensis ait : Qui prbet ducatum Barbaris, 14. annis pniteat. Barbarus, id est, alienus. Quis est alienus, nisi qui morte crudeli et immani cunctos prosternit ?

Vide Barbaricum. Hinc Barbarias, vulgo Barbaries, vocant Leges nostr maris, quidquid alienarum regionum in mari perditarum expiscari licet. Barbarin, eodem sensu, in Chron. S. Dion. lib. 2. cap. 8 :

Attalus uns nobles enfs et estrais de grant lignage, fu vendus un Barbarin en la cit de Treves. Langue Barbarine,
ibid. cap. 10. Huc etiam spectat vox Barbarime, ibid. lib. 3. cap. 22 :

Yronie, si est une figure ausi comme de Barbarime, si est faite, quant on dist aucunes paroles en desdaing, qui sont contraires ce que l'on entent.

Barbaros denique appellatos, quotquot religionem Romanam non profiterentur, non desunt qui putant, ex Salviano lib. 4. de Providentia. Vide qu in hanc rem congessit Chiffletius in Anastasi Childerici pag. 82. Append. ad Glossar. med. Grcit. col. 35 ; Barbaros Judos et Christianos non modo a gentilibus appellatos fuisse, sed et ipsos Judos et Christianos eo se nomine donasse, ex veteribus scriptoribus docte, ut solet, observat Cotelerius ad Homil. 3. ex Clementinis. BARBAROLEXIS, Vide Barbaralensis. BARBASTERII, Duribuccius, in Glossis Isidori, cui scilicet bucc adeo dur sunt, ut pili in iis enasci vix queant. Vide Maliberbis. Cerda legit, Nudibuccius pro Duribuccius : quod eodem redit ; utrumque enim virum imberbem significat. BARBATA Moneta. Vide supra Barbarini. BARBATA Sagitta. Vide Sagitta 2. BARBATOR. Petrus Blesensis Epist. 14 :

Regis curiam sequuntur assidue histriones candidatrices, aleatores, dulcorarii, caupones, nebulatores, mimi, Barbatores, balatrones, et hoc genus omne.
Quo loco Lud. de la Cerda et Gussanvilla Barbatores, barbitonsores innui censent. Verum cum adjungantur mimis et balatronibus, nescio an non probabilius videatur, hocce vocabulo describi mimos et scurras, qui larvati in theatris ludunt, quomodo in Bacchanalibus fieri potissimum solet, in quibus

larv ips prolixioribus, et form insolentis, barbis instruct sunt, cujusmodi describuntur in Historia Turpini cap. 18 :

Habentes larvas barbatas, cornutas, dmonibus consimiles.


Et longe ante a Tertulliano lib. de Idololatr. cap. 14 :

Quibus nobis sub barba extranea sunt et neomeni, et feri aliquando adeo dilect, etc.

Unde etiamnum Barboires vocantur Belgis nostris, Barbadouires Gabalitanis Barbauts Arvernis. nostris hodie Masques a voce Talamascas qua, ut observat Sirmondus in Gloss. ad calcem Supplem. Concil. antiq. Galli, ejusmodi larvas tempore Hincmari Remensis Archiep. designabat vulgus. Nam nihil aliud est Barbatoria, apud Gregorium Turonensem lib. 10. Hist. cap. 6. quam ipsa ludicra Barbatorum festivitas, ut et Barbatoriam celebrare, larvatum incedere, ludere, nugari : quo loco ait accusatam Abbatissam Pictavensem,

quod vittam de auro exornatam nepti su superflue dederit, Barbatorias intus eo (Monasterio) quod celebraverit

. Scio in Gloss. Grco-Lat. et Gloss. S. Benedicti, Barbatoriam reddi, id est, barb tonsionem. Unde viri docti censuere Abbatissam accusatam, quod in suo Monasterio artem tonsoriam exerceri passa sit. Fragmentum Petronii :

Servus meus Barbatoriam fecit.

Alii quod in eo primam lanuginem adolescentes ponerent. Adolescentes enim radendi a parentibus et amicis in Ecclesiam adducebantur, et per Sacerdotis vel Episcopi ministerium prima eorum lanugo ponebatur, et tamquam primiti juventutis, ut est in Ordine Romano, Deo offerebatur, recitata in eum finem oratione, qu extat in libro Sacramentorum Gregorii M. in eodem Ordine Romano, et in Euchologio Grcorum : de quo more plura congessimus in Dissert. 22. ad Joinvillam. Sed an Barbatoria in Glossariis, eadem sit qu apud Gregorium Turon. viri eruditi decernant : mihi interim non omnino hc sententia arridet, cum multo vero similius videatur id esse, quod Mascarade nostri vocant. Philippus Mouskes in Ludovico VIII. ubi de Pseudo-Balduini supplicio :

I ot d'apris lui une Barboire, Com diable cornu et noire.

Salmasius ad Lampridium Barbatoriam, in Glossis officinam tonsorum esse existimat, legendumque . BARBATTA, Qui palmas dat, in Glossar. vet. ex Cod. reg. 7641. Perperam pro Brabeta. Vide in hac voce. BARBATULA, Piscis genus, forte idem ac Barbatulus Ciceroni. Gassarus tom. 1. Script. Saxon. Mencken. pag. 1740 :

In maxima omnium piscium abundantia vendiderunt August Vindelicarum ann. 1515. libralem mensuram cobitum Barbatularum 10. batziis.

Vide Barbarius 2. Adel. 1. BARBATUS, Gloss. Isid. Barbatus, operarius, intimidus. Ad quod Grvius : Forte legendum Barbatus, vas aquarium. In conjectur confirmationem laudat Varronem lib. 6. de Lingua Lat. et Festum in Nanum et in utroque loco Scaligerum : quos consule si tanti est. Papias MS. Bituric. Barbatus, Major, vetus, princeps. Fratres Barbati, sic appellati ut plurimum Fratres conversi in Monasteriis, quod contra quam Monachi voto astricti, barbam nutrirent, uti etiamnum observare est apud Carthusienses. Exordium Ordinis Cisterciensis cap. 15 :

Tuncque definierunt Conversos laicos Barbatos ex licentia Episcopi sui suscepturos, eosque in vita sua et in morte excepto Monachatu, ut semetipsos tractaturos.
Csarius Heisterbac. lib. 4. cap. 62 :

Die quadam Conversum ad se vocans, ait, Nosti, Barbate, quare venerim ad ordinem ?
et lib. 6. cap. 20 :

Tales sunt multi ex his Barbatis, qui in habitu et tonsura religionis terras circumeunt, et plurimos decipiunt.
Vita S. Erminoldi Abb. lib. 2. cap. 2 :

Frater quidam, ex his quos Barbatos dicimus, etc.

In Edit. Canisii Conversus dicitur. Charta Eberhardi pro Monasterio S. Petri de Silva nigra, Vindem. Litter. Fred. Schannat pag. 164. de Fratribus Barbatis : Chronicon Montis-Sereni pag. 170 :

Panis tribuatur Barbatis ejusdem quantitatis et qualitatis sicut Monachis. Quidam Fratrum laicorum, quos Barbatos vocari usus obtinuit, etc.
De iis ita Chronicon Laurishamense :

Nunc quoque Barbati qui sint, attentius audi. Sunt ergo laici Miliensibus (Monachis) associati, Quos risus populi dedit hoc agnomine fungi, Sunt quia prolixis barbis ad pectora pexis Deformes, hirti, revera moribus hirci, Barbis hircorum similes, larvis tragicorum. Quos quia vulgaris circumfert aura favoris, Austera facie sunt, et tonsi caput alte, Cautius incisis certoque tenore capillis,

Et sunt immensis induti calceamentis, Amphibalis longis utentes et spatiosis. Quos quid habere putant, submissa fronte salutant, Gratia, Pax vobis, Benedicite, Credite nobis, Mille Pater noster, demandat grex tibi noster, Per venias centum verrunt barbis pavimentum, Ut Domini servos plebs mobilis stimet ipsos. Verum fallaces fore se produnt et inanes, etc.

Barbatos Grandimontenses sic exagitat Stephanus Tornacensis Epist. 152 :

Luctuosum in Ecclesia Dei spectaculum fideli ac flebili compassione prosequimur : Grandimontenses Conversos miserabilem ctum Clericorum exulantium barbis prolixis, tanquam cornibus ventilantes, etc.
Exstant de hac Barbatorum Grandimontensium insolentia Diplomata Joannis Regis Angl. apud Guil. Prynneum in Libertatib. Eccles. Angl. tom. 3. pag. 23. Statuta Ord. Prmonstrat. dist. 4. cap. 11 :

In Ecclesiis vero, in quibus Conversi sunt adeo rebelles, quod nolunt cappas griseas et barbas ordinatas habere, de ctero non recipiantur Conversi, donec recepti cappas griseas receperint, et barbas habuerint ordinatas.

Vide Miracula S. Wilfridi cap. 8. Barbati prterea appellati Monachi Ordinis cujusdam Monastici, cujus meminit Albericus ann. 1113 :

Scripsit qudam de ordine Fratrum Templi et Barbatorum.


Idem Albericus, et ex eo auctor M. Chronici Belgici ann. 1240 :

Ordo Fratrum Barbatorum, qui etiam circa hoc tempus cpit, habebat domos 160.

Hc in Leibnitii edit. ad ann. 1113. pag. 224. in Magn. Chron. Belg. ed. Pistor. pag. 141. lin. 4. 2. BARBATUS, Epilepticus. Papias ad vocem Epilepsia... Hos etiam Lunaticos vulgus vocat... iidem et Barbati dicuntur. BARBAZATUS, idem quod Baptizatus, in Chron. Will. Godelli ad ann. 1010. tom. 10. Collect. Histor. Franc. pag. 262 :

Judi multi eo anno pr timore Barbazati sunt.

An quia fidem Christianam profitendo barbam radebant ? Vide supra Baptizati et mox in Barbescere. BARBECANUS, Munitionis species, eadem qu Barbacana, quod vide. Locus est in Sbaralium. BARBELATUS, a Gall. Barbel, Dentibus seu aculeis, nostris Barbeaulx, munitus. Charta ann. 1312. in Reg. 48. Chartoph. reg. ch. 116 :

Duodecim sagittas ferris Barbelatis et pennis de pavone munitas nobis... reddere et solvere teneantur.
Lit. remiss. ann. 1448. in Reg. 176. ch. 584 :

Les Barbeaulx ou pointes du planon s'en atacherent ung juppel, que avoit vestu icellui Pierre.
Vide Sagitta 2. BARBERIUS, Barbitonsor, ex Gall. Barbier. Occurrit in Miraculis S. Goslini Abbat. n. 22. tom. 2. SS. Februarii pag. 634. Et in miraculis B. Henrici Baucenens. inter Acta SS. Junii tom. 2. pag. 386. ubi pro Chirurgo sumitur, quod Chirurgi soleant tondere barbam :

Supervenit in brachio sinistro tumor, de quo incisa fuit per quemdam Barberium.
Hist. Dalphin. tom. 2. pag. 274. col. 1 :

Perotto Barberio pro emendo sapone Domino gran. x.

BARBESCERE, Commencer estre barbu, in Glossar. Gall. Lat. ex Cod reg. 7684. Gloss Lat. Gr. Barbesco, . Barb, pro eo cui barba pullulat, adolescens, in Vita J. C. MS. :

Puis s'en issent de la chit Et li viel homme et li Barb.

Barbier vero nostri dixerunt, pro Barbam radere, Gall. Raser. Lit. remiss. ann. 1386. in Reg. 128. Chartoph. reg. ch. 238 :

Comme l'exposant estant en la ville de Pontoise fust al pour se Barbier en l'ostel de Jehan Tuart barbier, et l eust fait rere ses cheveux et sa barbe, etc. Barboier,
eodem sensu, in aliis ann. 1394. ex Reg. 146. ch. 355 :

Lesquelx Thomas et Pierre entrerent en la taverne pour faire Barboier ledit Pierre par un barbier, qui lors estoit en la dite taverne.

Occurrit prterea in Reg. 156. ad ann. 1401. ch. 252. et in Reg. 182. ch. 9. ad ann. 1449. Barbier, ad artem barbitonsoris pertinens, in aliis Lit. ann. 1388. ex Reg. 132. ch. 234 :

De fait ledit sergent print le bassin Barbierez du suppliant, dont il se aidoit user de son mestier

(de barbier). Vide infra Barbula 2. BARBESIO, . Vetus Glossar. Grc. i. Barbam gesto. leg. Barbesco. BARBETUS, Panni species ; f. quia villosus sic appellabatur. Testam. Vedasti episc. Silvanect. ann. 1335. inter Instr. tom. 10. Gall. Christ. col. 492 :

Item, legamus Agneti sorori nostr... unam garnachiam de Barbeto cum fourraturis.
Aliud est Barbette, fascia nempe pectoralis, qua utuntur moniales, sic dicta,

quod a mento supra pectus descendat, Hispan. Barbicacho. Stat. Mss. monial. Congreg. Casal. Bened. cap. 12 :

Les surs professes du chur porteront robbe noire et cotte blanche par dessoubs, audessus de la robbe auront un scapulaire large de serge et long demy pied de terre, et audessus dudit scapulaire porteront un grand froc de serge noire avec manches larges et par dessus leurs couvrechefs un voille noir avec frontelet et Barbettes.
Nota quoque hc vox in collegio nobilium virginum Romarici montis. Ejusdem originis est vox Barbiere, quod mentum servet, pars scilicet cassidis, quam Mentonniere dicimus. Processus duelli ann. 1385. tom. 2. Probat. Hist. Brit. col. 508 :

Item un camail de fer... garni de Barbiere de fer, etc.

Vide Barbuta. BARBIARIUS, Desecator, Gall. Scieur ; a Barbatoria seu linteo subtili, quod larv species est, qua vultum obtegunt, ne scobis oculos offendat, sic dictus. Reg. actor. capit. S. Petri Insul. ex Tabul. ejusd. eccl. :

Anno Domini 1566. mensis Julii die 15. domini mei decanus et capitulum injunxerunt ostiario capituli, quatenus dicat Barbiariis et carpentario ecclesi se nolle quod deinceps, videlicet Barbiarii Gallice du sawyn exsciccent, et carpentarius ligna super cemiterium hujus ecclesi advehat.
Insulensibus Sawin, scobis est. Gall. Sciure de bois. BARBICALIS, Machin seu species. Albertus Aquensis lib. 3. cap. 41 :

Sequenti die instrumenta trium mangenarum (Franci Barbicales vocant), opponunt ponti, qu portam et turrim port ejusque mnia crebro jactu et impetu saxorum quaterent et impeterent.

BARBICANA. Vide Barbacana. BARBICANAGIUM. Vide in Barbacana. BARBIGER, Bubo, avis onusta plumis ; Barbajoha, Prov. Glossar. Provinc. Lat. ex Cod. reg. 7657. BARBIOLUS, diminut. ab Ital. Barbio, Barbus minor, Gall. Barbillon, alias Barbeil, in Stat. Placent. lib. 6. fol. 79. v. BARBIPETA, Che percute lo instrumento da sonare. Glossar. Lat. Ital. MS. Vide Barbitista. BARBIRASIUM, Barb tonsio. Petrus Damiani lib. 1. Epist. 15 :

Ecclesiarum quoque rectores,... tanto mundan vertiginis quotidie rotantur impulsu, ut eos a scularibus Barbirasium quidem dividat, sed actio non discernat.

Occurrit iterum epist. 20. Idem lib. 8. Epist. 11 :

Presbyterum vel Episcopum abire prospiciunt, Barbirasos se videre fatentur.

Quippe Presbyteri ac Clerici barbam radebant. Willel. Malmesbur. lib. 3. de Gest. Regum Angl. scribit

speculatores ab Haraldo Anglorum Rege in Willelmi Nothi castra submissos, retulisse pne omnes in exercitu illo Presbyteros videri, quod totam faciem cum utroque labro rasam haberent.
Petri Diac. Discipl. Casin. in veteri Discipl. Monast. pag. 3 :

Nullus tonsuram vel Barbirasium faciat absque Decani imperio.

BARBIRASUS. Vide Barbirasium. BARBITA. Fistula pastoralis. Papias MS. Barbitium, est instrumentum musicum. Gemma Gemmarum. Hinc Barbitista. BARBITARIUS, Barbitonsor. Chron. abbat. Corb. MS. fol. 8. v ubi inter ministeriales numerantur Barbitarii duo. BARBITISTA, in Glossario MS. Montis S. Eligii Atrebat. : Qui vel qu cantat cum Barbito. BARBITONDIUM, Tonstrina, Papi. Joanni de Janua et Glossar. MS. Montis S. Eligii Atreb. :

Tonsura barb, vel locus ubi tondetur.

Glossar. Gall. Lat. ex Cod. reg. 7684 : Barbitondium, barberie. BARBITONSOR passim occurrit apud Scriptores inferioris vi. Vide si vis Lobinellum Hist. Britan. tom. 2. pag. 560. Josephum de Aguirre tom. 3. Concil. Hispan. pag. 681. ann. 1473. Limborch. lib. Sent. Inquisit. Tolos. pag. 70. Hist. Dalphin. tom. 2. pag. 524. Ludewig. tom. 6. Reliq. MSS. pag. 127. etc. BARBITONSORIA, Eadem notione, qua Barbitondium. Stat. Avenion. lib. 1. pag. 79. art. 3 :

Item quod nullus audeat officinam, aut apothecam, quam vocant Barbitonsoriam, apertam tenere, etc.

BARBITONSTRIX, Barbaria, Barbiere, in eod. Glossar. 7684. Barbitontrix, in Aresto ann. 1395. 23. Dec. ex vol. 8. arest. parlam. Paris. :

Omnes barbitonsores et barbitontrices operatorium in villa et banleuca Parisiensi tenentes, etc.


BARBIZELLUM. Otto Morena in Hist. Rerum Laudensium pag. 53 :

Erat autem in ipso Gatto (vinea militari) qudam trabes ferrata, quam Barbizellum appellabant, quam trahentes hi qui intra ipsum Gattum erant, foras plus 20. brachiis projicientes, in murum ipsius castri mirabiliter feriebant.
Vide Bercellum.

Aries, vel quid simile, ut auctor est Carol. de Aquino in Glossar. milit. 1. BARBO, Stultus, mobilis, mulierosus. Vide Barosus. 2. BARBO, Barunculus, apud Papiam. Excerpta Pithi : Barbo, Barbunculus, Gloss. Isid. Barvo, Barunculus. B. in V. mutato, ut alibi spe : qu omnia non videntur aliud quam Barbo vel Barbus, piscis, Gall. Barbeau ; de quo Auson Mosella v. 134 :

Prospexique jubas imitatus gobio Barbi.

BARBONI. Vide supra Barbarius 2. BARBOS, Teligenus, ut videtur. Stat. Massil. lib. 5. cap. 19. pag. 521 :

Item quicumque non equitando, sed pedester, cum balista, vel cum Barbos, vel aliter venando, vel non venando, transibit, vel ibit per alienam vineam, etc.
Vide infra Barbulnius et Barbuta. BARBOTA, et barbotta, Navis species. Oliverius Scholastic. de Captione Damiat :

Accidit ut una navis Templariorum, vi torrentis rapta, prope ripam civitatis prcipitaretur ad hostes, qui cum Barbotis et uncis ferreis ipsam impugnaverunt diutius.
Item :

Proximo etiam sabbato cum galeis, Barbotis, per flumen cum mangenellis,... nos impetierunt.

Ab Oliverio mutuati sunt qu habent in eamdem sententiam Godefridus Monach. S. Pantaleonis, et Matthus Paris ann. 1218. et 1219. Sed perperam apud Godefridum Barbulis pro Barbutis irrepsit. Jacobi de Vitriaco Hist. Orient. apud Marten. tom. 3. Anecd. col. 296 :

Post hc vero Barbotam meam cum viginti hominibusin flumine amisi, quorum sex captivi ducti sunt, reliqui vero pugnando viriliter interfecti sunt. Paraverunt Barbottas, et de scalis nostrarum galearum junctis insimul fecerunt pontes in mari, ut eis melius appropinquare valerent. Testudines, cataphractas, onerarias barquas, quas Barbottas nuncupabant... instruxere
(Pisani.) Historia Belli sacri vernacula MS. :

Jacobi Auri Annal. Genuen. lib. 10. ad ann. 1228. apud Murator. tom. 6. col. 584 :

Albertinus Mussatus de Gestis Henrici VII. lib. 13. rubr. 8. apud eumdem tom. 10. col. 534 :

Donc se conseillierent ensemble k'il feroient ce di cent 4. Barbotes, et seront toutes couvertes de cuirs, biens et joints siers, et iront aussi bien

desous aigues, comme dessus.

Ejusmodi navium tectarum meminit Chronicon Petri IV. Regis Arag. lib. 3. cap. 10 :

E eren ne les set uxers grosses cui portaven cavalls, et vint naus grosses appellades naus de covent qui son de dues cubertes,

ubi Codex MSS. qui son de 3. et de 2. cubertes. Schefferus putat eas esse naves quas Sturlesonius in Chronico jeernbarden vocat, quasi dicas barbam ferream. Certe superne tectas fuisse par est credere : nam Barbotata Navigia, Ea qu in modum Barbotarum tecta sunt, videntur appellari a Sanuto lib. 2. part. 4. cap. 7 :

Indiget prterea dictus exercitus, quod ex istis navigiis antedictis aliqua sint incamatata, seu Barbotata, tali modo quod homines prdictorum non timeant lapides machinarum.
Vide Barbuta. Quod ejusmodi naves superne tect fuerint, aperte docet Petr. Cyrnus de Bello Ferrar. apud Murator. tom. 21. Script. Ital. col. 1202 :

Noctu navigiis coopertis (Barbottas appellant) pontem ruin adfixerunt Veneti.


Unde Galippe Barbotarde, in Lit. remiss. ann. 1460. ex Reg. 192. Chartoph. reg. ch. 71 :

Iceulx pillarts estoient sur lariviere de Dordogne dedans une galippe Barbotarde, en laquelle il pensoit estre la plus grant partye du pillaige.
Hoc est, ad modum Barbot formata seu cooperta. Confer Jal, Archologie Navale, tom. 2. pag. 258. BARBUALDUS, Grcis , Idem quod mox Barbuda. Guil. Paris. episc. lib. de Morib. cap. 5. ex Naud. Mascurat. pag. 189 :

Hic est Barbualdus, qui pueris ad terrorem ostenditur, et de quo matres et nutrices parvulis minabantur : Barbualdus enim dicitur figura et pictura terribilis.
Vide mox BARBUDA, Prov. Larva, qu ponitur in facie ad terrendum pueros. Cassis ferri et militum dicitur. Glossar. Provinc. Lat. ex Cod. reg. 7657. Vide Barbator et Barbuta. 1. BARBULA, Barb species, Gall. Barbillon, pili qui in utraque oris parte quorumdam piscium nascuntur. Charta Goiberti ann. 839. apud Folquium Levitam Sithiensem lib. 2. pag. 109. MS. Sithiensis :

Anno eodem post hc in mense Novembris, cum infirmatus sensisset appropinquare obitus sui diem, descripsit ipse propria manu in tabulis ceratis, qu exterius clat erant Barbulis crassi piscis, et subtus

deaurat erant, qualiter suas res manutercii sui disponerent. Qui bene cum ingenio florebas Barbula grata.

2. BARBULA, Adolescens, juvenis, nostris etiam Jeune barbe. Flettvood. in Sylloge antiq. inscript. part. 2. pag. 364 : Vide supra Barbescere. 3. BARBULA, Mendose pro Barbota, ut dictum est in hac voce. BARBULATUS, Barbatus. Locum vide in Cateia. BARBULNIUS, inter arma, quibus offendi potest, recensetur, in Stat. Perus. pag. 46 :

Statutum est quod si aliquis... malitiose cum gravi gladio, ense, falcastro, jusarma, Barbulnio, lancea, vel alio consimili percusserit, taliter quod sanguis exeat, solvat pro banno libras decem.
Vide supra Barbos et infra Bario. BARBUNCULUS. Vide Barbo 2. BARBURRA, , . Glossar. Vet. Lat. Grc. i. Insanus. Vide Baburrus. Leg. Baburra. BARBUSTINUS, Homo qui fert barbam plenam prorisinis, in Glossis Isidori : ubi Vulcanius prurignis emendat, hoc est furfurum, vel potius porriginis. Gloss. Grc. Lat. , furfures. , , BARBUTA, Tegminis species, qua caput tegebantes milites, seu equites in prliis. Joan. Hocsemius in Engelberto Episcopo Leod. cap. 35 :

Erant omnes armati cum Barbutis in capite : et ultimo Rex cum multa gente supra parvum roncinum, armatus sicut alii cum Barbuta.
Epist. Innocentii PP. VI. apud Marten. tom. 2. Anecd. col. 898. E :

Idem marchio, guerra hujusmodi et dicti vicariatus perdurante, de trecentis equitibus seu Barbutis, vivis, ut tuo utamur vocabulo, et ultra, illas bona fide, quantum se sua facultas extenderit, servire nobis et prfat Ecclesi teneatur.
Chron. Veronense ad ann. 1354. apud Murat. tom. 8. col. 654 :

Et ab alia parte civitatis Veron versus, portam S. Maximi jam equitaverat D. Bernabous de Vicecomitibus de Mediolano, cum octingentis Barbutis.
Acta confderationis inter Galeacium Mediolani Dominum et Amedeum Comitem Sabaudi ann. 1362. apud Guichenon. in Histor. Sabaud. pag. 206 :

Habere et tenere tenetur ad offensam prdictam Barbutas mille quibus per Dom. Comitem satisfiat.
Et mox :

Habere tenetur suis expensis solum Barbutas trecentum,

hoc est, milites Barbutis armatos, quos postmodum Itali Lances, seu Lanciarios

appellarunt, ut auctor est Matthus Villaneus lib. 2. cap. 81. lib. 6. cap. 56. Utuntur eadem notione Thwroczius in Ludov. Reg. Hung. cap. 16. 21. 23. et Cortusii in Hist. lib. 7. cap. 20. Ariostus in Furioso :

Si pose in capo una Barbuta nuova.


Joannes Villaneus lib. 2. cap. 77 :

Itutti armati di corrazze et Barbute, come Cavalieri.

Statuta MSS. Ordinis Militaris du Saint-Esprit au droit dsir, instituti die Pentecostes ann. 1352. a Ludovico Rege Neapolitano seu Sicili, cap. 24 :

Se aucuns des compagnons de l'Ordre se trouvera en aucun fait d'armes, l o le nombre de ses ennemis seront 50 Barbues, ou autres, et la part du Chevalier de l'ordre n'en s'tendit plus que le nombre de ses adversaires, etc
. Adde cap. 25. Vide Barbaricum et Barbetus. Barbuce, in Ordinat. milit. Caroli ducis Burgund. ann. 1473 :

Salade a baviere, Barbuce ou armet de gorgent, etc.

Si tamen leg. non sit Barbute, ut apud Rabelais. lib. 2. cap. 7. Barbuta, apud Sublacences Monachos Caputium magnum sine cauda. Cremon. Sublac. cap. 49 :

Vestimenta autem novitiorum sint sicut Monachorum, excepto quod pro scapulari portent capucium magnum sine cauda, quod nos vocamus Barbutam, et loco cucull mantellum longum nigri aut grisei coloris.

BARCA, Isidoro lib. 19. Orig. cap. 1. est qu cuncta navis commercia ad littus portat. Mox addit :

Hanc navis in pelago propter nimias undas suo suscipit gremio : ubi autem appropinquaverit portui, reddit vicem Barca navi, quam accepit in pelago.
Vide Forcellin. hac voce. Not. Tiron. :

Barca, Barcula, Barcella.

Papias : Barca a bajulando dicta, qu cuncta commercia majoris navis ad littus portat. Ugutio : Barca, navis mercatorum, et qu merces exportat. Gloss. Sax. lfrici : Barca flot scip, id est, fluctus navis. Vide Bosworthi Lexic. Anglosaxon. 26. g. Anglice A floatship. Paulinus Poem. 13 :

Ut mea salubri Barca perfugio foret, Puppis superstes obrut.

Idem paulo ante scapham sequacem vocat. Abbo lib. 1. de Bello Parisiaco :

Quamplures numero naves numerante carentes Extat, eas moris vulgo Barcas nominare.
Et lib. 2 :

... Barcas per flumina raptant.

Idem :

... Barcas agitantque per omnes Gallia queis amnes fruitur.


Althelmus de 8. vitiis :

Anchora fluctivagam nunc sistat anchora Barcham.

Capitulare Sicardi Principis Beneventani ann. 836. cap. 13 :

Barcas enim qu ibidem ad oram advenerint, vel pro tempestate subduxerint ; aut applicaverint per totam istam plagiam, etc.

Occurrit prterea apud Metellum in Quirinal. pag. 79. Arnoldum Lubec. lib. 2. cap. 8. Alcuinum Poem. 3. in Actis S. Thyrsi ex MS. Tolos. num. 34. in Passione SS. Hilari, Dign, etc. apud Velserum, in libro Miracul. S. Wulfranni Episc. n. 8. apud Monachum Florentinum de Expugnata Accone pag. 229. etc. Vide infra Barga. Gallis olim Bargotte. Guillelmus Guiart in Hist. :

Li Rois est en une Bargotte, Nul pointet ne se deconforte, Le Cardinal devant lui porte De la vraye Croix la semblance, Un autre vaissel les devance.

Vocem a voce Grca, qu genus dificii rotundi, ut est turris, sonat, accersit Salmasius in Kercoetium, Jul. Scaliger Exercit. 51. in Cardanum, a , ab oneribus gerendis : alii a Barca urbe Afric. Rodericus Toletanus lib. 1. de Rebus Hispan. cap. 5. a Barca, Barcinonem, celeberrimam Hispani urbem nominatam auctor est. , dixere etiam Scriptores Grci recentiores aliquot, Nicetas in Alexio lib. 1. num. 7. et Harmenopulus lib. 2. tit 11. 9. Vide Glossar. med. Grcit. Raynouard. Glossar. Roman. vol. 1. pag. 186. et Diezii Grammat. Roman. pag. 26. Barcha, Annal. Vedastini ap. Pertz. vol. Script. 1. pag. 530. lin. 13. in Statutis Massil. pag. 437 :

Ordinamus quod nulla navis vel lignum caupulusve, vel Barcha aliqua teneatur deinceps plena aqua in aliqua parte portus Massili.
Chart. ann. 1246. ap. Jalium Antiq. Naval. vol. 2. pag. 393 :

Spazina una nova pro Barcha cantherii, scandalio uno furnito ; Barcha una de canterio dicte navis cum remis 52. spaca et una, et cum sarcia sua necessaria ipsi Barche. ....... Barcha una de parescalmo dicte navis cum remis 32. arganello uno, spaca una et rampegolo uno ; Barcha alia de parescalmo dicte navis cum remis 34. et spaca una.
Vide Jalium pag. 406. 407. Barcha duorum thimonorum, vide infra in Tarrita. Barka, in Chron. Corn. Zantfliet apud Marten. tom. 5. Ampliss. Collect. col. 71 :

Verum Fratres de Accon cum Barka venerunt, etc.

Barchia, Idem quod Barca. Arrestum Comitatus Massil. :

Quantum ad bladum Barchiarum quod ipsi teneant cavalletum per totam diem.
Barcia. Historia Fundat. Monasterii S. Vincentii ad Lisbonam. :

Habuitque in Comitatu suo electam virorum fortium manum.... in 160. navibus, quas Barcias nominamus.
Barcella, qu alias Navicula dicitur, vas Ecclesi, in qua thus reponitur ad incensum, Acerra. Charta ann. 1197. apud Ughellum tom. 7. Ital. sacr. pag. 1274 :

Barcellam unam neam et superauratam pro incenso immittendo, etc.

Barketta, Minor barca, seu navicula, apud Petrum de Vineis lib. 2. Ep. 36. lib. 5. Ep. 78. Barchetta, Eadem notione. Bartholomi Scrib Annal. Genuen. lib. 6. ad ann. 1226. apud Murator. tom. 6. col. 444 :

Quare prdictus Potestas galeas quatuor et duas sagitteas et bucium magnum et Barchettas et alia ligna armavit.

Vide Barchalina. Barcare, Navim inscendere, vela facere, Gall. s'Embarquer. Chronicon Anonymi Barensis ann. 1025 :

Bugiano cum Barenses Barcavit Messinum.


Ann. 1038 : Ann. 1060 :

Descendit Michail Patricio,..... et Barcavit cum Maniaki in Sicilia. Et Robertus Dux Barcavit Sicilia.
Barcarius, qui barcas facit, vel ducit, Ugutioni et Joanni de Janua. Barcarii, in Notitia Imperii, a Barca dicti, ut censet Guichenonus in Historia Sabaud. pag. 8. Prfectus classi Barcariorum Ebreduni Sabaudi, id est, remigum. Gemma Gemmar. :

Barcharius, qui Barcha utitur aut eam facit.

Barcagium, Hispan. Barcage, quod pro Barca transvectoria exigitur. Charta ann. 1343. in Reg. 74. Chartoph. reg. ch. 514 :

Cum vectigalibus, Barcagiis, aspagiis, costumis, etc.

Vide infra Barchatinus. Barcata, Onus barc, Hispan. Barcada, Gall. La charge d'une barque. Charta Joan. regin. comit. Provinc. ann. 1379. ex Cam. Comput. Aquens. :

Quod pro qualibet Barcata annon, necnon et alterius bladi, et pro qualibet Barcata rusqu, qu extrahebantur de Provincia, et ibant ad alias partes maritimas, solvebantur et consuetum erat solvi pro qualibet

Barcata quinque solidi monet currentis..


BARCALA. Fragm. Petronii :

Videtis, inquit, mulieres, compedes : sic nos Barcal despoliamur.

Vide Baburrus. BARCALAB. Vide Baburrus. BARCALAUREUS, pro Baccalaureus academicus, in Vita S. Thom Aquinat. cap. 3. n. 15. inter Acta SS. Martii tom. 1. pag. 663. BARCANDA, Conca rea, in Gloss. Isid. BARCANIARE, Barganniare, Barguinare, Tricari, tergiversari ; Italis Bargagnare, nostris Barguigner, quod proprie est licitando cunctari, Marchander. Vide Raynouard. Glossar. Rom. vol. 1. pag. 187. voce Barganh. Murator. Antiq. vol. 2. col. 1149. Ebrardus Betuniensis in Grcismo cap. 9 :

Institor est, instat qui pro precio minuendo : Mercator vendit, institor illud emit.

Capitula Caroli Calvi tit. 28. Edict. Carisiac. Pertz. vol. Leg. 1. pag. 477. :

Missus Reip. provideat, ut si non invenerit illum denarium merum, et bene pensantem, ut cambiare illum mercanti jubeat. Si autem illum denarium bonum invenerit, consideret tatem, et infirmitatem, et sexum hominis, quia et femin Barcaniare solent, et aut ictibus, prout videbit competere, aut minutis virgis..... castiget.
Barganniare. Leges Ethelredi Regis apud Wanetingum edit cap. 26 :

Mercatores qui bonam pecuniam portant ad falsarios, ab ipsis emunt, ut impurum et minus appendens, et inde mangonant, et Barganniant, etc.
Leges Edw. Confess. :

Nemo Barganniet, extra portum,... quod si quis extra portum Barganniet, Owerhiness Regis culpa sit.
Barganizare, Bargannizare, apud Rymer. tom. 8. pag. 162. col. 1 :

Ad tot equos Barganizandum, emendum, et providendum, et eos, cum sic Barganizati, empti et provisi fuerint, etc.
Et tom. 13. pag. 164. col. 1 :

Emere, vendere, mercandizare, deliberare, recipere, Bargannizare et commutare, cambiare, excambiare, recambiare, etc. Madox
Formulare Anglic. pag. 288 :

Debi, concessi, Barganizavi, vendidi et hac prsenti charta mea confirmavi.

Barguinare Eodem significatu ac Barcaniare. Charta S. Bernardi Abbatis Clarevall. ann. 1145. in Tabulario Episcopat. Altisiod. :

De illis qui pisces vendunt, Comes habet 4. creditarios, in quibus

Episcopus nihil accipit. Si ad alios Thelonearius Episcopi primus advenerit, et primus Barguinaverit, tantum accipiet, quantum Curia Episcopi necesse habebit, et Thelonearius Comitis faciet, si pariter venerint, pariter accipient quod invenient. Similiter in aliis victualibus facient. Barguigner,
nostris. Joinvilla in S. Ludovico :

Quant le Souldan entendit la bonne volont du Roy, il dist, Par ma foy, franc et liberal est le Franois, qui n'a voulu Barguigner sur si grant somme de deniers.

Vetus Statutum de Mercatorib. Parisiens. apud Brodeum in Cons. Paris. art. 89 :

Si une personne Barguine denre l'estail, ou l'ouvroer d'un marchand o il veut acheter, etc.
Statutum pro Megiceriis Parisiensibus :

Nul ne puisse Berguigner peaux de boucherie au Dimenche, ne aux Festes solennelles, etc.
Occurrit rursum infra. Libertates vill de Perusa ann. 1260. apud Thomasserium pag. 99 :

Si hom estranges Bargine aver la Paerose, etc.


MS. :

Je suis pucelle, jonette et eschavie, Si dois bien i estre des homes Bargingnie.
Balduinus de Condato MS. :

N'est pas tele pane au marchi prise, Ou on Bargaigne, ou on prise, Vair et gris et tout autre avoir.

Anglis to Bargaine, est Paciscor, stipulor, contraho, a bargain, Stipulatio, contractus ; unde Bargain et sale, contractus vicissim compensativus apud Rastallum in Explic. vocum obscurar. Cambrobritannis apud Boxhornium, Bargen, est etiam conventus, contractus, sponsio. A Bargena, deducit Scaliger ad Festum. Bargania, apud Rymer. tom. 7. pag. 378 :

Postquam emptor rationabiliter monetam pro iisdem vinis semel vel bis venditori eorumdem vinorum optulerit, liberationem eorumdem vinorum in Bargania existentium dictis emptoribus faciendi, et ea quam cito inde requisiti fuerint liberandi pro pretio superius ordinato.
Et tom. 13. pag. 161 : Et pag. 165 :

Omnimodas usuras, contractus usurarum, Barganias corruptas, etc. Venditionis, Bargani, emptionis, etc.

Bargannea, apud eumd. Rymer. tom. 13. pag. 164 :

Barganneas et conventiones facere et tractare.


Barganizatio. Madox Formulare Anglic. pag. 215 :

In complementum executionis et performationis quarumdam Barganizationis et conventionis. Faiseurs de complots, pour susciter des procz autruy.

Barganizator. Controversiarum Barganizatores, in Statuto Bervicensi Edw. III. Reg. Angl. ann. 20. qui aliis lites suscitant : A voce Anglica Bargaine, paciscor, stipulor. Vide Conspirator. Occurrit prterea vox Bargaine in veteri Pomate MS. cui titulus, le Roman de la prise de Hierusalem :

Dedans Jerusalem ot un temps molt estrange, Mult i ot de vitail delirose Bargainne. On i prant un dernier d'une sole chastaigne, Morte est la povre gent, ni a cel ne se plaigne, Mult on fait en cest an doloirose Bargainne. Ms quant elle est Barquennier, Ki donques li vodra aider, Il li saura gr de l'ouraigne ; S'il est prodom cil qui Barquenne.

Vetus Poema vernaculum MS. dictum, les Enseignemens Trebor de vivre saigement :

BARCARIUM. Vide Bercarium. BARCARIUS. Qui in barcis militant. Notit. dignit. utriusque Imper. p. 65. Barcariorum classis prfectus. Adde n. 63. BARCATA. Vide in Barca. BARCELLA, Barcha, Navicula. Vide Barca. BARCHALCUS. Vide Barscalcus. BARCHALINA, Navicula. Spicil. Acher. tom. 6. pag. 277 :

Dispositus erat ire in una Barchalina.

Vide Barca. BARCHANEUM, Charta Ecclesi Deipar Scardonensis in Dalmatia ann. 1307. apud Joan. Lucium pag. 202 :

Se obligaverunt solvere pro arboragio porti, et pro transitu Barchanei lib. 600. f. barcarum.
Idem quod mox Barchatinus. BARCHATINUS, Barguetin, Moneta Veneta, pretium trajectus aqu, ut putat Robert. Cenal. de Ponder. et mensur. fol. 66. r edit. Paris. ann. 1147. BARCHERIA, Ovile, Gall. Bergerie. Tabul. Archiep. Bituric. fol 129. v. :

Dehinc secundum quod protenduntur fossata, qu claudunt Barcheriam et grangiam ipsius domin.

Vide in Berbix 1. BARCHEROLUS, Nauta, in Addit. ad vitam S. Antonini tom. 1. Maii pag. 345. col. 1. BARCHETA, vel Barchetus, Idem videtur qui Noctivagus vigil, quem dicimus Gallice, Soldat du guet, nisi forte malueris intelligendam esse naviculam, qua tempore noctis vigiles egrederentur Verona per Athesim fluvium ad perlustranda hujus urbis suburbia, de quibus agi videtur in loco citato ad vocem Baroselli, ubi locum illum legito. BARCHIGLIA, Mensura frumentaria in regno Valentino. Acta SS. Maii tom. 4. pag. 92. B. Academ. Hispan. in Diction. Barcella, Mensur genus capiens duos modios. BARCHIN, Monet species. Contractus Matrimonii, Spicil. Acher. tom. 8. pag. 259 :

Dono et constituo vobis eidem marito meo in dotem quatuor millia librarum de Barchin de Terno, de qua moneta sexaginta quinque solidi valent unam marcham argenti fini, recti, pensi, Perpiniani.

Abbreviatio est pro Barchinona. BARCHONUS, Barconus, Italis Balcone, Fenestra. Stat. civit. Ast collat. 11. cap. 126. pag. 37. v :

Statutum est quod non sit aliqua persona, qu audeat... trahere seu projicere vel sturminare aliquos lapides ad aliquam fenestram seu Barchonum, vel hostium alicujus domus.
Stat. crimin. Saon cap. 35. pag. 75 :

Non possit etiam vel prsumat aliqua persona... frangere hostium, Barconum, vel fenestram, vel portam alicujus civis.

Vide Balcones 1. BARCHUS, ab ital. Barco, Vivarium, Gall. Parc. Annal. Placent. ad ann. 1445. apud Murator. tom. 20. Script. Ital. col. 980 :

Die 14. Julii tanta fuit tempestas in civitate et districtu Papi, et tam gross grandines, quod.... quamplures belluas, cervos, damas, capriolos et aves, et maxime in Barcho Papi interfecit.

Vide Parcus. BARCIA, Navicula. Vide in Barca. BARCI, barbari. Gloss. Isid. ad quas Grvius : in aliis Glossis legitur Barchi. Scribo, inquit, Barcei ex Virgilio, lateque furentes Barcei, seu Barci. Sunt populi in Marmarica. BARCIOLUM, Cun, Gall. Berceau. Vide Berciolum.

BARCONUS. Vide supra Barchonus. BARCUS. Vide Bargus. BARCUSSIUS, Navis species, a Barca, ut videtur, vox deducta. Thomas Archidiaconus in Historia Salonitana cap. 36 :

Invaserunt 4. Barcussios Spalatensium, qui erant missi ab exercitu ad aliud insul caput.
Paulus de Paulo sub ann. 1402 : Joan. Villaneus lib. 6. cap. 70 :

Armigeris Regis Ladislavi in uno Barcusio supervenientibus. Armarono in Genova gale, uscieri, batti, e Barcosi.
Arabibus etiam hc vox nota. Vide Jal. Antiq. naval. vol. 1. pag. 466. not. 1. BARDA, Gall. Barde. Charta Ildefonsi Comitis Tolos ann. 1144. apud Catellum in Hist. Occitan. pag. 324 :

De Crusellis quos extranei attulerint et vendiderint, prbeant domino quatuor denarios, et de Barda duos.
Academicis Cruscanis, Barda, est

armadura di cuoio cotto, o di ferro, con laquel s'armava la groppa, il collo, 'l petto dei cavalli, che percio si dicean bardati

. Sed vix putem idem valere quod in hac Charta. Vide Cl. Menagii Origines Italicas. Barda genus est ephippii in Occitania usitati. Capitul. General. MS. S. Victoris Massil. :

Item dicimus de cellis, Bardis et frenis irregularibus, etc.

Gallis, Barder, est equum ornamentis instruere. Charta hic laudata, ut et apud Occitanos, Provincialesque Barda, ephippii genus est, seu potius clitella, Gall. Bast ; quo sensu etiam legitur in Constit. Feder. reg. Sicil. cap. 36 :

Quia olim aliqui officiales, curiales, potentes et ali person sub ratione eorumdem, causa equitandi ipsi, vel eorum famili, vel deferendi eorum arnesia, animalia nostrorum fidelium ad sellam et ad Bardam, absque voluntate dominorum, illicite capiebant.
Vide infra Bardo. Barde vero nostri vocabant armaturam equi, qua ejus latera et pectus tegebantur. Andr. de la Vigne in Hist. Caroli VIII. pag. 162 :

Lequel (cheval) estoit bard au possible et sur ladite Barde estoient les couleurs devantdites blanche et violette, croisettes de Hierusalem fort riches.

Quod genus tegumenti, facile fluxisse a militibus ipsis ad equos, observat Carolus de Aquino in Glossar. milit. ubi de vocis etymo sic disserit : Appellatum vero est Barda illud tegumen, non a Bardis, Dalmati populis, ut adversus Casaubonum contendit Salmasius ; sed a Bardis, populis Galli, ut opinatur

Vossius in Etymol. Id plane evincunt testimonia veterum de bardocucullo, quod est vestimenti genus, ex quo natas existimamus equorum bardas. Equorum stragula ad usum bellicum ex corio instituisse, vel eorum usum renovasse potius, apud Italos Albericum Babianum, narrat Jovius in Historia Sforti : Imposuit et indumenta equis, qu Bard vocantur, recocto e corio :

Aliam originem vocis

Bard et Bardati equi trahit Ferrarius a dictionibus Cataphracto vel cooperto, vulgo corruptis. Longe melius alii a Bardocucullo, sive Bardaico cucullo veterum, ut supra indicavimus. Habemus hinc vocem Bardella, qua indicamus rudem sellam equorum vel asinorum pullis injici solitam. Et quoniam qui ejusmodi equis vel asinis insident, crebro succussu agitari, motusque parum compositos solent edere, hinc sessores illi proprie dicuntur Italis Sbardellati ; et per quandam analogiam Sbardellati etiam vulgo eos dicimus, qui prter decori leges et communem consuetudinem aliquid agunt. Vide Bardatus 1. et Equus vestitus. Confer Raynouard. Glossar. Roman. voce Bardel, vol. 1. pag. 187. Murator. Antiq. Ital. vol. 2. col. 1149. 2. BARDA, Bipennis, securis. Vide supra Alabarda. BARDA, vel Bardala, apud Gallos, alauda dicitur nominata in veteri Lexico apud Turnebum lib. 13. Adv. cap. 25. lib. 20. cap. 37. Glossar. Lat. Grc : Bardala, , . Aliud Glossar. Lat. Grc. Bardalia, , . Excerpta ex vet. Gloss. cap. de Avibus : Bardea, (infra Bardaia) . Barda, quia canor vocis est, derivari videtur a Bardo filio Druidis, qui music et carminum inventor habebatur apud Gallos. Vide Bardus 1. BARDAIA, Bardala. Vide Barda. BARDANA, Lapago major, personatia, vel personaria, idem secundum expositiones antiquas. Gloss. medic. Simonis Januens. ex Cod. reg. 6959. vulgo Bardane. Vide Diction. Trevolt. in hac voce. BARDARII, Sicarii, scelerati. Vide Berroerii. BARDARIOTA. Vide Primicerius Bardariotarum, et Glossar. med. Grcit. col. 176. BARDATUM, Locus ubi varia supellex servatur, Gall. Garde-meuble. Inventar. MS. bonor. Raym. de Villanova ann. 1449 :

Sequuntur res repert in Bardato ; primo una magna arca ad tenendum farinam. Item qudam raupa de viride, foderata tella rubea, etc. Isti quinque Vexilliferi habebunt equos cataphractos sive Bardatos et coopertos tela sericea usque ad talos equorum.

1. BARDATUS Equus, id est, cataphractus a Barda, Ephippium, apud Murator. tom. 3. pag. 649. col. 2. ubi de coronatione Bonifacii VIII. Pap :

Idem habent Acta SS. Maii tom. 4. pag. 468. B. nisi quod pro sericea magis

Latine legitur serica. Barda scilicet tectus, coopertus ; nostris quippe olim Barder, pro Operire, Couvrir : unde Barder dixerunt pro Paver, terram, viam lapidibus tegere seu sternere. Charta ann. 1427. inter Probat. tom. 3. Hist. Nem. pag. 222. col. 2 :

Les euvres et rparacions de Bardement ou pavement cy aprs designes :.... premierement de Barder et paver de bonnes pierres, etc.

2. BARDATUS, , . Nasiterna, nanus. Supplem. Antiquarii. BARDEA. Vide Barda. BARDEI, , , , . Supplem. Antiquarii. Vide Stephan. Thesaur. Ling. Gr. voce , ed. Didot. vol. 2. col. 124. et mox Bardes. BARDENA, Idem videtur quod Defensa, 3. Ager nempe, pratum vel silva sepimentis cincta, ab Hisp. Barda, sepes, ubi aut pascua seu animalia immittere, aut aliud quidpiam facere, quod iis noceat, non licet. Ordinat. pro reformat. regni Navar. ann. 1322. in Reg. A. Cam. Comput. Paris. fol. 159. v. :

Item cum castellanus castri de Sancheravarca teneatur custodire Bardenam regis, et sit valde dampnificata et destructa propter defectum custodi, quia pauci erant custodes ; ordinatum est quod castellanus dicti castri habeat decem homines, etc.
Fol. 160. r. :

Item dicti decem homines de novo positi in custodia dict Barden solvantur de emolumentis dictarum ferrariarum, et recipiantur in castro una cum aliis, et juvabunt remanentes in castro, et illi de castro eos in Bardena, si necesse fuerit.
Rursum fol. 162. r. :

Item concilium de Caparroso emit terminum de Coscoilleta, quem tenere non potest sine pecta.... Ordinatum est quod prdictum concilium compellatur solvere pectam de roturis, quas fecit in Bardena, una cum dampno nemoris facto.
Vide Barta. BARDERIUS. Vide Berroerii. BARDES, , : Calo. Suppl. Antiquarii. Vide Bardei. BARDESANIST, Heretici simili dementia ut Valentiniani aberrant, qui inter ctera exsecranda mysteria, Christum cleste corpus habuisse confirmant, nec adsumpsisse carnem de Virgine, sed per eam, quasi aquam per fistulam transisse deliberant. Gloss. Sangerm. In Gloss. cod. reg. 7644. ut ex Isidor. qui

de Valentinianis Orig. lib. 8. cap. 5. sect. 11. Vide Baron. ad ann. 175. num. 16. et seq. BARDIA, f. pro Bargia, navicula. Locum vide in Galedellus. BARDICATIO. Libellus de Remediis peccatorum apud Marten. tom. 4. Anecd. col. 27 :

Pnitentia Bardicationis glandell post obitum laici vel laic, l. dies in pane et aqua. Si post glandellam morientem in partu, vel cohabitatorem, vel cohabitatricem fidem habentem xl. dies in pane et aqua.

Notum est quantis cum ululatibus olim funus curabant ; his vero cum varias superstitiones, decantatis quibusdam cantilenis, adjecissent, ejusmodi ululatus constanter prohibuere Episcopi, statuentes pro mortuis jejunia et oblationes commodius offerri. Concil. III. Tolet. can. 22. et 23. Capitul. lib. 6. cap. 197 :

Et quando eos (mortuos) ad sepulturam portaverint, illum ululatum excelsum non faciant.
Et cap. 198 :

Fideles pro defunctis amicorum et parentibus eorum jejunia et oblationes triginta dies adimplere faciant.
Capitula Herardi Archiep. Turon. num. 56. tom. 1. Capitul. col. 1291 :

Ut exequi mortuorum cum luctu secreto et cordis gemitu fiant. Et psalmos ignorantes,
Kyrie eleison

ibi canant, et ut triginta diebus amici et parentes pro eis agant.


Statuta MSS. Augerii Episc. Conseran. vetant

carmina diabolica qu super mortuos nocturnis horis vulgo fieri solent.

Porro cum de clamore dolore excitato hic agatur, recte Bardicationis voce ejusmodi ululatus intelligitur proscriptus, cujus loco jejunium subrogatur defuncto profuturum. Bardicatio vero a veteri Gallico seu Britannico Bardic vel Barzic, quo significatur auldus seu plebeius cantor in choris popularibus et ctibus rusticanis ; unde Bardicare instar rustici cantoris clamare ; et Bardicatio, clamore ineptus. Haud dubie a Bardus. Vide in hac voce. BARDIGIOSUS, Bardus, stultus. Felix Girwensis Monachus in Vita S. Guthlaci num. 9 : Gloss. Grc. Lat. , Bardus, sine genio. BARDIRE, clamare instar cervi. Vetus Glossar. Lat. Grc : Bardit, rugit, . Bardire, rugire cervorum est. Amalthea. Supplem.

Non vanas vulgi fabulas, non ruricolarum Bardigiosos vagitus, non falsidica parasitorum frivola.

Bardit, , Elephas vocem edit.

A veteri verbo baren, Clamare, de quo in Glossar. German. lingu. Vide etiam Bardus, Barrire et Baulare. Adel. BARDO, Ephippii seu clitell genus. Stat. Avenion. ann. 1243. cap. 135. ex Cod. reg. 4659 :

Statuimus quod sellerii et coopertorii.... non apponant in bardis, Bardonibus, sellis et coopertoriis, nisi borram vel cotonum.

Vide supra Barda 1. BARDONATA, Qui palmas dat. Gloss. in Amalthea. Vide supra Barbatta. BARDONUS, ut supra Bardo. Inventar. ann. 1218. inter Probat. tom. 1. Hist. Nem. pag. 67. col. 2 :

Inveni etiam in solario primo ejusdem staris quandam sellam cum Bardono.
BARDUCIUM, Hastile jaculum, securicula levis. Amalth.

Basilius eum insecutus imperatorio Barducio petiit.

Dominicus Macer ex Cedreno. A Barda, German. Barthe, Securis. Adel. 1. BARDUS, inquit Festus,

Gallice cantor appellatur, qui virorum fortium laudes canit : a gente Bardorum, de quibus Lucanus canit : Plurima secuti fudistis carmina Bardi.

De his plurima Martinius in Lexico : quod consule. Adde Glossaria Schilteri, Wachteri, Frischii et aliorum ubi etymon vocis ab antiquo baren, Clamare, canere probant. Adel. 2. BARDUS, f. pro Barbus, Piscis, Gall. Barbeau. Spicil. Acher. tom. 7. pag. 509 :

Pisces qui afferebantur de Mosa, quos Potica licentia vocare possumus roceas et Bardos.

3. BARDORUM Societas. Vide Caorcini. 4. BARDUS. Conradi de Fabaria Casus S. Galli apud Pertz. vol. Script. 2. pag. 178 :

Celum astronomicum aureum gemmis stellatum, habens philosophicum intra se cursum planetarum, elephantes eciam et Bardos, ceteraque quam plura.
Vide Barrus. BAREA, Una linea, in Glossar. Lat. Ital. MS. Vide Baria 1. BARECA, An dicula, tugurium ? Gall. Baraque, Hisp. Baraca. Grcis recentioribus . Testamentum Tellonis Episc. Curiensis apud Mabill. Annal. Benedict. tom. 2. pag. 708. col. 1 :

Item ad vicum curtem meam cum tabulatu, cum Bareca, cum omnibus qu ad ipsam curtem pertinent.

BARECTATORES. Vide Baratator in Baratum. BAREFACTUS. Vide Bacerus. BAREGUM, Septum ex cratibus, quo per noctem grex includitur, idem quod Parcus. Stat. Vallis Serian cap. 66. ex Cod. reg. 4619. fol. 117. v. :

Debeant mutare Baregum et Barega, super omnibus montibus suprascripti communis, omnibus quindecim diebus. Item super hoc quod dictus Comes... per vim suam amoverat seu amoveri fecerat contra prohibitionem dicti Episcopi vel ejus mandati Barellum et serram cujusdam alterius port, qu vocatur porta pendens
. 2. BARELLUS, Vas ligneum, cadus, Nostris Baril, Italis Barile, vel etiam Corbis. Chron. Henr. Knyghton. pag. 2627 :

1. BARELLUS, Obex, clathri, vectis, Gall. Barre, Barreau. Charta Matth. Abb. S. Dion. arbitri inter Erardum Episc. Autiss. et Joan. de Challon Comitem Autiss.

Et miserunt (aurum) in Barellos ferratos ad adducendum in Franciam.


Apud Rymer. tom. 8. pag. 634. col. 2 : Ibid. infra :

De quolibet Barello ceparum venalium, unum quandrantem. De quolibet Barello allecum venalium, unum obolum.
Et pag. seq. col. 1 :

De quolibet Barello de pice, etc.


Et pag. 501. col. 1 :

Mandamus vobis quod certos libros in sex Barillis contentos, etc.


Et tom. 7. pag. 357. col. 2 :

Quinque paria caligarum, et duo magna paria cultellorum trancheours ; in uno Barello ejusdem collectoris, ac ea omnia in quadam navi.
Charta Flandr. ann. 1262. ap. Lappenb. in Docum. Init. Hanseat. pag. 83 :

Barellus calibis venditus debet in exitu 4. den.

3. BARELLUS, Plaustri genus, idem quod infra Barocia. Vide infra Barrillerius. BARELUS. Monasticum Anglicum tom. 2. pag. 370 :

In Claustro habeat quilibet Frater Capellanus et litteratus, certam sedem et distinctam, et Barelum, vel descam.
Videtur esse Mensa, Gall. Bureau. BAREOCIUM, perperam editum pro Carrocium : quod vide. BARERIA, Vectis, Gall. Barre. Vide Barreria, in Barra. BARESCEP, vox Belgica. Charta ann. 1286. in Chartul. Namurc. ex Cam. Comput. Insul. fol. 42. v. :

Esqueils virscare et eskevinage devant dis je avoie le tierch des amendes,... les kauweleries, les soumeleries et Barescep, dont je avoie

les relis, etc.

BARGA, Bargia, Idem quod Barca, navicula, scapha oneraria, Gall. Barque, Ital. Barca. Hincmari Remens. Annal. ad ann. 876. ap. Pertz. vol. Script. 1. pag. 501. lin. 16 :

Nortmanni cum 100. circiter navibus magnis, quas nostrates Bargas vocant, etc.
Epist. Comitis S. Pauli apud Godefridum Mon. ann. 1203 : Charta anni 1080. apud Mirum in Diplom. Belg. pag. 295 :

Vasa navigio apta 200. numero fuerunt, prter naviculas et Bargas. Navem unam magnam, quam Bargam vocant, ad opus transeuntium habebat Ecclesia Walciodorensis.
Epistola I. Episcopi Acconensis ad Honorium III. PP : Spicil. Acher. tom. 2. pag. 560 :

In Bargis et galionibus multitudinem pugnatorum... posuerat. Multi vero illorum in stagno prdicto sese submerserunt, stimantes se colligere in Bargis suis, etc.
Charta ann. 1245. ex Archivo S. Martini Vertavensis :

Cum Bargis, cymbis et naviculis ascendentes et descendentes. Fait appareiller et querre Nefs et dromons, buces, et Barges.
Et alibi :

Occurrit prterea apud Martenium tom. 1. Anecdot. col. 786. et alibi. Le Roman d'Alexandre :

Gardez, m'laissiez Barge, ne chalant ne bastel.


Will. Guiart. ann. 1395 :

Se vont entrer eus el port ferir, Qui mult orent lors ns el Barges.
Le Songecreux :

Comme un villain on le fait charier Ou on le met en Barge marinier.


Villharduinus num. 93 :

Cil qui de Constantinople leur venoient aidier en Barges.

Utitur et n. 108. et 114. Vide Nicol. Trivettum in Chron. ann. 1191. Bargea, Eadem significatione, apud Rymer. tom. 5. pag. 232 :

Omnes naves, Bargeas et fluvos hujusmodi de guerra parari et muniri faciant.... de numero navium, Bargearum et fluvorum hujusmodi.

Ibidem occurrit frequenter. Videsis etiam tom. 6. pag. 167. et tom. 8. pag. 28. et supra in voce Balingera. Glossar. Gall. Lat. ex Cod. reg. 7684 : Barge, nef d'escumeur de mer, paro.

Bargot, eadem notione, in Lit. remiss. ann. 1393. ex reg. 145. Chartoph. reg. ch. 490 :

Comme l'exposant feust marinier en une barge ou Bargot d'arme lance sur la mer, etc. Bergue,
in Stat. ann. 1398. tom. 8. Ordinat. reg. Franc. pag. 304. Bargia, Eadem notione. Henric. de Knyghton. lib. 3. de Event. Angl. cap. 2 :

Angli vero per Brachium maris venire fecerunt Bargias, batellos, naviculas, etc.
Et mox :

Pondus eorum suppressit Bargias in profundo.

Observat Spelmannus differe apud Anglos barcam, et bargam, Anglice a barcke, et a barge : hac enim (minori) in fluviis tantum utuntur ; illa vero (navicula majori) mare trajiciunt. Quo sensu vocem Barge usurpat Villharduinus noster num. 83. 108. 114. Vide Appendicem ad Historiam Scoticam Hectoris Boethii, ann. 1466. Jal. Antiq. naval. vol. 1. pag. 359. Adde eundem vol. 1. pag. 219. 434. vol. 2. pag. 246. 404. supra Balanearium et mox Bargiola. BARGANATICUM. Ch. Virdunense ann. 755 :

Carolus Magnus contulit Deo et S. Petro... ut nullis hominum Flaviniacensis Ecclesia in omni regno suo teloneum daret in civitatibus, mercatis, vicis, villis, pontibus, portibus, nec de rotatico, Barganatico, pulveratico, mutatico, salutatico, etc.

Occurrit pluries in Chartis Caroli Magni apud Doubletum in Hist. Sandionys. pag. 708. 709. Incertum vocis etymon, etsi a barcaniare, vel barganiare, ortum videatur, ita ut pro tributo accipi debeat, quod pro mercibus qu in foris ac mercatibus venduntur et emuntur, prstatur. Potius derivarim Barganaticum a Barga, quam a Barcaniare, ita ut sit, Tributum ex Bargis exsolutum : Alium intellectum pati non videtur locus seq. ex Prcepto Pippini Regis Franc. pro Monasterio Prumiensi apud Marten. tom. 1. Ampliss. Collect. col. 30 :

Nullo teloneo vel Barganatico, neque ex navali remigio, neque saumariis, vel de carrali evectione solvere nec reddere debeant. Teloneum
ad merces curru, Barganaticum ad merces Bargis vectas referendum puto. Capitul. ann. 821. cap. 1 :

Volumus... ut nullus teloneum exigat nisi in mercatibus, ubi communia commercia emuntur ac venundantur.

Adde Capitulare 2. ann. 805. cap. 13. et lib. 3. Capitul. cap. 12. Vide Barcaniare et Varcinaticum Barganaticus, Eodem intellectu. Charta Caroli Regis Franc. apud Doubletum in Hist. Sandionys. pag. 709 :

Barganiare, Wultaticos, pontaticos, portaticos et cteros teloneos ac

Barganaticos.

BARGANISATIO, etc. Vide Barcaniare. BARGEA, Bargia. Vide Barga. BARGELLUS, Italis Bargello, Lictor, ipsorum lictorum dux. Stat. ant. Florent. lib. 1. cap. 33. ex Cod. reg. 4621. fol. 23. v. :

Nullus de civitate.... Florenti... possit.... concedere.... etiam in ultima voluntate potestati, capitaneo populi seu capitaneo guerr... vel Bargello... rem quamcumque.
Ibid. cap. 63. fol. 34. r. :

Domini priores artium et vexillifer justiti... possint... deputare Bargellos et defensores... ad persequendum et capiendum malefactores.
Vide Barigildus. BARGELLA. Vide Bargilla. BARGENA, Bargenna. Vide Barginna. 1. BARGIA, Vide in Barga. 2. BARGIA. Gallice barge :

pro residuo complemento ejus solutionis nauli bargiarum 21. marmorum per eum conductarum..., de portu usque ad ripam urbis.

(Mandament. camer. apostol. arch. Vatic. f. 227. ann. 1464.) BARGILLA. Papias : Mantica, pera viatoria, sportella, Bargilla, bisaccia vulgo. Alibi : Bargella, bissiccia. Ita Cod. MS. BARGINA. Gloss. Anglosax. lfrici : Bargina, bocfel. Est autem bocfel Anglosaxonibus pergamenum, vel papyrus : qua notione usus videtur hac voce Althelmus de Laude Virginum cap. 29. de sancto Hieronymo :

Nam rudis et prisc legis patefecit abyssum, Septuaginta duos recludens Bargina biblos.

Ubi frustra restituit Canisius pagina. BARGINHARE, Pacisci, stipulari, a Bargen, conventus, contractus, stipulatio. Vide in Barcaniare. Charta Aymerici de Rupe-cavardi ann. 1296. in Reg. 77. Chartoph. reg. ch. 311 :

De foro seu precio conveniatur et Barginhetur, et precium solvamus

. Barguignement, licitatio, in Glossar. Gall. Lat. ex Cod. reg. 7684. BARGINNA, Bargenna, Barginus, Bargines, Rarigena. Ita varie h voces efferuntur, apud Scriptores, quarum notio non omnino obvia ac perspicua. Gloss. Lat. Grc. : Barginna, . , . Kirkmannus lib. 2. de Funerib. Roman. cap. 8. ita hc capienda censet, ut vox Barginna, et Vespillonem, et Barbarum, significaverit, prtereaque fuerit Barbarorum acclamatio, quod vix putem. Quin potius malim cum Cujacio ad Novell. 43. Justin. existimare bargenas, fuisse barbaros

funerum elatores, vocemque Barginna, esse barbaram non Latinam, quam a Baar videtur accersere Bignonius, et in veteri Glossario Saxonico feretrum dici observat ; unde forte, inquit, Bargina, pro funerum elatore. Flavius Caper lib. de Orthographia : Bargina, non Barginna, i. homo vitios gentis, quia barbarus interpretatur vitiosus, unde et barbarismus dicitur vitium. Bargennos, Troglodytidis regionis populos memorat Plinius lib. 5. Denique in Glossis Isidori Bargines, sunt fortes in bello. His adjungenda, qu habent Grammatici recentiores. Gloss MSS : Bargina, peregrina. Alibi : Bargini, alien et alienigen. Ugutio : Barginus, et Barginis et hoc Bargine, i. alienigena, peregrinus, a Barus, et genus, vel genitivus, vel Baragines dicuntur fortes in bello, a Baro et genitus : Baronum namque ad modum se agunt, vel sunt fortes, quasi essent geniti a Baronibus. Eadem ferme Joan. de Janua. Glossar. MS. Montis S. Eligii Atrebat. : Barginus, Alienigena, peregrinus a Barbaris et Gens. Qui vero Barginus istis Auctoribus, Barrigena dicitur Papi. Barrigena, peregrinus. Glossar. Lat. MS. Reg. Barigen, peregrin. Gloss. Isid. Barrigen, peregrin. Ad quod Grvius ait credere se intelligendas illas mulieres qu Sen in insula Gallica habitabant, de quibus Mela 3. 6 :

Sena in Britannico mari, etc. Cujus antistites perpetua virginitate sanct numero novem esse traduntur : Barigenas vocant, putantque ingeniis singularibus prditas, maria ac ventos concitare carminibus, sese in qu velint animalia vertere, sanare qu apud alios insanabilia sunt, scire ventura et prdicare.

Hc Grvius post Vossium. ad quem mittit lectores. Vide prterea Savaronem ad Sidon. lib. 6. Epist. 4. Occitanis debargina est Brouiller, Mettre en desordre. Voces Barginus, bargina, etc. corrupt sunt a Peregrinus, peregrina, peregrinator, viator religionis causa. Vide Gronov. Observ. Script. Eccl. cap. 2. Adel. Vide Vargus, quod cognatum videri haud inepte monetur apud Forcell. h. v. Hinc origo accersenda mihi videtur vocis Barragouin, cujus interpretatio aperta est ex Lit. remiss. ann. 1391. in Reg. 141. Chartoph. reg. ch. 191.

Lesquelx appellerent l'exposant sanglant Barragouyn ;.... icellui leur dist : Beaux seigneurs, je ne suis point Barragouyn : mais aussi bon chrestian, d'aussi bonnes. gens, et aussi bon Franois que vous estes.
BARGIOLA, Scapha, Gall. Esquif. Epistola Petri de Condeto Spicil. Acher. tom. 2. pag. 565 :

Episcopus Lingonensis solus a nave sua evasit solo contentus armigero, in sua receptus Bargiola recinctus tunica, paratus ad natandum, imo potius ad naufragandum, si dominus permisisset.
Vide Barga.

BARGOMA. Inscriptio Epist. 5. S. Columbani ad S. Gregorium Pap. :

Domino Sancto.... ego Bargoma vilis columba in Christo mitto salutem.

Ubi forte legendum Barginna, id est peregrinus. Vide in hac voce. BARGUINARE, Vide Barcaniare. 1. BARGUS, Barcus, Ramus, truncus arboris, de quo suspenduntur facinorosi. Lex Salica tit. 69. 3 :

Si quis hominem de Bargo, vel furca, sine voluntate judicis dimiserit, dccc. den. qui faciunt sol. xlv. culpabilis judicetur.
Gloss. apud Pith. De Bargo, de ramo. Tacitus de Moribus Germ. :

Proditores et transfugas arboribus suspendunt.


S. Audoenus lib. 2. Vit S. Eligii cap. 31 :

Hoc apud Regem obtinuerat, ut omnia humana corpora, qu vel Regis severitate, vel judicum censura... perimebantur, sive per civitates, sive per villas, licentiam haberet, et de Bargis, et ex rotis, et de laqueis sepelire. Barcus
in Pacto legis Salic tit. 44. 9 :

Si quis hominem ingenuum de Barco abbatiderit, sine voluntate, etc.

Hinc ortam Gallicam vocem Branche opinatur Wendelinus, quam a brachium deducit Salmasius. Vide eumdem Salmasium ad Vopiscum pag. 446. 2. BARGUS, Senatori lib. de Orthogr. cap. 5. est , barba. Gloss. Gr. Lat. , Bargus, sine genio. f. Bardus. 1. BARIA, Barria. Gloss. Isid. Barria, regula, norma, rubrica. Jo. de Janua :

Baria a , Grce, quod est grave vel forte. Dicitur hc Baria, bari, i. gravis linea summo sinistre deposita in dextram et est una de decem figuris accentuum, qu pro verborum distinctionibus a Grcis apponuntur.
Ex Isidor. Orig. lib. 1. cap. 18. sect. 2. et 1. 2. BARIA. An idem quod Barra, Vectis, Gall. Barre, Barreau ? Murator. tom. 2. pag. 366. col. 1. in Chronicis Casinensibus ab Anastasio seniore :

Et fundatos duplices octo, et Buriam unam in anaglyphis, et scattorem Constantinopolitanum argenteum deauratum. Item tertio tulit in coronis, Bariis, annulis, coralibus et codeariis argenti libras cccc. et aureos quatuordecim mille. Item brachium Bariblinum, et calicem unum magnum, et tabulam summi altaris comparavit 1300. Floren. Remensib.
BARICELLUS, ut supra Bargellus. Leges reipubl. Genuens. ann. 1576. part. 2. cap. 8. tom. 2. Cod. Ital. diplom. col. 2194 :

BARIBLINUS. Historia Episcoporum Frinsingensium edita a Gewoldo in Metropoli Salisburgensi :

Eliget sibi prtor Baricellum unum practicum et virilem, cum octoginta strenuis satellitibus qui ei prsto sint, ejusque jussa diligenter et fideliter observent et exequantur.

BARIDUS, Superbo, in Glossar. Lat. Ital. MS. Vide Barridus 2. BARIENIS dicitur gravis, quod est fortis : cui contrarius est levis, i. infirmus. Glossar. vet. ex Cod. reg. 7646. Ubi emendandum ex Papia : enim dicitur, etc. Vide in Baro, pag. 597. col. 1. BARIGALLUS, Persona loquax, a Germ. baren, Clamare et Lat. Gallus, aut a gellen, Tinnire, clamare. Sttaut. Famil. S. Petri apud Schannat in Hist. Wornat. Cod. Dipl. pag. 44. Adel. Persona loquax i. e. Qui causas dicit, est initio Statuti laudati, unde vero vox Barigallus, ejusque originatio Adelungo venerit, non video. Confer Bargildus et Schilterum. BARIGELLUS, Apparitor, Primus apparitorum. Concil. Hisp. tom. 4. ann. 1512 :

Mandamusque nostris Barigellis, ut exsequantur pnas solitas contra illos, qui ea non observaverint, usque ad valorem unius regalis pro qualibet vice. Mandavit Barigello prdicto, ut Cusentinum Privatum prdictum ex castro non elevaret.
Acta SS. Maii tom. 3. pag. 251. B. in Vita S. Gerardi :

Joann. Burchardus in Vita Alexandri VI. edita per Godefr. Leibnitz ann. 1697 :

Eodem loco prfectus publici satellitii (Barigellum vocant) ex gravi morbo desperatus, etc.

Derivari potest a Barra, septum curi. Adel. Vide Murator. Antiq. Ital. vol. 2. col. 1149. et Barigildus. BARIGENA. Vide Barginna. BARIGILDUS. Capitula Caroli C. tit. 31. Edict. Pistense ann. 864. cap. 32 :

Et ipse (Comes) sic mallum suum teneat, ut Barigildi ejus et advocati, qui in aliis Comitatibus rationes habent, ad suum mallum occurrere possint.
Ubi Sirmondus :

Barigildi

, apparitores. Unde nunc etiam apud Italos Barigelli vocantur principes apparitorum. Academici Cruscani :

Bargelle, Capitan de birri, Circitor.

Barisel, Capitaine des Sergens, apud Borellum. A voce Barus, vel Baro deducit Innoc. Cironus, aitque esse Barigildum, liberum hominem, qui nunquam fuit servilis conditionis : unde, inquit, Advocati dicuntur Barigildi, quod e nobilioribus et potentioribus assumerentur, in quorum fidem et patrocinium, quasi conspiratione quadam et consensu mutuo Ecclesi recurrebant, a gildo, seu pretio, quod Advocatis prstabatur ; quasi dicantur Advocati stipendiarii.

Certe initio cap. 32. qui mox Barigildi, Franci homines dicuntur, quod monuit Schilterus. De his et an iidem sint qui in Specul. Saxon. Biergelden audiunt, multa auctores Germanici, Grimm. Antiquit. Jur. pag. 314. Gaupp. Jus Silesiac. pag. 142. not. et Miscellan. Jur. German. pag. 29. et alii. Vide Barigellus. BARIGLE, pro Barile, Cadus, dolium. Steph. de Infestura MS. ubi de Innoc. PP. VIII :

Dixit eidem cardinali, quod prpararet in tentorio suo multa Bariglia vini.
BARILE, Barillus, Italis Barile, Gallis Baril, ex Cambro-Britannico Baril, cadus, dolium, amphora. Joan. de Janua :

Cadus, vas quod vulgo dicitur Barile.

Edictum Philippi Pulcri pro Nobilibus Campani, apud Pithum cap. 30 :

Item non poterunt (Baillivi) recipere vinum nisi in Barillis, potis, seu botellis.
Vit Abbat. S. Albani :

Misit Barillos lapidibus et sabulone repletos.


Hist. Beccensis MS. pag. 615. n. 4 :

Septem Barillos vini albi annui redditus super quasdam vineas, etc.
Charta ann. 1429. ex Archivis Piscatorum Massil. :

De qualibet jarra seu Barili sardinarum salatarum obolum unum.


Gobelinus Persona in Cosmodromio tate 6. cap. 80 :

Laguncula una, qu vulgo Barile dicitur.

Adde cap. 76. 81. Vita S. Andre Corsini n. 17 :

Qui ejecit de ore ejus unum Barile aqu, et sanatus est. Et puis si ont al vin tramis Deus Barjus que d'Acre aportoient, A la taverne le envoient.
Mox :

Philippus Mouskes, ubi de Ricardo Rege Angli a Duce Austri capto :

S'a li Cevaliers demand, Qui li Baril estoient tel.

Vide Meursium in , Glossar. medi Grcitatis, infra in Barridus 1, Barrila, Barrile, et supra Barellus 2. Raynouard. Glossar. Rom. voce Barril, pag. 189. Barillarius, Officium in Scancionaria Regia, in Ordinat. Hospitii. S. Ludovici Reg. ann. 1261. cui cadorum vinariorum cura incumbebat. Statutum pro Hospitio Philippi Magni ann. 1317 :

Il y aura devers la bouche 3. Barilliers, et mangeront court.


Aliud Statut. pro Hospitio Regin Joann ann. 1316 :

Deux Barilliers, qui merront les deux sommiers de l'Eschanonnerie.

Barillagium, Tributum, quod pro iis vasis vinariis prstabatur. Regest. Constabulari Burdegal. fol. 38 :

Omnes mercatores navis onerat de vinis, dent pro Barillagio de tota nave 12. den.

Apud Hemereum in Augusta Viromand. ann. 1095. Barillagium solvi annotatur,

par le raison du vaissel, c'est assavoir un denier de chascun acat, ou de chascune vente
. Vide Barrilagium. Barillatum, Minus barile, doliolum, nostris Barillet. Fleta lib. 2. cap. 5. 6 :

Militi vero quotidie liberetur a Cellario Regis Barillatum vini, ad minus continens unum jalonem.
Bariola Laguncula, Barillet. Magn. Chron. Belgicum ann. 1487 :

Quidam vir Janu habitavit, qui licet absque manibus natus erat, et cum hoc pedibus ambobus a nativitate caruit, lagunculas tamen novas, qu Bariola vulgo vocantur, opere mechanico tam bonas fecit, ac si ambas manus haberet.
Vide an non legendum sit batiola. Itali veteres Barlione, vas vinarium minusculum vocant. Vide Barisellus, Barlettum, Barletus, Barloterius. BARILION. Barilon. Vide Parilion. BARILLAGIUM, Barillarius, Bariola, etc. Vide in Barile. BARILLOTUS, Palli seu tunic species, a forma vel ornamentis sic dicta, quod nempe fimbriis, veluti dolium circulis, ambiretur. Barilotto Italis, doliolum. Joan. Demussis Chron. Placent. ad ann. 1388. apud Murator. tom. 16. Script. Ital. col. 580 :

Similiter juvenes homines portant cabanos, Barillotos et pellardas longos et largos, longas et largas per totum usque in terram, et cum pulchris foraturis pellarum.
BARIO, inter arma, quibus offendi potest, recensetur, in Stat. Pistor. ann. 1107. apud Murator. tom. 4. Antiq. Ital. med. vi col. 560 :

Si aliquis Pistorensis civis detulerit... spedum vel lanceam vel Barionem, vel malatayam, etc.

Vide supra Barbulnius. BARIPTOS, Gemma nigra est cum sanguineis et albis notis. Vetus Gloss. SanGerman. num 501. ex Isidoro lib. 16. Orig. cap. 11. BARISA, Genus Poculi, , in Gloss. Lat. Grc. BARISELLUS, Minus barile, doliolum, Gall. Barillet. Arest. ann. 1321. 9. Maii in Reg. Olim parlam. paris. :

Item duos Barisellos de cypresso, pretii quadraginta solidorum.


Vide in Barile. Nisi diminut. sit a Barisa, Genus poculi.

BARIUM. Vide Barrium. BARKA, Barketta. Vide in Barca. BARLANT. Necrologium Abbati S. Petri de Casis :

8. Maii obiit Geneves de Chantelgoul qui dedit nobis librum, qui vocatur Barlant.

Barlaami et Josaphatis Historia. BARLESCHUS, Satyricus. Acta SS. Aprilis tom. 1. in Onomastico. BARLETTARE. Qui nescit Barlettare, nescit prdicare. Adagium quod ferebatur de Gabriele Barleta Ordinis Prdicatorum concionatore, qui florebat exeunte sc. xv. Consule Bibliothecam R. P. Jacobi Eschardi ejusdem Ordinis. BARLETTUM, Doliolum, Gall. Barillet. Vita S. Bon Virg. tom. 7. Maii pag. 151 :

Argentum et aurum non habeo, sed hoc vasculum vini (Barlettum su peregrinationis ostendens) quod Dei possum gratia et virtute, hoc tibi eum imitando concedo. In nomine Jesu Christi surge et bibe, etc.

Vide Barile. BARLETUS, ab Ital. Barletto, diminut. a Barile, doliolum, amphora, in Stat. Vercel. lib. 3. pag. 102. r. BARLIA. Vetus Glossar. a Spelmanno laudatum :

Barlia, vel banlia, orbata.

Eidem Spelmanno videtur idem esse quod Banleuca. Et bene quidem, uti videre potes in Banlia post Bannum 3. Vide Bania. BARLINA, Italis Berlina, Sorta di gastigo Academicis Cruscanis,

che si da malfattori, con esporli al publico scherno in un luogo, che pur si chiama Berlina
; idem quod Collistrigium et Pilorium. Vide in his vocibus. Correct. stat. Cadubrii cap. 85 :

Et ultra hoc arbitrio vicarii et consulum (leno) ponatur in Barlina.


Et cap. 105 :

Quam pnam si non solverit (fur) infra decem dies, ponatur et stet in Barlina per unum diem.
Vide infra Berlina. BARLOTERIUS. Statuta Veronensia lib. 2. cap. 187 :

Ars Barloteriorum.

Italis, Barilotto, idem est quod Gallis, Barillet, doliolum. BARLOYS. Gloss Csar. Heisterbac. in Reg. Prum. tom. 1. Hist. Trevir. Joan. Nic. ab Hontheim pag. 683. col. 1 :

Notandum est quod quandocumque aliquis, sive vir sive mulier, de familia ecclesi obierit absque hrede, quos nos appellamus vulgariter Barloys,

(forte Varloys) quod dominus abbas ad opus su ecclesi omnia bona sua debet confiscare et sibi colligere.
Vide Manus mortua. Nudus et vacuus, omnino sine hredibus, bar et los. De compositionibus tautologicis confer Grimmii Grammat. German. vol. 2. pag. 665. num. 2. BARMBRACCUS. Lex Frison. tit. 4. 3 :

Qui occiderit canem acceptoricium, vel bracconem parvum, quem Barmbraccum vocant, etc. Bracco,

canis dicitur, uti suo loco : ergo barm, inquit Lindenbrogius, parvum significat. At mavult Spelmannus a Saxonico Barme, deductum vocabulum, quod gremium significat, ut Barmbraccus, sit canis gremialis, quales etiam hodie nobiles femin, voluptatis gratia, in gremiis fovent. Potius qui adhuc a sinu matris pendet ; sed fortasse est Barn, Filius, progenies. Vide Graffii Thesaur. vol. 3. col. 154. 156. Gall. Braque, German. Brack etiam nunc canem venaticum significat. BARMUS, Ventrale, Gall. Tablier, a Saxonico Barme quod idem significat. Codex MS. Consuetud. Ecclesi Coloniensis :

Octo officiis de duobus Canonicis de loco cuilibet datur 1. Barmus ; Magistro coquin 1. Barmus ; cellario vini 1. Barmus.

Stephanotius tom. 2. Antiquit. Benedict. Occitan. MSS. pag. 485. ex Charta Garsendis pro Gellonensi Cnobio :

Relinquerunt videlicet palleos ii. albas ix. capas palleas ii. libros xvii. aldorras ii. brosellos iii. Barmos ii. crucem i. casullas iii. stolas, manipulos, cinctas simul xxiiii.

BARNACES, Hibernis, aves sunt aucis silvestribus similes, de lignis abietinis quasi contra naturam product, quibus viri religiosi tempore jejuniorum vescuntur, eo quod de coitu vel de carne minime procreentur. Brompton. pag. 1072. Vide Giraldum Cambrensem. 1. BARNAGIUM, Vectigalis genus Regi dominove solvendum a subditis omnibus prter viros nobiles et ecclesiasticos. Charta S. Juliani Cenoman. fol. 15 :

Guillermus Dei gratia Rex Anglorum, etc. Notum sit omnibus me concessisse... Deo et S. Juliano... omnem terram S. Juliani, qu est ultra Sartham omni tempore quietam de Vicaria et de Barnagio et de marecalcia et de omnibus aliis consuetudinibus.

Vide Glossarium Juris Gallici in voce Barnage, quod mihi non aliud videtur quam Brennagium, Bernagium, de quibus plura Cangius noster in voce Bren. Charta Guillelmi de Rupibus Senescalli Andegav. ann. 1219. apud Sammarthanos in Abbatibus Boni-Loci :

Prterea concessi dictis Sanctimonialibus et in perpetuum per totum

nemus de Buray chauffagium et Barnagium suum, et dictum nemus ad usus earum.

Ubi videtur legendum Pannagium, quod hic esset Jus pascuorum. Idem esse tributum pro canum venaticorum pastu a tenentibus exsolutum, quod Brenagium et vulgo Brenage vel Barnage vocabant, ex sequentibus rursum patet. Charta Phil. Pulcri ann. 1297. in Lib. rub. Cam. Comput. Paris. fol. 17. v. col. 1 :

Item le Barnage deu en pluseurs villes environ Gisors.

Reg. ejusd. Cam. sign. Bel fol. 4. v. ex Arest. ann. 1320 :

Les avoynes et autres choses deues par cause de Barnage en plusieurs villes.
Charta ann. 1359. in Reg. 87. Chartoph. reg. ch. 339 :

Lesquelles avenages, Barnaiges, vicontaige et gelines furent lors prises par le bailli de Caen.

Vide Bren. Adelungius in Charta G. de Rupibus idem esse scribit ac chauffagium, ab Anglos. Bernan sive byrnan ; urere, comburere. Sed et pro nobilium ordine vel comitatu, aliove quovis conventu, aut etiam pro egregio facinore, occurrit hc vox Barnage et Barnel. Lit. remiss. ann. 1400. in Reg. 155. Chartoph. reg. ch. 138 :

Lequel bastart, demonstrant qu'il eust fait grant Barnage, commena de nouvel chanter, et en aprs tantost dist qu'il avoit fait ses voulentez d'une jeusne fille de douze ou treize ans.
MS :

Et vavasour de haut parage Ainc homme vit si grant Barnage ; L'Apostoles y fu meismes Li glorieux et li santismes.

Sermo Roberti de Sainceriaux de morte S. Ludovici :

De traison gart Dex le roi et son Barnel.

Vide in Baro. 2. BARNAGIUM, Barnatus. Vide Baronagium, Baronatus in Baro. BARNETA, idem quod Bernaca, vulgo Barnacle, vel Barnaque, apud Gervas. Tilber. in Otiis imper. Vide Bernac. BARO. Cornutus ad Persii sat. 5. ait

Gallorum lingua Barones, vel Varones, dici servos militum, qui utique stultissimi sunt, servos videlicet stultorum

. Sed et Tullius lib. 2. de Finib. de Divinat. lib. 2. num. 70. lib. 5. ad Attic. Epist. 11. et lib. 9. Epist. famil. ult. Baronem pro stolido usurpat, ubi non desunt, qui varonem legendum censent, uti apud Lucilium, qui ita rupices et

rusticos vocat. Apud Csarem lib. 1. de Bello Alexandrino cap. 9. Baronis vocem occurrere quidam putant, licet MSS. Codices fere omnes Berones habeant. Legitur etiam apud Tertullianum ex emendatione Pithi lib. de Anima cap. 6 :

Quid autem facient tot ac tant anim rupicum et Baronum, quibus alimenta sapienti desunt ;

alias Barbarorum. Ubi quod hac voce significatum voluerit, haud obscurum est. Nec scio an feliciori conjectura alii Barones, pro Breones, apud Senatorem lib. 1. Epist. 11. restituant, tametsi posterioris hujus vocabuli significatus perinde incertus sit. Valesius in Valesiana hic legendum censet apud Csarem Betones pro Vettones, populi scilicet Citerioris Hispani ; apud Senatorem vero retinendum vult Breones qui sunt Vindelici populi omnibus, ut scribit ille, prterquam Cangio notissimi, quos Brennos vocat Horatius aliique. Verum non que felicior Valesius ubi vocem Baro Csaris tate, ea de qua nunc agitur notione, prorsus incognitam fuisse scribit, certum quippe est locis a D. Cangio ex Cicerone laudatis commode restitutam esse ab eruditis viris. Pro Stolido, lixa et calone usurpatam fuisse hanc vocem Baro docet Cangius : cui addo et nostros, eodem sensu, vel pro homine, cujus uxor mchatur, vulgo Cocu, cornard, Baron adhibuisse. Lit. remiss. ann. 1395. in Reg. 147. Chartoph. reg. ch. 283 :

Je les deslongerai bien de la o ilz sont avec leur Baron de pere et leur putain de mere.

Vide Murator. Antiq. Ital. vol. 2. col. 1150. Certe eadem qua apud Cornutum notione Barones appellasse videtur Isidorus lib. 9. Orig. cap. 4. prterquam quod Cornutus quosvis lixas ac calones, seu militum servos nuncupatos dixit, is vero, quosvis ministros :

Mercenarii, inquit, sunt qui serviunt accepta mercede, iidem et Barones Grco nomine, quod sint fortes in laboribus : enim dicitur gravis, quod sit fortis. Est bares fortis, Baroque monstrat idem.

Ab Isidoro hausit Papias : Barones Grce dicti, quod sint fortes in laboribus, i. mercenarii. Et Ebrardus Bethuniensis in Grcismo cap. 8 : Et cap. 9. ubi vocis Baro notiones omnes enucleat :

A gravitate Baro fertur, quod monstrat imago Ejus ; nam Grce Bares id quod grave signat. Ac proceres vere dicas sic a probitate, Sunt proceres procul a carie virtute cluentes ; Ut plures firmant, vireant quod pluribus est vir,

Dicitur, ut credo, magis a virtute virendo.


Joannes de Garlandia in Synonymis :

Baro, baronis, gravis aut authenticus est vir.

Denique Gloss MSS. : Baro Gr. Lat. vir fortis, unde Barones. Vide Graffii Thesaur. Ling. Franc. vol. 3. col. 153. Barones igitur Ministri appellati, non modo Persii et Isidori vis, sed etiam longe postea : siquidem Barones Regis vocatos infra ostendemus regios ministros, et qui ex Regis familia erant. Unde non mirum, si traductam hanc vocem ad viros magnates passim legamus, qui principibus ipsis obsequia et ministeria sua prstabant, seu ex officii ratione seu ex beneficiis ac feudis, qu ad ejusmodi obsequia impendenda iis indidem conferri solebant. Quinetiam jam inde ab ipsa Augustini tempestate, Barones dicti videntur viri nobiles Principum obsequiis et servitio addicti, vel certe viri militares, et qui primas tenebant in aulis Regum. Is enim Serm. 48. ad Fratres in eremo :

Ubinam est Csaris corpus prclarum, ubi apparatus deliciarum, ubi multitudo dominorum, ubi caterva Baronum, ubi acies militum ?
Et Serm. 68. ad eosdem :

Dic ubi Imperatores et Reges, ubi Principes aut Barones, ubi aurum et argentum ac ornamenta eorum ?

Hc recentioris cujusdam impostoris, non Augustini, verba sunt. Quibus in locis Barones ii forte fuerint, qui in obsequiis Principum versabantur, ita ut numerosum eorum ac nobilem famulatum indicare voluerit Augustinus. Quemadmodum autem famulos, homines vulgo etiam appellabant, ita Franci ac cteri Boreales populi, postquam Galliam invasere, vel Italiam, Barones quosvis viros nominarunt. Ita enim in eorum Legibus Baro vel Barus, pro Viro quovis, non semel usurpatur. Gloss. Philoxeni : Baro, . Lex Sal. tit. 33. 1 :

Si quis Baroni viam obstaverit, aut eum impinxerit 600. den. qui faciunt sol. 15. culpabilis judicetur.
Lex Ripuar. tit 58. 12 :

Si quis hominem regium tabularium, tam Baronem quam feminam, de mundeburde Ecclesi abstulerit, etc.
Lex Aleman. tit. 76 : Tit. 95 :

Si quis mortaudit Barum vel feminam, etc. Si Barus fuerit qui feminam percusserit.
Ita etiam Lex Longob. lib. 1. tit. 9. 3 :

Si quis homicidium perpetraverit in Barone, libero vel servo, vel ancilla, etc.

Rothar. 14. ubi Glossa innuere videtur virgulam post barone tollendam esse. Et tit 13. Rothar. 17. :

Si quis ex Baronibus nostris ad nos venire voluerit, securus veniat ;

id est hominibus. Vide V. Cl. Steph. Baluzium in Notis ad Capitul. pag. 999. 1000. Annal. Sangall. Baluzii ap. Pertz. vol. Scriptor. 1. pag. 63 :

Anno 805. perrexit domnus Karolus in Saxonia ad Holdistede et multis Barones et mulieres inde adduxit.
Sed et etiamnum Hispani Varones, quosvis viros seu homines vocant. Vetus Poema de Alexandro, apud Bivarium :

Entendio Alexandro luego las volentades, Dixoles : ya Varones quiero, que me oyades.

Vide Diezii Grammat. Ling. Roman. vol. 1. pag. 26. Eicchorn. Histor. jur. Germ. 48. not. a. Charta ann. 1218. inter Probat. tom. 1. Hist. Nem. pag. 60. col. 2 :

Ponit Stephanus Chautardus, quod quando Bertrandus venit ad ipsum, in loco ubi fuit rixa, ipse dixit, Barones, illam erbam collegistis in eo, quod est domini episcopi, et non asporlabitis eam.

Qua acceptione, Baron dixerunt nostri, de viris etiam suprem dignitatis potiorisque ordinis. Pactum matrim. inter Hugon. ducem Burg. et Beatricem sororem Theobaldi Navar. reg. et comit. Camp. ann. 1258 in Chartul. Camp. ex Cam. Comput. Paris. ubi prdictus Theobaldus inscribitur noble Baron par la grace de Dieu roi de Navarre, conte de Champagne et de Brie palatin, etc. Charta ann. 1263. ibid. fol. 209. col. 1 :

Nos Guiz, par la grace de Dieu evesques de Langres, faisons savoir touz cels, qui verront ces prsentes Lettres, que nos avons faite tele compaignie antre nous et honorable Baron Thiebaut, par la grace de Dieu roi de Navarre.
Alia Guil. episc. Metens. ann. 1267. ibid. fol. 218. v :

Faisons savoir... que de toutes querelles... antre noble Barron Ferri duc de Lorraigne et margis et nos, etc.
Ch. Margar. Tornod. comit. ann. 1292. in Chartul. Pontiniac. pag. 166 :

Pour raison d'une composition eu et faite entre nous et lidiz religieux, ou non de leur glise, par trs noble Baron Robert duc de Bourgoigne, nostre chier oncle ; etc.
Qu latine sic reddentur ibid. pag. 169 :

Per nobilem virum Robertum, etc.

Atque inde forsitan vox Baro pro marito apud nostros usurpata legitur, quem vulgo Homme vocant. Nisi Baronum appellationem viris ac maritis suis dederint uxores, quomodo Dominorum, ita ut et Barones et Dominos, eos appellaverint

honoris causa, tanquam rerum suarum atque adeo corporis sui dominos. Sic enim uxor maritum suum compellat apud Marculf. lib. 2. form. 17. cum ipsa ejus se ancillam profiteatur :

Itemque ego illa ancilla tua, domine et jugalis meus ille, in hoc testamentum promptissima voluntate scribere atque perpetua conservatione rogavi, ut si tu domne et jugalis meus mihi superstes fueris, etc.
Philippus de Beaumanoir cap. 63 :

Se feme appele qui ait Baron, li apiax est de nule valeur, sans l'autorit de son Baron ne se pot mettre en tel cas en cort por appeler.
Assisi Hierosolymitan MSS. cap. 74 :

Feme qui ait Baron, ne peut faire apeau dou murtre, que par l'ottroi de son Baron.
Cap. 98 :

Se l'on appelle aucune chose feme qui aura Baron, et il la veut deffendre, il la peut deffendre de son cors ; et se il ne la veut deffendre, elle s'en peut deffendre par un autre Champion, etc.
MS. :

L'emperere sa fille vient, Le senescal par le main tient : Fille, dit-il, sois haiti, Et courtoise, et bien affaiti, Que vostre Baron vos amain, Je le vous doins en vostre main.

Ita apud Littletonem Sect. 14. 15. 291. et alios passim. In Chron. Flandri vernaculo cap. 3. 8. 16. 28. 48. 69. 85. 113. etc. Vide Glossarium Saxonicum Somneri in Beorn. Jam vero cum Barones que dicerentur, et famuli et mariti, quod utrosque, ut supra observatum, homines vulgo appellarent etiam majores nostri : factum etiam inde, ut et vassallos, qui nullo medio sibi obnoxii erant, Barones vocarent Reges ipsi ac Principes : nam et ipsi vassalli homines perinde passim dicuntur, uti suo loco docemus, utpote peculiari Principum obsequio addicti ex beneficiorum et feudorum ratione, qu ad id ab iis conferebantur, ut servitia sua impenderent, non modo in rebus militaribus, sed etiam civilibus, verbi gratia, in placitis. Inde igitur Barones dicti Vassalli qui tenent terras suas immediate de Rege per servitium Militare et alia feudorum consueta servitia : quo significatu vocem hanc usurpatam passim constat. Statuta Roberti III. Regis Scoti cap. 1. 6 :

Statutum est etiam quod quilibet Baro, vel alius tenens de Rege, etc.

Constit. Sicul. lib. 1. tit. 44 :

Per Comites, Barones, et eos qui a nobis tantum feuda in capite tenent, non qui Comitibus et Baronibus aliis teneantur, etc.
Matthus Paris ann. 1110 :

Si quis Baronum meorum, Comitum, vel aliorum qui de me tenent, mortuus fuerit.
Matth. Westmonast. ann. 1244. pag. 317 :

Fecit notificari per totam Angliam, ut Baro quisque terram tenens a Rege in capite, haberet prompta regali prcepto omnia servitia militaria, qu ei debebantur, tam Episcopi et Abbates, quam laici Barones.
Charta Guillelmi Ducis Aquitani in Tabulario Vindocinensi Ch. 83 :

Tunc Barones mei, qui me juvare debuissent, a fidelitate mea recedentes mihi graviter nocere cperunt, etc. Mil deux cens goissante trois ans Sans plus d'incarnation querre Fist venir li Rois d'Engleterre Des fiefs qui luy appartindrent Tous les Barons qui terres tindrent.

Ex obsequii scilicet ratione, ac feudorum natura. Vide Beslium in Comitib. Pictav. pag. 516. 561. Guillelmus Guiart, dans la Branche aux Royaux lignages :

Cum ergo nobiles qui Regum servitio ascripti sunt, cteris nobilibus prmineant, inde Barones, dici cperunt proceres ac magnates. Capitularia Caroli calvi tit. 15 Procer. Consil. apud Bonoil. ann. 856. Pertz. vol. leg. 1. pag. 447. :

Ea etiam qu in Sparnaco de Episcopalibus Capitulis cum inlustribus viris et sapientibus Baronibus vestris observanda delegistis.
Hincmarus Epist.. 1. cap. 6 :

Nam si illi boni Barones post mortem Pipini cum duobus fratribus sic sano consilio egerunt, ut pax inter fratres Reges, et inter regni primores ac populum esset.

Ubi Barones et primores iidem sunt : quomodo Farones Burgundi appellat non uno loco Fredegarius Scholasticus regni istius proceres, siquidem iidem sunt cum Baronibus, quod censent viri eruditi. Aimoin. lib. 5. epist. 4 :

Episcopos, abbates quoque, plures etiam optimates et Barones sui regni gregarios fecit.

Hinc marchio Montisferrati Baro Itali nuncupatur ab Ottone Frising. lib. 2. cap. 12. Magnates istos Bers, vulgo nostri appellant ; eos vero qui et natalium prrogativa, prdiis ac possessionibus et vassallorum numero alios

prcellebant, Hauts Bers, ut est apud Villharduinum n. 23. 51. id est, altos et majoris dignitatis Barones. Guillelmus Guiart ann. 1214 :

Fust Prince, un Ber, ou Eschancon. Amauris point li gentis et li Ber.


: Neque aliam ob causam celebriores sancti eo nomine decorabantur. Froissart. vol. 3. cap. 30 :

Or eurent ils affection et devotion d'aller en plrinage au Baron saint Jacques.


Fabul. tom. 2. pag. 182 :

Dame, dist il, et je me veu A Dieu et au Baron saint Leu, Et s'irai au Baron saint Jacques.

De ejusmodi supremis Baronibus, sed iis dumtaxat qui nulla Ducis aut Comitis dignitate gaudebant, ita Christina Pisana lib. du Tresor de la Cit des Dames, 2. part. cap. 9 :

Nous parlerons premierement icy ausdites Baronesses dont y a en France, en Bretaigne, et autre part, qui passeront en honneur et puissance moult de Comtesses est-il, quoy-que le nom de Baron ne soit si haut que de Comte. Mais moult est la puissance grande des aucuns Barons, la cause de leurs Terres, et Seigneurie, et la Noblesse y est, dont leurs femmes tiennent moult grand estat.

Talis fuit Codiciacensis Dominus. Barones, Itidem appellati, atque etiamnum appellantur in quibusdam Galli provinciis magnatum primogeniti. Vide Loisellum Tract. des Seigneuries cap. 7. n. 43. Qui usus etiam in Catalaunia obtinet, teste Fontanella Tract. de Pactis nuptialibus tom. 1. claus. 4. gloss. 10. Atque hinc est quod Besoldus in Thesauro ad v. Freiherren pag. 269. n. 52. vocis Baro ab Alemannico Baren, quod sumitur pro liberis seu filiis, etymon ducit. Vide Gloss. Juris Gall. tom. 1. pag. 138. Barones prterea iidem qui Pares Curi. Chronicon Andrense pag. 389. et 580 :

Barones omnes, qui Pares Castelli vocantur.

Vide Duchesnium in Hist. Monmorenciaca pag. 39. 40. et in voce Pares. Barones, Quivis vassalli. Ordericus Vital lib. 3. pag. 465 :

Hoc libenter confirmaverunt... et alii Barones eorum.

Barones Castellenses, apud Radulphum de Diceto ann. 1040. qui castella possident, qui ont chasteaux. Vide Murator. Antiq. Ital. vol. 1. col. 624. D. Barones, in regno Aragoni, ut auctor est Vitalis Episcopus Oscensis, iidem sunt

qui

Rici homines, qui scilicet pluralitate vassallorum decorantur

, cum quibus in exercitum pergunt, cum a Rege evocantur. Quo sensu etiam Franci Barones appellant, qui vexilla in prliis educunt, et cum, vassallis suis, preuntibus iisdem vexillis in prliis pro Rege pugnant, uti pluribus docuimus in Dissertat. 9. ad Joinvillam pag. 190. 191. Exstat Charta Caroli Pulcri Regis Franci et Navarr, qua Alphonsum de Hispania Baronem et Ricum hominem Navarr creat : et ut Baronis et Rici hominis statum manutenere possit, eidem de gratia speciali 60. militias in regno suo Navarr concedit, modo consueto tenendas et possidendas. Varones majores, in Testamento Ranimiri Regis Aragonum r 1099. apud Martinezium lib. 2. cap. 38. Gasse vetus Pota, de Theobaldo I. Comite Carnotensi :

Thibaut fut n de France un des plus haus Barons, Moult avoit par la terre chasteaux et fors maisons.
Alio loco :

Moult i ot riches hom, grant fu la Baronie.

Barones interdum accipiuntur pro quibuslibet dominis rerum immobilium, ut observat Skenus ad Leges Malcolmi II. Regis Scoti. Barones in Alemannia sunt in duplici differentia. Alii enim dicuntur simpliciter Barones, alii Semper-Barones. Semper-Baro, is esse fertur, qui a nullo horum feudum habet, sed alii ab ipso ; adeoque liber est, ut nulli ad fidelitatis adstringatur juramentum, ut proprie Barones de Limpurg esse dicuntur. Est autem Alemannis inveteratus usus, et longe observata consuetudo, non magna, quantum conjicere possum, ratione suffulta, ut Baro Copulando sibi militaris et inferioris generis conjugem, prolem inde creatam degeneret atque debaronizet, filiique de ctero Barones minime vocitentur. Comites vero per connubium cum simplicis Militaris generis feminis, natos filios non decomitant ; sed si eorum filii itidem in Militarium genus nubant, extunc illorum demum proles decomitatur, Militariumque generis ordini deinceps connumeratur, qu profecto observantia haud satis honesta esse videtur. Verba sunt Petri de Andlo lib. 2. de Imperio German. cap. 12. Vide Princeps. Mittermaier. Element. Juris German. 378. not. 11. et 12. Barones Regis, Magnates qui de domo et familia Regis sunt, vel certe majores Regis vassalli, qui de illo prdia sua nude tenent. Henricus Hutindonensis lib. 5. Histor. pag. 352. Adelwaldum, qui in acie occubuit ann. 3. Edw. Confessoris Baronem Regis vocat, quem Ministrum Regis, Florentius Wigorniensis. Liber Ramesiensis Ecclesi sect. 171 :

Unus ex Baronibus Edwardi Regis, Tostius nomine. Barones Regis Franci,


apud Westmonast. ann. 1140. Idem. ann. 1264 :

Fulco filius Warini Baro Regis occisorum in numero

fuit. Barones Parlamentarii, in Anglia et Scotia, qui vulgo Lords of Parlement vocantur, ii sunt ex majoribus. qui a Rege nude pendent, et ad Parlamentum, sive Consilium publicum diplomatibus Regiis evocantur : nam constat in Anglia ut et in Francia, non omnes qui a Rege prdia sua immediate tenebant, ad Parlamenta admissos, cum nimius esset eorum numerus ; sed illos tantum qui proximi essent a Rege, et dignitate, et vassallorum numero cteros anteirent : prout etiam in ipsis Baronum feudis factitatum suo loco ostendimus. Vide Pares. Barones Scacarii, vel de Scacario, apud Anglos, appellantur Magnates, qui in Scacario judicum vice funguntur, quorum prcipuus, Capitalis Baro Scacarii appellatur. Mylords vulgo ii vocantur, id est, ad verbum, meus Dominus, seu, ut Galli efferunt, Messires, sicut hi qui sunt de majori nobilitate, quandiu scilicet hac dignitate gaudent : nam primitus ex Baronibus Curi deligebantur, hoc est, ex magnatibus, qui ratione feodorum a Rege nude pendebant, et ei hominium prstabant. Ut enim apud nos Pares ipsi non dijudicabantur, nisi a Paribus suis, hoc est, Baronibus ; ita apud Anglos ut auctor est Bracton.

Comites vel Barones non amerciabantur nisi per Pares suos, et secundum modum delicti, et hoc per Barones de Scacario, vel coram ipso Rege.

Horum prrogativam et auctoritatem sic prdicat Niger liber Scacarii parte 1. cap. 4 :

Illic (in Scacario) residet Capitalis Domini Regis justitia, primus post Regem in Regno ratione fori : et majores quique de Regno qui familiarius Regiis secretis assistunt : ut quod fuerit sub tantorum prsentia constitutum, vel terminatum, inviolabili jure subsistat. Verum quidam ex officio, quidam ex sola jussione Principis resident. Ex officio principaliter residet, immo prsidet primus in Regno, Capitalis scilicet Justitia. Huic autem assident, ex sola Jussione Principis, momentanea scilicet et mobili auctoritate, quidam qui majores et discretiores videntur in Regno, sive de Clero sint, sive de Curia ; assident inquam, ad dicenda jura, et dubia determinanda, qu frequenter ex incidentibus qu stionibus oriuntur. Non enim in ratiociniis, sed in multiplicibus judiciis excellens Scacarii scientia consistit.
Ex quibus conficitur Barones Scacarii desumptos ex Curia, hoc est, majori nobilitate, delectosque arbitrio Principis ; uti factitatum constat in Gallia, in Parlamentis, in quibus non considebant omnes qui nude a Rege pendebant, sed ex iis delecti, tam ex Baronibus quam ex Clero, seu ex Prlatis, qui ratione Regalium Regi nude erant obnoxii. Qui autem primitus ad nutum Barones Scacarii erant, ii postmodum facti sunt perpetui, et ascripti eidem Curi, quod

sub Henrico III. vel Edwardo I. factitatum putat Spelmannus. Atque ii titulum hunc honorificum non diutius retinent, nisi quandiu in suo officio permanent. Unde autem Barones Scacarii dici cperint, ita scribit Fleta lib. 2. cap. 26 :

Justitiarii ibidem (in Scacario) commorantes Barones esse dicimus, eo quod suis locis Barones sedere solebant, dum Comes Nortfolci et Marescallus Angli locum habuit in sedili, tanquam Capitalis Justitiarius Regis Angli, Rege in Regno suo non existente, cujus locum occupat hodie Thesaurarius, sed officium tamen occupare non potest. In lineaque ejus sedet Cancellarius de Scacario, juxta quem Barones, de quibus intuitu provectioris tatis venerabilior esse videtur, propter quod sub ejus testimonio fieri debent brevia, etc.
Scribit Matthus Paris ann. 1244. pag. 433. statuisse eumdem Henricum Regem,

ut duo Justitiarii eligerentur in Banco, et duo ibidem Barones in Scacario constituerentur

. Vide Matth. Westmon. pag. 385. 408. 429. Nicolaum Trivettum ann. 1264. Will. Thorn. pag. 1957. 2006. Cowellum, etc. Capitalium vero Baronum Scacarii catalogum contexuit Henricus Spelmannus, ex quo cuivis haurire licet. Barones Terrarii, apud Will. de Podio Laurentii cap. 43. terris et prdiis divites, qui multa prdia possident. Vide Terrarii. Barones majores aliquot in Francia recensentur, quorum jura et privilegia ferme eadem erant qu Parium Franci et Comitum, quos Majores perinde vocabant, ut qui in suis Baroniis amortizandi et eleemosynandi facultatem haberent, ita tamen quod tenut non emembrentur, seu etiam deformentur, ut est in Statuto Philippi Regis ann. 1275. tom. 2. Ordinationum fol. 322. in quo qui hoc jure gaudere dicuntur, recensentur, Pares Franci primum, scilicet Comes Flandri, Duces Aquitani, Burgundi, Britanni ; Comites Nivernensis, Atrebatensis, Andegavensis, et Marchi ; Comites alii, Blesensis, Antisiodorensis, Tornodorensis Drocensis, Claromontensis et S. Pauli, quibus accensentur deinde Domini de Narbona, de Bellojoco, et de Coucy. His tribus majoribus Baronibus duos alios Soliacensem et Credonensem addit Charta qu describitur in Probat. Histori Guinensis pag. 67 :

Item vrai est qu'en ce Royaume, ainsi que on dit communment, a 4. Baronies notables et principales du Royaume, lesquelles sont Coucy, Craon, Sully, et Beaujeu. Item qu'entre les autres la Baronnie de Coucy qui est compose de trois Chastellenies, Coucy, la Fere, et Marle, est une des plus anciennes et des plus notables Baronnies de ce Royaume.
Le Grand Coutumier de France pag. 182. Edit. 1598. lib. 2. cap. 27. de Saisine en fief habet :

Nota qu'au Royaume de France ne souloit avoir que trois Baronies ; c'est savoir Bourbon, Coucy, et Beaujeu.
Deinde addit :

Montpeiller est Baronie, et ft par acquisition qu'elle vint au Roy.


Denique adjungit :

Et veulent dire aucuns, que tout homme qui a haulte justice et ressort, se peut nommer Baron.
Quod hic de Borbonio dicitur, intelligendum est, quamdiu ad Archembaldi familiam pertinuit : et antequam Robertus S. Ludovici filius ea donaretur Baronia : de qua consulere potes Tillium in suo Recueil des Rois de France pag. 153. Montmorenciaci Dominos, Primos Franci Barones vocitatos, pluribus probat Duchesnius lib. 1. Hist. hujus Famili cap. 5. Hinc factum est ut Joannes le Coq qust. 214. initio scripserit unicam fuisse in Gallia Baroniam, nempe Montmorenciacam. Sed plures alias fuisse, easque numero 59. a temporibus Philippi Augusti nos docet ejusdem Regis Chartularium, cujus excerptum refertur in Glossario Juris Gallici, in quo sequentes Barones 1. Delphinus in Alvernia. 2. Guido de Donna Petra. 3. Guillelmus de Belli Joco. 4. Iterus de Tociaco. 5. Archembaldus de Soliaco. 6. Odo de Dolis. 7. Dominus Castri Radulphi. 8. Dominus Montis Falconis. 9. Dominus Virsonis. 10. Dominus S. Aniani. 11. Dominus Exoldunensis. 12. Vicecomes S. Susann. 13. Guillelmus de Rupibus. 14. Robertus de Perenaio. 15. Jubellus de Meduana. 16. Amalricus de Credone. 17. Guido de Laval. 18. Vicecomes Thoarcensis. 19. Guillelmus de Malleon. 20. Gaufredus de Lezignen. 21. Gaufredus de Castro Eraudi. 22. Dominus Castelli.

23. Dominus Montis fortis Amalrici. 24. Dominus Montis Morenciaci. 25. Dominus de Rupe. 26. Dominus Livriati et Novi Mercati. 27. Dominus Nigell. 28. Dominus Cociaci. 29. Dominus S. Walerici. 30. Dominus Piquiniensis. 31. Petrus Ambianensis. 32. Rogerus de Roseto. 33. Advocatus Betun. 34. Buticularius Silvanect. 35. Balduinus de Albing. 36. Aymardus de Pict. 37. Bernardus de Anduisia. 38. Vicecomes Turen. 39. Guillelm. de Montepessul. 40. Fulco Paganellus Constab. Norm. 41. Radulphus Tesson. 42. Dominus de Orbec, et Longevil. 43. Dominus Oliaci. 44. Vicecomes Castriduni. 45. Vicecomes Lemovic. 46. Vicecomes Broc. 47. Archembaldus de Combort. 48. Nevilon de Vantador. 49. Gaufridus Martians. 50. Renaudus de Pontibus. 51. Gifardus de Diderone. 52. Gaufredus de Ranco. 53. Gaufredus de Tonaio. 54. Haymericus de Rocaforte. 55. Guillermus Mainguot. 56. Guillermus de Mauscio. 57. Vicecomes de Cona. 58. Pontius de Mirabel. 59. Dominus de Altoforti. Verum, ut rite monet V. Cl. de Lauriere, quamvis ii omnes Baronis nomine decorati fuerint, non tamen eadem prorsus ratione : Alii abs Rege quatenus Rege, alii ab eodem quidem Rege, sed quatenus Duce vel Comite provinciarum,

quas acquisierat, nullo medio pendebant. Hinc autem factum est ut Pragmatici veteres dicerent, in Francia tres duntaxat quatuorve esse Baronias, quod totidem solum essent beneficiario jure obstrict Regno, ali vero Ducatibus vel Comitatibus, a Rege tamen possessis, solum essent obligat. Baronum index ex Glossario juris Gallici descriptus, sic emendari licet ex Reg. Phil. Aug. in Chartoph. reg. 34. bis : 3. Guichardus de Bellojoco. 9. Dominus Virsonii. 14. Robertus de Petronaio. 16. Mauricius de Creone. 21. Vicecomes castri Eraut. 30. Vicedominus Pinquingniaci. 35. Balduinus de Albiniaco. 40. Fulco Paganellus distinguitur a Constabulario Normanni. 43. Dominus Osiaci. 49. Galfredus Marciaus. 51. Gifardus de Didonne. 52. Galfredus de Rancore. 53. Galfredus de Tanaio. 55. Guillelmus Mencot. 56. Guillelmus de Manseio. 59. Dominus de Altoforti desideratur in Reg. laudato. Baronum etiam appellatione donantur majores vassalli, qui non a Rege, sed a majoribus Baronibus nude pendebant. Liber Ramesiensis sect. 277 :

Concesserunt ante Barones Ramesiensis Ecclesi... quidquid fecerunt in Capitulo apud Ramsey.
Ita ibi non semel. Constitut. Sicul lib. 3. tit. 22 :

Post mortem Baronis, vel Militis qui a Comite vel Barone alio Baroniam aliquam vel feudum tenuerit, etc.
Gervasius Dorobernensis ann. 1183 :

Protestatum est etiam... quod Electus Rofensis ante consecrationem suam homagium D. Cantuariensi Archiepiscopo debeat facere statim post electionem suam super Baronia quam tenet de eo.
Charta Willelmi Talemontensis castri Domini :

Et convocans omnes Barones meos, quos de diversis regionibus adduxeram, quosque in honore meo placitaveram, etc.

Infra, Optimates dicuntur. Barones appellati quoque Baillivi, ut pote prcipui dominorum feudalium ministri. Inquisit. ann. 1268. ex schedis Pr. de Mazaugues :

Audivit quod dominus Barralis dixit :..... Barones, ego prcipio vobis tanquam baillonos terr me, quod si aliquis homo impediret vel faceret contrastum Artigu in herbis, etc.
De Baronibus in Germania vide Waitzii Indic. ad Pert. Leg. vol. 2. Eichh. Histor. Jur. Germ. 445. Hullmanni Hist. Ordin. etc. Barones Comitatus, apud Anglos, majores vassalli in singulis Comitatibus degentes, qui terras suas nude et libere de Rege tenent, unde et libere tenentes dicuntur, et Comitum judiciis ac comitiis intersunt, et cum iis jus dicunt. Leges Edw. Confess. cap. 15 :

Quod per hundredum colligerentur, et sigillis Baronum Comitatus sigillarentur, etc.


Leges Henrici I. cap. 30 :

Regis judices sunt Barones Comitatus, qui liberas in eis terras habent, per quos debent caus singulorum alterna prosecutione tractari.

Hinc brevia Regia. ad ejusmodi Barones perinde ac ad Justitiarios et Vicecomites diriguntur. Barones qui Socham et Sacham Habent, in Legibus Henrici I. cap. 10. id est, qui habent Curiam de suis hominibus, ut est in Legibus Edw. Confess. cap. 35. seu omnimodam justitiam et jurisdictionem altam, mediam et inferiorem super vassallis suis. Vide Curia Baronum. Barones civitatis Londinensis, id est, cives seu homines de London, sed prsertim primarii istius civitatis. Matthus Westmonast. ann. 1253 :

Talliantur cives Londinenses, quos Barones consuevimus appellare, quasi servi ultim conditionis.
Matth. Paris eodem anno, de iisdem :

Quos propter civitatis dignitatem et civium antiquam libertatem Barones consuevimus appellare.
Ann. 1258 :

Londinum destinati convocarunt totius civitatis cives, quos Barones vocant.


Charta Henrici III. de Libertatib. London. :

Barones civitatis London eligant sibi singulis annis de seipsis Majorem.

Eorum istud erat privilegium ut de nulla re responderent extra civitatem, prterquam de tenutis et contractibus forinsecis, ut auctor est Bracton. lib. 5. Tr. 5. cap. 14. Atque inde forte Baroniarum nomen datum domibus quas Barones Londinenses incolebant, in Placito ann. 14. Edw. 1. apud Spelmannum : nec scio etiam an eadem de causa Heroes Londonienses dicantur apud Ingulphum pag. 877. Id Porro privilegium magnarum civitatum et villarum exemptarum Burgensibus adscribit etiam auctor Flet lib. 2. cap. 54. 8. lib.

6. cap. 37. 15. quarum perinde incol Baronum titulo gaudebant. Nam Eboraci, Cestri, Warvici, Fevershami, et aliarum civitatum regiis privilegiis insignium cives, eadem Baronum appellatione donatos observat Spelmannus. Quod etiam in aliquot Franci nostr urbibus videtur obtinuisse : nam Barones cives Bituricenses et Aurelianenses vulgo quidam appellant. De Bituricensibus exstat Charta Ludov. VII. ann. 1145. in qua hc habentur :

Quod si infra urbem (Bituricensem) aliquid forifecerint, pro laude Baronum ipsius civitatis emendabunt.

Vide Thomasserium Consuet. Bituric. part. 1. cap. 46. pag. 63. et Loisellum Tract. des Seigneuries cap. 7. num. 44. Scribit prterea Henr. Lebretus in Histor. Montalbanensi pag. 225. Consules, ejusdem urbis Barones se inscribere. Flavius Blond. lib. 5. decad. 2 :

Nam primarii urbis, quos nunc Barones, tunc capitaneos appellabant.

Barones de Quinque Portubus, seu Quinque portuum, vulgo appellantur in Anglia, qui degunt in quinque prcipuis Angli portubus, vicin Galli objectis. Hasting, Dover, Hith, Rumney, et Sandwich, villisque aliis ad easdem pertinentibus, Rye prsertim et Winchelsey. Hi propter antiquam nobilitatem summamque gloriam quam in regni defensione, in maritimis prliis reportarunt, non solum (quod hodie nullis prterea in omni Anglia contingit) Baronum appellatione honestantur ; sed amplissima illustrissimaque privilegia a priscis Regibus obtinuere. Quippe in Regis coronatione quatuor ex se electos mittunt, qui umbraculum supra ipsius caput deferunt, eademque die solemnibus epulis coram ipso a dextris accumbunt. Indicto etiam Parlamento non burgenses ut burgi, non cives ut civitates (ipsumque Londinum), nec Milites ut singuli Comitatus, sed duos peritos idoneos Barones e quolibet portu per breve regium jubentur mittere, qui et in Parlamentariis submonitionibus locum proximum obtinent a Baronibus Regni. Hodie tamen cum iis non consident, sed Communibus, uti vocant, immiscentur ; quod fieri cptum anno 4. Jacobi Regis, uti pluribus refert Spelmannus, a quo qudam ex prallatis sumus mutuati. Porro prter recensita privilegia, illud erat potissimum, ut de nullo placito responderent, nisi apud Shypwey, ut est apud Bractonum lib. 5. Tr. 5. cap. 14. et in Fleta lib. 2. cap. 54. 8. cap. 55. 1. lib. 6. cap. 37. 15. Baronum Quinque portuum meminerunt prterea Matthus Westmonast. ann. 1293. pag. 419. Willelmus Thorn. ann. 1368. Baronum de Sandwic, Willelmus Thorn. ann. 1227. Baronum de libertate Dovori, idem Scriptor ann. 1364. Vide Custodes Quinque portuum. Ejusmodi privilegiorum auctorem Guillelm. Nothum facit Candenus in Cantio : Guillelmus, inquit, Victor, ut Cantium, qu tanquam Angli clavis habetur, sibi firmius retineret, Connestabilem Castro Doverensi, eumdemque Limenarcham quinque portubus ex veteri Romanorum instituto prfecit. Hi

sunt Hasting, Dover, Hith, Rumney, et Sandwich, quibus Winchelsey et Rie, ut prcipua et alia oppidula ut membra adjunguntur : qu quia bello maritimo operam navare tenentur, immunitatibus gaudent magnis et multis, ipseque Limenarcha, qui semper est e proceribus fidei spectatissim, in sua jurisdictione Admiralli auctoritatem in plurimis aliaque jura habet. At primum Joannem Angli Regem hasce immunitates sub hisce conditionibus quinque Portubus Anglicanis concessisse, scribit Henricus de Knyghton ann. 1207 :

Iste quoque Joannes fuit primus Rex Angli, qui unquam dotavit 5. portus Angli de libertatibus et consuetudinibus, quas usque ad moderna tempora clamant tenere pro sequela navigii, ad quod eodem tempore se perpetuo Regi Joanni obligaverunt, et hredes suos invenire, quando et quo tempore guerr Rex habeat necessitatem de eis, videlicet 5. portus antedicti rationaliter prmuniti, quoties Rex mandaverit eis, octoginta naves defensabiles propriis suis expensis per 40. dies, et capient deinceps stipendia a Rege ; et hc fuit causa principalis hujus dotationis propter magnam necessitatem quam habuit de navigio ad passagium suum in Normanniam, quam illo tempore perdidit, ut ante dictum est, causa cujus dotationis adhuc clamant liberiores esse pr cteris partibus omnibus Regni Angli.
Servitia autem qu Regi debent, ea sunt, ex Willelm. Thorn :

Hastingus debet invenire 21. naves, in qualibet navi 21. homines, cum sarcone qui dicitur, ad quem pertinent tanquam membra unus vicus in Seford, Peveneselle, Hedneye, Wincheleye, Rye, Hamme, Wekesborne, Crenethe, et Forthclype. Romene debet invenire 5. naves in qualibet navi 24. homines, cum sarcone, ut supra. Ad quem pertinent Bromhelle, Lyde, Of marstone, Dengemares, et vicus Romenhale. Hethe debet invenires 5. naves, in qualibet navi 21. homines, cum sarcone, ut supra. Ad quem pertinet Westmethe. Dovoria debet invenire 21. naves, in qualibet navi 21. homines, cum sarcone, ut supra. Ad quem pertinet Folkstan, Feversham, Mergate. Sandwicus debet invenire 5. naves in qualibet navi 21. homines, cum sarcone, ut supra. Ad quem pertinet Fordwicus, Recolver, Serre et Dale. Summa navium 57. hominum in eisdem 1188. Summa sarconum in eisdem 57. Servitium quod Barones quinque portuum prscriptorum recognoscunt facere ad submonitionem Regis per annum, si contigerit per 15. dies ad

custum eorum proprium : ita quod primus dies computatur a die quo vel navium erexerunt, usque partes ad quas tendere debent, vel ulterius, quando Rex voluerit ad custum ejus.
Vide Auctorem Flet lib. 1. cap. 22. 8. Qui vero hisce portubus prficiuntur, Custodes portuum maris, dicuntur apud Hovedenum in Ricardo I. pag. 784. et Matth. Paris ann. 1211. pag. 161. Custodes quinque portuum, apud eumdem Paris ann. 1236. pag. 288. ann. 1243. pag. 406. et alios. De his pluribus agit Seldenus lib. 2. de Dominio maris cap. 14. Diversi porro ab iis, quos Capitaneos et Custodes maris dictos annotat, qui Thalassiarcarum seu Amiraliorum munus obibant. In Chron. Alexandrino ann. 8. Phoc occurrit nescio quis . Barolanus, An idem qui infra Baronulus, baronettus ? Sallas Malespin apud Baluz. Miscell. tom. 6. pag. 276 :

Inter quos (regnicolas) quidam Barolanus prcipue nomine Gezolinus de Marra, cujus progenitores de montibus Amalfi traxerunt originem, ad tractatus rerum domesticarum regalium familiaris admittitur.

F. idem quod Barensis. Baronettos, pro Banneretis, de quibus egimus, et scribi et usurpari apud Scriptores Anglicos observat Spelmannus. Thomas de la More in Vita Edwardi II. sub. ann. 1321 :

Capitur Comes Lancastri, Barones, et Baronetti Commilitones ejus, et Milites 95.


Walsinghamus eod. ann :

Capti sunt et in custodia detenti Barones et Baronetti 22. Milites 68. etc.
Statutum Ricard. II. ann. 5 :

Soit il Erchevesque, Evesque, Abb, Prior, Duc, Counte, Baron, Baronet, Chivaler de Counte, Cittizien de Citt, etc.

Ita apud Henricum Knyghton. ann. 1296. At Spelmannus in Rotulis Parlamentariis MSS. iis locis, ubi Baronettos habent libri impressi, Banneretos scribi et ex MSS. restituendum monet. Sed vix cum illo censuerim Baronnettos, Barones seu magnates esse qui de aliis quam de Rege, terras suas tenent. Ut ut sit, constat ann. 1611. Jacobum Magn Britanni Regem novum Baronettorum Ordinem creasse, quem inter Barones Regni et Equestres classes constituit, diplomate quod descripsit Spelmannus. Hi jus non habent sedendi inter Proceres in superiori Camera Parlamenti, sed tantum in inferiori. Baronissa, Uxor Baronis, vel virago, scilicet Baronis habens animum. Jo. de Janua, et Glossar. MS. Montis S. Eligii Atrebat. Hist. Dalphin. tom. 2. pag. 313. col. 2. A. in Ordinatione Humberti II. super numero et ordine mensarum :

Item volumus et ordinamus quod domin de Anton. et Domin Burgu

et aliis Baronissis in hospitio cum domina Dalphina pro se solum comedentibus serviatur singulis diebus, tam in prandio, quam in cna, per omnia sicut de Baronibus, etc.
Baronesse, in Glossar. Gall. Lat. ex Cod. reg. 7684. Italis, Baronessa. Baronia, Prdium a Rege nude pendens, vel majus prdium, aut feudum. Gervasius Doroberniensis in Henrico 11. ann. 1163 :

Archiepiscopi et Episcopi... habent possessiones suas de domino Rege, sicut Baroniam, et inde respondent ministris et Justitiis Regis.
Constit. Sicul lib. 1. tit. 39. 2 :

De Comitatibus, videlicet Baroniis, civitatibus castris et magnis feudis, qu in quaternionibus doan nostr Baronum inveniuntur inscripta.

Adde tit. 41. lib. 3. tit. 4. Baroni vero a castro quod intra illius fines constructum est, nomen assumunt, ut est in Constit. Sicul. lib. 3. tit. 14. 1. Tenere in Baronia, dicitur in Stabilimentis S. Ludovici lib. 2. cap. 46. qui jus nundinarum, castellaniam, peagium, et ligium estagium in suo feodo habet :

Qui a marchi, Chastellerie ou paage, et lige estage, il tient en Baronie, etc. Et sciendum est quod prdictam terram tenebimus ab eodem et successoribus suis in Baronia, et eidem faciemus servitium cum quinque Militibus pro eadem, sicut alii Barones dicti Regni.
Charta ejusdem Regis pro Ludovico fratre :

Hominium Joannis Avennensis Comitis Hannoniensis prstitum Philippo Pulcro ann. 1290. mense Sept. :

Teneremur eidem fratri nostro assidere in terra cum nobilitate et Baronia 15. millia librarum parvorum Turonensium annui reditus,.... qu omnia sibi in Comitatu et Baronia assignamus et assidemus.
In alia Joannis Regis ann. 1342. dicitur Comes Rociacensis tenere

une foy et hommage et en Baronnie les terres de Blazon, de Chimelier, et de Mirebeau en Anjou.
Tenere in Baronia et Comitatu. Charta Philippi Regis Fr. ann. 1279. laudata a Duchesnio in Probat. Hist. Ducum Burgund. pag. 93 :

Tenebunt in feodum ligium a dicto Duce, et ejus hredibus in Baronia et Comitatu ad unum feodum et unum homagium... dictos Baroniam et Comitatum Cabilonensem,... ita tamen quod in prdictis qu dicto Duci remanent, dicti Comes et Comitissa, et eorum hredes nihil juris et Baroni vel dominii de ctero poterunt reclamare.
Testamentum Hugonis Ducis Burgund. ann. 1272. ibid. pag. 78 :

Civitatem Cabilonensem cum pertinentiis.... Baroniam Comitatus

Cabilonensis, etc.

Tenere per Baroniam, Jure Baronum, hoc est, supremo dominio, quamvis cum servitio feudali. Reg. Phil. Aug. ex Cod. reg. 4653. A. fol. 195 :

Dominus Robertus Bertran tenet feudum a domino rege per Baroniam ; et debet domino regi servicium suum, scilicet quinque militum.
Et fol. 197 :

Henricus de Bellafago tenet feudum suum a domino rege per Baroniam, scilicet per servicium duorum militum.
Baronia Integra, apud Anglos dicitur constare 13.

feodis et tertia parte unius feodi Militis, quolibet feodo computato ad 20. libratas, qu faciunt in toto 400. marcas
, in Modo tenendi Parliamentum, cap. de Lacis ; uti

Comitatus 20. feodis unius Militis, quolibet perinde feodo computato ad 20. libratas, qu faciunt 400. libratas in toto.

Apud Normannos videtur constitisse servitio quinque Militum. Regestum Philippi Aug. Herouvallianum fol. 167 :

Ricardus de Harcourt tenet honorem S. Salvatoris de Domino Rege per servitium 4. Militum : sed debebat quinque, quando Baronia erat integra.
Fol. seq. :

Guillelmus de Hommet Constabularius Normanni tenet de domino Rege honorem de Hommeto per servitium 5. Militum, et habet in eadem Baronia 22. feoda Militum ad servitium suum proprium, etc.

Baronias prterea appellarunt nostri, quatuor principatus in quos divisum fuit regnum Hierosolymitanum, quorum primus fuit regnum Hierusalem, quod propter sui brevitatem Principatum, seu Baroniam appellabant ; altera Baronia fuit Comitatus Tripolitanus ; tertia, Antiochi Principatus ; quarta, Comitatus Rohes. Ita Will. Tyrius lib. 16. cap. 29. Jacobus de Vitriaco lib. 1. cap. 30. 31. etc. Gesta Lud. VII. Regis Fr. cap. 17. Sanutus lib. 3. part. 7. cap. 1. Assisi Hierosol. Odoricus Rainaldus ann. 1291. n. 16. 17. etc. Baroni, Regalia, seu majora dominia Episcoporum ac Prlatorum, qu a Regibus in feudum tenentur. Matth. Westmonaster. ann. 1245. pag. 320. de Episcopo Cicestriensi :

Baronia ad Episcopatum pertinente privari meruit multo tempore.


Idem ann. 1253. pag. 352 :

Conventus tam de Baronia, quam de possessionibus Ecclesi, etc.


Pag. 275. de Electo Dunelmensi :

Susceptus a Rege, homagium ei de Baronia perficiens, etc.


Adde pag. 430. Matthus Paris ann. 1240 :

Rex precibus amicabilibus mitigatus D. Episcopo Cestrensi Rogero....

Baroniam suam in pace benigne restituit.


Item ann. 1257 :

Ut Episcopi et Abbates decimam suam darent de baronis suis plenarie.


Articuli Episcoporum Angli in Addit. ad eumdem Paris pag. 131 :

Distringuntur Episcopi per Baronias suas, etc.


Monasticum Anglic. tom. 1. pag. 280 :

Dicunt quod dictus Abbas et prdecessores sui nunquam tenuerunt in Baronia, sed per servitium unius Militis, et tenuerunt Abbatiam illam de domino Rege in Capite.

Adde pag. 299. Ea vero Regalia non unica, sed pluribus Baroniis constabant : tot enim erant Baroni, quot majora prdia. Thomas Stubbs in Episcopis Eboracensibus :

Rex iratus tres Baronias Archiepiscopatui Eboracensi ex antiquo collatas, et eidem annexas.... seisiri fecit.
Monasticum Anglic. tom. 1. pag. 210 :

Pro Abbate Baroniam unam, et pro singulis Monachis qui cum Abbate contra dictum Regem processerant, singula feoda Militum arripuit.
Chart. Frider. II. Imper. ann. 1215. apud Pertz. vol. Leg. 2. pag. 226 :

Omne jus quod habemus in civitate Sorana cum rocca Sorelle, etc..... in Baronias sacrosancte Romane ecclesie,.... imperpetuum concedimus et donamus.
Id etiam obtinuit in Francia, ut Regalia Episcoporum et Ecclesiarum Baroni dicerentur. Joannes II. Lugdunensis Episcop. :

Sedes illa Archiepiscopalis, in qua nunc Pontificalis honoris consecrationem recepistis,.... plenissimam habet jurisdictionem, quam vos Baroniam vocatis, tam infra terminos Imperii, quam Regni Francorum.
Regestum Parlamenti B. continens Aresta ann. 1282. S. Martini fol. 63 :

Cum Episcopus Constanticus nobis conquestus fuisset, quod cum in villa sua de S. Laudo, quam tenet a nobis per Baroniam, tempore mortis prdecessoris qui essent pilloricum, scala et pala, qu consumpt sunt, etc.
Et fol. 79. fit mentio Baroni et jurisdictionis Episcopi Dolensis, et Baroni Archiepiscopi Remensis ; in 1. Regesto fol. 146. Baroni Episcopi Belvacensis, et in Charta Ludovici Reg. mens. Decemb. 1233. in Charta ann. 1307. Baroni Ecclesi Lugdunensis ; in Regesto Chartophylacii Regii 17. Baroni et temporalitatis episcopatus Lingonensis, etc. Ratione igitur harum Baroniarum, Barones interdum Episcopi appellantur. Appendix ad Gregorii Tur. Histor :

Burgundi Barones, tam Episcopi, quam cteri Leudes, etc.

Nam non modo propter regalia, ut alii Barones, servitiis omnibus feudalibus obnoxii erant, sed etiam in Comitiis publicis seu Parlamentis sedere iis jus erat, cujus apud nostros usus infinita prostant exempla apud Tillium et alios. In Anglia vero Episcopos in Parlamentis publicis, eo nomine locum et sedem habere constat. Concilium Clarendoni habitum ann. 1164. art. 11. apud Gervasium Dorobern. :

Archiepiscopi, Episcopi, et univers person regni, qui de Rege tenent in capite, habent possessiones suas de Rege, sicut Baroniam, et inde respondent Justitiariis et ministris Regis : et sequuntur et faciunt omnes rectitudines et consuetudines regias, et sicut cteri debent interesse judiciis Curi Regis cum Baronibus, quousque perveniatur in judicio ad diminutionem membrorum vel mortem.
Judicium ann. 1207. in Reg. Olim parlam. Paris :

Dictus episcopus (Catalaunensis) cum sit Baro et par Franci, et homo ligius domini Regis. etc.

Ita et Abbas S. Michaelis in periculo maris Baro dicitur, in Scacar. apud Cadom. ann. 1234. ex Reg. S. Justi Cam. Comput. Paris. fol. 27. r. col. 2. Barones in Aragon. qui dicantur, vide in Rici homines. Baronali Jure possidere, id est, quemadmodum Barones, vel supremo jure ac dominio in Bulla Paschalis II. PP. apud Ughel. tom. 1. pag. 996. Barones Eleemosynarii, apud Stanfordium, et in Jure Anglicano, dicuntur iidem Archiepiscopi, Abbates, et Priores qui prdia sua Ecclesi a Rege tenent per Baroniam. Baronias enim suas ex Eleemosyna Regum perhibentur accepisse, licet ipsa prdia aliorum spe munificentia consecuti fuerint. Quomodo etiam apud nos Regalia Ecclesiarum censentur esse ex sola regia liberalitate iis olim concessa. Baronum juria varia recensentur, quorum aliquot descripsit Philippus Bellomanerius in Consuetud. Belvacensi MS. cap. 58. qui eorum prcipuum fuisse, ait, quod castris ac forteritiis vassallorum suorum in propriis bellis ac negotiis uti iis fas esset, de quo more uberrimam Disputationem instituimus ad Joinvillam, qu est trigesima. Aliud prterea Baronibus privilegium adscribit, ut vassallorum tenementa ac prdia possint sibi asserere, si ea aut domibus vel munitionibus suis, vel baroni su communi utilitati noceant, facta rationabili aliorum prdiorum compensatione :

Ms voirs est qu'il ne doit pas estre contraint au vendre, s'il ne li plaist, ms l'escange soffisant ne pot il refuser.

Barones omnem justitiam habent in suis Baroniis Stabilimenta S. Ludovici lib. 1. cap. 24 :

Bers si a toutes justices en sa terre, ne li Rois ne puet mettre ban en la terre au Baron sans son assentement.
Et cap. seq. dicitur Baro habere justitiam murtri, raptus, et incisionis, seu mulieris gravid vulnerat :

Bers si a en sa terre murtre et rat et encis.

Et cap. 4. quod inscribitur, des cas de haute justice de Baronie, hi casus recensentur, traison, rat, arson, murtre, encis, et tous crimes o il i a peril de perdre vie ou membre, la ou l'en fesoit bataille. Id est, proditio, raptus, incendium, murtrum, incisio, et crimina omnia in quibus mors aut membrorum mutilatio indicuntur, et quorum probatio per duellum decernitur. Baroni divisionem inter hredes non admittunt. Statuta S. Ludovici lib. 1. cap. 24 :

Baronnie ne part mie entre freres se leur pere ne leur a fait partie, ms li ainznez doit faire avenant bienfet au puisn, et si doit les filles marier.
Charta Willelmi Comitis Forcalquerii ann. 1211 :

Fuitque arbitrium Curi (Regis Franci) ad usus et consuetudines Franci hactenus approbatas : tale scilicet quod non audierant neque viderant, quod Baronia aliqua esset divisa pro hrede femina, in qua hres masculus haberetur : sed hres femina maritagium accipiebat a patre vel matre sua, vel fratribus suis, etc.
Petrus de Vineis lib. 6. Ep. 25. de Concessione castri :

Quod castrum ipsum a nobis et hredibus nostris in Capitaniam teneat, et immedietate a nostra curia recognoscat : vivens jure Francorum, in eo videlicet, quod major natu exclusis minoribus fratribus et cohredibus in castro ipso succedat.

Inquisitio facta anno circiter 1340. quam post Menagium integram exhibet V. Cl. de Lauriere tom. 1. Glossarii pag. 143. et seqq. : Car li usage de Toraine et d'Anjou et del Maine sont tel que nule Baronie ne se dmembre, ains revient tout temps l'ainzn tenir et exploiter par raison d'ainzneesse, et ainsi par toutes les terres et par toutes les appartenances de cestes trois Baillies : quod pluribus exemplis in eadem charta relatis comprobatur. Atque hinc est etiam quod Ingelranus Codiciacensis dominus, ut refert Guillelmus de Nangiaco in Vita S. Ludovici, coram rege respondere coactus fuerit licet

petens per Pares Franci si posset, secundum consuetudinem Baroni judicari,.... quod nimirum terram in Baronia non tenebat, quia terra de Bovis, et de Gorneyo, qu a terra de Couciaco per fraternitatis partitionem decisa fuerat, illud dominium Baroni importabat.
His consona habent Consuetudines nostr municipales a nobis laudat ad eadem Stabilimenta S. Ludovici. Vide Curia Baronum.

Inter Baronum privilegia illud potissimum erat ut, quemadmodum par tantum a paribus, ita baro non nisi a baronibus judicari poterat ; cui edendo judicio tres aut quatuor sufficere pronuntiatum est in Scacario laudato apud Cadom. ann. 1234. ex Reg. S. Justi Cam. Comput. Paris. fol. 27. r. col. 2 :

Item judicatum fuit tres aut quatuor barones sufficere ad judicandum de placito ipsius abbatis (S. Michaelis) qui Baro est.

Observatum est in v. Atturnatus per procuratores causas suas agere, citra regis prescriptum, nemini olim licuisse : at vero procuratores per literas constituere, et quidem ex regis consensu, solis Baronibus, atque inter eos supremis, erat concessum, ut colligitur ex eodem Scacario ibid. fol. 28. r. col. 1 :

Attornatus non potest fieri per litteras, nisi magnus Baro hoc faciat de voluntate regis, et per litteras ipsius regis.

Baronum quoque in Normannia hc fuit prrogativa, ut septem homines suos immunes facerent a foagio, seu censu, qui, pro non mutanda moneta, regi exsolvebatur. Judicium ann. 1262. in Reg. Olim parlam. Paris. fol. 125. v :

Dominus Oliverius Paganelli miles petebat septem homines liberos et quittos de foagio ; ratione cujusdam terr, quam habuit a rege Angli, super quo exhibebat cartam : baillivo dicente e contrario, quod tres debet habere tantummodo, cum non sit Baro. Audita carta sua et confessione sua, quod non tenebat tanquam baro ; determinatum est quod non habebit septem homines liberos de foagio, sed tres tantummodo.
Nil itaque mirum est, quod ratione ejusmodi privilegiorum, Baronum prdia pluris stimarentur, quam aliorum nobilium. Id innuere mihi videtur Charta Theobaldi comit. Campan. ann. 1223. in Chartul. Camp. fol. 152 :

Quam terram debent assignare ad pretium factum rationabiliter, quantum valere potest ad Baronem, non ad assisiam terr.
Baroni, titulus quibusdam prterea majoribus prdiis attributus ex privilegio Regum speciali : sed hoc serius in Anglia obtinuit. Observant enim Spelmannus et Edwardus Cokus ad Littletonem sect. 1. et 9. Ricardum II. anno regni sui 8. Christi 1387. Joannem de Beauchampe de Holt Senescallum Hospitii Regii, in unum Parium et Baronum Regni prfecisse, statuisseque, ut

idem Johannes et hredes masculi de corpore suo exeuntes statum Baronis obtineant, ac Domini de Beauchampe, et Barones de Kidesminster nuncupentur
. Baronia, Ordo nobilium, Baronum, Baronatus. Epistola Ludovici VII. Reg. tom. 4. Hist. Franc. pag. 583 :

Postulationibus Cleri, et assensu Baroni, toti regno pacem constituimus.

Infra :

In pacem istam juraverunt Dux Burgundi,.... et reliqua Baronia qu aderat.


Henricus de Knyghton : Vetus Pota Gallicus :

Et obsederunt Athelstanum cum Baronia sua in civitate. Vacce, Moult i ot riches hom, grant fu la Baronnie.
Jo. Villaneus lib. 6. cap. 37 : lib. 7. cap. 21 : Cap. 26 :

Con tutta la Baronia di Francia. Il Re Carlo con tutta sua Baronia entro in Fiorenza. Col fiore di sua Baronia.
Baronagium, Baronum seu magnatum ordo, Ann Comnen Lib. 1. Alexiad. pag. 11. Matth. Paris. ann. 1239 :

Illustris Rex et totum Francorum Baronagium.


Walsinghamus in Edw. I :

Adde pag. 605. 634. Matth. Westmonaster. ann. 1238 :

Rex Henricus sine consilio Baronagii sui maritum Richardum de Clare, etc. Hoc anno Rex de consilio Baronagii Walliam intravit.
Apud Johannem Villaneum lib. 7. cap. 10. Baronnaggio, idem sonat ac Baronis dignitas. Barnagium, vox abbreviata ex Baronagium, seu potius conficta ex Gallica Barnage. Matth. Paris ann. 1242 :

Dominus Rex de consilio Barnagii sui, etc.


Ann. 1244 :

Supposuit se dispositioni et censur Regum Francorum et Anglorum, ac Barnagii regnorum eorumdem.


Adde pag. 501. 445. 659. et Guil. Prinneum in Libertatib. Angl. tom. 2. pag. 618. . MS :

Mont fu grant le Barnage que Rou out amen.


MS :

Li jors approche, et li Barnage vint, Haute est la feste que l'Empereur tint.
Guillelmus Guiart. MS. ann. 1179 : Alibi :

Le Roman de Guillaume au Court-nez MS :

De l'ost de France amenray tel Barnage. Fist assembler tout son Barnage.

A grant ost et grant Barnage La refu par lui le veage De S. Jaques si aquits, Qu'il i prist cent et sis cits.
Et anno 1248 :

Le Roi monte et tout son Barnage, Et se rengent s sablonieres.

Sed et spe vox Barnage, pro nobilitate generis et natalium usurpatur. Le Roman de Garin :

Moult fu pruz et Chevalier gentil, De haut Barnage, et de moult riche pris.


Le Lucidaire MS :

S'a grant joie, et ses grans Barnages, Verra-on tourner hontage.


Ita ber pro generosus, magnanimus. : Infra :

Interdum pro ipsa animi magnitudine. Vetus Pota MS :

Que conquis ot li Ber par son Barnage grant. Sor le chancel monta Hunaut le Ber. H Hunaut sire, franc Chevalier et Ber.
Le Roman de Florimon MS :

Florimons fu gentis et Ber.

Vide supra Barnagium 1. Baronatus, Baronis dignitas. Ludewig. Reliq. MSS. tom. 6. pag. 82. ex Literis Jodoci Marchionis Brandeburg. de nobilitate avita Tettaviorum :

Omnes ut ei concedamus coram nobis et consiliariis nostris vetustatem su stirpis, et similiter Baronatus sui originem ab antecessoribus suis probare.

Barnatus, quasi Baronatus, Ordo Baronum. Capitula Caroli Calvi tit. 21. Apud S. Quintin. ann. 857. Pertz. vol. Leg. 1. pag. 456. :

Deus omnipotens nobis donet, ut vestram fidelitatem et vestrum adjutorium, qu semper contra nos cum omni Barnatu demonstrastis, vobis sic merere possimus, sicut antecessores nostri vestris antecessoribus in bene meruerunt, etc.
Ubi vir magnus Sirmondus ad Capitul. pag. 43. Barnatum hoc loco interpretatur fidem et observantiam, qu Barones et Regis vassallos in primis decet. Sed vix est ut assentiar, cum potius videantur, cum omnibus Baronibus, hc verba sonare : nam ita Barn usurparunt nostri. Philippus Mouskes ex Bibl. Regia :

Cilderis fut lues couronns, Car loet la tout li Barns.

Vetus Poma MS. de Vulpe Rege coronato :

Par son maintiens, dont li renons Estoit ja par tout si als, Que meismes tout li Barns Prisent del tout si sa maniere.
MS : MS :

Le sert li Cuens o molt riche Barn. Et commanda son riche Barn ; Communment fussent trestuit arm.
Alibi :

Nul le regarde de France li Barn.


Rursum :

Lors si irai mon riche Barn.

Baronalis Dignitas. Vide supra Bannerialis. Baronicalis, Baronitalis, Ad baroniam pertinens. Charta Ludov. VI. reg. Franc. ann. 1121. in Append. ad tom. 6. Annal. Bened. pag. 636. col. 1 :

Ad honorem autem et exaltationem ipsius monasterii (Tironensis) ipsum regia nostra munificentia omnibus, tam aliis castellanicis quam Baronicalibus insigniis, juribus et prrogativis in perpetuum dotamus et insignimus.
Alia Yvonis episc. ann. 1114. ex Tabul. episc. Carnot. :

Ipsi monachi Tironenses.... acquisitum sive dono, sive emptione, vel alias, in manu mortua libere in perpetuum teneant et possideant a.... dominio et superioritate, tam castellanicis, Baronitalibus, quam aliis quibusvis... liberum et quittum.

Baronuli, Iidem qui supra Baronetti seu Banneretti, apud Rymer. tom. 13. pag. 349 :

Damus autem universis Vicecapitaneis, Locatenentibus, Baronibus, Baronulis, Dominis, Nobilibus, Militibus, Magistris, Marinariis, Hominibus ad arma, etc.
Et pag. 364 :

Baronum, Baronulorum, Dominorum, etc.

Similiter infra pluribus in locis. Barones, Astrologi nuncupantur, apud Martin. del Rio in Disquisit. magic. part. 2. qust. 4. sect. 6.

BAROARIUS, Barroarius, Accensus, apparitor, Italis Berrouiere. Stat. Mutin. rubr. 385. pag. 82. r. :

Ad reprimendam immensam temeritatem et audaciam Baroariorum communis Mutin, qui multodies mittebantur ubi non erat necesse,... providerant quod de ctero nullus Baroarius mittatur ad aliquem pignorandum per aliquem officialem communis Mutin, nec aliquis alius stipendiarius ; .... quod locum non habeat in reditibus et gabelis, et in condemnationibus communis Mutin.... .... Et si alius Baroarius vel stipendiarius mitteretur ad aliquem pignorandum, ad petitionem alicujus vel sine petitione alicujus, ex prcepto alicujus officialis, quod tunc dicto Baroario sive Baroariis solvatur eodem modo merces, quo solveretur et solvi deberet secundum formam statutorum communis Mutin nuntio, qui mitteretur cum eo ;.... nec aliquis Baroarius possit mitti sine nuntio et sine prcepto pignorandi vel detinendi, quod appareat per scripturam alicujus officialis. Barroarii,
in Stat. crimin. Riperi cap. 6. et 19. Vide Berroerii. BAROCHUM, Usur species, lucrum illicitum, ab Ital. Barocco, eadem notione. Barelet. in serm. fer. 4. hebd. 1. Quadrag. :

Ille petit filium a Deo, et propter ipsum dabit usuras sarastochi et Barochi.

BAROCIA, Plaustri genus, idem quod Barrotum ; item, Onus hujusce plaustri. Stat. Vercell. lib. 3. pag. 100. r :

Insuper amittat, si in carro duceret, vel Barocia, vel bestiis seu bestia, boves, carrum et Barociam et alias bestias, cum quibus portaretur aliquid de prdictis contra formam prdictam.
Et lib. 7. pag. 191. r. :

Item de Barocia assium et gambezarum undecumque ducatur intus, Papienses quatuor.

Vide infra Barrota. BARODERII, Barii seu surburbii incol. Regimina Padu ad ann. 1325. apud Murator. tom. 8. col. 466 :

Et eo anno mortuus fuit gladio D. Polionus de Bicalis de Bononia Potestas Padu, et capitaneus suorum Baroderiorum super domo Communis.
Vide Barriani in Barrium. Vel potius iidem qui Berroerii, apparitores. Vide in hac voce. BAROLHAGIUM, Tributum seu vectigal, quod ex curribus, nomine huic proximo designatis, exigitur. Charta pro civit. Agen. ann. 1369. in Reg. 198. Chartoph. reg. ch. 545 :

Ceterum concedentes eisdem baragium, et Barolhagium, et pontagium, modo quo ipsi consules recipere consueverunt, pro operibus pontis Agenni.
Vide supra Barocia. BARONIA. Vim vocis expositam habes in Laud. Papi apud Murator. tom. 11. Script. Ital. col. 27 :

Milites habent in insigniis suis ex transverso zonas qualiter distantes, albo nigrove colore distinctas, quas Baroniam vocant.
Alia notione, vide in Baro. BARONICALIS, Baronitalis, Baronissa. Vide supra in Baro. BARONUS, Baro, princeps, in Mirac. S. Nicet tom. 4. Sept. pag. 9. col. 1. BAROSELI, Eadem notione ac Baroderii. Statuta Veronensia lib. 3. cap. 23 :

Milites Rectorum facere debent bona fide et diligentia custodias noctis per omnes contratas in corpore civitatis, et similiter Caput Baroselorum, cum suis barchetis in Burgo S. Zenonis.
Vide Barigildus. Eo sensu quo Baroderios supra exposuimus, accipiendum nisi tamen de vectigalium exactoribus intelligatur. Verum haud scio an huc spectet vox Barrolle ex Lit. remiss. ann. 1397. in Reg. 151. Chartoph. reg. ch. 348 :

Jehan Faugier soy disant sergent,.... hayneux pour lors dudit Bourrel, lui dist : Sanglant villain boitteux, je t'en paieray bien ; car toujours mais me m'envoyes la Barrolle.
Ita ut apparitorum jurisdictio seu societas, vel eorum, qui tributa ad barras urbium exigunt, significetur. Vide Barrarius in Barra. BAROSUS, , , in vet. Gloss. Lat. Gr. Barbo, , Stultus, mulierosus, mobilis. Vide Furnal. apud Forcell. BARQUA, ut Barca, Navis oneraria. Mirac. MSS. Urbani PP. V :

Cum esset in quadam navicula sive gondola ipsius Barqu, etc.

BARQUELIUS, Aqu receptaculum, Massilienses Barquiau vocant quod nos Bassin, Reservoir d'eau dicimus. Usurpatur iterum pro fovea aquis aliisque ruderibus continendis apta. Instrum. anni 1328. ex Schedis D. le Fournier :

Supplicatio facta domino vicario Massiliensi per Guillelmum Codoliti magistrum lapitidem deputatum ad curam Barqueliorum prope pontem Fratrum Minorum ad eumdem curam faciendam.
BARQUERIUS, Nauclerus, qui barquam ducit. Stat. Massil. lib. 4. cap. 28 :

Statuimus ut domini, vel ductores navium, et marinarii, et cargatores, et scriptores, et Barquerii omnes teneantur speciali sacramento nihil petere,.... et similiter quod domini navium sive Barquerii nullatenus petant, vel exigant, vel habeant, vel accipiant de mortuis peregrinis,...

qui in ipsis navibus morientur.

Charta ann. 1370. ex Tabul. Massil. :

Solvit Joanni Arnaudi Barquerio pro portu mille lapidum in sua barca aportatarum, etc.
Vide Barcarius in Barca et supra Baquerius. BARQUILE, Idem quod Barquelius. Statuta Massil. pag. 439 :

De Barquilibus faciendis in transversiis Massili de portu. Ordinamus, quod.... Consules.... debeant fieri facere in portu, in extremitate scilicet viarum transversarum, qu descendunt ad portum in singulis unum Barquile, in quo tota terra et rumenta omnia, qu per dictas vias transversias adducuntur ab aquis pluvialibus ad dictum portum possit vel possint remanere, scilicet in Barquili dicto seu fovea, ut ita per prdicta Barquilia dictus fimus dictaque omnia rumenta retineantur, ne portum intrare possint, sed et postmodum transacta dicta pluvia inde extrahantur, et alibi exportentur.
De constructione castri Saphet apud Baluzium tom. 6. Miscell. pag. 263 :

Et cum esset ibi defectus aqu et cum multis somariis, laboribus et expensis afferretur a remotis, et Episcopus singulis diebus qureret fonticulos ad facienda Barquilia ubi colligerentur (aqu).

BARRA, Fustis, vectis, nostris Barre, Hispanis Barra, Italis Sbarra. Gloss MSS : Clater, tri, Barra ostii. Honorius III. PP. ad Episcopum Engolismensem :

Qudam Barra ferrea super dextr su pollicem fortuito casu cadens, ungulam avulsit ab eo.
De vocis origine qudam habet V. Cl. gid. Menag. in Orig. Italic. Plura in Gallicis, ubi docet Barra a Vara derivari. Est autem Vara Isidoro in Glossis Pertic du inter se colligat qu asserem sustinent. Unde Proverbium :

Vibia varram sequitur.


Juxta Turnebum :

Varronum nomen a varris fluxit, unde et vernaculum nostrum Barra manavit.

Boxhorn. in Originibus Gall. Barr interpretatur, Vectis, repagulum, pessulum : unde vocis origo Gallica seu Celtica dici posset, si non magis placeret a Vara Barram deduci. 1. BARR dicuntur prsertim repagula ac septa qu ad munimenta oppidorum et castrorum, vel ad eorum introitus ac portas ponuntur, ne inconsultis custodibus in eas aditus quibusvis pateat. Will. Brito lib. 3. Philipp. ubi de Marchione de Barris ad cujus nomen alludit :

Stabat enim firmus ut Barra repagula firmans.

Infra :

Tunc Comes exclamat : Barras, gaudete Quirites, Fregimus, in manibus sunt Barr denique nostris, Nulla potest nobis jam barrula tollere Barras.

Charta Philippi Aug. ann. 1195. pro Communia sancti Quintini apud Hemerum :

Servientes vill et ii qui Barrat et portas vill servant, nulli habeant respondere Justiti de catallo, nisi coram Majore et juratis.
Alia ann. 1306. apud Loysellum in Hist. Bellovac. :

Super eo etiam quod nos Barras licias feceramus fieri ad portas vill prdict.
Chronicon S. Michaelis Virdun. :

Hic Fridericus propter frequentes Campanorum in Lotharingiam incursiones, in confinio Lotharingi et Campani castrum extruxit, quod Barrum, quasi Barram nominavit.
Statuta Brageriaci art. 2 :

Medietas vero dictorum duodecim qui in Consules nominabuntur erit de corpore dict vill, et alia medietas de Barris, burgis, et suburbiis. Cum discordia verteretur,... super fractione catenarum et Barrarum Episcopi apud Cabilonem.

Vide ibidem num. 8. et 74. Charta anni 1219. inter Instrum. tom. 4. nov Gall. Christ. col. 245. E :

Adde Albertum Argentin. pag. 146. Glossar. Gall. Lat. ex Cod. reg. 7684 : Barre de bois, que l'en boute et reboute pour clorre huys, Pessulum. Barra, pro Ponte sumi videtur in antiqua Charta Tabularii Corbeiensis :

Sciant omnes libertates Ecclesi nostr et hominum nostrorum in pace Corbei Folliaco usque ad Barram Burdini,
hodie Pont Bourdin. Nihil est cur eo sensu accipiatur ; repagulum fuisse opinor, quod ad pontem Burdini positum erat. 2. BARRA, idem quod Barrium, Suburbana domorum congeries, nostris Faubourg. Lit. remiss. pro civibus Albiens. ann. 1363 :

Alia agmina sive gentes armorum nostr sequel alotgeari faceremus in conventibus et Barris, dict civitati propinquis.
3. BARRA, Septum Curi, cancelli, auditorium, ubi caus coram judicibus ab Advocatis perorantur ; nostris, Barreau. Henricus de Knyghton pag. 2547 :

Dominus Hugo de Spencer ductus coram Domino Willelmo Trussel Justitiario, areniatus est coram eo ad Barram.

Sic lego, pro Barrum. Willel. Thorn. :

Coram quibus vocatus est abbas, et coram eis stans ante Barras, pnam excessus Monachi sui recepturus, condemnatus est, etc.
Stat. Montis-reg. pag. 111 :

Ubi stat dom. judex pro tribunali, videlicet a parte dextra, ubi aperitur Barra banchi civilium ; sed ipse locus expeditus remaneat pro aliis personis ibidem acturis.

4. BARR, interdum etiam dicuntur Exceptiones rei, vel generatim prim litium instructiones, qu ad Barras fori simplici ac nuda formula peraguntur. Sic porro appellat, quod exceptionibus contra actorem vice repagulorum utatur reus. Hist. Dalphin. tom. 2. pag. 173. col. 1. ex Testamento Joannis Dalphini ann. 1318 :

Sublatis omnibus impedimentis, Barris, cavillationibus per competentes judices confirmentur.


Philippus de Beaumanoir MS. cap. 61 :

Se gage sunt por aucunes Barres de querelle, non pas du principal du fet, li vainqueres ne gaigne fors que le Bare, porquoi li gages furent donn. Et por ce est-il a entendre, se le Barre estoit dilatoire, etc.
Et infra :

A briment parler, toutes Barres et exceptions sont dilatoires, par lesquelles besoignes de quoi on plede, ne font fors alongier. Et celes qu'on appelle peremptoires, sont les resons qu'on met en avant, par lesquelles, ou par aucune desquelles, selon le preuve, querele est gaign.
Et cap. 67 :

La il jugi soit du principal de le querelle, soit de Barres.

Inde pro dilatione in Cartul. Monspel. fol. 79. ap. Raynouard. Glossar. Rom. pag. 188 : Li senhors reys de Fransa e de Malhorgas auctreyeran Barra a tres ans. Edictum S. Ludovici ann. 1270. tom. 1. Ordinat. Reg. Franc. pag. 261 :

Quand aucuns a bonne deffense et loyaux, li avocas et li avantparlier doit mettre avant et proposer en jugement ses deffenses et ses Barres, et toutes les choses qu'ils cuident, qui valoir leur doient et puissent loyaument.
Charta ann. 1320. tom. 2. Hist. Medens. inter Instrum. pag. 207 :

Renonons pour nous, nos hoirs et pour nos successeurs a toutes decevances, circonventions, raisons, Barres, allegations de droit et de fait.
Simili notione etiamnum dicimus :

Avoir Barres sur quelqu'un,

hoc est, habere ansam ad reprehendendum aliquem, seu esse aliqua in re superiorem contra alterum. Vide infra Barrare, Barroyer. Exinde primis Curiis, a quibus appellare licet, id nominis attributum. Charta ann. 1391. 26. Jan. in Chartophylacio Regio, Scrinio Bretagne, num. 74 :

Et quod de defectu vel denegatione juris in dicta patria Britanni, ac etiam de malo judicio subditi sui poterant appellare ad Regem, et suam Parlamenti Curiam, salvis tamen dicto Duci Barris et gradibus suis de ressorto sicut prdecessores sui Britanni Duces uti consueverant.
Charta alia ann. 1394. de eodem Duce Britanni, ibidem :

Dit ledit Duc que par la Coustume de son pays, tous les ressorts des Cours et Sieges de ses sujets dudit Duch, et aussi des siens, viennent par contredits de degr en degr sa Cour et Barre de Rennes, et de Rennes vont par appellation son Parlement de Bretagne, except la Barre et Siege de Nantes.
Barroier, eodem sensu, usurpat idem Bellomanerius MS. cap. 6. art. 1 :

Et nous apelons Barroier, les raisons que li deffenderes met encontre les deffences au deffendeur.
Rursum cap. 7. art. 15 :

Nous appelons Barroier, les raisons que l'une partie dit encontre l'autre.

5. BARRA, Tnia in pannis telisve colore distinctis. Spius occurrit in Chartis Ecclesi Aniciensis sc. xiv. ex quibus pauca subjicio :

Item alia mappa de albo satis cum xvi. Barris in capitibus de Persico seminata de crucibus de Pers. Item alia mappa de lino operis Franci, in quolibet capite cum octo parvis Barris de coto Pers. Item alia parva mappa de canapi ad modum tel cum tribus Barris in uno capite, etc.
Barula, Eadem notione, in iisdem Chartis :

Item quatuor mapp de cirico in quodam escri fusteo rotundo, qu sunt colligat in Barulis, quarum una est alba, alia nigra, et ali du virides.
6. BARRA, Feretrum, Gall. Bire. Chron. Parmense ad ann. 1264. apud Murator. tom. 9. col. 780 : Chron. Estense ad ann. 1352. apud eumd. Murator. tom. 15 :

Et quum defunctus portabatur ad ecclesiam, ibat (canis) sub Barra. De cujus obitu (marchionis Estensis) cives Ferrari et forenses strictissime demonstraverunt dolorem et caritatem dilectionis ; ad cujus corpus honorandum circa Barram statuerunt ccc. duplerios.
Vide supra Bara 2. 7. BARRA, Armorum genus. Charta ann. 1319. in Reg. 61. Chartoph. reg. ch. 117 :

Banderii de Limoso.... depopulaverunt planssones fructiferas et non fructiferas,.... ad faciendum Barras usque ad numerum cc, cum ferris longis acutis, usque ad tres palmos vel circa, quos portaverunt et portant, quando volunt, pro custodia agrorum, licet sint arma prohibita.
8. BARRA, Mensura agraria apud Arvernos. Lit. remiss. ann. 1416. in Reg. 169. Chartoph. reg. ch. 353 :

Lesquelz apporterent un Barres, qui est la mesure selon le langage du pais (d'Auvergne) pour mesurer icellui pr.
Vide Diction. Commerc. v. Barre. 9. BARRA, Massa linea certi ponderis. Stat. Vercell. lib. 3. pag. 101. v. :

Item licitum sit cuilibet de districtu Vercellarum trahere de civitate... duas Barras lini, pro quolibet sine fraude, die Sabbati tantum et una vice.
Vide Petra. 10. BARR, Decursio palstrica, sic dicta quod palstra barris seu repagulis clauderetur. Lit. remiss. ann. 1400. in Reg. 155. Chartoph. reg. ch. 64 :

En laquelle place devoit avoir unes Barres, dont ledit Jaquot estoit roy pour le jour ; et pour ce avoit lors assembl pluseurs gens et de pluseurs villes pour veoir lesdittes Barres.

11. BARR, prterea dicuntur Tributa quvis, prsertim qu ad urbium et oppidorum Barras et portas prstantur. Charta ann. 1236. in Regesto Comitum Tolos fol. 51 :

Agros et condaminas, introitus et exitus, prata et pascua, nec non et Barras, et alberetas, et ramerios et devesios, et adempriva, et expletivos, etc.

Charta Geraldi Episcopi Cadurcensis ann. 1248. in Historia Episc. Cadurc. n. 104 :

Item contra voluntatem nostram super pontem Caturcensem quemdam soccum, et quamdam Barram posuerunt, in quo denarii, qui exacti erant a prtereuntibus per pontem prdictum, reponerentur.
Curia Generalis Catalani in villa Montissoni ann. 1363 :

Eidem Barras, pedagia, vel alia nova vectigalia concessimus.

Barragium, Eadem notione, vulgo Barrage. Charta ann. 1309. in 2. Regesto Philippi Pulcri n. 85 :

Nec pedagium seu Barragium in honorio castri de castellani de Burdelia solvere compellentur.
Charta Philippi Pulcri Franc. Regis ex Tabulario Regio ann. xiii :

Volumus prterea, quod omnia bona ad victum et vestitum dictarum sororum (sanct Clar Ordinis Franciscani) pertinentia necnon alia

earum propriis usibus deputata, sibique et famili su undecumque et per quamcumque partem regni nostri ad locum seu loca dicti monasterii devehantur, sint quita et libera ab omni teloneo, passagio, Barragio seu costuma, vel de novo editis, vel in posterum edendis, etc.
Lit. ann. 1368. tom. 5. Ordinat. reg. Franc. pag. 409 :

Quascunque imposiciones redibencias, leudas, peagia, Barragia, aut alia qucunque debita subsidia, etc.
Ali ann. 1363. tom. 4. earumd. Ordinat. pag. 729 :

Nous.... avons donn et octroy... un Barraige pour la sustentacion d'icelle chaucie ; c'est assavoir que oudit lieu de la chaucie ledit Barraige soit cueillis, levs et exploittis sur les passans par la maniere accoustume.
Sic etiam leg. loco Beirage ibid. tom. 3. pag. 364. Vide infra Barralagium. Barragium, Barr ips. Chronicon incerti Auctoris editum a Catello, ann. 1226 :

Trepidantes de Barragio, si permitteretur per villam incedere multitudo, portas civitatis perclaudunt.

Cave ne legendum sit Banigium : quod vide suo loco. Barrarius, Telonarius, qui tributa ad Barras exigit. Litter Philippi Augusti ann. 1207. pro Rotomagensibus in Normannicis Duchesnii :

Nullus civium Rothomagi debet accipere intersignia a Vicecomite ad Barrarium : sed affidet Barrario, quod consuetudinem non debet, si aliter ei crediderit, etc.
Alterum locum vide in Banniatores post Bannum. Usatica MSS. Vicecomitatus Aqu Rotomagi :

Se aucun des Sergens de la Vicomt de l'Eau et la garde des portes que l'en appelle Barrieres, prent aucun marchant qui s'en voit sans le commandement et le cong des Vicomtes de l'Eau, etc.
Chart. Sanctii 1. Port. Regis ann. 1199 :

Venarii et Barrarii de Penamacor habeant unum forum, exceptis domibus regis et episcopi.
Vide S. Rosa de Viterbo voce Barrarios pag. 181. Berrarius, Eadem notione, in Chartulario S. Vincentii Cenoman. cujus locum videre potes in Banniatores post Bannum. Nostris Barrier, qui repagulis urbium aperiendis et claudendis adest. Lit. remiss. ann. 1406. in Reg. 161. Chartoph. reg. ch. 112 :

Quant icelles barrieres de la ville furent ouvertes, le suppliant ala querir ses buefs,... auquel le Barrier ou portier dist que il estoit matin lev.

Barrarii, Idem, ut videtur, quod Barr, Repagula, Cancelli. Madox Formulare Anglic. pag. 429. in Testamento Johannis de Nevill :

Et volo quod cista corporis mei cooperiatur cum panno laneo de russeto et una cruce rubea, et quod Barrarii circa corpus meum die sepultur me ordinentur de eadem setta.
Et paulo post :

Cooperiatur de russeto secta (setta) cist et Barrariorum.

Barrare, Barroyer, apud Butilerium lib. 1. tit. 34. Statutum Henrici VI. Regis Angl. ann. 33. cap. 2. apud Will. Stanford. lib. 2. de Placit. Coron cap. 27 :

Non essent Barrat, neque inhabilitat ad prosequendum quamcumque actionem, etc.


Rymer. tom. xi. pag. 339. col. B :

Exhreditatus, exclusus, neque Barratus existit, neque existet. Barroyer,


inquit V. Cl. de Lauriere in Gloss. Gallici Juris, idem mihi videtur quod debatre, contester, disceptare, litigare, et Baroyemens, quod Contestations, debats, Contentiones, litigia, disceptationes ; quam in rem adducit hunc Summ Ruralis locum :

Aprs declinatoires et dilatoires sur ce mises en uvres, s'aucune en peut avoir qui vaille, doit estre demande faite sur ce, et commission ramene a fait avoir par escrit, et en libelle la demande certain jour, et ce appelle-on libelle... et doit estre ainsi demand par plusieurs raisons ; l'une est que difficile chose est de faire, et former tel demande par escrit, comme dit est, et pour ce souvent on y trouve avantage fort Barroyer la matiere. L'autre raison si est qu'au jour rapport est le libelle, encore peut avoir autre jour d'avis sur le libelle ; encore sur ce jour au retourner si rien ne trouve Barroyer au libelle, et qu'il contienne tout ce qu'il doit contenir, si peut le demandeur demander jour de veue du lieu, qui est aussi estroite et difficile chose, et precise faire, si comme si aprs diray. Aprs jour de veue si rien n'y peut estre Barroy ; peut encore le defendeur demander garand, qui est aussi chose moult difficile, l o il appartient moult de induces et moult de Barroyemens, et peut de rechef avoir veue lieu, etc.
Vide Barr 4, Exceptiones. Barrer, in Consil. Petri de Fontan. cap. 15. art. 69 :

Barrer peut on selonc le loi, quant aucunes coses sunt vendues par force, et on les calenge aprs, kant li acaterres veut ke li venderres li warandisse.
Barreria, Barrera, Idem quod Barra, Gallis, Barriere, repagulum,

transversarium lignum inter duo alia arrectaria et extantia positum ; Grcis . Chronic. incerti Auctoris apud Catellum ann. 1217 :

Aggressionibus et discursibus qui fiebant circa villam (quos et cives impediebant Barreriis et fossatis) adversarios infestabat.

Pro Barreriis Muratorius tom. 3. pag. 568. col. 2. B. legit Bareriis. Adde Guill. de Podiolaurentii cap. 30. Comput. ann. 1334. inter Probat. tom. 2. Hist. Nem. pag. 85. col. 1 :

Item custodibus xviij. Barreriarum dedi ipsa die vj. sol. viij. den... Item decem servientibus, qui decem Barrerias custodierant, etc.
Barrera, Eadem notione, apud Will. Thorn. ann. 1285. BARRACANA, Strangulum, Gall. Courtepointe, forte a panno, quem Barracan vel Bouracan dicimus, sic dictum. Inventar. ann. 1218. inter Probat. tom. 1. Hist. Nem. pag. 67. col. 1 :

Item in stari sacristi... inveni octo culcitras plumeas, sex coopertoria, quatuor serica et duo linea, et duas Barracanas, et quatuor flaciatas, etc.
Atque eo sensu accipienda videtur vox Barracanus ex S. Bernardo ibi laudato. BARRACANUS, Panni, seu, ut vocant, Cameloti species. vulgo Barracan, forte quod licia Barrarum formam efficiant. Petrus Venerab. in Statut. Cluniacens. cap. 18 :

Statutum est etiam ut nullus scarlatas, aut Barracanos, vel pretiosos burellos... sive picta quolibet modo stamina habeat.
S. Bernardus de Vita et morib. Relig. cap. 9 :

Putasne cujuspiam ibi lectuli opertorium cattinum, aut discolor Barracanus operiebat ?

Mabillonius legit Barricanus, mappasque intelligit diversi coloris a Barria sic dictas. De etymo Muratorius Antiq. Ital. vol. 2. col. 1151. Vide Barracana. BARRACHA. Charta Isabell comit. Carnot. pro loco B. M. ann. 1247. inter Inst. tom. 8. Gall. Christ. col. 534 :

Dedi etiam dictis monialibus usagium suum in nemoribus meis de Briodo, tam in nemore mortuo quam in Barrachis, etc.
Sed legendum videtur in branchiis. BARRACHANUS, ut supra Baracanus. Stat. Bonon. ann. 1250-67. tom. iii. pag. 330 :

De turribus et Barrachanis castri franchi levandis.

fr. BARRADELA, Amica, concubina, Hisp. Barragana. Sermo Joan. Parvi ex Cod. MS. apud Carmelit. discalceat. Paris. :

Quicumque scit vere et sine dubio suum curatum, vel alium sacerdotem habere concubinam vel Barradelam notorie et publice, debet ejus missam

et divina vitare.

BARRADUS, Barris seu lineis distinctus. Testam. regin. Mafald ann. 1256. tom. 1. Probat. Hist. geneal. domus reg. Portugal. pag. 33 :

Unum supercaput ad filiam suam Barrado cum auro.

Vide Barratus. BARRAGAN, Idem quod Barracanus. Locum vide in Alchaz. 1. BARRAGIUM. Vide in Barra. 2. BARRAGIUM, Jus mensur, ad quam exiguntur dolia vinaria, qu Barralia nuncupabantur, unde vocis origo ; simul et Prstatio, qu ea ratione domino feudali pensitabatur ; nostris etiam Barrage, idem proinde quod Jalagium. Vide in Galo. Charta ann. 1150. ex Tabul. Major. monast. :

Omnes consuetudines in burgo S. Martini de la valle,... a quolibet mercatore indigena vel extraneo, quocumque modo factas, prter Barragium, ubicumque mercator jaceat,... concessit.
Arest. ann. 1372. ex Tabul. S. Joan. Laudun. :

Inhibuerant etiam ne quis in terminis dict pacis vasa vinum continentia, quod ibidem vendebatur, absque eorum licentia barrare, aut ad ducendum extra dictam pacem parare seu fortificare, vel supra currus sive quadrigas onerare prsumeret : sed emolumentum Barragii et oneragii hujusmodi, in qualibet villarum prdictarum, singulis annis vendiderant et vendebant... Barragia et oneragia vinorum anno quolibet vendita vel ad firmam tradita, etc. Officium Barragii et vergaii vinorum,
in Memor. D. Cam. Comput. Paris. fol. 57. v. Charta ann. 1306. ex Lib. rub. ejusd. Cam. fol. 304. r. col. 2 :

Item nous li baillons et asseons les Barrages, qui sont prisiez douze muys et trois jalois de vin.

Vide Barrale 1. Extat alia notione in Barra. BARRALAGIUM, Tributum, quod ad urbium barras seu portas exigitur. Libert. vill de Alavardo concess per Humbert. dalph. ann. 1337 :

Item statuimus et ordinamus, quod nullus de dicta universitate francorum et franchesi,... aliquatenus teneatur... ad solvendum aliqua pedagia, gabellas, Barralagia,... ubilibet statuta et statuenda.
Vide supra Barragium in Barra. 1. BARRALE, Cadus, Mensura liquidorum, qu duos et septuaginta sextarios Gallicos seu triginta sex pintas capere solet. Regestum Computorum Dalphinatus ann. 1309. 17. Novembris :

Cellerarius Cornelionis computavit de Censibus... Item de Barralibus (Baraux), de banastis non computat, quia sunt ad manum Mistralis.
Hist. Dalphin. tom. 1. pag. 78 :

Ubicumque vult vinum suum reponere in dicto mandamento cum asino suo, basto et Barralibus.
Et pag. 132. col. 2 :

Item pro duobus paribus Barralium, etc.


Statuta Arelat. MSS. art. 98 :

Tabernarii habeant Barralia in sufficienti quantitate signata ferro communi.


Et art. 99 :

Commune habeat mensuram cupream qua legitimentur Barralia.

Glossar. Provinc. Lat. ex Cod. reg. 7657 : Barral, Prov. cadus, cadulus, cadiolus. Barralium. Ibidem :

Item Bosoni Pastardi pro quatuor pariis Barraliorum amissorum apud Varey, pro provisione ibidem ducenda, etc.

Barraleum, Idem, in Statutis reformationis S. Claudii. pag. 55. Barralea olei, etc. Barralis, Eadem notione, apud Baluzium tom. 2. Hist. Arvern. pag. 489. in Donatione ann. 1138 :

Et fogacias et Barrales vini et gallos et civatam, etc.

Barrelium, in Statutis Arelat. MSS. art. 98. e Muso D. Brunet : Vide Barrarelius. 2. BARRALE, Repagulum, in Archivo B. Mari Piperacensis :

Et pro singulis Barreliis habeant dicti tabernarii singulos obolos tantum. Barraverunt dictum molendinum per vim et potentiam dicti domini Comitis.... petit Barralia removeri et bladum reddi.
Vide Barra. barralus, ut Barrale. Inventar. MS. ann. 1379 :

Item aliud vas vacuum castanherii, capacitate viginti trium Barralorum cum dimidio. Item aliud vas de castanherio vacuum, capacitate viginti Barralorum.
BARRALUS, Judex primarius, qui prsidet Barr, id est, Auditorio. Fantoni Hist. Avenion. tom. 2. pag. 112. in Charta conventionis inter Anfonsum Comitem Tolos et Carolum Comitem Andegavi ann. 1251 :

Quorum etiam relinquetur arbitrio de bannis et condemnationibus revocandis, quibus per Barralum vel ejus curiam vel consulatum prcedentem sunt compulsi.

Vide Barr 3, Septum Curi, etc. Nequaquam titulus est dignitatis apud Fantonem, cum sit nomen proprium domini de Baucio ; quod ex ead. Charta ibid. pag. 110. videre licet.

BARRANCUS, vox Hispanica, Barranco, Locus cavus, iter tortuosum, impeditum. Occurrit in Charta Sanctii Regis Aragonum r 1132. apud Martinezium in Hist. Pinnatensi lib. 3. cap. 9. BARRANETUM, Idem quod Barrancus, Locus cavus, iter tortuosum, impeditum. Lit. remiss. ann. 1340. in Reg. 73. Chartoph. reg. ch. 49 :

Petrus Toufox quandam mulierem,... animo occidendi eandem, in quodam Barraneto de Marmoreriis projesserat, etc.

BARRANUS, Judex idem, et eadem ratione, qua Barralus. Vel potius apparitor. Vide supra Barralus. Charta Ministrorum Regis Angli anni 1230. ex Chartulario Monasterii Pontileviens. :

Adjecerunt quod tempore quo fuit ablata pecunia... nullus fuerit visus apud villam de Regula Barranus, sed quod prior a dicto Stephano requisitus non potuit de dictis burgensibus exhibere justitiam, etc.
1. BARRARE, Repagula ponere, concludere, obstruere. Miracula S. Angeli. Carm. n. 18. inter Acta SS. Maii pag. 68. B :

Antonella dicit, scire qualiter domi su Barrata fuerit ipsa cum marito a filiis, etc.
Vetus Diploma Monasterii Aceiensis :

Si dominus de Ternay pro timore werr viam illam aliquando Barraverit, alia utentur monachi, quam dominus C. monachis pro excambio dedit, et guarantiam promisit.
Alius locus est in Barrale, Repagulum. Vide Barra. 2. BARRARE, Alia notione. Barrarius. Vide in Barra. 3. BARRARE, Fallere, decipere, Gall. Tromper, duper. Stat. crimin. Riperi cap. 168. fol. 23. v. :

Si vero fuerit barrus, qui aliquem Barraverit in communitate Riperi, vendendo dolose s pro auro, vel gemmas seu jocalia falsa, vel aliquam aliam rem falsam vel contrafactam, etc.

Vide supra Abbarrare et Baratare 2. 4. BARRARE, Dolia ad mensuram exigere, legitimare, Gall. Jauger. Vide supra Barragium. BARRARELIUS, Barralium seu doliorum artifex, Gall. Tonnelier, Massiliensibus Barilat. Majus Chartul. S. Vict. Massil. :

Et habet consortes vineam de Ebrardo Barrarelio, etc.

Barronnier, Instrumentum fabrorum lignariorum, f. idem quod Barroir, terebr species, in Lit. remiss. ann. 1391. ex Reg. 142. Chartoph. reg. ch. 151 :

Une assiete, une queux et un Barronnier usage de charpentier.

1. BARRATA. Synodicon Nicosiense cap. 29. de Contractibus usurariis, ubi Notarii et alii Scriptores vetantur eos scribere, et iis interesse :

Ne in contractibus prdictis, quos, ut vulgariter loquamur, Barratas appellant, fidejussores se constituant, aut debitores pro aliis.

Vide Barra. 2. BARRATA, Barr seu fustis ictus, Gall. Coup de bton. Vide Barra. Lit. remiss. ann. 1396. in Reg. 150. Chartoph. reg. ch. 231 :

Dictus supplicans dixit uxori su qualiter facerent, quod a ctero dictus presbiter prmissa facere dubitaret ; et si esset bonum, quod ipse sibi daret duas Barratas ; qu uxor dixit quod nesciebat, quia si ipsum percuteret, ipsum forte posset occidere. De pna officialis communitatis committentis fraudem, vel furtum, seu Barratariam. Barreteressement,
Fallaciter, in Cons. Pet. de Font. cap. 16. art. 1. Vide supra Barattaria 1. et Baratum. Alia notione extat supra in Barataria 1. BARRATI Fratres, dicti Carmelit, quod pallia ex albo et nigro alternatim distincta deferrent. Chronicon MS. Monspeliense sub ann. 1297 :

BARRATARIA, Fraus, dolus, qui fit in contractibus vel venditionibus, Baratteria Italis. Stat. crimin. Riperi cap. 160. fol. 23. r :

Feron fraires del Carme lur Capital general en Montpelier et muderon lur habits, quar portavan davan mantels Barrats de brun et de blanc, et preseron per habiz capas blancas.
Testamentum Thom Mercatoris ann. 1275. ex Archivo Fiscamnensi :

In primis lego ecclesi Fiscamnensi centum solidos... Barratis decem solidos, Crucesignatis 10. solidos.

Vide qu in hanc rem congessit vir doctissimus Daniel Papebrochius tom. 1. SS. April. pag. 799. Chron. abbat. Corbeiens. MS. ad ann. 1286. fol. 63. v :

Quum fratres ordinis Carmelitarum deferrent habitum, qui minus convenire videbatur viris religiosis, scilicet capam circulatam largis virgis albis et griseis ; quem habitum asserebant fuisse Heli prophet,... Papa Honorius IV. propter honestatem mandavit habitum illum dimittere, et desuper cappas ex toto albas et tunicas subtus griseas cum scapularibus assumere.
Vide Birrati in Birrus. Eodem etiam nomine designati olim Clestini, quod tunica alba et cuculla nigra vestirentur. Inventar. Chart. reg. ann. 1482. fol. 91. v :

Declaratio facta per regem, quod certa domus prope les Barrez seu Celestinos, denuo applicetur locationi lignorum regiis dificiis necessariorum. De anno 1392.

Nisi ita appellatos malis a loco, ubi exstructum fuit illorum monasterium ; quod innuere videntur Lit. remiss. ann. 1360. in Reg. 90. Chartoph. reg. ch. 620 :

Oye l'umble supplication des pouvres religieux du couvent des Celestins n'a pas lonc temps fondez hors des murs de Paris ou lieu, que l'en dit les Barrez.
Occurrit rursum in aliis ann. 1362. ex Reg. 91. ch. 359. BARRATUS, Tniis, lineis filisve diversi coloris contextus. Inventarium ornamentorum et Reliquiarum Ecclesi Noviom. ann. 1419. ex Archivo ejusd. Item unus coffretus de serico Barratas de albeo et nigro. Ibid. : Statutum ann. 1294. ex Archivis S. Victoris Massil. :

Item duo alii panni aurei... filo consuti, et sunt Barrati de viridi et rubeo. Nullus monachus zonam de cerico audeat portare, nec de corio Barrato argento nec aliquo metallo inhonesto.
Ejusmodi zonis utuntur etiamnum Turci. Vide Barra, Tnia. BARRATZ. Statuta MSS. Arelat. art. 184 :

Scorta lignorum omnium et Barratz prohiciatur juxta murum novum burgi.


Purgamenta quvis, Gall. Immondices. BARRAZA, baraza, Laqueus, tendicula. Privil. Ce ann. 1136 : De fera interfecta in madeiro, aut in Barraza det 1. lumbum costal. Al. ann. 1126 :

De venado, qui mortuo fuerit in peia, aut in Baraza uno lombo ; de porco 4. costas ; de urso una manu.
Inde Embarao, Embarras derivandum suadet S. Rosa de Viterbo pag. 181. BARREIARE, Barreiamentum, Barreiator. Statuta MSS. Arelat : art. 141 :

De albergis Barreiatis. Item statuimus, quod si aliquod albergum sit (l. sive) infra Arelatem, vel ejus tenemento fuerit Barreiatum, nisi de mandato curi Arelatis, totum illud quod ex eo extrahetur in illo Barreiamento, de bonis Communis restituatur dampnum passis, addentes quod credatur sacramento passi dampnum de eis qu amiserit in Barreiamento ; et Barreiatores puniantur corporaliter, si capi poterint per Consules Arelatis, et nihilominus bona illorum Barreiatorum discipentur. Si tamen capi non poterint, imperpetuum bannum Arelatis, et ejus districtus ponantur. Verum si Barreiamenta non fecerint, sed facere attemptaverint, puniantur arbitrio Consulum Arelatis.
Qu vernacule sic redduntur in eorumdem Statutorum versione ann. 1617. exarata ex Archivis Arelat. :

Si ung estranger hoste d'ung habitant de la ville d'Arles a est tromp et deceu, la lezion et domage seront repars et la restitution faite du mandement de la Cour, pour raison de quoy sera crue au serement de

celui qui aura est tromp, et le trompeur sera puni au corps par les Consuls s'il peut estre apprehend, et ne le pouvant estre, sera banny perpetuit.

Quidquid sit de illa versione, vix tamen adduci possum, ut credam Statutorum sensum hic attigisse ; prterquam quod enim de graviori crimine quam de fraude aut fallacia loqui videantur, quis credat de mandato curi Arelatensis ejusmodi Barreiamentum sive fallaciam posse fieri ? Hc itaque, nisi me fallit animus, aliquam respiciunt consuetudinem, de qua, licet hactenus nihil mihi occurrerit, conjecturam tamen meam proponere non gravabor. Erat fortassis in usu cum aliquis ejusque bona proscribebantur, ut illius domus quibusdam signis, (fortean barris) notaretur, quibus indicaretur proscripti bannum, ejusque bona direptioni permitterentur ; qu cum imitari poterant prdatores, domum sic ab eis notatam nihilominus dilapidabant ac si revera proscripta fuisset. Occitanis etiam Annoter proscribere sonat. Idem quod Plancare. Vide in hac voce, ubi conjectura hic proposita emendatur. A variis modis, quibus aliqua domus proscribebatur, ipsam proscriptionem nuncupabant : hinc Plancare domum dicebant, cum plancis seu tabulis illa obstruebatur ; Barreiare vero, cum barris sive repagulis prohibebatur illius introitus. Aliam rationem illud idem prstandi exhibent Statuta Fulcraudi archiep. Bituric. ad calcem Stat. S. Flori MSS. fol. 70 :

Interdum etiam personas ecclesiasticas ad contribuendum talliis compellunt ; et nichilominus ipsarum personarum ecclesiasticarum domos claudunt, vel hostia aperta ipsarum domorum ad parietem seu murum in fraudem sigillant, aut filum ex transverso hostii ipsarum domorum cum sigillo in utroque capite fili apponunt, ne domos valeant intrare, ut sic fatigati respondeant coram ipsis, aut su satisfaciant voluntati.
Vide infra Clavare 2. 1. BARRERA, Barreria. Vide in Barra. 2. BARRERA, Septum curi, cancelli, ut Barra. Vide in hac voce. Chron. Joan. Whethamsted. pag. 537 :

Cogeret eum ad Barreram accedere, faterique coram judicibus, etc.

Pro repagulo occurrit ibid. pag. 532. ut in voce Barra. BARRERII, Inspectores pannorum sic vocantur, in Stat. MSS. Avenion. ann. 1244. ex museo meo fol. 50. v :

Ne aliqua fraus fiat in pannis, eligantur per curiam duo viri legales jurati Barrerii, qui de hoc curam habeant.

BARRETI, Carmelit. Vide Barrati Fratres et infra Birrus. BARRETORS. Vide in Baratum. BARRETUM, Pilei genus, tegumen capitis. Nomen adhuc usitatum inter rusticos

Occitani, Vasconi, etc. Lugdunense Concilium ann. 1449. apud Marten. tom. 4. Anecd. col. 380 :

Decimus septimus articulus : Sancti Doctores de Universitatibus et alii ad quos spectat, moneant et cogant suos scholasticos, ut abstineant ab effrenatis et inhonestis habitibus eorum, puta Barretis rubeis, vestibus fronsatis et camisiis, necnon caligis veloto ubicumque circumdatis ; itaque vestes suas talares portent, et caputia deferant secundum quod honestius et decentius fieri poterit.
Vide Birretum. BARREUM, Gallis Bureau, Mensa Nummulariorum, etc. Instrum. ann. 1415. apud Marten. tom. 2. Anecdot. col. 1622 :

Bull non expediebantur in Cancellaria apostolica, sed in Barreo nummulariorum et usurariorum.

BARREYR, Repagula ac septa, qu ad munimenta oppidorum et castrorum ponuntur. Reg. homag. Aquit. sign. JJ. rub. ex Cam. comput. Paris. fol. 32. v :

Item tenentur (habitatores Millani castri) claudere ipsum locum palo et creno congruo, videlicet lissas, et barbacanas, et Barreyras de guerra vicina.

Vide Barr 1. in Barra. BARRIA, Ex objectis repagulis munitio, Gall. Barricade. Charta Guill. de Naiaco in Reg. 30. Chartoph. reg. ch. 198 :

Notum facimus.... quod nos et milites, exceptis G. et W. de Cadolla, et aliis qui prodicionem fecerunt atque Barriam de Naiac, sumus parati ad vestram in omnibus et per omnia facere voluntatem.
BARRIANI, Barrica. Vide Barrium. BARRICANUS. Vide Barracanus. 1. BARRIDUS, Cadus, Barillus. Capitulare de Villis cap. 68 :

Volumus ut bonos Barridos ferro ligatos, quos in hostem et ad palatium mittere possint judices, singuli prparatos semper habeant, et utres ex coriis non faciant.

Vide Barillus. 2. BARRIDUS, Superbus, a barrus dicitur. Joan de Janua et Glossar. MS. Montis S. Eligii Atrebat. BARRIERA, Prothyrum, Porta repagulis et cancellis prmunita, Gall. Barriere. Lobinellus tom. 2. Hist. Britan. pag. 272 :

Et ante suum introitum fecit idem novus Dux juramentum in introitu Barriere portus illius urbis.
Vide Barra. BARRIGENA. Vide Barginna.

BARRILA, Doliolum vel amphora. Stat. Montis-reg. pag. 312 :

Item pro media dozena Barrilarum, solvit unum den.

Vide Barile. BARRILAGIUM, Tributum, quod pro barilibus seu vasis vinariis prstabatur ; nisi idem sit quod supra Barralagium. Charta ann. 1336. in Reg. 71. Chartoph. reg. ch. 218 :

In qua quarta parte etiam dictus domicellus dicitur habere.... duo dolia vini, vel circa de Barrilagio.
Vide Barillagium in Barile. BARRILE, Barrillus, ut Barile et Barillus, Cadus, Gall. Baril. Ordinar. capell reg. MS :

Festum S. Martini cum prlato de prcepto regis Johannis. Qui quidem rex dedit capellanis, quolibet anno in nocte hujus festi, unum Barrile melioris vini.
Charta Joan. comit. Carnot. ann. 1229. in Tabul. S. Petri Carnot. :

Donavimus eidem Nicholao et ejus successoribus in perpetuum octo Barrillos terceolagii annui redditus, qui Barrilli vulgariter appellantur costerez, tales de quibus sex faciunt modium Carnotensem. Barrilis,
in Stat. Vercel. lib. 3. pag. 101. BARRILLERIUS, Qui plaustrum, quod Barellum vocabant, ducit, Gall. Charretier. Lit. remiss. ann. 1373. in Reg. 105. Chartoph. reg. ch. 227 :

Qu pastrix per quosdam vinorum, cum barellis et animalibus, conductores ...... infestabatur..... Quidam unum ex dictis Barrilleriis percussit taliter, quod ex hujusmodi ictu in brevi post expiravit. Barillier

vero in Ordinat. ann. 1355. tom. 3. Ordinat. reg. Franc. pag. 33. art. 24. officium est in scancionaria regia. Vide Barillarius in Barile. BARRINI, Hretici, Valdensium, seu Catharorum assecl, in Constitut. Frider. Imp. forsan, inquit Gretzerus, a Barro monte circa lacum Larium nomen hoc sortiti, aut a Barrian in agro Cremensi. BARRIQUA, a Gall. Barique, Cadus, dolium. Inventar. ann. 1476. ex Tabul. Flamar. :

Item plus quinque Barriquas vino rubeo plenas. Item plus unam Barriquam vino albo plenam.
Vide Raynouard. Glossar. Rom. vol. 1. pag. 189. BARRIRE, Elefantorum est. Barritus, vox elefantis, in vet. Glossar. ex Cod. reg. 7646. Festus : Barrire elephanti dicuntur. Gloss Lat. Gr. Barrit, , Vide Baulare et Bardire. . BARRITANICI, Flores qui in silva nascuntur. Glossar. MS. San-Germ. n. 501. BARRITUS, Clamor militaris, ab inituris prlia edi solitus ; a Germ. Beren aut

Bren, clamare : alii ab incondita voce elephantum, qui barrire dicuntur, arcessunt ; sunt et qui Barditum, pro Baritum legunt apud Tacit. de Morib. Germ. lib. 3. cap. 1. quasi hujus carminis seu clamoris auctores fuerint Bardi, sacerdotes Galli. Consule Veget. lib. 3. de Re milit. cap. 18. Ammian. de Germ. lib. 16. 26. et 31. Cluver. et Carol. de Aquino in Lex. milit. ad hanc vocem. Murator. Antiq. Ital. vol. 2. col. 533. C. Grimmii Antiq. Juris pag. 876. BARRIUM, Hispanis Barrio, Arvernis Barri, quibus ita appellatur dium ac domorum extra urbem et ad suburbana qudam congeries : unde ea domorum series intra sancti Illidii in urbe Claromontensi suburbium, les Barri de S. Alire dicitur. In Provinci vero Comitatu Barrium vocant eum dium numerum qui muris includitur. Vetus Scheda apud Sandovallium de Prlio de Clavijo, pag. 224 :

Era 987. flamma exivit de mari, et incendit plurimas urbes et villas, et homines, et vestias, et in ipso mare primas incendit, et in Zamora unum Barrium, et in Carrione, et in castro Xeriz, et in Burgos centum casas, etc.
Charta Hispanica r 1140. apud Anton. de Yepez, in Chron. Ord. S. Bened. tom. 6 :

Et damus vobis illum Barrium ante illa porta qu respicit ad illum flumen in parte sinistra, ut populetis illum pro parte vestra : et fiat integrum Barrium illum ad domum S. Mari, et vestrum vestrisque successoribus.
Charta ann. 1236. ex Archivis Massil. :

In redditibus hospitiorum bladari civitatis Massili sitis in utrumque Barium.

Charta Philippi Pulchri Reg. Franc. pro Pariagio vill Sarlatensis ann. 1299. in Regesto ejusdem Regis incip. ann. prdicto, ex Chartophylacio Regio, num. 6 :

Omnibus habitatoribus dict vill, et Barriorum et ipsius parochi, et aliis extra dictam villam et parochiam commorantibus, etc.
Alia ann. 1300. ibid. num. 48 :

Illas 9. domos seu operatoria qu sunt in Barrio prope portam Arnaldi Bernardi, etc.
Alia ann. 1309. in 2. Regesto ejusdem Regis num. 75 :

Item duo casalia et dimidium in Barrio ejusdem castri.


Charta Libertatum Bastid in Petragoricis ann. 1310 :

Quicumque voluerit habere furnum, poterit facere in dicta bastida et Barriis ejusdem bastid ad decoquendum panem suum, etc.
Consuetudines Tolos rubrica de Homagiis :

Intus muros, seu portas Tolos, seu Barria.

Adde eumdem Sandovallium in Episcopis Pampillon. pag. 40. Chron. Petri IV.

Reg. Arag. lib. 3. cap. 26. et alibi. Vide S. Rosa de Viterbo Elucidar. vol. 1. pag. 186. Barrium et Barium, Spius pro muris civitatis usurpatur. Statuta Arelat. MSS. art. 107 :

De muro seu Barrio Communis. Idem statuimus, quod in muro quem Commune facit vel faciet, etc.
Art. 145 :

Planum sicut protenditur a Barrio Communis usque ad ortum Jacaris.


Charta ann. 1212. ex parvo Chartul. S. Victoris Massil. :

Tota curtis usque ad Barium ejusdem castri.


Alia ann. 1226. in Hist. Archiep. Lugdun. :

Apud Coindrieu in presidio turrium, Barrium et cortinam erexit.


Instrum. ann. 1447. ex Archivis S. Victoris Massil. :

Donavit ortum suum confrontantem cum Bario civitatis et cum violo quo itur super mnia.
Consuetudines Tolos mox citat rubr. de Homagiis, et alio in loco :

Quod si aliquis vel aliqua manens extra villam vel Barria Tolos, etc.

Glossar. Provinc. Lat. ex Cod. Reg. 7657 : Barri, Prov. menia, quod muniatur muribus. Inst. ann. 1381. inter Probat. tom. 3. Hist. Nem. pag. 47. col. 2 :

Item ordinavit commissarius prdictus quod fiat retromurus sive Barri, etc.
Libert. Vill-nov in Ruthen. ann. 1368. tom. 5. Ordinat. reg. Fr. pag. 396. art. 9 :

Pour ce que la dicte ville et les Barriz d'icelle, ont besoing de rparation et fortification, etc.
Vide mox Barrius. Varrium, Eadem notione qua Barrium supra, in Charta Hispanica r 1010. apud Yepez in Chronico Ord. S. Benedicti tom. 1. pag. 21. Appendicis :

De ipsa via qui exiit de Varrio sanct Eugeni.


Infra :

Ad Varrio de S. Joannis, etc.

In alia Alphonsi VI. Regis r 1128. apud eumdem tom. 6 :

Et illo forno, qui est in Varrio sancti Laurentii, etc.

Barrica, Eodem intellectu, in Consuetud. Lemovic. artic. 77 :

Item consuetudo est quia in burgis, vicis seu Barricis castri Lemovicensis, nec etiam infra castrum non debet cooperiri domus de glodiis sive palea.
Barriani, Castri incol, qui in castri vel oppidi barris mansionem habent. Charta Isarni de S. Paulo in Regesto Carcasson. pag. 54 :

Consules et universi Milites et Barriani ejusdem castri.

Alia ibidem :

Nos et Milites atque Barriani de Najaco.

Barrians, eadem acceptione, in Ch. Occitan. ann. 1224. ex Reg. 30. Chartoph. reg. ch. 401 :

Les autres senors, et cavalers, et Barrians de castel de Corbarin, etc.


BARRIUS, ut Barrium. Pactum inter reg. Carol. II. comit. Prov. et capit. S. Salvat. Aquens. ann. 1292. ex schedis Pr. de Mazaugues :

In hominibus vero et aliis personis dicti burgi delinquentibus extra dictum burgum, et muros seu Barrios ipsius burgi..... et dificia qu junguntur cum barrio dicti burgi, licet extra Barrios sint.... Hugo Teronus servit... pro perforatione Barrii xij. denarios.... Infra parietem seu Barrium dicti burgi.
Libert. vill Montisalb. ann. 1322. in reg. 61. Chartoph. reg. ch. 247 :

Quod vina extranea nunquam possint infra dictam villam vel ejus Barrios poni vel apportari.

BARRIZARE. Joan. de Janua, Scurrilitas, leccacitas, turpitudo, luxuriosa verba, qu vulgariter Barrizare dicuntur, et dicitur a stultis curialitas. f. Barrizat. A voce Barrium, ut videtur ; quod ad barria scurr, lenones hominesque infim plebis, ut plurimum, habitant. Unde Barroise, pro lena, meretrix, in Lit. remiss. ann. 1407. in Reg. 162. Chartoph. reg. ch. 41.

Jehannin de Lamote dist icelle Maroie, ..... quelle Barroise est ce cy, n'aurons nous jamais paix une telle Barroise

? BARROARIUS. Vide supra Baroarius. BARROCHIA, mendose, ut videtur, pro Parrochia. Charta Emmonis Episc. Senon. ann. 3. regni Clotharii Regis apud Mabill. sc. 3. part. 2. pag. 614. ann. 659. Brequin num. 144. :

At quodcumque de eodem monasterio sicut (l. sive) de Barrochiis aut cteris maneriis causa audeat donare vel auferre.
BARROCHIANUS, pro Parrochianus, ut Barrochia pro Parrochia, Parochus, rector. Obituar. eccl. Lingon. ex Cod. reg. 5191. fol. 111. v :

Dom Ancelmus de Duysino canonicus et cancellarius in ecclesia Lingonensi, ac Barrochianus S. Petri Lingonensis.

BARROI, id est, Liber, Papi. Vide Baro. BARROTA, Carri seu plaustri genus, ejusdemque onus ; nostris Barrete et Barrote. Terrear. Bellijoc. MS. fol. 77. r :

Super una massodata feni prati..... continentis in universo sedem duarum Barrotarum feni vel circa.
Lit. remiss. ann. 1391. in Reg. 140. Chartoph. reg. ch. 279 :

Les liens ou cordes, nommez circues, ausquelz estoient atachiez lesdiz buefs au tymon de bois de laditte Barrete ou charrete, etc. Barrete et Barrote
ibidem non semel. Vocabul. Lat. Gall. ann. 1352. ex Cod. reg. 4120 : Epiredium, Barouestes. Nunc Brouette. Vide supra Barocia. BARROTIUM, ut Barrota. Stat. Placent. lib. 4. fol. 37. v :

Officialis ad hoc deputatus teneatur auferre a quolibet bubulco, qui steterit vel sederit super carro, vel Barrotio, seu carreta in civitate Placenti, vel suburbiis, pro banno qualibet vice tres solidos. Barruyer,
idem esse videtur, in Lit. remiss. ann. 1413. ex Reg. 167. Chartoph. reg. ch. 206 :

Icellui Siretier acheta de Pierre de la Chaulme un Barruyer le pris et somme de quatre escus d'or.

Vide Barrotum. BARROTUM, Plaustrum, Barrot vel Barreau, plerisque Galli Provinciis, aliis Tombereau. Computa Dalphin. Graisivod. fol. 56 :

Item computat quod deliberavit pro 17. Barrotis factis in Castellania sua mandato litteratorio domini nostri Dalphini quondam, et ductis ut dicit in cavalgatis domini pro ingeniis et aliis prparamentis guerr portandis..... 25. libras.
1. BARRUM. Vide Barra, Septum Curi. 2. BARRUM, ut Barrium. Charta ann. 1370. ex Tabul. Massil. :

Pro faciendo et dificando unum murum, cum duobus viseriis, super Barrum vetus.

Galli diceremus, sur le viel rempart : nam Provincialibus Barri id spe sonat. 3. BARRUM, apud veteres Gallos, Portum significasse, quod portus barris seu repagulis claudi solet, auctor est Valesius in Notit. Gall. pag. 75. col. 1. 4. BARRUS, Deceptor, impostor, Italis Baro, Gall. Trompeur. Locus est supra in Barrare 3. Vide Baratator in Baratum. 2. BARRUS, f. pro Barra, Cancelli, Repagula, apud Rymer. tom. 13. pag. 334 :

Quandam placeam sive peciam terr.... jacentem... extra Barros novi Templi Londini, etc. Ut Dux intento pertransit omnia visu, Cernit in obryzo spingis ludentibus auro : Ecce thoreuma nitens, cujus cadens ametystus Sedit ad effigies, pluteo fulgente berillo,

Carmen de varia fortuna Ernesti Bavari Ducis apud Marten. tom. 3. Anecd. col. 341 :

Pulvilli super hanc gemini, rarque Minerv Sternebant, et pellici vestis Magalin, Cujus sesquipedem cingebat bractea limbum ; Ante pedes Barro lucens orchestra vetusto Stabat, etc.

2. BARRUS, Papi, Rufus, niger. Glossar. MS. San-Germ. n. 501 : Barus, Rufus, niger. Legendum Burrus. Gloss. Lat. Grc. Burrum, , . 3. BARRUS, Qui et elephas dicitur, apud Petrum Damian. lib. 1. Epist. 15. Vide Festum in Barrire. Eadem notione occurrit Barrus apud Horatium Epod. 12. 1 :

Quid tibi vis mulier, nigris dignissima Barris ?

Hinc vox illa a Glossario medi Latinitatis prorsus amandanda videtur. BARRUUM, Tributi genus, haud scio an idem quod ad barras seu portas urbium prstatur. Charta Rainardi Senonensis Comitis ann. 1164. ex Tabular. Sangerm. :

Nullus judex publicus.... ad freda aut tributa exigenda,... aut mansiones vel paratas faciendas, vel teloneos tollendos, aut rotaticum, vel pedaticum,... aut Barruum, aut raptum vel incendium, seu aliquam retributionem, etc.

BARSA, Rete, in Gloss. Antiq. Argent. Vide Bersa. BARSCALCUS. Annotatio Arnonis Episcopi apud Canis. tom. 1. Antiq. lect. pag. 486 :

Tradidit memoratus Dux in pago Opingor villam nuncupatam Opinga ; in qua sunt mansi 20. inter Barscalcos et servos, et inter vestitos et apsos, cum campis, pratis, silvis, etc.
Ibid. pag. 491 :

Item de Ecclesiis parrochialibus, quas in beneficium pertinent, et de Barscalcis una cum servis, sive de eorum territorio dotat sint.
Alibi :

Et in ea mansos 60. inter vestitos et apsos, et inter exercitales et Barscalcos cum omnibus appenditiis. Cum curtibus et casis aliisque dificiis, familiis, utriusque sexus mancipiis, Parschalcis, sindmannis, herigistnotis, censibus, etc.

Charta Ludovici Regis ann. 892. in Metropoli Salisburg. tom. 1. pag. 130 :

Charta Ottonis Mag. ann. 950. pro Ecclesia Ratisbon. apud Meibomium :

Cum... silvis, aquis, piscationibus, mansionariis, Baschalkis, aureariis, bruneariis, etc.


Charta ann. 1107. in Metropoli Salisburg. tom. 2. pag. 131 :

Notificamus qualiter du sorores couterin,..... sub libera

Parschalcorum conditione constitut, prdium suum.... delegaverunt, etc.

Ita promiscue Barschalci et Parschalci dicuntur in Chartis Germanicis in eadem Metropoli. Vide tom. 2. pag. 179. Mansi vero Barschalci, videntur esse colonorum liberorum, diversi a mansis servorum, seu qui a servis coluntur. Vox deducta a Bar, vel Baro, id est, homo liber, et Schalk, servus : quasi Barscalci fuerint homines medi conditionis inter liberos et servos, vel Baronum servi. Horum conditio aperte declaratur in Charta ann. 825. apud Meichelb. tom. 2. Hist. Frising. pag. 255 :

Isti sunt liberi homines, qui dicuntur Barscalci, qui.... ecclesiasticam acceperunt terram ; de ipsa terra condixerunt facere servitium, ..... arant dies tres tribus temporibus in anno, et secant tres dies, etc.

Erant ergo coloni liberi, certis nihilominus addicti servitiis, sed ex conventione : quod apte respondet vocis etymo. Confer Grimmii Antiq. Juris German. pag. 310. num. 13. Vide infra Parscalcus. BARSCOASAN, Arabice, Capillus Veneris : et dicit Avicenna quod est coriandrum putei. Glossar. medic. Simonis Januens. ex Cod. reg. 6959. BART, vox vulgaris, Cmentarius lapis vel sternendo solo aptus, Pav, Moellon. Charta ann. 1324. ex Tabul. monast. Montisol. :

Quod ipse Albertus faceret de suo proprio mejanum sive parietem de petra et de Bart. Paver de bonnes pierres, appelles Bars.

Reparat. castri Bellicad. ann. 1427. inter Probat. tom. 3. Hist. Nem. pag. 222. col. 2 : BARTA, Silv species. Charta ann. 1238. in Regesto Tolosano Camer Comput. Paris. fol. 43 :

Terras cultas et incultas, videlicet et boscos et Bartas, domos et casales, dificia et bastimenta, etc.

Occurrit ibi non semel fol. 46. 53. etc. simil verborum tenore. Charta alia anni 1300 :

Habebat dictus Rex in loco vocato Ad Nemus Mavis 72. Cartonatas Bart, seu brugass, qu fuit stimata valere annui reditus, etc.
Charta Augerii de Marsa Rotunda facta Verano Abbati Floriacensi ann. 1080 :

Concedo a die prsenti... ipsi Patri monachorum et fratribus sibi deservientibus in loco Regul... quidquid visus sum habere de guilleragas cum terris et Barta, hoc est, silva, etc.
Idem quod nostri Buisson vocant, silvula ; ea certe notione Barte occurrit in Charta ann. 1316. ex Reg. 66. Chartoph. reg. ch. 957 :

Une tasse de bois ou buisson, appel Barte, de Barbelam, ..... li diz boiz

ou Barte, etc.

Lit. remiss. ann. 1409. in Reg. 164. ch. 162 :

Iceulx Gerault et Anthoine pour mettre leur male voulent effet se transporterent en certain bois ou Bartes, etc.

Barta est a German. voce Bar, Nudus, apparens ; et silvulam denotat, seu terram arbustis sed non arboribus consitam. Adel. Anglosax. Bearo, Scand. Barri, Germ. ant. Baro est Lucus et arbor. Vide Grimm. Mythol. pag. 41. et confer Raynouard. Glossar. Rom. hac voce vol. 1. pag. 189. et voce Batta pag. 200. BARTASSA, Eadem, ut videtur, notione ac Barta. Charta ann. 1361. in Reg. 103. Chartoph. reg. ch. 78 :

Stephanus Martini Tholosanus servire tenetur tres denarios Tolosanos pro quadam petia Bartass.
BARTAVELLA, ut Vertevella, Pessuli caudati annulus, Gall. Vertevelle. Vide Vertibella. Consuet. MSS. monast. S. Crucis Burdegal. ante ann. 1305 :

Item habet (sacrista) tenere... armaria et portas ecclesi decenter integras et reparatas, de portis, de vectibus, cardinibus, Bartavellis, clavibus et aliis necessariis.

BARTERIUM, Instrumenti sonori genus. Chron. Bergom. ad ann. 1399. apud Murator. tom. 16. Script. Ital. col. 917 :

Richardona filia Quarism de Bracha, et uxor Beter Philiparii conducta fuit ad lupanar... cum tamburris et Barteriis dicti domini potestatis.

Vide Barto. BARTHOLOMIST, Ita appellati fautores Urbani PP. VI. qui Bartholomeus Prignani vocabatur. Lit. remiss. ann. 1389. in Reg. 138. Chartoph. reg. ch. 98 :

Eustace de Maudestour, pour lors cur de Oingneville, avoit est deux foiz Rome, et estoit vray Bartholomiste, et avoit apport une antibulle, ... avoit mis en papier les armes de Barthelemi s portes de l'glise de Rouen,... et avoit escript dessoubz que c'estoient les armes de nostre saint pere Urbain.
Nostri olim Berthouli et Bertremer dixerunt, pro Barthelemi, Bartholomeus. Lit. remiss. ann. 1409. in Reg. 164. ch. 91 :

Berthouli de Gramont, etc.


Ubi ad marginem legitur :

Remissio pro Bartholomeo de Grandimonte. Saint Bertremer l'apostre,

in Ch. ann. 1263. ex Chartul. Campan. Cam. Comput. Paris. fol. 349. r. BARTO, Genus organi, in Gloss. Isidori, f. Barbiton. Ab antiquo Baren, Sonare, clamare. Vide Barritus. Pardawe oder Schallmey, Parda, in vet. Vocabul. ann. 1482. Adel.

BARTON, Prdium Dominicum, vel terr quas vocant Dominicales, hoc est, quas in distributione manerii dominus non elocavit hreditarie, sed alend famili su causa propriis manibus reservavit : Dominicum, Gall. Domaine. Vox in Devonia, inquit Spelmannus, et plaga Angli Occidentali bene nota. BARUDERIUS, Sicarius, sceleratus, prdo. Stat. Vercell. lib. 4. pag. 115. v :

Item quod quilibet Baruderius et robator, vel alius armatus qui videretur ire vel stare pro maleficiendo, qui inventus fuerit pedester vel equester in districtu Vercellarum cum armis, sit in banno communis Vercellarum.
Vide Berroerii. BARVERIUS, Apparitor accensus. Eadem stat. lib. 2. pag. 47. r :

Servitores possint solutiones illarum singularum personarum, quas pignoraverint ad petitionem alicujus sui creditoris vel petitoris recipere in hunc modum et non ultra ; videlicet si pignoraverint in civitate et in burgetis pro solidis xx. Pap. et ab inde infra habeant simul cum Barverio solidum unum Pap.
Vide Berroerii. BARULA, Parva tnia. Vide Barra eadem notione. BARULAS. Gloss Isonis Magistri ad Prudentium : Infans, Barulas. BARULI, vel Carbunculi, Morbus equorum, in eorum tergo, ex superfluitate sanguinis vel humoris, de quo Jordanus Risus Calaber MS. lib. 2. de Medicaminibus equorum. Hominum quoque morbus est. Glossar. medic. Simonis Januens. ex Cod. reg. 6959 : Baruli vocantur pustul, qu apparent in facie maxime juvenum, qu yontes dicuntur. BARUNCULUS, Parvus baro. Glossar. MS. Montis S. Eligii Atrebat. BARVO. Vide Barbo. BARUS. Gloss. Lat. Grc. Barus, burrus, . Vide Baro, et Barrus. BARUTELUM, Cribrum, quo excernitur farina, Gall. Bluteau, Occitanis Barutelliere. Glossar. Lat. Gall. ex Cod. reg. 7692 : Barutelum, Belutel. Vide Bultellus. Raynouard. Glossar. Rom. vol. 1. pag. 189. voce Barutel. Hinc Barutellare, Barutelo seu cribro farinam excernere, Gall. Bluter. Comput. ann. 1482. inter Probat. tom. 4. Hist. Nem. pag. 17. col. 1 :

Solverunt prdicto Stephano de Cam fornerio, pro Barutellando et faciendo dictum panem civitatis, etc.

BARUTELLUS, Dolium, Massiliensibus Barucheaulx. Statuta MSS. Card. Trivultii ann. 1531. ex Archivis S. Victoris Massil. :

Item Conventui et cellerari de Barutellis quoties opus fuerit, etc.


BARYPYCNUS, Mesopycnus, et Oxupycnus, Voces Grc originis qu in Breviariis Paris. Lexov. aliisque occurrunt ad designandas varias cantus

modulationes. Barypycnus autem est species cantus minoris, apud Musicos prsertim cantus plani, qui scilicet desinit per tertiam minorem inversam ; Mesopycnus contra per tertiam minorem rectam. Atque hc quidem musicis. BASA, Sagma fascis, mendose pro Bala. Vide in hac voce. Lit. Phil. VI. ann. 1334. in Reg. 69. Chartoph. reg. ch. 7 :

Georgeus de Massa, qui marcham habet, vice et nomine dicti Bernardi, pro decem et septem Basis lan.
Vide infra Baula. BASACHIA, Culcitra straminea, Gall. Paillasse. Informationes Massil. pro passagio transmarino ex Cod. MS. Sangerm. :

Item pro tribus equis unam Basachiam de v. cannis plenam paleis.

Vide Bassacha. BASALARDUS, Baselardus, Ensis brevis species, genus pugionis vel sic, Gall. Coutelas, olim Bazelaire. Vide supra Badelare. Lit. remiss. ann. 1386. in Reg. 133. Chartoph. reg. ch. 52 :

Ipse Chabertus..... a vagina traxit quemdam magnum Basalardum seu cutelhum, cum quo percussit dictum exponentem.
Ali ann. 1399. in Reg. 154. ch. 739 :

Petrus Dominici obviavit retro conventum fratrum Minorum Tholos Sancio de podio, portanti... quendam Baselardum in zona.

Vide infra Bazalardus. Basellarius, Basillardus, Eadem notione. Lit. remiss. ann. 1397. in Reg. 152. Chartoph. reg. ch. 204 :

Ipsum Johannem Dagonne dictus reus et complices sui... cum ensibus, Basellariis, hastis et aliis armis percusserunt.
Joan. Blakman. de Virtut. Henr. VI. reg. Angl. pag. 291 :

Item in ecclesia nullatenus accipites (l. ancipites) gladios, Basillardos, contractus, confabulationes fieri sinebat. Armandus de Borna quemdam modicum Basolardum, quem cotidie portabat, evaginavit. Ingerraninus nisus fuerat ipsum Johannem interficere, ac ipsum interfecisset cum cutello sive Basalaria, nisi fuisset armatus. Base

Basolardus, Eodem significatu, in Lit. remiss. ann. 1387. ex Reg. 131. Chartoph. reg. ch. 225 :

BASALARIA, ut supra Basalardus. Lit. remiss. ann. 1380. in Reg. 118. Chartoph. reg. ch. 244 :

et Baze, eadem acceptione, in Lit. remiss. ann. 1385. ex Reg. 128. ch. 166 :

Ledit escuier d'une Base, qu'il tenoit toute nue, en vint ferir icellui Michiel parmi le corps.

Ali ann. 1389. in Reg. 135. ch. 218 :

Ledit de Lestre aiant une grant Baze,... et ledit Guillaume son cousin une autre grant Baze, etc.
Rursum ch. 252 :

En ce dbat sacherent tous deux leurs Bases ou baselaires l'un contre l'autre.

BASANITES, Genus marmoris ferrei coloris, sive duritia, unde et nomen ei datum est. Invenitur in gypto et thiopia, Isidoro lib. 16. Orig. cap. 5. Idem quod Basaltes Plinio, cui Basanites lapis est unde fiunt cotes. Vide Lud. Dindorf. in H. Stephani Thesaur. Didot. ed. vol. 2. col. 159. voce . BASANIUM, Aluta, Gall. Basane. Charta Petri Parisiorum Episcopi ann. 1218. apud Sammarthanos :

Capam viridem et duo tapeta parva de Hispania, qu sunt in capella nostra, et tres quarellos, unum de corio deauratum, et duos operatos ad Basanium nostrum.
Nostris olim Basanniers qui calceolos vendebant. Regestum Johannis Sarrasin Parisiensis Viarii ann. 1207. apud D. Brussel de Usu feud. tom. 2. pag. 746 :

De rechief il appartient au Voyer de faire cueillir de chascun Basannier qui vendent petits solliers devers le dgr de la Mercerie, chascun an xii. deniers la veille de Nol.

Basaniers et vendeurs de petiz souls, in Stat. ann. 1278. tom. 5. Ordinat. Reg. Franc. pag. 106. BASANUS, Princeps apud Sicambros, teste Trithemio : Sicambri regem suum Basan sive Basanum solent appellare. Forte a bas, Optimus. Adel. BASARE, pro Bassare, in Glossar. Lat. Gall. ex Cod. reg. 7692 : Basare, Delesser. Vide in Basus 1. BASARIDES, Bacc uberes. Gloss. vet. MS. San-Germ. n. 501. BASCA. Ital. vasca, gall. vasque, bassin :

pro Bascis emptis et reaptatis

(Mandat. camer. apostol. arch. vatic. an. 1417-21, f. 146.) BASCANIA, Fascinatio. Item ridicularia a fabris ferrariis ante fornaculam appendi solita, invidi avertend gratia, apud Laurent. in Amalth. ex Cl. Rhodig. BASCANIUS, contra fascinum factus. Cognomen Romanum. Inscript. apud Rosin. Dissert. Isagog. tab. 15. Q. Mcius Bascanius. BASCAUD, veteri Interpreti Juvenalis Sat. 12. v. 46 :

Vasa ubi calices lavabantur, cacabus.

Papias : Bascaud conch re, genera vasorum. Vox vetus Gallica, quam etiamnum retinent Cambro-Britanni, qui prisca Gallorum lingua loqui

creduntur : est enim iis Basgawd et Basged, sporta, cophinus, corbis, canistrum ; nam vocem Britannicam esse testatur Martialis Ep. 14. v. 99 :

Barbara de pictis venit Bascauda Britannis.

Mascauda, in MSS. Codd. Juvenalis legi scribit Petrus Pithus, pro Bascauda. Vetus Gloss. Macusta, . Ubi recte Mascauda emendat Salmasius. BASCHEA, Basilica, ecclesia. Charta ann. 845. in Append. ad Marcam Hispan. col. 781 :

Et in pago Redense, in locum ubi dicitur Saltum, vindo in ibidem villa Donacanum cum ipsa Baschea, qui ibidem fundata est in honore S. Felicis.
Vide Basilica. 1. BASCLACERIUS, Aleator. Vide mox Basclacia. 2. BASCLACERIUS, Vide Blascacerius. BASCLACIA, Aleatorium, Academicis Cruscanis :

Bisca, luogo, dove si tien giuoco publico.


Stat. Vercell. lib. 3. pag. 83. v. :

Quod accusatores ludorum et Basclaciarum, et illi qui ostenderent Basclacias et ludos rectoribus, habeant medietatem bannorum et condemnationum.
Et pag. 84. r :

Nec teneant in domo sua Basclacias seu lusores ludentes ad taxillos, neque scienter hospitentur glotones, averitatores, Basclacerios, etc.

Vide supra Barataria 1. et infra Bisclanzia. BASCLARIUS, Pugio, sica. Stat. Mantu lib. 1. cap. 112. ex Cod. reg. 4620 :

Arma autem ab offensione sint et intelligantur..... Basclarius, daga, etc.

Vide supra Basalardus. BASCLI, Basculi, prdones, Ruptarii, ex Vasconia, cujus incol Basques, id est, Vascones, appellantur, Basculi, apud Turpinum cap. 7. Silvester Giraldus lib. 2. de Expugnat. Hibern. cap. 7 :

Urbs Baonensis, quam hodie nostra conlinet Gasconia, Bascloni caput est, unde Hibernenses provenerant.
Add. Topogr. Hibern. dist. 3. cap. 8. Nicolaus Trivettus ann. 1239 :

Terra Basclorum, cujus caput est civitas Baiona.


Rob. de Monte ann. 1179 :

Quidam Bascli, et Navarrenses, et Brebenzones, venerunt ad urbem Burdegalensem, et illam vastaverunt.


Chronicon S. Stephani Lemovic. ann. 1204 :

Joannes Episcopus Lemovicensis... obsedit Nobiliacum in quo se incluserant quamplures Bascli et ruptarii, qui populum et terram vastabant.

Eadem refert Chronicon breve S. Martialis Lemov. sed ad ann. 1202. inter fragmenta Histor. MSS. Stephanot. tom. 1. Basclos Provincialibus Homo nihili. Vide Raynouardi Glossar. Roman. vol. 1. pag. 191. Basculi, in Chronicon Vosiensi cap. 69. et 73. ut et apud Stephanum Tornacensem Epist. 90. Rymer. tom. 5. pag. 429. col. A :

In partibus Vasconi qudam invaluit periculosa dissentio, inter homines et habitatores civitatis nostr Baion ex una parte, et subditos nostros Basculos de Labourde et partium adjacentium ex alia. Qui quidem Basculi homines dict civitatis hostiliter persecuntur quosdam bonis suis spoliando, et redemtiones ab eis capiendo.

Vide Varronem lib. 2. de Re rustica cap. 10. Basculones, apud Catellum in Hist. Comitum Tolos pag. 246. et Basclones dicuntur in Concilio Avenionensi ann. 1209. cap. 7. ubi perinde ac hretici, cum Aragonibus, Brabanzonibus, cterisque ruptariis et raptoribus excommunicantur ; quod antea etiam statuerat Alexander III. PP. in Lateranensi Concilio ann. 27. BASCUUM, pro Pascuum, Paturage. Locus est in Aysiamentum. BASELARDUS, Basellarius. Vide supra Basalardus. BASELEUS, Baselum. Papias : Baseleus dicitur corrupte, is est enim faselus, i. genus navis. Papias MS. Ecclesi Bituric. Baselus. Alter Papias : Fascelus, Navicula, quam corrupte dicimus. Gloss. MSS. Eccl. Paris. nunc S. Germani n. 501. habet : Baselum, corrupte dicimus, ipse est faselum, genus navigii, de quo Vergilius, pigtisque faselis. Tullius habet, Faselus : quod navigii genus nos Gallice dicimus, Felouque, Galiote, Brigantin. Isidor. Orig. lib. 19. cap. 1 :

Phaselus, navigium quod nos corrupte Baselum dicimus.

Hisp. Bajel. Vide Diezii Grammat. ling. roman. vol. 1. pag. 26. BASELICA. Ut basilica :

locum venerationis sancte Marie cujus Baselica sita est infra muros civitatis Narbon (Mus. Arch. dep. p. 10, ann. 834

.)] BASELLA, Parva basis. Palladius lib. 1. de Re rust. cap. 18. de cella vinaria :

Medium spatium cupis deputabitur, quas ne ambulacra prohibeant, Basellis altioribus impositas... possumus collocare.

BASET, Vox Occitana, qu idem videtur esse quod Inferior. Reparat. fact in senescal. Carcass. ann. 1435 :

Pro faciendo et ponendo in dicto molendino... unum Baset asseratum.


Vide supra Anssadour. BASIA Juvenum. Charta Communi S. Joannis Angeriacensis ann. 1204 :

Concedimus etiam hredibusque eorum, ut ad libitum suum puellas et viduas suas nuptui tradere, et juvenes uxorare, et Basia juvenum et puellarum semper habere sine aliqua contradictione libere liceat.

Hc facile emendantur ex Charta Alienor regin Angl. ann. 1199. pro Libert. urbis Santon. ab ipso Cangio laudata in voce Maritagium ubi pro Basia, legitur Ballia aperto sensu, nempe pro Tutela seu administratione rerum et bonorum juvenum et puellarum. Versiculi antiqui qui ad finem Officii Tenebrarum ab 800. saltem annis in Ecclesiis Gallicanis decantantur Agno miti Basia lupus dedit venenosa. Vide Osculum. BASIANI, Hretici, de quibus Facundus Hermianensis lib. 8. cap. 7. ubi videndus Sirmondus. BASIARE Regum Genu, Osculari. Hic quidem olim obtinuerat mos, ut proceres Regem allocuturi ejus pedes prius deoscularentur ; genu autem iis osculandum fortasse concessum est qui prstantioris erant dignitatis ; quemadmodum nunc Cardinales qui genu, alii vero pedes Romani Pontificis deosculantur. Ermoldi Nigelli Carmen elegiacum pro Ludovico Imper. Lib. 3. apud Murator. tom. 2. part. 2. col. 48 :

Insuper ad nostros qu sit salvatio fines ; Ordine cuncta suo dic, volo, France, mihi. Olli respondit fido de pectore Lantpreth, Csareum Adelinis Basiat ore genu.

Qu fuerit, etiam regum, in episcopos reverentia, efficitur ex epist. Hincm. archiep. Rom. ad Ludov. III. reg. ann. 881. tom. 9. Collect. Histor. Franc. pag. 261 :

Nam iste frater noster a vobis ad me rediens ambasciavit mihi ex vestra parte, ut pedem meum Basiaret, etc.

BASIDEM, pro basim, dixit Fortunatus lib. 8. Pom. 14. Baside pro Basi. Vita S. Maxentii Abbatis tom. 5. Junii pag. 173. F. :

Rediviva hominis membra qu nuper emortua fuerant, effugato languore, naturali subito adstiterant in Baside.
Claud. Sacerd. Ars Gramm. lib. 2. sect. 47. Basis, hujus basis vel basidis. Eadem in Prob. Instit. Grammat. lib. 2. segm. 1. cap. 51. pag. 1473. Lindem. 130. Conf. Priscian. lib. 6. cap. 12. sect. 66. BASILECUS, Sanctus sub cujus invocatione Basilica dicata est. Mabill. tom. 4. veterum Analect. pag. 247. ex formulis Andegav. :

Nec nullum obsequium heredum ac proheredum meorum te quicquam redebere cognuscas, nisi sub defensioni sancti Basileci domni illius prbeas obsequium non requiratur.
Antiquit. San-Dionysian apud Doubletum pag. 687 :

Basileci sui domni Dionysii.

Forsan, ut conjicit vir eruditus D. Falconet, pro Basilcus, ex voce fictitia Grca , quasi rex domus, pro . BASILEUS, Rex, ex Grc. . Gloss. lfrici Saxonicum Basileus, Kyning, i. Rex. Ingulfus :

Totius Occidui climatis orbis terr Basileus.


Fortunatus in Vita S. Medardi cap. 9 :

Hret Basileus eventu tant rei attonitus.

Hanc porro Basilei appellationem videntur sibi pr cteris arrogasse veteres Angli Reges ; nam Edgarus, qui in Chart initio, qu habetur tom. 1. Monastici Anglic. pag. 65. se Magn Britanni prsidere ait, hanc vero sic claudit :

Ego Edgar totius Albionis Basileus... confirmavi.

Ita passim ipse et alii, ibidem pag. 84. 93. 102. 140. 218. 236. tom. 2. pag. 838. 840. 841. 1054. apud Florentium Wigorn. pag. 617. Ingulphum pag. 884. Will. Malmesburiens. pag. 58. Rogerum Hoveden. pag. 426. 435. in Addit. ad Matth. Paris pag. 156. 157. etc. Commeneus Albus in Vita S. Columb Abb. Hyensis cap. 25 :

Totius Britanni Imperator ordinatur.

Basilei, seu titulum Imperatores Byzantini nulli alii Principi prterquam sibi competere persuasum habebant, cteros seu Reges appellantes. Vide Glossar. med. Grcit. vocibus et , col. 180. et 1293. Gesta Innocentii III. PP. pag. 117. de Joannicio Rege Bulgari :

Ipse prterea coronam regni legitime receperat a summo Pontifice : sed ipse qui se appellabat Constantinopolitanum Basilea, coronam Imperii temere usurpaverat a seipso, etc.
Basilei Nicaphoris, apud Thietmar. Chron. lib. 3. cap. 13. Hunc tamen Bulgarorum Regi detulere, quem dicebant cujus etiam Legatos, cterarum gentium Legatis prponebant, ut est apud Luitprandum in Legatione, ubi meminit Petri Bulgarorum Vasilei. Vide Scylitzem pag. 623. Eumdem etiam titulum Carolo M. tribuere Legati Nicephori Imperatoris ann. 812. Annales Franc. :

More suo Laudes ei dixerunt, Imperatorem eum et Basileum appellantes.

Pertz. vol. Script. 1. pag. 199. lin. 32. pag. 355. lin. 35. Quo loco Eginhardus habet . Hanc postmodum appellationem invidere Caroli successoribus iidem Imperatores ; qua de re lepidam instituit expostulationem Ludovicus II. Imp. adversus Basilium Macedonem, in ejus Epistola, quam descripsit Baronius ann. 871. n. 57. Chron. Salernitan. ap. Pertz. vol. Scriptor. 3. pag. 521. lin. 54. pag. 522. lin. 11. pag. 524. lin. 50. Vide qu in hanc sententiam adnotavimus

ad Alexiadem pag. 236. et ad Joinvillam pag. 316. BASILION, Libri seu collectio Imperialium Constitutionum ab Imperatoris Justiniani temporibus, cujus collectionis authores Basilius Macedo, Constantinus filius et Leo Philosophus. Vide Cujacium lib. 18. Observat. cap. 36. Legenda prsertim qu hac de re disserit Greg. Grimaldi lib. 3. cap. 28. Hist. leg. et Magistr. regni Neapolit. 1. BASILICA, des sacra, templum, Ecclesia. Gloss. MS. Eccles. Paris. ex Isidoro lib. 15. cap. 4. sect. 11 : Basilic prius vocabantur Regum habitacula, unde et nomen habent... Nunc autem ideo divina templa Basilic nominantur, quia ibi Regi omnium Deo cultus et sacrificia offeruntur. Adde Amalarium lib. 3. de Eccles. offic. cap. 2. Honorium Augustod. lib. 1. cap. 127. Canones Hibern. lib. 42. cap. 26. Joachimum Vadiamum lib. 2. de Colleg. et Monaster. pag. 92. Stephanum Durantum de Ritibus Eccles. lib. 1. cap. 1. num. 9. et seqq. Baron. ad Martyrol. Rom. 5. Augusti, Adr. Valesium lib. de Basilicis, etc. Cterum non assentior viris doctis, qui basilicas appellari des nondum consecratas volunt. Altera lis fuit inter eruditos viros Valesium, et Launoium, de qua hc habet Mabillonius tom. 2. Operum posthumorum pag. 355. de Antiquitatibus S. Dionysii :

Optime probatum fuit, inquit, a D. Valesio in sua contra D. de Launoy de Basilicis dissertatione, Basilicam sexto et septimo sculo apud Gallos semper significasse Monachorum Ecclesiam ; cathedrales et parrochiales Ecclesias appellatas fuisse Ecclesias
. Hc Mabillonius qui pag. 357. hunc addit locum vit S. Bathildis ab auctore covo script :

Clothildis quoque in honorem S. Petri Basilicam, ubi religio monastici ordinis vigeret, Parisius fecit.
Qu Basilica nunc S. Genovef nuncupatur. Basilica Ecclesi, in Annal. Bened. tom. 4. pag. 248 : Acta SS. Bened. sc. 5. pag. 98 :

Rex itaque (Robertus) gaudens Ecclesi Basilicam intrat. Domum propriam... omnipotenti Deo in Basilicam Ecclesi consecrari studuerunt.

Basilica aurea, dicta Basilica Lateranensis, seu Salvatoris, Rom, qu a conditore dicta est Constantiniana, et propter excellentem illius structuram et ornamenta, Aurea. Vide Gregor. M. Lib. 2. Epist. in Prfat. Anastasium in S. Silvestro, Panvinium, etc. Basilicam Scindere, Mortuum in Basilica sepelire, humare. Spicil. Acher. tom. 9. pag. 40. in Canon. Hibern. cap. xxvi. de nomine Basilic et ejus scissura. Synodus Hibernensis :

Basilion Grce, Rex Latine : hinc et Basilica, Regalis, quia in primis temporibus Reges antum sepeliebantur in ea, nomen sorita est ; nam cteri homines sive igni, sive acervo lapidum conditi sunt. Item nemo alienus fuerit in libertatem (id est ausus fuerit) scindendi Basilicam sine principis permissione.

Basilicul Privat, apud Avitum Viennensem Epist. 6. Sacella et Oratoria. Basilic appellat dicul qudam, quas Franci nostri veteres magnatum tumulis imponebant, quod formam basilicarum seu dium sacrarum referrent. Nam aliorum inferioris conditionis hominum sepulcris aut tumba, aut porticulus tantum superponebatur. Id colligitur potissimum ex Lege Salica tit. 58. 3. 4. et 5. ubi, qui tumbam aut

porticulum super hominem mortuum expoliaverit... solidos 15. Si quis vero Basilicam super hominem mortuum expoliaverit, 30. solidis culpabilis judicatur.
Ex quibus satis patet Basilicas tumulos magnatum spectasse, quarum etiam mentio est in tit. 71. ubi agitur de mulcta illius qui

Basilicam voluntario ordine aut fortasse per negligentiam incenderit.

Unde eruunt viri docti ejusmodi basilicas ligneas fuisse, proindeque incendiis obnoxias. 2. BASILICA, Altare. Charta Caroli V. ann. 1370. in Reg. 85. Chartoph. reg. ch. 38 :

Unum cereum ardens die noctuque continuo coram altari seu Basilica ipsius S. Anthonii apponatur.

Forcellin. monet Hieronymum Ep. ad Heliodorum 60. n. 12. appellare Basilicas Ecclesi minora sacella, seu diculas in ipsa ecclesia positas. BASILIENSIS Moneta, vulgo Basle. Liber censuum eccl. Rom. :

In archiepiscopatu Bisuntinensi, monasterium de Lustra x. soludos Basiliensis monet.

BASILICANUS, Palatinus vel etiam Ecclesiasticus, Joanni de Janua et Glossar. MS. Montis S. Eligii Atrebat. Ugutio : Basilicani, proprie dicuntur qui habitant juxta basilicam, et sub alis ejus. Gloss. Lat. Gall. : Basilicanus, Ecclesiastic. BASILICARIS, dicta olim una ex portis urbis Remensis,

qu Collectitia [melius Collatitia] antea vocabatur, scilicet a conferendis mercibus ; nunc autem Basilicaris dicitur, eo quod circa se basilicis dudum pr cteris portis abundasse feratur : sive quod euntibus ad Basilicas in vico almi Remigii consistentes pervia fuerit.
Ita Vita S. Guntberti Mart. n. 3. Hodie appellatur la Porte Baze. qu primum Baseille dicta est. BASILICARII, Clerici qui in Basilica seu de sacra, Pap, Episcopo, aut

Sacerdoti sacra facienti ministrant. Isidorus Hispal. Epistola ad Ludefredum Episcopum Cordubensem :

Basilicarios ipse (Primicerius) constituat, et matriculas ipse disponat.


Ceremoniale Cencii Camerarii apud Baron. ann. 1191 :

Statimque ipse Archidiaconus cum Priore Basilicario aptat pallium prdictum super Pontificem.
Clemens IV. PP. apud Rainaldum ann. 1311. num. 13 :

Consuevit autem Imperator larga Presbyteria omnibus exhibere... Cardinalibus, Primicerio et Cantoribus, Subdiaconis Basilicariis, et regionariis, etc.
Act. SS. Julii tom. 3. pag. 540. A. in Vita S. Stephani Sabait :

Idem ille pater Eustratius... nunc autem sanct Christi Dei nostri Resurrectionis Basilicarius :

ubi Basilicarius idem videtur, qui ditimus, Sacrista. BASILICARIUS, vel Basiliciarius, , , in Gloss. Lat. Grc. vitilitigator, litigator, qui fora frequentat. Supplem. vero Antiquarii : Sordidus, vilis, forensis. Vide Casaubonum ad Theophr. Characteres pag. 176. BASILICUS. In concilio VIII. Actione 1. ex versione Anastasii ita quidam subscribit :

Ego ille Basilicus... subscripsi.


Ubi idem Anastasius :

Basilicos Grce dicitur Imperialis natura, aut Exspatharii Imperialis, aut alterius dignitatis. Imperiales homines fuerunt, qui rogati testimonii sui scripto et adstipulatione chirographa sigillatim roboraverunt.

Sed errat toto clo ; sunt enim Grcis , iidem qui Mandatores, qui Imperatorum mandata perferebant. , in VII. Synodo, Act. 1 :

, .
Constant. de Adm. Imp. cap. 7 :

qui mox dicitur. Theodorus Studita in Catech. :

Ita cap. 47. et alibi non semel. In Vita S. Nili junioris pag. 91. idem est, qui seu judex. Vide Glossar. med. Grc. voc. col. 181. et Append. col. 36. BASILIDES, Palatinus homo, , i. de aula regia, in Gloss. Isidori. BASILIGERONTICON, id est, Ludus senioris regis. Ita inscribitur Codex MS. Clestin. Ambian. nunc editus sub titulo, Compendium in Job, auctore Petro

Blesensi, ut ibidem recentiori manu adnotatur. BASILIOUNIUM, dicula tumulo imposita. Vide Basilica. Vet. inscript. ex museo quondam Jac. de Bary :

Isidi puell... jussu deini.... Fabia L. F. Faviana avia in honorem avit neptis piissim ex arg. P. cx. Hs. - Item ornamenta in Basiliounio ei margarita n. vi. zmaragdi duo, cylindri n. vii. gemma, carbunculus, etc.
BASILISCUS. Guillelmus Bibliothecarius in Stephano VI. pag. 237 :

Fecit in Ecclesia Domini Salvatoris... vela serica de blattin Bisantea quatuor in circuitu altaris majoris, duo ex his aquilata, et duo de Basilisci, ornata in circuitu de olovero.

Id est, serpentium vel potius Regulorum, (avium, quas Grci dicunt) figuris exornata. BASILISSA, Gloss. MS. San-German. : Basilissa, Imperatrix. Gloss. Lat. MS. Regium : Basilla, Regina. Basilissam Angli Reginam vocat quidam Monachus in Epistola prfixa Glossario lfrici, quia Reges Angli Basileos sese vulgo inscribebant, uti supra observatum. BASILIUS, Primus. Vetus Glossarium San-German. n. 501. BASILLARDUS, Vide supra in Basalardus. BASILLA, Regina. Papias et Glossarium San-German. n. 501. Vide Basilissa. BASINDUCA. Charta Rogerii I. Regis Sicili apud Ughellum tom. 9. pag. 675 :

Licentia et potestate recipere aquam libere a flumine Sleti pro faciendis molendinis Basinducis, et casale Corio, cum tenementis suis, etc.

Leg. forte Batindutis, vel quid simile. Vide infra Bastitorium. BASINETUM, Cassis in modum Bacini. Vide Bacinetum. BASKETTUM, ab Anglico Basket, Corbis, calathus, apud Rymerum tom. 11. pag. 453 :

Cum bonis, jocalibus, auro, argento monetato et non monetato, bogeis, baskettis, manticis, fardellis, etc.

Vide Bascaud. BASMETTUM, apud eumdem Rymer. tom. 5. pag. 384. col. A. ubi de nave capta cum mercimoniis, Triginta paribus platarum, Basmettorum, pisanorum, etc. Mendum est ; leg. enim ibi Basinettorum. Vide Bacinetum. BASOLARDUS. Vide supra in Basalardus. 1. BASSA, Nomen dignitatis apud Turcas notissim, Prfectus urbis vel provinci, Nostris Bacha, melius tamen Bassa. Ludewig. Reliq. MSS. tom. 6. pag. 302. ex Historia pacificationis inter Rodulphum II. Imper. et Turcas :

Ubi Bassa Budensis famigrarius animum Turcarum explicavit.


Et pag. 304 :

Commissarii Vezirus supremus, quartus honore ordine ab imperatore

Turcarum, Amurales, Bassa Budensis, et Cadiam, juris apud Turcas summus prses et interpres.
Bernhardi de Breydenbach Iter Hierosol. pag. 259 :

Quemdam Bassam Grculum ex nobili Paliologorum familia natum ad nephandum facinus allexit.
Et pag. 260 :

Instigat Bassam ut properet et rem memoratu dignam aggrediatur.

Vide Briot. Hist. Imperii Otoman. lib. 1. cap. 4. et Glossar. med. Grcit. col. 970. voce . Suprema etiam dignitas ; neque enim alio sensu accipienda videtur vox Baysat, in Lit. remiss. ann. 1399. ex Reg. 154. Chartoph. reg. ch. 498 :

de la partye de Jehan de Savoye tailleur de robes nous a est expos que comme ja pieca pour la grant perte qu'il a eue en la desconfiture que le Baysat empereur des Turcz out contre les Chrestiens en Turquie, en laquelle moururent plusieurs grans seigneurs, chevaliers et escuiers de nostre royaume, qui devoient audit exposant grans sommes de deniers.
Ubi de prlio apud Nicopolim ann. 1396. commisso sermo est. 2. BASSA, Ovis pinguis. Vide Bassus 1. 3. BASSA-Curtis, Chors vel Cohors, Gall. Basse-cour. Acta SS. Aprilis tom. 1. pag. 151. F :

In Bassa-curte Plessiaci parci prope Turones.

Vide Curtis in Cortis. BASSACHA, Culcitra straminea, Massiliensibus Bassague, Gall. Paillasse. Instrum. ann. 1342. ex Archivis S. Victoris Massil. :

Apud cameram capellani lectum unum de Bassacha.

Vide Basachia. Vel potius Bassaquo, ut habet Pellas in Diction. Prov. qu vox non Massiliensibus tantum, sed et aliis Provincialibus in usu est, et alibi. BASSAGHIA, Eadem notione. Charta ann. 1500. inter Probat. tom. 3. Hist. Lothar. col. 331 :

Quatuor lectorum munitorum sive garnitorum... pulvinaribus Bassaghiis, linteaminibus, etc.


BASSALLUS, pro Vasallus. Diploma Ludovici Imp. apud Ignotum Casinensem cap. 6 :

Si Comes aut bassi nostri aliqua infirmitate remanserint, aut aliquem excusatum retinuerint, aut Abbates vel Abbatiss, si plenissime homines suos non direxerint, ipsi suos honores perdant, et eorum Bassalli, et proprium et beneficium amittant. De Episcopis autem, cujuscumque Basallus remanserit, et proprium et beneficium perdant.

Spicil. Acher. tom. 5. in Chronico Piscariensi :

Rainaldus qui illud possidebat fuit noster Bassallus.

Vide Vassus. BASSARE, Deprimere. Vide in Bassus 1. BASSARIS, idis, a Bassan, Pinguedo, ovis pinguis, et sunt bassarides vacc mulsari uberes ; Bassarides etiam sacerdotiss Bachi. Glossar. MS. Montis S. Eligii Atrebat. Glossar. in cod. Reg. 7644 :

Basa, pinguedo.... Basarides, Bacce uberes.

Vide Bassus 1. et Forcellin. in Bassareus. BASSATOR. Saltator. Dief. BASSATUM, Terr hiatus, in Gloss. Isid. Excerpta Pithi corrupte, Bastana, pro Bassatum. Vide Bassus. 1. BASSE, Kennett. in Glossario ad calcem Antiquit. Ambrosden. vocem hanc sic reddit : A collar for cart-horses made of flags, hoc est, Collare curilium equorum ex gladiosis seu xiphiis contextum : potius crediderim esse genus ephippii vilioris, cui insident aurig, quod alii Bastam vel Bastum vocant. Compotus Richardi Parentyn Prioris de Burcester in Antiquit. Ambrosden. pag. 574 :

Et in tribus coleris, uno Basse, cum tribus capistris emptis apud Sterisbrugge hoc anno v. sol. x. den. ob.

Quod in opinionis su confirmationem affert Kennettus, nostram adstruit. Pulvinus, inquit, e gladiolis, quo in flectendis genibus utuntur in Ecclesiis appellant Basse ; Quis enim non videat majorem esse pulvini cum ephippio, quam cum collari cognationem ? 2. BASSE, adverb. Submissa voce, in antiquo Ceremoniali B. Mari Deaurat. Vide Bassus 1. Basse Sedere, In infimis gradibus considere. Ant. de Butrio in cap. solit. de majorit. ab obedient. :

Sedere alte, superioritatem significat ; sedere vero Basse, subjectionem.

BASSERE, Deponere. Glossar. MS. Monast. S. Andre Avenionensis. Vide Bassus 1. BASSETUM, a Bassus, ut videtur, humilis mensa. Acta SS. Maii tom. 4. pag. 554. in Processu de vita S. Yvonis :

Et plures alios pauperes, quos ad terram sedere faciebat, et super unum Bassetum mappam ponebat seu extendebat. Ledit Richart se appoya une petite table, appelle Basset.
BASSIA, Latrina. Vide Bacia.

Basset, eodem sensu, in Lit. remiss. ann. 1399. ex Reg. 154. Chartoph. reg. ch. 713 :

BASSIARE, a Gall. Baisser, Demittere, deponere. Lit. remiss. ann. 1396. in Reg. 150. Chartoph. reg. ch. 231 :

Presbiter Bassiavit incontinenti femoralia sua usque ad genua, et cepit dictam uxorem dicti supplicantis ad caput volens eam osculari, etc. Bassiere

dixerunt nostri de eo, quod attolli et demitti potest, maxime ubi de exclusis agitur. Charta ann. 1281. in Chartul. Mont. S. Mart. part. 7. fol. 124. r. col. 1:

Consent ke li abbs et li couvens.... pussent.... faire.... ventaus, Bassieres, etc.

Vide Bassare in Bassus 1. BASSIATOR, Bastorum seu clitellarum opifex, Gall. Btier. Charta ann. 1469. ex Tabul. S. Vict. Massil. :

Magister Robeti Bassiator, etc.

BASSIGNETUM, Cassis qu figuram refert Bassini. Locus est in Armatura. Vide Bacinetum. BASSILE, Pelvis, Gall. Bassin. Charta ann. 1336. ex Tabular. Episc. Massil. :

In octo platellis duarum formarum quatuor Bassilibus cum ismaltis in aliqua eorum parte deauratis.

BASSILITAS, . Vetus Glossar. Lat. Gr. i. Crassities. Vide Bassus 1. BASSILLARDUS, Pugio, vel sica. Catholicon : Baselard, clunabulum. Ita recte reponit, pro clinabulum, Somnerus ex Isidoro et Turnebo lib. 19. Adv. cap. 32. Henr. Knyghton. lib. 5 :

Arrepto Basillardo, transfixit Jack Straw in gutture.


Et mox :

Cum alio Basillardo penetravit latera ejus.


Item pag. 2731 :

Les Vicomtes,... aient pouare d'arester tous les contravenants, et les Baselardes, d'aggers, et espes.
Vide supra Basalardus et Basalaria. 1. BASSINA, Pelvis. Gall. Bassin. Inventar. MS. ann. 1379 :

Item una magna Bassina cuprea.

Aliud bonorum Joan. de Madalhano ann. 1450 :

Item unam Bassinam cupri cum una auricula. Item unam Bassinam letonis,
in altero ann. 1476. ex Tabul. Flamar. 2. BASSINA, Jus percipiendi tantum salis, frumenti, alteriusve cujusvis rei, quantum Bassino continetur, idem quod Bacinagium, et Droit de Bassin dicitur, in Ch. ann. 1581. Vide in Bacca 2. Charta ann. 1311. in Reg. 46. Chartoph. reg. ch. 111 :

Concedimus quod habitatores ejusdem castri mensuras legitimas in suis hospitiis, more solito, tamen absque distractione Bassinarum et lesione juris regii,... habere poterunt.

BASSINARIUS, Bassinerius, Qui oblationes fidelium cum bassino corrogat, iisque administrandis prest. Inventar. ann. 1459. inter Probat. tom. 3. Hist. Nem. pag. 308. col. 2 :

Qu (domus) fuit acquisita per dictum Radulphi a Bassinariis animarum purgatorii.


Comput. ann. 1399. ibid. pag. 149. col. 2 :

Pro collatione facta per dominos consules in domo consulatus Nemausi, cum aliis dominis eis associatis, et Bassineriis candel B. Mari, qui cum eis erant, et juvaverunt portare de domo dictorum Bassineriorum intorticias cer et candelas cer ad Nostram Dominam, ut est moris, qu fiunt de questis Bassineriorum dict candel B. M.
BASSINETUS, Cassis, galea. Inventar. MS. an. 1379 :

Item unus Bassinetus minutus.

Vide Bacinetum. 1. BASSINUS, Pelvis, Gall. Bassin. Limborch. Sent. Inquisit. Tolos. pag. 359 :

Videbatur esse barbitonsor, quia secum portabat Bassinum.

Occurrit in Actis SS. Junii tom. 3. pag. lxxv. et apud Marten. tom. 1. Anecd. col. 1523. Vide Bacinus in Bacca. 2. BASSINUS, Mensa Bassinariorum, Gall. Bureau. Testam. Guill. Parici presbyt. Narbon. ann. 1370. ex Bibl. reg. cot. 15 :

Inprimis lego omnibus Bassinis in ecclesia prdicta B. M. majoris, cuique ipsorum duos solidos Turonensium.
Inventar. ann. 1459. inter Probat. tom. 3. Hist. Nem. pag. 308. col. 2 :

Servit dicta domus Bassino animarum purgatorii ij. denarios cum obolo Turon. Bassin Ledit Martin bailla audit Godier une fourche trois Bassins de fer pour soy apuier.
1. BASSIS, Pelvis, lanx, Gall. Bassin. Charta ann. 1352. ex Tabul. Monast. Montisol. :

vero, pro Gallico Branche, fourchon, Dens, cornu, in Lit. remiss. ann. 1403. ex Reg. 157. Chartoph. reg. ch. 391 :

Guillelmus abbas recognovit se habuisse et recepisse... quatuor platellos sive Bassis.


2. BASSIS, pro Basis, Gall. Base, pied. Pontific. antiquiss. MS :

Tunc accedat pontifex, et fundat aquam ad Bassem altaris cantans, etc.

BASSITUDO Cordis, id est, Pusillanimitas, apud S. Bernardum Serm. 36 :

De altitudine et Bassitudine cordis.

BASSIUS, Submissiori voce, apud Leibnitium tom. 1. Scriptor. Brunsvic. pag 870. de reformatione Monasteriorum :

In ferialibus diebus simplicius et Bassius cantare deberent.

BASSUARIA Jumenta, apud Petrum de Crescentiis lib. 9. de Agricult. pag. 79. ubi vetus ejus Gallicus Interpres, Jumens bast, Clitellaria, sagmaria, aliis. Vide Basta et Bastum. 1. BASSUM, pro Bastum, Clitella. Charta ann. 1325, in Reg. 64. Chartoph. reg. ch. 86 :

In quodam Basso inter asseres et panellum dicti Bassi, quod qudam mula portabat, etc.

Alia Geraldi abbat. Trenorch. ann. 1334. inter Probat. ult. Hist. ejusd. monast. pag. 246 :

Item debet habere idem marescallus et successores sui, ratione sui officii, equos nostros.... una cum veteribus cellis (sellis), Bassis, frenis, etc. Basse,
eadem notione, in Lit. remiss. ann. 1449. ex Reg. 180. Chartoph. reg. ch. 80 :

La suppliant mist l'enfant incontinent aprs l'enfantement soubz une Basse ou celier de l'ostel.

Vide Bassia. 2. BASSUM, Inferior pars. Ordinat. MS. S. Petri Aurevallis ubi de processione S. Marci :

Omnes ordinate exeant prdictam ecclesiam, signis prcedentibus, et arripiant iter.... versus gachetum per Bassum vill.

Gallis diceremus par le bas de la ville. BASSURA, Depressio, Gall. Abbaissement, Italis Basso. Addit. ad Stat. Mutin pag. 48. r :

Canalia etiam dict civitatis, burgorum, ac districtus Mutin volumus cavari per dominos seu conductores molendinorum et secundum Bassuram vel altitudinem mor et signi marmorei.
1. BASSUS. Gloss. Isid. : Bassus, crassus. Bassus, pinguis, obesus. Papias : Bassus, curtus, humilis. Acta SS. Aprilis tom. 2. pag. 313 :

Domus ejus erat Bassa et humilis.

Gloss. Gr. Lat. : , Bassus, grossus, grassus, , Bassulus. , Bassilitas. Gloss. Lat. Gr. : Bassus, . Joan. de Janua : Bassan interpretatur pinguedo : unde bassus, i. non altus, quia pinguedo non sinit multum in altum crescere. Unde Bassare, deponere, et inde hc Bassa, ovis pinguis. Italis Basso, nostris, Bas, depressus, imus. Vide Diezii

Grammat. Ling. Roman. vol. 1. pag. 26. Furnal. apud Forcellinum, Murator. Antiq. Ital. vol. 2. col. 1151. Raynouard. Glossar. Roman. vol. 1. pag. 190. Statuta Hospitalis S. Juliani in Additam. ad Matth. Paris pag. 164 :

Sotularibus Bassis, pro calceamentis utantur.


Chron. Montis S. Agnetis cap. 1 : Chron. Windes. lib. 2. cap. 26 :

Locus Bassus complexioni human nequaquam convenit. Ita Bassus fuit in seipso, et altus in Deo.
Regiam Majest. lib. 4. cap. 36. 4 :

Omnes Bassiores in parentela, sunt rustici,

id est, infimi ordinis. Bassi homines, iidem apud Lobinellum tom. 2. Hist. Brit. pag. 1623. Jurisdictionibus altis et Bassis, in Chart. ann. 1410. ap. Guden. Cod. Diplom. vol. 4. pag. 70. Vide Altus. Bassari, pro deprimi dixit Joannes Gersen lib 3. de Imitatione Christi cap. 46. num. 2. Contractum initum circ. ann. 1241. cum Thoma Abb. S. Trudonis lib. 7. Hist. Lossensis pag. 188 :

Omnes munitiones et domus, qu habent pontes ad levandum et Bassandum in alodio S. Trudonis, et in Comitatu et dominio ipsius Comitis, etc.

Bass Marchi Homines. Sic dicuntur homines inferioris ordinis, quod in ctibus publicis in infimis gradibus, quod marchias vocabant, considerent. Vide Marchia 2. Esse ad Bassum, Gall. Etre au bas, Ad imum. Charta ann. 1422. ex tabul. S. Vict. Massil :

Quidam monachus effudit parvum brocum vini, qui erat ad Bassum, mixtum et acetosum, generativum morborum, etc.

Bassus Color. Vide infra in Color. Bassa Hora. Vide infra Hora. Bassa Manus, Sinistra, Basse main, apud Joan. de Saintr cap. 40. pag. mihi 266. Bassa Mensura. Vide infra in Mensura 1. 2. BASSUS, pro Vassus. Vide Vassus. 3. BASSUS. Substant. quart Declin. Grammat. Vatican. De Nomine apud Maium Collect. form octon. vol. 5. pag. 234 :

Hoc monemus, quod si Bassus nomen proprium esse repperitur, ad formam Docti per omnes casus declinetur, sin vero Bassus nomen appellativum esse invenitur ad exemplum Fluctus per omnes casus flectatur.

Eadem apud Endlicher. Probi Ars Minor. sect. 422. Vide ibid. Append. ad

Probum sect. 98. Glossar. in cod. Reg. 7644 : Bassos et Bassus hoc inter se differunt, Bassos nomina propria sunt, Bassus vero appellativa. BAST, Idem quod mox Basta, Acta SS. Junii tom. 3. pag. lxxxii. D. in legibus Palatinis Jacobi II. Regis Majoric. :

Ordinamus igitur, quod cuilibet person, qu cum animali sive de sella, sive de Bast fuerit, etc.
In Consuetudinibus et Juribus MSS. Ecclesi Audomarensis :

Cartea de Bast 11. den. Summarius de Bast, etc.

1. BASTA, Bastum, Clitell, Gallis Bast, Italis Basto. Gloss. vetus : Sagma, sella quam vulgus Bastum vocat, super quo componuntur sarcin. Gaufredus in Chronico Vosiensi cap. 3 :

Asinum stravit, et, ut rustice loquar, superposuit Bastas, in quarum una lipsanum Sancti posuit, in alia Gausbertum puerum suum recondidit.

Hic intellige non clitellas, sed canistra e clitellis pendentia, a Grco , Fustis quo onera portantur : unde , pro ferre et portare, deducit Salmasius. Alii vocem effictam ex , de qua mox, putant. Vide Raynouard. Glossar. Roman. vol. 1. pag. 192. voce Bast. Olim etiam Bastays. Lit. remiss. ann. 1459. in Reg. 188. Chartoph. reg. ch. 200 :

Le suppliant lui avoit bien dit qu'il lui tourneroit ladite selle comme un Bastays.

Fictitia est originatio a voce Grca , quam finxisse Salmasium auctor est vir erudit. D. Falconet. Bastur Asinorum, in Charta Guillelmi Episcopi Carnotensis ann. 1166. in Histor. Perticensi pag. 195. Hinc Bastage, , in Consuetud. Aquensi tit. 12. art. 5. 6. S. Severi tit. 10. art. 5. 6. pro pensitatione qu domino prstatur pro equo clitellato, seu clitellis instructo. Bastatus, Clitellis instructus. Acta SS. Maii tom. 4. pag. 604. C :

Equo Bastato positus, etc. Salma Bastata

in voce Quartagium. 2. BASTA, in Vicecomitatu Turennensi Baste, in Arvernensi tractu Bachole, in Bituricensi Tine, in Aniciensi Balaste. Vas est ligneum circulis et duabus ansis instructum. Hinc

Jumentum deferre dicitur duas Bastas vindemi, vini, aqu, etc

. Vide Banastum. 3. BASTA, Vallum, septum, Italis Bastia ; unde nostris Baste, interclausura, pala, Gall. Chaton, enchassure, quod aliquid ambiat et includat. Stat. aurifabr. Paris. ann. 1355. tom. 3. Ordinat. reg. Franc. pag. 12. art. 15 :

Que toutes pieces qui auront Bastes soudes, soit pour mettre sur soye,

ou ailleurs, ne puissent tre cloues, mais couzues l'aiguille.


Stat. Mantu lib. 1. cap. 41. ex Cod. reg. 4620 :

Quia jam pluries est compertum per officiales et custodes carcerum ipsorum, in damnum et jacturam creditorum ad quorum postulationem sunt carcerati, vel in detrimentum et offensam reipublic carceratos inter Bastas non detineri,... licet intra ostia, sive foris dictorum carcerum, et ex hoc creditores lduntur et respublica offenditur ; ideo statuimus et ordinamus, quod dicti custodes teneantur et debeant dictos carceratos inclusos tenere inter Bastam vel stellatam, et non alibi.
Vide Bastia. BASTAGA, Onus ipsum, vel oneris transvectio : a , ferre. Hesychius :

, .

Publicola Epist. 153. inter Augustinianas :

In Arzugibus, ut audivi jurantes per dmones suos, qui ad deducendas Bastagas pacti fuerint, etc.
Proprie autem usurpatur pro onere transferendi res publicas aut privatas Principis, in Leg. 11. Cod. Theod. de Cohortalib. (8, 4.)

Bastaga privata

, id est, onus transvehendi res privatas Principis, erat sub dispositione Comitis rerum privatarum :

Prpositi Bastagarum

, sub dispositione Comitis Sacrar. largit. in Notitia Imperii et in Vita S. Parthenii Episcopi Lampsaceni n 11. Bastangarii, Qui equis aut mulis res Principis aut publicas ad destinata loca deducebant, in L. 3. et 11. Cod. Th. de Murilegulis. (10, 20.) Leg. Bastagarii, vide Forcell. hac voce. Breviloq. :

Bastangarii secundum quosdam dicuntur quasi besti angari, eo quod rusticos angariabant ad quintam bestiam prstandam.
Italis Bastagio, est bajulus. Matth. Villaneus lib. 11. cap. 42 :

Il corpo suo con due Bastagi et un famiglio fu portato alla Chiesa.

1. BASTAGIUM, Oneris transvectio, qu bastis seu clitellis fit, Hispan. Bastage. Charta Humberti dalph. pro Libert. vill de Pineto ann. 1343 :

Franchi sint, liberi et immunes ab omni touta, tayllia, corvata pro se et animalibus suis,.... et gabella de hiis, qu portabunt vel adducent ad ipsum locum pro proprio usu, eorum Bastagio, etc.

Vide infra Bastaxia. 2. BASTAGIUM, Vectigal seu tributum, quod pro equo bastato seu clitellato prstatur. Bastage, in Consuet. Aquensi tit. 12. art. 5. 6. S. Severi tit. 10. art. 5. et in Charta Phil. VI. ann. 1340. ex Reg. 82. Chartoph. reg. ch. 632 :

Nostre lendit, ou paiage et Bastage de S. Julien en Minerbois, en la sneschausse de Carcassone.


Charta Yvonis episc. Carnot. ann. 1114. in Tabul. episcopat. ejusd. :

Confirmamus etiam eis annuale modium aven, in festo S. Joannis Evangelist, eis per majorem de Garzeia super vaaria et territorio, nomine de Vastina, de Bastagio et parte augusti annuatim exsolvendum. Volumus ipsos (burgenses) immunes esse a solutione et prstatione omnium pedagiorum, gabellarum,.... impositionum, Bastagiorum, et aliorum quorumcumque tributorum. Basteagium,
in iisd. Libert. ex Reg. 208. ch. 153. BASTAGUM, ut supra Bastagium 2. Stat. Perusi pag. 59 :

Libert. vill de Buxeria ann. 1325. concess per Guid. dalph. in Reg. 151. ch. 355 :

Si quis furatus fuerit pedagium, gabellam, Bastagum, leydam,.... solvat pro banno solidos sexaginta, si pedagium, Bastagum,.... ascenderit ad solidos duos vel ultra. Die ultima Martii, vigilia ramis palmorum, solvi duobus Bastaissis, qui portaverunt trabes, jaynas, et alia necessaria ad palmum, etc.

BASTAISSUS, Bajulus, Italis Bastagio, Gall. Portefaix. Comput. ann. 1399. inter Probat. tom. 3. Hist. Nem. pag. 149. col. 1 :

BASTANA, mendose pro Bassatum, quod vide. BASTANCIUM, Controversia, contentio, lis, Gall. Contestation, procs. Charta ann. 1227. in Reg. 3. feud. episcop. Metens. fol. 3. r. ex Bibl. reg. :

Cum qustio et Bastancium esset inter nos Jacobum Dei gratia Metensem episcopum ex una parte, et nos abbatem et conventum Novillarum ex altera, etc. Battens et querelles,
ibid. in Charta ann. 1277. fol. 17. Vide infra Bestancium. BASTANDA, La conca de ramo, in Glossar. Lat. Ital. MS. BASTARDA, Lignum, Gall. Piece de bois. Reparat. fact in senescal. Carcass. an. 1435 :

Item pro una pecia, vocata Bastarde, xiij. sol.

Quod aliis superaddatur forte sic dicta, vel quod majora inter et minora ligna media sit. BASTARDAGIUM, Jus domini in bona decedentium Bastardorum. Charta ann. 1312. in Reg. 52. Chartoph. reg. ch. 94 :

Cum medietas omnium rerum et bonorum mobilium et immobilium Vincentii, dicti Brandon, bastardi,... ratione successionis dicti defuncti, Bastardagii et dominii dicti loci, et de consuetudine patri, ad dominum

regem pertineat, etc.

Bastardage vero, est ipsa illegitima nativitas, in Lit. remiss. ann. 1397. ex Reg. 151. ch. 284 :

Ledit bastart par injure et villenie appella ladite femme sa suer, disant que elle estoit aussi bastarde ; et elle lui respondi que elle n'estoit pas sa seur en Bastardage.
Vide Bastardia et Bastardus. BASTARDELLUS, Charta fugitiva, deletilis, Gall. Feuille volante, Hispan. Bastardelo. Stat. ant. Florent. lib. 3. cap. 8. ex Cod. reg. 4621 :

Dictus testis dum deponit, non scribat in astardello, vel stracciafoglio, sed illud scribere debeat in dicto libro.

BASTARDIA, ut supra Bastardagium. Lit. Joan. reg. Franc. ann. 1350. in Reg. 80. Chartoph. reg. ch. 47 :

Hereditagia, qu per Bastardiam Godeffredi Regis, quondam morantis apud Floriacum super Andellam, in baillivia Rothomagensi, aut aliter quo quo modo nobis obvenerunt, auctoritate regia donamus Andre barbitonsori nostro. Trado vobis Giso et Gerardo germanis meis Bastardis quartam portionem de omnibus rebus proprietatis me.
Adam Bremensis cap. 168 :

Pro illegitimo ortu, vide in Bastardus. BASTARDUS, Nothus, spurius, illegitimus. Vetus Charta in Tabular. Casauriensi :

Ecce Willelmus, cui pro obliquo sanguine cognomen est Bastardus.


Quo spectant ista Eustathii in Odiis. Iliad. , pag. 713. lin. 23. :

. , , , .

Qu quidem aptari recte possunt iis sculis, quibus Guillelmus Nothus vixit, de quibus egimus in Voce Concubina. Ipse Guillelmus Anglorum Rex in Epist. ad Alanum Britanni Comitem :

Ego Willelmus cognomento Bastardus.

Bastardi nomine significantur quicumque extra matrimonium nascuntur sive nothos, sive spurios dixeris. Quod nomen nihil turpe olim sonabat, ut modo observabat D. Cangius ; nam si Germanos excipias quibus invisum semper fuit, vide tamen Guden. Cod. Dipl. vol. 2. pag. 149. apud Italos, Hispanos et Francos nostros vix aliquod discrimen erat legitimum inter et Bastardum. Notum est quippe Bastardos parentibus suis in bonis hreditariis successisse, non secus ac

qui in legitimo matrimonio nati ; unde etiam cum de regni successione actum est, a portione sua minime exclusi sunt. Ex Nobilibus orti Nobiles reputabantur,

nomen et arma patris portabant cum aliqua tamen differentia

, (cum tnia scilicet diagonali) inquit Boerius quem consule in Decis. 227. num. 12. Observandum autem id solos Principum et Nobilium Bastardos, modo agniti fuissent, spectasse. Qui usus perseveravit usque ad ann. 1600. quo anno Edicto vetitum est, ne etiam ii qui ex Nobilibus nati essent, sibi nobilitatis titulum arrogarent, nisi prius nobilitatis obtinuissent literas. Leodiensibus statutis aliisque ab officiis Judicum et Consiliariorum excluduntur. Testamenti faciendi rebusque suis hredem instituendi jus non habebant, utpote servi ; ad summum testamento legare poterant quinque solidos. Eorum ergo hreditas, de iis quoque intelligendum qui intestati moriebantur, ubi liberorum jure gaudebant, ad Dominum loci jure manuum-mortuarum pertinebat. Quod usurpatum jus postea Ludovicus X. ann. 1315. edicto sibi attribuit, atque exinde spius est confirmatum ; adeo ut nunc nemini dubium sit jus, quod vocant, Bastardi ad Regem ipso jure Regni pertinere, hoc tantum casu excepto, si Bastardi in alicujus Domini jurisdictione nati, ibi vitam egere atque ibidem defuncti sunt. Qui plura voluerit adeat V. Cl. de Lauriere cum in Prfat. tom. 1. Ordinat. Regum Franc. n 104. et seqq. tum in Glossario juris Gallici ad voces, Bastard et Bastardise. Adde D. Brussel de Usu feud. lib. 3. cap. 17. Inde apud Germanos vocati sunt Pueri Regis. Vide Haltaus. Glossar. col. 1113. voce Knigs-Kinder. Boxhornius a Cambro-Britannicis etymon accersit, qui vetere etiamnum, ut asserit, Gallorum et Britannorum lingua utuntur ; Bastard enim spurium et nothum vocant, voce composita a Bas, non profundus, depressus, et Tardd, germinare et pullulare, salire, oriri, ut fontes ; quasi dicas, qui non a profunda et antiqua nobilitate ortum deducat, sed qui nuper enatus est et germinavit. Atque inde forte bastardos nostri appellarunt Fils de bas, quasi ex infim et humilis sortis femina genitos, et ex inferiori contubernio (vide in Disparagare) cujusmodi sunt ut plurimum meretrices ac concubin, in Literis Philippi Ducis Burgundi ann. 1391. Philippus Mouskes MS. :

Fille le Roi Henris de bas, Juliane fu apiele.


Infra :

Si ot de bas li Rois sis fius.

Historia Francica vernacula MS. ex Bibliotheca Memmiana fol. 268 :

Si ala en Puille Mainfroi son fils de bas.

De aliis vocis hujusce originibus consulendi prterea Cujacius ad Novell. 18. Justin. Spelmannus, Bisciola tom. 2. Horar. subcesiv. cap. 9. Besoldus in Thesauro Practico, Cobarruvias in Thesauro lingu Castil. Menagius in Orig.

Ital. et Gall. Kilianus, etc. Raynouard. Glossar. Roman. voce Bastard vol. 1. pag. 192. Bertart, eadem notione, apud Joinvil. edit. reg. pag. 86. Bestard, in vett. Chron. laudatis in Glossar. ibid. Glossar. Provinc. Lat. : Bastard, Prov. Naturalis, quem natura genuit, non honestas conjugii. Nostris olim, ut jam observatum est a Cangio, Fils de bas vel de bast ; quia ex humili, hoc est, illegitimo concubitu prognati, quod Venir de bas dicebant. Vide infra in Venire. Lit. remiss. ann. 1375. in Reg. 107. Chartoph. reg. ch. 65 :

Pourquoy il le avoit appell Jehan de Bas, qui estoit dire Bastart et filz de putain. Frere de bas,
frater illegitimus, ibid. ex ch. 328. Ali ann. 1378. in Reg. 114. ch. 62 :

Perrette fille de Bast.

Rursum ali ann. 1395. in Reg. 148. ch. 128 :

Comme Guillaume d'Orbec chevalier eust trouv une jeune fillette, qu'il tient estre sa fille de Bast, pour ce que, pour le temps qu'elle fu engendre, sa mere demouroit avec lui.
Denique Lit. ann. 1400. ex Reg. 156. ch. 19 :

Bauderon de la Viesville, fils de Bas de feu le seigneur de la Viesville, etc. Quantum illa qu Ballivus Turon. tenebat in manu Regis, et saisiverat super dictum Hardoinetum et fratres suos, propter Bastardiam sibi impositam, etc.
Matth. Paris ann. 1247 :

Bastardia, Illegitima nativitas. Aresta Pentecost. ann. 1290. in Reg. Parlam. fol. 86 :

De novo prscribit Rex certam formulam Episcopis de Bastardia, utrum scilicet ante matrimonium contractum, vel post nati sint.

Observat Regiam Majestatem lib. 2. cap. 50 et 51. de bastardia, coram judice Ecclesiastico litigari, quod tradunt etiam Bracton. lib. 4. Tract. 3. cap. 19. lib. 5. Tr. 5. cap. 19. Fleta lib. 5. cap. 5. 7. lib. 6. cap. 39. et Christophorus de S. Germano in Dialogo de fundamentis Legum Angli cap. 6. Bastardie, in Consuet. Normann. cap. 27. Bastardage, in Burbonensi art. 194. Bastardia, Hispanis. MS. :

De Guillaume avoit grant envie, Que sur lui alioit seignoirie, Reproche lui sa Bastardie.

Abastardare, Bastardum, seu nothum, aut illegitimum pronuntiare. Fragmentum de Episcop. Petragoric. apud Labbeum tom. 2. Bibl. pag. 739 :

Quem (Heliam Rudellum Comitem) mater sua Comitissa... coram eodem Episcopo in Conventum publice Abastardavit, dicens quod non erat filius

Heli Comitis.

Iis, qu de statu et conditione Bastardorum supra breviter sunt exposita, hc, qu nobis notatu digna occurrerunt, addenda judicavimus ; ac primo quidem : Bastardi ex nobilibus orti, non modo nobiles reputabantur, sed et nobilitatis privilegia cum uxore, etiam servilis antea conditionis, liberisque ex ea natis communicabant, modo tamen maternam hi successionem abdicarent : quod in Campania nostra saltem obtinuisse testis est Charta ann. 1405. ex Reg. 160. Chartoph. reg. ch. 25 :

Icelle Ysabel demourant Colomiers, en la prvost de Vitry, femme de corps et de taille haut et bas de damoiselle Katherine de Foucaucourt dame de Waurey, avoit espous par mariage Jehan Thiebaut, qui estoit et est nobles et Bastart de noble ligne ; et par ce par la coustume et usage de Champaigne, et dudit lieu o sont demourans iceulx Jehan Thiebaut et saditte femme, icelle femme n'a peue et n'est tenue de paier aucune chose de laditte taille, constant leurdit mariage, et aussi ne seroit, tant comme elle se tenroit remarier, se ledit Jehan Thiebaut aloit de vie trespassement ; et combien qu'ilz aient plusieurs enfans,... toutes voyes par laditte coustume ilz (les enfans) se pourroient tenir au coust et lign de leur dit pere et joir de leur noblesse, se il leur plaist, en renonant la succession de leur ditte mere, laquelle au dit cas, venroit ses plus prouchains autres parens et amis de lignage, etc.
Quod ab usu passim recepto prorsus alienum esse probamus infra in voce Nobilitatio. Bastardis duodecimam partem bonorum suorum testamento legare poterat pater ; qu, si intestatus et sine prole legitima decedebat, quabiliter bastardos inter et hredes collaterales dividebantur ; solidam vero hreditatem, deficiente hrede legitimo, obtinebant. Stat. Cadubrii cap. 112. lib. 2 :

Ex aliqua defuncta persona, si supererit filius legitimus et naturalis, et filius naturalis tantum, qui Bastardus appellatur, aut filii legitimi et naturales, et filii naturales sive Bastardi, possit pater in testamento relinquere dicto suo filio vel filiis Bastardis in testamento tantum duodecimam partem bonorum, qu tempore mortis habuerit. Si vero decesserit, relicto filio vel filiis naturalibus sive Bastardis tantum, et fratre vel fratribus ipsius decedentis, possit ipse relinquere dicto filio vel filiis suis naturalibus sive Bastardis tantum medietatem bonorum suorum : et hoc idem intelligatur, si is de cujus successione tractabitur, ab intestato decesserit, ut naturalis vel naturales sive Bastardi tantum in

medietate bonorum defuncti succedant et non ultra : cessantibus vero filiis, fratribus, et matre defunct person et ex eis descendentibus, ipsi naturales tantum sive Bastardi in solidum ad successionem defunct person admittantur ex testamento vel ab intestato.
Quod legibus Longobardicis acceptum referri debet, ut discimus ex lege Rotharis 154 :

Si quis dereliquerit filium unum... et filios naturales unum aut plures, filius legitimus tollat duas portiones de patris substantia, naturales vero tertiam. Et si sunt duo legitimi, habeant quatuor partes, naturales quintam quanticumque fuerint. Et si tres fuerint legitimi, habeant naturales septimam partem. Si quatuor fuerint legitimi, habeant naturales duodecimam partem. Si autem plures fuerint, per hunc numerum dividant patris substantiam.

Longe vero iniquior erat filiarum conditio ex iisdem legibus ; si quidem inter eas et bastardos qua portione patris bona dividebantur. Ejusdem Rotharis lex 159 :

Si quis dereliquerit filiam legitimam unam, et filium naturalem unum aut plures, et alios parentes proximos ; qualiter dividant substantiam defuncti, id est, in tres partes. Filia legitima accipiat uncias quatuor, quod est tertia pars ; naturales filii uncias quatuor, et parentes proximi aut hredes uncias quatuor, quod est tertia pdrs.

Quin etiam nobilium bastardi eodem ordine, quo eorumdem filii legitimi, habentur in Stat. Orviet. ann. 1357. apud Cl. V. Garamp. in Dissert. 8. ad Hist. B. Chiar pag. 251 :

Quod nullus nobilis, vel natus de nobilibus legitimis vel Bastardis ex parte patris, vel familiaris alicujus ipsorum, possit eligi consul vel consiliarius de numero 40. popularium aut de anterioribus civitatis.
Aliud Stat. ann. circ. 1371. ibid. :

Descendentes ex eis (nobilibus) per directam lineam masculinam, tam legitimam quam naturalem, quam etiam Bastardos, et omnes milites militari cingulo decoratos, etc.

Bastardis clericis testamenta condere licitum erat, ex Sententia arbitr. inter episc. capitulumque Cabilon. et Robert. ducem Burgund. ann. 1280. inter Probat. tom. 2. Hist. Burg. pag. 48. col. 2 :

Item alium articulum de Bastardis clericis diffinimus in hunc modum : videlicet quod Bastardi clerici de bonis suis, sicut alii christiani, poterunt condere testamentum ; si vero Bastardi clerici intestati obierint, bona ipsorum mobilia ad ordinationem episcopi pertinebunt ; bona vero

immobilia, absque alia contradictione dicti episcopi, pertinebunt ad dominum temporalem : si autem beneficiati fuerint aut curati, bona acquisita tempore cur vel beneficii, ecclesi, cujus curam vel beneficium percipiebant, pacifice permanebunt, salvo jure domini temporalis.

Quo jure potiti quoque aliquando Bastardi laici, ex Aresto ann. 1327. in Reg. arest. parlam. Paris. ex Cod. reg. 9822. 2. fol. 6. r :

Nostro procuratore... proponente, quod bona prdicta dictis executoribus tradi et liberari non debebant, pro eo quod dictus Thomas erat Bastardus, eo quod ipse decesserat sine liberis de corpore suo non susceptis ; propter quod ipsius bona, quia Bastardus fuerat, secundum patri consuetudinem notariam jure nostro regio pertinebant, ut asserebat procurator prdictus, dicens et proponens quod idem deffunctus de bonis suis non potuit nec poterat ordinare... Quia curi nostr non constitit de consuetudine pro jure regis allegata, et etiam quia curia nostra extitit sufficienter informata, quod idem deffunctus de bonis suis ordinaverat, tam in vita sua quam in suo testamento, et quod secundum patri consuetudinem sibi licebat ordinare de bonis suis pro libito voluntatis ac facere testamentum, propter quod per arrestum curi nostr dictum fuit, quod bona amnia ipsius testatoris, qu ad requestam procuratoris nostri ad manum nostram propter causam supradictam posita fuerant, dictis executoribus deliberabuntur et tradentur, amota manu nostra ibidem apposita ex causa prdicta.
Sed de bonis mobilibus tantum, testamento statuere poterant. Libert. castri Theodorici ann. 1301. in Reg. 38. Chartoph. reg. ch. 77 :

Omnes illi, qui in dictis villa et castellania morantur,... possint in dicta villa... vivere et mori tanquam liberi, necnon homines in dictis villis nostris commorantes, vocati vulgaliter Vastardi et auben, salvis hoc quod Vastardi de bonis suis mobilibus possint libere testari : bona vero immobilia eorum ad nos venient, vel ad illos, ad quos debebunt de jure et consuetudine patri devenire.
Ubi ex consuetudine, bastardorum decedentium bona ad dominos minime pertinebant, parentibus maternis adjudicabantur. Charta Phil. comit. Fland. pro libert. Brug. ex Cam. Comput. Insul. :

Quidquid homo dat filio suo fornicario sine conditione ; hoc post mortem ejusdem filii devenire potest in parentes matris pueri.
Liber rub. fol. parvo domus public Abbavil. fol. 45. r. :

Il est jugi par conseil de bone gent ke quant bastars muert, nus hom de

par pere ne puet nient clamer en s'escaanche ; se de le mere, non : car chou est certe cose de le mere : mais bastars n'a point de pere.

Bastardi, ut pote pro servis habiti, in jus vocare, et juri stare non poterant ; qua tamen infamia interdum liberati fuere. Idem liber rub. ad ann. 1270. fol. 32. r. :

Il avint ke Rogerons li seliers apela Jehan Au-cost d'aseurement froissi et de pais brisi. Jehans dist qu'il n'estoit mie tenus a respondre, pour che k'il n'estoit mie du linage, ains estoit se anchestres issus de Bastardie.
Rursum fol. 66. r. :

Li visconte disoit et proposoit que Jaque d'Auxi, fils de feu sire Vinchent d'Auxi prestre, ne devoit estre rechus le loy... pour che que il estoit Batard fil de prestre, et que Batart ne devoit estre rechus loy... Veu tout che qui pooit et doit mouvoir, le court dit, fit et pour droit que lidiz Jaque seroit rechus le loy, considr qu'il n'estoit mie propos que il fust infame.
Vide in Servus. Inter potiora ecclesi Ambianensis privilegia illud recensetur, quod nemo nisi legitimus, inter canonicos hujus ecclesi admitti debeat, in Charta ann. 1470. ex Reg. 196. Chartoph. reg. ch. 309 :

Jasoit ce que l'glise d'Amiens soit doue de plusieurs grans et beaux privilges,... et par especial que en icelle glise, pour honneur d'icelle trs glorieuse Vierge, ne soient receuz chanoines, qui ne soit nez et procrez en leal mariage, mesmes que par statut et ordonnance de ladite glise, chacun chanoine sa nouvelle rception, auparavant qu'il puisse ou doye estre receu en icelle, doit premierement de ce faire apparoir par serment solemnel, ou autrement deuement,... voulons et ordonnons... ledit privilge estre entretenu et observ.
Bastardi quibusdam in locis inter agnatos cognatosve, qui sibi invicem sacramento, vel coram judice pacem asserebant, non annumerabantur, nisi eam ipsi jurassent, ut discimus ex Lit. remiss. ann. 1358. in Reg. 86. Chartoph. reg. ch. 43 :

Per consuetudinem patri (Insulensis et Tornacensis) Bastardi minime comprehenduntur in pace facta inter suos parentes, nisi eandem pacem de se ipsis fecerint.
Qu sic Gallice occurrunt in aliis Lit. ann. 1363. ex Reg. 101. ch. 44 :

Lesquelz Bastars par la coustume du pais (de Lille) ne pueent estre compris de tenir aucunes asseurances, triuwes, ne autres quelconques seurestats, se ilz de leurs personnes ne les crantent.

Pna mulctave, quam quis pro occisione bastardi incurrerat, a domino feudati poterat remitti, absque pace seu compositione inter partes facienda. Lit. remiss. ann. 1375. in Reg. 107. Chartoph. reg. ch. 308 :

Selon la coustume du pays de Haynau que l'en dit estre telle, que se un Bastart est tuez et occiz pour quelque fait que ce soit, son seigneur puet quitter et remettre sa mort, senz ce qu'il en conviengne faire aucune paix entre parties.
Multiplici acceptione vox Bastart occurrit apud nostros. Charrette bastarde, qu a forma consueta differt, vel qu inter majorem et minorem media est, inter Reditus comit. Hannon. ann. 1265. ex Cam. Comput. Insul. :

Li karette s'elle est fiere, et s'elle est Bastarde, ij. den.


Reg. S. Justi ex Cam. Comput. Paris. fol. 199. r :

Item quadrigam Batarde cum hersenio. Coustel Bastart,

eodem sensu, in Lit. remiss. ann. 1416. ex Reg. 169. Chartoph. reg. ch. 447 :

Icellui prestre tira un coustel Bastart, qu'il avoit en sa sainture. Bastardeau,


eadem acceptione, in aliis Lit. ann. 1386. ex Reg. 129. ch. 36 :

Un petit coustel Bastardeau, etc.

Ali ann. 1405. in Reg. 159. ch. 317 :

Il tira un petit coustel appell Bastardeau, etc. Icellui Jaquet tira le Bastardeau de sa dague, et vint contre le suppliant, Une chopine de vin Batart.

in aliis ann. 1456. ex Reg. 183. ch. 205. Vinum bastardum, Vin batart, idem forte quod mixtum, in Lit. remiss. ann. 1460. ex Reg. 190. ch. 102 : Molendinum bastardum, Moulin bastart, idem videtur quod bannale, in Charta ann. 1417. ex 170. ch. 125 :

Ottroyons audit Bureau de Dicy... que son moulin soit bastart, banier et privilegi, comme les autres moulins Bastars et banniers, et qu'il puisse avoir deux fermiers et deux boulengiers, ou deux fermiers et un boulengier, comme les autres moulins Bastars ont. Bastart
prterea vocant, qui lanam operantur, partem lan excedentem, quam resecant, ut alteri exquetur, Jart vulgo dicitur. Stat. ann. 1407. tom. 9. Ordinat. reg. Franc. pag. 210. art. 5 :

Que nul dudit mestier (de Megissiers) ne face depuis Pasques jusques la mi-aoust que une laine nouvelle et le Bastart.
Denique Bastard, pro Bastardeau, agger, quo aqua continetur, in Lit. ann. 1399. tom. 3. Hist. Burgund. inter Probat. pag. 112. col. 2 :

Pour la rparation du Bastard, qui est rompu ez fossez de la ville de Beaune.

1. BASTARE, f. Acu pingere, Gall. Broder, Hispanis Bastidor. Mtier de Brodeur. Statuta Arelat. MSS. art. 53 :

Et si dominus voluerit Bastari mantellum, habeat sartor pro mantello ix. den.
Ibidem :

Si dominus voluerit Bastari facere super totum, habeat sartor ix. den.

2. BASTARE, Italis Bastare, esser a bastanza, sufficere, quasi bene stare. Ugutio : Sufficere, quod vulgo dicitur Bastare. Vide Origines Italicas V. Cl. gid. Menagii. Quod etymon improbat La Monoye, qui a Gr. , portare, ferre, deducendum arbitratur. Ipsum consule in Diction. Burgund. ad calcem Natal. Vide Murator. Antiq. Ital. vol. 2. col. 1151. Raynouard. Glossar. Roman. vol. 1. pag. 192. Bastus, Sufficiens. Charta Hispanica r 1153. apud Yepez in Chronico Ord. S. Benedicti tom. 4. pag. 437 :

Tunc quidem dejecto ab Episcopatu Didaco Priori, cumque Adulfus Abbas, sanctus vir et bonus videret augeri sub se servos Dei, et in illo minimo habitaculo non posse congregari, penitus diruit, et majus satisque congruum et Bastum condere cpit.
BASTARIUS. Si opificis nomen est, vel Acupictor, vel Bajulus designatur, in Mirac. S. Ros tom. 2. Sept. pag. 450. col. 1. Vide Bastare 1. et Bastasius. BASTASIA, Navicul apud Dalmatas species. Lit. pro Pisanis apud Lam. in Delic. erudit. inter not. ad Hist. Sicul. Bonincont. part. 1. pag. 219 :

Et de Bastasiis et vasulis comparatis de quibus conquisiti fuistis, hoc vobis donavimus. Bastasus,
in aliis ibid. pag. 226. Vide Bastassiza. BASTASIUS, Bajulus, a , Porto, bajulo, Italis Bastagio. Hist. Dalphin. tom. 2. pag. 278 :

Item, Aimoneto qu debebat Bastasiis qui portaverunt robam Domini ad galeam gr. x.
Ibidem infra :

Item, Bastasiis qui portaverunt Dalphinos ad galeam gr. x. Item, cuidam Bastasio, qui portavit scrineos, etc. Obligaverunt se in perpetuum facere conducere... de lignis... quatuor barchas, vulgariter dictas Bastassizas.
Vide Bastasia. BASTASSUS, Hospes, alienigena, Etranger. Statuta Arelat. MSS. art. 98 :

BASTASSIZA, Navicul apud Dalmatas species. Charta Capituli Scardonen. ann. 1284. apud Joannem Lucium lib. 4. de Regno Dalmati cap. 13 :

Et quod tempore vindemiarum non possint tabernarii locare barralia Bastassis.


Antiqua versio ex Archivis Arelat. habet :

Et ne les pourront (leurs Barrals) loer en temps de vendanges aulcun estranger.

BASTATORIUM, in Reg. sign. Probus, idem quod Batatorium. Vide in hac voce. BASTAXARE, Portare, bajulare, ab Ital. Bastagio, bajulus, nostris Portefaix. Chron. Tarvis. apud Murator. tom. 19. Script. Ital. col. 820 :

Ad plateam sum reversus pro inveniendo portitores et manuales plures, quorum opera lectos et supellectiles meas ruinis injectas eximerem ; quemdam sclavum magnum Albanensem, jam diu solitum Tarvisi Bastaxare, poposci ut mercede sumta me juvaret.

Vide Bastasius et Bastaxius. BASTAXIA, Quidquid equis vel mulis cum basto transvehitur. Pactum inter reg. Tunet. et Pisanos ann. 1398. tom. 1. Cod. Ital. diplomat. col. 1122 :

Item quod mercatores Pisani non teneantur, nec debeant solvere pro eorum roba seu mercibus, Bastaxiis,... nisi sicut ab antiquo solvere consueverunt.

Vide supra Bastagium 1. BASTAXIUS, Idem qui Bastasius, Hispanis Bastaje, Catal. Bastax, Prov. Bastays. Gall. Crocheteur. Concil. Terracon. ann. 1314. apud Marten tom. 7. Ampliss. Collect. :

Bastaxii. mimi, histriones, lenones, carbonerii, fornerii, cursarii, seu pirat nisi forte contra infideles vel sagiones curi scularis non existant Clerici.

De histrione seu ludio. nostris Bateleur, Joueur de gobelets, olim Joueur de basteaulx, intelligendum opinor Concilium Terracon. laudatum ann. 1317. ex Marten tom. 7. col. 307. quod confirmant Constit. MSS. reg. Aragon. ubi legitur :

Bastaxi sive juglars, mimi, etc.

Lit. remiss. ann. 1392. in Reg. 143. Chartoph. reg. ch. 278 :

Ledit Mery dist a icellui Regnault, Tu fais les Basteaulx, me cuides tu espouenter ?
Ali ann. 1408. in Reg. 162. ch. 175 :

Comme Perrinet Sanson joueur de Bateaus,... en sa compagnie sa femme, enffans, un ours, un cheval et une chievre, a trompes et tabours eust assembl le peuple aprs disner pour le veoir jouer de son mestier et de ses dites bestes,... en fesant sondit mestier et jouant de ses bateaux,

etc.

Ali ann. 1409. in Reg. 164. ch. 195 :

Tous lesquelx bastelleurs fussent venuz en la ville de Saint Moris sur Vigenne pour jouer des Basteaulx.
Rursus ali ann. 1415. ex Reg. 119. ch. 48 :

Jongleurs ou faiseurs de Basteaulx.

Pro mensura, nisi mendum sit pro Boisseau, occurrit hc eadem vox in Lit. remiss. ann. 1456. ex Reg. 183. ch. 213 :

Illecprindrent a diverses fois quatre mencaulx et trois Basteaulx de navete.

BASTEAGIUM. Vide Bastagium 2. BASTECANA, La careta delle donne. Glossar. Lat. Ital. MS. Vide Basterna. BASTEIARE. Portare, bajulare : de equo vel mulo maxime dicitur, qui basto onus portat. Stat. ann. 1329. inter Probat. tom. 2. Hist. Nem. pag. 66. col. 2 :

Item quod nullus audeat locare... meliud animal ad Basteiandum, (nisi) quatuor solidos.

Vide supra Bastaxare. Bastiere vero, Per seu sacci species, in quo penus defertur, quique alligatur carro, in Lit. remiss. ann. 1403. ex Reg. 158. Chartoph. reg. ch. 127 :

Les supplians coupperent d'un coustel la Bastiere dudit char, et trouverent dedens icelle grant quantit de fromaiges.

BASTELLUS, Campan clava ferrea, Gallis Batail vel Battant, Picardis Batel. Hist. Abbati S. Germani a Pratis pag. cxlvi. col. 2 :

Ex tunc debent chord campanarum ligari et Bastelli amoveri a scalis sive campanis refectorii et a tympano, et loco Bastellorum debet cellerarius tradere tabulas et malleos.

Vide Batallum. BASTENERIUS, ut Bastonerius, Apparitor, quia bastonum seu virgam defert. Stat. MSS. eccl. Tullens. collecta ann. 1497. fol. 46. r :

Chori magister et duo primates scholarum, duo Bastenerii custodientes capitulum et chorum.
Et fol. 97. v :

Consuevimus assumere alium,... qui dicitur Bastenerius seu apparitor, cui competit servare ostium capituli.
BASTERIUS, a Gallico, Bas, Tibialia, Qui facit tibialia, in Antiquo catalogo MS. B. M. Deaurat, in quo recensentur nomina Sodalium Nativitatis B. Mari Virginis. Minus recte ; Bastorum enim seu clitellarum est opifex, Bastier vulgo multis in locs, Italis Bastiere. Stat. Montis-reg. pag. 575 :

Item statutum est, quod quilibet Basterius teneatur facere formam basti asinorum pro denariis quindecim, de rebus illius cujus fuerit bastum.

Occurrit prterea in Ch. ann. 1319. ex Reg. 61. Chartoph. reg. ch. 80. et inter Probat. tom. 3. Hist. Nem pag. 188. col. 2. BASTERNA, Vehiculum tectum, et feminarum : lectica, gestatoria sella. Papias MS : Basterna, Vehiculum itineris mollibus stramentis compositum, quasi vesterna ; quibus verbis additur in Glossario MS. Montis S. Eligii Atrebat. qu mollibus vestibus sternuntur et a duobus animalibus trahuntur. Ibi nobibiles femin deferuntur. Servius ad 8. neid. vers. 666 :

Pilenta sunt vehicula, sicut nunc Basternas videmus.


Gloss. Isidori : Basterna, tecta manualis. Infra :

Bortanea, (leg. Basterna) tecta manualis.

Ubi emendant viri docti tecta mannalis, qu scilicet a mannis ducitur. Pro tecta, Gloss. MS. Ecclesi Paris. literis Longobardicis exaratum, Ugutio, et Joannes de Janua theca habent. Certe a

duobus animalibus deportari

basternam scribit idem Isidorus lib. 20. Orig. cap. 12. Unde etiam S. Augustinus Epist. 116. Basterna vehi dixit. Nam lectica veterum ab hominibus gestabatur : proinde male quidam apud Isidorum emendarunt, lectica manualis, quasi manibus deferretur. Sed quod addit idem Isidorus, appellatam, quasi vi sternam, nihil prorsus sonat. Vetus Epigr. lib. 4. Epigrammatum veterum Pithi pag. 157. basternam a binis burdonibus deferri pariter testatur (Anthol. Lat. 3. 183) :

Hanc geminis portat duplici sub robore burdo : Aurea matronas claudit Basterna pudicas.
Et infra :

Omnino etiam tectam, et matronarum propriam fuisse scribit :

Provisum est caute ne per loca publica pergens Fucetur visis casta marita viris.
Ita Ammianus lib. 14. cap. 6 :

Matron complures opertis capitatibus et Basternis per latera civitatis cuncta discurrunt.
Interiora Basternarum undique tecta caveas appellarunt. Acta S. Susann :

Eadem hora Prpedigna ascendit caveam Bastern, et venit ad domum Gabinii.


Et S. Hieronymus Epist. 22 :

Prcedit caveas Basternarum ordo semivirorum. Mollibus

illa instrata erant stramentis, ut auctor est idem Isidorus, qu lectos videtur appellare Metellus in Quirin. Ecl. 10 :

Basterna vectus, qua stratus erat sibi lectus.

Uti recte emendant viri docti. Capitulare de Villis cap. 64 :

Ut carra nostra qua in hostem pergunt, et Bastern bene fact sint, et opercula bene sint cum coriis cooperta, etc.

Bastern meminerunt prterea Scholiastes Juvenalis ad Stat. 6. vers. 21. Palladius de Re rustica. lib. 7. sect. 2. S. Hieronymus ad cap. 66. Isai. Lampridius in Heliogabalo, Gregorius Turon. lib. 3. Hist. cap. 16. 24. Althelmus de Laude virg. cap. 35. 44. Vita S. Rusticul Abbatiss Arelat. cap. 24. Passio SS. Seraphi et Rustic n. 1. Vetus Interpres Moschionis cap. 126. etc. Adde Ughellum tom. 1. part. 2. pag. 200. eadem notione habent Scriptores aliquot inferioris vi, auctor Vit S. Auxentii Archimandrit, Harmenopulus, Libri Basilic. etc. Vocis originem quidam a Basternis Sarmati populis, alii a Grc. , deducunt. Vide Cujacium lib. 13. Observat. cap. 30. Juretum ad Symmach. lib. 6. Epist. 15. Salmasium ad Lamprid. et Rosweidum ad Vitas Patrum, ubi multa de Basternis. Suringar. Histor. Scholiast. Latinor. vol. 2. pag. 78. not. 1. Glossar. med. Grcit. voce col. 183. sunt etiam Protecta in dibus, ut apud Latinos Basterni sive Bastern. Vide Forcellinum. BASTERNUS, ut Basterna, Vehiculum tectum. Stat. datiaria Riperi cap. 12. fol. 5. v. :

De quolibet plaustro Basternorum, soldi quinque.

BASTIA, Bastita, Bastile, Castrum, turris, propugnaculum, vulgo, Bastie, Bastide, Bastille, qu postrema vox ab antiquis Scriptoribus Gallis pro turribus ligneis, quas in obsidione urbium exstruebant, sumebatur. Alain Chartier Hist. Caroli VII. pag. 64 :

L'an 1428. fut mis le sige Orleans par le Comte de Sallebery, et y mis les Bastilles du cost de la Beausse.
Bastia, ex Italico Bastia, steccato. Charta Friderici II. Imp. ann. 1238 :

Interdicimus ne.... castellum novum, Bastiam sive munitionem aliquam facere prsumat.

Occurrit in Historia Cortusiorum lib. 6. cap. 2. lib. 7. cap. 7 10. 12. lib. 9. cap. 6. lib. 10. cap. 11. apud Joannem Villaneum passim, et apud Petrum Gerardum Patavinum liber. 7. de Ezelino tyranno, etc. Academici Cruscani :

Bastia, longo riparo, composto di legnami, sessi, terra, e simul materia per fortezza de luoghi, e degli eserciti, oggi trencea, o trinciera,
Lat. vallum, septum, agger, qua notione legitur in Chron. Parmensi ad ann. 1289. apud Murator. tom. 9. col. 817 :

Et fecerunt circumcirca ipsum exercitum unam Bastiam, ne aliquis posset exire de ipso castro, vel illuc aliunde venire, qui ipsum exercitum

offendere posset.

Vocis hujus origo, quam ab Italico Bastia Cangius, et a Bastum Menagius accersunt, non placet Muratorio, qui tom. 2. Antiq. Ital. med. vi col. 508. potiori jure a voce Gallica Btir, dificare, construere, eam deducere videtur ; ut pote qu longe antiquior sit nomine Bastita vel Bastia, quod sculo tantum xiij. emersit. Nec ipsi magis arridet vocis Basti definitio ab Academicis Cruscanis proposita ; cum nihil aliud fuerint Basti, quam species qudam castelli e tabulis et tignis affabre compaginatis fabricat, plerumque circum aliquam domum, aut circa turrim locat, quas fossa ambiebat, vallum et propugnacula prominentia in angulis muniebant. Sed et aliud in re militari fuit Steccato, aliud Bastia, ut ibidem monet vir eruditus ex Hist. Patav. tom. 17. Script. Ital. col. 186. Ipsum adito, si plura cupis. Bastida. Charta ann. 1204. in Regesto Carcasson :

Licentiam damus ut in locis idoneis quos elegeritis infra terminum prdicti pignoris, possitis novas Bastidas sive munitiones dificare.
Aresta ann. 1286. in 2. Regesto Olim, fol. 18 :

Super justitia illorum qui sunt jurati de Bastidis Dom. Regis Franci, levantes et cubantes sub Rege Angli, scietur consuetudo Bastidarum vicinarum.
Froissart. 1. vol. cap. 111 :

Et meit Bastides sur les champs et sur les chemins, en telle maniere que nulles pourveances, ne les vivres ne pouvoient venir dedans la Ville.
Vide tom. 9. Spicilegii Acheriani pag. 248. et supra in Andamentum. Bastida, Prdium rusticum cum mansione, Massiliensibus etiamnum Bastide. Instrum. ann. 1223. ex cod. MS. D. Brunet fol. 67. recto :

Item statuerunt, quod apud Bastidam Bertrandi de Clareto sit qudam via publica.
Rymer. tom. 5. pag. 620 :

Et omnia deveria et proficua ad nos infra Bastidam de S. Edwardo et parochiam de Baix pertinentia.
Charta ann. 1494. ex Archivis Massil. :

Super duabus Bastidis ac earum juribus et pertinentiis.

Vide Raynouard. Glossar. Roman. vol. 1. pag. 194. num. 4. Bastida, nude, pro Domus, dificium. Charta Alfonsi comit. Pictav. ann. 1256. in Reg. 30. Chartoph. reg. ch. 140 :

Volumus quod nov Bastid seu populationes fiant in terra ecclesi extra muros civitatis in diocesi Conseranensi.

Bastidare, Bastidas exstruere, dificare. Lit. ejusd. comit. ann. 1269. in Reg. 11. Chartoph. reg. fol. 89. v. :

An etiam sine cujusquam injuria... possimus bastidam construere seu construi facere, et utrum nostri et patri esset utilitas, si in loco eodem nos contingeret Bastidare.
Vide mox Bastire. Bastidens, Bastid seu castri incola. Pariag. inter reg. et abbat. Scal Dei Tarn. dices. ann. 1328. in Reg. 65. 2. Chartoph. reg. ch. 234 :

Quod in dicto orto fiat cimiterium pro sepultura Bastidencium.

Bastita, Florentinis Bastita. Chronicon Guill. de Podiolaurentii cap. 34 :

In transitu ceperunt Bastitam Deodati Alamanni, et munitionem qu ibi erat. Sed semper ero adjutor ad conservandum... rocchas et Bastitas, etc.

Charta Bonifacii PP. IX. ann. 1396. apud V. Cl. Fontaninum in Antiquit. Hort pag. 434 : Occurrit in Hist. Obsid. Jadrens. lib. 1. cap. 24. apud Joann. Villaneum lib. 5. cap. 2. lib. 6. cap. 4. Raphanum de Caresinis in Chronico Veneto pag. 243. MS. Reg. etc. Vide Bastigia, Bastildia, Bastillus, Bastimentum, Bastionus. Bastile, Bastill. Henr. de Knyghton lib. 5 :

Dux Britanni fecerat unum Bastile de meremio a parte maris ad retrahendum eis subsididium ex parte aqu.

Utitur pluries pag. 2677. Johannis Iperii contin. Chron. apud Marten. tom. 6. Ampliss. Collect. col. 622 :

Cujus in tempore Bastilla, ad Anglicos in Valesia expugnandos, etc.

Hinc inditum arci Parisiensi nomen Bastille : Roberto Goulet, Bastilla, in Compendio jurium et consuetud. Universitat. Paris. fol. 13 :

Tunc Universitas ipsi corpori obviam ibit usque ad Crucem, qu est quasi media inter dictam Ecclesiam S. Anthonii et castrum quod Bastilla nuncupatur.
Et Vincentio Cigaltio de Bello Italico :

Transeuntes ante Bastillam B. Antonii.

Bastire, dificare, proprie bastias, seu bastitas exstruere, Gallis, Bastir. Epitaph. Joann. Archiep. Viennens. ann. 1265. apud Joannem a Bosco in Vienna :

Qui castrum bastide Bastivit.

Instrum. tomi 2. nov Gall. Christ. col. 433 :

Pro eo quod Bastidam de Grandi Castro in feudo ecclesi Agennensis construi fecerat et Bastiri.
Hist. Dalphin. tom. 1. pag. 130. col. 2 :

Tempore quo Bastita de Ambroniaco Bastiebatur.

BASTICIUM, Silva cdua, Gall. Taillis, cujus pars quotannis cditur et prosternitur, a vet. Gall. Bateys, eadem acceptione, idem quod Brolium. Vide in hac voce. Charta Phil. Pulcri ann. 1301. ex Lib. rub. Cam. Comput. Paris. fol. 121. v. col. 2 :

Domino Castellionis concessimus in escambium et recompensationem chaci, quam habebat in foresta de Ria et in Basticiis de Villaribus.

Qu Gallice sic leguntur in Ch. Galcherii de Castell. ejusd. ann. ibid. fol. 120. v. col. 2 :

Nous avons bailli nostre seigneur le roy desusdit, par eschange et en non d'eschange, toute la chace que nous avions... s bois, que nous avons en grarie en la forest de Rie et s bois que nous avons s Bateys de Vilers,... sans ce que nous ne baillons, ne avons baill nus des treffons, des graryes, des Bateys,... retenons les gardes desdites graryes, des Bateys et des usaiges.
Vide Bateicium. BASTIDARE, bastidens. Vide in Bastia. BASTIGIA, ut Bastia, ni fallor. Comment. Jac. Picinini lib. 5. apud Murator. tom. 20. Script. Ital. col. 112 :

Conserunt manus ; tandem Scipio vi fossas, et vallum ad Bastigias usque, et Leni vineas prterit.
BASTILDIA, Eadem notione atque Bastia. Joan. Germ. Cabilon. episc. in vita Phil. Boni apud Ludewig. tom. 11. Reliq. MSS. pag. 25 :

Nostri Bastildias erigunt ; pro vice murorum ligna compagibus ligant ; amplum vallum construunt.

Occurrit rursum ibid. pag. 77. 2. BASTILDIA, Cymba, navicula, Gall. Bateau. Idem Joann. Germ. ibid. pag. 27 :

Nova sinistra audiuntur, quod de multis provinciis Francorum coierat ad Compendium exercitus, Bastildiis transvadunt, et nostris insultant. Municiones qudam, quas Bastillos appellant, ante sua mnia intentis curis eriguntur constructa.

BASTILLUS, Turris, propugnaculum, munitio, idem quod Bastia. Elmham. in vita Henr. V. reg. Angl. edit. Hearn. cap. 59. pag. 160 :

Cum ejusmodi vero turribus et propugnaculis ad oppugnandas urbes uterentur, obsidionem Bastille dixerunt. Lit. remiss. ann. 1451. in Reg. 185. Chartoph. reg. ch. 184 :

Paravant la Bastille ou siege mis ung an a, ou environ, devant la place de Chals, occuppe par les Anglois,... ledit siege ou Bastille, etc.
Unde Bastiller, pro Obsidere, oppugnare, apud Joan. Juvenal. de Ursinis ad

ann. 1409 :

Le duc Philippes de Bourgogne, et depuis le duc Jean aussi, avoient fait faire plusieurs grands engiens de bois pour Bastiller Calais.
1. BASTIMENTUM, ex Gallico Bastiment. Tabularium Brivatense ch. 409 :

Ut mittam Bastimentum ipsius mansionis centum sol.


Chartular. Aurel. fol. 48. verso :

Luco dedit Deo et S. Johanni de Aurel. pro anima sua terram illam in qua Bastimentum est quod dificavit Geraldus.
Charta ann. 1216. ex Archivis Massil. :

Concedimus vobis quasdam domos optimas apud Bellicadrum cum omnibus dificiis et Bastimentis.
Alia ann. 1223. ex Tabul. S. Victoris Massil. :

Nec fieri permittat aliquam munitionem vel Bastimentum in insula S. Genesii.

Occurrit prterea in Charta ann. 1181. apud Catellum in Comitib. Tolosan. pag. 215. Apud Marten. tom. 1. Anecdot. col. 1411. et in Maceriis insul Barbar tom. 1. pag. 136. ex Charta ann. 1224. et tom. 2. pag. 528. in Charta ann. 1215. 2. BASTIMENTUM, Eadem notione qua Bastia, Castrum, propugnaculum. Sentent. arbitr. inter Bereng. comit. Prov. et civit. Massil. ann. 1225. ex schedis Pr. de Mazaugues :

Aliquam munitionem vel Bastimentum, etc.

Dare ad medium Bastimentum dicitur, cum locus dificationi aptus ad medietatem impensarum et redituum conceditur. Privil. nov Bastid de Trya ann. 1325. ex Reg. 64. Chartoph. reg. ch. 54 :

Quod si aliqu placi concederentur ad medium Bastimentum,... quod inde vend... non solvantur.

BASTINUM, Servitutis genus, f. cum quis equos bastis seu sellis instructos prbere domino tenetur. Charta S. Ludovici ann. 1267. inter Privilegia Ord. S. Johannis Jeros. pag. 32 :

Sint liberi et quieti, de exercitu et equitatu... de Bastinis equorum, et de omnibus venationibus, etc. Item novi canonici solvent.... tres solidos Bastionario in grossis antiquis vel quivalentibus eorum. Chorales, matricularius, Bastionarius, organista, etc.
in Ch. ann. 1462. apud Cornel. Van gestel tom. 2. Hist. archiepisc. Mechlin. pag. 312. Ubi Bastonarius editum in Suppl. ad Mirum pag. 624. col. 1.

BASTIONARIUS, Apparitor, virgarius, Bedellus. Stat. eccl. colleg. S. Dion. Leod. ann. 1330. tom. 2. Monum. sacr. antiq. pag. 446 :

quomodo etiam legitur in Charta ann. 1401. inter Instr. tom. 12. Gall. Christ. col. 194. Vide Bastonerius et Bastenerius. BASTIONUS, Propugnaculum, Ital. Bastione, nostris Bastion. Annal. Placent. ad ann. 1447. apud Murator. tom. 20. Script. Ital. col. 893 :

Riccius centurio prdictus clam venit ad portam Fudist, et ibi quamplures combusit casas, et Bastionum non completum destruxit.
Et col. 895 :

Campana centurio noster... vallum sive Bastionum, super ripa fovearum per inimicos factum igni supposuit.
BASTIRE, dificare, a Gall. Btir. Vide in Bastia. BASTITA, ut Bastia. Vide in hac voce. BASTITORIUM, Molendinum in quo quernei cortices conteruntur, etc. Hist. Dalphin. tom. 1. pag. 98. col. 2. in Charta ann. 1309 :

Item cortex sive ruchia cum qua coria aptantur, qu portantur per aquam, quatuor denarios, et est unum jornale quantum unum Bastitorium potest terere per diem.
Vide Batatorium. Charta Dalph. ann. 1256 :

Molendinum et Bastitorium, quod tenet Jacobus Beroux, etc.

Occurrit prterea passim in Reg. sign. Probus. Vide infra Bastitorium. At vero vox Bastoer vel Bastouoir, pro officina ubi aliquid tunditur, in Lit. remiss. ann. 1459. ex Reg. 190. Chartoph. reg. ch. 7 :

Icellui Boyn getta de son heritaige, joignant du Bastouoir de la poterie du suppliant, environ trois ou quatre pales de boue ou fanje ; et quant le suppliant vint en sondit Bastouoir.... en voulant besongner de son mestier, etc. Bastoer,
ibidem. BASTITUM, Eadem significatione atque Bastitorium. Charta ann. 1352. in Reg. 82. Chartoph. reg. ch. 424 :

Item hredes Andre Chaucelli pro (censu) Bast