Assignment: Fil.

1

Antas ng Wika

Ang wika ang pinakamabisang instrumento ng komunikasyon at wikang Filipino para sa mga Filipino. Ang wika ay mayroong apat na antas. Ito ay ang sumusunod: 1. Balbal - ito ang pinakamababang antas. Ito ay binubuo ng mga salitang kanto na sumusulpot sa kapaligiran. Halimbawa: epal (mapapel), istokwa (layas) haybol (bahay) 2. Lingua Franca o Panlalawigan - Kabilang sa antas na ito ang mga salitang katutubo sa lalawigan. 3. Pambansa - salitang madalas gamitin sapagkat nauunawaan ng buong bansa. 4. Pampanitikan - Ito ang antas na may pinakamayamang uri. Madalas ito ay ginagamitan ng mga salitang may iba pang kahulugan. Idiyoma, eskima, tayutay, at iba't ibang tono, tema, at punto ay ginagamit sa pampanitikan. Mga Antas ngWika BALBAL 1. Syota - Kasintahan 2. Chokorandehins - hindi kaibigan 3. Datung- pera 4. Mudracles - ina/nanay 5. Todas- patay 6. Olats- talo 7. Dekwat - nanakaw 8. Chaka-pangit 9. Purita - mahirap 10.Tsongke-marijuana 11.Lafang-kumain ng marami 12.Bratinella- babeng pasaway omaldita 13.Lanjut- malandi 14.Bebot- babae 15.Bokal- Kalbo KOLOKYAL 1. Mayroon- meron 2. Dalawa - dalwa 3. Diyan- dyan 4. Kwarta -pera 5. Na saan- nasan 6. Paano - pano 7. Saakin-sakin 8. Kailan-kelan 9. Ganoon-ganun 10.Puwede-pede 11.Kamusta-musta 12.At saka- tsaka 13.Kuwarto- kwarto 14.Pahingi- penge 15.Naroon- naron LALAWIGANIN 1. Malakat (Hiligaynon)- aalis 2. Natuod (waray) – naniniwala 3. Mapintas (ilocano) – maganda 4. Nasi (kapampangan) - bigas 5. Bilot (Batangueño) –tuta 6. Igsura (bisaya) –ulam 7. Sinsilyo (Bicolano)- barya 8. Luslus (kapampangan) - lu was 9. Amo (Aklanon) - unggoy 10.Hinigugma (Bisaya) – maha l11.Ilol (pangalatok)- laway 12.Manog (Kiniray-a) –ahas 13.Kalibutan (Bisaya)- Mundo 14.Maupay (bisaya)- maganda 15.Magakal (Maranao)-magsinungaling PAMBANSA 1. Malaya 2. Buhay 3. Pagkain 4. Dangal 5. Tao 6. Takdang Aralin 7. Umaga 8. Simbahan 9. Wika 10.Bansa 11.Bayan 12.Buhay 13.Puso 14.Panaginip 15.Hangrin PAMPANITIKAN 1. Ipamintakasi -ipagdasal 2. Isulat sa tubig - makalimutan 3. Makati ang dila - madaldal 4.naniningalang-pugad –nanliligaw 5.maitim ang dugo – salbahe 6.paham- matalino 7.katoto- kaibigan 8.mapagkandili- mapag –alaga 9.pakikihamok- pakikipaglaban 10.siniphayo-inapi 11.panibugho-pagkainggit 12.mawatasan-maintindihan 13.Pang-uuyam – paglait 14.Nanghihilakbot – Natatakot 15. pag-aglahi- paghamak

oportunidad. Halimbawa: Nasan. · Mga sosyal-varyant Nagkakaroon ng dayalek ang wika dala ng kontekstong sosyal na nagdedetermin ng mga variant nito. Pambansa. Kahit na may kanya kanyang katangian ang bawat dayalek . 3.ay ginagamit sa lansangan. Pormal. pang araw-araw. halimbawa sa isang tunog. Sa madaling sabi. 2. 1. · Dayalek-atlas Ang tawag sa nagpapakita ng hangganan ng mga variant para mailarawan ang mga sakop na mga dayalek ng isang wika. 4. pang.Pabalbal. Limang antas ng wika 1. Ito ay ginagamit ng mga malikhain manunulat. na tinatakda ng iba’t. Nagkakaroon ng sariling codes. Ang pagpapaikli ng isa. sila ay nagbubuklod ng isang dayalek sa isa pang dayalek. edad at iba pa. Tinitingnan ang wika sa loob ng kinikilusang jeograpikal o sosyal na reyalidad. maaring may kagaspangan nang kaunti. 3.Ang WIKA kasangkapang ginagamit ng lahat ng uri o antas ng tao sa lipunan. yaman. Sa Ingles ito ay slang. Loyalty ng wika ang tawag kung bakit nagkaroon ng mga komunidad ang katunayang sosyal.ginagamit ang wika upang tayo ang magkaintindihan. Anak. sa lipunang kanyang ginagalawan.kelan Meron ka bang dala? Balbal. Ito ay antas ng wika na karaniwan. kasarian. Kung may pagbabago o inobasyon. palasak. Aysoglos ang tawag na nagpapakita ng hangganan ng pagbabago. pangrelihiyon. paniniwala. karaniwang apektado ang buuong komunidad na nagsasalita nung wika kung saan nagkaroon ng pagbabago. halimbawa. 1.Lalawiganin. Lalawiganin. pa`no. Ito ay antas ng wika na istandardm kinikilala/ginagamit ng nakararami. makulay at masining. pang-edukasyon at panlipunan. Pang araw-araw na salita.kabilang sa uri o antas na ito ay ang mga salitain o dayalekto ng mga katutubo sa lalawigan o panlalawigang salita. Katangi-tangi paring nananatili ang paggamit ng tunog r sa isang grupo ng salita na katumbas ng d. · Dayalek-jeografi at Dayalek-atlas 2.sa’kin. madalas gamitin sa pakikipag-usap at pakikipagtalastasan. pag-aaral ito ng kahalagahan at kabuluhan ng mga linggwistikvaryesyon sa mga sosyal straktyur. halimbawa.ay isang wika na natatanging kinakatawan ang pambansang pagkilanlan ng isang lahi o bansa. pampulitika. katayuan at okasyong dinadaluhan. Kaya mahalaga ring malaman kung bakit may mga variant. panahon.ito ang wikang sinsalita ng pangkaraniwang tao ngunit bahagya ng tinatanggap sa lipunan. halimbawa. Kadalasay ginagamit ang mga salita sa ibang pakahulugan. mababa ang antas na ito. Ang wika ay nahahati sa iba’t ibang katigorya sa antas na ginagamit ng tao batay sa kanyang pagkatao. historical at jeograpikal. Ang mga salita ay karaniwang malalim. Ito ay ginagamit ng karaniwang manunulat sa aklat at pambalarila para sa paaralan at pamahalaan. bakit nagresis o di tinanggapng isang grupo ang inobasyon na gamit o galling ng ibang grupo. makikilala ito sa kakaibang tono o punto.ibang kontekstong sosyal. Ito ay gamitin ng mga tao sa partucular na pook o lalawigan. dalawa o higit pang titik sa salita. Halimbawa: Kahati sa buhay Bunga ng pag-ibig Pusod ng pagmamahalan Impormal. Halimbawa: Chicks (dalagang bata pa) Orange (beinte pesos) Pinoy (Pilipino) Gamit ng Wika “ang gamit ng wika ay upang maihatid ang mga nais o bagay bagay na gustong ipahatid sa isang tao.Pampanitikan-ay isang uri ng wika ito ang pinakamayaman na uri. · Ang kontekstong sosyal Maoobserbahan na kahit saan. 5. iba’t-ibang form at straktyur. Dayalektoji ang tawag sa larangan na pinag-aaralan ang mga dayalek ng isang wika. 2. inobasyon o variant.Kolokyal.” Binibigyang linaw dito ang mga variant o mga form na magkaiba na may parehong kahulugan na dala na pagbabago. nagkakaintindihan ang lahat ng ispiker ng Tagalog.ibang aspekto ng pamumuhay ng tao. Tahanan Pampanitikan o panretorika. ring-ring – . Halimbawa: Asawa. Meron silang mutwal na pagkakaintindihan o mutual intelligibility. nagugrupo-grupo ang tao batay a ilang kayangian o varyabol. Nakapaloob dito ang pag-aaral at pagaanalays ng iba’t-ibang anyo o varayti ng isang wika na tinatawag na Dayalek. ang wikang sinasalita ng mga walang pinag-aralan. Kapag nagsama-sama sila sa iisang lugar. Halimbawa: Papanaw ka na ? (Aalis ka na?) Nakain ka na? (Kumain ka na?) Buang! (Baliw!) Kolokyal. Sosyolinggwistiks Tinatawag na sosyolinggwistiks ang pag-aaral at pagkakaintindi ng iba’t-ibang variant. lugar na tinitirhan.Pambansa.ekonomiya. Ito ang pinakamababang antas ng wika. maari rin itor refinado ayon sa kung sino ang nagsasalita. ikalawa sa antas bulgar. Nagagamit ito sa iba't .

Pangasinan. Ito ay nakabatay sa uri at paksa ng talakayan. Subalit noong nagtayo ng lungsodang mga tao na halos abot sa langit ay lubos na nabahala ang Diyos dahil gusto nilang langpasan ang Diyos. Kreyol naman ang tawag sa wikang nadedevelop sa isang pidjin at nagging unang wika ng isang lugar. Pinapalitan nila ng mga salitang gamit sa standard ang mga salitang mag-aaydentifay na galling sa isang lugar. Tagalog-Bulacan at iba pa. Halimbawa nito ay ang Filipino. hanggang magkaintindihan ito. · Patay na wika Isang epekto ng pagkakaroon ng dayalek-ang pagsplit ng isang wika-ang pagkawala o pagkamatay ng isang dayalek dahil hindi na ginagamit ito. o di kaya. ang wika ay dinevelop lamang ng tao para makabuo ng iba’t-ibang kaalaman. Pinag-iba-iba ng Diyos ang kanilang wika upang hindi sila magkaintindihan at upang hindi matuloy ang kanilang balak. · Standard na varayti Hindi gumagamit ng mga varyant na naiiba sa standard-varayti ang mga nakilalang may pinag-aralan. Ang varyant o mga linggwistik na katangian ng isang idyolek sa isang linggwistik-komyuniti ay di kasing laganap sa mga varyant na ginagamit ngjeografik-dayalek o ng sosyolek. Kabilang naman sa mga Islang words ang haleer. Meron din tayong tinatawag na Rejister. Prances at iba pa. Kabilang dito ang kowd-switching o paglilipat ng mga preys o sentens mula sa ibang wika. Ito ay nilikha nila para sa kanilang grupo. Pampanggo. Waray. Cebuano at Bikol. pitumpung porsyento (70%) ng gising na oras ng tao ay inuukol niya sa pakikipagtalastasan. noon ay iisa lamang ang wikang ginagait ng tao. Hiligaynon. Dahil gamit lamang ang mga ito ng indibidwal. Tinatawag na Sosyolek ang wikang nakabatay sa pagkakaiba ng katayuan o istatus ng isang ginagamit ng wika sa lipunang ginagalawan. Samakatwid. hindi ito lubos na maintindihan ng mga may edad na kapag ito ay binibigkas ng mga kabataan. Dito makikita ang istilo ng isang individwal sa pagsasalita. wika ang ginagamit ng tao sa maghapon niyang pakikipag-interaksyon sa kanyang kapwa. huwag natin kalimutan na Diyos ang lumikha at nagbigay sa atin ng talino upang makatuklas ng mga bagay na maaari nating magamit sa araw-araw. Halimbawa na lamang ng mga varayti ng Tagalog. · Pidjin at kreyol Kung maaaring mamatay ang wika. Ang Idyolek naman ay masasabing isang finger prints ng isang tao dahil tanging kanya lamang. Karaniwang nangyayari ito kung saan hindi lang isang wika ang sinasalita. Ang mga bakla ay bumuo rin ng naman ng kanilang sariling salita na tinatawag na Gay lingo o Sward speak. Dayalek ang tawag sa wika na nagkakaroon ng pagkkaiba-iba o varayti sa loob ng wika. windang at iba pa. Samakatwid. Ugnayan ng wika at kultura Sinasabing nasasalamn ang kultura ng isang lahi sa wikang siasalita ng lahing iyon. Ingles. yuck. Ito ay tinatawag na Jargon. japorms. Meron tayong Tagalog-Nueva Ecija. Ilokano. UGNAYAN NG WIKA AT TAO Ayon kay Rankin. · Paghahalo ng mga kowd Tinatawag na kontak-langwej ang isang pidjin dahil bung ito ng pagsisikap ng mga taong magkaiba ang wika ng magkaroon ng kontak. Pidjin ang tawag sa proseso ng pagbuo ng paulit-ulit at panggagaya ng kahit mali mali. Ugnayan ng wika at lipunan Bawat lipunan ay may kani-kaniyang wiak. hindi pweding paghiwalayin ang wika at kultura dahil habang tinutuklas ng tao ang kanyang wika ay tinutuklas din niya kung saans kultura siya nabibilang. sa mga tagapakinig o kinakausap o kaya ay sa okasyon at iba pang salik. Magkasalungat man ang pinaniniwalaan ng mga relihiyoso at klasikong griyego. ang mga gusting hangaan sila. Saan nga ba nagsimula ang wika? Ayon sa genesis 11:1-9. nangyayari din na may nadedevelop na bagong wika. ribdib – dibdib at iba pa. Ang pahayag na ito ay pinaniniwalaan ng mga relihiyoso subalit ayon sa mga pilosopo at dalubwika. Sinabi ni Gleason sa kanyang komprehensivong definisyon.dingding. Namamatay ang isang wika dahil meron itong kapalit na wikang mas pinapaboran ng mga myembro ng komunidad. praning. Ang kultura ang nagdidikta ng mga leksikong magiging bahagi ng wika ng isang lahi. Sa pilipinas ay may walong maituturing na pangunahing wika: Tagalog. Bawat profesyon o okupasyon ay may sariling wika rin na hindi basta mauunawaan ng hindi ganoon ang trabaho. ang wika ay masistemang balangkas ng mga sinasalitang tunog na pinipili at isinasaayos sa paraang arbitrary upang magamit ng mga taong kabilang sa isang kultura. . Ang Idyolek Tinatawag na Idyolek ang total na katangian at kagawian sa pagsasalita ng isang indibidwal.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful