You are on page 1of 2

Cuma muhtırası ve piyasalar

29.04.2007 / Atilla Yeşilada

İstanbul’da harika bir Pazar günü, gözüm Çağlayan’da yapılacak mitingde, radyoda “Bir gece
ansızın gelebilirim, beni bekliyorsan, uyumamışsan, kapında sevinçten ölebilirim” şarkısı.
Herhalde klavye gürültüsüyle karıştığından olacak, şarkının sözleri kulağıma “Bir gece
ansızın muhtıra verebilirim, eğer beni dinlemezsen, ne yapacağım bilirim” olarak
yansıyor. Cuma akşamı TSK websitesine asılan uyarı bir muhtıradır ve hükümete verilmiştir.
Eğer AKP muhtıranın gereğini yapmaz, bildiği yolda devam ederse, piyasalara ne olur
sorusuna cevap arayalım şimdi.

Önce dış konjüktürden bahsedelim. Haftalık bazda bütün büyük borsalar yine fevkalade
performans gösterdi, ama Cuma ABD 1. çeyrek GSMH verisinin ardından hemen hepsi
değer yitirdi. Çünkü ABD’de büyüme 2003 yılından bu yana en düşük seviyesine gerilerken,
enflasyonda belirgin bir iyileşme yoktu. Dış piyasaların bu hafta yeniden iyimserliğe dönmesi
en olası senaryom. Bizde ne olur sorusuna cevap ararken, yabancı yatırımcıların hala risk
iştahının yüksek olduğu bir ortam varsayacağım. Yok, önümüzde artık periodik olarak
yaşayacağımız dalgalanma dönemlerinden biri yatıyorsa, o zaman risklerimiz abartılarak
görülür ve aşağıda anlatacağım hasar ikiye katlanır. Böyle bir olasılık da yok değil, ABD
dolarının güç kaybına rağmen Fed’in faiz artırması, yada petrol fiyatlarındaki artışın devam
etmesi bize özgün senaryoyu daha güçleştirir.

Muhtıra büyük ölçüde Sn Gül’ün adaylığına karşı diye algıladım ben. TSK adaydan memnun
olmadığına göre, eğer bir şekilde seçim ertelenir, yerine erken genel seçim kararı alınırsa,
yaşayacağımz sadece bir dalgalanma olur. Seçime giderken artacak ekonomik riskler ve
seçim sonu belirsizliği de göz önüne alınarak bir miktar satış görürüz. Pazar günü itibarıyla,
AKP’nin Gül’den veya genel seçim öncesi cumhurbaşkanı seçmekten vazgeçtiğine dair bir
işaret yoktu. Demek ki, piyasalar açlışta satış yaptıktan sonra Anayasa Mahkemesi
kararınını bekleyecek. Eğer Yüce Mahkeme seçimin ilk turunu iptal ederse, zaten erken
seçime gidiliyor.

İkinci ve daha riskli senaryoda ise Anayasa Mahkemesi seçimin ilk turunu onaylar.
Muhalefetin itirazına rağmen Sn Gül cumhurbaşkanı seçilir. Bu sernyonun bir çok
varyasyonu var, hepsini sırası ile inceleyelim. İlk seçenekte, Gül’ün cumhurbaşkanı
olmasının ardından erken seçim kararı alınır. Bu senaryoda riskler ilkine göre biraz yükselir.
Çünkü, TSK’nın istemediğini ifade ettiği Gül artık en yüksek makamdadır. Böyle bir şey
yapacağını sanmıyorum, ama örneğin Yüksek Askeri Şura kararlarına karışma
durumundadır. TSK’dan Gül icraatına karşı seçime kadar giden dönemde yeni muhtıra veya
yaptırımlar gelmesi olasılığı risk algılmasını artırır. Yatırımcı her sabah neyle karşılaşacağız
korkusu ile işe gelir. Belki yabancı yatırmcı ordunun neye kadir olduğunu bilmedği için çok
satmaz, ama yerli yatırımcı ağırdan maldan çıkar. Beki 3 ay sürecek bir gerileme dönemine
gireriz. Bunun da ötesinde, tüketim ve sabit sermaye yatırımlarında çok sert yavaşlama
olabilir.

Anayasa Mahkemesi’nin seçimleri iptal etmediği senaryonun bir diğer seçeneği ise daha
korkutucu. AKP, TSK’yı cezalandrıma yoluna gidebilir, ya da TSK seçimleri beklemeden
muhtırada altını çizdiği sorunları kendi başına çözme kararı alır. Bu iki şekilde olur. İlkinde,
uyandığımızda sivil hükümetin artık yerinde olmadığını görürüz. İkincisi 28 Şubat benzeri
çok kapsamlı bir toplumla sorunları paylaşma, ve TSK’nın kendi yetkisi dahilindeki alanlarda
çözme süreci başlar. Jandarma’nın kolluk görevi yaptığı bir ülkede, bu çözümler toplumu
şaşırtacak kadar ağır ve ezici olabilir. 28 Şubat’da olduğu gibi, tüm toplum ve kurumlar “saf
tutar”. Hergün yeni bir olay ve gerginlikle uyanırız. Bu senaryoda, yerlisi de yabancısı da
hızla maldan çıkar, eğer çıkabilirse tabii. Bu ortamda Borsa ve DİBS’de likidite aniden
kuruduğu için, dalgalanmalar çok sert olur, asıl fiyat dengesi döviz piyasasında gerçekleşir.
Yani YTL çok sert bir deval yer. Benim açımdan, bu noktaya geldikten sonra seçime kadar
piyasalardan para kazanmak imkansız hale gelmiştir. Aylardır uyardığım için içim rahat