Η Ελλάδα ουραγός στο θέμα των βιοαποδομήσιμων αποβλήτων

Το ΥΠΕΧΩΔΕ, εννιά χρόνια μετά την οδηγία για την ταφή, είναι στο σημείο μηδέν!
Αντώνης Μαυρόπουλος, Χημικός Μηχανικός
amavrop@epem.gr
Στις 26 Απριλίου του 2008 κλείνουν εννιά χρόνια από την υιοθέτηση της ευρωπαϊκής
οδηγίας 99/31 για τον περιορισμό της υγειονομικής ταφής και σχεδόν δεκαπέντε χρόνια
από τότε που άρχισε να συζητείται στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Ελλάδα ενσωμάτωσε την
εν λόγω οδηγία στο εθνικό δίκαιο με την ΚΥΑ Η.Π. 29407/3508, η οποία υπογράφηκε
την 10η Δεκεμβρίου του 2002. Χρειάστηκαν 44 μήνες για να μεταφραστεί η εν λόγω
οδηγία και να μετατραπεί σε ΚΥΑ, χωρίς καμία επιπλέον προσθήκη ή προσαρμογή στα
ελληνικά δεδομένα, κατά την πάγια πρακτική που ακολουθείται στα θέματα των στερεών
αποβλήτων αλλά και σε άλλα. Αλλά αυτά είναι τα καλά νέα, γιατί από τότε μέχρι σήμερα
το ΥΠΕΧΩΔΕ τηρεί σιγή ιχθύος για το θέμα που μετασχηματίζει τη διαχείριση των
στερεών αποβλήτων σε όλη την Ευρώπη: τη διαχείριση των βιοαποδομήσιμων
αποβλήτων.
Μετά από τόσα χρόνια, διαφορετικούς υπουργούς, υφυπουργούς και γενικούς
γραμματείς, μετά από επανειλημμένες επισημάνσεις από την ΕΕ αλλά και τις αρμόδιες
υπηρεσίες, η Ελλάδα δεν έχει υιοθετήσει οποιοδήποτε μέτρο περιορισμού της ταφής των
βιοαποδομήσιμων αποβλήτων. Απουσιάζει κάθε σχεδιασμός αλλά και κάθε σοβαρή,
οργανωμένη συζήτηση για τα θέματα που στην κυριολεξία μεταμορφώνουν τη διαχείριση
των στερεών αποβλήτων σε όλη την ΕΕ: τα κριτήρια αποδοχής αποβλήτων σε χώρους
ταφής, το φόρο ταφής, τις προτεραιότητες και τα εθνικά σχέδια μονάδων επεξεργασίας,
την ανακύκλωση οργανικού με διαλογή στην πηγή, τους τρόπους μέτρησης της
βιοαποδομησιμότητας και της εκτροπής των αποβλήτων και τόσα άλλα.
Στο μεταξύ τα πράγματα δεν περιμένουν:
 Δημοσιεύεται το ΕΣΠΑ με κάποιους «ευχετήριους» άξονες αλλά χωρίς καμία
πραγματική προτεραιότητα στα θέματα των βιοαποδομήσιμων αποβλήτων και
των μονάδων επεξεργασίας
 Το θέμα της προεπεξεργασίας των στερεών αποβλήτων πριν την ταφή, το οποίο
μπορεί να βγάλει παράνομους σχεδόν όλους τους ΧΥΤΑ (πλην Αθήνας και
Χανίων) συστηματικά αγνοείται και υποτιμάται από τις αρμόδιες υπηρεσίες
 Τα δικαστήρια δεν περιμένουν το ΥΠΕΧΩΔΕ και βγάζουν αποφάσεις, όπως στην
περίπτωση του ΧΥΤΑ Σερρών, στους οποίους η ολοκληρωμένη επεξεργασία
γίνεται όρος για την υλοποίηση των έργων υγειονομικής ταφής. Η πρακτική αυτή
έχει εκ των πραγμάτων υιοθετηθεί από την ΕΥΠΕ
 Η αναγκαιότητα της επεξεργασίας των αποβλήτων πριν την ταφή τους οδηγεί
μεγάλους φορείς της χώρας σε αναζήτηση κατάλληλων λύσεων (ΣΟΤΑΜΘ,

ΔΙΑΔΥΜΑ, ΕΣΔΚΝΑ κ.α.) οι οποίες εκ των πραγμάτων θα πρέπει να
θεσμοθετήσουν κριτήρια αποδοχής στερεών αποβλήτων στους χώρους ταφής,
αλλά και τοπικούς στόχους εκτροπής
 Η προώθηση έργων διαχείρισης στερεών αποβλήτων με ΣΔΙΤ διαμορφώνει εκ
των πραγμάτων ένα νέο πλαίσιο λειτουργίας και αποτελεσματικότητας των έργων
διαχείρισης στερεών αποβλήτων: οι ετήσιες αποπληρωμές των αναδόχων των
έργων θα πρέπει εκ των πραγμάτων να συνδεθούν με την επίτευξη των στόχων
εκτροπής των βιοαποδομήσιμων, αλλά ακόμα δεν υπάρχει επίσημο πλαίσιο για το
πως πρέπει να μετριέται αυτή η εκτροπή
Το θέμα δεν είναι απλά ότι οι οποιεσδήποτε λύσεις επαφίενται στην καλή διάθεση και τη
τεχνογνωσία των φορέων διαχείρισης και των όποιων μελετητών, σε τελική ανάλυση θα
μπορούσε και να είναι επωφελής μια τέτοια πρακτική αν υπήρχαν κάποιες βασικές
κατευθυντήριες γραμμές και συγκεκριμένη πολιτική, αλλά δεν υπάρχουν ούτε οι πρώτες
ούτε η δεύτερη.
Τα πράγματα δεν είναι τόσο άσχημα όσο φαίνονται, είναι ακόμα χειρότερα: βρισκόμαστε
αντιμέτωποι με τον κίνδυνο να εξαντληθεί το ΕΣΠΑ (η τελευταία ευκαιρία κοινοτικής
χρηματοδότησης για πολλές περιοχές της χώρας) χωρίς η χώρα να αποκτήσει υποδομές
για την επεξεργασία των βιοαποδομήσιμων αποβλήτων.
Και όταν η σημερινή απουσία πολιτικής θα συναντήσει την έλλειψη ή την ανεπάρκεια
των πόρων, τότε το αποτέλεσμα θα είναι ακριβώς το αντίθετο από αυτό που αποτελεί
σήμερα την προμετωπίδα της πολιτικής της ΕΕ για τους ΧΥΤΑ: αντί για τον περιορισμό
τους θα έχουμε τη μονοκρατορία τους στην Ελλάδα, αντί για εκτροπή των
βιοαποδομήσιμων θα έχουμε συστηματική ταφή τους, αντί για περιορισμό των
περιβαλλοντικών τους επιπτώσεων και μετατροπή σε ΧΥΤΥ θα έχουμε σταδιακή
απαξίωσή τους σε χωματερές.
Και τότε, ακόμα και αναμφίβολα θετικά μέτρα όπως το κλείσιμο των ΧΑΔΑ θα πάνε
χαμένα: το κλείσιμο των ΧΑΔΑ θα είναι προσωρινό ή απλά προσχηματικό αν δεν
συνοδεύεται από υποδομές επεξεργασίας και εκτροπής των βιοαποδομήσιμων από την
ταφή.
Μπορεί να γίνει κάτι; Προλαβαίνει το ΥΠΕΧΩΔΕ, έστω και τώρα, να προωθήσει
πολιτικές και κατευθύνσεις που να σώσουν μια παρτίδα που μοιάζει χαμένη εξ’ αρχής;
Υπάρχει χρόνος για να ληφθούν τα αναγκαία μέτρα και έστω και με κατεπείγουσες
δράσεις να διαμορφωθούν κάποιοι πραγματικοί όροι που θα προωθούν την εκτροπή των
βιοαποδομήσιμων αποβλήτων από τους ΧΥΤΑ;
Αν και οι μέχρι σήμερα πρακτικές δεν αφήνουν πολλά περιθώρια αισιοδοξίας, η γνώμη
μου είναι ότι υπάρχει μια τελευταία ευκαιρία. Γιατί η συσσωρευμένη εμπειρία από τις
διαφορετικές πρακτικές της ΕΕ για την αντιμετώπιση του θέματος επιτρέπει την ταχεία
αναγνώριση των πρακτικών που είναι κατάλληλες για τη χώρα. Γιατί οι φορείς
διαχείρισης στερεών αποβλήτων έχουν ωριμάσει πολύ περισσότερο και είναι έτοιμοι,

αρκετοί από αυτούς, για μια μεγάλη στροφή. Γιατί η αίσθηση της τελευταίας ευκαιρίας
κινητοποιεί από μόνη της ακόμα και τα σκουριασμένα αντανακλαστικά.
Υπάρχει λοιπόν μια τελευταία ευκαιρία να καλυφθεί η χαμένη δεκαετία. Μόνο που για
να την εκμεταλλευτεί κάποιος πρέπει να διαθέτει αντανακλαστικά, πολιτική βούληση και
τεχνογνωσία.

Ερωτήματα
Γιατί το ΥΠΕΧΩΔΕ άφησε να περάσουν εννιά ολόκληρα χρόνια απραξίας;
Ποιες είναι οι αιτίες της απραξίας του ΥΠΕΧΩΔΕ;
Μπορούμε να κάνουμε κάτι έστω και τώρα για τα βιοαποδομήσιμα και αν ναι τι;
Πως μπορεί να αξιοποιηθεί καλύτερα το ΕΣΠΑ; Που πρέπει να δοθεί βάρος;
Υπάρχουν ελπιδοφόρες πρωτοβουλίες και πρακτικές που πρέπει να αναδειχθούν για τα
βιοαποδομήσιμα;