1) KATANGIAN NG WIKA a) Ang wika ay ARBITARYO  Ang wika ay arbitraryo. Ang wika ay natututunan sa isang lipunan.

Samakatwid, hindi matututo ng wika ang tao kung hindi siya makikihalubilo.  Ang wika ay arbitraryo. Lahat ng wika ay napagkakasunduan ng mga gumagamit nito. Alam ng mga Ilokano na kapag sinabing [balay], bahay ang tinutukoy nito. Sa Chavacano naman ay [casa] kapag nais tukuyin ang bahay at [bay] naman sa Tausug samantalang [house] sa Ingles. Kung sakaling hindi naintindihan ng isang tao ang isang salita o pangungusap ng isang wika, nangangahulugan na hindi siya bahagi ng kasunduang pangkaunawaan. Ngunit kung pag-aaralan at matututunan niya ang wika, nangangahulugang sumasang-ayon siya sa kasunduan ukol sa naturang wika. b) Ang wika ay may TUNOG  Ang wika ay sinasalitang tunog. Ang wika ay hindi maituturing na wika kung hindi ipinamamahagi. Ito ay dumadaan mula sa isip ng tao patungo sa artikulador at resonador na siyang nag-aamplify ng tunog.  Ang wika ay isang masistemang balangkas dahil ito ay binubuo ng mga makabuluhang tunog (fonema) na kapag pinagsama-sama sa makabuluhang sikwens ay makalilikha ng mga salita (morfema) na bumabagay sa iba pang mga salita (semantiks) upang makabuo ng mga pangungusap. Ang pangungusap ay may istraktyur (sintaks) na nagiging basehan sa pagpapakahulugan sa paggamit ng wika. Ponolohiya o fonoloji – pag-aaral ng fonema o ponema; ang fonema ay tawag sa makabuluhang yunit ng binibigkas na tunog sa isang wika. Halimbawa ay ang mga fonemang /l/, /u/, /m/, /i/, /p/, /a/ at /t/ na kung pagsama-samahin sa makabuluhang ayos ay mabubuo ang salitang [lumipat]. Morpolohiya o morfoloji – pag-aaral ng morfema; ang morfema ay tawag sa pinamakamaliit na makabuluhang yunit ng salita sa isang wika. Sa Filipino ang tatlong uri ng morfema ay ang salitang-ugat, panlapi at fonema. Salitang-ugat = tao, laba, saya, bulaklak, singsing, doktor, dentist Panlapi = mag-, -in-, -um-, -an/-han Fonema = a *tauhan, maglaba, doktora Sintaksis – pag-aaral ng sintaks; sintaks ay ang tawag sa formasyon ng mga pangungusap sa isang wika. Sa Filipino, maaaring mauna ang paksa sa panaguri at posible namang pagbaligtaran ito. Samantalang sa Ingles laging nauuna ang paksa. Hal. Mataas ang puno. Ang puno ay mataas. The tree is tall. (hindi maaaring „Tall is the tree.‟ o „Tall the tree.‟) Semantiks – pag-aaral ng relasyon ng salita sa bawat isa sa iisang pangungusap; ang mga salita sa pagbuo ng pangungusap ay bumabagay sa iba pang salita sa pangungusap upang maging malinaw ang nais ipahayag. Hal. Inakyat niya ang puno. Umakyat siya sa puno. Makikita na nang ginamit ang pandiwang [inakyat] ang panghalip ng aktor sa pangungusap ay [niya] at ang pantukoy sa paksa ay [ang]. Samantalang sa ikalawang pangungusap ang pandiwa ay napalitan ng [umakyat] kaya nakaapekto ito sa panghalip ng

napipilitang humiram ng salita mula sa isang wika sapagkat hindi komon ang salita sa kultura ng wikang patutunguhan. May katangian ang isang wika na komon sa ibang wika samantalang may katangian namang natatangi sa bawat wika. Nagbabagu-bago ang kahulugan ng isang salita na dumaragdag naman sa leksikon ng wika. Sa Filipino lamang matatagpuan ang mga salitang opo at po bilang paggalang. (Tingnan ang ponolohiya) c) Ang wika ay NAGBABAGO  Ang wika ay ginagamit at ito ay gumagalaw. isang fonema lamang ang idinagdag ngunit nagdudulot ng makabuluhang pagbabago. kailangang maipagsama-sama ang mga binibigkas na tunog upang makalikha ng mga salita. pugaa (pigain mo) Wikang French – Francois (pangngalan /fransh-wa/) Mapapansin sa wikang Swahili (isang wika sa Kanlurang Afrika) isang salita lamang ngunit katumbas na ng isang buong pangungusap na yunik sa wikang ito. Nagkaiba na ang kahulugan ng dalawang pangungusap. Ang /lamaw/ naman ng Cebuano ay hindi rin matutumbasan sapagkat iba ang paraan ng paghahanda ng buko ng mga Cebuano sa iba pang komunidad sa bansa. Halimbawa. Imbis na pantukoy na [ang] ay napalitan na ng pang-ukol na [sa]. mayroong di pangkaraniwang ayos ng mga fonema gaya ng di-kompatibol na dalawang magkasunod na katinig sa iisang pantig na wala sa karamihang wika. f) Ang wika ay may KAKANYAHAN  Lahat ng wika ay may sariling set ng palatunugan.aktor na dati‟y [niya] ngayo‟y [siya] na. Patuloy na nagbabago at yumayaman ang wika. Sa Tausug naman ang pagkabit BOMBA . Sa Ingles naman.  Ang wika ay binubuo ng mga tunog. Halimbawa: Kahulugan: Pampasabog Igipan ng tubig mula sa lupa Kagamitan sa palalagay ng hangin Bansag sa malalaswa at mapanghalay na larawan at pelikula Sikreto o baho ng mga kilalang tao e) Ang wika at kultura ay magkabuhol at hindi maaaring paghiwalayin  Maraming salita na hindi maisalin sapagkat wala silang katumbas sa ibang wika. Patuloy kasing nagbabago ang wika. Kung hindi ginagamit ang wika. Dahil sa ganitong pagkakataon. Halimbawa Wikang Swahili – atanipena (magugustuhan niya ako) Wikang Filipino – Opo. mamamatay ito. leksikon at istrukturang panggramatika. Upang magamit nang mabuti ang wika. po Wikang Subanon – gmangga (mangga) Wikang Ingles – girl/girls (batang babae/mga batang babae) Wikang Tausug – tibua (hampasin mo). c) Ang wika ay BUHAY o DINAMIKO  Ang wika ay buhay o dinamiko. walang katumbas ang /malong/ sa Tagalog sapagkat hindi bahagi ng kultura ng mga Tagalog ang salitang ito. Sa Subanon naman.

binibigkas na ang „ka‟ na hiniram sa Visaya bilang kapalit ng „tu‟ at „bo‟.ng fonemang /a/ ay nagdudulot na ng paggawa sa kilos na saad ng salitang-ugat. napabubulalas ang mga tunog ng pagdaing na dala ng takot. jus at edukasyon] na mula sa Ingles na [juice]. Sa magkakaibigan. Instrumental . Teoryang Yum-yum – Sinasabi sa teoryang ito na ang wika ay nagmula sa pagkumpas ng maestro ng musika at sa bawat kumpas ay nagagawa niyang lumikha ng tunog mula sa kanyang labi. 3) TUNGKULIN NG WIKA a) Ayon kay MICHEAL A. nariyan ang mga salitang pangkabataan. bumaba Siya sa lupa at sinira ang tore. nagkawatak-watak na ang tao dahil iba-iba na ang wikang kanilang binibigkas kaya nagkanya-kanya na sila at kumalat sa mundo.  Halimbawa: Pagmumungkahi. Interaksyonal -nakapagpapanatili. napag-isipang magtayo ng isang tore upang hindi na magkawatakwatak at nang mahigitan ang Panginoon. HALIDAY i. e) f) Teoryang Yo-he-ho – Isinasaad dito na nagsimula ang wika sa indayog ng himig-awitin ng mga taong sama-samang nagtatrabaho. [jip] at Kastilang [educacion]. at mga propesyonal na jargon. Pagaanyaya at pagbibiro o o o ii. Nang nawasak na ang tore. saya at paglalaan ng lakas. nariyan ang paanyaya at pasasalamat Sa mga pangkat panlipunan. Gamit ang bibig.tumutugon sa mga pangangailangan ng nga tao sa paligid. mayroon silang natatanging sistema sa pagbigkas ng mga tunog pangwika. o o iii. kumokontrol. Sa French naman. h) Ang wika ay bahagi ng ANYO o URI ng KOMUNIKASYON  Humihiram ang wika ng fonema at morfema mula sa ibang wika kaya‟t ito‟y patuloy na umuunlad. ng iba. 2) TEORYA NG WIKA a) Teorya sa Tore ng Babel – Ang teoryang ito ay nahalaw mula sa Banal na Kasulatan. pagpapaalam. binibigkas na ang „ka‟ na hiniram sa Visaya bilang kapalit ng „tu‟ at „bo‟.K. Dahil sa nagkakaunawaan ang lahat. nakapagpapatatag ng relasyong sosyal. noong umpisa‟y iisa ang wika ng tao na biyaya ng Diyos. Paguutos at paghihikayat. galit. [jip] at Kastilang [educacion]. pagbibiruan at panunukso Sa mga magkakamag-anak. jus at edukasyon] na mula sa Ingles na [juice]. b) Teoryang Bow-wow – Sinasabi sa teoryang ito na nagkaroon ng wika ang tao dahil noong umpisa‟y ginagaya nila ang tunog na nililikha ng mga hayop gaya ng tahol ng aso. Gaya sa Chavacano. ginagaya naman daw ng tao ang tunog ng kalikasan at paligid gaya ng pagtunog ng kampana. gumagabay sa kilos/asal . Ang Filipino ay madalas manghiram gaya ng paghiram sa mga salitang [jip. tilaok ng manok at huni ng ibon. patak ng ulan at langitngit ng kawayan. lungkot. Nang nabatid ito ng Panginoon.  Halimbawa: Pagbati. Gaya sa Chavacano. Teoryang Pooh-pooh – Ang tao ay nakalilikha ng tunog sanhi ng bugso ng damdamin. g) Lahat ng wika ay NANGHHIRAM  Humihiram ang wika ng fonema at morfema mula sa ibang wika kaya‟t ito‟y patuloy na umuunlad. Ang Filipino ay madalas manghiram gaya ng paghiram sa mga salitang [jip. Ayon sa pagsasalaysay.wika ng mga bakla. c) d) Teoryang Ding-dong – Maliban sa tunog ng hayop. Ipinanghiwa ko ang kutsilyo Nanghuli ako ng isda gamit ang sibat Regulatori –wikang gumagamit ng kondisyonal .

patula. pasasalamat.naghahanap ng mga informasyon/datos at gamit ng mga taong nais magkamit ng kaalamang akademiko at/o profesyonal. iii) Pag – alalay sa pakikisalamuha at pakikipagkapwa-tao – paggamit ng wika upang simulan. katulad ng balita sa telebisyon b) Ayon kay MICHEAL ROMAN JAKOBSON i) Kognitibo/Reperensiyal/Pangkaisipan . iv) Phatic-pakikipagkapwa tao. c) Ayon kay W. Personal . Imajinativ . mga talumpati. Pagbati. alalayan at tapusin ang pagkikita (nangyayari kapag ang dalawa o higit pang tao ang nagkikita). Diary. vi) Pagpapahayag ng Sarili – Pagpapahayag ng sarili. wika bilang kagandahang –asal (kumusta ka?). pagbabalita atbp.  Halimbawa: Paglalahad. pagpapalakas ng loob. vi) Poetic .nakapagpapahayag ng sariling damdamin o opinyon. o di kaya'y tungkuling taglay nila sa kanilang sarili. Informativ – ito ay naglalarawan na kung saan mayroong nailalalhad din dito ang lugar. v) Metalinggwal . v. pagpaparating sa iba ng ating iniisip. ii) Conative . vi. iv) Pag-alalay sa iba – Paggamit ng wika upang alalayan o impluwensiyahin ang kilos o damdamin ng iba – paggamit ng mga tuntunin at ekspresyon ng tungkulin/ obligasyon – pag-uutos. pagpapaliwanag. pagbibiro. mga ritwal sa wika (kumusta/pagbati). vii. Dayalog.saloobin at emosyon.  Halimbawa: Pagtatanong. Pagsagot. pagsubok sa mga posibilidad ng wika habang natututuhan ito.P. katauhan at damdamin – tuwiran sa pamamagitan ng pandamdam. . ROBINSON i) Estetiko – Paggamit ng wika sa paglikha ng panitikan ii) Ludic – Pagtutugma. mga tula. pagpuna. paggamit ng mga salita tungkol sa damdamin. pangangatwiran. v) Pag-alalay sa sarili – Kaugnay ang ugali at damdamin “Pagkausap sa Sarli” nang tahimik o mag-isa. pagbati. (ie. Liham. pagpapahintulot. Ginagamit ito sa pagtuturo.paghimok at pag-impluwensya sa iba sa pamamagitan ng mga paguutos o pakiusap. Tala. Halimbawa: Pag-ayon . pagaanyaya. panghihikayat. di-tuwiran sa pamamagitan ng bilis. panghihiram. walang tiyak na balangkas at pansarili. pagbababa. pagtawad. taas ng tinig. iv. pag-iisip. pakiusap.pagpaparating ng mensahe o impormasyon. Pagtutol at Pagsagot sa telepono o Pagbibigyan kita ngunit sundin mo muna ang nais ko. awit atbp.) Heuristik .  Mga Halimbawa: Shopping o Groseri List. pagbibigay ng opinyon.paggamit ng wika para sa sariling kapakanan. Pagsisinungaling at paghahatid ng mensahe. Dyornal.nakapagpapahayag ng imahinasyon sa malikhaing paraan. iii) Emotive-pagpapahayag ng damdamin. tunog ng tinig (voice quality). Ito ang pinakamagamit na uri ng sulatin sa mga mag-aaral dahil nagagawa nilang iugnay anumang paniniwala. araw tao at batay na rin sa tunay na pangyayari at nagbibigay ng informasyon/datos. Mensahe. pagpapahayag ng kalungkutan o pakikiramay.   personal na sulatin ay informal. Pangangatwiran at Pagbigay ng konklusyon.paglinaw sa mga suliranin. paggawa ng mga salitang walang katuturan o kawawaan.

Bb…) viii) Pagtukoy sa daigdig na di-panglinggwistika – ix) a) Pagkilala (discrimination) – pagkilala at pagpapahayag ng kaibhan at pagkakatulad ng mga bagay.Nagpapalawak ng ating imahinasyon. umunlad at makamit ang kalayaan c) Lumilinang ng Malikhaing Pag-iisip . sapat na ang nagkakaunawaan gamit ang wika b) Nagbubuklod ng Bansa . paghahanap.Paggamit ng wika sa pagtalakay.Pagsasalin . xiii) Metalangguage . paghingi ng impormasyon at panuto.Hindi na mahalaga ang mataas na kaalaman sa wika. xii) Pagtatanong at Panghuhula – Pagtataka.vii) Pagtatakda sa tungkulin o Papel sa lipunan – paggamit ng wika upang itakda o ipahayag ang kaugnayang pansosyal ng mga tao – mga ginagamit kapag nakikipag-usap sa isang tao at mga ginagamit kapag nagsasalita tungkol sa iba (G.Paglalakbay . pagpapakita ng emosyon at leybel ng wika d) Nag-iingat at nagpapalaganap ng kaalaman . Gng. xi) Pagtuturo – Paggamit ng wika sa pagpaparating (imparting) ng bagong impormasyon at kasanayan. x) b) Pagbuo (organization) – pag-uuri-uri at pagbibigay – katuturan sa mga kaugnayan ng mga bagay sa ibang bagay. 4) KAHALAGAHAN NG WIKA a) Instrumento ng Komunikasyon .Pagtatala Midyum ng Karunungan . pagbuo ng haraya (imagining) pagpapasubali (suppoising).Wika ang naging dahilan upang magkaisa ang mga tao .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful