ΣΟΦΟΚΛΕΟΥΣ “KAZINO ”

Το Χρονικό του Εγκλήµατος

Αποπλάνηση→ Αρπαγή→ Απαξίωση

Μαρία Σεφέρου
Copyright © 2003, Μαρία Σεφέρου

Περιεχόµενα
Πρόλογος………………………………………………………………………………… 3
1.

Τολµήσαµε να ονειρευτούµε……………………………………………………… 8

2.

Γ. Παπαντωνίου: Ο µοιραίος άνθρωπος………………………………………….. 14

3.

Κ. Σηµίτης: Ο µαέστρος του “εκσυγχρονισµού”…………………………………. 68

4.

Ο Παπαδήµος και οι άλλοι……………………………………………………….. 116

5.

Ο “εκσυγχρονισµός” του ΧΑΑ…………………………………………………....132

6.

Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς - ∆ιοίκηση ΧΑΑ………………………………………150

7.

Ο “αέρας” της ασυδοσίας………………………………………………………….169

8.

Αναλυτές, “αναλυτές” και “παπαγαλάκια”………………………………………..175

9.

Η “αναβάθµιση”………………………………………………………………… 218

10.

“Εισροή” ξένων κεφαλαίων………………………………………………………..224

11.

Οι “ξένοι οίκοι”…………………………………………………………………… 231

12.

Τα Παράγωγα του τζόγου………………………………………………………….238

13.

“Εισηγµένες” της συµφοράς……………………………………………………… 248

Επίλογος……………………………………………………………………………………264
Σηµειώσεις Τέλους – Παραποµπές……………………………………………………… 267

2

Πρόλογος
Το Χρηµατιστήριο δεν είναι ένας “θεσµός” όπου µπορούν όλοι να κερδίζουν ταυτόχρονα, κι
αυτό το γνωρίζει οποιοσδήποτε αποφασίζει να επενδύσει σ’ αυτό, όσο άσχετος κι αν είναι µε το
αντικείµενο. Είναι δεδοµένο ότι στα χρηµατιστήρια κάποιοι θα κερδίσουν κι άλλοι θα χάσουν. Όµως,
είναι άλλο το να κερδίζεις επειδή αγόρασες µετοχές εταιρείας που αύξησε τα κέρδη της µέσα από
επιτυχηµένη διαχείριση κι έξυπνες επενδύσεις και άλλο το να “κερδίζεις” επειδή χρησιµοποίησες
εσωτερική πληροφόρηση κι έλαβες µέρος σε δόλια “παιχνίδια” χειραγώγησης µε τα οποία
φούσκωσαν τεχνητά οι µετοχές σου. Αυτό δεν είναι ούτε εξυπνάδα ούτε τύχη. Eίναι σκέτη
κατεργαριά, κοινώς απάτη. Και ασφαλώς είναι άλλο το να χάνεις επειδή η εταιρεία στην οποία ήσουν
µικροµέτοχος δεν παρουσίασε κέρδη κι έπεσαν ως εκ τούτου οι µετοχές της και άλλο το να πτωχεύεις
επειδή αδίστακτοι τζογαδόροι καταβαράθρωσαν τις µετοχές σου µέσα από ένα ανελέητο παιχνίδι
υποτιµητικής κερδοσκοπίας. Αυτό δεν το θέλει ούτε ο διάβολος.
Είναι σκληρό κι απάνθρωπο να αντλούν οι κερδοσκόποι “χαρά” µέσα από τη συµφορά και
τον πόνο των ανυποψίαστων συνανθρώπων τους που επένδυσαν τον ιδρώτα τους στην ίδια µετοχή
αλλά δεν είχαν την πληροφόρηση που διέθεταν οι πρώτοι για το πού θα σταµατούσε η άνοδος και
πού η κατρακύλα. ∆εν είναι κατόρθωµα ούτε εύνοια της τύχης για τους βετεράνους του
χρηµατιστηριακού τζόγου “traders” όταν µε ληστρικές επιδροµές οικειοποιούνται τα χρήµατα που οι
πολλοί έντιµοι επενδυτές κέρδισαν µε µόχθο µιας ζωής. Είναι καπιταλιστικός αγιογδυτισµός, άσχετα
αν κάποιες από τις κερδοσκοπικές κινήσεις που κάνουν οι αετονύχηδες του Χρηµατιστηρίου µπορεί
να είναι και νοµότυπες, µέσω απατηλών “εργαλείων” που τους παρέχει το σύστηµα. Αποκαλυπτικό
του τι συµβαίνει στη Σοφοκλέους είναι το µήνυµα µε το οποίο καλωσόρισαν ως πρόεδρο του
Χρηµατιστηρίου τον κ. Παναγιώτη Αλεξάκη οι φίλοι του στο ∆.Σ. του ΧΑΑ: «Καλωσόρισες στη
λίµνη µε τα πιράνχας»! (Οικονοµικός Ταχυδρόµος, 12/08/2000)
Όµως, το ανοµολόγητο και πρωτοφανούς έκτασης έγκληµα κατά συρροή και κατ’
εξακολούθηση, το οποίο θα ενδοσκοπήσουµε στο πόνηµα τούτο – ήγουν η βίαιη ανακατανοµή του
ελληνικού πλούτου µέσω του ΧΑΑ, καθώς και η φυγή πακτωλού ελληνικών κεφαλαίων στο
εξωτερικό, κατά τα έτη 1998-2002 – έχει τους ηθικούς αυτουργούς του και οφείλουµε να τους
αποκαλύψουµε. Είναι όλοι εκείνοι οι πολιτικοί και οικονοµικοί ταγοί του τόπου που απερίσκεπτα και
µε ενορχηστρωµένη προπαγάνδα παραπλάνησαν 1.600.000 ανυποψίαστους Έλληνες και τους
παρέσυραν, ως πρόβατα επί σφαγήν, στο Χρηµατιστήριο, ώστε να υφαρπάξουν τις οικονοµίες τους
για να χρηµατοδοτηθεί η αδιέξοδη, όπως στη συνέχεια απεδείχθη, κυβερνητική πολιτική των
µετοχοποιήσεων και φυσικά για να ορθοποδήσουν οι εισηγµένες αχαΐρευτες ιδιωτικές επιχειρήσεις.
Το αποτέλεσµα ήταν το µεγαλύτερο µέρος των χρηµάτων του ελληνικού λαού να καταλήξει στις
τσέπες διεθνών και ντόπιων αετονύχηδων, µε µεθόδους και κόλπα αδιανόητα για τον υγιή νου, ενώ η
υφαρπαγή αυτή κατάφερε στη συνέχεια καίριο πλήγµα σ’ ολόκληρη την ελληνική οικονοµία…
Μέχρι το τέλος Ιανουαρίου 2001 υπολογίζονταν ότι στη Σοφοκλέους είχαν “εξαερωθεί” πάνω
από 35 τρισ. δραχµές. Έγκυροι οικονοµικοί αναλυτές έγραψαν τότε πως το µεγαλύτερο µέρος εξ
αυτών το βούτηξαν ξένοι µεγαλοκερδοσκόποι, µε τη βοήθεια, βέβαια, και τη σύµπραξη που µε το
αζηµίωτο τους παρείχαν (εσωτερική πληροφόρηση, χειραγώγηση, κλπ.) οι δικοί µας.
Όπως έδειξε στη συνέχεια η θλιβερή πορεία της Σοφοκλέους, τα χρήµατα αυτά δεν επρόκειτο
να επιστρέψουν για να επανεπενδυθούν στην Ελλάδα, παρ’ όλη τη µετέπειτα “ελκυστικότητα”
(απαξίωση) των τιµών των µετοχών του ΧΑΑ., διότι, λέει, οι διαχειριστές τους δεν είχαν τάχα
δικαίωµα να τα τοποθετήσουν σε “ώριµες” αγορές σαν τη δική µας! Η Ελλάδα – θύµα του
παγκοσµιοποιηµένου αδίστακτου κερδοσκοπικού παιχνιδιού των χρηµαταγορών – είχε χάσει πια
οριστικά ένα µεγάλο µέρος του πλούτου της. Οι πολλοί φτωχοί της, τα θύµατα, έγιναν πολύ
φτωχότεροι, έχοντας αιµοδοτήσει οικονοµικά τους ολίγους “καπάτσους” θύτες – ντόπιους και ξένους
– οι οποίοι έγιναν αφάνταστα πλουσιότεροι, σφυρίζοντας τώρα αδιάφορα… Οι τελευταίοι δεν

3

γνωρίζουν τίποτα για το “φόνο”. Τόσο όµορφος, αγγελικά πλασµένος, είναι ο καπιταλιστικός κόσµος
µας! Τόσο “πνευµατικός” είναι ο πολιτισµός µας….
Για τη “σφαγή” που διεπράχθη στη Σοφοκλέους κατά τα έτη 1999-2002 και βύθισε στην
απόγνωση εκατοντάδες χιλιάδες ανυποψίαστων νεόκοπων επενδυτών ουδείς πλέον αµφιβάλλει.
Εκείνο για το οποίο ίσως κάποιοι “οπαδοί” ερίζουν ακόµη είναι αν το ληστρικό παιχνίδι των
οργανωµένων µεγαλοκερδοσκόπων παίχτηκε µε την ολιγωρία, την ανοχή ή τη σύµπραξη της
κυβέρνησης και των θεσµοθετηµένων εποπτικών αρχών. Ήταν άραγε ένα εθνικό έγκληµα εκ
προµελέτης ή εξ αµελείας; Αυτό είναι το ερώτηµα.
Με τα στοιχεία που θα παραθέσω στο βιβλίο τούτο, ο απροκατάληπτος αναγνώστης θα
µπορέσει να βγάλει αβίαστα το δικό του συµπέρασµα, αν και η ετυµηγορία δεν αλλάζει τη βαρύτητα
του εγκλήµατος. Βλέπετε, για µια κυβέρνηση δεν ισχύει εκείνο που λέει ο λαός, “λόγω βλακείας
απαλλάσσεται”.
«Αποδειχθήκαµε απροετοίµαστοι να συγκροτήσουµε έναν αποτελεσµατικό τρόπο
λειτουργίας του Χρηµατιστηρίου, που να εγγυηθεί στο µεγαλύτερο δυνατό βαθµό την ασφάλεια του
πολίτη».1
Τα λόγια αυτά ανήκουν σε στέλεχος πρώτης γραµµής της Κυβέρνησης του Κωνσταντίνου
Σηµίτη, τον κ. Άκη Τσοχατζόπουλο. Ο ίδιος τότε (Ιούλιος 2001) είχε µιλήσει και για «βίαιη
ανακατανοµή εισοδήµατος», και είχε παραδεχτεί, κάτι που µέχρι σήµερα δεν έχουν οµολογήσει οι
κύριοι υπεύθυνοι της χρηµατιστηριακής τραγωδίας, πως «εδώ έχουµε τεράστια ευθύνη».
∆υστυχώς, όµως, τις ευθύνες που είχε τότε παραδεχτεί ο κ. Τσοχατζόπουλος θα τις …
“διεθνοποιούσε” (!) αοριστολογώντας, σχεδόν ενάµισι χρόνο αργότερα. Να τι είπε στη Βουλή στις 21
∆εκ. του 2002, κατά τη συζήτηση του Προϋπολογισµού: «Η υπόθεση της παγκοσµιοποιηµένης
οικονοµίας, η επικυριαρχία του παγκόσµιου χρηµατιστηριακού καπιταλισµού που δηµιουργούσε
εντυπωσιακά κέρδη, µέσα από τη µεγάλη ταχύτητα, γυρίζοντας τα κεφάλαια από χώρα σε χώρα φαίνεται
ότι έχει τελειώσει. (…)
(…) ∆εν περιµένει πλέον ο κόσµος να αντλήσει κέρδη από την παγκοσµιοποιηµένη
χρηµατιστηριακή εξέλιξη του καπιταλισµού.»
Καταλάβατε, τώρα ποιος έφταιγε για το έγκληµα; Ο παγκόσµιος χρηµατιστηριακός
καπιταλισµός! Οι “σύντροφοι” του κ. Τσοχατζόπουλου, που µε ύπουλο τρόπο έριξαν τον κοσµάκη
βορά στον άγριο ντόπιο και ξένο καπιταλισµό, είναι αθώοι!
Ο πρώην Υπουργός Εθνικής Άµυνας και µετέπειτα Υπουργός Ανάπτυξης – που πάντως
βαρύνεται και µε δικές του αµαρτίες – τον Ιούλιο του 2001 είχε ακόµη επισηµάνει ότι το
Χρηµατιστήριο «λειτούργησε ως πειραµατικό πιλοτικό πρόγραµµα! 2
Χρειαζόµαστε λοιπόν κι άλλους µάρτυρες κατηγορίας για το έγκληµα; Οι µαθητευόµενοι
µάγοι της ελεύθερης (ασύδοτης) οικονοµίας έκαναν πειράµατα εις βάρος του Ελληνικού λαού!
Πειραµατίζονταν ολέθρια οικονοµικά πειράµατα, που είχαν σαν αποτέλεσµα την υπεξαίρεση του
πλούτου πάνω από 1.500.000 Ελλήνων πολιτών από ολίγους αετονύχηδες κερδοσκόπους, ντόπιους
και ξένους, και τη µεταφορά του όχι σε εγχώριες επενδύσεις, που θα δηµιουργούσαν νέες θέσεις
εργασίας, αλλά στα repos ή σε τόπο χλοερό, σ’ άλλη γη, σ’ άλλα µέρη, αφήνοντας την Ελλάδα να
κλαίει τη γύµνια της.
Όσο για κείνους που αµφισβητούν τον αριθµό των επενδυτών οι οποίοι έχασαν χρήµατα στη
Σοφοκλέους, θα αναφερθώ στα αποτελέσµατα
έρευνας της ALCO για λογαριασµό της
ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗΣ που δηµοσιεύτηκαν στην πρώτη σελίδα της «Κ» στις 11/03/2001. Η έρευνα
κατέδειξε ότι 1.600.000 επενδυτές πέρασαν το κατώφλι της Σοφοκλέους από το 1997 µέχρι το 2000.
(Αν υπολογίσουµε και τις οικογένειές τους, φαίνεται ότι η µισή Ελλάδα επένδυσε τις ελπίδες της στο
ΧΑΑ!) Απ’ αυτούς, σύµφωνα µε την έρευνα, στην τριετία 1998-2000 «µόλις το 14%, περίπου
200.000, δηλώνει ότι απεκόµισε κέρδη, το 18% εµφανίζεται να έχει µείνει στα ίδια και η συντριπτική
πλειοψηφία, το 67% δηλώνει απώλειες.» Ιδού, λοιπόν, “η σφαγή των αµνών” µε νούµερα!
Βέβαια, από το Μάρτιο του 2001 µέχρι το Μάρτιο του 2003 που ολοκληρώθηκε το βιβλίο
τούτο, και δεδοµένης της συνεχούς πτωτικής πορείας των µετοχών σε όλο αυτό το διάστηµα, είναι
σίγουρο πως όσοι από τους κερδισµένους επανεπένδυσαν, νοµίζοντας πως η Σοφοκλέους κάπου είχε
πιάσει πάτο, καταγράφουν σήµερα και αυτοί σοβαρότατες απώλειες από το κεφάλαιό τους. «Ήταν
και είναι ένα σκληρό µάθηµα για όσους πίστεψαν στην ιερότητα και αποτελεσµατικότητα των θεσµών»,
θα πει ο κ. Αντώνης Κεφαλάς («Μέτοχος», 11/10/2002).
4

Ας δούµε, όµως, κάποια ενδεικτικά νούµερα για να συνειδητοποιήσουµε το µακελειό: Στο
Χρηµατιστήριο Αξιών Αθηνών, τη ∆ευτέρα 6 Απριλίου 1998 ο Γενικός ∆είκτης είχε κλείσει στις
2.135, 31 µονάδες. Σχεδόν πέντε χρόνια αργότερα, την Τετάρτη 12 Μαρτίου 2003, ο Γ.∆. έκλεισε
στις 1.477,91 µονάδες, δηλαδή ήταν µειωµένος κατά 30,79% από τότε, ενώ από τα υψηλά (6.355
µονάδες) της 17ης Σεπτεµβρίου 1999 ήταν µειωµένος κατά 76,74%! (Αξίζει να σηµειωθεί ότι στα
επίπεδα αυτά είχε ξαναβρεθεί ο Γ.∆. το Μάιο του 1990!). Οι περισσότεροι βέβαια τίτλοι της µεσαίας
και µικρής κεφαλαιοποίησης είχαν χάσει από 80% µέχρι και 99% της µέγιστης τιµής τους, ενώ η
χρηµατιστηριακή αξία των περισσότερων µετοχών ήταν µικρότερη από τη λογιστική, και 69 τίτλοι
διαπραγµατεύονταν κάτω από την ονοµαστική τους αξία (ΤΟ ΒΗΜΑ, 21/01/2003) ! Για τέτοια
κουρελόχαρτα µιλάµε…
Το τραγικό που συνέβη στην ελληνική κεφαλαιαγορά τα τελευταία δύο χρόνια είναι το ότι οι
κερδοσκόποι (“παίκτες”) έχουν πια εκτοπίσει εντελώς τους επενδυτές. Κι όπως είχε πει ο πρόεδρος
της Ένωσης Θεσµικών Επενδυτών κ. Αλέξης Πιλάβιος σε συνέντευξη στο ΒΗΜΑ (21/11/1999), όταν
το κερδοσκοπικό στοιχείο υπερισχύει του επενδυτικού, η ευστάθεια µιας αγοράς απειλείται. Στην
περίπτωση του ΧΑΑ η ευστάθεια δεν απειλείται απλώς. ∆υστυχώς έχει εντελώς ανατραπεί, µε τη
συνδροµή, µάλιστα, και των θεσµικών “επενδυτών”…
Στη Σοφοκλέους, για πολλούς µήνες τώρα, έχουν αποµείνει µόνο τα φαντάσµατα εκείνων που
αυτοκτόνησαν και οι γνωστοί-άγνωστοι αµετανόητοι τυµβωρύχοι, ή καλύτερα, οι νεκροθάφτες της. Οι
τελευταίοι ξύνουν καθηµερινά τον πάτο της λυκοφωλιάς, µε τη συνδροµή και της ρουλέτας των
Παραγώγων, διακινώντας “αέρα” και βλαστηµώντας την ξεραΐλα που ενδηµούσε στο άντρο, παρά
την “ελκυστικότητα” των τιµών των µετοχών του. Αναπολούν µε νοσταλγία την περίοδο των παχέων
αγελάδων – 1998, 1999 – τότε που έφαγαν τον αγλέορα των δισ., και αναρωτιούνται εάν και πότε θα
ξανάρθουν οι παλιές καλές µέρες…
“Άργε νάρθει κείν’ η µέρα, κι ήταν όλα σκοτεινά”, µουρµουρίζουν, ενώ περιποιούνται τα
γαµψά τους νύχια για νάναι ετοιµοπόλεµοι. Η µορφή τους – µορφή γερακιού – έχει αγριέψει, καθώς
αναζητούν τις αιτίες της ανοµβρίας ζεστού, “υγιούς” χρήµατος στο “ναό”. “Φταίει άραγε η ‘ευρωαναβάθµιση’, η πολλή ‘θωράκιση’, ή µήπως, ο µη γένοιτο, µας πήραν είδηση και ξύπνησαν τα κορόιδα;
Γιατί δεν προσέρχονται πια ‘πρόβατα’ για κούρεµα; ∆εν απόχτησαν ακόµη λίγο ‘µαλλί’; Γιατί δεν
καταφτάνουν ‘κοτόπουλα’ για µάδηµα όταν τους ρίχνουµε τη ‘βρώµη’; Λες να εξέλιπαν οι αφελείς στον
τόπο µας, ή µήπως δεν τους αποµένει ευρώ λόγω της µεγάααλης πτώσης του πληθωρισµού;” Αυτά
είναι τα αµείλικτα ερωτήµατα που καιρό τώρα βασανίζουν τα γεράκια της Σοφοκλέους και όλο το
οικονοµικό επιτελείο της “σοσιαλιστικής” µας κυβέρνησης. Μιλάµε για πολλή γκίνια στο “ναό” του
χρήµατος και στο Μαξίµου, παρ’ όλη την “αναβάθµιση” της κυβέρνησης λόγω της διενεργούµενης
“τροµοεξάρθρωσης”…
Ποτέ άλλοτε στην ιστορία της Ελλάδας η άνοδος ή η πτώση του Χρηµατιστηρίου δεν
αφορούσε τόσους πολλούς Έλληνες, τόσα πολλά νοικοκυριά. Ποτέ άλλοτε στη νεοελληνική ιστορία,
η άνοδος ή η πτώση του ΧΑΑ δεν είχε τόσο άµεσες επιπτώσεις στο σύνολο της ελληνικής οικονοµίας.
Κι αυτό διότι µέχρι το 1994, όπως δήλωσε µε αυταρέσκεια ο ίδιος ο κ. Παπαντωνίου στη Βουλή
(31/01/2001), το ΧΑΑ ήταν ένα “µικροµάγαζο”. Η Σοφοκλέους, διαβόητη για τα βίτσια της “εταίρα”,
είχε δεν είχε καµιά πενηνταριά χιλιάδες έµπειρους εραστές που “συνουσιάζονταν” καθηµερινά µαζί
της, ενώ το γέλιο ή το κλάµα τους σπανίως έφτανε στ’ αυτιά του έξω κόσµου. Ιδού η επιβεβαίωση
από “το στόµα του λύκου”:
«Κατ’ αρχήν, σ’ ό,τι αφορά την πορεία του ίδιου του χρηµατιστηρίου θέλω να σηµειώσω ότι ο
θεσµός του χρηµατιστηρίου αναπτύχθηκε στη διάρκεια της τελευταίας επταετίας. ∆εν υπήρχε ουσιαστικά
χρηµατιστήριο στις προηγούµενες δεκαετίες. Υπήρχε ένα µικροµάγαζο µε ελάχιστες συναλλαγές, που
ήταν πραγµατικά ο ναός του τζόγου και διαφόρων παιχνιδιών µεταξύ πολύ µικρού αριθµού
συναλλασσοµένων αλλά και χρηµατιστών.»3
Τα χρόνια όµως άλλαξαν, και “οι καιροί ου µενετοί”, και κρίθηκε απαραίτητο από τους
αρµόδιους να “αναβαθµίσουν” τη µέχρι τότε χαµηλοβλεπούσα εταίρα και να την καταστήσουν
τροφαντή κι ελκυστική στο Πανελλήνιο, για το “καλό” µας. Έτσι, χάρη στις φιλότιµες προσπάθειες
των κυβερνώντων, το ΧΑΑ ανδρώθηκε και έγινε µεγάλο µαγαζί, διαβόητος πλέον “ναός” του
τζόγου, όπου τα παιχνίδια χόντρυναν κι έγιναν πολύ πιο άγρια…
Η οικονοµικο-πολιτική ολιγαρχία του τόπου µας, µαζί µε τους ξένους “εταίρους” µας
έκριναν πως οι τσέπες των µικροµεσαίων – των “µελισσών” – είχαν βαρύνει σφόδρα από το “µέλι” κι
5

είχε έλθει το πλήρωµα του χρόνου για να τους ξαλαφρώσουν από το περιττό βάρος, κοινώς να τους τα
ξαφρίσουν “σοσιαλιστικά”, µέσω του απατηλού “Λαϊκού Καπιταλισµού”. Όπερ και εγένετο, ωιµέ!
Ας θυµηθούµε τώρα τι έγραφε ο έγκριτος δηµοσιογράφος κ. Ν. Νικολάου στο ΒΗΜΑ στις 22
Σεπτεµβρίου 1996, ανήµερα των εκλογών, στο άρθρο του µε το σηµαδιακό υπότιτλο «Η κάλπη και το
πορτοφόλι»: «Όσο και αν ενοχλεί κάποιους νοσταλγούς του παρελθόντος των πολιτικών παθών, η
ελληνική κοινωνία τα τελευταία χρόνια έχει γίνει περισσότερο ωφελιµιστική και µετρά και επιλέγει τα
κόµµατα όχι µε ιδεολογικά κριτήρια αλλά µε την ικανότητά τους να αποδώσουν έργο στην οικονοµία, να
προσφέρουν δουλειά και καλύτερες αµοιβές στους πολίτες. Έτσι λοιπόν υπάρχει σήµερα ή µάλλον έχει
διαµορφωθεί τα τελευταία δέκα χρόνια µια νέα Ελλάδα όπου τον τόνο στην πολιτική ζωή δεν δίνουν
πλέον οι µη προνοµιούχοι, αλλά οι αποταµιευτές µε καταθέσεις στις τράπεζες (τα βιβλιάρια καταθέσεων
είναι όσα και οι ψηφοφόροι), οι κάτοχοι τίτλων του ∆ηµοσίου που έχουν επενδύσει όλες τους τις
οικονοµίες στην εµπιστοσύνη τους στην οικονοµική πολιτική της κυβέρνησης, τα στελέχη των
επιχειρήσεων που πάνε καλά, οι νέοι που ελπίζουν ότι η ανάπτυξη θα δηµιουργήσει θέσεις απασχόλησης
κ.λπ.
Αυτή η µικροαστική κοινωνία λοιπόν, που η πλειονότητά της τα τρία τελευταία χρόνια βελτίωσε
από χρόνο σε χρόνο την οικονοµική της θέση και ελπίζει για καλύτερες µέρες τα επόµενα έτη, είναι
φυσικό να προτιµά τη συνέχιση µιας γνώριµης και επιτυχηµένης πολιτικής και να φοβάται ή µάλλον να
ανησυχεί για αλλαγές που δεν ξέρει πού θα οδηγήσουν την οικονοµία.»4
Και ο κ. Νικολάου, στο ίδιο άρθρο, προέβλεπε: «Ίσως λοιπόν δεν είναι υπερβολή η εκτίµηση
παλαιού κοινοβουλευτικού ότι σήµερα προσέρχονται στην κάλπη και ψηφίζουν επτά και πλέον
εκατοµµύρια πολίτες “µε το ένα χέρι στην καρδιά και µε το άλλο στην τσέπη τους”!(…)
Αν λοιπόν οι Έλληνες ψηφίσουν µε το δεύτερο χέρι στην τσέπη, τότε το ΠαΣοΚ θα πρέπει να
κερδίσει µε αρκετή διαφορά σήµερα αφού οι προσδοκίες των πολιτών για την πορεία της οικονοµίας µε
Πρωθυπουργό τον κ. Κ. Σηµίτη είναι θετικές.»
Να λοιπόν που η οικονοµία ήταν, τάχατες, από το 1996 το ισχυρό “χαρτί” του κ. Σηµίτη, ένα
“χαρτί”, αλίµονο, που σε λίγα χρόνια θα κινδύνευε να γίνει σάβανο για την ελληνική οικονοµία και
κυρίως για τους αφελείς µικροεπενδυτές που τον εµπιστεύτηκαν… “Ευηµερία” προσδοκούσαν οι
Έλληνες όταν ψήφιζαν Σηµίτη το 1996 κι όταν τον ξαναψήφισαν το 2000. Κοίτα όµως τι µας βγήκε!
Αντί για την ευηµερία που προσµέναµε, και παρά τον πακτωλό των κοινοτικών πακέτων, ευδοκιµούν
και µακροηµερεύουν η φτώχια και η ανεργία! Επιπλέον, µας ξάφρισαν ύπουλα και το κοµπόδεµά µας
και µετά µας είπαν ας προσέχαµε!
Πόσο άδεια περιεχοµένου ηχούν σήµερα στ’ αυτιά µας οι προεκλογικές υποσχέσεις του κ.
Σηµίτη το 1996: «Εγώ µπορώ να εγγυηθώ ότι το πρόγραµµά µας και οι θέσεις µας είναι µια
ολοκληρωµένη πρόταση, που εξασφαλίζει την ανάπτυξη και την ευηµερία. Εγγυάται πραγµατική
αύξηση των εισοδηµάτων και επιτυχία των στόχων της οικονοµικής πολιτικής, χωρίς περιπέτειες,
δανεισµούς και νέο κύκλο αναζωπύρωσης του πληθωρισµού, όπως µε µαθηµατική ακρίβεια οδηγεί τη
χώρα η οικονοµική αντίληψη του κ. Έβερτ. Εµείς δεν θα παίξουµε µε την οικονοµία!»4
Αν παίξατε λέει; Αναφορικά µε την “ανάπτυξη”, τα πράγµατα µιλάνε µόνα τους: Έξι χρόνια
αργότερα, στην ετήσια έρευνα του διεθνούς ιδρύµατος WORLD ECONOMIC FORUM που γίνεται
µεταξύ 80 χωρών του κόσµου, η Ελλάδα κατατάχθηκε προτελευταία ανάµεσα στις ευρωπαϊκές
χώρες στο δείκτη ανταγωνιστικότητας για την ανάπτυξη και τελευταία στο µικροοικονοµικό δείκτη
ανταγωνιστικότητας («Ε», 29/11/2002). Η τραγική ειρωνεία όµως είναι ότι η Ελλάδα βρέθηκε να
υστερεί, είτε σε έναν από τους δύο είτε και στους δύο δείκτες, ακόµη και έναντι έξι υπό ένταξη χωρών
(Εσθονίας, Σλοβενίας, Ουγγαρίας, Λιθουανίας, Τσεχίας και Σλοβακίας), οι οποίες βρίσκονταν µέχρι
προ δεκαετίας στο γύψο του λεγόµενου «Υπαρκτού Σοσιαλισµού». Ποια δικαιολογία έχουµε άραγε;
Όσο για την “ευηµερία” του κοσµάκη, που τάχα εξασφάλιζε το πρόγραµµα του κ. Σηµίτη,
ρωτήστε τον πατέρα-Ακάκιο από την ιερά µονή της “Εγκλωβισµένης” να σας απαντήσει, µε το
σταυρό στο χέρι! Και της αφεντιάς του το κοµπόδεµα έκανε φτερά. Τώρα είναι αναγκασµένος να
νηστεύει ολοχρονίς κι όχι µόνο τη Σαρακοστή… Και περιµένει, και περιµένει, ρωτώντας τους αγίους
να του αποκαλύψουν: ποιος θα απεγκλωβιστεί πρώτος, το κοµπόδεµά του από τη Σοφοκλέους ή η
ψυχή του από το κουφάρι του; Οι άγιοι όµως σιωπούν. Ίσως τα νέα είναι άσχηµα και δε θέλουν να
πικράνουν τον άτυχο µοναχό…
H δολίως ή αφελώς ενορχηστρωµένη προπαγάνδα υπέρ του ΧΑΑ είχε αρχίσει από το 1996,
“αναβαθµίστηκε” µε την ανάληψη των Ολυµπιακών Αγώνων το Σεπτέµβριο του 1997,
6

εντατικοποιήθηκε το 1998 – µετά από την υποτίµηση της “σκληρής” δραχµής – κι έπιασε limit up το
1999. Σαν αποτέλεσµα, 1.600.000 αµύητοι και απληροφόρητοι περί τις χρηµατιστηριακές αλχηµείες
µικροµεσαίοι Έλληνες αποταµιευτές, νοµίζοντας πως επένδυαν το κοµπόδεµά τους σ’ έναν
αξιόπιστο θεσµό, που τους είπαν ότι αποτελεί µοχλό ανάπτυξης της οικονοµίας και πως θα βγουν
κερδισµένοι, παρασύρθηκαν στο σφαγείο της Σοφοκλέους κι οδηγήθηκαν στη οικονοµική
καταστροφή, κάποιοι δε και στα νοσοκοµεία, σε πρόωρο θάνατο ή στην αυτοκτονία..
Στις 4 Σεπτεµβρίου 1996, λίγες µέρες πριν από τις εθνικές εκλογές, ο Γ.∆. είχε κλείσει στις
934,31 µονάδες µε τζίρο 6,722 δισ. δρχ. Τρία χρόνια αργότερα, ο τζίρος αυτός, µε τη συστηµατική
προπαγάνδα και πλύση εγκεφάλου που υπέστη ο λαός, µε επιτήδεια χειραγώγηση των µετοχών και
µπόλικο “αέρα”, και κάτω από τα απλανή βλέµµατα των εντεταλµένων “φυλάκων” κ. κ. Σηµίτη και
Παπαντωνίου, θα πάθαινε κακοήθη τυµπανισµό φουσκώνοντας αρρωστηµένα στα 600 δισ.!
Θα µου πείτε η εγκληµατική ιστορία της Σοφοκλέους την τελευταία πενταετία είναι γνωστή
και χιλιοειπωµένη. Πολλοί πολλαπλώς έχουν καταγγείλει και καταδικάσει τις ανθρωποθυσίες που
προσφέρθηκαν στo βωµό της Σοφοκλέους. Πράγµατι, πολλοί και εν πολλοίς περιέγραψαν τη
σύγχρονη Σοφόκλεια τραγωδία, αναζητώντας τους υπαίτιους του µακελειού που βύθισε στη µιζέρια
και την απόγνωση, άµεσα ή έµµεσα, τους µισούς Έλληνες και στράγγισε στην κυριολεξία όλη την
αγορά από ρευστό.
Παρ’ όλα αυτά, επειδή Tο Έγκληµα έχει τεράστιες κοινωνικές επιπτώσεις, ου µην αλλά και…
µεταφυσικές παραµέτρους, ένιωσα κι εγώ την ανάγκη και το χρέος να εξιχνιάσω το “έπος” του
Χρηµατιστηρίου και να συνοψίσω τα δραµατικά γεγονότα. Ευελπιστώ να παραδώσω στον αναγνώστη
πλούσιο ταξινοµηµένο υλικό για τους αρχιτέκτονες του απατηλού “Λαϊκού Kαπιταλισµού” και τους
συνεργούς τους στη λαϊκή οικονοµική αφαίµαξη, ώστε να εξαχθούν χρήσιµα συµπεράσµατα για το
χρηµατιστηριακό “θεσµό” και γι’ αυτούς που τον διαφεντεύουν. Συγχρόνως, ελπίζω ότι µε το πόνηµα
τούτο θα προφυλάξω στο µέλλον κάποιους έστω αναγνώστες από το ναρκοπέδιο του ΧΑΑ. Αλλά και
οι “αµετανόητοι” εραστές της Σοφοκλέους έχουν να διδαχτούν πολλά από το βιβλίο τούτο, ώστε στο
εξής να προφυλάσσονται καλύτερα από τις παγίδες που στήνουν οι αδίστακτοι µεγαλοκερδοσκόποι
εις βάρος των έντιµων µακροπρόθεσµων επενδυτών.
Πάνω απ’ όλους όµως, θα ωφεληθούν όλοι οι πρωταγωνιστές και οι παράγοντες της
χρηµατιστηριακής τραγωδίας, εάν βεβαίως καταδεχτούν να µελετήσουν το πόνηµα τούτο και να
κοιτάξουν τον εαυτό τους στον αµείλικτο καθρέπτη της ΑΛΗΘΕΙΑΣ…Σ’ αυτή την περίπτωση,
µπορούµε να ελπίζουµε σε κάτι καλύτερο στο µέλλον.
Θέλω προκαταβολικά να ζητήσω συγνώµη απ’ αυτούς που θα στενοχωρήσω µε το βιβλίο
τούτο. Γνωρίζω ότι το νυστέρι της Αλήθειας πονάει όταν µπαίνει βαθιά. Σας διαβεβαιώ πως ούτε για
µένα ήταν εύκολη υπόθεση η συγγραφή του πονήµατος αυτού. Απεναντίας, συχνά έφτανα στα όρια
της αντοχής µου και σκεπτόµουνα να το παρατήσω. Και ήταν η πίστη µου στο Θεό, και η πεποίθηση
πως ένα τέτοιο βιβλίο έπρεπε οπωσδήποτε να γραφτεί για το καλό του τόπου µας, που µε όπλιζε µε
δύναµη να συνεχίσω. «Θα γνωρίσετε την Αλήθεια και η αλήθεια θα σας ελευθερώσει» είχε πει ο
Χριστός. Προσπάθησα να είµαι, όσον είναι ανθρωπίνως δυνατόν, αντικειµενική για να µην αδικήσω
κανένα. Πολύ περισσότερο που σ’ ένα τέτοιο εγχείρηµα «Η Αλήθεια είναι πανοπλία και Ασπίδα
µου».
Εύχοµαι τα αποτελέσµατα του βιβλίου τούτου να είναι θετικά για όλους τους εµπλεκόµενους
και βέβαια για τη χώρα µας. Κι ας µη σπεύσουν οι συνήθεις κυνικοί και χλευαστές να πουν ότι
αιθεροβατώ. Η προσφορά στην πατρίδα είναι δικαίωµα και χρέος όλων µας. Ας µην ξεχνάµε πως
χωρίς οράµατα οι λαοί χάνονται. Μη γένοιτο να συµβεί τούτο και σ’ εµάς, αν και, δυστυχώς, πολλά
σηµάδια σήψης και αποσύνθεσης στον τόπο µας είναι ήδη ορατά. Στο χέρι µας είναι να τα
διαψεύσουµε και να γυρίσουµε σελίδα.
Άλλωστε, µε το να γράψω τούτο το βιβλίο, απλά ανταποκρίθηκα στην έκκληση του
Πρωθυπουργού, που απεύθυνε σε όλους τους Έλληνες πολίτες στις 5 Φεβρουαρίου του 2003 – πολύ
αργά βέβαια – για την καταπολέµηση της διαφθοράς. Παραθέτω την έκκληση του κ. Σηµίτη:
«Από αυτό το Βήµα της Βουλής καλώ σε ένα κοινό µέτωπο κατά της πραγµατικής
διαφθοράς που ταλαιπωρεί τους πολίτες, όχι κατά της εικονικής που κατασκευάζεται για κοµµατικούς
λόγους, να συµβάλλουµε όλοι µαζί, ώστε να αποµονώσουµε και να εξαλείψουµε τις εστίες διαφθοράς,
οπουδήποτε και αν βρίσκονται, να συµβάλλουµε όλοι µαζί µε νηφαλιότητα και τεκµηρίωση και όχι για
δηµιουργία εντυπώσεων, να συµβάλλουµε όλοι µαζί ως πολίτες όχι µιας αδιάφορης κοινωνίας του
7

“ωχαδελφισµού” ή του εύκολου και επικίνδυνου “έτσι θα κάνουν όλοι”, αλλά ως πολίτες µιας
κοινωνίας σε εγρήγορση, µιας κοινωνίας που πιστεύει σε κανόνες ηθικής, µιας κοινωνίας που πιστεύει
σε κανόνες που τιµούµε, σε κανόνες που µας κάνουν υπερήφανους για τη ζωή που ζούµε, σε κανόνες
που µας δίνουν το δικαίωµα να λέµε: “Εδώ ζούµε για το καλύτερο”.»
Το πόνηµα τούτο είναι η δική µου ταπεινή συµβολή στο κοινό µέτωπο κατά της
πραγµατικής διαφθοράς, στο οποίο µας ζήτησε ο Πρωθυπουργός να συστρατευθούµε. Τώρα, αν
κάποια από τα βέλη της “τεκµηρίωσης” αγγίζουν και τον ίδιο, λυπάµαι, αλλά “ας πρόσεχε”.

1
Τολµήσαµε να ονειρευτούµε
Θ’ αρχίσω το κεφάλαιο τούτο µε ένα δραµατικό όσο και ποιητικό απόσπασµα από άρθρο µε
τίτλο «ΤΙΣ ΠΤΑΙΕΙ…» του κ. Σωτήρη Χήνου στον Οικονοµικό Ταχυδρόµο στις 13/01/2001, όταν
ακόµη ο Γ.∆. βρισκόταν στις 3.314,11 µονάδες:
«∆εν πιστεύουµε τίποτε, δεν ελπίζουµε τίποτε και, πλέον, δεν φοβόµαστε και τίποτε. Τις µεγάλες
χαρές, δυστυχώς, τις χάσαµε, τις µεγάλες λύπες τις περάσαµε. Κάποιοι από εµάς ήδη πούλησαν.
Αποφάσισαν να προβούν στο περιβόητο – και στις µέρες µας σωτήριο – stop loss. Οι περισσότεροι
απλώς ξέρουµε ότι διαθέτουµε ένα χαρτοφυλάκιο, του οποίου η αξία καθηµερινά µειώνεται. ∆εν
θεωρούµε ότι η εικόνα αυτή θα αλλάξει. ∆εν ευελπιστούµε σε κάποιο θαύµα που θα µας επιτρέψει να
βγούµε αλώβητοι από την περιπέτεια του περυσινού καλοκαιριού».
∆υστυχώς, τα λόγια αυτά, που τότε κάποιοι µπορεί να θεωρούσαν άκρως απαισιόδοξα,
αποδείχτηκαν προφητικά. Μόνο που τις µεγάλες λύπες δεν τις είχαµε περάσει ακόµα…
Ας δούµε όµως την ιστορία από την αρχή. Πώς πιαστήκαµε στην ολέθρια παγίδα;
Ο “εκσυγχρονιστής” Πρωθυπουργός κ. Κωνσταντίνος Σηµίτης µας είπε πως όλοι οι Έλληνες
είχαµε δικαίωµα στ’ όνειρο, κι εµείς, επιρρεπείς κι ευάλωτοι, αφού η υλιστική κουλτούρα µας έχει
αφιονίσει ώστε να νοµίζουµε πως η ευτυχία αγοράζεται µόνο µε χρήµα, τον πιστέψαµε… Κι
ονειρευτήκαµε! Ονειρευτήκαµε, όχι να γίνουµε ζάπλουτοι, αλλά ν’ ανεβούµε µερικά σκαλιά πάνω
από το “υπόγειό” µας ώστε να βλέπουµε κι εµείς, πότε-πότε, τον καταναλωτικό “ήλιο”. Μα
αλίµονο, όταν ξυπνήσαµε από το λήθαργο, διαπιστώσαµε πως ήταν “το κρίµα µας βαρύ” και πως τ’
όνειρο που ονειρευτήκαµε είχε γίνει ένας αδυσώπητος εφιάλτης, που όµοιό του δεν είχαµε ζήσει ποτέ.
Όπως ανέφερα και στον πρόλογο, σε ανύποπτο για µας χρόνο, η “σοσιαλιστική” κυβέρνηση
των “εκσυγχρονιστών” είχε στήσει µια επιστηµονικής φαντασίας
ύπουλη προπαγάνδα,
επιστρατεύοντας όλα τα ηλεκτρονικά και έντυπα Μέσα Ενηµέρωσης, µε στόχο να µας εκµαυλίσουν
στο Χρηµατιστήριο, που ήταν τάχα ο καλύτερος τόπος “επένδυσης” εν όψει της πτώσης των
επιτοκίων και της εισόδου µας στον “ευρω-παράδεισο”! Κι εµείς, που µέχρι τότε δεν ξέραµε ούτε
κατά πού πέφτει η Σοφοκλέους, στη φυσιολογική λαχτάρα µας για µια πιο ανθρώπινη ζωή, τελικά
ανταποκριθήκαµε στα απατηλά κελεύσµατα των σειρήνων – κούνια που µας κούναγε…
Ξελιγωµένοι από τη µακροχρόνια λιτότητα, µη έχοντας άλλες προοπτικές, και οι
περισσότεροι το καλοκαίρι του 1999, όταν ο Γ. ∆είκτης είχε σκαρφαλώσει στα ψηλά, αγοράσαµε
µετοχές ή µερίδια Αµοιβαίων µε χρήµατα που είχαµε κερδίσει “µε το σταυρό στο χέρι” και
αποταµιεύαµε σαν το µυρµήγκι δραχµή-δραχµή για δεκαετίες ολόκληρες… Για µας ήταν ή τώρα ή
ποτέ! Μια φορά θα µπαίναµε στην ΟΝΕ, µια φορά θα έπεφταν τα επιτόκια,. µια φορά θα παίρναµε
την Ολυµπιάδα! Ποια άλλη ευκαιρία θα µπορούσαµε να περιµένουµε;
Καταθέσαµε, λοιπόν, στο διαβόητο ΧΑΑ τον ιδρώτα µιας ζωής, ποιος λίγο, ποιος πολύ, για
ν’ αβγατίσει, µπας και ξηµερώσει επιτέλους άσπρη µέρα και για µας… Εκείνο που είχαµε καταλάβει
– δεν διαθέταµε δα και ιδιαίτερες γνώσεις για το “Καζίνο” της Σοφοκλέους – ήταν πως αν πήγαινε
καλά η επιχείρηση κι έκανε επενδύσεις, τότε σε ένα, δυο, τρία έστω, χρόνια θα είχε κέρδη, θ’
ανέβαιναν οι µετοχές της και θάχαµε κι εµείς να λαβαίνουµε το µερδικό µας όταν τις πουλούσαµε.
Καθαρά και τίµια πράγµατα, δηλαδή.
Με οδύνη, όµως, ανακαλύψαµε, όταν ήταν πια αργά και το κοµπόδεµά µας είχε κάνει φτερά,
πως η Σοφοκλέους είναι ο θεσµοθετηµένος “ναός” του άγριου τζόγου, µια ζούγκλα στην οποία
λιοντάρια, ύαινες, τίγρεις και άλλα σαρκοφάγα θηρία ξεσκίζουν καθηµερινά τις σάρκες των αφελών
8

“φυτοφάγων” ζώων που θα ξεστρατίσουν στα ληµέρια τους. Λίγα είναι τα τυχερά ζωάκια που
συµπτωµατικά ξεφεύγουν από τα νύχια τους αναίµακτα… Μ’ άλλα λόγια, διαπιστώσαµε κατόπιν
“εορτής”, πως οι πιο πολλοί απ’ όσους πρωτάρηδες προσήλθαν στο “πάρτι” δεν δοκίµασαν ούτε µεζέ
από τα λαχταριστά “εδέσµατα”. Οι περισσότεροι έφυγαν µε άδεια στοµάχια, καθ’ ότι η µαντάµ
Σοφοκλέους είναι µια λυκοφωλιά όπου υπεράνω υποψίας αδίστακτοι κερδοσκόποι – κοινώς παίκτες
ή traders – µε βρώµικα κόλπα και παιχνίδια, επιδίδονται σε καθηµερινό πλιάτσικο εις βάρος των
µικροεπενδυτών, κάτω από τα βλέµµατα και µε τις ευλογίες της ανάλγητης Πολιτείας.
Το τραγικότερο, όµως, ανακαλύψαµε πως µαζί µε το κοµπόδεµά µας, είχαµε χάσει την
αθωότητά µας και, σαν τους πρωτόπλαστους, συνειδητοποιήσαµε πως ήµασταν “γυµνοί”… Ναι,
δυστυχώς, χάσαµε την ψυχική µας ηρεµία, την ικανότητα που είχαµε ν’ απολαµβάνουµε, παρ’ όλη τη
φτώχεια µας, τις καθηµερινές µικροχαρές της ζωής. Χάσαµε ακόµη την αισιοδοξία µας για ένα
καλύτερο µέλλον, την εµπιστοσύνη µας στους ανθρώπους, στους θεσµούς, στη ∆ηµοκρατία, στην
πολιτική, στους πολιτικούς και στην κυβέρνηση. Κάποιοι, έχασαν ακόµη και την εµπιστοσύνη τους
στο Θεό που δεν τους προφύλαξε από τους λύκους. Μερικοί από τους τελευταίους αυτοκτόνησαν…
Κοντολογίς, ανακαλύψαµε µε πίκρα πως δοκιµάζοντας τον “απαγορευµένο καρπό” είχαµε
κιόλας διαφθαρεί, είχαµε σκληρύνει, είχαµε κακιώσει. Τίποτα πια δεν θα ήταν όπως πριν. Μια
µόνιµη γεύση πίκρας ήταν στο στόµα µας. Όλα είχαν αλλάξει… Κάποιο µικρόβιο, δηλητήριο, σαράκι
είχε µπει µέσα µας και µας σιγότρωγε. Ας όψονται αυτοί που µας έκλεψαν το χαµόγελο, την
αθωότητα, το βιος µας…. Μόνο εκείνοι που µπορούσαν ν’ αγγίξουν το Θεό µέσα τους θα το
ξεπερνούσαν και θα ωρίµαζαν πνευµατικά µέσα από αυτή την εφιαλτική εµπειρία. Μα πόσοι είναι
αυτοί; Πόσοι θα µπορούσαν να µεταλλάξουν αυτά τα δηλητηριώδη αρνητικά συναισθήµατα σε θετική
ενέργεια για τους ίδιους και την κοινωνία; ∆ύσκολα πράγµατα…
Ο τότε Υπουργός Εθνικής Οικονοµίας κ. Γιάννος Παπαντωνίου µας είπε πως το
Χρηµατιστήριο είναι ο κατ’ εξοχήν “αναπτυξιακός θεσµός και µοχλός ανάπτυξης της οικονοµίας”.
Όµως, µε οδύνη, πίκρα και οργή ανακαλύψαµε πως είναι απλά µοχλός αφαίµαξης της αποταµίευσης
του λαού από τους επιτήδειους και άπληστους µεγαλοµετόχους των εισηγµένων και τους υπόλοιπους
γνωστούς-άγνωστους και συνήθεις υπόπτους κερδοσκόπους της Σοφοκλέους, που έχουν πουλήσει την
ψυχή τους στον “άρχοντα του κόσµου τούτου”, το Μαµµωνά.
Μας ορµήνεψαν, όλους τους πρωτάρηδες, να µην είµαστε “παίκτες” αλλά γνήσιοι µέτοχοι,
τουτέστιν µακροπρόθεσµοι επενδυτές, κι εµείς καλοπροαίρετα τους πιστέψαµε. Κι αποφασίσαµε να
περιµένουµε. Κάποιοι βέβαια απεβίωσαν στην “αίθουσα αναµονής”… Οι υπόλοιποι, έντροµοι και
σοκαρισµένοι, µα δυστυχώς µε µεγάλη καθυστέρηση, διαπιστώσαµε ότι η Σοφοκλέους είναι η έδρα
της θεσµοθετηµένης “αρπαχτής”, όπου ληστοσυµµορίες αδίστακτων τζογαδόρων και αεριτζήδων –
χαϊδευτικά, lobbies – µε την κάλυψη του νόµου, µπαινοβγαίνουν δέκα φορές την ηµέρα,
ροκανίζοντας τις οικονοµίες των ανυποψίαστων µακροπρόθεσµων µικροεπενδυτών στο άψε-σβήσε,
µε αδιανόητα για µας κόλπα και χειραγωγήσεις.
Και για να µη θεωρηθεί ότι υπερβάλλω, θα παραθέσω χαρακτηριστικό απόσπασµα από τις
ΑΠΟΨΕΙΣ της έγκριτης εφηµερίδας ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ. Το άρθρο αυτό («Χρηµατιστήριο και
Οικονοµία») είχε δηµοσιευτεί στο φύλλο της 27ης Ιανουαρίου 2001, όταν ακόµη δεν είχαµε δει τα
χειρότερα. (Ο Γ.∆. βρισκόταν τότε στις 3.071,83 µονάδες, κι όλοι πίστευαν ότι κάπου εκεί ήταν ο
πάτος…): «Σε όλα τα χρηµατιστήρια υπάρχουν άνοδοι και πτώσεις. Αλλά τέτοια κατάρρευση; Μήπως
έχουν δίκιο όσοι υποστηρίζουν ότι το Αθηνών έχει καταντήσει στάδιο για παιχνίδια επιτηδείων που
πλουτίζουν σε βάρος των βατράχων της χρηµαταγοράς, που δεν ξέρουν πλέον πού να κρυφτούν και πώς
να σωθούν από το ανελέητο ποδοπάτηµα;»
Η διακριτικότητα του συγγραφέα είναι εµφανής. Όµως το µήνυµα είναι σαφές, αν και τίθεται
µε ερωτηµατικό.
Ο Πρωθυπουργός µας έλεγε και ξανάλεγε, σ’ εµάς τους “βατράχους της χρηµαταγοράς”, ότι
το Χρηµατιστήριο δεν είναι τζόγος. Ιδού του λόγου µου το αληθές:
«Καταδικάζαµε και καταδικάζουµε την νοοτροπία του εύκολου πλουτισµού. Το χρηµατιστήριο
δεν είναι τζόγος, είναι ένας θεσµός υποστηρικτικός στην ανάπτυξη. Είναι µία διέξοδος µακροπρόθεσµης
τοποθέτησης των αποταµιεύσεων των νοικοκυριών. Είναι όµως και πηγή άντλησης κεφαλαίων από τις
επιχειρήσεις για επενδύσεις και ανάπτυξη.»5
Κι όµως, θεσµοθέτησαν στη Σοφοκλέους τις “ανοικτές πωλήσεις” (short selling) και τα
Παράγωγα, για να µπορούν οι επαγγελµατίες τζογαδόροι να θησαυρίζουν αυθηµερόν, πουλώντας
9

µετοχές που δεν έχουν και παίζοντας µε “αέρα” και στοιχήµατα! Για τέτοιες “µακροπρόθεσµες
τοποθετήσεις” µιλάνε οι άνθρωποι. Για τέτοια πολιτική αναξιοπιστία και υποκρισία “εις τη νιοστή”
µιλάµε εµείς…
Κι όταν ο ∆είκτης ανηφόριζε στα ψηλά, σκαρφαλώνοντας εκεί µε επιτήδεια χειραγώγηση και
µπόλικο “αέρα”, κυρίως όµως µε τη βοήθεια της προπαγάνδας των φουσκωµένων ευρωπροσδοκιών, ο Πρωθυπουργός µαζί µε τον Υπουργό Εθνικής Οικονοµίας κοµπορρηµονούσαν πως το
Χρηµατιστήριο ήταν ο καθρέφτης της Ελληνικής Οικονοµίας, που τάχατες ανθούσε. Μα όταν ο
∆είκτης ξεφούσκωνε και προσγειωνόταν ανώµαλα στη γκρίζα πραγµατικότητα, o ίδιος και το
πρωτοπαλίκαρό του – αµφότεροι µαθητευόµενοι µάγοι της ελεύθερης (ασύδοτης) οικονοµίας –
ισχυρίζονταν ότι αυτό ήταν άσχετο και ανεξήγητο, ότι σε κάθε περίπτωση δεν αντανακλούσε την
“καλή” πορεία της οικονοµίας µας, και πάντως δε θάπρεπε οι πολιτικοί να το πιάνουν στο στόµα τους.
Το Χρηµατιστήριο είχε γίνει πια απαγορευµένη λέξη.
Μας είπαν να επενδύουµε από το περίσσευµά µας. Μα τη στιγµή που ο Γ. ∆είκτης ήταν πάνω
από τις 6.000 µονάδες, οι κρατικοί µεγαλοτραπεζίτες – οι ίδιοι που µια βδοµάδα νωρίτερα έκρουαν
τον κώδωνα του κινδύνου για το αφύσικο φούσκωµα – δελέαζαν τους αποπλανηµένους επενδυτές µε
µετοχοδάνεια δεκαπέντε εκατοµµυρίων, ενισχύοντας έτσι την ψευδαίσθηση πως ο Γ.∆. θα συνέχιζε
την ανοδική του πορεία. ∆εν υπήρχε καλύτερη συνταγή για να βυθίσουν στη χρεοκοπία και την
απόγνωση χιλιάδες νοικοκυραίους µε τις οικογένειές τους…
Όταν ο δείκτης κατρακυλούσε, η κυβέρνηση, οι “ειδικοί” και τα εντεταλµένα “παπαγαλάκια”
της οικονοµικής ολιγαρχίας µας ολοκλήρωναν το έγκληµα, σφυροκοπώντας µας λέγοντας: “µην
πουλάτε, µην πουλάτε τις µετοχές σας”. Κι εµείς οι ευκολόπιστοι αφελείς δεν πουλήσαµε, για να
δούµε τρία χρόνια αργότερα το κεφάλαιό µας να έχει συρρικνωθεί στο 10% ή και 5% της αξίας του
και ν’ ανακαλύψουµε, όταν ήταν πια αργά, ότι οι ντόπιοι και ξένοι έµπειροι “παίκτες” από την
αρχή της κρίσης ξεπουλούσαν µαζικά, σπάζοντας τις “φούσκες” τους στα ανυποψίαστα κεφάλια των
νεόκοπων µικροµεσαίων επενδυτών, καγχάζοντας χαιρέκακα “ΧΑΑ, Χα, Χα!” Για τέτοιο εθνικό
έγκληµα χωρίς τιµωρία µιλάµε…
Να ένα σκαστό παράδειγµα από την έγκριτη εφηµερίδα ΤΑ ΝΕΑ: (Θα παραλείψω το όνοµα
του καθηγητή, για να µην… τον εκθέσω στους φοιτητές του)
«“Αυτά που συµβαίνουν στο ελληνικό Χρηµατιστήριο ανήκουν στον χώρο του παραλόγου”, λέει
στα “ΠΡΟΣΩΠΑ” ο καθηγητής του Οικονοµικού Πανεπιστηµίου Αθηνών, κύριος... “Η άνοδος αυτή
δεν στηρίζεται πουθενά. Πρόκειται για µία αυτοεπιβεβαιούµενη θετική προσδοκία ανόδου του
Χρηµατιστηρίου, που συνεπάγεται την ανάληψη υπερβολικού κινδύνου από τους επενδυτές. Είναι µία
κλασική κερδοσκοπική φούσκα...”. Ο ίδιος, αφού ξεκαθαρίζει ότι την τελευταία περίοδο “αποεπενδύει”,
δηλαδή αποχωρεί από τη χρηµατιστηριακή αγορά την ώρα που χιλιάδες άλλοι εισέρχονται µε µία
αχαλίνωτη όρεξη για αγορές µετοχών, τονίζει ότι η πορεία της χρηµατιστηριακής αγοράς δεν µπορεί να
εξηγηθεί µε καµία από τις οικονοµικές θεωρίες περιγραφής των χρηµατιστηριακών επιδόσεων.»6
Ώστε, λοιπόν, ο ευυπόληπτος καθηγητής του Πανεπιστηµίου Αθηνών, που οι οικονοµικές του
γνώσεις δεν συγκρίνονται µε τις δικές µου ή εκείνες του µπάρµπα Μήτσου από την Κάτω Χαλεπιά και
του Αγαθοκλή από το Γκαντεµοχώρι, είχε βάλει ο εντιµότατος το δάχτυλο στο µέλι της
“κερδοσκοπικής φούσκας” και… έγλειφε! “Σάρωνε” τα χρήµατα που κάποιοι, κινούµενοι “στο χώρο
του παραλόγου”, σκορπούσαν στο δρόµο! Πουλούσε τα παραφουσκωµένα χαρτιά του στους
ανυποψίαστους “παράλογους ”! Αυτό µας είπε πως έκανε ο κ. καθηγητής – υποθέτω πως ΤΑ ΝΕΑ
είναι αξιόπιστη πηγή. Μα αν δεν υπήρχαν οι “παράλογοι” σε ποιους θα πουλούσε τις φούσκες του για
να θησαυρίσει “αποεπενδύοντας”; Στα φαντάσµατα ή στους εξωγήινους; Χρησιµότατη η φυλή των
“παραλόγων” για τους “λογικούς”! Έτσι δεν είναι; Οι τελευταίοι θάπρεπε να πίνουν νερό στ’ όνοµά
τους…
Ο αξιότιµος κ. καθηγητής δεν βγήκε να µας προειδοποιήσει για τον παραλογισµό µας και να
“αποεπενδύσει” ο ίδιος στις 3.000 µονάδες – εκεί που οι “ξένοι οίκοι” θα µας έλεγαν δυο χρόνια
αργότερα πως ήταν η “φυσιολογική” τιµή του Γ.∆. του ΧΑΑ – ούτε στις 4.000, ούτε στις 5.000
µονάδες. Όοοχι βέβαια! Βγήκε όµως να πουλήσει γύρω στις 6.000 µονάδες, δηλαδή λίγο προτού οι
µεγαλοτραπεζίτες ηχήσουν άγαρµπα τις καραµούζες της ανώµαλης προσγείωσης και η Επιτροπή
Κεφαλαιαγοράς δώσει εντολή στις χρηµατιστηριακές για κλείσιµο του “αέρα”.…
∆υστυχώς, το ίδιο “ήθος” επέδειξε ολόκληρη η οικονοµική “αφρόκρεµα” του τόπου µας – οι
άρπαγες. Μιλάω για όλους εκείνους που δηµιουργώντας µια τεχνητή ευρω-ευφορία έστησαν την
10

“Επιχείρηση Σκούπα” στο ΧΑΑ για να υφαρπάξουν δολίως το κοµπόδεµα των µη προνοµιούχων και
περί τις χρηµατιστηριακές απάτες άσχετων συνανθρώπων τους, µε “θεσµική” πάντα κάλυψη!
Ελάχιστοι βέβαια από µας γνώριζαν τότε πως στην Ενωµένη Ευρώπη – όπου το ενιαίο
νόµισµα ήδη κυκλοφορούσε στις 12 από τις 15 χώρες-µέλη – στην οποία προσβλέπαµε για καλύτερες
µέρες, οι φτωχοί είχαν ξεπεράσει τα 55 εκατοµµύρια, ενώ το 1975, όταν το όνειρο της ΟΝΕ ήταν
ακόµη θολό, οι φτωχοί ήταν πολύ λιγότεροι: 38 εκατοµµύρια! Όσο για την κρίση της ανεργίας που
έπληττε τις ευρωπαϊκές οικονοµίες, αυτή ήταν η σοβαρότερη από τη δεκαετία του ’30…7
Σε τέτοιο, λοιπόν, ευρω-παράδεισο είχαµε ξελιγωθεί να µπούµε! Αλλά αυτό είναι µια µικρή
λεπτοµέρεια…
Κι όταν εµείς οι άσχετοι στερέψαµε από ρευστό, κι ενώ το ΧΑΑ βρισκόταν ακόµη στα ψηλά
και οι επαΐοντες ήταν σταθερά πωλητές – παρ’ όλο που δηµόσια “προέβλεπαν” πως το ΧΑΑ θα
εξακολουθούσε να ανεβαίνει – τότε, για να µην αδικηθούν οι Τράπεζες, και για να συνεχίσουν να
εισπράττουν οι Χρηµατιστηριακές εταιρείες προµήθειες και το κράτος φόρους µε το µπες-βγες, µας
συµβούλεψαν να κάνουµε, λέει, “αναδιάρθρωση χαρτοφυλακίου”, πουλώντας αυτές που αποκάλεσαν
“µετοχές-φούσκες”. Για άλλη µια φορά τους πιστέψαµε και πουλήσαµε τις µετοχές της λεγόµενης
“περιφέρειας” – µετοχές εταιρειών που οι ίδιοι είχαν εγκρίνει για να µπουν µαζικά στο
Χρηµατιστήριο – για ν’ αγοράσουµε “βαριά χαρτιά”, που τάχα ήταν σίγουρα.
Με την πάροδο του χρόνου, όµως, έντροµοι διαπιστώναµε πως ολόκληρο το ΧΑΑ ήταν µια
απατηλή φούσκα, και πως των ίδιων των δήθεν “βαριών χαρτιών” ο πάτος ήταν άπατος. Ωιµέ! Στις
12 Μαρτίου του 2003 , ο FTSE/ASE έκλεισε στις 716,30 µονάδες. Πέντε χρόνια ενωρίτερα, στις 6
Φεβρουαρίου του 1998, ο ίδιος δείκτης είχε κλείσει στις 811,77 µονάδες, δηλαδή 13,33%
ψηλότερα! Μ’ άλλα λόγια, ακόµη και τα λεγόµενα “βαριά χαρτιά” (blue chips) του ελληνικού
Χρηµατιστηρίου, του “καθρέφτη” της οικονοµίας µας, δηλαδή η σπονδυλική στήλη της οικονοµίας
µας, αυτά τα πέντε χρόνια είχαν κάνει ένα εφιαλτικό ταξίδι στο απόλυτο Τίποτα… Ένα ταξίδι που το
µόνο που πέτυχε ήταν η µεγαλύτερη και πιο βίαιη ανακατανοµή του ελληνικού πλούτου, από τους
ολίγα έχοντες πολλούς στους τα πολλά κατέχοντες, και συνήθως µε δόλια µέσα αποκτήσαντες,
εσαεί δε αχόρταγους ολίγους πλουτοκράτες, ντόπιους και ξένους…. Κι όλ’ αυτά, σύµφωνα µε το
άρθρο ένα της Σατανιστικής “Βίβλου”, “Βόηθα µε φτωχέ να µη σου µοιάσω”.
Και σα να µην έφτανε ο πόνος που χάσαµε το βιος µας, οι εκατοντάδες χιλιάδες των
χαµένων κι εγκλωβισµένων πρωτάρηδων µικροεπενδυτών, που οδηγηθήκαµε “ως πρόβατα επί
σφαγήν” στο θυσιαστήριο της Σοφοκλέους “τοις κείνων ρήµασι πειθόµενοι”, χλευαστήκαµε δηµοσίως
από τους “ειδικούς”. Μας είπαν άπληστους, που κυνηγούσαµε, λέει, τον εύκολο πλουτισµό. Κάποιος
µάλιστα ανώνυµος (“Ειδικός Συνεργάτης”!) µέσα από το έγκριτο ΒΗΜΑ (19/09/1999) µας
κατηγόρησε, εµµέσως πλην σαφώς, πως προσβληθήκαµε από “µαζική παραφροσύνη”. Μας
αποκάλεσαν τυχοδιώκτες, παίκτες, ρέποντες λόγω καταγωγής (!) προς το τζόγο, συναισθηµατικά
ακραίους, και δε συµµαζεύεται… Ο δε Πρωθυπουργός µας, νίπτοντας τας χείρας του από του αίµατος
των αυτοχειριασθέντων, διεµήνυσε κυνικά κι ανάλγητα στους χαµένους πως “ό,τι ανεβαίνει,
κατεβαίνει”, κι “ας πρόσεχαν”.
Ας πρόσεχε λοιπόν κι αυτός, θα του πω κι εγώ µε τη σειρά µου… Ας πρόσεχε, διότι τώρα
είναι πια αργά ν’ αποσυνδέσει τ’ όνοµά του από τη Μεγάλη Ληστεία που συντελέστηκε στη
Σοφοκλέους εις βάρος των µικροεπενδυτών. Επαναλαµβάνω, ακόµη κι αν τούτο για τον ίδιο ήταν
αδίκηµα εξ αµελείας δεν έχει σηµασία. Το αποτέλεσµα είναι που µετράει. Και το αποτέλεσµα έδειξε
ότι όσον αφορά το Χρηµατιστήριο, ο κ. Σηµίτης απεδείχθη εντελώς ακατάλληλος ως τιµονιέρης της
χώρας µας.
Έχοντας καταγγείλει όλ’ αυτά, δε θέλω να δώσω την εντύπωση ότι καταφέροµαι κατά του
ΠΑΣΟΚ για να πριµοδοτήσω κάποιο άλλο κόµµα. Τα ίδια θα έγραφα αν αυτά είχαν συµβεί µε
κυβέρνηση Νέας ∆ηµοκρατίας. Απλά την Αλήθεια προσπαθώ να αναδείξω. Άλλωστε και η Νέα
∆ηµοκρατία έχει ευθύνη που δεν ύψωσε εγκαίρως τη φωνή της για να προειδοποιήσει τον κοσµάκη
για το αφύσικο όσο και επικίνδυνο φούσκωµα του Χρηµατιστηρίου το 1999. Μόνο όταν άρχισε η
πτώση βρήκε η Ν.∆. τη λαλιά της! Και φυσικά θεωρώ συνένοχους τους Βουλευτές όλων των
κοµµάτων που έλαβαν µέρος στη “Μεγάλη Ληστεία”. Πολλά από τα ονόµατα Βουλευτών που
θησαύρισαν το 1998 και 1999 τζογάροντας καθηµερινά στη Σοφοκλέους ήταν ήδη γνωστά από τη
“χρυσή εποχή”. Μάλιστα πρόσφατα σε άρθρο των ∆ηµήτρη Τζαθά και Βούλας Κεχαγιά στα ΝΕΑ
(22/04/2003) δηµοσιεύτηκε ολόκληρος ο µακρύς κατάλογος των Υπουργών της κυβέρνησης (δύο
11

στους τρεις!) και Βουλευτών όλων των κοµµάτων που συµµετείχαν στο χτηµατιστηριακό φαγοπότι.
Σήµερα, βέβαια, όλοι αυτοί έχουν λουφάξει καταπίνοντας τη γλώσσα τους και προσποιούµενοι πως
δεν ξέρουν τίποτα για το “φόνο”.
Όµως, αν είχαµε γνήσια ∆ηµοκρατία, αν υπήρχε πολιτικό ήθος στη χώρα µας, εύκολα όλοι οι
τζογαδόροι του Κοινοβουλίου που θησαύρισαν στην επίµαχη περίοδο θα µπορούσαν να εντοπιστούν
και να απαιτηθεί να επιστρέψουν τα κλοπιµαία. Εξάλλου, ο “κατόπιν εορτής” Νόµος 2843/2000,
που δηµοσιεύθηκε στο ΦΕΚ στις 12 Οκτωβρίου του 2000, και απαγορεύει στα µέλη της κυβέρνησης,
τους ειδικούς και τους γενικούς γραµµατείς µόνο το να κάνουν «παιχνίδι» στο Χρηµατιστήριο, είναι
κουτσός. Έπρεπε να συµπεριλαµβάνει και τους Βουλευτές και να απαγορεύει σ’ όλους αυτούς κάθε
ανάµιξη στο Χρηµατιστήριο, για τον απλούστατο λόγο ότι τα πρόσωπα τούτα έχουν προνοµιακή
πρόσβαση σε πληροφόρηση που δεν την έχει ο απλός πολίτης-επενδυτής.
Συγνώµη φίλοι καταληστευθέντες και εσαεί χειµαζόµενοι συµπατριώτες. ∆εν ήθελα να σας
προκαλέσω οργή µ’ αυτά που σας θυµίζω. Αντίθετα, αντί της οργής ή της αποστροφής, θα ήταν πιο
χρήσιµος ο προβληµατισµός, η συνειδητή προσγείωση στην οδυνηρή πραγµατικότητα, και µια
περίσκεψη για το “τι δει γενέσθαι”.
Εδώ θα ήταν χρήσιµο να διαβάσουµε και την κυνικά ρεαλιστική άποψη του κ. Ν. Α. Κεράνη,
οικονοµικού αναλυτή της ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΧΕ, που είχε διατυπώσει τον Αύγουστο του 2000 – όταν
ακόµη ο Γ.∆. του ΧΑΑ ήταν στις 3.631 µονάδες – σε άρθρο του στο ΒΗΜΑ µε τίτλο “Η υπερβολική
απαισιοδοξία είναι λάθος” : «Το να λέµε πως η αγορά πρέπει να αντιστραφεί είναι εύκολο. Το θέµα
είναι ότι το χρηµατικό απόθεµα που µεταγγίστηκε από τις τσέπες των πολλών στις τσέπες των λίγων δεν
βρίσκεται πλέον σε χέρια αφελών. Ποιος αλήθεια πιστεύει ότι η αγορά θα αποζηµιώσει όλους όσοι
έχασαν τα χρήµατά τους; Είναι η αγορά ευαγές ίδρυµα; ∆εν νοµίζω να το πιστεύει κανείς αυτό.»8
Όχι βέβαια! ∆εν πιστεύει κανείς πως η αγορά είναι ευαγές ίδρυµα. Σκέτο λησταρχείο είναι!
Όλοι το µάθαµε τώρα…
∆υστυχώς ο κ. Κεράνης επαληθεύτηκε τραγικά. ∆ύο χρόνια αργότερα, και για πολλούς
µήνες, ο Γ. ∆είκτης του ΧΑΑ είχε βαλτώσει γύρω στις 2.000 µονάδες, για να κατρακυλήσει στις
1.501,90 µονάδες στις 11 Μαρτίου του 2003. Γιατί, όµως, οι µεγαλοκαρχαρίες, που “κέρδισαν” τα
πολλά δισ. από το ΧΑΑ στην περίοδο των παχέων αγελάδων, δεν τα επέστρεφαν στο “ναό” για να τα
“επανεπενδύσουν”, αφού πια η Σοφοκλέους είχε πιάσει πάτο; ∆εν έβλεπαν τις ευκαιρίες; Γιατί
περίµεναν από εµάς τους “ψόφιους” να το σηκώσουµε; Γιατί κάποιοι κατηγορούσαν εµάς, τα
θύµατα, για “υπερβολική απαισιοδοξία”, αντί να κατηγορήσουν τους θύτες που ανάπαυαν τα
κλεµµένα δισ. στα repos ή τα είχαν φυγαδεύσει στο εξωτερικό; Θα µου πείτε, µην κάνω αφελείς
ερωτήσεις…
Όµως το άκρον άπατον του θράσους ήταν όταν κάποιοι µας “µάλωσαν” κι από πάνω,
γράφοντας: «Εσύ από πότε έχεις να αγοράσεις;» (ΗΜΕΡΗΣΙΑ, 07/10/2002). Τι να σας πω, γέλασα
πολύ όταν διάβασα το άρθρο αυτό της καλής εφηµερίδας… Και ο αρθρογράφος, µε τους
κατάλληλους συλλογισµούς, κατέληγε: «Άρα δεν υπάρχουν σκοτεινά σενάρια ούτε βρόµικα παιχνίδια.
Eκείνο που υπάρχει είναι η αδιαφορία των χιλιάδων µικροεπενδυτών και η έλλειψη στήριξης στο
χρηµατιστήριο από τις επιχειρήσεις και την κυβέρνηση.»
Καταλάβατε; Όλα λειτουργούν καλά και άγια στο ΧΑΑ! Άδικα το κατηγορούν οι κακές
γλώσσες. Η αδιαφορία των χιλιάδων µικροεπενδυτών ήταν αυτή που ρήµαξε τη Σοφοκλέους! Ε, εσύ
µικροεπενδυτή, από πότε έχεις να αγοράσεις; Καλά, δεν ντρέπεσαι να µην “εκκλησιάζεσαι” τακτικά
στο ναό του τζόγου;
Πάντως, για να σοβαρευτούµε, το ξεπάτωµα της Σοφοκλέους είχε τεράστιες αρνητικές
επιπτώσεις σε όλη την Ελληνική Οικονοµία, αν και οι υπεύθυνοι της τραγωδίας δεν τολµούσαν να το
οµολογήσουν ανοικτά. ∆εν ήταν µόνο οι επενδυτές που έχασαν το βιος τους, οι εκατοντάδες ΕΛ∆Ε
που έκλεισαν, οι χρηµατιστές που µελαγχόλησαν από τις αναδουλειές και απέλυαν προσωπικό, ο
Οικονοµικός Τύπος που έµενε στα αζήτητα. Είχε επέλθει κάµψη των επενδύσεων, αύξηση της
ανεργίας και κάµψη της κατανάλωσης. Η Ελλάδα είχε οδηγηθεί, δυστυχώς, σε οικονοµική ύφεση, και
το µόνο που µπορούµε να ευχηθούµε αυτή την ώρα είναι τα µη χειρότερα… Το παραδέχτηκε,
µάλιστα, όταν ακόµη δεν είχαµε φτάσει στα χάλια του Ιανουαρίου του 2003, και ο κ. Άκης
Τσοχατζόπουλος, σε συνέντευξή του στην ΗΜΕΡΗΣΙΑ (27/01/2001): «Αποκτήσαµε µία
οδυνηρότατη εµπειρία. (…) Ξυπνήσαµε απότοµα από αυτή την ψευδαίσθηση, µε τροµακτικές
απώλειες, που οδήγησε ουσιαστικά σε αφαίµαξη οικονοµικής δύναµης και ρευστού χρήµατος από
12

όλη την ελληνική αγορά.» (Μόνο που η οµολογία αυτή δεν εξαγνίζει τον κ Τσοχατζόπουλο, αφού δύο
µέρες αργότερα στη Βουλή έδωσε ψήφο εµπιστοσύνης στο Γιάννο Παπαντωνίου, κύριο υπεύθυνο για
τη συλλογική “ψευδαίσθηση”…)
∆υστυχώς για όλους µας, ήταν ωσάν η χώρα µας να είχε λάβει µέρος σε µια ζωντανή ταινία
θρίλερ, µε συντριπτικό, τραυµατικό, ολέθριο για τον τόπο finale. Κι επειδή “ο πνιγµένος από τα
µαλλιά πιάνεται”, η “στοργική” κυβέρνησή µας, παρ’ όλο τον πακτωλό των πακέτων που µας
έρχονταν ακόµη από την ΟΝΕ, κατέφυγε πάλι σε δάνειο!
∆ανεισµός! Παλιά µου τέχνη κόσκινο!
Να τι έγραψε σχετικά η έγκριτη ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ στις 17/04/2002, σε άρθρο µε τίτλο
«Ανάσα µε δανεισµό 1,12 τρισ. δρχ.»:
«Νέο δάνειο για το άνοιγµα του προϋπολογισµού στο πρώτο δίµηνο του έτους.
Σε νέο δανεισµό ύψους 1,1192 τρισ. δρχ. (3,5 δισ. ευρώ) προχωρεί το Ελληνικό ∆ηµόσιο µέσω
της έκδοσης νέου 20ετούς οµολόγου. (…)
Ο δανεισµός θα συµβάλει στην κάλυψη των αυξηµένων δανειακών αναγκών στο πρώτο δίµηνο
του έτους εξαιτίας της µεγάλης απόκλισης που παρουσίασαν δαπάνες και έσοδα από τους
προγραµµατισµένους στόχους. Σύµφωνα µε τα στοιχεία εκτέλεσης του προϋπολογισµού, στο πρώτο
δίµηνο του έτους το άνοιγµα της δηµοσιονοµικής διαχείρισης αγγίζει τα 2 δισ. ευρώ (680 δισ. δρχ.).
Μόνο στο πρώτο δίµηνο του έτους οι δανειακές ανάγκες έφτασαν το 1,2 δισ. ευρώ.»9
Όπως καταλαβαίνετε, το να ονοµάζει κανείς τη θηλιά στο λαιµό “ανάσα” χρειάζεται µεγάαλη
…φαντασία! Για τέτοια “ανάπτυξη”, λοιπόν, µιλάµε, για τέτοια “νοικοκυρεµένη διαχείριση”… ∆ε
βαριέστε… “∆ος ηµίν σήµερον”! Σε είκοσι χρόνια ποιος ζει ποιος πεθαίνει… Ας τα βολέψουµε τώρα
όπως, όπως. Αύριο, µεθαύριο θάχουµε εκλογές. Αυτό µετράει, διάολε…
Και για να µην θεωρηθεί πάλι από κάποιους ότι καταστροφολογώ, θα παραθέσω
αποσπάσµατα από άρθρο της έγκριτης ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑΣ που δηµοσιεύθηκε στη στήλη
“Απόψεις”, στις 28/01/2001 – όταν ακόµη ο Γ.∆. ήταν στις 3.071,83 µονάδες – µε τον
χαρακτηριστικό τίτλο “Κάποιοι πρέπει να πληρώσουν”.
«Eίναι πράγµατι, µια θλιβερή διαπίστωση: Το Χρηµατιστήριο Αθηνών νοσεί βαρύτατα. (…)
Ο αναβρασµός είναι µεγάλος, όπως και το πρόβληµα που τείνει να κλονίσει τον κοινωνικό ιστό
και να οδηγήσει σε περιπέτειες την πραγµατική οικονοµία, αφού κλονίζει την εµπιστοσύνη των πολιτών
σε ένα θεσµό, όπως είναι το Χρηµατιστήριο, απειλεί την υγιή οικονοµική δραστηριότητα, µειώνει τη
ρευστότητα, επηρεάζει τις επιχειρήσεις και πλήττει το βιοτικό επίπεδο. (…)
Aυτό, όµως, που έγινε δεν απογίγνεται. Οι επιτήδειοι θησαύρισαν, ενώ οι απλοί “επενδυτές”
(…) θρηνούν στα ερείπια των προσδοκιών τους, τις οποίες είχαν στηρίξει και σε κυβερνητικές
διαβεβαιώσεις και εκτιµήσεις αρµοδίων φορέων, ότι το Χρηµατιστήριο, ως καθρέπτης της οικονοµίας,
θα πάει καλά και ακόµη καλύτερα! (…)
Έτσι έχουν τα πράγµατα και δυστυχώς κανένας δεν αναλαµβάνει ευθαρσώς τις ευθύνες του. ∆εν
θα λύσει το πρόβληµα, αλλά τουλάχιστον θα ξέρουµε ότι δεν πληρώνουν µόνον τα θύµατα, αλλά και
ορισµένοι θύτες ή ηθικοί αυτουργοί του δράµατος.»10
Την εποχή που γράφονταν οι γραµµές αυτές, δύσκολα θα µπορούσε ο αρθρογράφος της “Ε”,
αλλά και οποιοσδήποτε αναλυτής ή επενδυτής, να φανταστεί, πως δύο χρόνια αργότερα
(12/03/2003) ο Γ.∆. του ΧΑΑ θα καταποντιζόταν στις 1.477,91 µονάδες, χάνοντας 51,89% ακόµη!
Κι όµως συνέβη κι αυτό και, το χειρότερο, κανείς δεν ανέλαβε ευθαρσώς τις ευθύνες του… Χαρά
στην αντοχή µας!
Ας µελετήσουµε, λοιπόν, τώρα µε ψυχραιµία, αντικειµενικότητα και διάκριση τα “πρακτικά”
της Μεγάλης Λεηλασίας. Τα στοιχεία, βεβαίως, που θα παραθέσω εδώ δεν εξαντλούν όλα όσα
παραπλανητικά ελέχθησαν από τους υπεύθυνους της χρηµατιστηριακής
τραγωδίας, ούτε
απεικονίζουν κάθε αδικία που διέπραξαν. Θα ήταν ανθρωπίνως αδύνατο και να συλλέξω και να
επεξεργαστώ τέτοιον όγκο πληροφοριών και, σε κάθε περίπτωση, δε θα µπορούσαν να αποτυπωθούν
όλα τα “σηµεία και τέρατα” σε ένα εύχρηστο, εύληπτο και κανονικού µεγέθους πόνηµα.

13

2

Γ. Παπαντωνίου: Ο µοιραίος άνθρωπος
Η “αγωνιώδης” προσπάθεια της κυβέρνησης του Κωνσταντίνου Σηµίτη να προσελκύσει νέους
επενδυτές στο Χρηµατιστήριο είχε αρχίσει πολύ πριν από την εποχή που εµείς οι “αµύητοι” το
συνειδητοποιήσαµε. Υπάρχει σχετική οµολογία του Βουλευτή του ΠΑΣΟΚ κ Κίµωνα Κουλούρη,
καταγεγραµµένη στα Πρακτικά της Βουλής, κατά τη συζήτηση του σκανδάλου της “∆έλτα
Χρηµατιστηριακή”, το Νοέµβριο του 1996:
«Ποιες προβλέπεται να είναι οι επιπτώσεις απ’ όλα όσα τραγικά συµβαίνουν στο Χρηµατιστήριο
στην αγωνιώδη προσπάθεια της Χώρας να προσελκύσει νέους επενδυτές;»11 Αυτή ήταν η ερώτηση του
κ. Κουλούρη προς την κυβέρνηση του κ. Σηµίτη.
Στην “αγωνιώδη” αυτή προσπάθεια ήταν επόµενο να είναι σηµαιοφόρος ο τότε Υπουργός
Εθνικής Οικονοµίας κ. Γιάννος Παπαντωνίου. Αυτό δεν κρύβεται άλλωστε. Και σαν πρωταγωνιστής
στο “έπος” του Χρηµατιστηρίου, είναι και ο κύριος υπεύθυνος, µαζί µε τον Πρωθυπουργό της χώρας
φυσικά, για τη µετέπειτα καταλήστευση των µικροεπενδυτών από τους επιτήδειους. Και δυο λόγια για
να θυµηθούµε τι θέσεις κατείχε ο κ. Γιάννος Παπαντωνίου στην επίµαχη περίοδο:
Ο κ. Παπαντωνίου αποτέλεσε επιλογή δύο Πρωθυπουργών, του Ανδρέα Παπανδρέου και του
Κώστα Σηµίτη, και ήταν από τους µακροβιότερους Υπουργούς Εθνικής Οικονοµίας στην ιστορία του
ελληνικού κράτους.
•Τον Οκτώβριο του 1993 επανεκλέγεται βουλευτής Α′ Αθήνας και αναλαµβάνει Υπουργός
Αναπληρωτής Εθνικής Οικονοµίας.
•Το Μάιο του 1994, µετά τον θάνατο του Γιώργου Γεννηµατά, ορίζεται Υπουργός Εθνικής
Οικονοµίας.
•Το Σεπτέµβριο του 1996 επανεκλέγεται βουλευτής Α′ Αθήνας και αναλαµβάνει Υπουργός
Εθνικής Οικονοµίας και Οικονοµικών.
•Τον Απρίλιο του 2000 επανεκλέγεται βουλευτής Α′ Αθήνας και παραµένει Υπουργός Εθνικής
Οικονοµίας και Οικονοµικών.
•Τον Οκτώβριο του 2001 αναλαµβάνει Υπουργός Εθνικής Άµυνας.
Στο κεφάλαιο τούτο, παράλληλα µε την πορεία της Σοφοκλέους, θα µελετήσουµε και θα
αναλύσουµε τις απόψεις και τους χειρισµούς του κ. Παπαντωνίου σχετικά µε το Χρηµατιστήριο,
όπως καταγράφηκαν στον Τύπο, ώστε να τεκµηριωθεί η Αλήθεια στο στόµα πολλών µαρτύρων. Έτσι
είναι βέβαιο πως δεν θα τον αδικήσουµε. Άλλωστε, δεν τον κατηγορούµε εµείς. “Εκ των λόγων του
θέλει καταδικαστεί”, εκ των έργων του και εκ των συνεπειών τους…
−Σχετικά µε το διαβόητο σκάνδαλο της “∆έλτα Χρηµατιστηριακή”,
η έγκριτη
ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ είχε γράψει (17/11/1996):
«Aναµφίβολα η κρίση που χτύπησε και συγκλόνισε επί δέκα ηµέρες τη Σοφοκλέους ήταν απλώς
η πληγή που κακοφόρµιζε για παρά πολλά χρόνια και αποκάλυψε έναν βαρύτατα ασθενούντα οργανισµό
που λέγεται ελληνικό Xρηµατιστήριο.
Kατά τον υπουργό Eθνικής Οικονοµίας Γιάννο Παπαντωνίου, αλλά και τον στενό του
συνεργάτη καθηγητή Σταύρο Θωµαδάκη, πρόεδρο της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, η κρίση αυτή ήταν
αναπόφευκτη, από τη στιγµή που η κυβέρνηση έβαλε σε εφαρµογή συγκεκριµένο πλαίσιο µέτρων για την
εξυγίανση του Xρηµατιστηρίου.»12
Να µια ιδιότυπη “αυτοκριτική” του κ. Παπαντωνίου! Άκουσον, άκουσον! Επειδή, λέει, είχαν
θέσει σε εφαρµογή µέτρα εξυγίανσης, γι’ αυτό ξέσπασε η κρίση! Ήταν αναπόφευκτη, βρε αδελφέ!
Άρα δεν έφταιγε ούτε ο ίδιος, ούτε ο κ. Θωµαδάκης, ούτε ο “εκσυγχρονιστής” Πρωθυπουργός κ.
Σηµίτης! Η σκασµένη εξυγίανση έφταιγε!
Μ’ άλλα λόγια, κάθε φορά που ξεσπάει κάποιο σκάνδαλο, οφείλεται σε καινούργια µέτρα
“εξυγίανσης”! Αλλιώς δεν θα το παίρναµε είδηση. Θα παρέµενε στο σκοτάδι, όπως τόσα που γίνονται
καθηµερινά στο θερµοκήπιο “Ελλάς”…
14

Είναι απορίας άξιον πώς από το 1993 που ο κ. Παπαντωνίου ήταν Υπουργός Αναπληρωτής
Εθνικής Οικονοµίας, ή έστω από το 1994 που ήταν Υπουργός Εθνικής Οικονοµίας, δεν πήρε είδηση
την “πληγή που κακοφόρµιζε” στον “βαρύτατα ασθενούντα” οργανισµό του Ελληνικού
Χρηµατιστηρίου… Τρία ολόκληρα χρόνια δεν έφτασε η µπόχα στα ρουθούνια του; Ή µήπως έπρεπε
να ολοκληρωθεί το έγκληµα, να χάσει ο κοσµάκης τα λεφτά του, και µετά να το πάρει είδηση;
Είναι χαρακτηριστικό πως υπήρχε
«προφητική» έκθεση - προειδοποίηση από το ’95
στελέχους της Eπιτροπής Kεφαλαιαγοράς (!) που «προειδοποιούσε την κυβέρνηση για το σαθρό
υπόβαθρο του ελληνικού Χρηµατιστηρίου και προέβλεπε τη θύελλα που, τελικά, ενέσκηψε. Tην έκθεση
αυτή, όµως, ουδόλως έλαβαν υπόψη αλλά αντιθέτως επιµελώς απέκρυψαν.»13
Βέβαια, όπως περίτρανα απέδειξε η ζοφερή πραγµατικότητα, και παρά την υποτιθέµενη
“εξυγίανση” που είχε από τότε αρχίσει, τα θύµατα της «∆έλτα» δεν ήταν τα τελευταία. Η
Σοφοκλέους συνεχίζει να λειτουργεί µέχρι σήµερα σαν «Eλντοράντο για τους ντόπιους χρυσοθήρες
του εύκολου και παράνοµου κέρδους».12 Μόνο που σύντοµα έλαβαν µέρος στο φαγοπότι και πολλοί
ξένοι χρυσοθήρες – υψηλοί προσκεκληµένοι των οικονοµικών παραγόντων της χώρας µας!
Με τoν ίδιo Πρωθυπουργό, τον ίδιο Υπουργό Εθνικής Οικονοµίας και τον ίδιο πρόεδρο της
Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, τρία χρόνια αργότερα θα εκδηλωνόταν στον ίδιο χώρο µια καινούργια
µεγαλύτερη κρίση. Ω της συµφοράς! Η τραγική διαφορά είναι ότι τούτη τη φορά τα θύµατα θα
µετρούνταν σε πολλές εκατοντάδες χιλιάδες κι όχι σε µερικές χιλιάδες. Ποια δικαιολογία άραγε
µπορεί να βρεθεί για τους πολιτικο-οικονοµικούς µας ταγούς; ΚΑΜΙΑ, φυσικά… Είναι διάτρητοι,
όπως διάτρητος είναι και ο “θεσµός” του ΧΑΑ!
Πού βρισκόταν όµως τότε ο Γενικός ∆είκτης;
Για την ιστορία αναφέρουµε ότι στις 21 Νοεµβρίου 1996 – ηµέρα που την αίθουσα
συνεδρίασης του ΧΑΑ είχε επισκεφθεί ο ειδικός ανακριτής κ. Kων. Γκανιάτσος, στο πλαίσιο των
ερευνών του για το σκάνδαλο της «∆έλτα» – ο Γ.∆. τιµών µετοχών υποχώρησε κατά 0,44% και
διαµορφώθηκε στις 913,10 µονάδες, µε ύψος συναλλαγών 6,2 δισ. δρχ.
−Ένα χρόνο αργότερα, η τελευταία χρηµατιστηριακή συνεδρίαση της πρώτης εβδοµάδας του
Σεπτεµβρίου 1997 θα χαρακτηριζόταν από “νευρικότητα” λόγω, λέει, της αγωνίας για την απόφαση
ανάληψης των Ολυµπιακών Αγώνων του 2004 από την Ελλάδα. Την Παρασκευή 5/9/1997 ο Γ.
∆είκτης, έχοντας ξεκινήσει έντονα πτωτικά (η γνωστή “πατέντα”), έκλεισε ελαφρά υψηλότερα από το
προηγούµενο κλείσιµο, στις 1.541 µονάδες. Κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης είχε, λέει,
γνωστοποιηθεί το “κρυφό χαρτί” της Ελληνικής Επιτροπής ∆ιεκδίκησης των Ολυµπιακών αγώνων
για ανάληψη από την Ελλάδα των εξόδων των 16,5 χιλιάδων περίπου αθλητών και συνοδών, σε
περίπτωση που θα παίρναµε την Ολυµπιάδα! Την ίδια µέρα, λίγες ώρες αργότερα, η ∆ιεθνής
Ολυµπιακή Επιτροπή στη Λωζάνη εµπιστεύθηκε τελικά στην Ελλάδα τη διεξαγωγή των Ολυµπιακών
Αγώνων του 2004. Η χώρα µας θα ήταν η µικρότερη διοργανώτρια χώρα στην ιστορία του θεσµού,
και κανείς τότε δεν µπορούσε να διανοηθεί το αλαλούµ που θα ακολουθούσε κατά τη διάρκεια
κατασκευής των Ολυµπιακών έργων…
Τη ∆ευτέρα, 8/9/1997, η Σοφοκλέους “πήρε φωτιά”! Τούτη τη φορά διαψεύστηκε το
χρηµατιστηριακό “αξίωµα”: «αγόραζε στη φήµη και πούλα στην είδηση». Προφανώς οι επιτήδειοι
έκριναν αλλιώς. Να τι έγραψαν ΤΑ ΝΕΑ την εποµένη για τη συνεδρίαση αυτή: « “Άναψε” χθες το
Χρηµατιστήριο Αθηνών και οι δείκτες για τις τιµές των µετοχών “τρελάθηκαν”.
Μέσα σε ατµόσφαιρα “πυρετού”, που δηµιούργησε η ανάθεση των Ολυµπιακών Αγώνων του
2004 στην Αθήνα, οι τιµές των µετοχών ανέβηκαν στα ύψη.
Ο Γενικός ∆είκτης για τις τιµές των µετοχών “εκτοξεύθηκε” από την πρώτη στιγµή της
συνεδρίασης στο ανώτατο όριο (+8%) και παρέµεινε εκεί µέχρι τη λήξη της συνεδρίασης.»14
Σε άλλη στήλη, η ίδια εφηµερίδα έγραψε: «Η αύξηση του Γενικού ∆είκτη κατά 7,96% είναι η
µεγαλύτερη που σηµειώθηκε από καταβολής των ηλεκτρονικών συναλλαγών του ΧΑΑ. Ο Γενικός
∆είκτης έκλεισε στις 1.663,69 µονάδες, υπολειπόµενος κατά 64 µονάδες από το τελευταίο ιστορικό
ρεκόρ του το οποίο εκτιµάται ότι θα καταρριφθεί σήµερα.»15
∆υστυχώς όµως η εκτίµηση δεν επαληθεύτηκε. Η “ολυµπιακή ευφορία” κράτησε µόνο µία
ηµέρα, διότι αυτό προφανώς συνέφερε τους “µυηµένους” και
“παιχνιδιάρηδες”
µεγαλοκερδοσκόπους! Στις 9//9/1997, αφού οι τιµές απογειώθηκαν σχεδόν στο limit up στα πρώτα 15
λεπτά, κι όλα έδειχναν ότι η συνεδρίαση θα εξελισσόταν όπως και η προηγούµενη, όλως περιέργως
15

εκδηλώθηκε µαζική προσφορά τίτλων και οι τιµές άρχισαν να κατρακυλούν! Οι σβέλτοι προφανώς
ήθελαν να τσεπώσουν, στο άψε σβήσε, τα κέρδη από την εικοσιτετράωρη “επένδυσή” τους! Ανάµεσα
σ’ αυτούς που “έσπρωξαν” µεγάλα πακέτα µετοχών στους άσχετους γράφτηκε πως ήταν και ο
ευυπόληπτος ΟΤΕ! Έτσι τα κέρδη της ηµέρας για τον Γ.∆. συρρικνώθηκαν µόλις στο 1.49%, ενώ οι
“καµένοι” µικροεπενδυτές που είχαν αγοράσει το πρωί στο limit up, αποτιµούσαν τις ηµερήσιες
χασούρες τους σχεδόν στο 7% για τα βαριά χαρτιά και σε πολύ περισσότερο για µετοχές της
περιφέρειας. Την εποµένη και τη µεθεποµένη ο δείκτης έκλεισε µε αρνητικό πρόσηµο σηµειώνοντας
σηµαντικές απώλειες. Μ’ άλλα λόγια, η “ολυµπιακή ευφορία”, που αποτυπώθηκε στο ταµπλό της
Σοφοκλέους στις 8/9/1997, ήταν κι αυτή µια φούσκα, ένα κατασκευασµένο πυροτέχνηµα…
Αυτά τα υπενθυµίζω για να καταλάβει ο αναγνώστης τα χοντρά και ανελέητα παιχνίδια που
παίζονται στο ΧΑΑ εις βάρος των µικροεπενδυτών, ευελπιστώντας πως κάποιοι παθόντες θα
αφυπνιστούν και στο εξής θα αποφεύγουν το “ναό” του τζόγου σαν το διάολο το λιβάνι.
Με την ευκαιρία, θυµόσαστε τα παραληρήµατα, τα γλέντια και τα πανηγύρια που έγιναν σε
όλη την Ελλάδα µε την ανακοίνωση της είδησης για την ανάληψη της Ολυµπιάδας; Τώρα ψάχνουν µε
το κερί να βρουν εθελοντές για τους Ολυµπιακούς του 2004! Είµαστε ή δεν είµαστε λαός µόνο για τα
πανηγύρια; ∆ώσε φιέστες στον Έλληνα και πάρε του την ψυχή…
−Στις 21 Οκτωβρίου του 1997, σε συνεδρίαση της Βουλής, ο κ. Παπαντωνίου έκανε ένα
σύντοµο απολογισµό για ν’ αποδείξει στους “αντιπάλους” του ότι το ΧΑΑ ήταν “δικό τους παιδί”.
Την προηγουµένη ο Γ.∆. είχε κλείσει στις 1.745,93 µονάδες ( σ.σ. στο επίπεδο αυτό θα επέστρεφε
πέντε χρόνια αργότερα, συγκεκριµένα στις 10 Οκτωβρίου του 2002). Παραθέτω χαρακτηριστικά
αποσπάσµατα από την οµιλία του υπουργού:
«Θέλω, όµως, πολύ συνοπτικά να υπενθυµίσω στο Σώµα τι έχουµε κάνει τα τελευταία τρία
χρόνια για την εύρυθµη λειτουργία και τη σωστή ανάπτυξη και εξυγίανση του Χρηµατιστηρίου Αξιών
Αθηνών.(…)
(…) ‘Έχουµε ένα πλήρες νοµοθετικό πλαίσιο και η πληρότητα και η επάρκεια του πλαισίου
αυτού εξηγεί την πολύ σηµαντική και θεαµατική πρόοδο που σηµειώθηκε στις συναλλαγές του
Χρηµατιστηρίου.
Θα δώσω τα εξής τρία στοιχεία, τα οποία παρακαλώ να συγκρατήσετε. Είναι χρήσιµα για τη
συζήτηση αλλά και για τη γνώση του ελληνικού Κοινοβουλίου και ευρύτερα της κοινής γνώµης για το τι
πραγµατοποιήθηκε τα τελευταία τρία χρόνια.
Σ’ ό,τι αφορά τη χρηµατιστηριακή αξία όλου του όγκου των εταιρειών αυξήθηκε από δύο
τρισεκατοµµύρια (2.000.000.000.000) δραχµές το 1993 σε δέκα τρισεκατοµµύρια (10.000.000.000.000)
δραχµές το 1997. Υπάρχει πενταπλασιασµός και αν αφαιρεθεί ο πληθωρισµός είναι βέβαιο ότι υπάρχει
περίπου τριπλασιασµός ή τετραπλασιασµός σε σταθερές πραγµατικές δραχµές.
Ο όγκος των συναλλαγών αυξήθηκε από τρία δισεκατοµµύρια (3.000.000.000) δραχµές την
ηµέρα το 1993 σε δεκαοκτώ δισεκατοµµύρια (18.000.000.000) δραχµές την ηµέρα το 1997. ‘Άρα και
εδώ έχουµε έναν εξαπλασιασµό σε τρέχουσες τιµές, πενταπλασιασµό περίπου σε πραγµατικές τιµές,
σταθερές τιµές, στη διάρκεια της τελευταίας τετραετίας.
Και τέλος, ο αριθµός των εισηγµένων εταιρειών αυξήθηκε από εκατόν σαράντα το 1993 σε
διακόσιες είκοσι οκτώ σήµερα. Άρα στο διάστηµα των τελευταίων τεσσάρων ετών προστέθηκαν περίπου
τόσες εταιρείες, όσες υπήρχαν στο Χρηµατιστήριο σε όλες τις προηγούµενες δεκαετίες. Άρα διευρύνθηκε
πολύ σηµαντικά ο αριθµός των εισηγµένων εταιρειών, άρα η συµµετοχή της ελληνικής επιχείρησης, της
ελληνικής οικονοµίας, των οικονοµικών µονάδων µέσα στο παιχνίδι του Χρηµατιστηρίου για την
άντληση κεφαλαίων από το Χρηµατιστήριο.
Αυτά είναι σηµαντικά στοιχεία και πιστεύω ότι διαγράφουν µια πολύ θετική πορεία και
προοπτική για το ελληνικό Χρηµατιστήριο.»16
Κρίµα που τότε δεν προσέξαµε δεόντως τη φράση: «Παιχνίδι του Χρηµατιστηρίου». Ώστε,
λοιπόν, «παιχνίδι» θεωρούσε ο κ. Παπαντωνίου το Χρηµατιστήριο! Και παιχνίδι µακάβριο, όντως,
ήταν… Απόδειξη ότι το 2002 ο ηµερήσιος τζίρος επέστρεψε στα επίπεδα του 1997!
Οµολογουµένως, όµως, η οµιλία αυτή του κ. Παπαντωνίου ήταν µια απροκάλυπτη διαφήµιση
του ΧΑΑ, που ήταν επόµενο, ανθρώπινο, να προσελκύσει και νέα υποψήφια θύµατα στο άντρο της
Σοφοκλέους. Βέβαια, ο καηµένος ο κ. Παπαντωνίου δεν είχε ακόµη αντιληφθεί ότι το “παιδί” που
ανέτρεφε, που το 1993 είχε καµιά σαρανταριά χιλιάδες κωδικούς και το 1996 έφτασε στους 200.000,
16

για να ξεπεράσει τους 1.750.000 κωδικούς το 1999, ήταν ένα τέρας στον κόρφο του που θα
καταβρόχθιζε όχι µόνο τους µικροµεσαίους άπειρους επενδυτές, αλλά θα επιχειρούσε να πνίξει και
τον ίδιο τον “πατέρα” του. Εξ ου και η µετέπειτα φυγάδευσή του, όπως-όπως, σε άλλο Υπουργείο.
∆υστυχώς όµως γι’ αυτόν, το “πλυντήριο” του ανασχηµατισµού δεν τον εξαγνίζει… Και µάλιστα,
ακούστε το ανέκδοτο, τον Οκτώβριο του 1998 βραβεύτηκε από το περιοδικό “Euromoney” ως ένας
από τους τρεις καλύτερους Υπουργούς οικονοµικών του κόσµου!17 Φανταστείτε να µην ήταν ο
“καλύτερος” τι θα είχαµε πάθει …
−Τη ∆ευτέρα 27 Οκτωβρίου του 1997 ξεσπάει “κρίση” στο Χρηµατιστήριο του Χονγκ Κονγκ
που προκαλεί πτώση και στα χρηµατιστήρια της ∆ύσης. Αυθηµερόν εκδηλώθηκαν µαζικές πωλήσεις
δραχµών που έγιναν κυρίως από επενδυτές του εξωτερικού, και για τη στήριξη του εθνικού
νοµίσµατος «η Τράπεζα της Ελλάδος παρενέβη διοχετεύοντας σηµαντικά ποσά συναλλάγµατος.»18
Το βράδυ της 28ης Οκτωβρίου κορυφαίος παράγοντας του Υπουργείου Εθνικής Οικονοµίας
σπεύδει να καθησυχάσει το κοινό λέγοντας ότι «η πολιτική της σκληρής δραχµής αποτελεί
ακρογωνιαίο λίθο της οικονοµικής µας πολιτικής και η κυβέρνηση είναι αποφασισµένη να τη στηρίξει µε
κάθε µέσο.»18 Την ηµέρα εκείνη ο Dow Jones ανέκαµψε θεαµατικά, και την εποµένη (29/10/1997) το
ανοδικό “µήνυµα” προσελήφθη τόσο από τα ασιατικά όσο και τα ευρωπαϊκά χρηµατιστήρια, πλην
του δικού µας! Το ΧΑΑ δεν έλεγε να σταµατήσει τον κατήφορο. Η κυβέρνηση ανησύχησε διότι η
υποχώρηση των τιµών στις µετοχές θα είχε αρνητική επίπτωση στο πρόγραµµα των µετοχοποιήσεων
και στην εξέλιξη της αύξησης του µετοχικού κεφαλαίου Τραπεζών και επιχειρήσεων. Θορυβηµένος ο
κ. Γιάννος Παπαντωνίου λόγω και των πιέσεων εναντίον της “σκληρής δραχµής”, διεµήνυσε ότι:
«∆εν υπάρχει κανείς λόγος αλλαγής της οικονοµικής µας πολιτικής. Η σταθερότητα της συναλλαγµατικής
ισοτιµίας της δραχµής αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο αυτής της πολιτικής. Η κυβέρνηση είναι
αποφασισµένη, όπως και στο παρελθόν, να τη στηρίζει µε κάθε µέσο.
(…)Είναι φανερό ότι τα φαινόµενα αυτά δεν έχουν καµία σχέση µε τις εξελίξεις και την
προοπτική της ελληνικής οικονοµίας. Βρισκόµαστε στο καλύτερο σηµείο των τελευταίων ετών. Το
δηµόσιο έλλειµµα και ο πληθωρισµός έχουν πέσει στο χαµηλότερο επίπεδο της τελευταίας
εικοσιπενταετίας, µε ταυτόχρονη ισχυρή ανάκαµψη της οικονοµίας».19
Πολύ σύντοµα ο ελληνικός λαός θα διαπίστωνε στην τσέπη του πόσο “ακρογωνιαίος λίθος”
ήταν για τον κ. Παπαντωνίου “η σταθερότητα της συναλλαγµατικής ισοτιµίας της δραχµής”. Αλλά
αυτό είναι µια µικρή λεπτοµέρεια που έχει σχέση µε την πολιτική αξιοπιστία της κυβέρνησης του κ.
Σηµίτη …Άλλωστε, η “σκληρή” δραχµή υποτιµήθηκε για το “καλό” µας…
Για την ιστορία να αναφέρουµε ότι το «τείχος άµυνας του εθνικού νοµίσµατος» ήταν τα υψηλά
επιτόκια, που στις 31 Οκτωβρίου 1997, για δανεισµό µιας ηµέρας, «έφθασαν στο 150% στη
διατραπεζική αγορά όπου το χρήµα αγοράζεται και πωλείται µεταξύ των Τραπεζών.»20
Όπως έγραψαν ΤΑ ΝΕΑ την εποµένη, «Η απόφαση αυτή είχε ληφθεί µετά την επικοινωνία του
διοικητή της Τραπέζης της Ελλάδος µε τον υπουργό Εθνικής Οικονοµίας και τον Πρωθυπουργό. Ο
υπουργός Εθνικής Οικονοµίας και Οικονοµικών κ. Γ. Παπαντωνίου προσερχόµενος στο Υπουργικό
Συµβούλιο δήλωσε: “Είναι µια παροδική κρίση την οποία θα αντιµετωπίσουµε µε αποφασιστικότητα
όπως το 1994 και µε την ίδια επιτυχία”».20
Συγχρόνως, «η κυβέρνηση δια του Πρωθυπουργού κ. Κ. Σηµίτη αλλά και του υπουργού
Εθνικής Οικονοµίας και Οικονοµικών κ. Γ. Παπαντωνίου εξέφραζε την αισιοδοξία ότι η αγορά µπήκε
σε πιο ήρεµα νερά»20 Πάντως, από το περιβάλλον του υπουργού Εθνικής Οικονοµίας και
Οικονοµικών κ. Γ. Παπαντωνίου «διατυπώνονταν σαφείς προειδοποιήσεις ότι τα επιτόκια θα
διατηρηθούν σε υψηλά επίπεδα όσο καιρό χρειάζεται».20 Και πράγµατι αυτό συνέβη…
Για τέτοιες θυσίες στο βωµό της «σκληρής δραχµής» µιλάµε! Σχολιάζοντας την πολιτική
αυτή, µια εβδοµάδα αργότερα, «χρηµατιστηριακοί αναλυτές, δήλωσαν “απολύτως ικανοποιηµένοι από
τον τρόπο που χειρίζεται το θέµα της δραχµής η Τράπεζα της Ελλάδος” και απέκλειαν πλέον τριγµούς
στο µέτωπο αυτό».21
Πόσο µακριά νυχτωµένοι βρίσκονταν κι αυτοί!
Σε συνέντευξη που παραχώρησε στα «ΝΕΑ» (17/11/1997) ο υπουργός Εθνικής Οικονοµίας
έστειλε «µηνύµατα σε πολλούς αποδέκτες». Περιγράφοντας τις προοπτικές που διαφαίνονταν για τη
δραχµή την επόµενη χρονιά, εν όψει της δηµιουργίας του ευρώ τον Μάιο του 1998 και της
συγκρότησης της Νοµισµατικής Ένωσης την 1/1/99, είπε πως «δεν µπορεί ποτέ να αποκλεισθεί ότι η
17

δραχµή θα υποστεί νέες πιέσεις». Έδωσε όµως και το στίγµα των αντιµέτρων που θα έπαιρνε η
κυβέρνηση για να αντιµετωπίσει τις πιέσεις αυτές λέγοντας: «Πρέπει να είµαστε έτοιµοι. ∆εν θα
διστάσουµε να αυξάνουµε τα επιτόκια όταν χρειάζεται».
Βαθµολογήστε τώρα, έστω και
κατόπιν εορτής, την “αξιοπιστία” και την
“αποτελεσµατικότητα” της οικονοµικής πολιτικής του πρώην “τσάρου της οικονοµίας” και της
“σοσιαλιστικής” µας κυβέρνησης! Έχει άραγε κανείς υπολογίσει τι στοίχισε στον Έλληνα
φορολογούµενο η πολιτική της σκληρής δραχµής µέχρι να καταλάβει η κυβέρνηση Σηµίτη ότι έπρεπε
να την υποτιµήσει;
Στην ίδια συνέντευξη, πιστός στις παρεµβάσεις του για διαφήµιση-στήριξη του ΧΑΑ, ο κ.
Παπαντωνίου παραπλάνησε για άλλη µια φορά τους επενδυτές.
«Όταν µάλιστα ερωτάται από τα “ΝΕΑ” για το τι συνιστά στους επενδυτές που βλέπουν τις
τελευταίες εβδοµάδες τον Γενικό ∆είκτη Τιµών να υποχωρεί, λέει:
“Τους συνιστώ µεγάλη ψυχραιµία. Η πεποίθησή µου είναι ότι η προοπτική του Χρηµατιστηρίου
είναι πολύ θετική και γι’ αυτό να µην παρασύρονται από προσφορές υψηλών επιτοκίων, διότι τα υψηλά
επιτόκια δεν θα κρατήσουν πολύ”.(…)
Τονίζει όµως ότι “το βασικό εργαλείο για να ανακάµψει το Χρηµατιστήριο θα είναι η γρήγορη
εξοµάλυνση της τραπεζικής αγοράς και η µείωση των πολύ υψηλών σηµερινών επιτοκίων”.
Και συµπληρώνει: “Όταν γίνει αυτό και είναι θέµα ηµερών, ή ολίγων ηµερών, πιστεύω ότι το
Χρηµατιστήριο θα πάρει την ανάσα, για την οποία µιλάµε”.»22
Από το 1997, λοιπόν, ο κ. Παπαντωνίου επέσειε το µπαµπούλα της τάχατες “επικείµενης”
πτώσης των τραπεζικών επιτοκίων – θέµα ηµερών, ή ολίγων ηµερών! – για να δελεάσει, ή µάλλον να
εκµαυλίσει ανυποψίαστους επενδυτές στο ΧΑΑ. Να υπενθυµίσω εδώ ότι η πολυδιαφηµισµένη µείωση
των επιτοκίων άρχισε δειλά-δειλά δυο χρόνια αργότερα, στις 15 ∆εκεµβρίου 1999, όταν είχε πλέον
συντελεστεί το Έγκληµα στη Σοφοκλέους. Οι αρχιτέκτονες της καταλήστευσης του λαού – ντόπιοι
και ξένοι – είχαν φροντίσει ώστε η Σοφοκλέους να έχει πιάσει “οροφή” πριν από την έναρξη της
σταδιακής µείωσης των επιτοκίων.
Έτσι, οι επενδυτές-θύµατα, αναµένοντας την πραγµατική πτώση των επιτοκίων και την ως
εκ τούτου, τάχα, αθρόα προσέλευση καινούργιων προσκυνητών στο “ναό” του χρήµατος – πράγµα
που, όπως ήθελε το παραµύθι, θα επανέφερε το ∆είκτη στα ψηλά και ψηλότερα επίπεδα – δεν
πούλησαν τις µετοχές τους ώστε να απεγκλωβιστούν έστω µε µικρότερες ζηµιές. Ο κυρ-Ανέστης, η
κυρ-Αγαθή, ο µπάρµπα Γιώργης, σκέφτηκαν: «Αν είχαµε ένα οικόπεδο δίπλα από κάτι χωράφια στα
οποία η κυβέρνηση µας είχε υποσχεθεί ότι θα γινόταν πολιτιστικό πάρκο, θα το πουλούσαµε υπό το
κράτος πανικού λιγότερο απ’ όσο το είχαµε αγοράσει ή θα περιµέναµε την αναβάθµιση της περιοχής για
να πιάσει και το οικόπεδό µας καλύτερη τιµή; Προφανώς θα περιµέναµε.»
Αντιστάθηκαν, λοιπόν, στον πανικό και δεν πούλησαν. Όµως, αλίµονο, βαβαί, παπαί! Οποία
συµφορά! Αντί για το “πάρκο” που τους είχαν υποσχεθεί, τα πέριξ χωράφια έγιναν στη συνέχεια
χωµατερή, κοινώς χαβούζα, και κατέρρευσε η αξία του οικοπέδου τους! Τώρα δεν θέλει κανείς ν’
αγοράσει το οικόπεδό τους… Ποιος φταίει, λοιπόν, για το έγκληµα; Ο κυρ-Ανέστης, η κυρ-Αγαθή, ο
µπάρµπα Γιώργης που ξεγελάστηκαν µε τις ψεύτικες υποσχέσεις της κυβέρνησής τους ή η ίδια η
κυβέρνηση που δολίως, ή έστω αφελώς, τους εξαπάτησε;
Αυτά τα λίγα, για να µη ρίχνουµε όλο το φταίξιµο στους εαυτούς µας και χάνουµε την
αυτοεκτίµηση – όσοι από µας έχουµε µάθει ν’ αναλαµβάνουµε ευθαρσώς τις ευθύνες µας – αλλά και
για απάντηση στο “σοσιαλιστή” Πρωθυπουργό µας, που όψιµα τάχα λυπήθηκε που δεν προσέξαµε…
Όσο για την “άνοδο” που θα ερχόταν τάχα µε την πτώση των επιτοκίων, θα θυµάστε βέβαια
το κωµικοτραγικό: κάθε φορά που ο κ. Παπαδήµος έριχνε τα επιτόκια – ω της γκαντεµιάς! – ο
∆είκτης του ΧΑΑ έπεφτε εντυπωσιακά αντί ν’ ανεβαίνει! Καλά, εδώ µιλάµε για πολλή γκίνια και για
µυστήρια πράγµατα, που µόνο µε τη µεταφυσική µπορεί να εξηγηθούν. Οι εγκέφαλοι της Μεγάλης
Ληστείας – αρχιερείς του Μαµµωνά – πρέπει να έχουν διαβολικό χιούµορ, εκτός από τις άλλες
“οργανωτικές” της ληστρικής επιδροµής ικανότητές τους.
−Μετά την υποτίµηση της δραχµής, Σάββατο 14 Μαρτίου του 1998, η χρηµαταγορά είχε
εισέλθει δυναµικά σε ανοδική τροχιά. Οι τιµές των µετοχών είχαν πάρει φόρα και µέσα σε 9
συνεδριάσεις ο δείκτης είχε αυξηθεί κατά 413,63 µονάδες.

18

Στις 27 Μαρτίου 1998 το Χρηµατιστήριο Αθηνών κατέκτησε ένα νέο ιστορικό ρεκόρ. Ο
Γενικός ∆είκτης έκλεισε στις 2.063,32 µονάδες. Στο θέµα αυτό είχε αναφερθεί και ο κ. Γιάννος
Παπαντωνίου, µετά το Υπουργικό Συµβούλιο της ηµέρας εκείνης. ∆ήλωσε χαρακτηριστικά: «Τις
τελευταίες δέκα ηµέρες εισέρευσαν στη χώρα µας περίπου 3,5 δισ. δολάρια, ως αποτέλεσµα της αλλαγής
της ισοτιµίας». Και συµπλήρωσε: «Υπάρχει µια αύξηση της τάξης του 30% στο Χρηµατιστήριο και
υπερβαίνουµε πλέον το όριο των 2.000 µονάδων.»
Aναφέρθηκε επίσης στην ανατίµηση της δραχµής κατά 3% σε σχέση µε τη νέα ισοτιµία της
“Αυτό είναι δείγµα της εµπιστοσύνης των αγορών στη νέα αυτή ισοτιµία”, τόνισε ο κ. Παπαντωνίου.»23
Η επιχειρηµατολογία του κ. Παπαντωνίου και η διαφήµιση της υποτίµησης της δραχµής και
της ανόδου του χρηµατιστηριακού δείκτη ήταν βέβαια εκ του πονηρού. ∆ιότι “η εµπιστοσύνη των
αγορών” ήταν απλά ένα συνηθισµένο παιχνίδι των αετονύχηδων που καραδοκούν για κάτι τέτοιες
ειδήσεις ώστε να διαµορφώσουν τάσεις στην αγορά και να αποκοµίσουν γρήγορα κέρδη. Απόδειξη
είναι ότι ένα µήνα αργότερα, όταν κυκλοφόρησαν φήµες για περαιτέρω υποτίµηση της δραχµής,
εκλήφθηκαν ως άσχηµο νέο και αφορµή για µετατροπή δραχµών σε συνάλλαγµα και αλλοπρόσαλλα
χρηµατιστηριακά παιχνίδια! Ιδού η µαρτυρία:
«Οι µετοχές στην αρχή υποχωρούσαν σε ποσοστό µέχρι και 4%. Όµως ξαφνικά, εµφανίστηκαν
αγοραστές και ο δείκτης τινάχθηκε προς τα πάνω.
“Παιχνίδι” µε τις φήµες για τις ισοτιµίες γίνεται στην αγορά, ενώ οι αποταµιευτές και οι
επιχειρήσεις µετατρέπουν σε συνάλλαγµα τις καταθέσεις τους και σε δραχµές τα συναλλαγµατικά δάνειά
τους. Το Χρηµατιστήριο από την άλλη πλευρά έχει γίνει ασανσέρ που ανεβοκατεβαίνει ανάλογα µε την
κατεύθυνση που παίρνουν οι φήµες. Τη ∆ευτέρα µε τη βουτιά του 7% έφτασε στο “υπόγειο” ενώ χθες
έφθασε στο “ρετιρέ” µε άνοδο 6,31%.»24
Όσο για τη “χρησιµότητα” της υποτίµησης, για την οποία o κ. Παπαντωνίου µέχρι πρότινος
ορκιζόταν πως δεν πρόκειται να γίνει – «Όχι υποτίµηση, ανεξαρτήτως πιέσεων και ύψους επιτοκίων»
είχε εισηγηθεί από το 1994 στον Ανδρέα Παπανδρέου25 – να τι είχε πει και ο πρόεδρος της Alpha
Τράπεζας Πίστεως κ. Ι. Κωστόπουλος, µόλις δυο εβδοµάδες πριν πραγµατοποιηθεί:
«∆εν πρόκειται να γίνει υποτίµηση της δραχµής όπως γράφουν µερικοί εκ του πονηρού
αναλυτές! Είναι ό,τι χειρότερο θα µπορούσε να συµβεί για την οικονοµία. ∆εν θα µας ωφελούσε σε
τίποτε. Μην κοιτάτε την Ιταλία που υποτίµησε πριν από λίγα χρόνια το νόµισµά της. Η Ιταλία είναι
µεγάλη παραγωγός και έχει πολλά προϊόντα προς εξαγωγή. Εµείς τι θα πουλήσουµε; Αντίθετα θα
χάσουµε πολλαπλάσια από τις εισαγωγές που θα ακριβύνουν».26
Εκ του “πονηρού”, λοιπόν, ήταν οι φήµες για δήθεν υποτίµηση της δραχµής, και εκ του …
“αγαθού” η ίδια η υποτίµηση που επακολούθησε, πιάνοντας όλους τους αγαθούς Έλληνες στον ύπνο
και παρασύροντάς τους στο Χρηµατιστήριο, που άρπαξε την ευκαιρία για εκτόξευση! Οι
αετονύχηδες, βέβαια, όπως πάντα, γνώριζαν το “µυστικό” και έκαναν τις ενδεδειγµένες κινήσεις για
να κερδοσκοπήσουν. Όσο για τις επιπτώσεις της υποτίµησης στην οικονοµία, αυτές τις καταλαβαίνει
ο καθένας που διαθέτει κοινό νου. Να τι έγραφε ο κ. Νίκος Νικολάου στα ΝΕΑ:
«Η χαµένη αξιοπιστία της οικονοµικής πολιτικής της κυβερνήσεως προφανώς και δεν
ανακτάται µε την υποβάθµιση της σηµασίας των όσων δραµατικών συνέβησαν το Σάββατο. Η δραχµή
υποτιµήθηκε και όλοι οι Έλληνες πολίτες, άλλοι περισσότερο και άλλοι λιγότερο, έγιναν πτωχότεροι.
(…)
Όµως οι εισοδηµατικές απώλειες των πολιτών από την υποτίµηση είναι επίσης δεδοµένες. Και
δεν είναι σωστό η κυβέρνηση να το αποκρύπτει και ο Πρωθυπουργός και ο υπουργός Εθνικής
Οικονοµίας να προβαίνουν σε διαγγέλµατα και ανακοινώσεις και να µη λένε καν τη λέξη της
υποτίµησης. Και ούτε λίγο ούτε πολύ, να παρουσιάζεται αυτό το σκληρό και οδυνηρό µέτρο σαν εθνική
νίκη! Λίγη σεµνότητα δεν θα έβλαπτε!»27
Πού να βρεθεί η σεµνότητα σε τούτο τον τόπο… Είναι κι αυτή είδος υπό εξαφάνιση.−∆υο
εβδοµάδες αργότερα, στην οµιλία του µε την οποία ολοκληρώθηκαν οι εργασίες του 5ου ∆ιεθνούς
Οικονοµικού Φόρουµ στη Θεσσαλονίκη – κατά τη διάρκεια των οποίων είχαν απειληθεί επεισόδια
από εργαζοµένους – ο κ. Γιάννος Παπαντωνίου αναφερόµενος στην υποτίµηση της δραχµής είπε ότι
ήταν «η πιο δύσκολη και προγραµµατισµένη κίνηση που έκανα και δικαιώθηκα από τα γεγονότα».
Από ποια γεγονότα όµως δικαιώθηκε; Ο υπουργός ανέφερε ότι «στο σύντοµο διάστηµα των
δέκα ηµερών από την ανακοίνωση της συµµετοχής στον µηχανισµό ισοτιµιών τα µακροπρόθεσµα

19

επιτόκια υποχώρησαν κατά 2,5%, τα συναλλαγµατικά διαθέσιµα ενισχύθηκαν κατά 3,6 δισ. και οι τιµές
των µετοχών παρουσίασαν άνοδο της τάξης του 29%.»28
Όπως βλέπετε, “οι τιµές των µετοχών” για τον κ. Παπαντωνίου ήταν ουσιαστικός παράγοντας
της ελληνικής οικονοµίας, ασχέτως αν, όπως η θλιβερή πραγµατικότητα θα αποδείκνυε αργότερα,
αυτές ήταν χειραγωγούµενες, δηλαδή τιµές χωρίς αντίκρισµα, που δεν είχαν καµία σχέση µε την
ευρωστία και την κερδοφορία των επιχειρήσεων.
Ήταν όµως απαραίτητη η συµµετοχή της Ελλάδας τότε στο Μηχανισµό Συναλλαγµατικών
Ισοτιµιών, πράγµα που είχε σαν συνέπεια την υποτίµηση; Να τι είχε γράψει ο κ. Νίκος Νικολάου στο
ΒΗΜΑ λίγες µέρες µετά την υποτίµηση:
«Έχει αναπτυχθεί µια ολόκληρη µυθολογία γύρω από τους λόγους που ανάγκασαν την
κυβέρνηση να πάρει τη σκληρή απόφαση για υποτίµηση του εθνικού νοµίσµατος. Προφανώς υφαίνεται
ένας ολόκληρος ιστός για να αποκρυβεί η αλήθεια και για τις αιτίες και για τις επιδιώξεις. Π.χ. στο
πλαίσιο της µυθολογίας αυτής οι κυβερνητικοί παράγοντες µεταθέτουν όλο το βάρος της πολιτικής στην
ένταξή µας στον Μηχανισµό Συναλλαγµατικών Ισοτιµιών προσπαθώντας να µας πείσουν ότι η δραχµή
υποτιµήθηκε ακριβώς για να εισέλθουµε στον ΜΣΙ, που είναι ο προθάλαµος του ευρώ.(…)
Ουδέν αναληθέστερον! (…) Ο διοικητής µάλιστα της Τράπεζας της Ελλάδος µήνες τώρα όταν
ερωτάτο αν η ένταξή µας στον ΜΣΙ θα συνοδευτεί από υποτίµηση απαντούσε κατηγορηµατικά ότι
σύµφωνα µε ερµηνεία της Συνθήκης του Μάαστριχτ που έχει γίνει µε πρωτοβουλία της Βρετανίας δεν
προαπαιτείται η ένταξη στον ΜΣΙ για συµµετοχή στην τρίτη φάση της ΟΝΕ.(…)
Εν πάση περιπτώσει η ουσία, την οποία δεν αποτολµά να πει η κυβέρνηση, είναι ότι η
υποτίµηση έγινε υπό το κράτος της ισχυρής πίεσης εναντίον της δραχµής από τους ξένους επενδυτές και
της αδυναµίας της Τράπεζας της Ελλάδος να υπερασπίσει την παλαιά ισοτιµία µε τα συναλλαγµατικά
διαθέσιµα που είχε. ∆εν είναι αλήθεια λοιπόν ότι η υποτίµηση ήταν δική µας επιλογή στην οποία δήθεν
καταλήξαµε για να εισέλθουµε σίγουρα στην ΟΝΕ. ∆ηλαδή αν ο πληθωρισµός και τα ελλείµµατα
πορεύονταν σύµφωνα µε τις κοινοτικές προδιαγραφές θα χρειαζόταν η υποτίµηση για να µετάσχουµε
στην ΟΝΕ; Προφανώς όχι!»29
Αυτά τα λίγα όσον αφορά το µεγάλο “επίτευγµα” της υποτίµησης!
Όµως αυτή δεν ήταν η πρώτη φορά που ο κ. Παπαντωνίου θα παρουσίαζε µια αποτυχία της
οικονοµικής του πολιτικής, που ήταν βέβαια και πολιτική του κ. Σηµίτη, σαν επιτυχία. Στο έκτακτο
Ευρωπαϊκό Συµβούλιο της 2ας Μαΐου 1998, όπου έγινε η τελική επιλογή των χωρών-µελών της Ε.Ε.
που θα συµµετείχαν άµεσα στην έναρξη της τρίτης φάσης της Οικονοµικής και Νοµισµατικής
Ένωσης (ΟΝΕ) – χρησιµοποιώντας το ευρώ υπό την λογιστική του µορφή από 1ης Ιανουαρίου 1999 –
η Ελλάδα ήταν το µόνο µέλος που αποκλείστηκε. Ήθελε να συµµετάσχει αλλά δεν µπόρεσε διότι δεν
εκπλήρωνε τα δηµοσιονοµικά κριτήρια. Έπρεπε να περιµένει µέχρι την 1η Ιανουαρίου του 2001 για να
εισέλθει στο “νυµφώνα”… Κι όµως, η κυβέρνηση παρουσίασε αυτή την ήττα της Ελλάδας σαν νίκη.
Προέβαλε την αποτυχία σαν επιτυχία!
Ο κ. Παπαντωνίου, µάλιστα, είπε πως «όλοι οι οµόλογοί του στο Eco/Fin συνεχάρησαν την
ελληνική κυβέρνηση για την οικονοµική επίδοσή της και την προσέγγισή της στα κριτήρια συγκλίσεως
του Μάαστριχτ.»!30 Ο υπουργός είπε ακόµη ότι «Η πανηγυρική αναγνώριση από την Ευρώπη ότι η
Ελλάδα θα είναι σε δύο χρόνια το 12ο µέλος της ΟΝΕ µας έδωσε νέα ορµή ως κυβέρνηση». Και
πρόσθεσε ότι τώρα «εµείς µε τη συνέχεια και συνέπεια στην πολιτική µας πρέπει να ανταποκριθούµε
στις θετικές προσδοκίες όλων των αγορών για την ελληνική οικονοµία».31
Εξάλλου, «Ο ίδιος ο κ. Κ. Σηµίτης, συγχαίροντας το υπουργείο Εθνικής Οικονοµίας, είπε ότι η
δήλωση των “14” αποτελεί αναγνώριση της εικόνας που κατέκτησε η χώρα και συµµερίστηκε την
άποψη του Γιάννου Παπαντωνίου ότι η Ελλάδα χρίστηκε “12ο µέλος” της ΟΝΕ.
(…) Πρόσθεσε ακόµη ότι µε την ΟΝΕ θα υπάρξουν µεταφορές κεφαλαίων, επενδύσεις
κεφαλαίων στην Ελλάδα, απασχόληση, µείωση επιτοκίων, το “καλάθι της νοικοκυράς θα είναι
φθηνότερο”, όπως είπε χαρακτηριστικά.»32
Όνειρα εαρινής νυκτός! ∆υο χρόνια µετά την είσοδό µας στην ΟΝΕ, τα ξένα κεφάλαια
συνεχίζουν να µας προσπερνάνε αδιάφορα, ενώ ο πληθωρισµός στη χώρα µας είναι σχεδόν
διπλάσιος του µέσου κοινοτικού. Για τόοοση φτήνια µιλάµε!
Όµως, άλλοι αλλιώς είδαν τότε την “αναγνώριση” αυτή και δεν ένιωσαν την ανάγκη για να
πανηγυρίσουν. Να τι έγραφε ο Ριχάρδος Σωµερίτης στο ΒΗΜΑ για το θέµα:

20

«Η απόσταση που χωρίζει την Ελλάδα από τα περίφηµα “κριτήρια” παραµένει µεγάλη. Για να
καλυφθεί µελλοντικά χρειάζονται και νέες προσπάθειες, νέες θυσίες.(…) Εφόσον ο πρώτος στόχος της
χώρας µας είναι το ευρώ, η καθυστέρηση σηµαίνει ήττα. Το προσπαθήσαµε και δεν το πετύχαµε. Η
Ιταλία, η Ισπανία, η Πορτογαλία το προσπάθησαν επίσης, ξεκινώντας από ανάλογες µε τις δικές µας
καταστάσεις, και πέτυχαν εντυπωσιακά αποτελέσµατα. Αυτό σηµαίνει ότι δεν φταίνε τα κριτήρια αλλά
εµείς. Θα έπρεπε να το αποδεχτούµε σαν γεγονός, να το αναλύσουµε, να προσπαθήσουµε να
καταλάβουµε γιατί, µόνοι εµείς, αποτύχαµε πλήρως.»33
Να και µια κριτική από το Συνασπισµό: «Ως διπλή αποτυχία της οικονοµικής πολιτικής της
κυβέρνησης χαρακτήρισε ο πρόεδρος του Συνασπισµού κ. Νίκος Κωνσταντόπουλος τον αποκλεισµό σ’
αυτή τη φάση της χώρας µας από την ΟΝΕ καθώς δεν κατόρθωσε να βάλει την Ελλάδα στην πρώτη
οµάδα του ευρώ, ενώ µε τα µέτρα που πήρε προκάλεσε εξουθενωτικές πιέσεις στους εργαζόµενους και
στα λαϊκά στρώµατα.»34
Ένα µήνα νωρίτερα, ο κ. Γιώργος Π. Ζανιάς, αναπληρωτής καθηγητής του Οικονοµικού
Πανεπιστηµίου Αθηνών, σε άρθρο του στο ΒΗΜΑ, µε τον τίτλο «Η µοναξιά του... πυθµένα», είχε
γράψει µεταξύ άλλων: «Η δηµοσίευση των εκθέσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού
Νοµισµατικού Ινστιτούτου αυτή την εβδοµάδα επισηµοποίησε ακόµη µια αρνητική πρωτιά της Ελλάδας,
η οποία δεν είναι άλλη από το ότι είµαστε η µοναδική χώρα η οποία δεν ικανοποίησε τα κριτήρια του
Μάαστριχτ για ένταξη στην ΟΝΕ. Μάλιστα η πρωτιά αυτή γίνεται πιο σηµαντική από το γεγονός ότι δεν
ικανοποιήσαµε κανένα από τα κριτήρια.(…)
Γιατί µόνο εµείς;(…)»35
Αυτό είναι το ερώτηµα. Γιατί να είµαστε πάντα ουραγοί; Η απάντηση βέβαια είναι προφανής,
όπως – κακά τα ψέµατα – προφανέστατο είναι και το κόµπλεξ κατωτερότητας που µας διακατέχει
έναντι των Ευρωπαίων. Είµαστε ξελιγωµένοι για ένα χτύπηµα στην πλάτη από δαύτους, έστω κι αν
είναι υποκριτικό ή απλά διπλωµατικό, για να νιώσουµε κι εµείς σπουδαίοι. Γιατί λοιπόν να είµαστε
τόσο ευρω-λιγούρηδες; Αλλά αυτό είναι θέµα ψυχολόγων, κοινωνιολόγων, εθνολόγων και ιστορικών
να το απαντήσουν. Ή µήπως εµπίπτει στα όρια της µεταφυσικής και χρειαζόµαστε
κανένα…πανεθνικό εξορκισµό για να συνέλθουµε;
− Στις 12/05/1998, ο κ. Γ. Παπαντωνίου, µιλώντας στην ηµερίδα που διοργάνωσε το Ίδρυµα
Οικονοµικών και Βιοµηχανικών Ερευνών µε θέµα “Η αποµυθοποίηση της αποκρατικοποίησης”,
«εµφανίστηκε αισιόδοξος µεν για την επίτευξη των ονοµαστικών κριτηρίων, απαισιόδοξος, όµως, για το
“αύριο” της ελληνικής οικονοµίας. Συγκεκριµένα δήλωσε: “Όσο περνάνε οι µήνες µειώνεται ο βαθµός
ανησυχίας µου” για το εάν θα ενταχθεί η Ελλάδα στην ΟΝΕ, αλλά “αυξάνεται ο βαθµός ανησυχίας για
τα οφέλη µας γιατί υπάρχει έλλειµµα ανταγωνιστικότητας. Οι επιχειρήσεις πρέπει να γίνουν ισχυρότερες
και µεγαλύτερες”.»36
Είναι γεγονός ότι ο κ. Παπαντωνίου άφηνε πότε-πότε κάποιες αλήθειες να ξεφεύγουν από τα
χείλη του…Γνώριζε τα κουσούρια µας και ανησυχούσε τώρα για τα οφέλη µας από την ένταξη στην
ΟΝΕ! Και νόµισε ότι θα έκανε τις ελληνικές επιχειρήσεις πιο ανταγωνιστικές µε την αφαίµαξη του
ελληνικού λαού µέσω του Χρηµατιστηρίου…
Για το ίδιο θέµα λίγες µέρες νωρίτερα, ο κ. Νίκος Χριστοδουλάκης, τότε υφυπουργός και νυν
υπουργός Οικονοµικών., είχε πει: «Με το ενιαίο νόµισµα, που θα αποτελεί πλέον το αποκλειστικό µέσο
των συναλλαγών στην Ευρωπαϊκή Ένωση, θα υπάρξουν σηµαντικά οφέλη για την ανταγωνιστικότητα
των επιχειρήσεων, την απασχόληση του ανθρώπινου δυναµικού και τις δυνατότητες των
καταναλωτών.»37
Ώστε λοιπόν αυτό που έφταιγε µέχρι τώρα για τα µαύρα χάλια µας ήταν το ότι δεν είχαµε το
ευρώ! Μα κανένας από τους Ευρωπαίους δεν το είχε. ∆ηλαδή δεν έφταιγε η ανικανότητά µας, η
ανευθυνότητά µας, η προχειρότητα, η τεµπελιά, η διαφθορά, η έλλειψη συλλογικής συνείδησης, η
αναξιοπιστία και αναποτελεσµατικότητα της οικονοµικής πολιτικής των κυβερνήσεών µας, οι
πελατειακές σχέσεις, ο κρατικισµός, ο υδροκεφαλισµός και οι σπατάλες του ∆ηµοσίου τοµέα, η
ανοργανωσιά µας, η έλλειψη επαγγελµατισµού και ευσυνειδησίας από την πλευρά εργοδοτών και
εργαζοµένων, η άκρατη και παράνοµη κερδοσκοπία, η έλλειψη σωστού προγραµµατισµού, ο
παραγκωνισµός των ικανών και έντιµων
Ελλήνων και η επιβράβευση των φαύλων, το
“γρηγορόσηµο”, ο συβαριτισµός µας, και γενικά όλες οι απαξίες που µας χαρακτηρίζουν σα λαό και
σαν κράτος; Όλα αυτά ως δια µαγείας θα έπαυαν να υπάρχουν και θα ευηµερούσαµε µε το που θα
21

παίρναµε το ευρώ στα χέρια µας! Αυτά µας είπε ο κ. Χριστοδουλάκης, και τα είχαν επαναλάβει ο κ.
Παπαντωνίου και ο κ. Σηµίτης µαζί µε όλους τους “παπαγάλους” που είχαν αναλάβει την εκστρατεία
της παραπληροφόρησης του Ελληνικού λαού ώστε να µας εκµαυλίσουν στο ΧΑΑ για να µας
καταληστέψουν…
Ποιο ήταν όµως το κλίµα στο Χρηµατιστήριο εκείνη την εποχή; Οι φήµες για την αποτυχία της
Ελλάδας να ικανοποιήσει τα κριτήρια του Μάαστριχτ, που είχαν κυκλοφορήσει λίγες µέρες πριν από
τη σύνοδο στις Βρυξέλλες, µαζί µε τη «διαφαινόµενη πρόθεση της κυβέρνησης να µεταθέσει την
πώληση της Εµπορικής Τράπεζας και η δυστοκία στο ζήτηµα της Ιονικής»38 χάλασαν το κλίµα και
“έπληξαν” τη Σοφοκλέους. Είχε έλθει το “πλήρωµα του χρόνου” για την ευφορία της υποτίµησης να
καταλαγιάσει και πάλι, και ο Γενικός ∆είκτης του ΧΑΑ την Παρασκευή (24/04/1998) – ύστερα από
10 συνεχείς ανοδικές συνεδριάσεις – έκανε βουτιά κλείνοντας µε πτώση 5,52% στις 2.473,98
µονάδες.
Χαρακτηριστικά ο τότε πρόεδρος του Συνδέσµου των Μελών του Χρηµατιστηρίου Αθηνών κ.
Παναγιώτης Κονταλέξης είπε στα «ΝΕΑ»: «Η αγορά περίµενε εδώ και πολλές ηµέρες µία διόρθωση.
∆εν πρόκειται για κάτι δυσάρεστο, εφόσον οι επενδυτές αποβλέπουν σε µακροπρόθεσµα και σταθερά
κέρδη. (…)»38
Βέεβαια! Ο κ. Κονταλέξης γνώριζε τι έλεγε! Οι άπειροι επενδυτές αποβλέπουν σε
µακροχρόνια και αβέβαια κέρδη, ενώ οι παίκτες και αεριτζήδες σε βραχυχρόνια και σίγουρα. Το
µάθαµε αυτό, και µας κόστισε τον ιδρώτα µιας ζωής…
Στην επόµενη συνεδρίαση, ∆ευτέρα, 27/04/1998, το Χρηµατιστήριο έκανε νέα µεγαλύτερη
βουτιά κατά 7%. Ο Γενικός ∆είκτης υποχώρησε στις 2.300,71 µονάδες. Η απαισιόδοξη φηµολογία
είχε ενταθεί και κάτι τέτοιες “ευκαιρίες” οι κερδοσκόποι – lobbies – δεν τις αφήνουν να πάνε
χαµένες… Πρέπει πάση θυσία να δίνεται υπόσταση στο χρηµατιστηριακό τζόγο, νάχουν και οι
“αναλυτές” κάτι να λένε – πού οφείλεται τάχα η πτώση, πού οφείλεται η άνοδος κ.λπ.. Άνθρωποι είναι
κι αυτοί. Για ελάτε στη θέση τους. Τι να πουν; “Εδώ Σοφοκλέους Καζίνο”; ∆ε λέγονται αυτά τα
πράγµατα δηµοσίως!
Και για να µη νοµίσετε ότι υπερβάλλω, την εποµένη (28/04/1998) ο Γ.∆. του ΧΑΑ, αφού
συνέχισε στην αρχή τη βουτιά στις 2.202,85 µονάδες, έκλεισε στη συνέχεια στις 2.445,80 µονάδες
καταγράφοντας κέρδη 145,09 µονάδων ή ποσοστό 6,31%. Τόσο κράτησε ο “προβληµατισµός” των
“επενδυτών” (παικτών) για τη φήµη του αποκλεισµού της Ελλάδας από τη συµµετοχή στην «πρώτη
ταχύτητα» του ευρώ µαζί µε τους “11” εταίρους της και για τα άλλα σενάρια! Έτσι, στα καλά
καθούµενα, ο ενθουσιασµός τους αποκαταστάθηκε!
Ποιος λοιπόν και µε ποιο τρόπο διαµορφώνει τις τάσεις στην αγορά; Προφανώς εκείνοι οι
παράγοντες – ντόπιοι και ξένοι – που µε φηµολογίες, εσωτερική πληροφόρηση, συντονισµένα κόλπα
και µπόλικο “αέρα” σαρώνουν καθηµερινά τις οικονοµίες των ανυποψίαστων µικροεπενδυτών….
Το πανηγύρι στο ΧΑΑ συνεχίστηκε και την εποµένη (29/04/1998), στέλνοντας το Γ.∆. στις
2.511,56 µονάδες, σηµειώνοντας κέρδη 2,69%. Το ίδιο τροπάριο “ψάλθηκε” και για τρίτη µέρα
(30/04/1998), όπου ο Γενικός ∆είκτης έκλεισε στις 2.621,44 µονάδες, σηµειώνοντας νέα
εντυπωσιακά κέρδη 109,88 µονάδων ή ποσοστό 4,37% .
Και για να επαληθευτεί το ρητό που λέει “κάθε θαύµα τρεις ηµέρες”, η πρώτη συνεδρίαση της
εβδοµάδας, µετά τη “νίκη” της κυβέρνησης στις Βρυξέλλες (02/05/1998), έκλεισε αρνητικά, αφού
βεβαίως είχε ξεκινήσει µε άνοδο της τάξης του 4% και τις µετοχές των τραπεζών να κερδίζουν 8%,
το ανώτατο επιτρεπόµενο όριο. Η “πατέντα” ήταν πλέον οφθαλµοφανής! Το κόλπο προκλητικά
επαναλαµβανόµενο. Μόνο που οι αρµόδιοι “φύλακες” εθελοτυφλούσαν και σιωπούσαν… Έτσι, για
µια ακόµη φορά η Σοφοκλέους είχε µπει σε πτωτική τροχιά. Μια εβδοµάδα αργότερα (11/05/1998)
ο Γ.∆. είχε κατέβει στις 2.385,15 µονάδες, ενώ ο ∆είκτης FTSE/ASE 20, είχε διαµορφωθεί στις
1.401,82 µονάδες. Εκεί τα lobbies έκριναν σκόπιµο να ρίξουν το σύνθηµα για αγορές,
επικουρούµενοι και από τα “παπαγαλάκια” που την εποµένη θα έγραφαν: «Ψωνίζουν τώρα φθηνά
στη Σοφοκλέους»!
Πόσο “φθηνά”; Αυτό θα το καταλάβουµε αν συγκρίνουµε τα νούµερα αυτά µε τις τιµές των
ίδιων δεικτών τέσσερα χρόνια αργότερα. Στις 15 Απριλίου 2002, ο Γ.∆. του ΧΑΑ είχε
καταποντιστεί στις 2.167, 45 µονάδες και ο FTSE/ASE 20 στις 1.137,30 µονάδες! Όµως, ενώ
όλοι πίστευαν πως εκεί ήταν ο πάτος, κάποιοι “αναλυτές”, ντόπιοι και ξένοι, µας έλεγαν ότι πολλές
µετοχές, µάλιστα και τραπεζικές, ήταν ακόµη ακριβές! Και αφού οι µετοχές ήταν ακόµη
22

“ακριβές”, οι συνήθεις ύποπτοι δούλεψαν φιλότιµα για να τις φέρουν στα ίσα τους! Έτσι, στις
12/03/2003 είχαν καταφέρει να προσγειώσουν τον µεν Γ.∆. στις 1.477,91 µονάδες, τον δε αφιλότιµο
∆είκτη των βαριών χαρτιών FTSE/ASE στις 716,30 µονάδες! Πρόκειται για το άκρον άπατον της
χρηµατιστηριακής απαξίας γενικώς;
−Για να µην πολυλογώ, τον καιρό εκείνο (Μάιο του 1998) οι κατιούσες του Γ.∆. διαδέχονταν
τις ανιούσες, και τούµπαλιν, όπως το θέλει η παράδοση του χοντροκοµµένου χρηµατιστηριακού
τζόγου, ενώ οι αχαΐρευτες εισηγµένες είχαν τρελαθεί, µη µπορώντας να κατανοήσουν ούτε τα πάνω
τους ούτε τα κάτω τους. Οι δε µεγαλοµέτοχοι αθόρυβα θησαύριζαν.
Το παιχνίδι όµως, στο οποίο πρωταγωνιστούσαν οι τράπεζες, είχε χοντρύνει για τα καλά και
κάποιοι είχαν αρχίσει ν’ ανησυχούν. Τι θα γινόταν αν ο λαός τους έπαιρνε χαµπάρι πριν από την
ολοκλήρωση του σχεδίου “Επιχείρηση Σκούπα”, που θα έφερνε τάχα την άνοιξη στην ελληνική
οικονοµία και θα µας οδηγούσε στην πολυπόθητη “σύγκλιση”;
Τις ανησυχίες αυτές εξέφρασε στη Bουλή ένας βουλευτής του ΠΑΣΟΚ: «Την παρέµβαση της
Τραπέζης της Ελλάδος στο Χρηµατιστήριο ζήτησε χθες ο βουλευτής του ΠΑΣΟΚ κ. Γ. Ανωµερίτης,
υποστηρίζοντας ότι “αυτά που συµβαίνουν εκεί δεν αποτελούν θετικά γεγονότα” για τη λειτουργία της
οικονοµίας και το πιστωτικό σύστηµα.»39
Αναφερόµενος και στην πώληση της Ιονικής, ο κ. Ανωµερίτης εξέφρασε τη απορία γιατί, αφού
η ιδιωτική εταιρεία, στην οποία πλήρωσαν 250 εκατοµµύρια δραχµές κατ’ εντολήν της Εµπορικής,
τους πρότεινε τη συγχώνευση των δύο τραπεζών, εκείνοι τώρα την πουλούσαν; «“∆ηλαδή τους
δώσαµε τόσα χρήµατα, µας είπαν να συγχωνεύσουµε και εµείς πουλάµε...”, πρόσθεσε.»39
Από κοντά και ο κ. Μιλτιάδης Έβερτ, ο οποίος κατέθεσε ερώτηση στη Βουλή προς τον
υπουργό Εθνικής Οικονοµίας κ. Γ. Παπαντωνίου, ζητώντας «να γίνουν γνωστά τα φυσικά και νοµικά
πρόσωπα που πωλούν στις τέσσερις τελευταίες συνεδριάσεις του Χρηµατιστηρίου τις µετοχές της Ιονικής
Τράπεζας».40
Μάλιστα, ο πρόεδρος του Συλλόγου των εργαζοµένων στην Ιονική Τράπεζα κ. Γ. Μαρκάκης,
όταν παραιτήθηκε από την ΠΑΣΚΕ, είχε προσθέσει ότι «το τίµηµα πάει να κρατηθεί σε χαµηλά
επίπεδα για να είναι πιο ελκυστική στην πώληση.»40
Βέβαια «η Εµπορική Τράπεζα πήρε θέση στις φήµες ότι ρίχνουν την τιµή της µετοχής της Ιονικής
για να γίνει φθηνότερη η Τράπεζα και να πουληθεί εύκολα. Η Εµπορική ανακοίνωσε ότι δεν πουλά
µετοχές της Ιονικής που έχει στο χαρτοφυλάκιό της, διαψεύδοντας έτσι και επώνυµες καταγγελίες για
“παιχνίδια” µε την τιµή της µετοχής της Ιονικής Τράπεζας.»40
−Σύµφωνα µε άρθρο της «Ε», το καλοκαίρι του 1998 η κυβέρνηση είχε εξαπολύσει
«Eπιχείρηση σαγήνης των ξένων επενδυτών και “επαναπατρισµού” του ελληνικού κεφαλαίου της
διασποράς (…) προκειµένου το χρήµα που εισρέει στην Eλλάδα µετά την υποτίµηση να διοχετευθεί και
στη λεγόµενη πραγµατική οικονοµία – µε παραγωγικές επενδύσεις.»41
Την περίοδο αυτή η Σοφοκλέους κινήθηκε στον αστερισµό της πώλησης της Ιονικής και η
Ιονο-ευφορία ήταν το πρόσχηµα για ένα νέο ράλι του Χρηµατιστηρίου µε πρωταγωνίστριες τις
τράπεζες. Να τι έγραψαν ΤΑ ΝΕΑ (16/07/1998): «“Στο σηµείο που βρισκόµαστε σήµερα, έχουµε να
αντιµετωπίσουµε έναν ‘ιδιόρρυθµο’ πληθωρισµό. Πρόκειται για τον λεγόµενο πληθωρισµό αξιών που
δηµιουργήθηκε από την άνοδο των τιµών στο Χρηµατιστήριο Αθηνών και που έχει πάει στα ύψη τις
αξίες των εισηγµένων εταιρειών και των Τραπεζών”. Με τον τρόπο αυτό σκιαγράφησε τραπεζίτης το
µεγάλο “αγκάθι” που αποτελεί η χρηµατιστηριακή αξία στις διαδικασίες πώλησης, όχι µόνο της Ιονικής
Τράπεζας, αλλά και οποιασδήποτε άλλης τράπεζας που είτε έχει πάρει ή πρόκειται να πάρει το δρόµο
της πώλησης(…).»42
Στις αρχές Αυγούστου του 1998, ο κ. Παπαντωνίου µαζί µε τα πρωτοπαλίκαρά του κ.κ. Γ.
Παπαϊωάννου, γενικό γραµµατέα του ΥΠ.ΕΘ.Ο., Σπ. Κουνιάκη, νέο, τότε, πρόεδρο του
Χρηµατιστηρίου, και Ν. Θωµαδάκη, πρόεδρο της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, εργάζονταν πυρετωδώς
για τη σύνταξη των βασικών διατάξεων του νέου νοµοσχεδίου που είχε σα στόχο να “εκσυγχρονίσει”
το “θεσµό” του ΧΑΑ και να διευκολύνει την είσοδο νέων επιχειρήσεων στη Σοφοκλέους. Αυτή η
“διευκόλυνση” επρόκειτο να συµβάλει τα µάλα στη µετέπειτα απαξίωση του Χρηµατιστηρίου…
Να τι είχαν γράψει ΤΑ ΝΕΑ στις 03/08/1998 : «Το νοµοσχέδιο δίνεται σήµερα στη δηµοσιότητα
από το υπουργείο Εθνικής Οικονοµίας και εκτός των άλλων, όπως έχουν γράψει “ΤΑ ΝΕΑ”, θα
23

προβλέπει ότι: Για την εισαγωγή των εταιρειών στο Χρηµατιστήριο δεν θα απαιτείται πλέον η πενταετής
συνεχής κερδοφορία της, αλλά θα αρκεί η δηµοσίευση ισολογισµών για τρία συνεχή χρόνια. Με το µέτρο
αυτό διευκολύνεται η είσοδος στο Χρηµατιστήριο αρκετών επιχειρήσεων που µέχρι σήµερα σκόνταφταν
στον παραπάνω όρο και δεν µπορούσαν να ενισχυθούν µε φθηνό χρήµα από τη Σοφοκλέους.»43
Την εποµένη, ο κ. Παπαντωνίου παρουσίασε το περιβόητο αυτό νοµοσχέδιο, που είχε τίτλο
«Ρυθµίσεις θεµάτων της χρηµατιστηριακής αγοράς», και δήλωσε µεταξύ άλλων ότι «µε τις νέες
διατάξεις που θεσπίζονται, εκσυγχρονίζεται η χρηµατιστηριακή αγορά και εναρµονίζεται µε τις διατάξεις
που ισχύουν διεθνώς προκειµένου να µπορεί να ανταγωνισθεί τα ευρωπαϊκά χρηµατιστήρια.»44
−Ποια ήταν όµως η κατάσταση λειτουργίας της αγοράς το 1998; Ο πρόεδρος του συνδέσµου
των χρηµατιστών κ. Π. Βοϊλής, µιλώντας στο ΒΗΜΑ (02/08/1998) σχετικά µε την ανάγκη
διαφάνειας στις συναλλαγές, είχε πει µεταξύ άλλων: «Η αγορά λειτουργεί σήµερα σε ένα κάπως θολό
περιβάλλον, αφού πουθενά δεν υπάρχουν σαφείς ορισµοί για το τι θεωρείται χειραγώγηση των τιµών και
τι παραπλάνηση της αγοράς και τι πρέπει να αποφεύγουν τόσο οι χρηµατιστηριακές εταιρείες όσο και οι
επενδυτές ώστε να µην κινδυνεύουν να κατηγορηθούν ότι έχουν συµµετοχή σε τέτοιες συναλλαγές. Θα
πρέπει να καθορισθεί όσο το δυνατόν ακριβέστερα τι είναι χειραγώγηση τιµών και τι παραπλάνηση της
αγοράς και πώς σε καθεµία από τις περιπτώσεις αυτές µπορεί να θεµελιωθεί η συµµετοχή των µελών ή
των επενδυτών ή και των δύο µαζί.
(…) Θα πρέπει να δοθεί µεγαλύτερη έµφαση στον έλεγχο θεµάτων που αφορούν εσωτερική
πληροφόρηση και να γίνουν ξεκάθαρες οι διατάξεις που τη διέπουν.»45
Να λοιπόν που οι “παιδικές” ασθένειες της Σοφοκλέους ήταν γνωστές από τότε: Θολό
περιβάλλον, παραπλάνηση της αγοράς, εσωτερική πληροφόρηση και χειραγώγηση. Τα
καρκινώµατα αυτά δυστυχώς, παρ’ ότι γνωστά από το 1996, δεν χειρουργήθηκαν εγκαίρως από τους
αρµόδιους, µε συνέπεια τη φούσκα του 1999 που είχε σαν αποτέλεσµα να βυθιστούν σε απόγνωση
1.500.000 ανυποψίαστοι και έντιµοι επενδυτές και να προκληθεί στη συνέχεια ύφεση σ’ όλη την
ελληνική οικονοµία.
Σχετικά µε την πώληση της Ιονικής, τη ∆ευτέρα, 24 Αυγούστου 1998, λίγο µετά τις 3 το
απόγευµα, άνοιξαν οι φάκελοι µε τις προσφορές. Έκπληκτες οι διοικήσεις του Χρηµατιστηρίου και
της Εµπορικής Τράπεζας, καθώς και το οικονοµικό επιτελείο της κυβέρνησης, διαπίστωσαν ότι:
« 1. Στον διαγωνισµό δεν πήρε µέρος ο Όµιλος της Alpha Τράπεζα Πίστεως που εθεωρείτο ένας
από τους σίγουρους µονοµάχους που διεκδικούσαν το πλειοψηφικό πακέτο της Ιονικής Τράπεζας.
2. Η προσφορά του Οµίλου Λάτση ήταν 135 δισ. δρχ., ενώ όλοι ανέµεναν ότι θα υπερέβαινε τα
200 δισ.
3. Την Ιονική διεκδικούσαν ακόµη δύο ενδιαφερόµενοι αγοραστές από το εξωτερικό, παντελώς
άγνωστοι, κάτι που κανένας δεν περίµενε.»
4. Τα τιµήµατα που προσέφεραν οι ξένοι ήταν πέρα από κάθε προσδοκία υψηλά και πάντως πάνω
και από τη χρηµατιστηριακή αξία της Ιονικής.(…)»46
Η µη αναµενόµενη αυτή εξέλιξη προκάλεσε έντονη νευρικότητα στην κυβέρνηση και λίγες
ώρες αργότερα ήταν πια φανερό ότι ο διαγωνισµός θα κηρύσσονταν άγονος. Όπως έγραψαν ΤΑ ΝΕΑ
την εποµένη, «Είναι χαρακτηριστικό ότι χθες το απόγευµα κυβερνητικά στελέχη συνιστούσαν να υπάρξει
σήµερα ψύχραιµη αντίδραση από την αγορά, καθώς ανέµεναν σοβαρές αρνητικές επιπτώσεις λόγω της
εξέλιξης αυτής.»46
Το ίδιο απόγευµα, ο υπουργός Εθνικής Οικονοµίας κ. Γ. Παπαντωνίου, «απαντώντας σε
ερώτηση σχετική µε τις επιπτώσεις στο Χρηµατιστήριο σήµερα και τις επόµενες ηµέρες από τις εξελίξεις
στην Ιονική, εµφανίσθηκε καθησυχαστικός και δήλωσε ότι: “∆εν νοµίζω ότι το Ελληνικό Χρηµατιστήριο
θα έχει πρόβληµα από την εξέλιξη στην πώληση µιας τράπεζας”. Και προέβλεψε ότι: “Το
Χρηµατιστήριο θα συνεχίσει την πορεία του, που είναι ανοδική”».47
Λόγω της δυσµενούς εξέλιξης στην Ιονική, την ηµέρα εκείνη (25/08/1998) ο Γενικός ∆είκτης
Τιµών στο Χρηµατιστήριο, αδιαφορώντας για τις καθησυχαστικές δηλώσεις του υπουργού, σηµείωσε
πτώση 2,5% και διαµορφώθηκε στα επίπεδα των 2.572,29 µονάδων.
Την εποµένη, ΤΑ ΝΕΑ θα αποτύπωναν τη “συµφορά” µε έκδηλη απογοήτευση:
«Περισσότερο από µισό τρισεκατοµµύριο δραχµές χάθηκε στο Χρηµατιστήριο Αθηνών, καθώς ο Γενικός
∆είκτης για τις τιµές των µετοχών έκανε βουτιά σε βαθιά νερά χάνοντας τελικά το 3,62% της αξίας του.

24

Συνολικά, οι µετοχές όλων των εταιρειών που ήταν εισηγµένες στο Χρηµατιστήριο Αθηνών έχασαν 574
δισ. δρχ. από την αξία τους.»48
Και οι “πυροσβέστες” θα έγραφαν: «“Μπόρα είναι και θα περάσει” , αυτή είναι η κυβερνητική
γραµµή άµυνας την επόµενη ηµέρα του “σοκ της Ιονικής”, το οποίο αντέστρεψε σε µεγάλο βαθµό το
κλίµα ευφορίας που είχε καλλιεργηθεί ύστερα από την προσφορά-µαµούθ του Οµίλου Λάτση για την
εξαγορά της Τράπεζας Κρήτης.»49
Το µαζικό ξεπούληµα µετοχών θα χαρακτηριστεί από τις ΡΙΠΕΣ της έγκριτης εφηµερίδας ΤΑ
ΝΕΑ “ανωριµότης! «Απεναντίας, όσοι πραγµατοποιούν µακροχρόνιες και όχι µόνον κερδοσκοπικές
επενδύσεις... είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα βγουν τελικώς κερδισµένοι.»50
Εξάλλου, ο καθηγητής του Οικονοµικού Πανεπιστηµίου Αθηνών κ. Νίκος Χαριτάκης,
σχολιάζοντας την απόφαση της διοίκησης της Εµπορικής Τράπεζας να κηρύξει άγονο το διαγωνισµό,
δήλωσε: «Η αποτυχία του διαγωνισµού για την πώληση της Ιονικής Τράπεζας δεν µε εξέπληξε».49
Την ίδια µέρα, ο κ. Παπαντωνίου εµφανίστηκε και πάλι αισιόδοξος χαρακτηρίζοντας
“φυσική” και “µικρή” την αντίδραση της Σοφοκλέους. «Είπε ακόµα ότι “το Χρηµατιστήριο αντέδρασε
πολύ ώριµα, διότι υπάρχουν ώριµοι επενδυτές, ώριµοι µέτοχοι, που δεν επηρεάζονται από τη µία ή άλλη
βραχυχρόνια εξέλιξη του Χρηµατιστηρίου.
Το Ελληνικό Χρηµατιστήριο έχει µια σταθερά ανοδική τάση εδώ και πολλούς µήνες, θα έλεγα
χρόνια, και ιδιαίτερα τους τελευταίους µήνες, η οποία στηρίζεται στη θετική εξέλιξη της Ελληνικής
Οικονοµίας, που εξακολουθεί, και θα εξακολουθήσει, είναι φυσικό, να έχει διακυµάνσεις. Αλλά µόλις
περάσουν οι εντυπώσεις έπειτα από µια-δυο µέρες, επανέρχεται η τάση στη φυσιολογική της πορεία. Και
αυτή θα είναι ανοδική”.»49
Να λοιπόν από πότε ο κ. Παπαντωνίου έκανε “προβλέψεις” και δηλώσεις για την
“φυσιολογική πορεία” – σταθερά ανοδική τάση – του Χρηµατιστηρίου, εξάπτοντας τη φαντασία και
ανοίγοντας την όρεξη των άπειρων αποταµιευτών για συµµετοχή στο φαγοπότι. Την ίδια στιγµή
κολάκευε τους τάχατες “ώριµους επενδυτές” (υποψήφια θύµατα) που δεν επηρεάζονται από
βραχυχρόνιες διακυµάνσεις, αλλά περιµένουν υποµονετικά το χρόνο να τους δικαιώσει!
Ώ του θαύµατος, όµως, “πριν αλέκτορα φωνήσαι”, η Σοφοκλέους έκανε κι άλλη βουτιά. Αυτή
τη φορά ο “από µηχανής θεός” της Σοφοκλέους – διεθνής κρίση µε επίκεντρο τη Ρωσία – θα
αναλάµβανε να σώσει την υπόληψη της κυβέρνησης. Να πώς περιέγραψαν το γεγονός ΤΑ ΝΕΑ, στις
28/08/1998: «Κατέρρευσε το ελληνικό Χρηµατιστήριο, κάτω από το βάρος της διεθνούς κρίσης που
επιδεινώθηκε, σηµειώνοντας πτώση ρεκόρ όλων των εποχών, 7,70%, µε αποτέλεσµα µέσα σε µια µόνο
ηµέρα να µειωθεί πάνω από 1,4 τρισεκατοµµύριο δρχ. η συνολική αξία όλων των εισηγµένων µετοχών
στην οδό Σοφοκλέους. Για πρώτη φορά στην ιστορία του ελληνικού Χρηµατιστηρίου ο Γενικός ∆είκτης
Τιµών έπεσε τόσο κοντά στο επιτρεπόµενο όριο (limit down), που είναι 8%.»51
Για άλλη µια φορά ο κ. Παπαντωνίου, παρενέβη “πυροσβεστικά”, προσπαθώντας να
διασκεδάσει τις εντυπώσεις και να εµποδίσει νέα µεγάλη πτώση την εποµένη. Όπως είπε, «είναι
φυσικό επακόλουθο το Χρηµατιστήριο Αθηνών να υποχωρεί υπό το βάρος της διεθνούς κρίσης.»51
Όπως γνωρίζετε, το ίδιο παλικάρι, κάνα δυο χρόνια αργότερα, όταν η Σοφοκλέους είχε πια
πέσει σε κώµα και δε συνερχόταν µε τίποτα, επέβαλε φίµωση στον εαυτό του σχετικά µε το ΧΑΑ,
επαναλαµβάνοντας πως οι πολιτικοί δεν πρέπει να πιάνουν την κακιά λέξη στο στόµα τους. ..
−Τον Οκτώβριο του 1998, είχαµε κάποια γεγονότα που έδωσαν και πάλι αφορµή στον κ.
Παπαντωνίου για αυταρέσκεια: Όπως έγραψε η έγκριτη εφηµερίδα ΤΑ ΝΕΑ (13/10/1998), «Την
απόλυτη ικανοποίησή του για τη θετική αποδοχή του Προγράµµατος Σύγκλισης από το ΕΚΟΦΙΝ
εξέφρασε χθες στο Λουξεµβούργο ο υπουργός Εθνικής Οικονοµίας και Οικονοµικών κ. Γιάννος
Παπαντωνίου. Μεταξύ άλλων, τόνισε ότι η έγκριση του Προγράµµατος Σύγκλισης δείχνει ότι η ελληνική
οικονοµία βρίσκεται σταθερά σε πορεία σύγκλισης µε τις οικονοµίες των άλλων κρατών και ότι ο στόχος
της ένταξης της Ελλάδας στη “ζώνη ευρώ” από την 1-1-2001 είναι εφικτός.
Επιπλέον, ο κ. Παπαντωνίου υπογράµµισε ότι η έγκριση αποτελεί µήνυµα εµπιστοσύνης προς την
Ελλάδα αλλά και τις διεθνείς αγορές.»52
Όµως ο υπουργός παρέλειψε να τονίσει και τις κατευθύνσεις που σύµφωνα µε το ΕΚΟΦΙΝ
έπρεπε να ακολουθήσει η ελληνική κυβέρνηση προκειµένου το πρόγραµµα να εφαρµοζόταν µε
επιτυχία και να επιταχυνόταν η πτώση του δηµοσίου χρέους.

25

Την ίδια εποχή ο κ. Γιάννος Παπαντωνίου βραβεύτηκε από το περιοδικό “Euromoney”! « Ο
“49χρονος οικονοµολόγος και κάτοχος διδακτορικού από το Πανεπιστήµιο του Κέµπριτζ και πτυχίων
από πανεπιστήµια της Ελλάδας, της Γαλλίας και των ΗΠΑ”, ξεχώρισε, χάρη στην ικανότητά του, “να
συνδυάσει τον δρόµο της σταθεροποίησης µε αυτόν της ανάπτυξης”.»17
Κάποιοι κυνικοί αργότερα αναρωτήθηκαν µήπως οι ξένοι, που διαθέτουν αρκετά σαρκαστικό
χιούµορ, εννοούσαν τη “σταθεροποίηση” της φτώχειας, της ανεργίας και των ελλειµµάτων στον
τόπο µας και την περαιτέρω “ανάπτυξη” της διαφθοράς σε νέους τοµείς... ∆ιότι σου λένε, πράγµατι
αυτά − συµπτωµατικά; − είδαµε να σταθεροποιούνται, και µάλιστα να εντείνονται, στη χώρα µας επί
της θητείας του κ. Παπαντωνίου στο ΥΠ.ΕΘ.Ο, αλλά και µετά την αποχώρησή του απ’ αυτό. ∆εν
εννοούσαν, βέβαια, πως ο κ. Παπαντωνίου ήταν αποκλειστικά υπεύθυνος για τα “επιτεύγµατα”
τούτα, ούτε πως µπορεί µόνος του ο όποιος Υπουργός Εθνικής Οικονοµίας να κάνει θαύµατα σ’ έναν
τόπο µε παράδοση στη διαφθορά, όπως ο δικός µας…
Και µε την ευκαιρία, για να καταλαβαίνουµε για τι µιλάµε, θα παραθέσω και τον “ορισµό”
της παραδοσιακής ελληνικής διαφθοράς, όπως πολύ περιεκτικά τον έδωσε (20 ∆εκ. 2002) ο
βουλευτής κ. Χρήστος Μαρκογιαννάκης στη Βουλή, κατά τη συζήτηση του Προϋπολογισµού του
2003, όταν πλέον το θώκο του κ. Παπαντωνίου στο ΥΠΕΘΟ είχε αναλάβει ο κ. Χριστοδουλάκης:
«Τι σηµαίνει διαφθορά. Σηµαίνει παρανοµία, αδικία, παραγκωνισµό, παράνοµο πλουτισµό,
αναξιοκρατία και διάπραξη σωρείας ποινικών αδικηµάτων, δωροδοκία, απάτη, νόθευση κλπ.
Και η κυβέρνησή σας τι κάνει κύριε Υπουργέ; Φοβάµαι διδάσκει δια του παραδείγµατος.
Καταρτίζει πλαστούς προϋπολογισµούς, µε τους οποίους εξαπατά τον ελληνικό λαό, παρεµποδίζει την
έρευνα για το σκάνδαλο του χρηµατιστηρίου, την αµαρτωλή ∆ΕΚΑ, τις παράνοµες ελληνοποιήσεις και
για τους κλέφτες του Κτηµατολογίου. Και όχι µόνο αυτό, αλλά δια των Υπουργών και των στελεχών της,
όταν η ελληνική δικαιοσύνη κάνει τη δουλειά της, καθυβρίζεται κατά τον σκαιότερο τρόπο.»
−Η διεθνής κρίση όµως, που είχε αρχίσει στο τέλος Αυγούστου 1998, ξεκινώντας από τη
Ρωσία, και ευθυνόταν τάχα για την πτώση της Σοφοκλέους, κράτησε περισσότερο απ’ όσο
αναµενόταν. Στις 12/10/1998 ο Γ.∆. του ΧΑΑ έκλεισε στις 1.739,61 µονάδες. Είχε υποχωρήσει
συνολικά 1100 µονάδες από τα υψηλά της 21ης Ιουλίου 1998. Από την εποµένη άρχισε µία σταδιακή
ανάκαµψη και στις 16/10/1998 ο Γενικός ∆είκτης έκλεισε στις 2.040,47 µονάδες. Κατά την πάγια
τακτική του ο κ. Παπαντωνίου άρπαξε την ευκαιρία να κάνει δηλώσεις. «Ο υπουργός Εθνικής
Οικονοµίας κ. Γ. Παπαντωνίου εξερχόµενος χθες από το Μέγαρο Μαξίµου (…) αναφέρθηκε και στην
κρίση στις χρηµαταγορές, για την οποία είπε ότι υπάρχει µια βελτίωση και λόγω της νέας µείωσης των
επιτοκίων στις ΗΠΑ. Πρόσθεσε όµως µε νόηµα ότι “ακόµη είναι νωρίς να πούµε ότι βγαίνουµε από την
κρίση, αλλά νοµίζω ότι πλησιάζουµε προς την έξοδο, η κίνηση είναι προς τα εκεί”.»53
Ο Οκτώβριος έκλεισε µε το Γ.∆. στις 2.162,93 µονάδες και τον FTSE/ΧΑΑ 20 στις 1.317,53,
περίπου στα επίπεδα που ήταν στις αρχές Απριλίου 1998, δηλαδή επτά µήνες νωρίτερα.
Ο Νοέµβριος ήταν ένας ήσυχος και καλός µήνας για το ΧΑΑ, και η µεγαλύτερη τιµή
κλεισίµατος του Γενικού ∆είκτη πραγµατοποιήθηκε την ∆ευτέρα 30/11/1998 στις 2.511,82 µονάδες.54
Ο ∆εκέµβριος ήταν επίσης καλός µήνας για τη Σοφοκλέους, και στην τελευταία συνεδρίαση
του 1998 ο Γ.∆. έκλεισε στις 2.737,55 µονάδες.
Η πρώτη συνεδρίαση του 1999 ήταν εντυπωσιακά ανοδική, αφού ο Γ.∆. εκτινάχθηκε κατά
6,71%, κλείνοντας στις 2.921,28 µονάδες, νέο ιστορικό ρεκόρ για τη Σοφοκλέους.
− Ο ∆είκτης του ΧΑΑ κινήθηκε µε λογικά σκαµπανεβάσµατα µέσα στον Ιανουάριο και η
επόµενη σοβαρή “κρίση” στη Σοφοκλέους εκδηλώθηκε το Φεβρουάριο του 1999. Τούτη τη φορά η
“κρίση” είχε σχέση µε το φιάσκο Οτζαλάν και τις φήµες για παραίτηση του Πρωθυπουργού. Όπως
ήταν φυσικό, «µε δηλώσεις του ο υπουργός Εθνικής Οικονοµίας και Οικονοµικών κ. Γιάννος
Παπαντωνίου συνέδεε και αυτός µε τη σειρά του την πτώση του Χρηµατιστηρίου µε τις φήµες περί
παραιτήσεως του Πρωθυπουργού, ενώ υποστήριξε ότι µία από τις αιτίες της πτώσης ήταν η µεγάλη
άνοδος των τιµών το προηγούµενο διάστηµα.»55
Στη συνεδρίαση της 23ης Φεβρουαρίου 1999 ο Γ.∆. του ΧΑΑ υποχώρησε κατά 6,06%,
κλείνοντας στις 3.052 µονάδες. «Την ίδια στιγµή όµως ξεκινούσε µια προσπάθεια από το υπουργείο
Εθνικής Οικονοµίας, την Τράπεζα της Ελλάδος και το Χρηµατιστήριο να πέσουν οι τόνοι στην οδό

26

Σοφοκλέους. “Σύντοµα θα ξεπερασθούν οι παρενέργειες από την πολιτική κρίση”, έλεγαν
χαρακτηριστικά κύκλοι του υπουργείου Εθνικής Οικονοµίας.»55
Την εποµένη η άνοδος της Σοφοκλέους ήταν εντυπωσιακή, και ο κ. Παπαντωνίου, κατά την
συνήθη τακτική του, έσπευσε να σχολιάσει το γεγονός, µη παραλείποντας να προβλέψει περαιτέρω
άνοδο!
«Από το ναδίρ προχθές, στο ζενίθ χθες ο Γενικός ∆είκτης Τιµών µετοχών του Χρηµατιστηρίου
Αξιών Αθηνών. Ύστερα από την πτώση των τιµών που σηµειώθηκε την Τρίτη κατά 6,06%, χθες ο
Γενικός ∆είκτης ακολούθησε συνεχή αυξητική πορεία και έκλεισε στις 3.270,05 µονάδες, σηµειώνοντας
αύξηση κατά 7,14%. Το απότοµο σκαµπανέβασµα των τιµών, σε µόλις δύο συνεδριάσεις, έδωσε την
ευκαιρία σε επενδυτές που αγόρασαν µετοχές προχθές στο χαµηλότερο σηµείο να αποκοµίσουν
σηµαντικά κέρδη.
Από την πλευρά του ο υπουργός Εθνικής Οικονοµίας και Οικονοµικών κ. Γιάννος
Παπαντωνίου, σχολιάζοντας τη χθεσινή κατακόρυφη άνοδο των τιµών στο Χρηµατιστήριο, τόνισε ότι
“οι κινήσεις της κυβέρνησης αποκατέστησαν το αίσθηµα ασφαλείας στους επενδυτές” και συµπλήρωσε
λέγοντας ότι “το Χρηµατιστήριο θα εξακολουθήσει τη θετική πορεία του”. »56
Να λοιπόν που ένα συνηθισµένο κερδοσκοπικό παιχνίδι αποδόθηκε από τον κ. Παπαντωνίου
στις κινήσεις της κυβέρνησης που αποκατέστησαν αµέσως το αίσθηµα ασφαλείας! Για φαντάσου!
Παρεµπιπτόντως, θα ήθελα να επισηµάνω το χαρακτηρισµό των παικτών, που αγόρασαν τη µια µέρα
και πούλησαν την εποµένη αποκοµίζοντας σηµαντικά κέρδη, ως επενδυτών από το συγγραφέα του
προηγούµενου άρθρου. Προφανώς οι λέξεις έχουν χάσει την αξία τους… Και βέβαια, πώς να
συναγωνιστεί τους παίκτες ο φτωχός επενδυτής, που κατέθεσε το κοµπόδεµά του στο ΧΑΑ και το
άφησε εκεί να “γεννήσει”, συνεχίζοντας ευσυνείδητα την εργασία του στο γραφείο, στο εργοστάσιο
ή στο χωράφι; Αδύνατον! Οι γνήσιοι επενδυτές (“Τακουµπάν”) πρέπει να δουλεύουν για τους
παίκτες, (“Ταβουτάν”), όπως, πολύ εύστοχα, τους χαρακτηρίζουν στην αγορά… Αυτό θέλει ο
απατηλός «Λαϊκός Καπιταλισµός» του καζίνου της Σοφοκλέους!
Όµως τα κερδοσκοπικά παιχνίδια µε τις φήµες συνεχίστηκαν, όπως το θέλει η παράδοση του
ΧΑΑ, και σε λίγες µέρες ο κ. Παπαντωνίου αναγκάστηκε να κάνει διαφορετικές δηλώσεις επί του
θέµατος. Αυτή τη φορά το παλικάρι είχε θυµώσει και τα είπε έξω απ’ τα δόντια! «Σε ραδιοφωνική
συνέντευξή του ο υπουργός αποκάλυψε ότι έχει δώσει εντολή στην Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς να
ερευνήσει αν, µε βάση τις φήµες, έγιναν ύποπτες συναλλαγές.(...)
Αναφερόµενος στις “φήµες” που κτύπησαν στο Χρηµατιστήριο µίλησε για προσπάθεια
κερδοσκοπίας. “Υπήρχαν άνθρωποι ή ενδεχοµένως και θεσµικοί επενδυτές οι οποίοι αγόρασαν στο limit
down και ύστερα από λίγες ώρες ξαναπούλησαν στο limit up”, είπε χαρακτηριστικά. Στο σηµείο αυτό ο
υπουργός κάλεσε το επενδυτικό κοινό “να µην πέφτει θύµα αυτών των φηµών διότι τελικά παίζει το
παιχνίδι κάποιων λίγων κερδοσκόπων”.»57
Σύντοµα, όµως, η ευφορία επανήλθε στο “ναό”, και µάλιστα γινόταν λόγος και για τα
Ασφαλιστικά ταµεία τα οποία, λέει, είχαν τώρα µετατρέψει τις µαύρες τρύπες σε…άσπρες! Να τι
έγραφαν ΤΑ ΝΕΑ στις 13/03/1999, στη στήλη “Ακούστηκαν”:
«Η άνοδος των τιµών των µετοχών έχει δηµιουργήσει νέες “άσπρες τρύπες” στα ασφαλιστικά
ταµεία. Όσα από αυτά έχουν επενδύσει στην οδό Σοφοκλέους, βλέπουν µέρα µε τη µέρα την περιουσία
τους να µεγαλώνει και... παρακαλούν τον ∆είκτη να µείνει σκαρφαλωµένος, τουλάχιστον µέχρι να
ανοίξει η συζήτηση για τα µέτρα που αφορούν το ασφαλιστικό.»
− Στις 23 Απριλίου του 1999, µε την κρίση στο Κοσσυφοπέδιο υπό εξέλιξη, ο κ. Λ. Στεργίου
έγραφε στα ΝΕΑ: «Ο υπουργός Ανάπτυξης κ. Ελευθέριος Βενιζέλος συγκαλεί τους επιχειρηµατίες της
Βόρειας Ελλάδας για να προετοιµάσει την επιχειρηµατική εξόρµηση σε Σκόπια και Αλβανία. Ο
υπουργός Γεωργίας κ. Γιώργος Ανωµερίτης ζητεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποζηµιώσεις και
ρυθµίσεις για τις εξαγωγές γεωργικών προϊόντων».58 Όπως βλέπετε, εδώ επιβεβαιώνεται η Βιβλική
ρήση: «όπου το πτώµα εκεί και οι αετοί»…
Το αρνητικό κλίµα µε τις εξελίξεις στο Κόσοβο “επηρέασε” και το Χρηµατιστήριο, τόσο
µάλιστα ώστε οι φουκαράδες οι θεσµικοί – καλά παιδιά κι αυτοί – να µην ξέρουν τι να κάνουν! Να
µπει κανείς ή να µη βγει; Αυτό ήταν το ερώτηµα… Στο ίδιο άρθρο διαβάσαµε: «Από την πλευρά τους,
οι Έλληνες θεσµικοί επενδυτές, σύµφωνα µε τις ίδιες πηγές, προχωρούσαν σε µεικτές κινήσεις µε αγορές
και πωλήσεις µετοχών». Παρ’ όλ’ αυτά, «οι πωλήσεις µετοχών προκάλεσαν νέα πτώση των τιµών και
27

του Γενικού ∆είκτη κατά 2,05%, ο οποίος έκλεισε στις 3.281,96 µονάδες. Ο τζίρος κυµάνθηκε σε
σχετικά χαµηλά επίπεδα, καθώς υπήρχε διστακτικότητα στους επενδυτές και διαµορφώθηκε σε 106,6
δισ. δραχµές.»58
Φανταστείτε ότι ακόµη και τον Απρίλιο του 1999, και µάλιστα εν µέσω πολέµου στα βόρεια
σύνορά µας, τζίρος 106,6 δισ. δραχµών, δηλαδή 313 εκ. ευρώ περίπου, εθεωρείτο σχετικά χαµηλός!
Σχεδόν τέσσερα χρόνια αργότερα (45 µήνες για την ακρίβεια), εν καιρώ ειρήνης, µε το Γ.∆. του
απαξιωµένου ΧΑΑ να σέρνεται µεταξύ 1.650 και 1.700 µονάδων – λόγω της πολλής “ωρίµανσης”,
της πτώσης των επιτοκίων και της µεγάλης οικονοµικής “ανάπτυξης” – καταντήσαµε να έχουµε
καθηµερινά τζίρους από 40-60 εκ. ευρώ! Στις 10/02/2003 ο τζίρος ήταν 36 εκ. ευρώ, δηλαδή 12,27
δισ. δραχµές, ήτοι επίπεδα του 1995, όταν ο αριθµός των εισηγµένων ήταν περίπου το ένα τρίτο των
σηµερινών!
Αξίζει να σηµειωθεί πως κατά τους τελευταίους µήνες του 2002 και τους πρώτους του 2003,
όταν καµιά φορά ο τζίρος ξεπερνούσε τα 80-90 εκ. ευρώ, µε µπόλικο “αέρα”, οι “αναλυτές”
µιλούσαν για “ικανοποιητικό τζίρο”! Γίναµε ολιγαρκείς, αδερφέ. Εκεί φτάσαµε, δυστυχώς, ενώ οι
εκτελεστές της Σοφοκλέους, σαν τις µωρές παρθένες, αναρωτιόντουσαν “τις πταίει;” «Φταίνε άραγε οι
εξ’ αποδώ, µήπως ο Εξαποδώ, ή µήπως φταίει ο Θεός που µας µισεί;» Το ερώτηµα βέβαια είναι
ρητορικό, αφού όλοι γνωρίζουν πως φταίει το κεφάλι το κουτό µας, αν και θα ήταν δίκαιο να µας
µισεί και ο Θεός, τέτοιοι κατεργαρέοι που είµαστε…
Λίγες µέρες αργότερα, ο κ Παπαντωνίου µαζί µε τον αντιπρόεδρο της ευρωπαϊκής επιτροπής
κ. Λέον Μπρίταν, έσπευσαν να µας καθησυχάσουν ότι η “σύγκλιση” δεν κινδύνευε! Ήταν
καταδικασµένη να επιτευχθεί, µε ή χωρίς πόλεµο, αφού θα ήταν απλώς ονοµαστική. Η ουσιαστική
απόκλισή µας θα ξεσκεπαζόταν µετά τη “σύγκλιση”, όπερ και εγένετο, όπως µαρτυρούν καθηµερινά
οι εκθέσεις των διεθνών οικονοµικών οίκων που βλέπουν το φως της δηµοσιότητας. Εµείς βέβαια –
και γιατί να το κρύψουµε άλλωστε; – βιώνουµε την απόκλιση αυτή στο πετσί µας και δεν
χρειαζόµαστε τη διάγνωση των “ειδικών” για να το καταλάβουµε…
Σύµφωνα µε άρθρο της έγκριτης εφηµερίδας ΤΑ ΝΕΑ, σε δηλώσεις του το πρωί της 28ης
Απριλίου 1999, «Ο κ. Παπαντωνίου επισήµανε ότι η κρίση στη Γιουγκοσλαβία “σε καµία περίπτωση
δεν επηρεάζει την πορεία προς την ΟΝΕ”. Γι’ αυτό και, όπως δήλωσε χαρακτηριστικά, “δεν υπάρχει
θέµα περαιτέρω µέτρων”.
Ειδικότερα, αναφερόµενος στο ενδεχόµενο να συνεχισθεί η κρίση στο Κοσσυφοπέδιο, ο
υπουργός δήλωσε: “Ασφαλώς εφόσον συνεχισθεί η κρίση θα δυσκολέψει τους χειρισµούς της
οικονοµικής πολιτικής το δεύτερο εξάµηνο του έτους. Αυτό είναι βέβαιο, διότι η άνοιξη της ελληνικής
οικονοµίας την οποία προβλέπαµε για τον Μάιο - Ιούνιο µε ραγδαία πτώση των επιτοκίων και το
Χρηµατιστήριο να ανεβαίνει, αναβάλλεται για 2-3 µήνες λόγω του πολέµου”.»59
Τι έκανε λέει; Λόγω πολέµου αναβλήθηκε “η άνοιξη της ελληνικής οικονοµίας” µε την πτώση
των επιτοκίων και το Χρηµατιστήριο να ανεβαίνει; ∆ηλαδή αυτό που είχαµε δει µέχρι τότε, µε το
Γ.∆. να κερδίζει 812 µονάδες, ή ποσοστό 30% από την αρχή του χρόνου – παρ’ όλους τους Νατοϊκούς
βοµβαρδισµούς στη γειτονιά µας τις προηγούµενες 35 ηµέρες – δεν ήταν ανοδική κούρσα; Τι είδους
άνοιξη λοιπόν προέβλεπαν, ή µάλλον είχαν σχεδιάσει, και την ανέβαλαν για Αύγουστο-Σεπτέµβριο;
Μήπως αυτό που όντως συνέβη στο ΧΑΑ και που εκ των υστέρων το ονόµασαν µαζική
παραφροσύνη; ∆ηλαδή, αν κατάλαβα καλά, ο υπουργός Εθνικής Οικονοµίας µπορούσε να προβλέψει
ανοδικές κούρσες, και µάλιστα το συγκεκριµένο χρόνο που αυτές θα συνέβαιναν, σε µια ελεύθερη,
όπως µας είπαν, αγορά; Θου Κύριε! Αφήστε που η πτώση των επιτοκίων δεν άρχισε 2-3 µήνες
αργότερα, αλλά προς το τέλος του 1999. Και βέβαια, όπως όλοι γνωρίζουµε, όταν άρχισε η σταδιακή
µείωση των επιτοκίων ποτέ δεν ήταν ραγδαία. Μα καλά, δεν γνώριζε ο κ. Παπαντωνίου τα σχέδια
του ∆ιοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος; ∆εν ενηµερωνόταν; Ή µήπως συνειδητά παραπλανούσε
τους επενδυτές για να συρρέουν ως πρόβατα επί σφαγήν στη Σοφοκλέους;
Το βράδυ της ίδιας µέρας ο κ. Παπαντωνίου είχε συνάντηση µε τον Πρωθυπουργό της χώρας,
«στην οποία συζητήθηκαν και οι προοπτικές που “ανοίγονται” για την επόµενη µέρα του πολέµου όταν
θα ξεκινήσει η οικονοµική ανόρθωση της Γιουγκοσλαβίας και της ευρύτερης περιοχής των
Βαλκανίων.»59
Την εποµένη, ο κ. Παπαντωνίου σε συνέντευξή του στα ΝΕΑ µίλησε για Σχέδιο Μάρσαλ στα
Βαλκάνια. «Οι ελληνικές επιχειρήσεις θα διεκδικήσουν ένα µεγάλο κοµµάτι από το “σχέδιο Μάρσαλ”

28

για τα Βαλκάνια, ύψους 10 δισ. δολαρίων, λέει ο υπουργός Εθνικής Οικονοµίας και Οικονοµικών κ.
Γιάννος Παπαντωνίου.
Οι τεχνικές εταιρείες θα έχουν ένα πολύ µεγάλο κοµµάτι στην προσπάθεια ανασυγκρότησης των
Βαλκανίων.»60
Και πάλι επαληθεύεται το ρητό “όπου το πτώµα εκεί και οι αετοί”. Μόνο που στην περίπτωση
αυτή εµείς δεν είµαστε καν αετοί. Έχουµε, βεβαίως τα χαρακτηριστικά της αρπακτικότητας και της
βλοσυρότητάς τους, αλλά δεν έχουµε τη δύναµή τους. Γι’ αυτό και γλείψαµε µόνο κάτι κοκαλάκια.
Θα µου πείτε, κι αν οι κατασκευαστικές µας, π. χ., έπαιρναν µεγάλο µέρος της πίτας, µήπως θα
έφερναν τα κέρδη τους πίσω στην Ελλάδα για να τα επενδύσουν και να δηµιουργήσουν νέες θέσεις
εργασίας; Πολύ αµφίβολο… Η γενική τάση είναι φυγή προς το εξωτερικό τόσο των καταθέσεων όσο
και των επενδύσεων. Τόσο ελκυστική κατάντησε η χώρα µας για το κεφάλαιο και τόσο υπερπατριώτες
είναι οι Έλληνες µεγαλοεπιχειρηµατίες! Αλλά αυτό είναι µια άλλη θλιβερή ιστορία έξω από τη σκοπιά
του βιβλίου τούτου…
Στην ίδια συνέντευξη ο κ. Παπαντωνίου αναφέρθηκε και στο προσφιλές του θέµα, το
Χρηµατιστήριο. Έ, καλά, πώς θα µπορούσε να το παραλείψει;
«“Όσο παρέρχεται η νευρικότητα, το Χρηµατιστήριο θα ανακτήσει τις θετικές τάσεις που είχαν
διαµορφωθεί πριν από την εκδήλωση της κρίσης στο Κόσοβο και οι οποίες αντανακλούν τη γενικότερη
πορεία της οικονοµίας”, λέει χαρακτηριστικά ο κ. Γιάννος Παπαντωνίου όταν ερωτάται για τις
προοπτικές του Χρηµατιστηρίου, δίνοντας µε τον τρόπο αυτό µια σαφή αισιόδοξη προοπτική για την οδό
Σοφοκλέους, και συµπληρώνει επισηµαίνοντας:
“Αυτό που µπορώ να πω, είναι ότι µετά τη λήξη των εχθροπραξιών θα υπάρχει µία αναστροφή
της νευρικότητας που χαρακτήρισε το Χρηµατιστήριο το τελευταίο µήνα” και καταλήγει: “Όσοι
περίµεναν και δεν πώλησαν, νοµίζω ότι θα βγουν κερδισµένοι στο τέλος αυτής της διαδικασίας”. Όταν
ερωτάται για το κλίµα νευρικότητας που χαρακτήρισε τις τελευταίες βδοµάδες τις χρηµατιστηριακές
εξελίξεις το απέδωσε κατά κύριο λόγο στον µεγάλο αριθµό των νέων µικροµετόχων. “Στο
Χρηµατιστήριο τους τελευταίους µήνες έχει εισέλθει ένας µεγάλος αριθµός µικροµετόχων που δεν έχουν
εµπειρία από συναλλαγές και οι οποίοι επηρεάζονται από τη φηµολογία. Αυτό είναι λάθος διότι η
συµµετοχή στο Χρηµατιστήριο πρέπει να αντανακλά µία µακροχρόνια τοποθέτηση κεφαλαίων µε στόχο
την αποκόµιση κερδών ύστερα από κάποιο σηµαντικό χρονικό διάστηµα” επισηµαίνει ο υπουργός.»
Βλέπετε εδώ το αδίκηµα; Βλέπετε πώς ο κύριος υπουργός παραπλανούσε και πήρε στο λαιµό
του όλους όσους τον εξέλαβαν στα σοβαρά και πίστεψαν στις οδηγίες του; Και βέβαια, πάλι έριξε την
ευθύνη στους νεόκοπους µικροµετόχους που δεν ξέρουν τι τους γίνεται! Τους γύπες-κερδοσκόπους
που διαµορφώνουν τις τάσεις για να αποκοµίσουν αυθηµερόν κέρδη τους άφησε στο απυρόβλητο. Οι
µικροί – σαρδέλες, γαύροι – φταίνε., κι όχι οι καρχαρίες και τα σκυλόψαρα. Οι µικροί πρέπει να
κάνουν µακροχρόνια τοποθέτηση κεφαλαίων, ώστε να δηµιουργούν το υπόβαθρο για τους
αετονύχηδες – ιδιώτες και κράτος – να κερδοσκοπούν στο άψε-σβήσε εις βάρος τους. Θα επαναλάβω,
είναι η επαλήθευση της παροιµίας: Βόηθα µε φτωχέ να µη σου µοιάσω.
−Στις 21 Μαΐου 1999, σε δήλωσή του στα ΝΕΑ σχετικά µε τα µέτρα “αναβάθµισης” της
κεφαλαιαγοράς, ο κ. Παπαντωνίου αναφέρθηκε και στις µεσοπρόθεσµες προοπτικές του
Χρηµατιστηρίου. Χαρακτηριστικά τόνισε ότι: «Το ελληνικό Χρηµατιστήριο είχε το 1998 την καλύτερη
εξέλιξη σε σχέση µε άλλα χρηµατιστήρια. Η ελληνική οικονοµία εισέρχεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση και
αυτό διεγείρει τις διεθνείς αγορές». Και πρόσθεσε: «Εκτιµώ ότι το Χρηµατιστήριο Αθηνών µπορεί να
απορροφήσει ένα σηµαντικό µέρος της αυξηµένης ζήτησης για τίτλους που παρατηρείται διεθνώς. Χωρίς
να θέλω να κάνω πρόβλεψη, γιατί τον λόγο έχει η αγορά, το Χρηµατιστήριο Αθηνών έχει περιθώρια
περαιτέρω ανάπτυξης».61
Το πόσο η είσοδος της ελληνικής οικονοµίας στην Ευρωπαϊκή ένωση “διέγειρε” τους
διεθνείς “παίκτες”, ώστε να “επενδύσουν” στο ΧΑΑ, το είδαµε στην πράξη. Τα προηγούµενα δύο
χρόνια (2001-2002), και µέχρι τον Ιανουάριο του 2003 που γράφονται αυτές οι γραµµές, η
Σοφοκλέους, κτυπηµένη από κακοήθη φθίση, έχει περάσει στα αζήτητα. Τι να λέει άραγε ο κ.
Παπαντωνίου τώρα;
«Συµβουλεύω τους µικροµετόχους να µην εξελιχθούν σε κερδοσκόπους, αλλά να παραµείνουν
επενδυτές. ∆εν πρέπει να ‘µπαινοβγαίνουν’ στο Χρηµατιστήριο»62, είχε προειδοποιήσει ο υπουργός
Εθνικής Οικονοµίας κ. Γιάννος Παπαντωνίου στις 23 Μαΐου 1999. Τι θα έλεγε άραγε τώρα ο κ.
29

Παπαντωνίου στους χιλιάδες “εγκλωβισµένους” επενδυτές, που είδαν το κεφάλαιό τους να
συρρικνώνεται στο 10%-5% του αρχικού, επειδή τον πήραν στα σοβαρά και δεν µπαινόβγαιναν όπως
οι κερδοσκόποι;
∆ύο εβδοµάδες πριν από τις Ευρωεκλογές της 13ης Ιουνίου, ο “µικρο-πολιτικός” των ΝΕΩΝ
σχολίαζε: «Όπως γνωρίζετε, από σήµερα απαγορεύεται η δηµοσιοποίηση δηµοσκοπήσεων (…)
Πάντως, στις δηµοσκοπήσεις ανεβαίνουν οι µετοχές του υπουργού Εθνικής Οικονοµίας και,
όπως ανεβαίνει η Σοφοκλέους, σε λίγο δεν θα χρειάζεται να περπατάει: Θα τον σηκώνουν στα χέρια!»63
Ιδού, λοιπόν, που την εποχή εκείνη ακόµη και οι εταιρίες δηµοσκοπήσεων είχαν τεθεί στην
υπηρεσία του Χρηµατιστηρίου!
Στις 2 Ιουνίου, 1999, µε την ευκαιρία του νοµοσχεδίου για τη Νέα Χρηµατιστηριακή Αγορά
που έδωσε στη δηµοσιότητα, ο κ. Γιάννος Παπαντωνίου έκανε βαρύγδουπες δηλώσεις για το ΧΑΑ.
Τούτη τη φορά είχε υπερβεί κάθε προηγούµενο. Οι δηλώσεις του συνιστούν µνηµείο πολιτικής
προπαγάνδας και καµουφλαρισµένου εκβιασµού. Παραθέτω αποσπάσµατα από το σχετικό άρθρο της
κ. Ειρήνης Χρυσολωρά (ΤΑ ΝΕΑ, 03/06/1999):
«Από τις δηλώσεις του κ. Παπαντωνίου έγινε σαφές ότι η κυβέρνηση επενδύει πολλές ελπίδες
στους επενδυτές της Σοφοκλέους για το αποτέλεσµα των ευρωεκλογών.
Το κόµµα του Χρηµατιστηρίου “πάει κανόνι και ό,τι κι αν λένε ψηφίζει ΠΑΣΟΚ”, είπε
χαρακτηριστικά ο υπουργός Εθνικής Οικονοµίας, απαντώντας σε σχετικό σχόλιο στη χθεσινή
συνέντευξη Τύπου.
Ο ίδιος, µάλιστα, χαρακτήρισε την επίσκεψη του αρχηγού της Νέας ∆ηµοκρατίας κ. Κ.
Καραµανλή στο Χρηµατιστήριο ως “προσπάθεια υφαρπαγής των επιτευγµάτων της κυβέρνησης στον
τοµέα του Χρηµατιστηρίου, µε αγχώδεις κινήσεις δηµοσίων σχέσεων”.
Προειδοποίησε, εξάλλου, ο υπουργός τους “σκεπτόµενους πολίτες” ότι αν δεν αντλήσει η
κυβέρνηση την πολιτική δύναµη που προσδοκά από τις ευρωεκλογές θα δυσκολέψει η πορεία του
κυβερνητικού έργου.
Και το κυβερνητικό αυτό έργο µεταφράζεται σε ισχυρή δραχµή, θετικό Χρηµατιστήριο, χαµηλές
τιµές και χαµηλά επιτόκια, τόνισε.
“Η τάση του Χρηµατιστηρίου είναι θετική, γιατί συνδέεται µε αντίστοιχα θετική τάση του συνόλου
της εθνικής οικονοµίας”, σηµείωσε ο υπουργός, αν και διευκρίνισε ότι βραχυπρόθεσµα υπάρχουν πάντα
διακυµάνσεις και γι’ αυτό οι µικροµέτοχοι πρέπει να είναι πολύ προσεκτικοί.
“Τους έχω συµβουλέψει να µην εξελιχθούν σε κερδοσκόπους. Να παραµείνουν µακροχρόνιοι
επενδυτές. Και να δείχνουν εµπιστοσύνη στην προοπτική και το µέλλον της ελληνικής οικονοµίας”».64
Ώστε λοιπόν, για να µην ξεχνιόµαστε, “Η τάση του Χρηµατιστηρίου είναι θετική, γιατί
συνδέεται µε αντίστοιχα θετική τάση του συνόλου της εθνικής οικονοµίας”, σύµφωνα µε τον κ.
Παπαντωνίου! Καλά, αυτό το είδαµε…
∆εν νοµίζω ότι οι δηλώσεις αυτές του κ. Υπουργού χρειάζονται κάποια ανάλυση για να
καταλάβουµε το πνεύµα πίσω από τα λόγια του. Οι στόχοι πολιτικής εκµετάλλευσης του ΧΑΑ είναι
σαφείς, σαφέστατοι. Όσο για τις “στοργικές” συµβουλές του προς τους νεόκοπους επενδυτές, και
αυτές ήταν εκ του πονηρού, όπως απέδειξε η µετέπειτα οδυνηρή πραγµατικότητα… Άλλους έπρεπε
να συµβουλέψει ο κ. Υπουργός.
−Σε συνέντευξή του στα ΝΕΑ (26/07/1999), ο κ. Γιάννος Παπαντωνίου είπε µεταξύ άλλων ότι
η µείωση του πληθωρισµού θα είναι ένας παράγων που θα συµβάλει στην θετική πορεία της
Σοφοκλέους. « “Όσο πάει καλά η οικονοµία θα πηγαίνει καλά και το Χρηµατιστήριο”, λέει ο υπουργός,
ο οποίος καλεί τους µικροµετόχους “να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί στις επιλογές τους, να µην
παρασύρονται από φήµες και να µην αλλάζουν συχνά µετοχές”.»65
Στην ίδια συνέντευξη ο κ. Παπαντωνίου δήλωσε ότι ο δρόµος που ακολουθεί το ΠΑΣΟΚ για
την Ελλάδα του 21ου αιώνα θα είναι «ένας δρόµος οικονοµικής άνθησης, κοινωνικής δικαιοσύνης,
σεβασµού του πολίτη µέσα από το ξεπέρασµα συντεχνιακών και άλλων αντιλήψεων, για τις οποίες
πρέπει να οµολογήσουµε ότι, εδώ, και το ΠΑΣΟΚ ευθύνεται, τα προηγούµενα χρόνια, το οποίο είχε
εγκλωβιστεί σε παρόµοιες πρακτικές, από τις οποίες τώρα ξεφεύγει για να αναδείξει ακριβώς ένα
πρόσωπο πολύ περισσότερο φιλικό και ταυτισµένο µε το συµφέρον, µε την αγωνία, µε τον πόνο της κάθε
Ελληνίδας και του κάθε Έλληνα».65

30

Μέσα από τις όµορφες αυτές υποσχέσεις, τις οποίες δεν είδαµε να υλοποιούνται παρ’ όλο που
µπήκαµε αισίως στο τέταρτο έτος του 21ου αιώνα, διαφαίνεται ότι ο κ. Παπαντωνίου είχε σαφή γνώση
των προβληµάτων του ελληνικού λαού και αναγνώριζε το µερίδιο ευθύνης του ΠΑΣΟΚ στη
διαµόρφωση και διαιώνισή τους. Η γνώση όµως δεν αρκεί για τη λύση των κοινωνικών
προβληµάτων. Χρειάζεται και πολιτική βούληση, η οποία δεν υπήρξε από τις δήθεν σοσιαλιστικές
κυβερνήσεις. ∆ιότι τις υποσχέσεις πολλοί αγάπησαν, το δε πολιτικό κόστος ουδείς. Όσο για το φιλικό
πρόσωπο του ΠΑΣΟΚ, που τάχα θα ήταν «ταυτισµένο µε το συµφέρον, µε την αγωνία, µε τον πόνο
της κάθε Ελληνίδας και του κάθε Έλληνα», θα έλεγα ότι στο σπίτι του κρεµασµένου δε µιλάνε για
σχοινί! Ο άνθρωπος που, σε συνεργασία µε άλλους, προκάλεσε τόσο πόνο και αγωνία σε 1.500.000
Έλληνες, παρασύροντάς τους µε απατηλές υποσχέσεις στο ΧΑΑ, δεν θάπρεπε να τα λέει αυτά. Για
να µην αναφερθώ βέβαια και σε όλες τις άλλες κοινωνικές αδικίες που διαιωνίζονται, ή και
οξύνονται, ων ουκ έστιν αριθµός ούτε τέλος.
Την πρώτη εβδοµάδα του Αυγούστου 1999, οι διεθνείς αγορές είχαν περιέλθει σε
“νευρικότητα”. Όµως ο Γ.∆. του ΧΑΑ αγνοούσε προκλητικά τα αρνητικά µηνύµατα εκ του
εξωτερικού και συνέχιζε την ανοδική του πορεία, σύµφωνα µε το καταχθόνιο σχέδιο των αρχόντων
της Σοφοκλέους. Να τι είχε γράψει σχετικά η έγκριτη ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ στις 08/08/1999:
«Με άνοδο στις 4.443 µονάδες “απάντησε” ο δείκτης του ΧΑΑ στα αρνητικά µηνύµατα και στη
νευρικότητα των διεθνών αγορών.(…)
Το επενδυτικό κοινό, σε ικανοποιητικό βαθµό, αντιµετωπίζει την αγορά ψύχραιµα και έχει
αποβάλει φοβίες οι οποίες σε άλλες εποχές εµφανίζονταν πιο εύκολα και πιο συχνά. Ακόµη και στις
περιπτώσεις που οι αποτιµήσεις προβληµατίζουν τους επαγγελµατίες, η δύναµη των υψηλών έως σήµερα
κεφαλαιακών κερδών παραµένει κυρίαρχο στοιχείο.»66
Να λοιπόν που τότε το επενδυτικό κοινό είχε αποβάλει τις φοβίες κι έγραφε στα παλιά του
τα παπούτσια τις αγορές του εξωτερικού! Προφανώς έτσι είχαν σχεδιάσει οι φύλακες… ∆εν είχε έλθει
γαρ το πλήρωµα του χρόνου για το ξεφούσκωµα!
−Η αισιοδοξία του κ. Παπαντωνίου είχε πιάσει limit-up στις αρχές Σεπτεµβρίου 1999. Να τι
είχε πει σε συνέντευξη Τύπου, µε την ευκαιρία της παρουσίασης του έργου της επιτροπής υπό τον
Καθηγητή κ. Σχοινά για την κωδικοποίηση της χρηµατιστηριακής νοµοθεσίας:
«Κατ’ αρχήν να σηµειώσω ότι µε την ανάπτυξη αυτή του Χρηµατιστηρίου – και αυτή η ανάπτυξη
είναι εντυπωσιακή, διότι ο τζίρος, η αξία των συναλλαγών αυξήθηκε από 1 τρισεκατοµµύριο περίπου
δραχµές το ’94 σε 14 τρισεκατοµµύρια δραχµές το 1998, υπάρχει ένας πολλαπλασιασµός επί 14 φορές
στη διάρκεια µιας 4ετίας, 5ετίας – έχει ανοίξει τον δρόµο για πολύ θετικές εξελίξεις στην ελληνική
οικονοµία και θέλω να υπάρχει µία πλήρης ενηµέρωση γι’ αυτό. Μια πρώτη θετική εξέλιξη αφορά την
άντληση νέων κεφαλαίων.(…)
Το δεύτερο συνδέεται µε το φορολογικό µας σύστηµα. Το Χρηµατιστήριο µέσα από τις
συναλλαγές εισφέρει σηµαντικά στην δηµοσιονοµική εξυγίανση, πράγµα το οποίο δεν είναι αµελητέο σε
ό,τι αφορά την προσπάθεια του ελληνικού λαού, διότι είναι προφανές ότι είναι ευτυχέστερο να αντλούµε
έσοδα από χρηµατιστηριακές συναλλαγές παρά από το εισόδηµα των συµπολιτών µας. Άρα αυτό το
εκτιµώ σαν µια θετική συµβολή του Χρηµατιστηρίου στη συνολική προσπάθεια της χώρας µας.»67
Εδώ βλέπουµε πως ο κ. Παπαντωνίου πίστευε ότι είχε ανακαλύψει περίπου τον
“τετραγωνισµό του κύκλου” και νόµιζε ότι το Χρηµατιστήριο θα µας έλυνε όλα τα προβλήµατα
ανάπτυξης, ακόµα και το φορολογικό! Ποιος τη χάρη µας!
Σχετικά µε τις µετοχές-φούσκες, την ίδια µέρα ο κ. Παπαντωνίου µας είχε καθησυχάσει
λέγοντας: «Θα ήθελα επίσης να σας ενηµερώσω για το θέµα της αντιµετώπισης, από πλευράς των
εποπτικών αρχών, των µετοχών που θεωρούνται “φούσκες”. Κατ’ αρχήν οι εποπτικές αρχές σε
συνεννόηση µε την Κυβέρνηση, όπως έχετε διαπιστώσει τους τελευταίους µήνες, ασκούν µε περισσότερο
ανοικτό και δηµόσιο τρόπο τον ελεγκτικό τους και εποπτικό τους ρόλο σε ό,τι αφορά την
παρακολούθηση της πορείας ορισµένων µετοχών.»
Σωθήκαµε µε τις “εποπτικές αρχές”! Μα «Χωριό που φαίνεται, κολαούζο δε θέλει», λέει η
παροιµία.
Αλλά για να µην αδικήσουµε τον κ. Γιάννο, θα τα πούµε όλα. Θα αναφερθώ και σε κάποιες
δηλώσεις που έκανε στην ίδια συνέντευξη Τύπου, και τις οποίες επικαλέστηκε αργότερα για να

31

αποσείσει τις κατηγορίες από πάνω του, όταν το ΧΑΑ είχε πάρει τον κατήφορο και δεν έλεγε να
σταµατήσει το… σκασµένο.
«Η πορεία της οικονοµίας είναι θετική, δεν χρειάζεται να αναφερθώ σε αυτήν. Η πορεία των
επιχειρήσεων είναι και αυτή θετική αλλά βέβαια δεν εξηγούνται εύκολα µεγάλες άνοδοι τιµών σε
επιχειρήσεις που είναι ουσιαστικά ανύπαρκτες. Εκεί χρειάζεται προσοχή, µελέτη. Και αυτή είναι η
σύστασή µου σε όλους τους επενδυτές, και ιδιαίτερα τους µικροµετόχους που στερούνται εµπειρίας γύρω
από αυτά τα θέµατα.
Χρειάζεται προσοχή και όχι υπερβολικός ενθουσιασµός. Σωστή στάθµιση και µελέτη των
δεδοµένων. Και πιστεύω ότι εφόσον αυτές οι αρχές τηρηθούν, όλοι θα βγουν κερδισµένοι. Και η
ελληνική οικονοµία και οι ίδιες οι εταιρείες αλλά και κάθε µέτοχος ο οποίος επενδύει το περίσσευµά
του, το αποταµίευµά του στο ελληνικό Χρηµατιστήριο.»67
Ώστε όολοι θα βγουν κερδισµένοι; Και η ελληνική οικονοµία, και οι ίδιες οι εταιρίες, και ο
κάθε µέτοχος, αρκεί να τηρούνταν κάποιες αρχές; ∆ηλαδή δεν είναι το ΧΑΑ ένα κεφαλαιοµαγειρείο µηδενικού αθροίσµατος, όπου οι πολλοί “µικροί”, βρέξει-χιονίσει, θα χάσουν τα λεφτά
τους για να τα καρπωθούν οι ολίγοι “µεγάλοι”; Μήπως το Χρηµατιστήριο είναι κάτι σαν οικονοµικό
νταµάρι απ’ όπου εξορύσσονται λεφτά για όλους; Και αυτοί οι “κύκλοι” ανόδου και καθόδου των
χρηµατιστηρίων είναι για να βγαίνουν όολοι κερδισµένοι ή για να υπεξαιρείται νοµοτύπως το χρήµα
του µεγάλου ανώνυµου πλήθους από τους ολίγους αδίστακτους αετονύχηδες;
Τι κρίµα που ο Υπουργός Οικονοµικών µε κάτι τέτοιες δηλώσεις παρέσυρε τον κοσµάκη
στο άντρο της Σοφοκλέους για να καταθέσει τον ιδρώτα µιας ζωής στην οικονοµική νοµενκλατούρα,
ντόπια και ξένη… ∆ε νιώθει άραγε ίχνος ενοχής; ∆ε νιώθει την ανάγκη, έστω και τώρα, να ζητήσει
δηµοσίως συγνώµη από τον ελληνικό λαό;
Εξάλλου, κατά τον κ. Παπαντωνίου, ένας ακόµη κίνδυνος για τους µικροµετόχους που
στερούνταν εµπειρίας ήταν να αγοράσουν µετοχές ανύπαρκτων εταιρειών! Και καλά, τις ανύπαρκτες
εταιρείες ποιος τις έβαλε στο “ναό”; Μόνες τους µπήκαν από το παράθυρο; Ο ίδιος δεν κατάργησε
τους αυστηρούς περιορισµούς που υπήρχαν πρώτα, ώστε να µπορεί να µπαίνει στο Χρηµατιστήριο η
σάρα και η µάρα; Και µήπως, για νάχουµε καλό ρώτηµα, οι ανύπαρκτες µικροεταιρείες φούσκωσαν
το Γ.∆. στο αφύσικο επίπεδο των 6.355 µονάδων; Μα αυτές ήταν εκτός ∆είκτη.
Αλλά ας πούµε ότι οι µικροµέτοχοι δεν ήξεραν τι τους γίνεται κι έκαναν λάθος επιλογές. Οι
χρηµατιστές τι ρόλο παίζουν; Γιατί τα παίρνουν τα “µεσιτικά”; Αυτοί δεν έχουν υποχρέωση να
προστατέψουν τους άσχετους; Αµ οι διαχειριστές των Αµοιβαίων Κεφαλαίων, στους οποίους
προσέτρεξαν οι νεόκοποι επενδυτές µετά από προτροπές των “ειδικών” ώστε να αποφύγουν λάθος
επιλογές, γιατί δεν προστάτεψαν τον κοσµάκη; Γιατί τα Αµοιβαία Μετοχικά, και µάλιστα πολλά απ’
αυτά που ανήκουν σε κρατικές Τράπεζες, έχασαν από τον Σεπτέµβριο του 1999 µέχρι το Μάρτιο του
2003 από 85% µέχρι 95% της αξίας τους; Σε µετοχές ανύπαρκτων εταιρειών τοποθετούσαν οι
διαχειριστές τους τα χρήµατα των ανυποψίαστων επενδυτών; Και τα βαριά χαρτιά του Γ.∆., ο οποίος
έχασε το 77% της αξίας του στο ίδιο διάστηµα, ανήκαν κι αυτά σε ανύπαρκτες εταιρείες; Κοντολογίς,
µήπως το ΧΑΑ, ο καθρέπτης της ελληνικής οικονοµίας, είναι ανύπαρκτο; Μήπως δηλαδή η ελληνική
οικονοµία στο παγκόσµιο οικονοµικό γίγνεσθαι είναι ανύπαρκτη; Με απλούς συλλογισµούς και
παρατήρηση της οδυνηρής εγχώριας πραγµατικότητας, δυστυχώς, µάλλον εκεί καταλήγουµε…
−Εν τω µεταξύ, o κ. ∆ηµ. Ασπρογέρακας, ο εισαγγελέας που προΐστατο της δίωξης του
οικονοµικού εγκλήµατος και της ειδικής υπηρεσίας (Σ∆ΟΕ) για την πάταξή του, δροµολογούσε «την
κλήση προς κατάθεση του υπουργού Εθνικής Οικονοµίας κ. Γιάννου Παπαντωνίου εντός των προσεχών
ηµερών. Σύµφωνα µε πληροφορίες από εισαγγελικές πηγές, ο κ. Παπαντωνίου θα κληθεί σε µια
προσπάθεια της εισαγγελικής αρχής να διευκολύνει την προσπάθειά του για πάταξη νοσηρών
φαινοµένων στο Χρηµατιστήριο και ειδικότερα να εντοπισθούν οι µετοχές για τις οποίες έκανε λόγο και
ο κ. Παπαντωνίου, γνωστές ως “φούσκες”.»68
Όµως, παρά τις εισαγγελικές έρευνες και τον πολύνεκρο καταστροφικό σεισµό της 7ης Σεπτ.
1999 που έπληξε την Αττική, ο Γ.∆. του ΧΑΑ συνέχιζε ν’ ανηφορίζει απτόητος, ενώ ο κ.
Παπαντωνίου − ακόµη και τότε! − εξακολουθούσε να παραπλανά τους επενδυτές, προβλέποντας
συνέχιση της “κανονικής” πορείας της Σοφοκλέους! Λέτε να µην είχε συνειδητοποιήσει ούτε ο ίδιος
το αφύσικο φούσκωµα του ελληνικού χρηµατιστηρίου; Τότε τι “φύλακας” ήταν;

32

«Με νέο ιστορικό ρεκόρ έκλεισε χθες ο Γενικός ∆είκτης, ο οποίος διαµορφώθηκε στις 5.740,47
µονάδες, σηµειώνοντας άνοδο 0,62%. Οι αρνητικές ψυχολογικές επιδράσεις του σεισµού αποδείχτηκαν
παροδικές, αφού µετά την αρχική πτώση κατά 6,86%, ξεκίνησε µε πολύ γρήγορους ρυθµούς η
ανάκαµψη.
“Ο σεισµός δεν θα έχει επιπτώσεις στο Χρηµατιστήριο, στο µέτρο που δεν επηρεάζεται η
οικονοµία”, δήλωσε στην “ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ” ο υπουργός Εθνικής Οικονοµίας κ. Γιάννος Παπαντωνίου.
Όπως τόνισε ο ίδιος, απαντώντας σε σχετική ερώτηση της “ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ”, “το µεγάλο δυσάρεστο
αυτού του σεισµού είναι ο αριθµός των νεκρών. Τα µεγέθη των υλικών ζηµιών όµως είναι µικρά σε
σχέση µε τις δυνατότητες της ελληνικής οικονοµίας. Το Χρηµατιστήριο”, κατέληξε ο κ. Παπαντωνίου
εντυπωσιασµένος από το αποτέλεσµα της χθεσινής συνεδρίασης “θα συνεχίσει την κανονική του
πορεία”.»69
Εδώ τα σχόλια περιττεύουν, για να µην … αδικήσουµε τα “µαργαριτάρια” του κ. Υπουργού!
−Στις 13 Σεπτ. 1999, µια µόλις εβδοµάδα πριν από την ενορχηστρωµένη µεθόδευση της
πτώσης του ΧΑΑ, και µε το Γ.∆. στις 6.032,85 µονάδες και τη συνολική κεφαλαιοποίηση του
Χρηµατιστηρίου στο 160% του ΑΕΠ, ο κ. Παπαντωνίου κάνει νέα απροκάλυπτη παρέµβαση στα
χρηµατιστηριακά δρώµενα. Να τι έγραψαν ΤΑ ΝΕΑ την εποµένη: «Θετική θα συνεχίσει να είναι η
πορεία του Χρηµατιστηρίου σύµφωνα µε τις προβλέψεις του υπουργού Εθνικής Οικονοµίας κ. Γιάννου
Παπαντωνίου. Ο υπουργός, σχολιάζοντας χθες τη νέα άνοδο του Γενικού ∆είκτη Τιµών Μετοχών στη
Σοφοκλέους, δήλωσε ότι “όσο πάει καλά η οικονοµία, καλά θα πηγαίνει και το Χρηµατιστήριο”.
Ο κ. Παπαντωνίου για µία ακόµη φορά συνέστησε στους επενδυτές να είναι πολύ προσεκτικοί
στις επιλογές τους και πριν απ’ όλα να σταθµίζουν τους κινδύνους που υπάρχουν στο Χρηµατιστήριο.
∆ήλωσε χαρακτηριστικά ότι το Χρηµατιστήριο “έχει διακυµάνσεις” και τόνισε ότι “χρειάζεται πολύ
µεγάλη προσοχή” στις τοποθετήσεις σε αυτό. “Ο καθένας πρέπει να σταθµίζει πάρα πολύ καλά τους
κινδύνους που υπάρχουν” δήλωσε χαρακτηριστικά ο υπουργός. Προέτρεψε µάλιστα τους επενδυτές στις
επιλογές τους να προτιµούν τις εταιρείες µε ισχυρή κεφαλαιουχική βάση και µε προοπτική.»70
Μέχρι εδώ, λοιπόν, όλα καλά και άγια! Ο κ. Παπαντωνίου δεν είχε βγάλει καµία ανακοίνωση
S.O.S. για στοπ στις αγορές όλων των µετοχών σ’ αυτά τα επίπεδα. Απλώς οι επενδυτές έπρεπε να
προτιµούν εταιρείες µεγάλης κεφαλαιοποίησης µε προοπτική, κοινώς τα “παλαιά τζάκια”. Οι
µικροµεσαίες νέες επιχειρήσεις, που είχαν εισέλθει δυναµικά στο προσκήνιο και απορροφούσαν
µεγάλο µέρος της χρηµατιστηριακής πίτας, έπρεπε να αποδυναµωθούν. Είχε ήδη ξεσπάσει ένας
υπόγειος οικονοµικός πόλεµος µεταξύ παλαιών και νέων τζακιών, και ο κ. Παπαντωνίου έπρεπε να
λάβει σαφή θέση µε ποιους ήταν. Και θέση, όπως είδατε, έλαβε, καθ’ ότι οι διαπλεκόµενοι είναι
βλοσυροί και επικίνδυνοι τύποι. Όπως θα αποδείκνυε, βέβαια, η τραγική πραγµατικότητα, και οι
«εταιρείες µε ισχυρή κεφαλαιουχική βάση και µε προοπτική» ήταν ΦΟΥΣΚΕΣ.
−Και φτάσαµε στο Σαββατοκύριακο του τρόµου, όταν όλες οι καραµούζες των “µεγαλοφυών”
φυλάκων της οικονοµίας ήχησαν άγαρµπα, δίνοντας το σύνθηµα της άτακτης υποχώρησης των τιµών
των µετοχών. Προσέξτε όµως: Στις 19 Σεπτεµβρίου 1999 και στη σελίδα 4 της έγκριτης
ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗΣ, κάτω από το άρθρο όπου ο διοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος κ. Λ. Παπαδήµος
εξέπεµψε “SOS προς επενδυτές”, υπήρχε το παραπλανητικό άρθρο µε τον τίτλο, “Ακόµα πιο ψηλά
το Χρηµατιστήριο”, και τον υπότιτλο, “Τι εκτιµά ο Γ. Παπαντωνίου”. Στην πρώτη πρόταση του
επίµαχου άρθρου υπάρχει η λέξη-κλειδί: “επίσης”. Αυτό αποδεικνύει περίτρανα ότι η θέση που
επελέγη για τη δηµοσίευσή του δεν ήταν καθόλου τυχαία. Θα παραθέσω αποσπάσµατα από το εκ του
πονηρού αυτό άρθρο το οποίο, ως εκ της ηµεροµηνίας και της θέσεως που δηµοσιεύτηκε, θυµίζει την
παροιµία “Μια στο καρφί και µια στο πέταλο”. Ο κ. Παπαντωνίου κάθε άλλο παρά να αποµακρύνει
τους επενδυτές από το Χρηµατιστήριο ήθελε. Ούτε όµως ήθελε να συγκρουστεί κατά µέτωπο µε τον
κ. Παπαδήµο, ή να “λιθοβοληθεί” όταν θα άρχιζε η κατάρρευση του µαγαζιού. Γι’ αυτό λοιπόν, σε
τούτη την κρίσιµη στιγµή, ο λαλίστατος αυτός υπουργός δεν µίλησε ευθέως και ευθαρσώς, αλλά
άφησε το «περιβάλλον» του να µιλήσει για λογαριασµό του. Ιδού η µαρτυρία:
«Στο οικονοµικό επιτελείο της κυβέρνησης παρακολουθούν επίσης µε ιδιαίτερη προσοχή τη
χρηµατιστηριακή κούρσα των τελευταίων µηνών. Ο υπουργός Εθνικής Οικονοµίας και Οικονοµικών κ.
Γ. Παπαντωνίου πάντα υπολόγιζε σε άνοδο της χρηµατιστηριακής αγοράς και σ’ αυτούς τους
υπολογισµούς στήριξε τις αποφάσεις του για διεύρυνση των παροχών, θεωρώντας ότι ο διπλασιασµός
33

του φόρου επί των χρηµατιστηριακών συναλλαγών θα µπορούσε να αντισταθµίσει το κόστος των
µέτρων. (…)
Την περασµένη εβδοµάδα είδε έκπληκτος τις ηµερήσιες συναλλαγές να προσεγγίζουν τα 600 δισ.
δρχ. και να ξεπερνούν κατά πολύ ακόµη και τις πλέον αισιόδοξες προβλέψεις. Με την ορµή που κινείται
το αποταµιευτικό κοινό προς τη Σοφοκλέους είδε τις προβλέψεις του να φαντάζουν
υπερσυντηρητικές, καθώς τα µεγέθη που περίµενε το 2000 υπερκαλύφθηκαν σχεδόν πέντε, τέσσαρις
µήνες νωρίτερα. Ο ίδιος πάντως, παρ’ ότι προβληµατίζεται από την ξέφρενη πορεία του Χρηµατιστηρίου
Αθηνών, θεωρεί πως υπάρχουν στο µέλλον µεγάλα οικονοµικά γεγονότα τα οποία θα τονώσουν
ακόµη περισσότερο τη ζήτηση µετοχών. Θεωρεί δε ότι ο κύριος µοχλός ανόδου της χρηµατιστηριακής
αγοράς στο προσεχές δωδεκάµηνο θα είναι τα επιτόκια. Αυτό σηµειώνει είναι το µεγάλο χαρτί που δεν
έχει παιχθεί ακόµη. Όταν τα επιτόκια αρχίσουν το 2000 να υποχωρούν τότε το σύνολο των
αποταµιευτών θα αναζητήσει νέες διεξόδους και το πιθανότερο είναι να κατευθυνθούν προς τη
Σοφοκλέους, µε αποτέλεσµα η ζήτηση µετοχών να φθάσει σε υψηλά επίπεδα. Ακόµη υπολογίζει σε
αύξηση της ζήτησης των µετοχών και από το εξωτερικό, πράγµα που θα σηµειωθεί µε την αναβάθµιση
της Σοφοκλέους από αναδυόµενη αγορά σε κύρια. Όλα τα στοιχεία βεβαιώνουν πως τη στιγµή που θα
συµβεί αυτό θα εισρεύσουν στη χώρα περίπου 3 δισ. δολ. Ο συνδυασµός των δύο αυτών παραγόντων
µπορεί µεσοπρόθεσµα να ωθήσει το γενικό δείκτη µέχρι τις 7.500 µονάδες, αναφέρουν πηγές του
υπουργείου Εθνικής Οικονοµίας. Και εδώ έγκειται ο µέγας προβληµατισµός. Πώς οι τιµές των
µετοχών µέσω αυτής της υπερβάλλουσας ζήτησης δεν θα φθάσουν σε προκλητικά υψηλά επίπεδα, πολύ
µακράν της πραγµατικής οικονοµικής θέσης των επιχειρήσεων.(…)
Ήδη ο κ. Παπαντωνίου, έναντι αυτών των προβληµατισµών, έχει δώσει εντολές στις
χρηµατιστηριακές και εποπτικές αρχές να διευκολύνουν την είσοδο νέων εταιρειών στη Σοφοκλέους.
Και ακόµη η κυβέρνηση προτίθεται να επιταχύνει την είσοδο κρατικών εταιρειών στη χρηµατιστηριακή
αγορά, ακριβώς για να ενισχύσει την προσφορά τίτλων. Ήδη ανήγγειλε τη δεύτερη µετοχοποίηση των
Ελληνικών Πετρελαίων, προωθεί τη µετοχοποίηση της ΕΥ∆ΑΠ και επιταχύνει την είσοδο στο ΧΑΑ της
ΕΤΒΑ και της αγροτικής Τράπεζας»71 (Η έµφαση δική µου)
Τι να πρωτοσχολιάσει κανείς από το παραπλανητικό αυτό άρθρο; Η πονηριά, ο
ερασιτεχνισµός, η επιπολαιότητα, η έλλειψη επαφής µε την πραγµατικότητα και η ασχετοσύνη του
οικονοµικού επιτελείου της κυβέρνησης είναι διάχυτα στις γραµµές που µόλις διαβάσατε. Το άρθρο
αυτό συνοψίζει µε δραµατικό τρόπο την απροκάλυπτη κυβερνητική προπαγάνδα που παρέσυρε στο
ΧΑΑ και στη συνέχεια στην οικονοµική καταστροφή εκατοντάδες χιλιάδες ανυποψίαστους Έλληνες
αποταµιευτές. Και βέβαια όλοι γνωρίζουµε για τον καταποντισµό των κρατικών χαρτιών του κ.
Παπαντωνίου. Βλέπετε, οι µαθητευόµενοι µάγοι της ελεύθερης (ασύδοτης) οικονοµίας προσπάθησαν
το ακατόρθωτο: ήθελαν να έχουν και το σκύλο χορτάτο και την πίτα γερή! Αµ δε γίνεται …
−Στις 20 Σεπτεµβρίου 1999, ο κ. Παπαντωνίου έδωσε συνέντευξη στο STAR.. Παραθέτω
αποσπάσµατα από άρθρο της ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑΣ αναφερόµενο στη συνέντευξη αυτή:
«Σε φάση “ανάπαυλας και ξεκούρασης ή αφαίρεσης του υπερβολικού ενθουσιασµού” θα
περάσει το ελληνικό Xρηµατιστήριο και θα παραµείνει στα επίπεδα αυτά για κάποιο χρονικό διάστηµα.
Tις εκτιµήσεις αυτές εξέφρασε σε χθεσινή συνέντευξή του (“Σταρ”) ο Γιάννος Παπαντωνίου,
τονίζοντας παράλληλα ότι οι ραγδαίες εξελίξεις που σηµειώνονται (µεγάλη άνοδος των µετοχών κ.λπ.)
“είχαν τα θετικά τους, αλλά θα πρέπει κάποτε να σταµατήσουν”.
Ο κ. Παπαντωνίου επανέλαβε όσα κατέγραψε χθες η “E”, ότι “δεν είναι λογικό σε ένα
Xρηµατιστήριο να υπάρχουν ηµερήσιες αυξήσεις της τάξης του 3%, 4%, 5%. Aυτό – είπε – κάποια
στιγµή σταµατά και διαπιστώνω µε ικανοποίηση ότι σήµερα σταµάτησε”.»72
Συγκρίνετε, τώρα, παρακαλώ, τις δηλώσεις αυτές του κ. Παπαντωνίου µε τις θέσεις του
οικονοµικού επιτελείου της κυβέρνησης που αποτυπώθηκαν την προηγούµενη µέρα στο άρθρο της
Καθηµερινής µε τον τίτλο “Ακόµα πιο ψηλά το Χρηµατιστήριο”, στο οποίο µόλις αναφερθήκαµε..
Συγκρίνετε και µε τις δηλώσεις του ίδιου του κ. Παπαντωνίου στις 13 Σεπτ. 1999, µε το Γ.∆. στις
6.032,85 µονάδες, ότι “όσο πάει καλά η οικονοµία, καλά θα πηγαίνει και το Χρηµατιστήριο”. Οι
συγκρίσεις αυτές, αποδεικνύουν ή δεν αποδεικνύουν πλήρως την ανευθυνότητα και επιπολαιότητα
του ανδρός;
Όσο για την “ικανοποίηση” του κ. Παπαντωνίου που µε την παρέµβαση του ∆ιοικητή της
ΤτΕ οι µεγάλες ηµερήσιες αυξήσεις του Γ.∆. καταλάγιασαν, και εδώ ο κ. Υπουργός υποκρινόταν. Το
34

φαινόµενο του +3%, +4% και +5% δεν θα σταµατούσε. Απεναντίας θα επαναλαµβανόταν αρκετές
φορές µέχρι τις εκλογές του Απριλίου 2000, αλλά ο κ. Υπουργός θα κατάπινε τη γλώσσα του, καθ’ ότι
οι προεκλογικοί καιροί απαιτούσαν τέτοιες ανόδους µετά από ανεπιθύµητες υποχωρήσεις του
Γενικού ∆είκτη…
Στην ίδια συνέντευξη, «Ο κ. Παπαντωνίου δέχθηκε ότι υπάρχουν εταιρείες “φούσκες”, δηλαδή
χωρίς καθόλου κεφάλαια, µε µηδενικά ή και αρνητικά κέρδη, και συνέστησε στους µικροµετόχους να
επιδεικνύουν µεγαλύτερη προσοχή και να µην ανταµείβονται οι µετοχές-“φούσκες” .»72
Ο καηµένος ο κ. Παπαντωνίου δεν µπορούσε τότε να υποψιαστεί – όπως δεν µπορούσαν κι
όλα τα µετέπειτα θύµατα – πως ολόκληρο το ΧΑΑ, το “παιδί” του, ήταν µια τεράστια πλαστική
φούσκα, ένα υδροκέφαλο τέρας… Παρατηρήστε επίσης πόσο προκλητικά και βίαια ο κ.
Παπαντωνίου επεµβαίνει στο “θεσµό” τον οποίο λίγο αργότερα θα αποκαλούσε ανεξάρτητη αγορά,
που τάχα έχει τους δικούς της κανόνες και δεν υπακούει σε κυβερνητικά σχέδια και επιδιώξεις.
Όταν έφτασε, λοιπόν, το πλήρωµα του χρόνου, έπρεπε να αφαιρεθεί από τους επενδυτές ο
υπερβολικός ενθουσιασµός, που ο ίδιος εξέτρεφε µέχρι πρόσφατα – ακόµα και µια εβδοµάδα
νωρίτερα – µε τα ψεύτικα τα λόγια τα µεγάλα! Για τέτοια πολιτική απαξία, αναξιοπιστία και
επιπολαιότητα µιλάµε... «Αυτά θα πρέπει κάποτε να σταµατήσουν», είπε ο Υπουργός. Να σταµατήσει
τι; Η φυσιολογική πορεία µιας ανεξάρτητης, όπως επανειληµµένα είχε τονίσει, αγοράς, που τάχα
αντανακλούσε την ευρωστία της ελληνικής οικονοµίας; Ή µήπως δεν ήταν ούτε φυσιολογική ούτε
ανεξάρτητη αυτή η πορεία; Κι αν δεν ήταν, ποιος, ποιοι ευθύνονταν γι’ αυτό; Και τι έκαναν οι φύλακες
τόσον καιρό; Αλλά και αυτό το κάποτε, το χρόνο δηλαδή της µοιραίας επέµβασης. ποιος τον
καθόρισε; Πολλά τα ερωτηµατικά και βαριά η µπόχα που αναδύεται από το άνοιγµα του οχετού του
Χρηµατιστηρίου…
Όµως, το άκρον άωτον της απροκάλυπτης υπουργικής επέµβασης στην “ελεύθερη” αγορά του
ΧΑΑ ήταν όταν καθόρισε και τη χρονική διάρκεια της φάσης σταθεροποίησης. Αν είναι δυνατόν!
«“Μπαίνουµε τώρα σε µία φάση σταθεροποίησης των κερδών που έχουν πραγµατοποιηθεί”,
έλεγε χθες ο υπουργός Εθνικής Οικονοµίας κ. Γ. Παπαντωνίου, ενώ παράγοντες του οικονοµικού
επιτελείου εκτιµούσαν ότι η φάση αυτή θα διαρκέσει για ενάµιση περίπου µήνα ακόµη, έως ότου η
Τράπεζα της Ελλάδος αναλάβει πρωτοβουλία για µείωση των επιτοκίων. “Αυτό θα είναι το επόµενο
σήµα για την αγορά”, σηµείωναν οι ίδιοι παράγοντες.»73
∆εν πρόλαβε, όµως, να καταλαγιάσει ο δείκτης του ΧΑΑ, ύστερα από την κατακεφαλιά που
δέχτηκε από τους εντεταλµένους “προστάτες” µας, δεν πρόλαβαν και οι µικροεπενδυτές να
πουλήσουν τα χαρτιά τους λόγω του κλειδώµατος των µετοχών στο limit down και, για κακή µας τύχη,
ξαναχτυπάει ο Απολλύων, κοινώς διάβολος. Άµα δε σε θέλει…
Παραθέτω αποσπάσµατα από το άρθρο της Αλίκης Μάτση στην Ελευθεροτυπία (24/09/1999)
όπου ο κ. ∆ρυς διαβεβαιώνει για τη συνέχιση της δυναµικής πορείας του ΧΑΑ. Ας όψεται κι αυτός!
«Aπόλυτα φυσιολογική χαρακτήρισε την πτώση του Xρηµατιστηρίου ο υφυπουργός
Οικονοµικών Γ. ∆ρυς από του βήµατος της Bουλής χθες, διαβεβαιώνοντας παράλληλα ότι “η δυναµική
του πορεία θα συνεχιστεί γιατί ακριβώς αντικατοπτρίζει, αντανακλά τη δυναµική που έχει σήµερα η
ελληνική οικονοµία”. (…)
Οι δηλώσεις ∆ρυ έγιναν µε αφορµή τη συζήτηση και οµόφωνη (πλην του βουλευτή της N.∆. Γ.
Σούρλα) ψήφιση της τροπολογίας, µε την οποία αυξάνεται η φορολόγηση στις πωλήσεις µετοχών από
0,3 σε 0, 6 τοις χιλίοις.»74
Παρ’ όλο, όµως, που η τροπολογία ψηφίστηκε οµόφωνα, η κυβέρνηση κατηγορήθηκε από
σύσσωµη την αντιπολίτευση για τις επεµβάσεις της στο Xρηµατιστήριο.
Ο βουλευτής της N.∆. κ. Γ. Bουλγαράκης, την κατηγόρησε ότι µέσω του Xρηµατιστηρίου
παίζει παιχνίδι σε βάρος των µικροεπενδυτών, τους οποίους εξώθησε να πάνε στη Σοφοκλέους.
Σύµφωνα µε το ίδιο άρθρο της κ. Μάτση στην «Ε», «Ο κ. ∆ρυς αντέδρασε, καταλογίζοντάς
του είτε λάθος πληροφόρηση είτε άγνοια των κανόνων του Xρηµατιστηρίου και υποστήριξε, όπως και ο
υπουργός ∆ικαιοσύνης Eυάγγελος Γιαννόπουλος, ότι το σύστηµα διέπεται από τους κανόνες της αγοράς.
Ο κ. Bουλγαράκης ανταπάντησε ότι όταν ο ίδιος ο πρωθυπουργός στη ∆EΘ, ο υπουργός Eθνικής
Οικονοµίας µε δύο συνεντεύξεις του, αλλά και διάφοροι παράγοντες (Kουνιάκης, Στουρνάρας) είπαν ότι
το Xρηµατιστήριο θα πάει καλά, δηµιουργούν την πεποίθηση στον απλό επενδυτή ότι πρέπει να µετέχει
κι αυτός σ’ αυτή τη διαδικασία.

35

•Στο ίδιο πνεύµα και ο βουλευτής του ΣYN Γ. ∆ραγασάκης υποστήριξε ότι η κυβέρνηση
καλλιεργεί την αντίληψη ότι το Xρηµατιστήριο είναι φιλανθρωπικό ίδρυµα και χαρακτήρισε µεγάλο
ολίσθηµα να του “δίνει χαρακτήρα IKA από όπου µπορεί κανείς να περνά και να παίρνει λεφτά”, “που
µπορούν διάφοροι υπουργοί να ρυθµίζουν πότε θα ανεβαίνει και θα κατεβαίνει µε τις γνωστές
επικίνδυνες συνέπειες”.»74
Είχαν άδικο οι βουλευτές της αντιπολίτευσης;
Καλού-κακού, πάντως, από την εποµένη η κυβέρνηση θα προσπαθούσε να
«αποπολιτικοποιήσει» το Χρηµατιστήριο. Ήταν όµως πολύ αργά για να µας πείσει για την
“αθωότητα” και τις “καλές” της προθέσεις. Να τι έγραψε σχετικά ο Γ. ΚΑΡΕΛΙΑΣ στην
ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ (25/09/1999):
«Η κυβέρνηση επιχειρεί τώρα να “αποπολιτικοποιήσει” όσα συµβαίνουν στο Χρηµατιστήριο και
να δείξει ότι στρέφει το ενδιαφέρον της προς τα στοιχεία της “πραγµατικής οικονοµίας”, τα οποία
εκτιµά ότι την ευνοούν.
Η τάση αυτή ήταν εµφανής στη χθεσινή συνεδρίαση του υπουργικού συµβουλίου, το οποίο
απέφυγε να εισέλθει στην ουσία της συζήτησης για το Χρηµατιστήριο, υιοθετώντας την εισήγηση του
υπουργού Εθνικής Οικονοµίας Γιάννου Παπαντωνίου “να µην πολιτικοποιήσουµε το θέµα”. Ο
υπουργός χαρακτήρισε “φυσιολογική διόρθωση” την πτώση των τιµών και πρόσθεσε ότι “ήταν
αναγκαία, για να αποφευχθούν µεγαλύτεροι κίνδυνοι”.»75
Καλά εδώ µιλάµε για το άκρον άωτον της υποκρισίας!
Το θλιβερό είναι ότι ο κ. Παπαντωνίου παραπλανούσε τους επενδυτές ακόµη και στο
κορύφωµα της κρίσης, στις 24 Σεπτεµβρίου 1999, χαρακτηρίζοντας “φυσιολογική διόρθωση” την
κατακόρυφη πτώση του ΧΑΑ – αποτέλεσµα της βίαιης κυβερνητικής επέµβασης! Και σα να µην
έφτανε αυτό, συγχρόνως προέβλεπε µεσοπρόθεσµη ανοδική τάση! Ιδού η µαρτυρία από την έγκριτη
εφηµερίδα ΤΑ ΝΕΑ:
«Στα όρια του πανικού κινήθηκε χθες η Σοφοκλέους. Ο Γενικός ∆είκτης τιµών στη διάρκεια της
συνεδρίασης έφθασε να χάνει 7,44%, µε το σύνολο σχεδόν των µετοχών να σηµειώνουν απώλειες κοντά
στο κατώτατο επιτρεπόµενο όριο (8%), ενώ οι επενδυτές έδιναν εντολές για ανοικτές πωλήσεις. Όµως,
οι παρεµβάσεις που έγιναν από κρατικούς θεσµικούς επενδυτές περιόρισαν τελικά τις απώλειες του
Γενικού ∆είκτη, ο οποίος έκλεισε στις 5.503,47 µονάδες, µε απώλειες 5,41%.(…)
Παρ’ όλα αυτά, ο υπουργός Εθνικής Οικονοµίας και Οικονοµικών κ. Γιάννος Παπαντωνίου
χθες, στις πρώτες δηλώσεις που έκανε από τις αρχές της εβδοµάδας, όταν δηλαδή ξέσπασε η κρίση,
εµφανίστηκε αισιόδοξος για την πορεία του Χρηµατιστηρίου. “Η εκτίµηση της κυβέρνησης είναι ότι η
µεσοπρόθεσµη τάση του Χρηµατιστηρίου θα είναι ανοδική”, είπε αµέσως µετά τη συνεδρίαση του
Υπουργικού Συµβουλίου, ενώ τη βουτιά του Γενικού ∆είκτη την απέδωσε στη “φυσιολογική λειτουργία
των αγορών” η οποία, όπως είπε, “όχι µόνο δεν αποκλείει, αλλά ενσωµατώνει τέτοιες
διακυµάνσεις”.»76
Ακούγοντας αυτά τα λόγια από το στόµα του υπεύθυνου υπουργού τους οι παραπλανηµένοι
επενδυτές, αντί να πουλήσουν όπως-όπως και να λακίσουν από τη λυκοφωλιά, εφησύχασαν!
Συγχρόνως προσήλθαν στο “ναό” και καινούργια υποψήφια θύµατα, προσφέροντας οικειοθελώς τα
κεφάλια τους ως σανίδα σωτηρίας στους µεγαλοκατεργαρέους για να σπάσουν τις µετοχές-φούσκες
πάνω τους. Και επαναλαµβάνω την ερώτηση: Είναι ή δεν είναι ο κ. Παπαντωνίου ο υπ’ αριθµόν ένα
ηθικός αυτουργός της Μεγάλης Ληστείας;
−Στις 26 Σεπτεµβρίου 1999, η έγκριτη εφηµερίδα ΤΟ ΒΗΜΑ σε άρθρο µε τον τίτλο «Πού θα
σταµατήσει η πτώση των µετοχών», έγραψε µεταξύ άλλων: «Από πλευράς επίσης ξένων θεσµικών
επενδυτών είναι έκδηλη η βούληση για αγορά ελληνικών µετοχών και εκπρόσωποί τους προσπαθούν σε
επαφές µε παράγοντες του ΥΠΕΘΟ να διερευνήσουν σε ποιο σηµείο θα ισορροπήσουν οι τιµές για να
εισέλθουν στη Σοφοκλέους. Ο χρόνος έναρξης των αγορών αυτών θα είναι φυσικά και η κρίσιµη καµπή
αναστροφής της πτωτικής τάσης».
Και επειδή και το ΒΗΜΑ είναι αξιόπιστο και ισχύει η παροιµία «χωρίς φωτιά καπνός δε
βγαίνει», οι γραµµές αυτές πρέπει να µας προβληµατίσουν.
Τι σηµαίνει άραγε αυτό; Μήπως γνώριζε η ηγεσία του Υπουργείου Εθνικής Οικονοµίας σε
ποιο σηµείο θα ισορροπήσουν οι τιµές, ώστε οι ξένοι θεσµικοί να προσπαθούν να της αποσπάσουν

36

την πληροφορία για να µπουν και να κερδοσκοπήσουν εις βάρος των ελληνικών νοικοκυριών; ∆ιόλου
απίθανο.
Κατά τ’ άλλα, ο γ. γραµµατέας του ΥΠΕΘΟ εµφανίστηκε στο βολικό ρόλο του Πόντιου
Πιλάτου. Να τι έγραψε ΤΟ ΒΗΜΑ στο ίδιο άρθρο: «Σε έναν ρόλο περισσότερο “πυροσβεστικό”
κινήθηκε την “εβδοµάδα των παθών” ο γενικός γραµµατέας του υπουργείου Εθνικής Οικονοµίας κ. Γ.
Παπαϊωάννου, ο οποίος µε δηλώσεις στο “Βήµα της Κυριακής” τονίζει ότι “η κυβέρνηση παρεµβαίνει
µόνο σε θεσµικό επίπεδο µε στόχο τον εκσυγχρονισµό της αγοράς, την εξασφάλιση συνθηκών απόλυτης
διαφάνειας στο Χρηµατιστήριο και την προστασία των επενδυτών από τους κινδύνους του τζόγου”.»77
Ώστε “η κυβέρνηση παρεµβαίνει µόνο σε θεσµικό επίπεδο”! Σωπάτε, καλέ! Από πότε; Όσο
για το πόσο η κυβέρνηση “προστάτεψε” τους επενδυτές από τους κινδύνους του τζόγου, το γνωρίζει
από πρώτο χέρι ο κάθε “εγκλωβισµένος” και “ΧΑΑµένος”…
− Όπως είδαµε, δεν είχε προλάβει να κατακαθίσει ο κουρνιαχτός από τις βαρύγδουπες
δηλώσεις Παπαδήµου, και η κυβέρνηση έκανε στροφή 180 µοιρών προσπαθώντας να τα µαζέψει. Μα
ήταν σοβαρά πράγµατα αυτά; Ούτε σοβαρά ήταν ούτε αθώα, όµως έχουν την εξήγησή τους. Όπως
έγραψαν ΤΑ ΝΕΑ στις 27/09/1999, «Επιχείρηση δηµιουργίας κλίµατος µεσοπρόθεσµης ανόδου του
Χρηµατιστηρίου θέτει τώρα σε εφαρµογή το οικονοµικό επιτελείο σε µια προσπάθεια να “τονώσει το
ηθικό των επενδυτών” και να οµαλοποιήσει τη χρηµατιστηριακή αγορά ύστερα από την “ελεύθερη
πτώση” που σηµείωσε ο Γενικός ∆είκτης την περασµένη εβδοµάδα.»78
Για το σκοπό αυτό η κυβέρνηση θα ενεργοποιούσε τη ∆ηµόσια Επιχείρηση Κινητών Αξιών
(∆ΕΚΑ), «µε στόχο να απορροφηθούν µε αγορές µετοχών ενδεχόµενες νέες κινήσεις “πανικού” των
µικρών επενδυτών και να αποτραπεί έτσι περαιτέρω επιδείνωση του κλίµατος.»78
Να λοιπόν από πότε µπήκε στο παιχνίδι η αµαρτωλή ∆ΕΚΑ, η οποία, όπως είναι γνωστό,
οργίασε ένα µήνα πριν από τις εκλογές της 9ης Απριλίου 2000.
Σύµφωνα µε το ίδιο άρθρο των ΝΕΩΝ, το ΥΠΕΘΟ επρόκειτο να αξιοποιήσει µελέτη
(αλχηµεία) που είχαν καταρτίσει στελέχη του, από την οποία προέκυπτε ότι η Σοφοκλέους στο
επίπεδο των 6.000 µονάδων … δεν ήταν “φούσκα”!
«Ήδη, µε βάση τα συµπεράσµατα αυτής της µελέτης, τα αρµόδια στελέχη του οικονοµικού
επιτελείου ενηµερώνουν τους απεσταλµένους των ξένων θεσµικών επενδυτών οι οποίοι τις τελευταίες
ηµέρες έχουν “πολιορκήσει” το υπουργείο Εθνικής Οικονοµίας προκειµένου να ενηµερωθούν για τις
προοπτικές του ελληνικού Χρηµατιστηρίου ύστερα από τις τελευταίες εξελίξεις.
Από τη µελέτη προκύπτει ότι το επίπεδο των 6.000 µονάδων δεν απέχει πολύ από τις
πραγµατικές δυνατότητες της χρηµατιστηριακής αγοράς.»78
Βλέπετε, λοιπόν, από ποια κέντρα ξεκινούσε η παραπληροφόρηση; Έπρεπε πάση θυσία να
συγκρατηθεί ο Γ.∆. στα ψηλά για κάποιο διάστηµα, ώστε να προλάβουν να ξεφορτώσουν οι
πληροφορηµένοι “µεγάλοι” – θύτες – τις φούσκες τους στα κεφάλια των αποπλανηµένων και
ανυποψίαστων µικρών… Σε καµία περίπτωση δεν έπρεπε να χαλάσει η καλοµαγειρεµένη
κερδοσκοπική “σούπα” την τελευταία στιγµή!
−Στις 29/09/1999, η εβδοµαδιαία οικονοµική εφηµερίδα ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ στο “πρώτο θέµα”,
έγραψε: «Στο παιχνίδι στήριξης της αγοράς ενεπλάκη βεβαίως και ο κ. Παπαντωνίου, επισηµαίνοντας
τη ∆ευτέρα (27 Σεπτεµβρίου) µεταξύ άλλων ότι η Σοφοκλέους είναι πλέον αναπτυγµένη αγορά.
Συνεχίζοντας τόνισε ότι η Ελλάδα διέρχεται έναν ενάρετο κύκλο χαµηλών ελλειµµάτων, χαµηλού
πληθωρισµού και υψηλών ρυθµών ανάπτυξης,(…)».79
Και σα να µην ήταν αρκετή η παρέµβαση αυτή, δυο µέρες αργότερα ο κ. Παπαντωνίου
“ξαναχτύπησε” – τούτη τη φορά από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού. Την ηµέρα εκείνη ο Γ.∆. του
ΧΑΑ, µετά από έντονες διακυµάνσεις, είχε κλείσει στις 5.596, 84 µονάδες, εµφανίζοντας οριακά
κέρδη της τάξης του 0,10%. Η αξία των συναλλαγών είχε διαµορφωθεί στα 370 δισ. δραχµές.
(Περασµένα µεγαλεία και διηγώντας τα να κλαις…)
«Τις διακυµάνσεις στο Xρηµατιστήριο δεν απέκλεισε άλλωστε και ο υπουργός Εθνικής
Οικονοµίας Γιάννος Παπαντωνίου, ο οποίος σε συνέντευξή του στο αµερικανικό κανάλι CNN τόνισε ότι
“το ελληνικό Xρηµατιστήριο έχει αυξηθεί κατά 132% από την αρχή του έτους, οπότε ήταν φυσιολογικό
σε κάποιο σηµείο να γίνει µία διόρθωση που φαίνεται ότι λήγει. Αναµένεται η ανάπτυξη να
επαναληφθεί, χωρίς βέβαια να αποκλείονται µελλοντικές διακυµάνσεις. Η εκτίµησή µου είναι ότι η
37

τάση θα παραµείνει θετική, αφού αντανακλά την ισχύ της ελληνικής οικονοµίας. Σε όλες τις αγορές
όµως παρατηρούνται διακυµάνσεις”.»80
Όπως γνωρίζουµε, βέβαια, το φυσιολογικό της διόρθωσης αυτής είχε επέλθει µετά από βίαιη
παρέµβαση κορυφαίων οικονοµικών παραγόντων του τόπου. Αλλά το κωµικοτραγικό είναι ότι ο
υπουργός µας προέβλεψε ότι η διόρθωση “φαίνεται ότι λήγει” κι ότι η τάση θα παρέµενε θετική,
αφού τάχα αντανακλούσε την ισχύ της ελληνικής οικονοµίας! Ποια ισχύ; ∆εν γνώριζε άραγε ο κ.
Παπαντωνίου τη ζοφερή ελληνική πραγµατικότητα και την οικονοµική κακοδαιµονία που δέρνει τον
τόπο µας τις τελευταίες δεκαετίες; Πετούσε άραγε κι αυτός στα σύννεφα; ΄Ηταν δηλαδή απλά
άσχετος ή µήπως ήταν σκέτα πονηρός;;
−Στις 18 Οκτωβρίου 1999 ο Γ.∆. έκλεισε στις 5.429,25 µονάδες, κάνοντας βουτιά -6.21%.
Την ίδια µέρα ο υπουργός συνέστησε ψυχραιµία. Σχολιάζοντας τη «µαύρη ∆ευτέρα» της Σοφοκλέους
ο κ. Παπαντωνίου είπε: «Σε ένα χρηµατιστήριο, ιδιαίτερα όταν υπάρχει µια διεθνής οικονοµική
αναταραχή, είναι φυσικό να υπάρχουν διακυµάνσεις. Έτσι και στο ελληνικό Xρηµατιστήριο υπάρχουν
και θα συνεχίσουν να υπάρχουν διακυµάνσεις».81
Την εποµένη ο κ. Παπαντωνίου φάνηκε πιο προσεκτικός στις δηλώσεις του. Σε αποκλειστική
συνέντευξη στην οικονοµική εφηµερίδα «ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ» και στην ερώτηση: «Ποιες είναι οι
προβλέψεις σας για τη χρηµατιστηριακή αγορά; Πότε θα ωριµάσουν οι συνθήκες για την αναβάθµισή
της;», είχε απαντήσει:
«Κοιτάξτε, έχω δηλώσει πολλές φορές ότι δεν κάνω καµία πρόβλεψη, ούτε έχω καµία θεωρία
για το ποιο είναι το ενδεδειγµένο επίπεδο τιµών του Χρηµατιστηρίου Αθηνών ή οποιουδήποτε άλλου
Χρηµατιστηρίου. Πολλοί έχουν καεί προβάλλοντας παρόµοιες θεωρίες ή κάνοντας προβλέψεις.
Πιστεύω ότι η αγορά µόνη της θα προσδιορίσει το επίπεδο αυτό, στο οποίο µπορούν να σταθούν
µεσοπρόθεσµα οι τιµές του Χρηµατιστηρίου και το οποίο θα αντιστοιχεί στην πραγµατική δύναµη της
Οικονοµίας και των ελληνικών επιχειρήσεων.»82
Οποία υποκρισία! Μα µέχρι προ ολίγων ηµερών, και καθ’ όλη τη διάρκεια του 1999, µόνο
προβλέψεις έκανε ο κ. Παπαντωνίου – προβλέψεις για συνεχή ανοδική τάση του Γ.∆. του ΧΑΑ, µε τις
απαραίτητες µικροδιακυµάνσεις, φυσικά. Και όταν είδε τα σκούρα µας είπε, χωρίς να κοκκινίζει, πως
δεν κάνει προβλέψεις,; Αµ το άλλο; Είπε πως δεν έχει θεωρία για το ποιο είναι το ενδεδειγµένο
επίπεδο τιµών για το ΧΑΑ! Τότε λοιπόν γιατί κίνησε θεούς και δαίµονες για να το ρίξει ένα µήνα
νωρίτερα; Έτσι για πλάκα; Οποία προκλητική υπεκφυγή!
Αλλά, αν υποθέσουµε ότι όντως ο κ. Παπαντωνίου δεν γνώριζε ποιο είναι το ενδεδειγµένο
επίπεδο τιµών του Χρηµατιστηρίου, κι ότι δεν είχε ακούσει τίποτα για P/E, P/Bv κ.λπ., τότε γιατί
παρίστανε τον Υπουργό Εθνικής Οικονοµίας; Για να βουλιάξει στην οικονοµική εξαθλίωση τα µισά
νοικοκυριά της Ελλάδας; Κι αν δεν γνωρίζει ο Υπουργός Εθνικής Οικονοµίας ποιο επίπεδο τιµών για
το ΧΑΑ είναι ρεαλιστικό, ποιος θα µας πληροφορήσει επί του προκειµένου; Θα περιµένουµε να µας
πουν αν το ΧΑΑ είναι ακριβό ή φτηνό οι ξένοι οίκοι, ο ελδεάρχης της γειτονιάς ή τα παπαγαλάκια;
Και πώς κάποιοι κατηγορούσαν τον κοσµάκη για µαζική παραφροσύνη, όταν ο ίδιος ο Υπουργός
δεν ήξερε αν οι 6.350 µονάδες του Γ.∆. ήταν πολλές ή λίγες;
Αλλά τι κοπιάζω να επιχειρηµατολογώ για ν’ αποδείξω την προφανέστατη ανεπάρκεια και
ενοχή του ανδρός; Θα µπορούσα να τερµατίσω το βιβλίο εδώ. ∆εν χρειαζόµαστε άλλες αποδείξεις για
το αδίκηµα. Κάηκε ο κ. Παπαντωνίου µε τις εκ του πονηρού “προβλέψεις” που έκανε για να
παρασύρει τον κοσµάκη στο άντρο της Σοφοκλέους, και η φυγάδευσή του σε άλλο υπουργείο, που σε
καµία περίπτωση δεν µπορεί να θεωρηθεί τιµωρία, πιστοποιεί ότι τα έκανε θάλασσα. Και ας µην
ισχυριστεί κανείς ότι φταίνε οι µικροεπενδυτές που τάχα κατελήφθησαν από “φρενίτιδα”, κι ότι ο κ.
Παπαντωνίου είναι αθώος! Ο λαός είναι “πρόβατα” και ο ηγέτης είναι ο “ποιµένας”. Οι ηγέτες
ηγούνται, προηγούνται, οδηγούν, δείχνουν το δρόµο, και ο λαός ακολουθεί, άγεται και φέρεται. Έτσι
δεν είναι; Αυτό σηµαίνει ηγέτης. Αυτό λένε τα λεξικά.
Αξίζει να σηµειώσουµε εδώ ότι και ο διάδοχος του κ. Παπαντωνίου στο ΥΠ.ΕΘ.Ο, κ. Νίκος
Χριστοδουλάκης, είχε παρόµοια αντίληψη για το επίπεδο τιµών των µετοχών, όπως φαίνεται από
δήλωσή του στη Βουλή κατά τη συζήτηση της πρότασης της Ν∆ για τη σύσταση εξεταστικής
επιτροπής, µε αφορµή την προεκλογική δραστηριότητα της ∆ΕΚΑ ΑΕ.
Για την «ορθή τιµή» συγκεκριµένα είπε ότι «οι τιµές διαµορφώνονται από την προσφορά και
τη ζήτηση και ότι για το θέµα “διάσηµοι νοµπελίστες οικονοµολόγοι έσπασαν τα µολύβια τους”.»
38

(news.in.go-29/11/01) Κι αφού ούτε οι νοµπελίστες οικονοµολόγοι γνωρίζουν ποιο είναι το σωστό
επίπεδο τιµών των µετοχών, θα πει πως αυτά που µας λένε οι “ειδικοί” − ότι τάχα σ’ ένα
χρηµατιστήριο οι τιµές διαµορφώνονται ανάλογα µε την κερδοφορία των εισηγµένων, το P/E, τα
µακροοικονοµικά και µικροοικονοµικά της χώρας, κλπ. − είναι κουραφέξαλα, διότι προφανώς τα
χρηµατιστήρια είναι καµουφλαρισµένα καζίνα! Αυτό λέει ο κοινός νους. Όσο για την “προσφορά” και
τη “ζήτηση” των µετοχών, απλούστατα και αυτές διαµορφώνονται τεχνητά από τους επιτήδειους, µε
καταχθόνια παιχνίδια και φηµολογίες, ανάλογα πάντα µε τις συγκυρίες.
Όµως, για να πούµε και του “στραβού το δίκιο”, του κ. Παπαντωνίου του ξέφευγαν και κάτι
αλήθειες. Είπε πως «η αγορά µόνη της θα προσδιορίσει το επίπεδο (…), το οποίο θα αντιστοιχεί
στην πραγµατική δύναµη της Οικονοµίας και των ελληνικών επιχειρήσεων». Και, ω του θαύµατος,
δηλαδή της συµφοράς, το έκανε η άθλια! Το Μάρτιο του 2003, η “πραγµατική δύναµη της
Οικονοµίας” καθόρισε το επίπεδο του Γ.∆. κάτω από τις 1.500 µονάδες, εκεί που ήταν το Μάρτιο
του 1998, δηλαδή πέντε χρόνια νωρίτερα. Για τέτοια οικονοµία-φούσκα µιλάµε! Τι να λέει άραγε
τώρα ο κ. Παπαντωνίου; Είµαι περίεργη…
Εδώ πρέπει να επισηµάνω, για να µην ξεχνιόµαστε και µας παραµυθιάζουν πως φταίει τάχα η
απειλή πολέµου εναντίον του Ιράκ, κ.λπ., ότι η δήλωση του κ. Παπαντωνίου ήταν σαφής και
κατηγορηµατική. Συναρτούσε την πορεία του ΧΑΑ µόνο µε την πραγµατική δύναµη της οικονοµίας
και των επιχειρήσεων και δεν συµπεριλάµβανε κανέναν άλλο όρο.
−Στις 20/10/1999, ηµέρα της δηµοσίευσης της συνέντευξης του κ. Παπαντωνίου στο
ΣΥΜΒΟΥΛΟ, ο Γ.∆. του ΧΑΑ εκτινάχτηκε στα ύψη. Αχ αυτή η ευµετάβλητη “ψυχολογία”! Ο
Γενικός ∆είκτης τιµών µετοχών αυξήθηκε κατά 5,78%, κλείνοντας στις 5.704,26 µονάδες, ενώ ο
τζίρος ανήλθε σε 399 δισ. δραχµές! Ε, τι φαντάζεστε τώρα; Θα άφηνε την ευκαιρία ανεκµετάλλευτη ο
κ. Γιάννος µας; Να τι έγραψαν περί αυτού ΤΑ ΝΕΑ στις 21/10/1999:
«Το Χρηµατιστήριο είναι ώριµο, αλλά οι επενδυτές είναι ανώριµοι. Αυτή είναι ουσία των
χθεσινών δηλώσεων του υπουργού Εθνικής Οικονοµίας και Οικονοµικών κ. Γιάννου Παπαντωνίου, ο
οποίος προέβλεψε ότι το 2000 θα γίνει η αναµενόµενη αναβάθµιση της Σοφοκλέους στις ώριµες
χρηµατιστηριακές αγορές του κόσµου. Ο υπουργός, που κλήθηκε χθες να σχολιάσει τη µεγάλη ανάκαµψη
του Χρηµατιστηρίου µετά και τη µείωση των επιτοκίων της Τραπέζης της Ελλάδος, δήλωσε ότι αυτή
επιβεβαιώνει τις “θετικές τάσεις” του ελληνικού Χρηµατιστηρίου το οποίο “είναι απόλυτα ώριµο σε ό,τι
αφορά τη δοµή και τη λειτουργία του”. Ο κ. Παπαντωνίου είπε ότι το ελληνικό Χρηµατιστήριο “δεν έχει
τίποτε να ζηλέψει, ούτε νοµοθετικά, ούτε διοικητικά, ούτε τεχνολογικά, ούτε από πλευράς
διαφάνειας και συστηµάτων εποπτείας σε σχέση µε οποιοδήποτε άλλο ξένο χρηµατιστήριο”. “Αλλά
υστερεί ακόµη σε ωριµότητα όσον αφορά στη συµπεριφορά των επενδυτών στο µέτρο που τους
τελευταίους µήνες έχουν µπει σε αυτό πολλοί συµπολίτες µας, και πολύ καλά έκαναν, που δεν έχουν
ακόµη όµως την εµπειρία αυτών των συναλλαγών και αντιδρούν παρασυρόµενοι από τις φήµες και από
διάφορες εικόνες που κυκλοφορούν στο διεθνή και ελληνικό ορίζοντα”, δήλωσε χαρακτηριστικά ο
υπουργός προβλέποντας ότι στο µέλλον τα φαινόµενα αυτά θα περιορισθούν “στο µέτρο που θα
αποκτάται εµπειρία”.»83 (Η έµφαση δική µου)
Τώρα πού κολλάνε όλα τούτα; Σας παρακαλώ µην παίρνετε τον άνθρωπο αυτό στα σοβαρά,
διότι µπορεί να σας τρελάνει. Χάσαµε τις οικονοµίες µας, ας µη χάσουµε και τα λογικά µας! Να
λοιπόν που εµείς οι µικροεπενδυτές είµαστε ανώριµοι, ενώ ο ίδιος ο κ. Παπαντωνίου ήταν “ώριµος”!
(Θυµάστε που στις 25/08/1998 είχε πει πως είµαστε “ώριµοι επενδυτές, ώριµοι µέτοχοι”49;)
Όσο για την “ωριµότητα” του ΧΑΑ, το οποίο τάχα δεν είχε τίποτα να ζηλέψει από τα ξένα
«από πλευράς διαφάνειας και συστηµάτων εποπτείας», εδώ διαπιστώνουµε και την ικανότητα του
παλικαριού για µαύρο χιούµορ! Φανταστείτε ότι δύο χρόνια αργότερα (15/10/2001), ο πρόεδρος της
Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς κ. Σταύρος Θωµαδάκης έτρεχε στην Ε.Ε. για βοήθεια επί του
προκειµένου! Μιλώντας στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ζήτησε, λέει, την έκδοση οδηγίας από την Ε.Ε.
«για την πάταξη φαινοµένων εκµετάλλευσης εµπιστευτικής πληροφόρησης και χειραγώγησης των
χρηµατιστηριακών αγορών»!84
∆ηλαδή αυτό που δεν µπόρεσε (ή δεν ήθελε;) να επιτύχει ο ίδιος από το 1996 (!) θα το κάνουν
οι Ευρωπαίοι για πάρτι µας. Κι αν δεν το κάνουν, όπως δεν το έκαναν µέχρι τώρα, αυτοί θα φταίνε,
αφού τώρα ανήκουµε στην ΟΝΕ! Καλά, είµαστε εντελώς αξιολύπητοι…

39

−Όµως ο κ. Παπαντωνίου ήταν απελπιστικά αδιόρθωτος και λίγες µέρες αργότερα, επανήλθε
στον “τόπο του εγκλήµατος”. Παραθέτω αποσπάσµατα από τη συνέντευξη που έδωσε στα ΝΕΑ
(8/11/1999) . Το σχετικό άρθρο του κ. Γιάννη Σιώτου είχε τον ηχηρό τίτλο: «ΓΙΑΝΝΟΣ
ΠΑΠΑΝΤΩΝΙΟΥ - Η µάχη της Οικονοµίας θα κρίνει την εκλογική αναµέτρηση»:
«Ρόλο-κλειδί στο αποτέλεσµα της εκλογικής αναµέτρησης φαίνεται να έχουν τα µέλη του
λεγόµενου κόµµατος του Χρηµατιστηρίου. (…)
“Η εκλογική µάχη θα επικεντρωθεί στο τεράστιο έργο που έχει παραχθεί. Πρόκειται για µία
κοσµογονία που άλλαξε τελείως τα οικονοµικά δεδοµένα. Μέσα από τη συµµετοχή µας στην ΟΝΕ θα
διασφαλίσουµε την οικονοµική ευηµερία για τα επόµενα χρόνια, αλλά και την ασφάλεια”.(…)
“Πάει καλά η οικονοµία και το Χρηµατιστήριο· µειώνονται οι φόροι· αυξάνονται τα
εισοδήµατα, και η Ν.∆. προσπαθεί να χαλάσει αυτή την επιτυχία µε διάφορες δηλώσεις που έχουν
υπονοµευτικό χαρακτήρα, ιδιαίτερα εάν ληφθεί υπόψη ότι τώρα η Ελλάδα είναι σε µία κρίσιµη φάση
λεπτών συζητήσεων µε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την ένταξη στην ΟΝΕ”, τονίζει ο κ. Παπαντωνίου,
(…).
Πάντως, ο υπουργός Εθνικής Οικονοµίας πιστεύει πως “το θέµα της γενικής πορείας της
οικονοµίας που αντανακλάται και στο επίπεδο των τιµών στο Χρηµατιστήριο ασφαλώς θα παίξει ένα
ρόλο στο αποτέλεσµα της επερχόµενης εκλογικής αναµέτρησης”.»85
Να µια ακόµη απροκάλυπτη εκµετάλλευση του Χρηµατιστηρίου από τον κ. Παπαντωνίου, σε
µια προσπάθεια να αποκοµίσει το κόµµα του και ο ίδιος εκλογικά οφέλη στην επόµενη εκλογική
αναµέτρηση. ∆εν χρειαζόµαστε λοιπόν άλλες αποδείξεις για τους λόγους που οδήγησαν τον κ. Σηµίτη
να κάνει πρόωρες εκλογές τον Απρίλιο του 2000, αν και είχε εξασφαλιστεί η επανεκλογή του
Προέδρου της ∆ηµοκρατίας από την υπάρχουσα τότε Βουλή! Έτρεµαν το ξεφούσκωµα της φούσκας
του ΧΑΑ και ήθελαν να την προλάβουν. Μετά την επανεκλογή του κ. Σηµίτη στην εξουσία, γαία πυρί
µειχθήτω, όπερ και εγένετο… Για τέτοια παραπλάνηση του ελληνικού λαού µιλάµε…Ωιµέ! Πάντως,
για να µην αδικήσουµε τον κ. Παπαντωνίου, στην εν λόγω συνέντευξη είχε πει: «Η κυβέρνηση είναι
ικανοποιηµένη από τη θετική δυναµική που έχει αναπτυχθεί στο Χρηµατιστήριο, αλλά βεβαίως πρέπει να
σηµειώσω ότι η κυβέρνηση δεν µπορεί να επηρεάσει ούτε είναι σε θέση ούτε θέλει να επηρεάζει το
επίπεδο τιµών στο Χρηµατιστήριο.»
Όµως, δυστυχώς για τον κ. Παπαντωνίου, διαθέτουµε και µνήµη και κρίση…
Αργότερα βέβαια, αφού το ΠΑΣΟΚ πήρε τις εκλογές, όντως η κυβέρνηση ούτε ήθελε ούτε
µπορούσε να επηρεάσει το ΧΑΑ. Το πουλί είχε πετάξει. Τα “κοτόπουλα” που τόσον καιρό µαδούσαν
− µε τη συνδροµή αεριτζήδων, τζογαδόρων και σία − τους είχαν πάρει είδηση κι όπου φύγει-φύγει.
Το πέταγµα στο άντρο του ΧΑΑ είχε κάψει τα φτερά τους και τώρα, όσα επέζησαν του ψησίµατος,
σηµαδεµένα από τα οδυνηρά εγκαύµατα, έχουν κουρνιάσει σε ασφαλή κοτέτσια. Τα περισσότερα
“κοτόπουλα” ακούνε τώρα Σοφοκλέους και… κοτσιλάνε ακατάσχετα, µε το συµπάθιο. Τα πιάνει
βλέπετε ακράτεια από την τρεµούλα. Έχουν πάθει, κι έχουν επιτέλους µάθει για τις πονηρές
“αλεπούδες” που λυµαίνονται τη Σοφοκλέους… Πού να τα βάλει ένα κοτόπουλο µε µια αλεπού; Είναι
δυνατό να της ξεφύγει;
Όσο για την πορεία του δείκτη, στην ίδια συνέντευξη ο κ. Παπαντωνίου είχε δηλώσει: «Γι’
αυτόν τον λόγο σε ερωτήσεις σχετικά µε τις προβλέψεις µου για την εξέλιξη του ∆είκτη, αποφεύγω να
κάνω δηλώσεις πέρα από το να λέω το αυτονόητο, ότι η δυναµική που έχει αναπτυχθεί αντανακλά τη
δυναµική της ελληνικής οικονοµίας». Αν την αντανακλά λέει; Πάτο η οικονοµία; Πάτο και ο δείκτης
του ΧΑΑ! Για τέτοια “δυναµική” µιλάµε. Για τέτοιο θαύµα σοσιαλιστικής ανάπτυξης!
Αλλά θα σας πω κι άλλα απ’ αυτή την συνέντευξη, και παρακαλώ µη διαρρήξετε τα ιµάτιά σας
γιατί, µετά από την καταλήστευσή µας από τα κοράκια της Σοφοκλέους, δεν µπορούµε να πάρουµε
καινούργια ούτε καν από τους “Ρώσους” στις λαϊκές. Θυµάστε που ο κ. Γιάννος είχε πει (ΤΑ ΝΕΑ,
21/10/1999) πως το Χρηµατιστήριο είναι ώριµο και “δεν έχει τίποτε να ζηλέψει, ούτε νοµοθετικά,
ούτε διοικητικά, ούτε τεχνολογικά, ούτε από πλευράς διαφάνειας και συστηµάτων εποπτείας σε σχέση µε
οποιοδήποτε άλλο ξένο χρηµατιστήριο”; ∆ιαβάστε τώρα τι είπε στη συνέντευξη που έδωσε στα ΝΕΑ
(8/11/1999) και συγκρίνετε τις δύο αλληλοσυγκρουόµενες δηλώσεις: «Υπάρχουν στοιχεία της
συµπεριφοράς του Χρηµατιστηρίου που δεν προϊδεάζουν σε µια ώριµη αγορά. Αυτά είναι οι µεγάλες
διακυµάνσεις στην τιµή ορισµένων µετοχών και οι µηχανισµοί διασποράς φηµών, οι οποίες δεν
ανταποκρίνονται στην πραγµατικότητα. Γιατί εδώ δεν έχουµε θέµατα τόσο εσωτερικής πληροφόρησης,
εδώ έχουµε δηµιουργία εντυπώσεων και παιχνιδιών, τα οποία δεν συλλαµβάνονται και εύκολα από τις
40

όποιες εποπτικές αρχές. Αυτό είναι µια ιδιοτυπία του ελληνικού Χρηµατιστηρίου που συνδέεται µε το
γεγονός της απότοµης ανόδου του όγκου των συναλλαγών και του επιπέδου των τιµών», και
συµπλήρωσε ότι όλα αυτά «έχουν ανοίξει την όρεξη σε ορισµένους να κερδοσκοπήσουν».85
«Παρ’ όλα αυτά», σηµειώνει ο Γιάννης Σιώτος στα ΝΕΑ, ο κ. Παπαντωνίου «διατυπώνει την
αισιοδοξία του πως τα φαινόµενα αυτά θα αρχίσουν να εξαλείφονται. Θεωρεί µάλιστα θετικές τις
εξελίξεις στο Χρηµατιστήριο που καταγράφηκαν την προηγούµενη εβδοµάδα.»
Τι έχετε να πείτε τώρα; Πρόκειται για υπεύθυνο πολιτικό, που βρισκόταν επικεφαλής του πιο
σηµαντικού υπουργείου της χώρας; Τη µια εκθειάζει το ΧΑΑ ως ώριµο και λίγες µέρες αργότερα το
κατηγορεί ως ανώριµο. Αλλά για το ότι ήταν (και είναι) όντως ανώριµο ποιος έφταιγε; ∆εν έφταιγε ο
ίδιος και οι εποπτικές αρχές που εκείνος διόριζε; Από το 1996 µας έλεγε ότι εκσυγχρονίζει το
“θεσµό”, και τρία χρόνια αργότερα βρισκόταν στα ίδια χάλια… Αλλά, εδώ που τα λέµε, δεν ήταν η
ίδια η κυβέρνηση που πρώτη κερδοσκόπησε από την απότοµη άνοδο της Σοφοκλέους – µέσα από τις
µετοχοποιήσεις κρατικών εταιρειών – για να καλύψει έτσι τις µαύρες τρύπες που είχε δηµιουργήσει η
αναποτελεσµατική οικονοµική της πολιτική; Κακά τα ψέµατα…
−Στις 12 Νοεµβρίου 1999, ο κ. Παπαντωνίου, ανησυχώντας για τις πιθανές επιπτώσεις της
ανόδου του πετρελαίου στον εναρµονισµένο δείκτη του πληθωρισµού, έκανε κάποιες δηλώσεις στο
Α.Π. Για µια ακόµη φορά δεν έχασε την ευκαιρία να κάνει τη συνήθη αισιόδοξη πρόβλεψη για το
Χρηµατιστήριο. Να τι έγραψε την εποµένη ο Σεραφείµ Πολίτης στα ΝΕΑ: «“Παραµένω
προβληµατισµένος έως τον Ιανουάριο - Φεβρουάριο, οπότε θα έχει εδραιωθεί η εξασφάλιση αυτού του
κριτηρίου για την ένταξή µας στην ΟΝΕ”, δηλώνει σε συνέντευξή του στο Αθηναϊκό Πρακτορείο, όπου
προβλέπει ότι θα συνεχισθεί η δυναµική του Χρηµατιστηρίου.»86 (Η έµφαση δική µου)
Στις 29 Νοεµβρίου 1999, o Γενικός ∆είκτης έφτασε τις 5.806 µονάδες (+3,37%), ενώ ο όγκος
συναλλαγών παρέµεινε σε “λογικά επίπεδα” (352,67 δισ. δρχ.!). Την εποµένη ο κ. Παπαντωνίου
άρπαξε και πάλι την ευκαιρία να κάνει τονωτικές δηλώσεις και αισιόδοξες προβλέψεις για το ΧΑΑ.
Να τι έγραψε πάλι ο Σεραφείµ Πολίτης στα ΝΕΑ (01/12/1999):
«Τρεις ενέσεις αισιοδοξίας στο Χρηµατιστήριο προσπάθησε να δώσει χθες ο υπουργός Εθνικής
Οικονοµίας και Οικονοµικών κ. Γιάννος Παπαντωνίου. Σε δηλώσεις του για την πορεία της οικονοµίας
προανήγγειλε µείωση των επιτοκίων µέχρι τον επόµενο Μάρτιο, προέβλεψε άνοδο του Χρηµατιστηρίου
τους επόµενους µήνες, ενώ ανακοίνωσε και επίσηµα 8 αποκρατικοποιήσεις ∆ηµοσίων Επιχειρήσεων και
Οργανισµών (∆ΕΚΟ) µέχρι τον Φεβρουάριο του 2000, εκ των οποίων οι περισσότερες θα γίνουν µέσω
της Σοφοκλέους.(…)
Για το Χρηµατιστήριο ο κ. Παπαντωνίου δήλωσε ότι η τάση του θα παραµείνει ανοδική
αντανακλώντας τη θετική πορεία της ελληνικής οικονοµίας. Προέβλεψε όµως ότι θα συνεχισθούν οι
διακυµάνσεις σε βραχυπρόθεσµη και µεσοπρόθεσµη βάση.» 87
Βλέπετε η βελόνα του κ. Παπαντωνίου είχε κολλήσει στην ανοδική τάση! Ο άνθρωπος ήθελε
να το εµπεδώσουν καλά οι µικροεπενδυτές ώστε όσοι είχαν αγοράσει σε ψηλότερα επίπεδα να
περιµένουν υποµονετικά την “άνοδο” που προέβλεπε ο υπουργός και όχι µόνο. Την ηµέρα εκείνη
(30/11/1999) «ο Γενικός ∆είκτης έκλεισε πτωτικός στις 5.712,3 µονάδες (-1,62%) µε µέτριο όγκο
συναλλαγών (δρχ. 332.88 δισ.)». Με την ευκαιρία, θαυµάστε και την φρασεολογία της “Alpha
Χρηµατιστηριακή” που θεωρούσε τα 332.88 δισ. του τζίρου «µέτριο όγκο συναλλαγών»!88
Όλοι λοιπόν οι αρµόδιοι και επαΐοντες πετούσαν στα σύννεφα, ή συνειδητά µας
παραπλανούσαν, και µόνο εγώ, η κυρά-Καλιόπη, ο µπάρµπα-Μήτσος, ο παπα-Νεκτάριος και οι άλλοι
µικροεπενδυτές έπρεπε να γνώριζαν την αλήθεια ώστε να ξεπουλούσαν όσο-όσο τις µετοχές τους για
να µην καούν εντελώς!
Όσο για την επίσης στερεότυπη πρόβλεψη του κ. Παπαντωνίου περί “διακυµάνσεων”,
φαίνεται πως είχε την εντύπωση ότι µιλούσε σε εντελώς αφελείς. Κι ο πιο άσχετος µικροεπενδυτής
γνώριζε πως όλα τα Χρηµατιστήρια έχουν διακυµάνσεις, πως οι διακυµάνσεις είναι µέσα στη φύση
των Χρηµατιστηρίων, ακόµα και κάτω από ιδανικές συνθήκες της οικονοµίας − αν είναι δυνατόν να
υπάρξουν ποτέ τέτοιες. Για νέο λοιπόν µας το έλεγε κάθε φορά ο κ. Παπαντωνίου;
−Συχνά την υπεράσπιση της Σοφοκλέους ανελάµβανε και ο γενικός γραµµατέας του
υπουργείου Εθνικής Οικονοµίας κ. Γ. Παπαϊωάννου. Ο ίδιος είχε «ανοίξει τα χαρτιά του οικονοµικού
επιτελείου» στο ΒΗΜΑ, στις 12 ∆εκεµβρίου, 1999. «Οι αγορές δεν καθοδηγούνται», ήταν ο τίτλος
41

του σχετικού άρθρου: «Οι αγορές έχουν τη δική τους δυναµική. ∆εν καθοδηγούνται και παρά τις
περιοδικές διακυµάνσεις ακολουθούν τις τάσεις της πραγµατικής οικονοµίας. Η ελληνική αγορά
στηρίζεται σε πολύ ισχυρή βάση. Συγκλίνουµε µε την Ευρωπαϊκή Ένωση σταθερά και η συµµετοχή µας
στην ΟΝΕ διασφαλίζει ακόµη θετικότερες προοπτικές. ∆εν πρέπει να µας ξεφεύγει από ποιο σηµείο
ξεκίνησε η αγορά στις αρχές του 1999.(…) Η ταχεία αποκλιµάκωση των επιτοκίων για να επιτευχθεί η
σύγκλιση µε τα ευρωπαϊκά θα έχει θετικές επιπτώσεις και στην κεφαλαιαγορά».
Ακόµη θετικότερες προοπτικές, λοιπόν, είχε το ΧΑΑ, διότι, κατά τον κ. Παπαϊωάννου,
στηριζόταν σε πολύ ισχυρή βάση! Βέβαια τις “θετικές προοπτικές” τις είδαµε µε τη βουτιά του Γ.∆.
κάτω από τις 1.700 µονάδες τον Ιανουάριο του 2003, δηλαδή τρία χρόνια αργότερα… (Σηµειώστε ότι
στις 21/03/1998 ο Γ.∆. είχε κλείσει στις 1.919,91 µονάδες!)
Την ίδια µέρα, ο αδιόρθωτος και αµετανόητος, όσο και αιθεροβάµων, κ. Παπαντωνίου θα
ξαναχτυπούσε. Τούτη τη φορά αφορµή ήταν η σύνοδος του Ελσίνκι. Να τι έγραψε ο κ. Λεωνίδας
Στεργίου στα ΝΕΑ, στις 13/12/1999: « Ο υπουργός Εθνικής Οικονοµίας κ. Γιάννος Παπαντωνίου, αν
και απέφυγε να απαντήσει άµεσα σε σχετική ερώτηση για τις επιπτώσεις του Ελσίνκι στο Χρηµατιστήριο,
εντούτοις άφησε εµµέσως πλην σαφώς να εννοηθεί ότι τα αποτελέσµατα της συνόδου θα συµβάλουν
θετικά τόσο στην πορεία της αγοράς όσο και της ελληνικής οικονοµίας γενικότερα.
“Το Χρηµατιστήριο αντανακλά τη δυναµική της ελληνικής οικονοµίας”, δήλωσε ο υπουργός
Εθνικής Οικονοµίας κ. Γιάννος Παπαντωνίου, σηµειώνοντας ότι “η αναγνώριση της τουρκικής
υποψηφιότητας µε όρους που ικανοποιούν πλήρως τα αιτήµατα της Ελλάδος(…) σαφώς δηµιουργεί ένα
ευνοϊκό κλίµα και περιβάλλον στην περιοχή της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.(…)”.»89
Την εποµένη των δηλώσεων αυτών ο Γενικός ∆είκτης τιµών µετοχών θα σηµείωνε
κατακόρυφη άνοδο 3,81% και ΤΑ ΝΕΑ θα έγραφαν:
«Η χθεσινή άνοδος του Χρηµατιστηρίου αποδίδεται από τους αναλυτές στο κλίµα αισιοδοξίας
που προκλήθηκε από τις αποφάσεις στο Ελσίνκι και την αναµενόµενη πτώση των επιτοκίων παρέµβασης
από την Κεντρική Τράπεζα. Οι ίδιοι παράγοντες εξακολουθούν να προβλέπουν µεσοπρόθεσµη άνοδο του
Γενικού ∆είκτη και δεν αποκλείουν βραχυπρόθεσµες διακυµάνσεις.»90
−∆υο µέρες αργότερα (15/12/1999), ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος κ. Λουκάς
Παπαδήµος ανακοίνωσε µείωση των επιτοκίων κατά 0.75% και, ω της γκαντεµιάς, το “έξυπνο
χρήµα” υποδέχτηκε τα καλά νέα µε… µαζικές ρευστοποιήσεις! ∆υόµισι ώρες µετά την είδηση, το
Χρηµατιστήριο θα έκλεινε µε ∆είκτη µειωµένο κατά 2,54%, στις 5.432,34 µονάδες. Αντί της
ευφορίας που αναµενόταν, επεκράτησε απογοήτευση µεταξύ των µικροεπενδυτών που δεν
καταλάβαιναν τι συνέβαινε στο “ναό”.. Παρ’ όλα αυτά, και για κακή µας τύχη, ο λαλίστατος και
απτόητος κ. Γιάννος θα ένιωθε και πάλι την ανάγκη να παρέµβει − εκλογές γαρ εν όψει…
«Θετικές είναι οι προοπτικές του Χρηµατιστηρίου το 2000, είπε χθες ο υπουργός Εθνικής
Οικονοµίας κ. Γιάννος Παπαντωνίου.
Η πτωτική πορεία των επιτοκίων και η ένταξη στην ΟΝΕ, εξήγησε, θα ενισχύσουν τις θετικές
τάσεις στην οικονοµία και θα επηρεάσουν µεσοπρόθεσµα το Χρηµατιστήριο.
Ο ίδιος χαρακτήρισε φυσικές τις διακυµάνσεις που παρατηρούνται το τελευταίο διάστηµα.
(…)»91
Είδατε για µια ακόµη φορά ποιος µας παραπλανούσε και µας αποκοίµιζε;
−Σύµφωνα µε άρθρο του έγκριτου δηµοσιογράφου και οικονοµικού αναλυτή κ. Νίκου
Νικολάου, στο ΒΗΜΑ της 19ης ∆εκεµβρίου 1999, πολιτικοί και οικονοµικοί παράγοντες παρέµεναν
αισιόδοξοι. «Πιστεύουν ειλικρινά ότι “η µπόρα θα περάσει και το 2000 θα έλθουν καλύτερες ηµέρες για
όσους έχουν εµπιστευθεί τις οικονοµίες τους στη Σοφοκλέους”, έγραψε ο αναλυτής, συµπληρώνοντας
ότι οι “παράγοντες” τεκµηρίωναν τις ευνοϊκές τους προβλέψεις µε ισχυρά επιχειρήµατα.
Κι αν η “ψιχάλα” (πτώση του Γ.∆. στις 5.224 µονάδες) θεωρούνταν “µπόρα” από τους
αρµόδιους του ΥΠ.ΕΘ.Ο, τότε τι πρέπει να θεωρηθεί το επίπεδο των 1.650 µονάδων στο οποίο
κατρακύλησε ο Γ.∆. το Φεβρουάριο του 2003; Κατακλυσµός, φυσικά!
Σύµφωνα µε τον ίδιο αναλυτή, ο κ. Παπαντωνίου δεν είχε δείξει να ανησυχεί ούτε να φοβάται
µήπως υπάρξουν πολιτικές παρενέργειες που θα έπλητταν την επιρροή του ΠΑΣΟΚ στο λεγόµενο
“κόµµα του Χρηµατιστηρίου”. «Με απόδοση πάνω από 100% τον τελευταίο χρόνο η Σοφοκλέους, λέει

42

ο κ. υπουργός, βρίσκεται στη δεύτερη ή στην τρίτη θέση µεταξύ 80 χρηµατιστηρίων σε όλο τον κόσµο.
“Μη ζητάµε λοιπόν τον ουρανό µε τα’ άστρα!”.»
Όµως, συµπληρώνει ο κ. Νικολάου, «οι χιλιάδες επενδυτές που έχουν παγιδευτεί από τη
σταθερή πτώση του δείκτη από το ύψος των 6.355 µονάδων όπου είχε φθάσει στις 17 Σεπτεµβρίου δεν
ζητούν “τον ουρανό µε τα’ άστρα” αλλά τα χρήµατά τους, που δεν είναι και λίγα!»
Πάντως, αρµόδιος παράγων του ΥΠΕΘΟ επέµενε ότι η άσχηµη εικόνα γρήγορα θα άλλαζε:
«Η τωρινή πτώση είναι φαινόµενο κόπωσης, λέει, και οφείλεται σε συγκυριακούς λόγους που
συνδέονται µε τη λήξη του έτους καθώς οι θεσµικοί επενδυτές κλείνουν ισολογισµούς και φοβούµενοι
και τον ιό της χιλιετίας απέχουν προσωρινά. Τονίζει όµως ο ίδιος παράγοντας, που εκφράζει έγκυρα τις
εκτιµήσεις του κ. Ι. Παπαντωνίου, ότι µε το νέο έτος οι τάσεις αυτές θα αντιστραφούν αφού οι θεσµικοί
θα επιστρέψουν στην αγορά, θα εδραιωθεί η πτωτική τάση στα επιτόκια, θα καταστεί βεβαία η ένταξη
της χώρας στην ΟΝΕ και η Σοφοκλέους από αναδυόµενη θα µεταταγεί σε ώριµη αγορά. Εποµένως,
καταλήγει, η νευρικότητα του δείκτη µε τις µεταλλαγές από 5.200 δρχ. σε 5.500 δρχ. θα λήξει σε λίγες
ηµέρες.»92
“Συγκυριακοί”, λοιπόν, ήταν οι λόγοι της πτώσης του ΧΑΑ! ∆εν ήταν το αναγκαίο
ξεφούσκωµα µιας τερατώδους φούσκας που κατασκευάστηκε από τη “µαζική παραφροσύνη” των
νεόκοπων επενδυτών, όπως µας είχαν κατηγορήσει…
Να, λοιπόν, ποιοι και πώς δεν µας άφηναν ν’ αγιάσουµε, δηλαδή να ξεπουλήσουµε και να το
βάλουµε στα πόδια, αποµακρυνόµενοι για πάντα από το άντρο των ληστών. Να ποιοι και πώς
συντηρούσαν τις θετικές προσδοκίες και τις φρούδες ελπίδες των µικροεπενδυτών, ώστε οι έχοντες
την εσωτερική πληροφόρηση µεγαλοκερδοσκόποι να ξεφορτώνουν τις φούσκες τους στα κεφάλια
µας.
−Υπήρχαν, όµως, και οι άλλοι που µε την κριτική τους έκαναν τους µικροεπενδυτές να…
ντρέπονται όταν πουλούσαν, κι άλλους να προσπαθούν να δείξουν πως είναι ώριµοι και ψύχραιµοι,
για ν’ αποφύγουν τη µοµφή του άσχετου και πανικόβλητου. Ιδού η απόδειξη: Ο πρόεδρος του
Συµβουλίου Οικονοµικών Εµπειρογνωµόνων του ΥΠΕΘΟ και µέλος της Οικονοµικής και
∆ηµοσιονοµικής Επιτροπής της Κοµισιόν, κ. Γιάννης Στουρνάρας «αποδίδει την πτώση των
τελευταίων ηµερών σε έναν αδικαιολόγητο πανικό µεταξύ των µικροεπενδυτών. Απόδειξη της
ανωριµότητας στη συµπεριφορά των µικρών είναι ότι παρασύρονται ή πιστεύουν τις διαδόσεις για
συνωµοσία των θεσµικών (δηλαδή, των αµοιβαίων κεφαλαίων, εγχωρίων και ξένων) που δήθεν έχουν
βαλθεί να ρίξουν το Χρηµατιστήριο για να αγοράσουν αργότερα φθηνά µετοχές. Αυτά δεν
ανταποκρίνονται στην αλήθεια, η οποία είναι απλή και εξηγεί σε µεγάλο βαθµό όσα συµβαίνουν
τελευταία.»92
Οι καηµένοι οι µικροεπενδυτές είχαν γίνει ο αποδιοποµπαίος τράγος των βρώµικων
παιχνιδιών του ΧΑΑ. Αυτοί έφταιγαν και για την άνοδο και για την πτώση! Αυτοί, που είχαν
επενδύσει τον τίµιο ιδρώτα µιας ζωής προσµένοντας να δουν άσπρη µέρα. Αυτοί ήταν το εξιλαστήριο
θύµα για όλα τα εγκλήµατα των µεγαλοκερδοσκόπων της Σοφοκλέους…
−Στρατευµένος στην προσπάθεια στήριξης του ΧΑΑ, ο τότε υφυπουργός Οικονοµικών κ. Ν.
Χριστοδουλάκης σε συνέντευξή του στο ΒΗΜΑ (19/12/1999) άνοιξε τα χαρτιά του, υποστηρίζοντας
τους τρεις λόγους ανόδου της Σοφοκλέους. Στη συνέχεια παραθέτω χαρακτηριστικά αποσπάσµατα
από τη συνέντευξη αυτή:
Ερώτηση : «Κύριε Χριστοδουλάκη, ας µιλήσουµε για το θέµα των ηµερών, τη µεγάλη πτώση
στο Χρηµατιστήριο. Εσείς είχατε πει πρόσφατα ότι όχι µόνο οι προοπτικές της οικονοµίας είναι θετικές,
αλλά και το ελληνικό χρηµατιστήριο είναι “φθηνό” αν λάβουµε υπόψη τις προβλέψεις για την
κερδοφορία και ανάπτυξη των επιχειρήσεων. Τι συµβαίνει λοιπόν;»
Απάντηση: «Κατ’ αρχήν όταν µιλάει κανείς για χρηµατιστήρια πρέπει να βλέπει προς το
µέλλον. Όσοι επενδύουν, επενδύουν µε βάση τις προσδοκώµενες αποδόσεις που θα είχε µια αγορά και
όχι µε βάση το γύρισµα το οποίο θα κάνει στην ηµέρα ή στην εβδοµάδα. Και από αυτή την άποψη όλοι
θα πρέπει να συµφωνήσουν ότι οι προοπτικές του ελληνικού χρηµατιστηρίου είναι πολύ καλές, για
τρεις λόγους:
Πρώτον, γιατί πηγαίνει πολύ καλά η ελληνική οικονοµία και δηµιουργεί έτσι ένα στέρεο έδαφος
ώστε να υπάρχουν ελκυστικές αποδόσεις. Για τον λόγο αυτόν άλλωστε το ελληνικό χρηµατιστήριο
43

εξακολουθεί να είναι και σήµερα µια ελκυστική από άποψη τιµών αγορά, διότι πρέπει να
συνυπολογίσει κανείς ότι η κερδοφορία των ελληνικών επιχειρήσεων όχι µόνο είναι σηµαντική αλλά και
έχει ακόµη καλύτερες προοπτικές.
Ο δεύτερος λόγος είναι ότι το ελληνικό χρηµατιστήριο είναι µια αγορά η οποία διευρύνεται,
αναπτύσσεται ένα διαρκές ενδιαφέρον από πολλούς επενδυτές ατοµικούς και θεσµικούς και στην
Ελλάδα και στο εξωτερικό. Κατά συνέπειαν η ζήτηση του Χρηµατιστηρίου θα αρχίσει να αυξάνεται πολύ
περισσότερο καθώς µεταπίπτει πλέον στις ώριµες αγορές, πράγµα το οποίο θα ξεκλειδώσει αρκετές
πηγές επενδυτικής ζήτησης που ως τώρα ήταν περιορισµένες ή δεν ήθελαν να µπουν σε αγορές όπου τα
χαρακτηριστικά τους ήταν αυτά της αναδυοµένης.
Ο τρίτος λόγος είναι ότι η χώρα µας παρουσιάζει ένα πολύ ισχυρό αναπτυξιακό απόθεµα, το
οποίο θα διατηρήσει και θα αυξήσει τους ρυθµούς ανάπτυξης της ελληνικής οικονοµίας και φυσικά θα
διευρύνει και τις αγορές και τα χαρτοφυλάκια.
Η ελληνική οικονοµία πέτυχε να ολοκληρώσει τη διαδικασία σύγκλισης χωρίς να εξαντλήσει
όλες τις δυνατότητες ανάπτυξης που είχε, σε αντίθεση µε άλλες χώρες οι οποίες έφθασαν να µπουν στην
ΟΝΕ έχοντας εξαντλήσει π.χ. τις µετοχοποιήσεις των δηµοσίων επιχειρήσεων.
Η Ελλάδα διαθέτει ακόµη πολύ µεγάλες δυνατότητες, οι οποίες ξεκινούν από το Γ′ Κοινοτικό
Πλαίσιο Στήριξης και φθάνουν ως τα έργα των Ολυµπιακών Αγώνων.»
Ερώτηση: «Τι συνέβη όµως και το Χρηµατιστήριο σηµείωσε τόσο µεγάλη πτώση τις τελευταίες
ηµέρες;»
Απάντηση: «Βραχυχρόνια φαίνεται ότι υπάρχουν ορισµένα ζητήµατα τα οποία συνδυάζονται
και µε το γεγονός ότι ο ∆εκέµβριος είναι ο τελευταίος µήνας του έτους πολλοί ενδιαφέρονται να
κλείσουν θέσεις, ιδιαίτερα οι θεσµικοί επενδυτές µε σκοπό την κεφαλαιοποίηση των κερδών.
Έχουν δηµιουργηθεί ορισµένοι θύλακοι περιορισµένης ρευστότητας οι οποίοι δεν διευκολύνουν
ιδιαιτέρως την αύξηση της δραστηριότητας του Χρηµατιστηρίου. Αυτό είναι ένα παροδικό φαινόµενο και
δεν νοµίζω ότι πρέπει να επηρεάσει κανέναν απολύτως επενδυτή, ο οποίος θα πρέπει να πιστέψει τις
θετικές προοπτικές.»
Ερώτηση: «Ας µιλήσουµε ευθέως: Στην αγορά επικρατεί η άποψη ότι η κυβέρνηση θέλει το
Χρηµατιστήριο να είναι ψηλά λίγο πριν από τις εκλογές. Πολλοί από ηµέρα σε ηµέρα περιµένουν µια
παρέµβαση των κρατικών χαρτοφυλακίων. Πώς σχολιάζετε την αντίληψη αυτή που έχει διαµορφωθεί;»
Απάντηση: «Η δουλειά των κυβερνήσεων είναι να φροντίζουν να πηγαίνει καλά η οικονοµία,
και από εκεί και πέρα αυτή η βελτίωση της οικονοµίας θα αντανακλάται και στην αγορά κεφαλαίου.
Να το ξεκόψουµε αυτό εντελώς και να σταµατήσουµε τα διάφορα περί κυβερνητικής και
προεκλογικής χειραγώγησης. Η κυβέρνηση κάνει τη δουλειά της και οι αγορές θα πρέπει να
κατανοήσουν αυτή τη µακροχρόνια θετική προοπτική την οποία έχει εµπεδώσει η κυβέρνηση στην
οικονοµία της χώρας».93
Όπως βλέπετε, και ο κ. Χριστοδουλάκης, το πρόσωπο που θα αντικαθιστούσε αργότερα
(23/10/2001) τον κ. Παπαντωνίου στον υπουργικό θώκο, είχε κι ο ίδιος µερίδιο συµµετοχής στη
“σφαγή των αµνών”! Και εκείνος παραπλανούσε τότε τους µικροεπενδυτές, όχι µόνο να υποµένουν
και να αναµένουν αλλά και να αγοράζουν! Σκεφτείτε ότι ο κ. Χριστοδουλάκης τότε θεωρούσε το
ΧΑΑ ελκυστική από άποψη τιµών αγορά, όταν ο Γενικός ∆είκτης την Παρασκευή 17/12/1999 είχε
κλείσει στις 5.224,67 µονάδες, ο δείκτης FΤSΕ/ΑSΕ στις 2.687,80 µονάδες, ενώ ο δείκτης FΤSΕ/ΜΙD
40, είχε κλείσει στις 961,13 µονάδες! Να θυµηθούµε ότι στις 20/01/2003 µε το Γ.∆. στις 1.667,67
µονάδες, τον FTSE/ASE στις 819,83 µονάδες, και τον FTSE/MID 40 στις 174,38 µονάδες, ο κ.
Χριστοδουλάκης, ως Υπουργός Οικονοµικών, δεν τόλµησε να µιλήσει δηµοσίως για ελκυστική
αγορά! ∆ιότι, προφανώς µια απαξιωµένη αγορά σαν τη δική µας δεν µπορεί ποτέ να είναι
ελκυστική… Είναι απλά άρρωστη.
Πάντως, αξίζει να αναφέρουµε εδώ ότι τρία χρόνια αργότερα (20 ∆εκ. 2002), κατά τη
συζήτηση του Προϋπολογισµού στη Βουλή, αναφέρθηκε από το βουλευτή Ελευθέριο Παπανικολάου
πως ένα χρόνο πριν ο κ. Χριστοδουλάκης είχε καταγγελθεί µέσα στο Κοινοβούλιο ότι «έπαιζε στο
χρηµατιστήριο και κέρδιζε εκατοντάδες εκατοµµυρίων εις βάρος του ελληνικού λαού». Το γεγονός,
βέβαια, το διέψευσε ο Υπουργός, αλλά εµείς αναρωτιόµαστε: χωρίς φωτιά βγαίνει καπνός;
Παρακαλώ, διαβάστε οι ίδιοι τα Πρακτικά της Βουλής και βγάλτε τα συµπεράσµατά σας!

44

−Στις 21 ∆εκεµβρίου, 1999, ο ∆. Γ. Παπαδοκωστόπουλος, σε άρθρο του στην
ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ µε τον τίτλο «Ηχηρή…σιωπή Γ. Παπαντωνίου για την πτώση», έγραφε µεταξύ
άλλων: «Η εποχή των επίσηµων θετικών εκτιµήσεων και προβλέψεων για το Χρηµατιστήριο φαίνεται
ότι, τουλάχιστο προσώρας, έχει τελειώσει. Χθες ο… κ. Γ. Παπαντωνίου, αν και ρωτήθηκε για την πορεία
του ΧΑΑ, απέφυγε επισταµένως να κάνει το οποιοδήποτε σχόλιο, σε αντίθεση µε την πρακτική που
ακολουθούσε µέχρι τώρα.(…)
Μάλιστα, πριν από τις ευρωεκλογές του περασµένου Ιουνίου ο ίδιος ανέφερε σε συνέντευξη ότι
τυχόν “αποδοκιµασία” της πολιτικής της κυβέρνησης θα έχει ως αποτέλεσµα εκτός του να δυσκολέψει
την πορεία στην ΟΝΕ και δηµιουργία προβληµάτων στο ίδιο το ΧΑΑ…(…)
Μέχρι πρόσφατα και κυρίως στις καλές εποχές του ΧΑΑ, ο κ. Παπαντωνίου ανέφερε ότι η
ανοδική πορεία του ΧΑΑ είναι αποτέλεσµα των θετικών προοπτικών της ελληνικής οικονοµίας που
περιλαµβάνουν την ένταξη στο ευρώ. Μάλιστα, ο ίδιος είχε προβλέψει σε ανύποπτο χρόνο ότι το ΧΑΑ
εντός του 1999 έχει τη δυνατότητα να φτάσει στις 7000 µονάδες.»
Την ίδια µέρα, όπως έγραψαν ΤΑ ΝΕΑ (21/12/1999), ο υφυπουργός Οικονοµικών κ. Γιώργος
∆ρυς είχε εµφανιστεί υπεραισιόδοξος, τονίζοντας ότι «στο Χρηµατιστήριο υπάρχει άνοδος και
κάθοδος. Η πορεία του το 2000 εκτιµάται ότι θα είναι ανοδική και µάλιστα δυναµικά ανοδική. Η ένταξη
στην ΟΝΕ θα οδηγήσει σε ώθηση της Σοφοκλέους». Ωρέ προφήτης να σου πετύχει! Όπως γνωρίζετε,
το 2000 ήταν για τη Σοφοκλέους η χειρότερη χρονιά της τελευταίας εικοσαετίας. Τόσο “δυναµικά
ανοδική” ήταν η πορεία της…
−Η ανησυχία για τις πτωτικές συνεδριάσεις του Χρηµατιστηρίου θα ανάγκαζε σύντοµα την
κυβέρνηση να προαναγγείλει “µέτρα στήριξης”. Όχι βέβαια πως ανησυχούσε για το κοµπόδεµα των
εκατοντάδων χιλιάδων µικροεπενδυτών που είχαν εισέλθει στο “ναό” στα ψηλά του Σεπτεµβρίου
1999. Αυτοί “ας πρόσεχαν”… Την ένοιαζε όµως και την έκαιγε να µην πάει σε εκλογές µε αρνητικό
κλίµα στη Σοφοκλέους. Να τι έγραψαν ΤΑ ΝΕΑ στις 23/12/1999:
«Μέτρα στήριξης του Χρηµατιστηρίου µε περιορισµό των νέων εισαγωγών εταιρειών και των
αυξήσεων µετοχικών κεφαλαίων αποφάσισε χθες το οικονοµικό επιτελείο της κυβέρνησης.
Εξετάζεται να αυξηθεί το όριο για την Κύρια Αγορά σε επίπεδα πάνω από 4 δισ. δρχ. και για την
Παράλληλη σε 1 δισ. δρχ.
Πρόκειται για ρυθµίσεις µε τις οποίες επιδιώκεται να περιορισθεί η προσφορά µετοχών στη
Σοφοκλέους στα επίπεδα της ζήτησης που εκδηλώνεται από το επενδυτικό κοινό, ώστε να
δηµιουργηθούν προϋποθέσεις περαιτέρω ανόδου του Γενικού ∆είκτη από το 2000.
Τα µέτρα αυτά αποφασίσθηκαν χθες σε σύσκεψη στο υπουργείο Εθνικής Οικονοµίας υπό την
προεδρία του υπουργού κ. Γιάννου Παπαντωνίου και θα ισχύουν στα τέλη Ιανουαρίου παράλληλα µε την
έναρξη της λειτουργίας της νέας χρηµατιστηριακής αγοράς για τις µικροµεσαίες επιχειρήσεις.(…)
Με το µέτρο αυτό επιδιώκεται να περιορισθεί ο αριθµός των εισαγωγών νέων εταιρειών στην
Κύρια και την Παράλληλη Αγορά του Χρηµατιστηρίου.»94
Στερνή µου γνώση να σ’ είχα πρώτα, λέει η σοφή παροιµία. Θυµάστε που το Σεπτέµβριο του
1999 ο κ. Παπαντωνίου, είχε δώσει εντολές στις χρηµατιστηριακές και εποπτικές αρχές να
διευκολύνουν την είσοδο νέων εταιρειών στη Σοφοκλέους71, για να αντιµετωπιστεί, δήθεν, η
υπερβολική ζήτηση; Τώρα, µόλις τρεις µήνες αργότερα, ο ίδιος υπουργός έδινε τις αντίθετες εντολές:
να περιορισθεί ο αριθµός των εισαγωγών νέων εταιρειών! Προφανώς, ο κ. Παπαντωνίου και το
οικονοµικό του επιτελείο, ως µαθητευόµενοι µάγοι και ανάλογα µε τις συγκυρίες και τα συµφέροντα
της πολιτικο-οικονοµικής διαπλοκής, πειραµατίζονταν ολέθρια πειράµατα εις βάρος της ελληνικής
οικονοµίας και των µικροεπενδυτών.
Την εποµένη της σύσκεψης, Πέµπτη 23 ∆εκεµβρίου 1999, ο Γενικός ∆είκτης Τιµών,
αγνοώντας προκλητικά τα εξαγγελθέντα “µέτρα στήριξης”, πραγµατοποίησε ζηµιές 4,18%,
κλείνοντας στις 4.789,37 µονάδες, Την τελευταία φορά που ο Γενικός ∆είκτης είχε προσεγγίσει τα
επίπεδα αυτά ήταν η 13η Αυγούστου του ίδιου έτους.
Αυτή τη φορά ο κ. Παπαντωνίου δεν θα έκανε ο ίδιος δηλώσεις αλλά θα άφηνε “στελέχη” του
ΥΠΕΘΟ να σχολιάσουν την κατάσταση. Να τι έγραψαν ΤΑ ΝΕΑ:
«Θύµατα φηµών έπεσαν οι µικροεπενδυτές, οι οποίοι χθες πωλούσαν µετοχές σε κατάσταση
πανικού. Το µαύρο παιχνίδι των φηµών στήθηκε κατά κύριο λόγο γύρω από το περιεχόµενο του

45

πορίσµατος του εισαγγελέα του Σ∆ΟΕ κ. ∆. Ασπρογέρακα για µετοχές, αλλά και από την αδυναµία
αµοιβαίων κεφαλαίων να ανταποκριθούν στις ρευστοποιήσεις µεριδίων.(…)
Οι εξελίξεις αυτές έχουν προκαλέσει νευρικότητα στην κυβέρνηση, καθώς η βουτιά στη
Σοφοκλέους µπορεί να έχει γενικότερο αρνητικό αντίκτυπο. Στελέχη του υπουργείο Εθνικής Οικονοµίας
αν και δεν έκαναν χθες επίσηµες δηλώσεις, εντούτοις απέδιδαν την πτώση στις φήµες που
κυκλοφόρησαν στην αγορά και επιβεβαίωναν ότι πολλοί µικροεπενδυτές βρίσκονται σε κατάσταση
πανικού.»95
Τα “στελέχη” είπαν ακόµη πως «είναι ανυπόστατες οι φήµες για το πόρισµα του κ.
Ασπρογέρακα», και συµπλήρωσαν ότι «η αγορά δεν έχει βρει ακόµη το σηµείο ισορροπίας, το οποίο
είναι σίγουρα πιο υψηλά από τα τρέχοντα επίπεδα τιµών».
Σχετικά µε τη δήλωση των στελεχών του ΥΠΕΘΟ ότι το σηµείο ισορροπίας της αγοράς ήταν
σίγουρα πιο υψηλά από τα τρέχοντα επίπεδα (4.789 µονάδες), αξίζει να σηµειώσουµε εδώ ότι ο
πρόεδρος του ΧΑΑ θα έλεγε αργότερα (Φεβρ. 2003) ότι η Σοφοκλέους «σταδιακά έφθασε στις ορθές
τιµές της στις αρχές του 2001», όταν δηλαδή ο Γ.∆. είχε κατρακυλήσει στις 3.000 µονάδες! (Βλέπε
συνέντευξη του Κ. Αλεξάκη στο τέλος του κεφαλαίου 6).
Τώρα, εάν οι µικροεπενδυτές που τάχα πωλούσαν σε κατάσταση πανικού ήταν θύµατα,
επιτρέψτε µου να έχω αντιρρήσεις. Οι εφιαλτικές εξελίξεις που επακολούθησαν απέδειξαν πως αυτοί
ήταν οι συνετοί και “τυχεροί”. Απεναντίας, οι ψύχραιµοι είναι τα θύµατα… Έτσι σήµερα µπορούµε
να λέµε, όσον αφορά το ΧΑΑ: «Μακάριοι οι πανικόβλητοι ότι αυτοί διασωθήσονται» και «Ουαί στους
ψύχραιµους µακροχρόνιους επενδυτές ότι αυτοί πανί µε πανί αφεθήσονται»!
−Όσον αφορά τη συχνότητα προσέλευσης νέων επενδυτών στη Σοφοκλέους, ιδού κάποια
στατιστικά στοιχεία χρήσιµα για την εξαγωγή συµπερασµάτων:
«Μέχρι το τελευταίο ιστορικό ρεκόρ του Γενικού ∆είκτη στις 6.355,04 µονάδες, την Παρασκευή
17 Σεπτεµβρίου, 5.100 νέοι επενδυτές έµπαιναν κατά µέσο την ηµέρα στο Χρηµατιστήριο. Σε περιόδους
µεγάλης ανόδου του Χρηµατιστηρίου, ο ρυθµός αυτός γινόταν µεγαλύτερος και ξεπερνούσε τους 7.000
νέους επενδυτές την ηµέρα και έφθανε µέχρι τους 10.000 ηµερησίως». 96
Σύµφωνα µε το ίδιο άρθρο, ακόµη και το Νοέµβριο του 1999 ανοίχτηκαν 150.000 νέοι
κωδικοί. Ο αριθµός αυτός αντιστοιχεί σε 7.000 νέους επενδυτές την (εργάσιµη) ηµέρα κατά µέσο όρο.
−Την Παρασκευή 24/12/1999, το οικονοµικό επιτελείο της κυβέρνησης, πανικόβλητο για τις
πτωτικές συνεδριάσεις του ΧΑΑ παρά τις συνεχείς παρεµβάσεις της κυβέρνησης για να συγκρατηθεί
η πτώση των τιµών, είχε σηµάνει συναγερµό. «Η εντύπωση που επικρατούσε ήταν ότι µια µεγάλη
πτώση θα έπρεπε πάση θυσία να ανατραπεί.»97
Η ηγεσία του υπουργείου Εθνικής Οικονοµίας ήταν σε συνεχή επαφή µε τραπεζίτες, ώστε να
υπάρξει τόνωση του Χρηµατιστηρίου. Ακούστηκε µάλιστα και το ενδεχόµενο αύξησης του ορίου
δανειοδότησης για αγορές µετοχών από 15 εκατ. στα 50 εκατ. δραχµές. Η πρόταση όµως, δεν
υλοποιήθηκε.
Πράγµατι η επιχείρηση στήριξης στις 24/12/1999 είχε θετικά αποτελέσµατα αφού ανέτρεψε
την αρχική πτώση κατά 2.99% και επανέφερε το ∆είκτη, από τις 4.646,23 µονάδες που είχε πέσει
ενδοσυνεδριακά, στις 4.801,76 µονάδες στο τέλος της συνεδρίασης (+0.26%). Βέβαια η άνοδος αυτή
του δείκτη επετεύχθη µόνο από 27 µετοχές (blue chips) ενώ 280 παρουσίασαν πτώση! Βλέπετε οι
παρεµβάσεις της κυβέρνησης δεν ήταν και τόσο διακριτικές…
Την ηµέρα εκείνη ο δείκτης FΤSΕ/ΑSΕ 20 έκλεισε στις 2.605,75 µονάδες (+2.04%), ο
δείκτης FΤSΕ/ΜΙD 40 έκλεισε στις 785,64 µονάδες (-4,30) , και ο δείκτης της Παράλληλης Αγοράς
έκλεισε στις 1.200,46 µονάδες (-7,75 %). Τα σχόλια δικά σας… Όσο για την αξία συναλλαγών, που
θεωρήθηκε “χαµηλή”, αυτή διαµορφώθηκε σε 303,045 δισ. δρχ.
−Τη ∆ευτέρα, 27/12/1999, οι µικροεπενδυτές, τα “πρόβατα”, θα έπαιρναν τη σκυτάλη των
αγορών και τα χαµόγελα θα επέστρεφαν στη Σοφοκλέους. Ο Γενικός ∆είκτης του Χρηµατιστηρίου,
ύστερα από τέσσερις συνεχείς συνεδριάσεις, έκλεισε για πρώτη φορά πάνω από τις 5.000 µονάδες (
5.040,95). Να τι έγραψαν ΤΑ ΝΕΑ την εποµένη:
«Επέστρεψαν χθες τα χαµόγελα και η αισιοδοξία στη Σοφοκλέους, ύστερα από τη µεγάλη άνοδο
του Γενικού ∆είκτη κατά 4,98% .
46

Η µεγάλη άνοδος του Γενικού ∆είκτη κατά 4,98%, κυρίως µε αγορές µετοχών εταιρειών
µεσαίου µεγέθους και της λεγόµενης περιφέρειας, αλλά και ο υψηλός τζίρος των 409 δισ. δραχµών
γέννησαν χθες ελπίδες στους επενδυτές ότι ξεκινά η ανάκαµψη του Χρηµατιστηρίου.»98
Σχολιάζοντας το ίδιο χαρµόσυνο γεγονός η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, στις 28
∆εκεµβρίου 1999, είχε γράψει µεταξύ άλλων: «Η δυναµική παρέµβαση που σηµειώθηκε από κρατικά ,
ως επί το πλείστον, χαρτοφυλάκια στη συνεδρίαση της περασµένης Παρασκευής και κυρίως οι
προσπάθειες στήριξης που εκδηλώθηκαν στη χθεσινή συνεδρίαση από µέρους των βασικών µετόχων
πολλών εισηγµένων εταιριών, οδήγησαν στη βίαιη αντίδραση του γενικού δείκτη που ευνοήθηκε –
πάντως – από τα σηµερινά ελκυστικά επίπεδα τιµών».99
«Ελκυστικά» τα επίπεδα τιµών στις 5.000 µονάδες; Ήταν άραγε εσκεµµένη η
παραπληροφόρηση, ή µήπως εδώ ισχύει η παροιµία «τυφλοί οδηγούν τυφλούς»; Θυµάµαι που τις
τελευταίες ηµέρες του 1999, αποπλανηµένοι επενδυτές στηνόντουσαν από τα χαράµατα στις ουρές
έξω από τις Τράπεζες για να προλάβουν τις “ελκυστικές” τιµές και να αγοράσουν µερίδια
Μετοχικών Αµοιβαίων Κεφαλαίων… Οι διευθυντές των κατά τόπους καταστηµάτων των Τραπεζών
είχαν παίξει καταλυτικό ρόλο στην παραπληροφόρηση των πελατών τους. Ορκίζονταν ότι µετά την
Πρωτοχρονιά θα άρχιζε το νέο ανοδικό ράλι στη Σοφοκλέους και έπρεπε να προλάβουν να βρεθούν
εντός του “νυµφώνος”…
Μέσα στην αναµπουµπούλα, χτύπησε και “ξένος οίκος” για να σιγοντάρει την άνοδο, ώστε να
“ξεφορτώσουν” επικερδώς οι αετονύχηδες: «Στις 7.500 µονάδες µέσα στο 2000 βλέπει το γενικό
δείκτη του ΧΑΑ η γερµανική τράπεζα Berenberg Bank στην τελευταία έκθεση για το ελληνικό
χρηµατιστήριο. Η Berenberg Bank εκτιµά ότι το ράλι της επόµενης χρονιάς θα στηριχθεί στις επιδόσεις
των blue chips και τις µεγάλες αποδόσεις στον κλάδο των τηλεπικοινωνιών και της πληροφορικής.»100
Ποιος είπε ότι οι ξένοι είναι άγιοι;
Ο κ. Παπαντωνίου τούτη τη φορά άφησε άλλους να σχολιάσουν το “χαρµόσυνο” γεγονός:
(Πώς τόπαθε;) «Κύκλοι του υπουργείου Εθνικής Οικονοµίας, αναφερόµενοι στη χθεσινή άνοδο, τόνισαν
ότι έσπασε το αρνητικό κλίµα των προηγούµενων ηµερών. Προέβλεπαν πάντως πως µε το νέο έτος θα
δηµιουργηθούν οι µόνιµες συνθήκες σταθερότητας στο Χρηµατιστήριο.»98
Για πολλοστή φορά βλέπουµε µε ποιες απατηλές υποσχέσεις οι αρµόδιοι καθησύχαζαν
(αποκοίµιζαν) τους εγκλωβισµένους µικροεπενδυτές…
−Στις 30/12/1999, άρθρο των ΝΕΩΝ αναφερόταν σε έκθεση του Υπουργείου Εθνικής
Οικονοµίας, και συγκεκριµένα στην επίσηµη εξαµηνιαία έκθεση της Γενικής ∆ιεύθυνσης
Οικονοµικής Πολιτικής, η οποία έκανε θετικές προβλέψεις για το Χρηµατιστήριο, λόγω των θετικών
προοπτικών της Ελληνικής οικονοµίας! Η έκθεση ανέφερε ότι «οι θετικές χρηµατιστηριακές εξελίξεις
της τετραετίας 1996-99 έχουν επηρεασθεί από τις επιδόσεις της ελληνικής οικονοµίας στους τοµείς της
ανάπτυξης, των επιτοκίων, του πληθωρισµού και των επιχειρηµατικών κερδών.
Καθώς οι επιδόσεις αυτές προβλέπεται να βελτιωθούν περαιτέρω το 2000, σηµειώνεται, “οι
προοπτικές για τις χρηµατιστηριακές εξελίξεις είναι επίσης θετικές”.»101
Εξάλλου, κύκλοι του Υπουργείου Εθνικής Οικονοµίας διατύπωναν την εκτίµηση ότι από τη
∆ευτέρα (3/1/2000) αναµένονταν «µαζικές αγορές µετοχών από ξένους επενδυτές»102, πράγµα που θα
ανέβαζε περαιτέρω το ∆είκτη του ΧΑΑ.
Πράγµατι η πρόβλεψη επαληθεύτηκε ως προς την άνοδο του ∆είκτη, αν και είναι αµφίβολο
κατά πόσον είχαν συµβάλλει οι ξένοι στο “πάρτι”. Στις 3/1/2000, µε τζίρο 288,6 δισ. δραχµές και
128 µετοχές στο limit up, ο Γ.∆. έκλεισε στις 5.794,85 µονάδες µε κέρδη 4,69%! Αυτή ήταν η έκτη
στη σειρά ανοδική συνεδρίαση που ανέβασε το Γ.∆. κατά 1.000 µονάδες, από τις 4.789,37 µονάδες
που βρισκόταν στις 23 ∆εκεµβρίου! Οι Τραπεζικοί κύκλοι απέδωσαν την άνοδο στη δήθεν ζήτηση
µετοχών από ξένους, η οποία αναµενόταν να συνεχιστεί αφού εκτιµούσαν πως «επίκειται αναβάθµιση
του Χρηµατιστηρίου σε ώριµη αγορά από ξένους επενδυτικούς οίκους»! 103
Ήταν άραγε όλοι αυτοί συνειδητά πλανώντες ή µήπως ήταν και οι ίδιοι, σε κάποιο έστω
βαθµό, πλανώµενοι;
−Την εποµένη, δεύτερη εργάσιµη του 2000, το “έξυπνο χρήµα” θα σάρωνε τα τεράστια
κέρδη του, ενώ οι αφελείς – εγκλωβισµένοι και µη – θα παρέµεναν µε το στόµα ανοιχτό, τα µάτια
γουρλωµένα από την απορία και, όπως συνήθως, τις τσέπες άδειες, περιµένοντας ακόµη καλύτερες
47

µέρες, όπως τους είχαν υποσχεθεί οι αρµόδιοι… Όποιος πρόλαβε, τον “κύριο” είδε, δηλαδή το
αργύριο έπιασε. Kι αυτοί που πρόλαβαν ήταν, όπως πάντα, εκείνοι που µεθόδευσαν το πάρτι και
γνώριζαν την έκταση και τη διάρκειά του …
Την ηµέρα εκείνη (4/1/2000), ο Γενικός ∆είκτης έπεσε κατά 3,56% και έκλεισε στις 5.588,65
µονάδες, και γι αυτό, όπως συνήθως, έφταιγαν οι µικροεπενδυτές µε την “εύθραυστη ψυχολογία”! Το
“ποδαρικό των ξένων” στο ΧΑΑ είχε κρατήσει µόνο µια µέρα! Έκτοτε, όπου φύγει-φύγει. Η πτώση
του ΧΑΑ, σε πείσµα των χαζοχαρούµενων όσο και ανυπόστατων οικονοµικών µελλοντολόγων, θα
ήταν συνεχής, παρ’ όλα τα αισιόδοξα σενάρια και τις προσπάθειες της κυβέρνησης να το στηρίξει
µέχρι τις εκλογές.
−Βλέποντας το “παιδί” του να µη σηκώνει κεφάλι, ο κ Παπαντωνίου δεν µπορούσε βέβαια να
παραµείνει ασυγκίνητος. Στις 13/1/2000, µετά τη σύσκεψη που είχε µε τον Πρωθυπουργό, το
∆ιοικητή της Τραπέζης της Ελλάδος κ. Λ. Παπαδήµο, και τον οικονοµικό σύµβουλο του
Πρωθυπουργού κ. Τ. Γιαννίτση, όπου συζήτησαν τις τελευταίες λεπτοµέρειες για την ανατίµηση της
κεντρικής ισοτιµίας της δραχµής, εξέφρασε την αισιοδοξία του για την πορεία του ΧΑΑ.
«Απαντώντας σε ερώτηση για το Χρηµατιστήριο, ο κ. Παπαντωνίου είπε ότι “η τάση είναι ανοδική και
το 2000 διαγράφεται θετικό, αλλά η τάση αυτή δεν αποκλείει διακυµάνσεις”.»104
∆υο µέρες αργότερα, στις 15 Ιανουαρίου 2000, ο κ. Παπαντωνίου θα ανακοίνωνε µε έκδηλη
υπερηφάνεια την ανατίµηση της δραχµής. (Θα θυµάστε βέβαια ότι και την υποτίµηση την είχε
παρουσιάσει ως επίτευγµα).
«Μετά από αίτηµα της Ελληνικής Κυβέρνησης, οι υπουργοί Εθνικής Οικονοµίας και
Οικονοµικών των χωρών-µελών της ζώνης ΕΥΡΩ και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, αποφάσισαν
την ανατίµηση της δραχµής κατά 3,5%. Από µόνο του αυτό είναι ένα ιστορικό γεγονός», είπε ο κ.
Παπαντωνίου στη Συνέντευξη Τύπου που έδωσε την ηµέρα εκείνη. Εξάλλου, απαντώντας σε
ερωτήσεις δηµοσιογράφων σχετικά µε το Χρηµατιστήριο, είπε µεταξύ άλλων τα εξής: «Και σε ότι
αφορά το Χρηµατιστήριο, η πορεία του ασφαλώς συναρτάται µε την σηµερινή απόφαση, στο µέτρο που
αφ’ ενός θα διευκολύνει τους µεγάλους ξένους θεσµικούς επενδυτές να επανέλθουν στην ελληνική
αγορά, µε την γνωστή πλέον καινούργια ισοτιµία.»
Αναφερόµενος στην αβεβαιότητα που είχε προκαλέσει στους ξένους η φηµολογία για αλλαγή
της κεντρικής ισοτιµίας της δραχµής, ο κ. Παπαντωνίου είπε: «Τώρα αυτή η αβεβαιότητα τελειώνει
και κατά συνέπεια, µε την νέα ενισχυµένη ισοτιµία, αυτό θα λειτουργήσει θετικά σε ότι αφορά την
επάνοδο ή την εισροή ξένων κεφαλαίων στο ελληνικό Χρηµατιστήριο, τα οποία θα ενισχύσουν την
παραπέρα πορεία του. Επιπλέον, αίροντας έναν αρνητικό παράγοντα σε ότι αφορά την πολιτική
επιτοκίων, και αυτό πιστεύω ότι προοπτικά, σε ότι αφορά το κλίµα στο Χρηµατιστήριο, θα λειτουργήσει
θετικά.»105
Για άλλη µια φορά ο κ. Παπαντωνίου παραπλάνησε τον ελληνικό λαό για την προοπτική του
ΧΑΑ. ∆εν γνώριζε άραγε τίποτα από εκείνα για τα οποία βοούσαν οι “ξένοι οίκοι”, ότι δηλαδή το
ΧΑΑ ήταν ακόµη παραφουσκωµένο κι έπρεπε να προσγειωθεί; ∆εν είχε φτάσει τίποτα στ’ αυτιά του,
ώστε τουλάχιστο να σιωπά; Bέβαια, σαν υπουργός Οικονοµικών που ήταν, όφειλε κι ο ίδιος να είναι
σε θέση να κρίνει αν το ΧΑΑ ήταν ακόµη υπερβολικά υπερτιµηµένο. Έτσι δεν είναι;
−Τη ∆ευτέρα 24 Ιανουαρίου 2000, ΤΑ ΝΕΑ δηµοσίευσαν συνέντευξη του κ. Παπαντωνίου,
όπου µεταξύ άλλων ο υπουργός προσπάθησε να αποσυνδέσει το θέµα της ένταξης στην ΟΝΕ από
αυτό των εκλογών. Στην ερώτηση εάν µία παρατεταµένη προεκλογική περίοδος µπορεί να επηρεάσει
την πορεία της ελληνικής οικονοµίας τόνισε ότι «η οικονοµία δεν επείγεται για εκλογές αφού έχει
αποκτήσει πολύ ισχυρές αντοχές», και ότι, σε κάθε περίπτωση, «η οικονοµία αντέχει τη µακρά
προεκλογική περίοδο».
Εδώ βλέπουµε τις αυταπάτες που έτρεφε ο κ. Παπαντωνίου για την ελληνική Οικονοµία. Ο
άνθρωπος πετούσε στα σύννεφα!
Σχετικά µε το Χρηµατιστήριο, που την προηγούµενη Παρασκευή (21 Ιαν.) είχε κλείσει στις
5.102,12 µονάδες, έχοντας χάσει σχεδόν 700 µονάδες από τα επίπεδα της 3ης Ιανουαρίου, ο υπουργός
είπε: «Η µετάταξη του ελληνικού Χρηµατιστηρίου πιστεύω ότι θα σηµατοδοτήσει µία νέα πορεία. Και
αυτό γιατί µαζί µ’ αυτή θα έρθει µία νέα κατηγορία διεθνών επενδυτών που συνήθως επενδύουν στις
ώριµες αγορές της Ευρώπης, η οποία είχε αποφύγει µέχρι τώρα την Ελλάδα».
48

Στη συνέχεια ο κ. Παπαντωνίου εξήγησε: «Η Ελλάδα τώρα περνάει µία µεταβατική περίοδο.
Οι πολύ ρισκαδόροι επενδυτές των αναδυοµένων αγορών που είχαν έρθει και στη χώρα µας πριν από
µερικά χρόνια αρχίζουν να στρέφονται προς τις αναδυόµενες αγορές», και επανέλαβε ότι τώρα
«ετοιµάζονται να έλθουν οι θεσµικοί επενδυτές των ώριµων αγορών. Η έλευσή τους µάλιστα θα
επισπευσθεί από τη µετάταξη». 106
Πολύ απλοποιηµένα και ρηχά επιχειρήµατα για έναν Υπουργό Εθνικής Οικονοµίας! Η
“µετάταξη” βέβαια θα γινόταν µε µεγάλη καθυστέρηση (31/05/2001). Πάντως, παρ’ όλο που έχουν
ήδη περάσει σχεδόν 21 µήνες από την “ωρίµανση”, οι ξένοι επενδυτές αποφεύγουν το ελληνικό
Χρηµατιστήριο σαν το διάολο το λιβάνι, παρ’ όλη την “ελκυστικότητά” του. Καλά δεν βλέπουν τις
“ευκαιρίες”;
Τη “νευρικότητα” της Σοφοκλέους την περίοδο εκείνη ο κ. Παπαντωνίου την απέδωσε για
άλλη µια φορά «στη συµπεριφορά ενός τµήµατος επενδυτών και κυρίως εκείνων που έχουν µπει πολύ
πρόσφατα στο Χρηµατιστήριο και δεν έχουν αποκτήσει εµπειρία σ’ ό,τι αφορά τις χρηµατιστηριακές
συναλλαγές». Όπως είπε, οι επενδυτές αυτοί αντιδρούν µε νευρικότητα «σε σχέση µε τις φήµες που
κυκλοφορούν». Ιδού πάλι τα εξιλαστήρια θύµατα των κερδοσκοπικών παιχνιδιών της Σοφοκλέους: Οι
νεόκοποι επενδυτές! Αυτοί τάχα έφταιγαν για την κακοδαιµονία του µαγαζιού… Κι ας είναι, οι
περισσότεροι, “εγκλωβισµένοι” στο ΧΑΑ µέχρι σήµερα…
Όπως βλέπετε, δεν υπήρξε ούτε ο ελάχιστος υπαινιγµός εκ µέρους του κ. Υπουργού στο
γεγονός ότι το ΧΑΑ ήταν ακόµη πολύ υπερτιµηµένο, ώστε οι εγκλωβισµένοι να υποψιαστούν την
καταιγίδα που ερχόταν και να φύγουν έστω µε κάποιες ζηµιές. Απεναντίας, στην ίδια συνέντευξη ο κ.
Παπαντωνίου δεν παρέλειψε να επαναλάβει ότι «η συνέχιση και η ολοκλήρωση της ενταξιακής
διαδικασίας στην ΟΝΕ θα σηµατοδοτήσει µία νέα φάση στην ανοδική πορεία του ελληνικού
Χρηµατιστηρίου».
Τα ψεύτικα τα λόγια τα µεγάλα πόσον κόσµο πήραν στο λαιµό τους! Και µια παρένθεση: Το
Σάββατο, 22/01/1999, ΤΑ ΝΕΑ είχαν δηµοσιεύσει άρθρο µε τίτλο «Ακριβή θεωρούν οι ξένοι τη
Σοφοκλέους». Είχαν φάει καλά κι αυτά τα κουµάσια, και όψιµα “ανακάλυψαν” ότι το µαγαζί µας
ήταν ακριβό! ΄Όχι βέβαια πως δεν ήταν… Στο ίδιο φύλλο των ΝΕΩΝ η ΕΘΝΙΚΗ
ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΑΚΗ αποκάλυπτε ότι «οι θέσεις των ξένων θεσµικών έχουν φθάσει στο χαµηλότερο
σηµείο τους εδώ και αρκετόν καιρό». Άραγε ο κ. Υπουργός δε γνώριζε τίποτα γι’ αυτό;
Εξάλλου, ο κ. Παπαντωνίου εξήρε τη συµβολή του Χρηµατιστηρίου στην οικονοµική
ευρωστία των Ασφαλιστικών Ταµείων, λέγοντας: «Η οικονοµική θέση των Ταµείων τα τελευταία
χρόνια ενισχύθηκε εξαιτίας τόσο της ανόδου του Χρηµατιστηρίου όσο και από τη νοµιµοποίηση των
οικονοµικών µεταναστών». Οποία επικίνδυνη επιπολαιότητα!
∆υστυχώς όµως, όταν το
Χρηµατιστήριο αργότερα θα έπιανε πάτο και τα αποθέµατα των Ασφαλιστικών Ταµείων θα
εξανεµίζονταν, ο κ. Παπαντωνίου θα τηρούσε σιγήν ιχθύος…
Όσο για την πορεία του ΧΑΑ, οι ελπίδες όλων ήταν στραµµένες τώρα προς την Τράπεζα της
Ελλάδος. Παράγοντες του ΥΠ.Ε.ΘΟ. πίστευαν πως η επικείµενη νέα µείωση των επιτοκίων θα
πρόσφερε «την ανάσα ζωής» που µε τόση αγωνία περίµενε το Χρηµατιστήριο. Εξάλλου, η
πολυδιαφηµισµένη αναβάθµιση του ΧΑΑ από τη Μorgan Stanley που, «δεδοµένου του σηµερινού
χαµηλού επιπέδου του ∆είκτη, η κυβέρνηση εκτιµά ότι αυτό θα γίνει σύντοµα»107, θα ενίσχυε περαιτέρω
το Γενικό ∆είκτη αφού, όπως αναµενόταν, θα οδηγούσε , τάχα, σε εισροή ξένων κεφαλαίων.
−Στις 26/01/2000, η Τράπεζα της Ελλάδος µείωσε τα επιτόκια κατά 1 ποσοστιαία µονάδα, µα η
Σοφοκλέους δεν το “άκουσε”. Ο Γενικός ∆είκτης Τιµών µετοχών έκανε βουτιά 1,71%, κλείνοντας
στις 4.936,69 µονάδες, µε τζίρο 171,7 δισ. δραχµές. Το γεγονός έσπευσε να “ερµηνεύσει” ο κ.
Παπαντωνίου λέγοντας: «Έχω την αίσθηση ότι όλα περίπου έχουν προεξοφληθεί. Και η µείωση των
επιτοκίων, ακόµα και η ένταξη στην ΟΝΕ. Το Χρηµατιστήριο ακολουθεί τη δική του πορεία».108
Να λοιπόν που όψιµα ο κ. Παπαντωνίου, και αφού µε τις προηγούµενες δηλώσεις του είχε
πάρει στο λαιµό του εκατοντάδες χιλιάδες νεόκοπους επενδυτές, θα ανακάλυπτε πως το ΧΑΑ είχε τη
δική του πορεία, που ήταν άσχετη από την τάχατες ανθούσα ελληνική Οικονοµία! Είχε ακόµη
ανακαλύψει πως το ΧΑΑ είχε προεξοφλήσει “όλα περίπου”, και τώρα θα ήταν ελεύθερο να
κατρακυλά… Αφού όµως είπε αυτά, και για να δώσει κάποιες ελπίδες, συµπλήρωσε: «Η ελληνική
οικονοµία θα παράγει καλές ειδήσεις τους επόµενους µήνες και στον τοµέα των επιτοκίων και στον
τοµέα των άλλων παραµέτρων που διαµορφώνουν την οικονοµική κατάσταση και ιδιαίτερα τη βέβαιη
49

πλέον προοπτική της ένταξης στην ΟΝΕ τον Ιούνιο του 2000. Κατά συνέπεια εκτιµώ ότι το
Χρηµατιστήριο δεν µπορεί να παραµείνει αδιάφορο σε αυτές τις εξελίξεις σε µια µεσοπρόθεσµη βάση,
έστω και αν οι καθηµερινές διακυµάνσεις του έχουν τη µορφή που έχουν».108
∆υστυχώς, όµως, το αφιλότιµο το Χρηµατιστήριο Αθηνών και πάσης Ελλάδος θα παρέµενε
αδιάφορο στις εξελίξεις που επισήµανε ο κ. Υπουργός, όχι µόνο µεσοπρόθεσµα, αλλά και
µακροπρόθεσµα…
−Στις 16 Φεβρουαρίου 2000, µε το Γ.∆. του ΧΑΑ να έχει κλείσει στις 5.328,28 µονάδες, ο κ.
Παπαντωνίου έκανε δηλώσεις για το ασφαλιστικό, λέγοντας πως οι µεταρρυθµίσεις του θα ήταν
«πολύ ηπιότερες από αυτές που εσυζητούντο πριν από 5-10 χρόνια». Και τούτο οφειλόταν στη
βελτίωση της οικονοµικής κατάστασης των Ταµείων! Όπως ο ίδιος εξήγησε, «η άνοδος του
Χρηµατιστηρίου συνέβαλε στην εξυγίανση των Ταµείων, που έχουν µετοχές σε τράπεζες και άλλους
οργανισµούς, των οποίων η κεφαλαιοποίηση αυξήθηκε πολύ.»109
Σηµειώστε τη φρασεολογία του κ. Παπαντωνίου: Τα Ταµεία «έχουν µετοχές». ∆εν είπε ότι
ρευστοποίησαν µετοχές. Και αν τις “έχουν” ακόµη τις µετοχές αυτές, καταλαβαίνετε σε τι οικονοµική
εξαθλίωση έχουν περιέλθει τα Ασφαλιστικά Ταµεία στις αρχές του 2003…
Την Πέµπτη 17 Φεβρουαρίου, ο Γ.∆. θα έπεφτε κατά 1,98% στις 5.222,78 µονάδες, µε τζίρο
196,7 δισ. Χαρακτηριστικός των υψηλών απαιτήσεων της εποχής εκείνης ήταν ο ηχηρός τίτλος
άρθρου των ΝΕΩΝ την εποµένη: «ΑΠΟ... ΚΑΥΣΙΜΑ ΕΜΕΙΝΕ ΤΟ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΟ - ΚΑΤΩ ΑΠΟ
ΤΑ 200 ∆ΙΣ. ΕΠΕΣΑΝ ΠΑΛΙ ΟΙ ΣΥΝΑΛΛΑΓΕΣ».
Όπως έγραψαν τα ΝΕΑ, «Οι ελπίδες τώρα για ανάκαµψη στρέφονται στο εξωτερικό και
ειδικότερα στο Λονδίνο, όπου τη ∆ευτέρα ο υπουργός Εθνικής Οικονοµίας κ. Γιάννος Παπαντωνίου, ο
διοικητής της Εθνικής Τράπεζας κ. Θεόδωρος Καρατζάς και ο πρόεδρος της Αlpha Τραπέζης Πίστεως
κ. Γιάννης Κωστόπουλος θα ενηµερώσουν ξένους θεσµικούς επενδυτές για τις προοπτικές του ελληνικού
Χρηµατιστηρίου µε την προσδοκία ότι τελικά θα ρίξουν κεφάλαια στην κεφαλαιαγορά.»110
∆υστυχώς, όµως, όπως απέδειξε στη συνέχεια η θλιβερή πραγµατικότητα, οι ξένοι δεν
πείστηκαν, καθ’ ότι δεν είναι “κουτόφραγκοι” όπως κάποιοι τους αποκαλούν.
−Στις 18/02/2000 ο κ. Παπαντωνίου, αµέσως µετά τη σύσκεψη µε τον Πρωθυπουργό για την
οικονοµία και το πρόγραµµα της επόµενης τετραετίας, έκανε δηλώσεις συνδέοντας την αρνητική
πορεία της Σοφοκλέους µε τις ανατιµήσεις του πετρελαίου. Είπε χαρακτηριστικά: «Η άνοδος των
τιµών του πετρελαίου, όπως είναι φυσικό, δεν δηµιουργεί καλό κλίµα στο ελληνικό Χρηµατιστήριο και
αυτό συνέβη σε όλα τα Χρηµατιστήρια του κόσµου. Έτσι, δεν µπορούσε να µην επηρεαστεί και το
ελληνικό Χρηµατιστήριο, το οποίο είναι φυσικό να εισπράξει κάποια επίπτωση».111
Να λοιπόν που ήλθε το πετρέλαιο, σαν από µηχανής θεός, να σώσει προς στιγµήν την υπόληψη
του κ. Παπαντωνίου και του ΧΑΑ!
Μάλιστα ο κ. Παπαντωνίου αρνήθηκε ότι υπήρχαν φαινόµενα κρίσης στο Χρηµατιστήριο, και
δήλωσε ότι «όλη αυτή η φιλολογία για κρίση στο Χρηµατιστήριο έχει ξεφύγει από τα όρια». Επιπλέον
ανέφερε πως «είναι σαφές ότι πάµε σε θετικότερη κατεύθυνση και ότι το κλίµα βελτιώνεται», και
πρόσθεσε ότι «τα φαινόµενα αυτά έχουν παροδική σηµασία».111 Το πόσο “παροδικά” ήταν τα
φαινόµενα της κρίσης στο ΧΑΑ το είδαµε στη θλιβερή συνέχεια…
Σε ερώτηση σχετικά µε το ταξίδι του στο Λονδίνο και αν οι ξένοι θα κάνουν δώρο στην
Ελλάδα την αναβάθµιση της Σοφοκλέους, ο υπουργός είπε ότι «οι ξένοι δεν κάνουν δώρα. Αυτά
κατακτούνται». Κι όµως, οι ξένοι, έστω και µε καθυστέρηση, θα µας έκαναν δώρο την ονοµαστική
αναβάθµιση του ΧΑΑ. Μόνο που την ουσιαστική αναβάθµιση δεν την κατακτήσαµε ακόµη…
Εξάλλου, µε δηλώσεις του στην ΗΜΕΡΗΣΙΑ (19/02/2000), ο κ. Παπαντωνίου υποστήριξε ότι
«Το ελληνικό χρηµατιστήριο δεν χειραγωγείται κι όσοι επιχειρούν να “παραγοντίσουν” θα εκτεθούν».
Επιπλέον, επιχειρώντας να αποσυνδέσει τις εκλογές από την πορεία του γενικού δείκτη του ΧΑΑ, είπε
ότι «δεν υπάρχουν πράσινες και µπλε µετοχές»112
Όπως θα δούµε, όµως, στη συνέχεια, αργότερα ο κ. Παπαντωνίου αναίρεσε τις απόψεις του
αυτές µε άλλες, εντελώς αντίθετες.
−Ούτως εχόντων των πραγµάτων, το ΠΑΣΟΚ ανησυχούσε για τις εκλογικές επιπτώσεις του
Χρηµατιστηρίου. Όπως έγραφε ο κ. Νίκος Νικολάου στο ΒΗΜΑ (20/02/2000), «Ορισµένα “τακτικά
50

όπλα” µε µεγάλη δύναµη κρούσης και ευρείας εκλογικής εµβέλειας, όπως π.χ. το Χρηµατιστήριο και τα
επιτόκια, έχουν χάσει πλέον τη λάµψη αλλά και τη σαγήνη που ασκούσαν ως πριν από λίγους µήνες
στους ψηφοφόρους και δεδοµένου ότι οι άµεσες προοπτικές τουλάχιστον δεν είναι ευνοϊκές, µάλλον θα
αποσυρθούν από την προεκλογική καµπάνια.»
Μεταξύ άλλων, ο έγκριτος οικονοµικός αναλυτής επισήµανε πως «παρά την υποχώρηση του
δείκτη στα επίπεδα των 5.200 µονάδων, οι πληροφορίες που έχει το ΥΠΕΘΟ αλλά και η Τράπεζα της
Ελλάδος είναι ότι οι ξένοι αλλά και µεγάλοι θεσµικοί επενδυτές θεωρούν ακόµη υψηλές τις τιµές των
ελληνικών µετοχών, ακόµη και των εταιρειών υψηλής κεφαλαιοποίησης, ενώ φυσικά δεν συζητούν καν
για τα χαρτιά της λεγόµενης περιφέρειας.»113
Εκείνο που δεν µπόρεσα ποτέ να καταλάβω είναι γιατί το ΥΠΕΘΟ και η Τράπεζα της Ελλάδος
περίµεναν από τους ξένους να µας πουν αν το ΧΑΑ ήταν ακριβό ή φθηνό. ∆ηλαδή εµείς δεν ξέραµε τι
µας γίνεται; Ή µήπως γνωρίζαµε, αλλά ευελπιστούσαµε ότι θα πιάναµε τους ξένους κορόιδα;
Σχετικά µε το παρασκήνιο της υπόθεσης, ο ίδιος αναλυτής έγραψε: «Όσον αφορά τεχνητές
παρεµβάσεις ή κρατικές χειραγωγήσεις για να ανέβει η Σοφοκλέους, το ΥΠΕΘΟ είναι κατ’ αρχάς
αντίθετο και έχει εξηγήσει σε αδηµονούντα κυβερνητικά στελέχη ότι µε τον όγκο που έχουν πάρει οι
συναλλαγές δεν υπάρχει καµία δυνατότητα. “Μόνο αν γινόταν µια έκτακτη κρίση θα µπορούσα”,
εξοµολογείται σε συνεργάτες του ο κ. Παπαντωνίου, “να σηκώσω µερικά τηλέφωνα και να ζητήσω από
τράπεζες και οργανισµούς να αγοράσουν. Αλλά αυτό πόσο µπορεί να κρατήσει και τι θα γίνει στις
επόµενες ηµέρες; Όλοι θα αντιληφθούν ότι η άνοδος ήταν τεχνητή, θα αρχίσει η πτώση ξανά και η
πολιτική ζηµιά θα είναι πολλαπλάσια”.»113 Κι όµως, και αυτό το έκανε προεκλογικά ο κ.
Παπαντωνίου. Αλλά εµείς, ευτυχώς, παρ’ όλο που µας είχαν αφιονίσει, το αντιληφθήκαµε. Κάπως
αργά βέβαια…
−Εν τω µεταξύ, ο κ. Παπαντωνίου και οι συνεργάτες του – ο διοικητής της Εθνικής Τράπεζας
κ. Θ. Καρατζάς, ο υφυπουργός Οικονοµικών κ. Ν. Χριστοδουλάκης, ο υποδιοικητής της Τραπέζης της
Ελλάδος κ. Π. Θωµόπουλος, ο πρόεδρος της Άλφα Τραπέζης Πίστεως κ. Γ. Κωστόπουλος, ο
πρόεδρος του Χρηµατιστηρίου Παραγώγων Αθηνών κ. Π. Αλεξάκης, ο γενικός διευθυντής του
Χρηµατιστηρίου Αξιών Αθηνών κ. Σ. Λαζαρίδης και ο αντιπρόεδρος της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς
κ. Κ. Βουσβούνης – βρίσκονταν ήδη στο Λονδίνο.
Εκεί προσπάθησαν να πείσουν εκπροσώπους ξένων χρηµατοπιστωτικών ιδρυµάτων για την
ελκυστικότητα και τις λαµπρές προοπτικές του Ελληνικού Χρηµατιστηρίου και δικαιολόγησαν τη
νευρικότητα της ελληνικής κεφαλαιαγοράς µε το σκεπτικό ότι «έχουν αποµακρυνθεί οι θεσµικοί που
προτιµούν τις αναδυόµενες αγορές, χωρίς να έχουν ακόµη τοποθετηθεί κεφάλαια που προορίζονται για
τις ώριµες αγορές. Ο κ. Καρατζάς χρησιµοποίησε, µάλιστα, τον όρο “σύνδροµο του εφήβου” για να
περιγράψει τη φάση αυτή».114
Ο Γ. Παπαντωνίου, αφού αναφέρθηκε στις πρωτοβουλίες που είχε αναλάβει τα προηγούµενα
χρόνια η ελληνική κυβέρνηση για την ενίσχυση της κεφαλαιαγοράς και την ανάπτυξη των
χρηµατιστηριακών αγορών, τόνισε πως «η άνθιση του Χρηµατιστηρίου Αθηνών στηρίχθηκε στην ισχυρή
οικονοµία που δηµιουργήθηκε τα τελευταία έξι χρόνια και της οποίας επίκειται η ένταξη στην ΟΝΕ.»115
Ο κ. Υπουργός είπε ακόµη ότι «θα ήταν περίεργο να µην ακολουθήσει τελικά το Χρηµατιστήριο
τη νέα ελληνική οικονοµία, µε τους υψηλούς ρυθµούς ανάπτυξης και τον χαµηλό πληθωρισµό», και
προέβλεψε ότι «µεσοπρόθεσµα οι προοπτικές του είναι θετικές, χωρίς να αποκλείονται διακυµάνσεις
βραχυπρόθεσµα».114
Πάντως οι εκπρόσωποι των ξένων χρηµατοπιστωτικών ιδρυµάτων και οι οικονοµικοί αναλυτές
δεν έδειξαν να πείθονται και υπέβαλαν σκληρές ερωτήσεις στον κ. Παπαντωνίου. Κάποιες απ’ αυτές
εστιάστηκαν στη «διαφάνεια στο ελληνικό Χρηµατιστήριο και κυρίως τα φαινόµενα της λεγόµενης
“εσωτερικής πληροφόρησης”. Ο κ. Παπαντωνίου υποστήριξε ότι το σχετικό θεσµικό πλαίσιο είναι ίδιο
µε αυτό που ισχύει σε όλα τα ευρωπαϊκά κράτη και ότι δεν υπάρχουν φαινόµενα εσωτερικής
πληροφόρησης, αλλά µόνο “βιοµηχανία φηµών”, µη πραγµατικών, µε στόχο την κερδοσκοπία. Αλλά και
αυτό το φαινόµενο ήταν µεταβατικό και έχει εν πολλοίς ξεπεραστεί, είπε ο υπουργός».114
Για να συνοψίσουµε, λοιπόν, αυτό που είπε ο κ. Παπαντωνίου στους ξένους οικονοµικούς
αναλυτές ήταν: το ΧΑΑ είχε µεσοπρόθεσµα θετικές προοπτικές, διότι θα ήταν περίεργο να µη
συµβεί αυτό, δηλαδή να µην ακολουθήσει τελικά το Χρηµατιστήριο την ανθούσα νέα ελληνική
οικονοµία!! Ελάτε όµως που όλα τα περίεργα συµβαίνουν στην Ελλάδα… Όσο για τη δήθεν πάταξη
51

των φαινοµένων εσωτερικής πληροφόρησης και φηµολογίας στη Σοφοκλέους, είναι προφανές ότι ο
κ. Παπαντωνίου λογάριαζε χωρίς τον…“ξενοδόχο”. Μα στέκεται το ελληνικό Χρηµατιστήριο χωρίς
αυτά; Τα “έθιµα” τούτα είναι το αλατοπίπερο, εκ των ων ουκ άνευ για την αγορά µας! Όπως έγραψε
ο ∆ηµήτρης Στεργίου στο βιβλίο του «Της Σοφοκλέους το κάγκελο», η φήµη είναι ένα από τα πιο
αποτελεσµατικά µέσα της κερδοσκοπίας. Είναι το παραδοσιακό εργαλείο των κερδοσκοπικών
παιχνιδιών, είτε αυτά είναι προς τα πάνω είτε είναι προς τα κάτω…
−Στις 24 Φεβρουαρίου 2000 ο Γ.∆. πήρε “ανάσα”, σηµειώνοντας άνοδο 2,68% και έκλεισε στις
5.234,62 µονάδες. Ο τζίρος έφτασε τα 186,4 δισ. δραχµές. Τα χαµόγελα επέστρεψαν στη Σοφοκλέους
και ο κ. Παπαντωνίου βρήκε πάλι την ευκαιρία να πει κάτι που δεν πίστευε: «Πρέπει να
αποπολιτικοποιήσουµε το Χρηµατιστήριο. Αυτό τραβά το δικό του δρόµο και νοµίζω ότι πρέπει να
σεβαστούµε τους νόµους της αγοράς».116 Ήταν όµως πολύ αργά για να µας πείσει για τις αγαθές του
προθέσεις…
Εν τω µεταξύ οι παράγοντες του ΥΠΕΘΟ συνέχισαν να παραπληροφορούν, αποκαλώντας το
µαύρο άσπρο. «Ο γενικός γραµµατέας του υπουργείου Εθνικής Οικονοµίας κ. Γ. Παπαϊωάννου πιστεύει
ότι “µε την ολοκλήρωση της δεύτερης µετοχοποίησης των ΕΛΠΕ θα ενισχυθεί η ρευστότητα στην αγορά
ενώ η προώθηση των ιδιωτικοποιήσεων και των διαρθρωτικών αλλαγών αποτελούν µια εγγύηση και
δηµιουργούν βάσεις ανόδου στο Χρηµατιστήριο”.»117
Μ’ άλλα λόγια, το πρόβληµα της ρευστότητας δεν οφειλόταν στο ότι οι επενδυτές είχαν χάσει
την εµπιστοσύνη τους στη Σοφοκλέους και δεν έµπαινε φρέσκο χρήµα, αλλά, ακούστε, στο ότι δεν
είχαν γίνει αρκετές µετοχοποιήσεις! Λες και δεν υπήρχε πληθώρα µετοχών στα αζήτητα, περιµέναµε
να ρίξουν κι άλλα κρατικόχαρτα στο “ναό” για να αυξήσουν τη ρευστότητα…
Στις 29 Φεβρουαρίου ο κ. Παπαντωνίου επανέλαβε την προσφιλή του δήλωση: «Η πορεία του
Χρηµατιστηρίου είναι και θα είναι ανοδική, χωρίς αυτό να αποκλείει διακυµάνσεις, είτε προς τα πάνω
είτε προς τα κάτω, ανάλογα µε τις καθηµερινές πολιτικές και οικονοµικές συγκυρίες. Για παράδειγµα, το
πετρέλαιο, το δολάριο ή οτιδήποτε άλλο».118 Συγχρόνως, όµως, επανέλαβε πως «το µόνο που δεν
χρειάζεται το Χρηµατιστήριο, είναι πολιτικές δηλώσεις».
Καλά, η δική του δήλωση τι ήταν; Απολίτικη; Ή µήπως ο άνθρωπος εννοούσε πως ουδείς
δικαιούται να οµιλεί περί του ΧΑΑ πλην της αφεντιάς του;
−Στις 7 Mαρτίου 2000, Ο Γ. ∆. του ΧΑΑ έκλεισε στις 4.941,30 µονάδες µε απώλειες 3,12%.
Από τις 345 µετοχές που διαπραγµατεύτηκαν, οι 335 έκλεισαν µε πτώση, από τις οποίες οι 64
τερµάτισαν στο limit down.
Για άλλη µια φορά ο κ. Παπαντωνίου παρενέβη µε δηλώσεις, προσπαθώντας να
δικαιολογήσει την κατάσταση: «Αυτό που γίνεται τώρα στο Χρηµατιστήριο είναι ακριβώς αυτό: γίνεται
µια ανασύνταξη µέσα στα χαρτοφυλάκια και όσες µετοχές δεν είχαν προοπτική ο κόσµος δεν τις
πολυθέλει και τις αντικαθιστά µε ισχυρές µετοχές»119
Προχώρησε µάλιστα κι ένα βήµα πιο πέρα ο κ. Παπαντωνίου λέγοντας πως οι ανακατατάξεις
αυτές είναι «πολύ εξυγιαντικές γιατί σχηµατίζεται βάση πάνω στην οποία θα οικοδοµηθεί η άνοδος».
Για φαντάσου! Μήπως άραγε κι αυτό που συµβαίνει µέχρι σήµερα (Φεβρ. 2003) στο ΧΑΑ,
δηλαδή η διαρκής κατρακύλα, είναι «εξυγιαντικό» κι εµείς δεν τόχουµε πάρει χαµπάρι και
γκρινιάζουµε άδικα;
∆υο µέρες αργότερα, σε µια «σηµαδιακή στιγµή», δηλαδή την ώρα που ο Κ. Σηµίτης άρχιζε
την οµιλία του στο Ζάππειο για την υποβολή της αίτησης ένταξης στην ΟΝΕ, παρουσιάστηκε
«κρούσµα αιφνίδιας πτώσης»120 στο ΧΑΑ. Πράγµατι ο “διάβολος” έχει χιούµορ!
Αυτή τη φορά η πτώση των µετοχών αποδόθηκε σε πολιτική παρέµβαση και, εδώ που τα
λέµε, δεν αποκλείεται να ήταν. Έγινε µάλιστα λόγος και για κάποιες δισκέτες από τέσσερις
χρηµατιστηριακές, που έδωσαν, λέει, εντολές πώλησης ολόκληρων πακέτων µετοχών στο limit
down! Αργά το βράδυ, ο κ Παπαντωνίου δήλωσε: «Η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς θα πράξει ό,τι πρέπει
να πράξει. Αυτό που συµβαίνει στο Χρηµατιστήριο, ερµηνεύεται έξω από τον χώρο της οικονοµίας.
Πρόκειται για µια εξέλιξη που δεν συνδέεται ούτε µε τις οικονοµικές εξελίξεις στην Ελλάδα ούτε στο
εξωτερικό».120 Πρόσθεσε ακόµη: «Περίεργο πράγµατι το φαινόµενο», και ανέφερε πως «θα λάβει
γνώση των αποτελεσµάτων της έρευνας, όσο του επιτρέπει ο νόµος».

52

Αναρωτιέµαι αν έγινε έρευνα και σε τι κατέληξε. Για άλλη µια φορά δεν µάθαµε τίποτα για
τους ενόχους. Ούτε ποιοι ήταν, ούτε αν και πώς τιµωρήθηκαν. Θα µου πείτε, συνηθισµένα τα
φαινόµενα των ατεκµηρίωτων κατηγοριών, της συγκάλυψης και της ατιµωρησίας στον τόπο µας…Ο
λόγος βέβαια είναι απλός: για να βάλει µια κυβέρνηση το µαχαίρι στο κόκαλο πρέπει πρώτα ο ίδια να
είναι καθαρή. Αλλιώς δεν έχει τα κότσια. Κακά τα ψέµατα….
−Την Τρίτη 14 Μαρτίου 2000, ο Γ.∆. του Χρηµατιστηρίου υπέστη νέα µεγάλη πτώση (6,66%), ενώ µόνο 4 µετοχές κατάφεραν να κινηθούν ανοδικά. Έξω από τη Σοφοκλέους έκαναν
συγκέντρωση διαµαρτυρίας περίπου 500 θυµωµένοι επενδυτές, ενώ το κτίριο του Χρηµατιστηρίου
βρέθηκε σε αστυνοµικό κλοιό για αρκετές ώρες. Οι εξελίξεις αυτές οδήγησαν τον κ. Παπαντωνίου σε
έκτακτη σύσκεψη µε το διοικητή της Εθνικής Τράπεζας, κ. Θ. Καρατζά, τον πρόεδρο της Αγροτικής,
κ. Πέτρο Λάµπρου, της Εµπορικής, κ. Κ. Γεωργουτσάκο, το γενικό γραµµατέα του ΥΠΕΘΟ κ. Γ.
Παπαϊωάννου, τον πρόεδρο του Συµβουλίου Οικονοµικών Εµπειρογνωµόνων κ. Γ. Στουρνάρα, τον
πρόεδρο της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς κ. Σταύρο Θωµαδάκη και τον πρόεδρο του ΧΑΑ Σπύρο
Κουνιάκη.
Μετά τη λήξη της σύσκεψης, ο κ. Παπαντωνίου δήλωσε µεταξύ άλλων: «Αποκλειστικό
συµπέρασµα της σύσκεψης ήταν η επισήµανση από όλους που συµµετείχαµε ότι έχει προκαλέσει
αρνητικές συνέπειες η πολιτικοποίηση του χρηµατιστηρίου. Οι παρεµβάσεις από παράγοντες έξω από
την αγορά, µε δηλώσεις τους ή άλλους τρόπους, µόνο αρνητικές συνέπειες µπορούν να έχουν στη
λειτουργία του. Θέλω να σηµειώσω ότι έχουν γνώση οι φύλακες. Κατά τα λοιπά δεν θα υπάρξει καµία
παρέµβαση στη λειτουργία του Χρηµατιστηρίου. Πρέπει να λειτουργήσει ο θεσµός αυτός σύµφωνα µε
τους κανόνες της αγοράς». 121
Τι έκανε λέει; Έχουν γνώση οι φύλακες; Ποιοι φύλακες; Από πού πέρασαν οι φύλακες; Μπας
και είδε κανείς τους φύλακες;
Ο κ. Παπαντωνίου έκανε και µια δήλωση-έκκληση, λέγοντας: «Απευθύνω έκκληση σε όλους
τους παράγοντες που δεν έχουν σχέση µε το Χρηµατιστήριο, να βοηθήσουν την απεµπλοκή του από τις
πολιτικές διαδικασίες, από την προεκλογική περίοδο. Θα πρέπει, ιδιαίτερα οι µικροί επενδυτές, να
κλείσουν τα αυτιά τους στις πολιτικές αυτές σειρήνες, οι οποίες κάνουν δηλώσεις που δεν συναρτώνται
µε τις ουσιαστικές θετικές τάσεις της οικονοµίας και των αγορών».122
Ο υπουργός τόνισε για άλλη µια φορά πως «οι νόµοι της οικονοµίας οδηγούν σε µια θετική
εξέλιξη του Χρηµατιστηρίου».
Όλα καλά λοιπόν! Οι φύλακες είχαν γνώση, η οικονοµία µας “άνθιζε” και το Χρηµατιστήριο
θα ακολουθούσε τη θετική της πορεία, αρκεί να το άφηναν ήσυχο όλοι οι άλλοι πλην του κ.
Παπαντωνίου και του Πρωθυπουργού, φυσικά! ∆εν πρόλαβαν να περάσουν 24 ώρες απ’ αυτές τις
δηλώσεις και η κυβέρνηση θα έβαζε φρένο σε νέα βουτιά της Σοφοκλέους. Στις 16/03/2000, ΤΑ
ΝΕΑ, σχολιάζοντας τη συνεδρίαση της προηγουµένης ηµέρας, έγραψαν: «Άρον - άρον παρέµβαση Μόνον 24 ώρες άντεξε η κυβέρνηση να αφήσει το Χρηµατιστήριο στην τύχη του.»123 Κατά µαγικό
τρόπο, στις 15/03/2000, από τις 13.30 έως και τις 14.15 εκδηλώθηκαν µαζικές αγορές σε “βαριά
χαρτιά”, και ο τζίρος από τα 130 δισ. εκτινάχτηκε στα 234 δισ. Ο Γ. ∆., ο οποίος αρχικά έχανε 6,29%
µε τις περισσότερες µετοχές κλειδωµένες στο limit down, στο τέλος περίπου της συνεδρίασης
«γύρισε» και έκλεισε τελικά µε οριακά κέρδη 0,24% στις 4.553,76 µονάδες!
Ο αδιόρθωτος κ. Παπαντωνίου άρπαξε και πάλι την ευκαιρία να κάνει τις συνήθεις δηλώσεις,
τονίζοντας πως «ο θεσµός του Χρηµατιστηρίου αποτελεί βασικό µοχλό ανάπτυξης των επιχειρήσεων,
προσφέροντας πηγές άντλησης υγιών κεφαλαίων και διασφαλίζοντας τη διαφάνεια στις συναλλαγές.
Πέρα και ανεξάρτητα από διακυµάνσεις που επηρεάζονται από συγκυριακές περιστάσεις, η πορεία του
Χρηµατιστηρίου θα είναι θετική, αντανακλώντας την πορεία και την προοπτική της εθνικής
οικονοµίας».124 (Η έµφαση δική µου)
−Έκτοτε, οι δηλώσεις του κ. Παπαντωνίου θα πύκνωναν µέρα µε τη µέρα, µε αποκορύφωµα
τη διαβόητη δήλωση που έκανε στις 28/03/2000, ότι η νευρικότητα στο χρηµατιστήριο είχε
ηµεροµηνία λήξης την 9η Απριλίου! Αλλά και οι παρεµβάσεις της κυβέρνησης στο ΧΑΑ θα
εντείνονταν όσο πλησίαζαν οι εκλογές, καθώς ο κ. Σηµίτης προσπαθούσε µε νύχια και µε δόντια να
κρατήσει το ∆είκτη σε αξιοπρεπή επίπεδα. Μάλιστα, οι παρεµβάσεις αυτές δεν ήταν κρυφές. Στις

53

02/04/2000, ο έγκριτος οικονοµικός αναλυτής κ. Ν. Νικολάου, σε άρθρο του στο ΒΗΜΑ περιέγραψε
την κρατική παρέµβαση της προηγούµενης εβδοµάδας ως «Φιλί της ζωής στη Σοφοκλέους».
Οι προσπάθειες της κυβέρνησης απέδωσαν και ο Γ. ∆. του ΧΑΑ κρατήθηκε στις 4.934,81
µονάδες, µε εντυπωσιακή άνοδο στην τελευταία συνεδρίαση πριν από τις εκλογές (07/04/2000) κατά
2,56%.
Αυτό το τροπάριο, φυσικά, ήταν αδύνατον να συνεχιστεί για πολύ. Έτσι, µετά τις εκλογές της
9ης Απριλίου, η κυβέρνηση άφησε το Χρηµατιστήριο στην τύχη του − όχι βέβαια πως δε νοιαζόταν για
την υστεροφηµία της… Άλλωστε πολλά από τα µέτρα της κοινωνικής πολιτικής της ήταν βασισµένα
σε αισιόδοξες προσδοκίες εισπράξεων από τη Σοφοκλέους.
−Την Παρασκευή 14/04/2000, ο Γ.∆. έκανε βουτιά κατά 5,29% και έκλεισε στις 4.475,44
µονάδες, ενώ η ∆ευτέρα 17/04/2000 χαρακτηρίστηκε από πολλούς αναλυτές «Μαύρη ∆ευτέρα», αφού
ο Γ.∆. του ΧΑΑ βούλιαξε κατά 9,17%, αρνητικό ρεκόρ δεκαετίας. Ο Γενικός ∆είκτης τιµών έκλεισε
στις 4.064,85 µονάδες, µειωµένος κατά 410,25 µονάδες. Ελέχθη, µάλιστα, ότι στο τέλος της
συνεδρίασης έµειναν ανεκτέλεστες εντολές πωλήσεων 150-200 δισ. δραχµών.
Ο τζίρος
διαµορφώθηκε «µόλις» στα 148,4 δισ. δραχµές, αφού δεν υπήρχαν αγοραστές. Μόνο δύο µετοχές
κινήθηκαν ανοδικά, και µία έµεινε σταθερή! Ακόµη και οι τιµές των “βαριών χαρτιών” − Εθνική,
Εµπορική, ΟΤΕ, Ελληνικά Πετρέλαια κ.λπ. − βρέθηκαν «κλειδωµένες» στο limit down. Πραγµατική
πανωλεθρία… Πολλοί µιλούσαν για µίνι κραχ.
Για άλλη µια φορά η πτώση αποδόθηκε στην «κακή ψυχολογία» των ιδιωτών επενδυτών και
στον πανικό που τους είχε κυριεύσει. Τους θεσµικούς και τους επαγγελµατίες εργολάβους της
υποτιµητικής κερδοσκοπίας δεν τολµούσε να τους κατηγορήσει κανείς…
Θορυβηµένος, αν όχι και πανικόβλητος, ο κ. Παπαντωνίου συναντήθηκε αιφνιδιαστικά µε
τους διοικητές της Εθνικής Τράπεζας κ. Θεόδωρο Καρατζά και της Αγροτικής Τράπεζας κ. Πέτρο
Λάµπρου – τα πρωτοπαλίκαρά του στις παρεµβάσεις. Σε ποιον άλλο να έλεγε κι αυτός τον πόνο του;
Έπρεπε κάτι να κάνουν, να προλάβουν τα χειρότερα…
Οι αναλυτές µιλούσαν τώρα για “υποτιµηµένο” ΧΑΑ
– µεταξύ των φθηνότερων
χρηµατιστηρίων του κόσµου! Το Ρ/Ε του – λόγος τιµής προς κέρδη – βρισκόταν πια στο 21,75,
έναντι 50,51 που ήταν, λέει, το 1998 και περίπου 37 το 1999. Κανείς όµως δεν φαινόταν να
συγκινείται από τις δήθεν ελκυστικές ευκαιρίες της Σοφοκλέους. (Να σηµειώσουµε εδώ ότι όσο πιο
µικρός είναι ο δείκτης τιµής προς κέρδη (Ρ/Ε) τόσο πιο ελκυστική είναι µια µετοχή ή µια αγορά ).
Σε συνέντευξή του στην εφηµερίδα ΕΘΝΟΣ, και σε ερώτηση για την κρίση στο ΧΑΑ τις
προηγούµενες µέρες, ο κ. Παπαντωνίου τόνισε ότι «η κυβέρνηση στηρίζει θεσµικά το χρηµατιστήριο
χωρίς να παρεµβαίνει “µε διάφορους πόρους ή χρήµατα”, επειδή δεν είναι αρµοδιότητά της να
παρακολουθεί τις αυξοµειώσεις του δείκτη.»125
Λέτε ο κ. Παπαντωνίου, εκτός από οικονοµικά να είχε σπουδάσει και υποκριτικές τέχνες;
−Στις 24 Μαΐου 2000, ο κ. Παπαντωνίου µίλησε στην Ετήσια Γενική Συνέλευση του
Συνδέσµου Ελλήνων Βιοµηχάνων, παρουσιάζοντας το “θαύµα” της ελληνικής οικονοµίας. Άρχισε
την οµιλία του λέγοντας: « Η ένταξη στην Οικονοµική και Νοµισµατική Ένωση της Ευρώπης είναι, για
τη χώρα µας, για το λαό µας, ένα ιστορικό γεγονός. Αποτελεί δικαίωση µιας µεγάλης εθνικής
προσπάθειας, που ξεκίνησε πριν από έξι χρόνια, µε την κατάθεση, τον Ιούνιο του 1994, του
Προγράµµατος Σύγκλισης της ελληνικής οικονοµίας.»
Στη συνέχεια αναφέρθηκε στις εκθέσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της Ευρωπαϊκής
Κεντρικής Τράπεζας που διαπίστωναν την άνετη εκπλήρωση όλων των κριτηρίων ένταξης στην ΟΝΕ
και µιλούσαν για «εντυπωσιακή πρόοδο της ελληνικής οικονοµίας την τελευταία διετία» και για
«αξιοθαύµαστα επιτεύγµατα της ελληνικής οικονοµίας».
(Αλήθεια, τι έγιναν όλα αυτά τα “επιτεύγµατα”; Τα έφαγε η µαρµάγκα;)
«Η τελική απόφαση», είπε ο κ. Παπαντωνίου, «θα ληφθεί στη σύνοδο του Ευρωπαϊκού
Συµβουλίου, στο Φέιρα της Πορτογαλίας, στις 19 και 20 Ιουνίου. Μια νέα εποχή αρχίζει για την
Ελλάδα.». Ναι, βέεεβαια! Την είδαµε τη “νέα εποχή”, τη νιώσαµε στο πετσί µας και µας µάτωσε…
Ποιος όµως νοιάζεται για µας;
Ο κ. Παπαντωνίου δεν παρέλειψε να αναφερθεί και στο Χρηµατιστήριο: «Για την ενίσχυση
της επιχειρηµατικότητας πραγµατοποιούµε σηµαντικές τοµές στους χρηµατοδοτικούς µηχανισµούς. Ο
54

θεσµός του χρηµατιστηρίου αποτελεί ήδη βασικό µοχλό ανάπτυξης των επιχειρήσεων, προσφέροντας
πηγές άντλησης υγιών κεφαλαίων και διασφαλίζοντας τη διαφάνεια στις συναλλαγές.»
Φαίνεται πως δεν είχε φτάσει ακόµη η στιγµή που ο κ. Παπαντωνίου θα ντρεπόταν για την
κατάσταση στο ΧΑΑ… Πάντως ήταν για γέλια κάθε φορά που αποκαλούσε τα κεφάλαια που
αντλούσαν οι εισηγµένες από το ΧΑΑ ( δηλαδή τις τσέπες των φουκαροεπενδυτών) «υγιά κεφάλαια».
Μ’ άλλα λόγια, οι µεν επενδυτές που κατέθεταν τις οικονοµίες τους στις υπέρογκες αυξήσεις
µετοχικού κεφαλαίου ψόφιων (“ανύπαρκτων”) επιχειρήσεων ήταν «παράφρονες», τα κεφάλαιά τους
όµως ήταν «υγιά»!
−Στις 10 Ιουνίου 2000, ο κ. Παπαντωνίου έδωσε συνέντευξη στον Οικονοµικό Ταχυδρόµο και
στον κ. Παπανδρόπουλο. Αναφερόµενος στο Χρηµατιστήριο είπε: «Ας µην ξεχνάµε ότι από τζίρο 2
δισ. δρχ. στο χρηµατιστήριο, φθάσαµε κάποια στιγµή τα 400 δισ. δρχ., και η εξέλιξη αυτή λέει πολλά.»
Σε µια προσπάθεια να τονώσει την εµπιστοσύνη των επενδυτών στο ΧΑΑ, ο κ. Παπαντωνίου
ανακοίνωσε δύο νοµοσχέδια. Μεταξύ άλλων, είπε τα εξής:
«Μετά τις εκλογές και τις πολιτικές αντιπαραθέσεις, που έβλαψαν το ΧΑΑ επειδή βρισκόταν στο
επίκεντρό τους, είµαι της γνώµης ότι µπήκαµε σε περίοδο οµαλότητας. Στο πλαίσιο αυτό, θα
αποκατασταθούν επίπεδα τιµών στο χρηµατιστήριο, τα οποία θα αντανακλούν τις πραγµατικές δυνάµεις,
αλλά και την “υγεία” της ελληνικής οικονοµίας. Για να ενισχύσουµε αυτές τις θετικές τάσεις,
καταθέτουµε δύο νοµοσχέδια, από τα οποία το πρώτο αφορά τη διαφάνεια των συναλλαγών, αλλά και τη
διεξαγωγή ελέγχων από την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς. Το νοµοσχέδιο αυτό έχει ήδη κατατεθεί. Το
επόµενο θα κατατεθεί το καλοκαίρι και θα αφορά την αναδιατύπωση του Νόµου 2190 για τις ανώνυµες
εταιρείες. Με το νοµοσχέδιο αυτό, θα µπορούµε να παρεµβαίνουµε στις Α.Ε. που εισάγονται στο ΧΑΑ,
ώστε να περιορισθούν τα φαινόµενα εσωτερικής πληροφόρησης, αλλά και διάφορες άλλες
καταστρατηγήσεις. Όλα αυτά είµαι βέβαιος πως θα συµβάλλουν στην ενίσχυση του χρηµατιστηριακού
θεσµού, µε αποτέλεσµα το ΧΑΑ να συνεχίσει να τονώνει την αναπτυξιακή πορεία της ελληνικής
οικονοµίας.»
Μα καλά, ο ίδιος ο κ. Παπαντωνίου δεν είχε πει στους ξένους αναλυτές στο Λονδίνο, το
Φεβρουάριο, ότι « το σχετικό θεσµικό πλαίσιο είναι ίδιο µε αυτό που ισχύει σε όλα τα ευρωπαϊκά κράτη
και ότι δεν υπάρχουν φαινόµενα εσωτερικής πληροφόρησης»114 στο ελληνικό Χρηµατιστήριο; Τι
χρειαζόταν, λοιπόν, το νέο νοµοσχέδιο;
Πάντως, τα πρόσθετα “φάρµακα” του κ. Παπαντωνίου δεν επρόκειτο να θεραπεύσουν το
µεγάλο ασθενή που έπασχε από χρόνια κακοήθη αναξιοπιστία.…
−Στις 15 Ιουνίου ο κ. Παπαντωνίου έκανε πάλι δηλώσεις, εκφράζοντας την αισιοδοξία του για
το Χρηµατιστήριο. Συνέδεσε, όπως πάντα, την πορεία του Χρηµατιστηρίου µε την πορεία της
ελληνικής οικονοµίας, τονίζοντας ότι «τα επόµενα γεγονότα στην οικονοµία θα είναι πολύ καλά».126
Τα γεγονότα αυτά ήταν τα ακόλουθα:
1. Η ένταξη της χώρας στην Οικονοµική και Νοµισµατική Ένωση (ΟΝΕ).
2. Η αναβάθµιση του ελληνικού Χρηµατιστηρίου, για την οποία ο κ. Παπαντωνίου είπε ότι θα
γινόταν «κάποια στιγµή στο δεύτερο εξάµηνο του 2000».
3. Η ραγδαία πτώση των επιτοκίων, που θα άρχιζε από το φθινόπωρο, ώστε να προσεγγίσουν
τα αντίστοιχα ευρωπαϊκά. (Ο κ. Παπαντωνίου είπε ότι µέχρι τότε η πτώση των επιτοκίων είχε
συγκρατηθεί για λόγους πληθωρισµού, κι ότι µέχρι το τέλος του έτους τα επιτόκια θα έπεφταν
σηµαντικά. )
4. Η συµµετοχή του ελληνικού Χρηµατιστηρίου στις συµµαχίες των διεθνών χρηµατιστηρίων.
Είπε ότι αυτό δεν επρόκειτο να γίνει µέσα στο 2000, αφού έπρεπε πρώτα «να γίνουν συζητήσεις και η
επεξεργασία του εγχειρήµατος.» Τόνισε πάντως ότι η «διεθνοποίηση της Σοφοκλέους» θα έδινε «νέα
ώθηση στις χρηµατιστηριακές συναλλαγές», αφού θα διεύρυνε τις επιλογές των επενδυτών και των
αποταµιευτών.126
Ευσεβείς πόθοι ενός ονειροπόλου Υπουργού Οικονοµικών… ∆υστυχώς, όµως, ο “ασθενής”
δεν καταλάβαινε τίποτα από “γεγονότα”. Πάντως του ξέφυγε του κ. Παπαντωνίου ότι στόχος της
κυβέρνησης µε τη διεθνοποίηση της Σοφοκλέους ήταν η αύξηση των συναλλαγών, ώστε να
εισπράττει τους φόρους. ∆εν τον ενδιέφερε εάν τα ελληνικά κεφάλαια επενδύονταν σε µετοχές ξένων
εταιρειών και οι ελληνικές µετοχές, µένοντας στα αζήτητα, έπιαναν πάτο;
55

−Στις 25 Αυγούστου του 2000, ο Γενικός ∆είκτης του ΧΑΑ είχε κλείσει στις 3.631,01
µονάδες. Επρόκειτο για τη χαµηλότερη τιµή που έχει καταγράψει από τον Απρίλιο του 1999. Τώρα
η κοινή εκτίµηση των αναλυτών ήταν ότι «η πτωτική περίοδος του ΧΑΑ ολοκληρώνεται».127
Η πτώση όµως είχε και συνέχεια. Στις 31 Αυγούστου ο Γ.∆. έκλεισε στις 3.557, 15 µονάδες,
και στο σηµείο αυτό, οι µεγαλοκερδοσκόποι, ντόπιοι και ξένοι, σφύριξαν µεταξύ τους: ώρα για πάρτι,
παιδιά! Το πώς και το γιατί µην το ψάχνετε, είναι άλλου παπά βαγγέλιο. Ίσως νοστάλγησαν το
Σεπτέµβριο του 1999, τότε που είχαν στήσει µε επιτυχία τη γιγαντιαία Επιχείρηση-Σκούπα στη
Σοφοκλέους, και θέλησαν να επαναλάβουν το εγχείρηµα. (Σας το ξανάπα, ο διάβολος έχει χιούµορ!)
Το θέµα είναι πως όταν οι µεγαλοκερδοσκόποι αποφασίζουν να κάνουν «ντου», τίποτα δεν µπορεί να
σταθεί στο δρόµο τους. Ούτε ψυχολογία, ούτε λόγος τιµής (προς κέρδη), ούτε νόµος, ούτε κοινός
θνητός, ούτε δαίµονας. Εκείνοι έχουν και το µαχαίρι και το πεπόνι. Εκείνοι αποφασίζουν και
διατάσσουν. Είναι οι θρυλικοί Ταβουτάν των σύγχρονων “δηµοκρατιών ” µας.
Έτσι λοιπόν, µε ένα καλά οργανωµένο «ντου», και µε µπόλικο “αέρα” − όπως είναι το έθιµο −
µέσα σε έξι συνεδριάσεις ξετίναξαν το Γ.∆. στις 4.381,79 µονάδες! Την τελευταία µάλιστα µέρα της
«επιχείρησης-πύραυλος» (Παρασκευή, 8 Σεπτεµβρίου 2000), µε τζίρο 321 δισ. δραχµές, ανέβασαν το
∆είκτη κατά 7,92%! Βρε τους αθεόφοβους! Ούτε τα προσχήµατα δεν κράτησαν… Έπρεπε, βλέπετε,
να ολοκληρωθεί το «ντου», διότι από ∆ευτέρα είχε προγραµµατιστεί αλλαγή της παράστασης. Οι
φούσκες έπρεπε άρον-άρον να σπάσουν, διότι, όπως λέει η παροιµία, στη βράση κολλάει το σίδερο.
Άλλωστε, κάλιο πέντε και στο χέρι, παρά εγκλωβισµένος και εσαεί καρτέρει…
Όσο για τους αναλυτές και τους σπεκουλαδόρους του Σαββατοκύριακου, καλά εδώ µιλάµε
για limit up σύγχυσης. «Θα συνεχιστεί η άνοδος ή δε θα συνεχιστεί;», «Πού οφειλόταν η ραγδαία και
ξαφνική άνοδος;» Σε αυτά και σε άλλα ερωτήµατα προσπάθησαν να απαντήσουν οι καλοί µας
αναλυτές, αλλά περί αυτών θα µιλήσουµε στο οικείο κεφάλαιο.
−Στη ∆ιεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης (4/9/2000) ο κ. Παπαντωνίου, σε δηλώσεις του µετά το
πέρας της συνάντησης που είχε µε τη διοίκηση του Συνδέσµου Βιοµηχανιών Βορείου Ελλάδος,
ανέφερε ότι το Χρηµατιστήριο «δεν πρέπει να µας ανησυχεί»128, προβλέποντας ανοδική πορεία στο
µέλλον. Ανάλογη, όπως τόνισε, θα είναι και η πορεία του Χρηµατιστηριακού Κέντρου Θεσσαλονίκης.
Τη ∆ευτέρα 11 Σεπτεµβρίου, όπως ήταν προγραµµατισµένο µετά από την κούρσα ανόδου, η
«ψυχολογία» άλλαξε και ο Γ. ∆. βούτηξε κατά 3,31%. Έτσι έκλεισε στις 4.223,66 µονάδες και, όπως
πάντα, οι Τακουµπάν τράβαγαν τα µαλλιά τους, ενώ οι Ταβουτάν έτριβαν τα χέρια τους… Οι πιο
ψύχραιµοι, πάντως, σιγοτραγουδούσαν το πάντα επίκαιρο λαϊκό άσµα: «Έτσι ειν’ η ζωή, και πώς να
την αλλάξεις, άλλοι κλαίνε κι άλλοι γελάνε δηλαδή…»
Για µια ακόµη φορά, ο κ. Παπαντωνίου ένιωσε την ανάγκη να υπερασπιστεί το “παιδί” του,
δηλώνοντας πως «η αγορά κινείται µε τους δικούς της ρυθµούς και δεν είναι θέµα της κυβέρνησης να τη
σχολιάσει.»129
Τι έκανε λέει; Η αγορά έχει τους δικούς της ρυθµούς; Κι εκείνα που ο ίδιος είχε καταγγείλει
(πολιτικές παρεµβάσεις, πανικόβλητους επενδυτές) και έφτιαχνε νόµους για να περιορίσει (εσωτερική
πληροφόρηση, βιοµηχανία φηµών, χειραγώγηση κλπ.), ήταν κι αυτά µέσα στους ρυθµούς της
αγοράς; Τι εννοούσε άραγε ο κ. Υπουργός; Τι είναι η αγορά; Μήπως είναι κάποια µεταφυσική
οντότητα, µια καπριτσιόζα και απρόβλεπτη “θεά”, που κάνει ό,τι θέλει; ∆εν είναι, λοιπόν, η αγορά,
ένα ανθρώπινο κατασκεύασµα που το κινούν και το κατευθύνουν άνθρωποι; ∆εν είναι το σφαγείο του
καπιταλισµού; ∆εν είναι ένας “ναός” του τζόγου, ένα καταχθόνιο εφεύρηµα, που συνελήφθη στα
άδυτα του Μαµµωνά, για να µπορούν οι αδίστακτοι κεφαλαιοκράτες να υπεξαιρούν τις οικονοµίες
του κοσµάκη ύπουλα και µε το νόµο; Αυτό δεν είναι; ∆ιότι αν ήταν κάτι που είχε σχέση µε την
Οικονοµία, όπως µας έλεγε πριν ο κ. Παπαντωνίου, καµία Οικονοµία δεν µπορεί να αναπτυχθεί ή να
καταβαραθρωθεί µέσα σε µια εβδοµάδα, ώστε το Χρηµατιστήριο να παρουσιάζει τέτοιες
αλλοπρόσαλλες διακυµάνσεις. Έτσι δεν είναι; Απλούς συλλογισµούς κάνω…
Εξάλλου, αφού η αγορά, κατά τον κ. Παπαντωνίου, έχει τους δικούς της ρυθµούς, γιατί της
έβαλαν άγριο χέρι οι «φύλακες» το Σεπτέµβριο του 1999 – µε τις γνωστές ολέθριες συνέπειες για
τους επενδυτές – και δεν την άφησαν ήσυχη να πάει όπου ήθελε µε τους δικούς της ρυθµούς;

56

Την εποµένη η κατρακύλα συνεχίστηκε πιο βίαιη (-4,86%) και ο ∆είκτης έκλεισε στις
4.030,99 µονάδες. Οι “αναλυτές” τώρα θα µιλούσαν για κλείσιµο “ανοικτών θέσεων”, κοινώς “αέρα”,
και για ρευστοποίηση κερδών! Καλά, πώς το κατάλαβαν;
Τούτη τη φορά οι “αναλυτές” δίστασαν να αναφερθούν σε κακή ψυχολογία των επενδυτών.
Πώς τόπαθαν; Είπαν µάλιστα ότι οι πωλητές ήταν µεγάλα χαρτοφυλάκια, ντόπια και ξένα, που είχαν
αγοράσει τις προηγούµενες ηµέρες σε χαµηλότερα επίπεδα. Οι συνήθεις ύποπτοι δηλαδή… Αυτοί που
φτιάχνουν το κλίµα και την ψυχολογία των Τακουµπάν, εκµεταλλευόµενοι βολικές ειδήσεις –
πραγµατικές ή κατασκευασµένες – ντόπιες ή ξένες, και µετά έρχονται και σαρώνουν. Αυτοί είναι οι
νόµοι της αγοράς, δηλαδή της “ανθρώπινης” ζούγκλας…
−Για να µην πολυλογώ, από κει και πέρα η Σοφοκλέους θα έσπαζε το ένα αρνητικό ρεκόρ
µετά το άλλο, και στις 28 Νοεµβρίου 2000, ενώ ο Γ.∆. βρισκόταν “µια ανάσα” από τις 3.200 µονάδες,
ο κ. Παπαντωνίου µε τον κ. Σηµίτη συσκέπτονταν στο Μαξίµου για την αναβροχιά που είχε ενσκήψει
στο “ναό”. Βγαίνοντας από τη σύσκεψη, ο κ. Παπαντωνίου έκανε την εξής βαρυσήµαντη δήλωση:
«Το Χρηµατιστήριο θα ανακάµψει όσο εδραιώνεται η αντίληψη σε ένα ευρύ επενδυτικό κοινό ότι το
επίπεδο τιµών για πολλές µετοχές είναι τέτοιο που δηµιουργεί σηµαντικές επενδυτικές ευκαιρίες. Όσο
γρηγορότερα εδραιωθεί αυτή η αντίληψη, τόσο καλύτερα θα πάει και το Χρηµατιστήριο».130
Αναρωτιέµαι γιατί οι επαΐοντες µεγαλοκερδοσκόποι κι όλοι αυτοί που ανάπαυαν τα
δισεκατοµµύριά τους στα repos δεν είχαν πάρει χαµπάρι τις σηµαντικές επενδυτικές ευκαιρίες και ο
Υπουργός περίµενε να τις κυνηγήσει η κυρα-Κούλα από το Χασουρόκαµπο και ο µπαρµπα-Μήτρος
από το Γρουσουζονήσι. Είδατε, πάντως, πόσο µας έχουν ανάγκη οι “µεγάλοι”; ∆εν κάνουν χωρίς
εµάς!
−Ο κ. Παπαντωνίου υποδέχτηκε το 2001 µε µια Συνέντευξη Τύπου, που έδωσε το µεσηµέρι
της 2ας Ιανουαρίου. Η συνέντευξη, που δόθηκε παρουσία του υφυπουργού Οικονοµικών κ. Γ. ∆ρυ,
καθώς και του προέδρου του Συµβουλίου Οικονοµικών Εµπειρογνωµόνων κ. Β. Ράπανου, είχε σαν
κύριο θέµα την ένταξη της Eλλάδας στην ONE και την υιοθέτηση του ευρώ ως επίσηµου νοµίσµατος.
Ο υπουργός είπε ότι «ο δύσκολος ανήφορος µιας ολόκληρης δεκαετίας έφτασε στην κορυφή», καθώς
από 01/01/2001 η Ελλάδα ήταν πλέον πλήρες µέλος της ONE.131
Ο υπουργός είπε ακόµη: «Μπαίνουµε σε µια ζώνη οικονοµικής και νοµισµατικής
σταθερότητας. Εκλείπει ο συναλλαγµατικός κίνδυνος. Θα έχουµε πλέον µονίµως πολύ χαµηλά επιτόκια
και εφόσον αξιοποιήσουµε τις ευκαιρίες, οι οποίες δηµιουργούνται, µπαίνουµε σε µια περίοδο ισχυρής
οικονοµικής ανάπτυξης, που διανοίγει νέες προοπτικές για το βιοτικό επίπεδο του ελληνικού λαού».132
Στην ίδια συνέντευξη ο Υπουργός είπε ότι ο επόµενος στόχος, µετά την ένταξη στην ΟΝΕ, θα
ήταν «η κοινωνική σύγκλιση, η σύγκλιση των βιοτικών επιπέδων, των επιπέδων απασχόλησης και
κοινωνικών υπηρεσιών µε τα αντίστοιχα επίπεδα των προηγµένων ευρωπαϊκών χωρών».
Είναι αυτό που λένε, “πίσω έχει η αχλάδα την ουρά”… ∆ηλαδή, για νάχουµε καλό ρώτηµα, τι
µας έφταιγε τόσες δεκαετίες που δεν συγκλίναµε µε τα χαµηλά επιτόκια, την ανάπτυξη, το βιοτικό
επίπεδο και τις κοινωνικές υπηρεσίες των προηγµένων ευρωπαϊκών χωρών; Μας το είχε απαγορέψει
κανείς; ∆εν έφταιγαν τα αυτοκαταστροφικά − εγγενή και «διαρθρωτικά» − ελαττώµατα της φυλής
µας; Κι όλα αυτά θα εξαφανίζονταν τώρα ως δια µαγείας επειδή θα αντικαθιστούσαµε τη δραχµή µε
το ευρώ; Ή µήπως θα εξαφανίζονταν επειδή κρυφά ευελπιστούσαµε να µας κυβερνήσουν δια σιδηράς
πυγµής κάποιοι άλλοι έξω από ’δω, αφού εµείς είχαµε αποδείξει πως είµαστε άχρηστοι κι ανίκανοι να
αυτοκυβερνηθούµε σωστά και να γίνουµε µε τις δυνάµεις µας προηγµένοι;
Για σκεφτείτε το κι εσείς. Ένα κι ένα κάνουν δύο. Ή µήπως δεν κάνουν; ∆ηλαδή, επειδή θα
παίρναµε το ευρώ στο χέρι, θα έπαυαν, π.χ., οι διαπλεκόµενοι εργολάβοι ∆ηµοσίων Έργων να
φτιάχνουν δρόµους που να ανοίγουν στα δύο µε µια βαρυχειµωνιά; Ένα παράδειγµα έφερα…
−Στις 16 Ιανουαρίου 2001, ο κ. Παπαντωνίου έδωσε πάλι συνέντευξη Τύπου. Σε ερώτηση
δηµοσιογράφου αν δέχεται πιέσεις για να στηρίξει το Χρηµατιστήριο απάντησε:
« (…)∆εν δέχοµαι καµία απολύτως πίεση.
Σε κάθε περίπτωση δεν είναι θέµα πιέσεων στον Υπουργό Εθνικής Οικονοµίας, αλλά αυτό που
θέλω να σηµειώσω, είναι ότι βλέποντας και διαβάζοντας τις εφηµερίδες τις τελευταίες µέρες και

57

βλέποντας τα κανάλια, φοβάµαι ότι η πολιτική ξαναµπαίνει στο Χρηµατιστήριο και θέλω να θυµίσω ότι
όταν µπαίνει η πολιτική στο Χρηµατιστήριο, φεύγουν οι επενδυτές.
Πολιτικές παρεµβάσεις, πολιτικές δηλώσεις και µάλιστα σε υψηλούς τόνους, για µια τόσο
ευαίσθητη αγορά, όχι απλώς περισσεύουν, κάνουν ζηµιά. Και πώς κάνουν ζηµιά; ∆ηµιουργούν
νευρικότητα στο ευρύ κοινό και σε συνθήκες νευρικότητας δεν υπάρχουν περιθώρια για ορθολογικές
επιλογές και αποφάσεις.
Άρα η έκκλησή µου σε όλους τους φορείς, είναι να αποφορτιστεί το κλίµα και να αφήσουµε τις
αγορές ελεύθερες και ανεξάρτητες, να αξιολογήσουν όπως εκείνες κρίνουν την εξέλιξη και την
προοπτική της ελληνικής οικονοµίας. Αυτό πιστεύω ότι είναι το καθήκον όλων µας, απέναντι στην
ευαίσθητη αγορά του Χρηµατιστηρίου.»133
Είναι προφανές ότι ο κ. Παπαντωνίου δεν ήθελε να παραδεχτεί πως ήταν η πολιτική, ή
µάλλον η προπαγάνδα της κυβέρνησης του κ. Σηµίτη και του ιδίου προσωπικά που είχε µπάσει τους
νεόκοπους επενδυτές στο Χρηµατιστήριο, και ήταν η πολιτική και η ολιγωρία των ιδίων που στη
συνέχεια τους είχε διώξει κακήν-κακώς από τη λυκοφωλιά της Σοφοκλέους.
Την εποµένη της συνέντευξης του κ. Παπαντωνίου, «ο Υπουργός Ανάπτυξης κ. Νίκος
Χριστοδουλάκης φέρεται, σε δηµοσίευµα των “Φαϊνάνσιαλ Τάιµς” (17/1/2001), να λέει σε Βρετανούς
θεσµικούς επενδυτές ότι η κατάσταση στο Χρηµατιστήριο “δηµιουργεί κάποια ανησυχία” σε ό,τι αφορά
το επενδυτικό κλίµα. Ο ίδιος υποστήριξε ότι η εικόνα αυτή θα αλλάξει εφόσον υπάρξει ένα κύµα
ιδιωτικοποιήσεων.»134 Κι αυτά λέγονταν, παρ’ όλο που ο υπουργός Εθνικής Οικονοµίας κ. Γιάννος
Παπαντωνίου είχε κάνει έκκληση να µη γίνονται δηλώσεις από πολιτικούς διότι βλάπτουν το
Χρηµατιστήριο!
Ο ίδιος, ανεπισήµως, µιλώντας για το Χρηµατιστήριο, είπε ότι «ουσιαστικά έχουν εξαντληθεί
οι θεσµικές παρεµβάσεις που θα µπορούσαν να γίνουν από την πλευρά της κυβέρνησης», και εκτιµούσε
ότι «η εικόνα θα αλλάξει µόνο αν βελτιωθεί το διεθνές κλίµα και τοποθετηθούν ξένα κεφάλαια στη
Σοφοκλέους.»134
Να λοιπόν που τώρα ο κ. Παπαντωνίου είχε ανακαλύψει και το…διεθνές κλίµα! Τώρα
περίµενε τα ξένα κεφάλαια. Τον προηγούµενο µήνα έφταιγαν οι Έλληνες επενδυτές που δεν
καταλάβαιναν τις επενδυτικές ευκαιρίες της Σοφοκλέους!
−Σε συνέντευξη εφ’ όλης της ύλης στην οικονοµική εφηµερίδα του Βελγίου L’ Echo, µε τίτλο
«Με το ευρώ στην τσέπη η Ελλάδα προχωρά προς την πραγµατική και κοινωνική σύγκλιση»
(25/01/2001), o Γιάννος Παπαντωνίου χαρακτήρισε την πτώση του ελληνικού χρηµατιστηρίου
«µυστήριο». Απέδωσε µάλιστα το γεγονός σε κακή οικονοµική συγκυρία, ενώ ανέφερε και την
πιθανότητα οι Έλληνες να «µην έχουµε ακόµη συνειδητοποιήσει τα καλά νέα».135
Την εποµένη ο υφυπουργός Οικονοµικών κ. ∆ρυς,
µιλώντας στη ΝΕΤ, απορούσε και
εξίστατο για τα «µυστήρια» της Σοφοκλέους. «Έφυγαν χρήµατα από το χρηµατιστήριο, αλλά δεν
ξέρουµε πού πήγαν» είπε. Μα αν δεν ξέρουν πού “ταξίδεψαν” τα χρήµατα του κοσµάκη οι καθ’ ύλην
αρµόδιοι υπουργοί, ποιος θα το γνωρίζει;
−Στις 27 Ιανουαρίου 2001, ο Οικονοµικός Ταχυδρόµος είχε δηµοσιεύσει «Ένα απάνθισµα
δηλώσεων ευφορίας του Υπουργού για την πορεία της Σοφοκλέους». Παραθέτω τις δηλώσεις αυτές
του κ. Παπαντωνίου κατά χρονολογική σειρά. Σε κάποιες έχω ήδη αναφερθεί, αλλά αξίζει τον κόπο
να τις ξαναδούµε όλες συγκεντρωµένες:
• 2/6/1999: «…Η Ελλάδα το καλοκαίρι πλέον θα έχει ένα χρηµατιστήριο που θα το ζηλεύουν πολλά
άλλα διεθνή χρηµατιστήρια, που δεν θα έχουν φτάσει σε αυτό το επίπεδο. Είµαστε ήδη πάρα πολύ
κοντά. ∆ιότι η πρόοδος που έχει σηµειωθεί είναι τεράστια».
• 2/6/1999: «…Θα έχουµε φτάσει στην κορυφή των διεθνών χρηµατιστηρίων, θα είµαστε η αιχµή του
δόρατος σε ότι αφορά και τη διοίκηση και την τεχνολογία και το νοµοθετικό πλαίσιο».
• 1/9/1999: «… Όλοι θα βγουν κερδισµένοι. Και η ελληνική οικονοµία και οι ίδιες οι εταιρείες, αλλά
και κάθε µέτοχος ο οποίος επενδύει το περίσσευµά του, το αποταµίευµά του, στο ελληνικό
χρηµατιστήριο».
• 20/10/1999: «…Υστερεί ακόµη σε ωριµότητα, όσον αφορά τη συµπεριφορά των επενδυτών, στο
µέτρο που τους τελευταίους µήνες έχουν µπει στο χρηµατιστήριο πολλοί συµπολίτες µας – και πολύ
καλά έκαναν – που δεν έχουν ακόµη όµως την εµπειρία αυτών των συναλλαγών».
58


20/12/1999: «…Το 2000, η πορεία του χρηµατιστηρίου θα είναι δυναµικά ανοδική, καθώς η ένταξη
της χώρας στην ΟΝΕ θα δώσει ώθηση στη Σοφοκλέους».
16/2/2000: «Η άνοδος θα συνεχιστεί και θα επιταχυνθεί. Ήδη ξεκίνησε. ∆ηλαδή, από τις αρχές του
Φεβρουαρίου, αυτό που προβλέπαµε – µάλιστα, είχα κάνει και µια δήλωση τον ∆εκέµβριο – ότι θα
έρθουν νέα κεφάλαια πλέον µε την έναρξη του χρόνου του 2000, άρχισε να συµβαίνει. Αλλά,
φυσικά, συµβαίνει ακόµη σε µικρή κλίµακα. Θα επιταχυνθεί µε την προώθηση της ενταξιακής
διαδικασίας».
16/2/2000: «…Η εκτίµησή µου είναι ότι θα είναι ανοδική η πορεία για δύο λόγους. Πρώτα από όλα
διότι η οικονοµία πάει καλά, µπαίνει στην ΟΝΕ, πέφτουν τα επιτόκια και το δεύτερο είναι ότι η
αναβάθµιση της Σοφοκλέους σε ώριµη αγορά δεν µπορεί να αργήσει πάρα πολύ. Είναι κάτι που θα
γίνει στη διάρκεια του 2000 σε συνάρτηση µε την ολοκλήρωση της ενταξιακής διαδικασίας στην
ΟΝΕ, τον Ιούνιο αυτού του χρόνου».
28/3/2000: «…Πιστεύω ότι η τάση του θα είναι ανοδική και µάλιστα ενισχύοµαι στην εκτίµηση αυτή
από έγκυρους διεθνείς αναλυτές. ∆ιάβαζα χθες ένα άρθρο της “Wall Street Journal”, η οποία έλεγε
ακριβώς αυτό, ότι τους επόµενους µήνες θα έχει ανοδική τάση το χρηµατιστήριο, το οποίο σηµαίνει
ότι όσοι είναι στο χρηµατιστήριο θα είναι κερδισµένοι».
28/3/2000: «…Και θα πάει καλά το χρηµατιστήριο, διότι η οικονοµία πάει καλά, πάει καλύτερα και
απ’ ότι περιµέναµε, διότι ο πληθωρισµός κρατιέται πολύ χαµηλά σε εναρµονισµένη βάση, στο
2,1%». (Σηµειώστε ότι τον Οκτώβριο του 2002, ο εναρµονισµένος δείκτης τιµών καταναλωτή ανήλθε στο
3,9%)

28/3/2000: «…Η κυβέρνηση στηρίζει θεσµικά το χρηµατιστήριο, και θα συνεχίσει να το στηρίζει
θεσµικά το χρηµατιστήριο κατά το συνεχές διάστηµα και αφού επανεκλεγεί αυτή η κυβέρνηση. Η
κυβέρνηση αυτή αγαπάει το χρηµατιστήριο. Το έχει αποδείξει αυτό και ενδιαφέρεται για την καλή
του πορεία».
28/3/2000: «…∆εν θέλω να σχολιάσω αυξοµειώσεις του δείκτη, οι οποίες ερµηνεύονται από την
υφιστάµενη προεκλογική νευρικότητα, η οποία διεγείρεται και από τρίτους παράγοντες, δυστυχώς.
Το µόνο που θέλω να πω είναι ότι αυτή η περίοδος νευρικότητας έχει ηµεροµηνία λήξης. Είναι η 9η
Απριλίου. Είναι η επανεκλογή της κυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ. Είναι η αποκατάσταση συνθηκών
ηρεµίας στο χρηµατιστήριο, στην οικονοµία, στη χώρα».
31/8/2000: «…Η κυβέρνηση κάνει κυρίως δύο πράγµατα στο χρηµατιστήριο για να το στηρίξει: Το
στηρίζει µέσα από την ισχυρή οικονοµία – και έχουµε πλέον µια ισχυρή οικονοµία – µια οικονοµία
που είναι µέλος της Οικονοµικής και Νοµισµατικής Ένωσης και, επιπλέον, µέσα από τους
διάφορους νόµους και τα θεσµικά µέτρα που λαµβάνουµε, έχουµε ένα ασφαλές και αξιόπιστο
χρηµατιστήριο».
12/11/2000: «…Τα τελευταία χρόνια έχει αναπτυχθεί µια θετική δυναµική στο ελληνικό
χρηµατιστήριο που αντανακλά τη θετική εξέλιξη της εθνικής οικονοµίας. Εκτιµώ ότι αυτή η
δυναµική θα συνεχιστεί».

Μελετώντας τις απατηλές αυτές δηλώσεις, δεν έχουµε πια αµφιβολία για το πώς ο κ.
Παπαντωνίου παρέσυρε, ως πρόβατα επί σφαγήν, νεόκοπους επενδυτές στον οίκο απωλείας, κοινώς
ΧΑΑ.
−Στις 28 Ιανουαρίου 2001 ο κ. Παπαντωνίου βρέθηκε στα Γιάννινα για να εγκαινιάσει τα
γραφεία της Σ∆ΟΕ Ηπείρου. Εκεί δήλωσε µεταξύ άλλων τα εξής: «Τις τελευταίες µέρες ασκείται µια
συστηµατική επίθεση εναντίον της οικονοµικής πολιτικής της κυβέρνησης και εναντίον της οικονοµίας
γενικότερα. Θέλω να κάνω µια έκκληση. Το Xρηµατιστήριο πρέπει να πάψει να είναι πεδίο κοµµατικής
αντιπαράθεσης. ∆εν νοµίζω ότι κάνει καλό σε κανέναν, ιδιαίτερα σε µικροεπενδυτές. Ας σεβαστούµε το
δικό τους συµφέρον και ας κάνουµε µια εκεχειρία σε ό,τι αφορά την κοµµατική αυτή αντιπαράθεση, γιατί
µόνο ζηµιά κάνει στην εθνική µας οικονοµία».136
Όταν ρωτήθηκε για τις προσωπικές επιθέσεις της Νέας ∆ηµοκρατίας – πρόταση µοµφής –
απάντησε: «Είναι φυσικό. Αυτό που είπα, ότι η οικονοµική πολιτική έχει πετύχει, τα τελευταία χρόνια
έχει ταυτιστεί και µε το δικό µου πρόσωπο, διότι συµπίπτει η παρουσία µου στο υπουργείο µε την
άσκηση της συγκεκριµένης οικονοµικής πολιτικής».136
59

Στις 30 Ιανουαρίου 2001, στη συζήτηση της πρότασης µοµφής κατά του Υπουργού Εθνικής
Οικονοµίας από τη Νέα ∆ηµοκρατία, ο κ. Παπαντωνίου άστραψε και βρόντηξε. Κατηγόρησε την
Αξιωµατική Αντιπολίτευση «για ανευθυνότητα και ανίερη υπονοµευτική πολιτική, προκειµένου να
πέσει το χρηµατιστήριο και να πληγεί η κυβέρνηση».137
Ποιο να πέσει; Το πεσµένο και καταποντισµένο; Οι µετοχές είχαν ήδη γίνει κουρελόχαρτα!
Πρέπει, πάντως, να σηµειωθεί εδώ ότι κατά τη συζήτηση της πρότασης δυσπιστίας είχε
απαγορευτεί η παρουσία των συνεργείων της κρατικής τηλεόρασης στη Βουλή! Αυτό ήταν ένα
πρωτοφανές γεγονός στα κοινοβουλευτικά χρονικά, που στέρησε τον ελληνικό λαό από την ευκαιρία
ν’ ακούσει µε τα ίδια του τ’ αυτιά εκείνα που τον αφορούσαν και τον έκαιγαν. ∆υστυχώς, όµως, η
αντιδηµοκρατική τούτη απαγόρευση, που φανερώνει ενοχές, δεν καταγγέλθηκε δεόντως από τα
ΜΜΕ κι έτσι δεν πήραµε είδηση τότε τι είχε γίνει.
−Στις 31/01/2001 ο Γ.∆. έκλεισε στις 3.264,76 µονάδες. Σε όλη τη διάρκεια του Ιανουαρίου
το κλίµα ήταν κακό για το ΧΑΑ. Από τις 21 συνεδριάσεις οι 15 ήταν πτωτικές. «Προς το τέλος του
µήνα δόθηκε κρίσιµη µάχη για το ψυχολογικό “οχυρό” των 3.000 µονάδων».138 Ο όγκος των
συναλλαγών τον Ιανουάριο ήταν “ισχνός” − έφτασε µόλις σε 1,09 τρισ. δραχµές − τα δε έσοδα του
∆ηµοσίου από το φόρο επί των χρηµατιστηριακών συναλλαγών (3,27 δισ. δρχ.) ήταν µειωµένα κατά
88% σε σχέση µε τον αντίστοιχο µήνα του 2000139 Πραγµατική συµφορά για την κυβέρνηση!
Στις αρχές Μαρτίου του 2001, ο κ. Υπουργός πήγε να εξοµολογηθεί τις αµαρτίες του και να
ζητήσει κατανόηση για τις ανικανότητες της κυβέρνησης την οποία εκπροσωπούσε, πού νοµίζετε;
Όοοχι! ∆εν κατέφυγε στο Άγιο Όρος, όπως ίσως σκεφτήκατε. Στο London School of Economics
κατέφυγε το παλικάρι. Και τι είπε; Έ τι να πει; Προσπάθησε να δικαιολογήσει τα αδικαιολόγητα… «Ο
κ. Παπαντωνίου µίλησε για τη δυσκολία της κυβέρνησης να προχωρήσει µε ταχύ ρυθµό στις
διαρθρωτικές αλλαγές». (Αλήθεια, ποιος της έφταιγε;) Τόνισε ακόµη πως «η υλοποίηση των
διαρθρωτικών µεταρρυθµίσεων στις επιµέρους χώρες-µέλη της E.E. είναι συχνά δύσκολη εξαιτίας της
ύπαρξης κατεστηµένων συµφερόντων».140
Και ποια ήταν άραγε αυτά τα κατεστηµένα συµφέροντα; Μήπως ήταν εκείνα τα οποία
στήριζαν την κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ και τον ίδιο ως Υπουργό Εθνικής Οικονοµίας; Υπόθεση
κάνω…
Εξάλλου για το ελληνικό Χρηµατιστήριο ο κ. Παπαντωνίου είπε ότι «µπαίνει σε µία
σταθερότερη φάση, ενώ για τα κεφάλαια που αντλήθηκαν από τις εταιρίες είπε ότι θα αποδώσουν τα
επόµενα χρόνια.»140
Εµένα µου λέτε; Το είδαµε πόσο απέδωσαν… Μα πώς να αποδώσουν τα αντληθέντα
(νοµίµως υπεξαιρεθέντα) κεφάλαια µέσα από τα repos και τις τράπεζες της Ελβετίας όπου
αναπαύονται; Εύκολο είναι; Άντε να παράγουν καµιά βιλάρα στον αιγιαλό, ή κανένα κότερο που
αρµενίζει στο Αιγαίο… Όσο για θέσεις εργασίας, ε, µη ζητάµε και τον ουρανό µε τ’ άστρα! Σχετικά
δε µε τις πολυπόθητες “διαρθρωτικές µεταρρυθµίσεις”, θα περνούσαν άλλα δύo χρόνια από τότε
χωρίς να γίνει τίποτα. Όπως έγραψε ο κ. Ανέστης Ντόκας στην ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ (9/3/2003), µεγάλα
χρηµατιστηριακά γραφεία εκτιµούσαν
ότι «αν δεν υπάρξουν εξελίξεις στον τοµέα των
διαρθρωτικών αλλαγών, η Σοφοκλέους δύσκολα θα ξεφύγει από το τέλµα στο οποίο έχει περιπέσει»
−Στη συνέχεια θα παραθέσω χαρακτηριστικά αποσπάσµατα από τη συνέντευξη του κ. Γ.
Παπαντωνίου στην εκποµπή “Ανατροπή” του δηµοσιογράφου κ. Γιάννη Πρετεντέρη, στο MEGA
CHANNEL, την Κυριακή 8 Απριλίου, 2001. Συµµετείχαν οι δηµοσιογράφοι Λ. Κοµίνης και Γ.
Βλαστάρης.
(Η οικονοµία του χώρου δεν µου επιτρέπει να παραθέσω ολόκληρη τη συνέντευξη αυτή, στην
οποία οι έγκριτοι δηµοσιογράφοι είχαν για τα καλά “στριµώξει” τον κ. Παπαντωνίου µε τις σκληρές
ερωτήσεις τους. Θα άξιζε τον κόπο, όµως, να την αναζητήσετε και να τη διαβάσετε ολόκληρη)
Απολαύστε τη στιχοµυθία:
Γ. ΠΡΕΤΕΝΤΕΡΗΣ: «Πέφτετε µέσα στις προβλέψεις σας συνήθως;»
Γ. ΠΑΠΑΝΤΩΝΙΟΥ: «Νοµίζω πως ναι.»
Γ. ΠΡΕΤΕΝΤΕΡΗΣ: «Θα σας δείξω σειρά προβλέψεων για το Χρηµατιστήριο και θέλω να
µου τις σχολιάσετε. Παρακαλώ πολύ να δω τουλάχιστον το τελευταίο 12µηνο-18µηνο τι είχε προβλέψει
για το Χρηµατιστήριο ο Υπουργός Εθνικής Οικονοµίας.»
60

Γ. ΠΑΠΑΝΤΩΝΙΟΥ: «Προβλέψεις δεν κάνω. Εγώ λέω ένα πράγµα, να σας πω τι προβλέπω
τώρα για το Χρηµατιστήριο;»
Γ. ΠΡΕΤΕΝΤΕΡΗΣ: «Όχι θα µου το πείτε µετά. Ας δούµε πρώτα τι έχετε προβλέψει ως τώρα
για να έχουµε υπόψη µας ...»
Γ. ΠΑΠΑΝΤΩΝΙΟΥ: «Να σας πω την σταθερή µου δήλωση, ότι το Χρηµατιστήριο αντανακλά
την δύναµη της οικονοµίας αλλά σε µεσοπρόθεσµη βάση. Αυτό το έλεγα και τότε και τώρα.»
Γ. ΠΡΕΤΕΝΤΕΡΗΣ: «Για να δούµε τι λέγατε τότε, να δούµε τι λέτε και τώρα.»
•13/9/1999 - Γ. ΠΑΠΑΝΤΩΝΙΟΥ: «Υπάρχει µια θετική τάση και αυτή η θετική τάση
συµβαδίζει µε την θετική τάση της εθνικής µας οικονοµίας. Όσο πάει καλά η οικονοµία, καλά θα
πηγαίνει και το Χρηµατιστήριο.»
*24/9/1999 - Γ. ΠΑΠΑΝΤΩΝΙΟΥ: «Το Χρηµατιστήριο είναι µια αγορά, η εκτίµηση της
κυβέρνησης για την τάση της αγοράς αυτής είναι ότι θα παραµείνει ανοδική.»
•29/2/2000 - Γ. ΠΑΠΑΝΤΩΝΙΟΥ: «Η πορεία του είναι ανοδική, θα είναι ανοδική αλλά αυτή
η πορεία η ανοδική δεν αποκλείει διακυµάνσεις είτε προς τα πάνω, είτε προς τα κάτω, ανάλογα µε τις
καθηµερινές πολιτικές και οικονοµικές συγκυρίες.»
•14/3/2000 - Γ. ΠΑΠΑΝΤΩΝΙΟΥ: «Θα πρέπει ιδιαίτερα οι µικροί επενδυτές έχοντας
εµπιστοσύνη στην πορεία της οικονοµίας και στην πορεία του χρηµατιστηρίου να κλείσουν τα αυτιά τους
στις πολιτικές αυτές σειρήνες οι οποίες κάνουν δηλώσεις ή βλέπουµε και τίτλους εφηµερίδων που δεν
συναρτώνται µε τις ουσιαστικές θετικές τάσεις της οικονοµίας και των αγορών.»
*17/5/2000 - Γ. ΠΑΠΑΝΤΩΝΙΟΥ: «Πέρα και ανεξάρτητα από διακυµάνσεις που
επηρεάζονται από συγκυριακές περιστάσεις, η πορεία του ελληνικού χρηµατιστηρίου θα είναι θετική
αντανακλώντας την πορεία και την προοπτική της ελληνικής οικονοµίας.»
*31/8/2000 - Γ. ΠΑΠΑΝΤΩΝΙΟΥ: «Κανείς δεν µπορεί να προβλέψει µε ακρίβεια πότε θα
αναστραφούν οι αρνητικές τάσεις του Χρηµατιστηρίου. Είναι φανερό ότι αυτές οι τάσεις θα
αναστραφούν όταν η αγορά συνειδητοποιήσει τις θετικές εξελίξεις οι οποίες υπάρχουν και για την
οικονοµία και για τις επιχειρήσεις.»
*28/11/2000 - Γ. ΠΑΠΑΝΤΩΝΙΟΥ: «Το Χρηµατιστήριο θα ανακάµψει όσο εδραιώνεται η
αντίληψη σε ένα ευρύ επενδυτικό κοινό ότι το επίπεδο τιµών για πολλές µετοχές είναι τέτοιο που
δηµιουργούν σηµαντικές επενδυτικές ευκαιρίες.»
*15/3/2001 - Γ. ΠΑΠΑΝΤΩΝΙΟΥ: «Η εκτίµηση σήµερα απ’ ότι είδα στις εξελίξεις των
διεθνών χρηµατιστηρίων είναι ότι απορροφάται η συγκεκριµένη αυτή κρίση. Άρα θέλω να ελπίζω ότι
αυτή η τάση θα συνεχιστεί και θα επιτρέψει στο ελληνικό χρηµατιστήριο να συνεχίσει την οµαλή του
πορεία.»
Γ. ΠΡΕΤΕΝΤΕΡΗΣ: «∆εν σας αδίκησα έβαλα όλες τις δηλώσεις του τελευταίου καιρού,
αποπνέουν όλες µια αισιοδοξία, θα σηµειώσω µόνο τώρα η πρώτη δήλωση ήταν στις 6.000 µονάδες και
τώρα είµαστε στις κάτω από 3.000.»
Γ. ΠΑΠΑΝΤΩΝΙΟΥ: «Μην ξεχνάτε ότι είµαι Υπουργός Εθνικής Οικονοµίας και είµαι
υποχρεωµένος να στηρίζω το Χρηµατιστήριο. Είµαι υποχρεωµένος. Αλίµονο αν βγω εδώ και πω ότι
“Έλληνες, πουλήστε τις µετοχές σας δεν έχουν καµιά αξία” . Αλίµονο. Άρα από θέση είµαι
υποχρεωµένος να στηρίζω το Χρηµατιστήριο και ν’ αναδεικνύω τις θετικές προοπτικές.
Λέω όµως σε όλες τις δηλώσεις, ότι ουδείς αποκλείει διακυµάνσεις λόγω συγκυριών, διεθνών,
πολιτικών κ.λπ.»
Γ. ΠΡΕΤΕΝΤΕΡΗΣ: «Μα γι’ αυτό τα έβαλα όλα. Όµως επί ενάµιση χρόνο µας λέτε ότι το
Χρηµατιστήριο θα είναι ανοδικό, αντανακλά την ισχύ της οικονοµίας που είναι ισχυρή.»
Λ. ΚΟΜΙΝΗΣ: «Μα την αντανακλούσε στις 6.000 µονάδες και τώρα πάλι την αντανακλά στις
3.000 µονάδες. Τι σηµαίνει αυτό;»

61

Γ. ΠΑΠΑΝΤΩΝΙΟΥ: «Η κοιλιά του Χρηµατιστηρίου µπορεί να κρατήσει και χρόνια. Είπα
εξάλλου ότι δεν µπορεί να προβλέψουµε µε το χρόνο της ανάκαµψης. Αλλά όταν έχεις µια οικονοµία που
έχει ανάπτυξη 5% και όταν υπάρχει κερδοφορία στις επιχειρήσεις, κάποια στιγµή...»
Λ. ΚΟΜΙΝΗΣ: «Θεωρητικά.»
Γ. ΠΡΕΤΕΝΤΕΡΗΣ: «Κύριε Υπουργέ, για να καταλάβω εγώ που δεν ξέρω οικονοµικά. Ή
αντανακλά την ισχύ της οικονοµίας που τη λέτε ισχυρή, ή δεν την αντανακλά. Εάν την αντανακλά στις
6.000 µονάδες, πως µπορεί να την αντανακλά και στις 3.000; Κάτι συµβαίνει.»
Γ. ΠΑΠΑΝΤΩΝΙΟΥ: «Τώρα προφανώς δεν την αντανακλά.»
Λ. ΚΟΜΙΝΗΣ: «Τώρα δεν την αντανακλά!»
Γ. ΠΑΠΑΝΤΩΝΙΟΥ: «…Τι θέλω να πω µε αυτό; Η ισχύς της οικονοµίας είναι µια σταθερά
παράµετρος, αλλά υπάρχουν τόσες πολλές συγκυρίες και πιέσεις που ασκούνται από διάφορες πλευρές
που δυστυχώς δεν µπορεί να προβλέψει κανείς και να συστήσει κανείς εγκύρως σε κανέναν, τι να κάνει
στο Χρηµατιστήριο.
Το µόνο που µπορεί να του πει είναι “έχε υποµονή και όσο πάει καλά η οικονοµία της χώρας
στην οποία ζεις, µπορείς να προσβλέπεις σε µια ανοδική τάση”. Αυτό το λέω και τώρα.»
Γ. ΠΡΕΤΕΝΤΕΡΗΣ: «Αυτό µου θυµίζει λίγο τη βασιλεία των ουρανών. Γιατί επί 18 µήνες
βγαίνει η Κυβέρνηση δια του Υπουργού Εθνικής Οικονοµίας και λέει “είναι ισχυρή η οικονοµία, το
Χρηµατιστήριο αντανακλά την οικονοµία, οι τάσεις θα είναι ανοδικές”.
Υπενθυµίζω µια δήλωση, τη βρήκα ψάχνοντας τώρα, που δηλώνατε στις 15/2/2000 λίγο πριν τις
εκλογές “η πληροφόρηση που διαθέτω είναι ότι τις τελευταίες εβδοµάδες και ιδιαίτερα τις τελευταίες
ηµέρες, έχει ξεκινήσει µια ουσιαστική ροή µεγάλων θεσµικών επενδυτών, οι οποίοι διαβλέπουν τις
θετικές τάσεις και προσβλέπουν στην αναβάθµιση”.»
Γ. ΠΑΠΑΝΤΩΝΙΟΥ: «Όντως.»
Γ. ΠΡΕΤΕΝΤΕΡΗΣ: «Πού είναι αυτοί οι θεσµικοί επενδυτές πριν από 15 µήνες;»
Γ. ΠΑΠΑΝΤΩΝΙΟΥ: «Όντως ήρθαν οι θεσµικοί επενδυτές.»
Γ. ΠΡΕΤΕΝΤΕΡΗΣ: «Ξαναφύγανε µετά;»
Γ. ΠΑΠΑΝΤΩΝΙΟΥ: «Οι Έλληνες δεν έχουν έρθει ακόµη. ∆ιότι οι Έλληνες είναι ακόµη
“ζεµατισµένοι” µε την πτώση των τελευταίων 18 µηνών. Χρειάζεται χρόνος και χρειάζεται κυρίως ένα
πράγµα, αυτό το οποίο είπα στη Νέα ∆ηµοκρατία.
Αποφυγή πολιτικών δηλώσεων και καταγγελιών σε ό,τι αφορά το Χρηµατιστήριο. ∆ιότι όλη αυτή
η ιστορία της Νέας ∆ηµοκρατίας µε τις µοµφές, µε τις καταγγελίες, µε τα πρωτοσέλιδα, δεν ωφελεί.»
Γ. ΠΡΕΤΕΝΤΕΡΗΣ: «Επιβεβαιώνονται όµως.»
Στη συνέντευξη αυτή, που ίσως σας έκανε και να…γελάσετε, παρ’ όλο το “στρίµωγµα” από
τους έγκριτους δηµοσιογράφους, δεν είδαµε ίχνος αυτοκριτικής εκ µέρους του Υπουργού. Ώστε
λοιπόν, ο υπουργός Εθνικής Οικονοµίας είναι “υποχρεωµένος να στηρίζει το χρηµατιστήριο”! Μήπως
πρέπει να στηρίζει και τους αδίστακτους “λοµπίστες” – ντόπιους και ξένους – που το λυµαίνονται,
παραπλανώντας το λαό που τον ψήφισε και τα συµφέροντα του οποίου έχει ορκιστεί να προστατεύει;
∆υστυχώς για µας, ανάµεσα στη διαφήµιση και στη δυσφήµιση του απαξιωµένου “θεσµού”, δεν
βρήκε άλλη επιλογή ο κ. Παπαντωνίου. Τη σιωπή την αγνοούσε, τη σιωπή που είναι χρυσός… Αντί
να λέει “δεν γνωρίζω, δεν απαντώ”, έπρεπε να υπόσχεται διαρκή ανοδική τάση του ΧΑΑ, ώστε να
πληθαίνουν τα θύµατα…
62

Προσέξτε ακόµη και το τελευταίο “επιχείρηµα”: ∆εν φταίνε οι εγκληµατίες, ούτε οι αρµόδιοι
που συγκαλύπτουν τα εγκλήµατά τους! Φταίνε αυτοί που τα ξεσκεπάζουν και τα καταγγέλλουν, έστω
από ιδιοτελή κίνητρα. Και προσέξτε και το άλλο: Ουδείς πολιτικός δικαιούται να κάνει δηλώσεις για
το Χρηµατιστήριο, πλην του ιδίου!
Η συνέντευξη αυτή θα αρκούσε όχι µόνο για να στοιχειοθετήσει την ενοχή του κ.
Παπαντωνίου αλλά και για να αποδείξει την ανευθυνότητα και επιπολαιότητα του πολιτικού άνδρα.
Ξαναδιαβάστε παρακαλώ τα αποσπάσµατα της συνέντευξης και βγάλτε τα δικά σας συµπεράσµατα.
Τα δικά µου σχόλια περιττεύουν. Θα έλεγα µόνο “Θου Κύριε”, για να µην παρεκτραπώ. Όση διάθεση
επιείκειας και κατανόησης κι αν θελήσει κανείς να δείξει στον κ. Παπαντωνίου, δεν µπορεί παρά να
τον θεωρεί βασικό υπεύθυνο της χρηµατιστηριακού αδικήµατος. Ενός αδικήµατος που διαπράχθηκε
εις βάρος εκατοντάδων χιλιάδων ανυποψίαστων επενδυτών, οι οποίοι παρασύρθηκαν από τα απατηλά
του λόγια και κατέθεσαν τον ιδρώτα του προσώπου τους – οικονοµίες µιας ζωής – στις τσέπες των
αδίστακτων αεριτζήδων και µεγαλοκερδοσκόπων του “καζίνου” της Σοφοκλέους, νοµίζοντας οι
άµοιροι πως κάνουν σοβαρή επένδυση…
−Στις 29 Μαΐου 2001, δυο µέρες πριν από την πολυαναµενόµενη και πολυδιαφηµισµένη
αναβάθµιση του ΧΑΑ από τη Morgan Stanley, ο κ. Παπαντωνίου είχε πάρει τα πάνω του και
διακινδύνευσε πάλι αισιόδοξες δηλώσεις: Αναφερόµενος στις προοπτικές της ελληνικής οικονοµίας
και της Σοφοκλέους, είπε ότι «ο δυναµισµός της οικονοµίας σηµαίνει καλές προοπτικές για τις
επιχειρήσεις και όσους επενδύουν στο ΧΑΑ».141
Και επειδή η αγορά δεν µάσαγε από τέτοια, την ίδια στιγµή που ο κ. Παπαντωνίου έκανε αυτή
τη δήλωση, ο Γ.∆. υποδεχόταν την αναβάθµιση µε απώλειες 2,17% , κλείνοντας στις 3.132,41
µονάδες!
Λίγες µέρες αργότερα ο κ. Υπουργός ξαναβγήκε να µας παρηγορήσει. Είπε να µη
στενοχωριόµαστε, διότι οι “ιδιωτικοποιήσεις” θα ολοκληρώνονταν, ενώ η πραγµατική σύγκλιση δεν
θα αργούσε. «Ίσως απαιτηθούν και 15 χρόνια»142 , είπε, χωρίς να κοκκινίζει!
Ποιος τη χάρη µας! Τι είναι 15 χρονάκια; Τάκα-τάκα θα περάσουν, κι όποιος επιβιώσει!
Άλλωστε δεν είναι πολλά 15 χρόνια για ν’ αλλάξουµε τα χούγια µας. Εδώ η παροιµία λέει πρώτα
βγαίνει η ψυχή και µετά το χούι, κι εµείς θα παραπονιόµαστε για 15 χρόνια; Να µην είµαστε κι
αχάριστοι!
Για το Χρηµατιστήριο ο κ. Παπαντωνίου είπε ότι «η αστάθεια οφείλεται στο γεγονός ότι τώρα
βγαίνουν από τη Σοφοκλέους οι επενδυτές των αναδυόµενων αγορών και εισέρχονται οι επενδυτές των
ώριµων αγορών.» Ο Υπουργός εκτίµησε ότι «η Σοφοκλέους θα εισέλθει σε µια περίοδο σταθερότητας
και ότι η τάση είναι ανοδική».142 Άαλλο παραµύθι αυτό! Οι µεν βγαίνουν, οι δε δεν έφτασαν ακόµη!
Και κολυµπώντας να διέσχιζαν τον Ατλαντικό θα είχαν φτάσει! Αλλά ο κ. Παπαντωνίου δεν µας
εξήγησε γιατί οι ξένοι καθυστερούσαν να µπουν σε µια τόσο “ελκυστική” αγορά σαν τη δική µας.
Ούτε αιτιολόγησε γιατί θάπρεπε οι ξένοι να µας την ανεβάσουν ενώ τα ελληνικά κεφάλαια την
περιφρονούσαν και την έφτυναν.
−Εν τω µεταξύ, η απώλεια ρευστού από τα κεφάλαια των νοικοκυριών που βρίσκονταν
εγκλωβισµένα στη Σοφοκλέους είχε «υποκατασταθεί» από τα δάνεια καταναλωτικής πίστης που
εµφάνιζαν ρυθµούς αύξησης της τάξεως του 50%.!
Εξάλλου, σύµφωνα µε άρθρο της έγκριτης εφηµερίδας ΤΟ ΒΗΜΑ, µε το χαρακτηριστικό
τίτλο «Στερεύει επικίνδυνα η αγορά» (17/06/2001), «Μεγάλες ζηµιές από την κρίση στο ΧΑΑ
καταγράφονται στην πορεία των εσόδων καθώς οι εισπράξεις από τον φόρο που επιβάλλεται στις
χρηµατιστηριακές συναλλαγές έχουν µειωθεί κατά 84% σε σχέση µε το 2000. Τον Μάιο εισπράχθηκαν
τα 4,4 δισ. δρχ., έναντι 24,5 δισ. δρχ. του Μαΐου του 2000 και 11,3 δισ. δρχ. του 1999. Συνολικά στο
πεντάµηνο τα έσοδα του ∆ηµοσίου ανέρχονται σε 19,3 δισ. δρχ., έναντι 123,6 δισ. δρχ. (-84%) του
αντίστοιχου περυσινού διαστήµατος. Σύµφωνα µε τους επίσηµους υπολογισµούς αν το ηµερήσιο ύψος
των συναλλαγών δεν ξεπεράσει τα 100 δισ. δρχ. στο ΧΑΑ οι απώλειες θα ξεπεράσουν τα 250 δισ. δρχ.
ως το τέλος του έτους.(…)
Η πτώση του Χρηµατιστηρίου περιόρισε τις υπεραξίες του χαρτοφυλακίου των ασφαλιστικών
ταµείων που µειώθηκαν κατά 300 δισ. δρχ. σε έναν χρόνο. Έτσι στις 31 ∆εκεµβρίου του 2000 η κινητή

63

περιουσία των Ταµείων είχε διαµορφωθεί σε περίπου 3,8 τρισ. δρχ., έναντι 4,1 τρισ. δρχ. το
προηγούµενο έτος.
Τα στοιχεία παρουσίασε ο υφυπουργός Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων κ. Ν. Φαρµάκης
απαντώντας σε σχετική ερώτηση του βουλευτή του ΠαΣοΚ κ. Π. Κρητικού.
Εκ των πραγµάτων το πρώτο µέληµα του οικονοµικού επιτελείου είναι να κλείσει ο
προϋπολογισµός χωρίς έλλειµµα καθώς ο αρχικός στόχος ήταν να παρουσιάσει και πλεόνασµα της
τάξεως 0,5% του ΑΕΠ.
∆εδοµένου ότι η ∆ΕΚΑ δεν έχει έσοδα πλέον από το Χρηµατιστήριο για να “αγοράσει” χρέος
ενώ οι µεγάλες ιδιωτικοποιήσεις έχουν κολλήσει, για τη µείωση του δηµοσίου χρέους το υπουργείο
Εθνικής Οικονοµίας προχώρησε στη διάθεση “οµολόγων ΟΤΕ” ύψους 340 δισ. δρχ. που θα
ανταλλαγούν σε τρία χρόνια µε µετοχές του Οργανισµού ενώ και ο υπουργός Ανάπτυξης κ. Ν.
Χριστοδουλάκης προετοιµάζει την έκδοση προµετόχων εν όψει της εισόδου της ∆ΕΗ στο
Χρηµατιστήριο.» 143
Αυτά λοιπόν ήταν τα θλιβερά αποτελέσµατα της “επιτυχηµένης” οικονοµικής πολιτικής της
κυβέρνησης του κ. Σηµίτη! Μήπως άραγε για όλα αυτά έφταιγαν οι ξένοι;
−Σύµφωνα µε άρθρο του κ. Κώστα Μοσχονά στην ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ (11/07/2001), ο κ.
Γιάννος Παπαντωνίου, µετά το πέρας των εργασιών του Συµβουλίου Ecofin στις Βρυξέλλες, την
προηγούµενη µέρα, ερωτήθηκε και για το ενδεχόµενο αποµάκρυνσής του από το ΥΠΕΘΟ. Η
απάντηση που έδωσε ήταν: «Το σενάριο της αποµάκρυνσής µου παίχτηκε και τον Γενάρη. ∆εν
χρειάζεται να ξαναπαιχτεί»...
Σχετικά µε τις εξελίξεις στο Χρηµατιστήριο, ο υπουργός απάντησε: «Το σωστότερο είναι να
αφήσουµε το χρηµατιστήριο να βρει τον δρόµο του και να ευθυγραµµιστεί µε την πορεία της ελληνικής
οικονοµίας».
Αυτή ήταν και η µόνη «προφητεία» του κ. Παπαντωνίου που θα επαληθευόταν! Το
Χρηµατιστήριο όντως “ευθυγραµµίστηκε” περαιτέρω µε την ελληνική οικονοµία, ώστε ο Γ.∆., από
τις 2.507,18 µονάδες που είχε κλείσει την προηγουµένη, να καταποντιστεί στις 1.653,05 µονάδες στις
06/02/2003.
−Στις 12/07/2001, µετά το τέλος της συνεδρίασης του υπουργικού συµβουλίου, ο κ.
Παπαντωνίου, προσπαθώντας να διασκεδάσει τις ανησυχίες που είχε προκαλέσει η παρατεταµένη
πτώση του ΧΑΑ, αναφέρθηκε στα ξένα χρηµατιστήρια και στην κρίση που είχε ενσκήψει και σ’ αυτά
λέγοντας: «θα ήταν αδύνατο να εξαιρεθεί – δυστυχώς – από τις τάσεις αυτές το ελληνικό
χρηµατιστήριο». Μεταξύ άλλων είπε: «Χρειάζεται σταθερότητα, ψυχραιµία και κυρίως εµπιστοσύνη.
Εµπιστοσύνη στο µέλλον της ελληνικής οικονοµίας, η οποία αναπτύσσεται µε διπλάσιο ρυθµό σε σχέση
µε την Ε.Ε.»144
Ο κ. Παπαντωνίου είπε ακόµη ότι η οικονοµία πηγαίνει καλά και θα συνεχίσει να πηγαίνει
καλά, προσθέτοντας ότι αυτό θα γίνει «εφόσον δηµιουργηθεί ένα κλίµα εµπιστοσύνης στο οποίο όλοι
πρέπει να συµβάλουµε, οι πολιτικές δυνάµεις, η αντιπολίτευση και τα ΜΜΕ, ώστε να διατηρήσει ο λαός
την πίστη του στην αξία των δικών του επιτευγµάτων».144
Ψυχραιµία κι εµπιστοσύνη, λοιπόν, µας συνέστησε ο κ. Παπαντωνίου… Πόσα αποθέµατα
ψυχραιµίας, όµως, µπορεί να έχει κάποιος που είδε το βιος του να εξανεµίζεται, επειδή ακριβώς είχε
δείξει ψυχραιµία κι εµπιστοσύνη και δεν ξεπούλησε όσο-όσο; Και σε ποιόν να δείξει πια
εµπιστοσύνη όταν έχει διαπιστώσει ότι η Σοφοκλέους είναι ένα άντρο ληστοσυµµοριών που δρουν
ασύδοτα υπεξαιρώντας στο άψε-σβήσε τις οικονοµίες των έντιµων µακροπρόθεσµων επενδυτών µε
αδιανόητα για τον υγιή νου κόλπα και παιχνίδια;
−Στις 16 Ιουλίου, 2001, ο Γ.∆. του ΧΑΑ έκανε βουτιά 4,48% και έκλεισε στις 2.314,08
µονάδες. Την εποµένη ο κ. Παπαντωνίου έδωσε νέα Συνέντευξη Τύπου. Εκεί απαντώντας σε ερώτηση
δηµοσιογράφου για το τι θα κάνει η κυβέρνηση σχετικά µε το Χρηµατιστήριο, κι αν προτίθεται να
λάβει κάποια µέτρα, απάντησε:
«(…)Το Χρηµατιστήριο διέρχεται µια ιδιαίτερα δυσµενή συγκυρία. Πιστεύω ότι έχουµε όλοι
χρέος να συµβάλλουµε µέσα από τη στάση µας, µέσα από την συµπεριφορά µας στο να δηµιουργηθεί το
κατάλληλο κλίµα που θα επανασυνδέσει το Χρηµατιστήριο µε τις οικονοµικές εξελίξεις.
64

Τώρα έχει αποσυνδεθεί από τις οικονοµικές εξελίξεις. Και αυτό δεν το λέω εγώ, το λένε όλοι
ανεξαίρετα οι εγχώριοι και οι διεθνείς αναλυτές.
Άρα έχουµε όλοι χρέος η κυβέρνηση, η αντιπολίτευση, οι πολιτικές δυνάµεις, µέσα µαζικής
επικοινωνίας το να αποκαταστήσουµε την πραγµατική εικόνα της ελληνικής οικονοµίας που έχει
δυσφηµιστεί βάναυσα µετά την ένταξη στην ΟΝΕ για να βοηθήσουµε το Χρηµατιστήριο να ξαναβρεί τον
δρόµο του.
Έχω την αίσθηση, ορισµένες φορές, ότι µετά την ένταξη στην ΟΝΕ και την εξυγίανση και
ανόρθωση της ελληνικής οικονοµίας στο πλαίσιο το οποίο ανέφερα, µια µεγάλη µερίδα παραγόντων του
δηµοσίου βίου έχουν βαλθεί να γκρεµίσουν αυτό που οικοδοµήσαµε.
Είναι κρίµα! Είναι κρίµα να µην αγωνιζόµαστε όλοι να συνεχίσουµε να οικοδοµούµε την
ευηµερία του ελληνικού λαού.»
Να, λοιπόν που η εταίρα Σοφοκλέους έχει τα καπρίτσια της. Όποτε της καπνίσει συνδέεται µε
την ανθηρά ελληνική Οικονοµία, κι όποτε της καπνίσει τη γράφει στα παλιά της τα παπούτσια κι
“αποσυνδέεται”! Όσο για τη “µεγάλη µερίδα παραγόντων” που είχαν τάχα “βαλθεί να γκρεµίσουν”
αυτό που οικοδόµησε το ΠΑΣΟΚ, θα πω πάλι πως όποιος εθελοτυφλεί και δεν έχει διάθεση
αυτοκριτικής ρίχνει πάντα τις ευθύνες στους άλλους, έτσι γενικώς και αορίστως… Ώστε δε φταίει η
κυβέρνηση που εφαρµόζει πολιτική, φταίνε εκείνοι που την αντιστρατεύονται! Με άλλα λόγια, στη
∆ηµοκρατία µας, η κυβέρνηση χτίζει κι αυτοί που τη ζηλεύουν µπορούν να γκρεµίζουν!
Μα αν είναι έτσι, τότε η ίδια η ∆ηµοκρατία µας είναι άρρωστη… Ή εµείς είµαστε ένας ηθικά
χρεοκοπηµένος λαός χωρίς ελπίδα ανάνηψης… Για ψάξτε το κι εσείς. Έχω άδικο;
−Στις 24/07/2001, εκπρόσωποι του Συνδέσµου Εισηγµένων Εταιρειών (ΣΕΙΣΕΤ)
επισκέφθηκαν τον κ. Παπαντωνίου και κατέθεσαν δέσµη προτάσεων µε στόχο τη βελτίωση του
κλίµατος στο ΧΑΑ. Ο κ. Παπαντωνίου τους “παρηγόρησε” λέγοντας ότι «ο Αύγουστος θα είναι
περίοδος σταθεροποίησης για το ελληνικό Χρηµατιστήριο» και πως «η ανακοίνωση της δέσµης µέτρων
για την οικονοµία από τον πρωθυπουργό στη ∆ΕΘ θα δώσει νέα ώθηση στις επιχειρήσεις και το
ΧΑΑ»145
Στις 11 Σεπτεµβρίου 2001, η τροµοκρατική επίθεση στους “δίδυµους πύργους” της Νέας
Υόρκης, και οι δυσµενείς επιπτώσεις που αυτή είχε στις παγκόσµιες χρηµαταγορές, θόλωσε για λίγο
τα νερά στη Σοφοκλέους. Η κυβέρνηση είχε τώρα µια καινούργια δικαιολογία για την κατάρρευση
του ΧΑΑ, και πιθανόν να νόµιζε πως αυτό θα διέσωζε κάπως την υπόληψή της. ∆υστυχώς όµως γι
αυτήν, οι επενδυτές, τόσο οι εγκλωβισµένοι όσο και οι ΧΑΑµένοι, έχουν και µνήµη και κρίση.
Στις 18 Σεπτεµβρίου 2001, ο κ. Παπαντωνίου από τα Χανιά, σχολιάζοντας τις ενδεχόµενες
συνέπειες στη διεθνή αγορά µετά τα τραγικά γεγονότα στις ΗΠΑ, έκανε συστάσεις προς… όλες τις
ευρωπαϊκές οικονοµίες, λέγοντας: «Οι ευρωπαϊκές οικονοµίες στις οποίες περιλαµβάνεται και η
ελληνική οικονοµία πρέπει να επιδείξουν ψυχραιµία και σταθερότητα για να αποκατασταθούν το
συντοµότερο δυνατό συνθήκες οµαλότητας και να επανακάµψουν οι οικονοµίες αυτές στην οµαλή τους
πορεία».146
Υποψιαζόταν άραγε ο κ. Παπαντωνίου, όταν έκανε αυτές τις δηλώσεις, πως τα ψωµιά του
ήταν πια λίγα στο Υπουργείο Εθνικής Οικονοµίας; Πως σε λίγες µέρες κάποιος άλλος θα αναλάµβανε
να βγάλει το φίδι από την τρύπα; Ή µήπως το γνώριζε και τον βόλευε η αποχώρησή του από το
ΥΠΕΘΟ, διότι είχε πια στερέψει από δικαιολογίες για την απαξίωση του ΧΑΑ;
Στις 25/9/2001, ο κ. Παπαντωνίου παρουσίασε στο “Κάραβελ” την πολιτική και ιδεολογική
του πλατφόρµα για το ΠΑΣΟΚ εν όψει του Συνεδρίου. Το σύνθηµά του ήταν “Εκσυγχρονισµός στον
εκσυγχρονισµό”! 147 Προφανώς, όµως, ο “εκσυγχρονιστής” Πρωθυπουργός δεν τον πήρε στα σοβαρά
και σε λίγο τον ξεβόλεψε από τη θέση του “τσάρου” της ελληνικής Oικονοµίας. ∆υστυχώς, όµως, δεν
τον έστειλε στο σπίτι του, ως όφειλε, αλλά στο Υπουργείο Άµυνας. Καλό επάγγελµα η πολιτική στη
Ελλάδα!
− Το Οκτώβριο του 2001, το θώκο του κ. Παπαντωνίου στο ΥΠΕΘΟ θα τον έπαιρνε ο κ.
Νίκος Χριστοδουλάκης, ο οποίος , έχοντας προφανώς διδαχτεί από τα παθήµατα του προκατόχου του,
θα υιοθετούσε πολιτική σιωπής περί τα χρηµατιστηριακά. Στην πρώτη Συνέντευξη Τύπου που έδωσε
ως υπουργός Εθνικής Οικονοµίας (30/10/2001), ο κ. Χριστοδουλάκης έκανε σαφή τη θέση του:

65

∆ΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: «Θα ήθελα να κάνω µια ερώτηση σχετικά µε το χρηµατιστήριο. Τους
τελευταίους µήνες υπάρχει ένα γεγονός. Η κατάρρευση του δείκτη του χρηµατιστηρίου. Υπάρχει και ένα
άλλο γεγονός, για όλους εµάς, οι οποίοι παρακολουθούσαµε τα δρώµενα στο Υπουργείο Εθνικής
Οικονοµίας, υπήρξε παντελής έλλειψη δηλώσεων για το χρηµατιστήριο.
Παλαιότερα όταν το χρηµατιστήριο ανέβαινε κύριε Υπουργέ, είχαµε πάρα πολλές δηλώσεις επ’
αυτού. Τους τελευταίους µήνες, που το χρηµατιστήριο κατέρρευσε, εγώ δεν θυµάµαι σχεδόν καµία
δήλωση από την πολιτική ηγεσία. Σκοπεύετε εσείς, να υιοθετήσετε µια παρόµοια τακτική, που δεν θα
σχολιάζετε τίποτα σχετικό µε την πορεία της αγοράς, ή σκοπεύετε κατά τακτά χρονικά διαστήµατα, να
τοποθετείστε στις εξελίξεις;»
ΥΠΟΥΡΓΟΣ: «Γνωρίζετε ότι προβλέψεις επί της πορείας του Χρηµατιστηρίου ούτε έκανα, και
µπορώ να σας επαναλάβω και να σας δηλώσω ότι δεν πρόκειται να κάνω και στο µέλλον. Οι αγορές
πάντα γνωρίζουν καλύτερα για το πού πρέπει να βρίσκεται το χρηµατιστήριο και πιστεύω ότι θα πρέπει
αυτό το καθήκον και την υποχρέωση ή την ανάγκη των προβλέψεων, να την αφήσουµε σ’ αυτούς που
γνωρίζουν καλύτερα.
Η δουλειά της Κυβέρνησης απέναντι στο χρηµατιστήριο και απέναντι στις αγορές, είναι να
προωθεί την οικονοµική πολιτική, η οποία διαµορφώνει τις καλύτερες προοπτικές ανάπτυξης. Για εµάς
το χρηµατιστήριο, είναι ένα εργαλείο ανάπτυξης, που πρέπει να προσελκύει κεφάλαια για επενδύσεις και
θα πρέπει να αφήνεται στις αγορές η αξιολόγησή του.»
Εργαλείο ανάπτυξης, λοιπόν, είναι το χρηµατιστήριο, που πρέπει να προσελκύει κεφάλαια
για δήθεν επενδύσεις, απ’ αυτούς που κατά καιρούς πρέπει να προσβληθούν από “µαζική
παραφροσύνη”…
Τη θέση του για µη ανάµειξη στα χρηµατιστηριακά ο κ. Χριστοδουλάκης την έκανε σαφή και
στη Βουλή, ένα µήνα αργότερα, κατά τη συζήτηση της πρότασης της Ν∆ για σύσταση εξεταστικής
επιτροπής για τις προεκλογικές δραστηριότητες της ∆ΕΚΑ, λέγοντας: «Νοµίζω ότι είµαστε το µόνο
κοινοβούλιο ανεπτυγµένης χώρας, το οποίο συζητά την πορεία του χρηµατιστηρίου». Και ο κ.
Χριστοδουλάκης πρόσθεσε: «Ας αφήσουµε τις αγορές να λειτουργούν αυτόνοµα και αποτελεσµατικά,
χωρίς κοµµατικές και πολιτικές παρεµβάσεις. Όπου σηµειώνονται πολιτικές διαµάχες, δραπετεύουν οι
αγορές». (news.in.gr-29/11/2001)
∆υστυχώς, όµως, ήταν πολύ αργά για τέτοιες επισηµάνσεις. Το έγκληµα στο Χρηµατιστήριο
είχε ήδη γίνει…
− Στην οµιλία του στην ηµερίδα που διοργάνωσε το Χ.Α.Α. για τα ∆ιεθνή Λογιστικά
Πρότυπα (∆ΛΠ) στις 8 Μαρτίου 2002, ο κ. Χριστοδουλάκης είχε πει µεταξύ άλλων:
«Η υιοθέτησή τους από τις επιχειρήσεις πιστεύω ότι θα επηρεάσει θετικά την ανταγωνιστικότητά
τους(…).
Στην Ελλάδα ψηφίστηκε πριν λίγες µέρες το άρθρο νόµου, το οποίο προβλέπει την υποχρεωτική
εφαρµογή των ∆ΛΠ από 1-1-2003 κατά την κατάρτιση των δηµοσιευµένων οικονοµικών καταστάσεων,
από τις Ανώνυµες Εταιρίες των οποίων οι µετοχές είναι εισηγµένες στο ΧΑΑ.(…)
Η έλλειψη συγκρισιµότητας αποθαρρύνει τις επενδύσεις λόγω αβεβαιότητας όσον αφορά την
αξιοπιστία των οικονοµικών πληροφοριών όπως αυτές παρουσιάζονται και γνωστοποιούνται στις
οικονοµικές καταστάσεις.(…)
Η υιοθέτηση ενιαίων λογιστικών προτύπων, όπως είναι τα ∆ΛΠ, θα έχει θετικές επιπτώσεις στις
επιχειρήσεις και κατ΄ επέκταση σε ολόκληρη την αγορά, καθώς θα συνεισφέρει στη διαφάνεια της
εφαρµογής των κανόνων λειτουργίας της εγχώριας κεφαλαιαγοράς.(…)
Η εφαρµογή των ∆ιεθνών Λογιστικών Προτύπων (∆ΛΠ) από τις εισηγµένες εταιρείες θα
βελτιώσει τη γενικότερη εικόνα του ΧΑΑ και θα βοηθήσει στην προσέλκυση ξένων επενδύσεων οι
οποίες µπορούν να αποτελέσουν έναν πολύ σηµαντικό µοχλό ανάπτυξης της ελληνικής οικονοµίας.(…)
Οι οικονοµικές καταστάσεις που καταρτίζονται µε βάση τα ∆ΛΠ διευκολύνουν τους επενδυτές
και τους αναλυτές να συγκρίνουν τις ελληνικές εταιρείες µε άλλες στο εξωτερικό.(…)
Επανερχόµενος στο θέµα των ∆ΛΠ θα ήθελα να επαναλάβω πως η εφαρµογή τους θα οδηγήσει
στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων, θα συµβάλλει στη διαµόρφωση µιας καλύτερης
εταιρικής εικόνας, βελτιώνοντας την αξιοπιστία τους και προσελκύοντας το νέο “ευρύ” επενδυτικό
κοινό και θα βελτιώσει την εικόνα της ελληνικής χρηµατιστηριακής αγοράς.(…)»

66

Βλέπετε, λοιπόν, πόσες προσδοκίες είχε εναποθέσει ο κ. Χριστοδουλάκης στην εφαρµογή των
∆ΛΠ; Αυτή θα αύξανε την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων, θα βελτίωνε την αξιοπιστία τους
και θα προσέλκυε το νέο “ευρύ” επενδυτικό κοινό στη Σοφοκλέους, βελτιώνοντας την εικόνα της
ελληνικής χρηµατιστηριακής αγοράς!
Γνωρίζετε τώρα πού οφειλόταν η κατάρρευση του ΧΑΑ; Στο ότι δεν είχαµε υιοθετήσει τα
∆ιεθνή Λογιστικά Πρότυπα! Αυτή ήταν η αιτία που το νέο “ευρύ” επενδυτικό κοινό καθυστερούσε
να προσέλθει για “κούρεµα” στη Σοφοκλέους! (Ούτε λόγος για το παλιό “ευρύ” επενδυτικό κοινό
που είχε µείνει πανί-µε-πανί και τώρα είχε στρέψει την πλάτη του στο “ναό” του τζόγου!)
Όπως καταλαβαίνετε, βέβαια, το ευρύ επενδυτικό κοινό δεν έχει τις γνώσεις να µελετήσει και
να αξιολογήσει τις λογιστικές καταστάσεις των ανωνύµων εταιρειών. Αλλά και οι ελάχιστοι
επενδυτές που έχουν τις γνώσεις και θα διαθέσουν το χρόνο για σύγκριση των ελληνικών
επιχειρήσεων µε τις ξένες θα στρέφονται προς ξένους µετοχικούς τίτλους. ∆ιότι, µε τα ∆ΛΠ, σαφής
και ευανάγνωστη θα είναι πλέον η υπεροχή των ξένων εταιρειών απέναντι στις δικές µας..
∆εδοµένη, γαρ, η κακοδαιµονία των ελληνικών επιχειρήσεων και πολλές οι αµαρτίες τους….
Πάντως, οµολογώ πως συµµερίζοµαι το πρόβληµα των οικονοµικών ταγών που προσπαθούν
να δικαιολογήσουν τα αδικαιολόγητα και να θεσµοθετήσουν αποτελεσµατικά «φάρµακα» σε µια
αγορά-καζίνο, που ανεβοκατεβαίνει ανάλογα µε τις φηµολογίες, την εσωτερική πληροφόρηση, τα
στοιχήµατα και τα άλλα κερδοσκοπικά παιχνίδια των κυρίαρχων lobbies που τη λυµαίνονται…
− Στις 08/04/2002, η “Euro2day Specials: ΕΓΕΡΤΗΡΙΟ” δηµοσίευσε άρθρο αναφερόµενο
στο χρηµατιστήριο µε τον τίτλο «Προσπάθεια αντίδρασης µετ’ εµποδίων». Την ηµέρα εκείνη ο
υπουργός Οικονοµίας Ν. Χριστοδουλάκης, αναµενόταν να συναντηθεί µε όλο το φάσµα των
παραγόντων της αγοράς.
Σύµφωνα µε το άρθρο, «ο υπουργός φέρεται να είπε εν όψει της συνάντησης, ότι "η ελληνική
οικονοµία δεν έχει το χρηµατιστήριο που της ταιριάζει”(sic), τη στιγµή που η συντριπτική
πλειονότητα των ειδικών θεωρεί µείζον θέµα την έλλειψη µακροοικονοµικών αλλαγών και εν γένει την
ατολµία και την αδράνεια από την πλευρά της κυβέρνησης, αλλά και το νοσηρό πολιτικο-οικονοµικό
κλίµα που επικράτησε το τελευταίο διάστηµα!»
∆υστυχώς το νοσηρό πολιτικο-οικονοµικό κλίµα και η έλλειψη µακρο-οικονοµικών αλλαγών
συνεχίστηκαν µέχρι τον Ιανουάριο του 2003 που γράφονται αυτές οι γραµµές, µε αποτέλεσµα ο Γ.∆.
του ΧΑΑ να έχει υποχωρήσει κάτω από τις 1.700 µονάδες…
−Στη Γενική Συνέλευση του Σ.Ε.Β., στις 28 Μαΐου 2002, ο κ. Χριστοδουλάκης τόλµησε να
αναφερθεί και στο Χρηµατιστήριο, λέγοντας: «Η δυνατότητα άντλησης κεφαλαίων από το
χρηµατιστήριο, έχει σαφώς περιοριστεί και λόγω της διεθνούς πτώσης των αγορών και επειδή η
αξιοποίησή τους τα προηγούµενα χρόνια δεν έγινε πάντα µε στόχο την µεγιστοποίηση των προοπτικών
της επιχείρησης και των επενδυτών.»
Να και µια έµµεση, αρκετά χλιαρή, επίπληξη προς τις εισηγµένες! ∆εν αξιοποίησαν σωστά τα
αντληθέντα κεφάλαια, δεν σεβάστηκαν τους επενδυτές, και τώρα…δυσκολεύονται να αντλήσουν
άλλα!
Σχετικά µε την ανάγκη βελτίωσης της κατάστασης, ο κ. Χριστοδουλάκης είπε: «Για να
στηρίξει την ανάκτηση εµπιστοσύνης των επενδυτών η κυβέρνηση διαµόρφωσε ένα νέο πλαίσιο
διαφάνεια για τις εισηγµένες επιχειρήσεις: ∆ιεθνή Λογιστικά Πρότυπα, Εταιρική διακυβέρνηση,
κωδικοποίηση χρηµατιστηριακής νοµοθεσίας, Χρηµατοπιστωτικός Μεσολαβητής, λογοδοσία
Κεφαλαιαγοράς, διάκριση αρµοδιοτήτων µεταξύ ΧΑΑ- ΕΚ.»
Όµως, δυστυχώς για την κυβέρνηση και τις εισηγµένες, πέρασαν οκτώ µήνες από τότε και
κανένα νοµοθετικό πλαίσιο δεν αποδείχτηκε ικανό να επαναφέρει την εµπιστοσύνη των επενδυτών
στο Χρηµατιστήριο…
Για να δουµε αν , επιτέλους, τα παθήµατα µας έγιναν µαθήµατα!

67

3

Κ. Σηµίτης: Ο µαέστρος του “εκσυγχρονισµού”
Ο Κώστας Σηµίτης σηµατοδότησε την πολιτική του διαδροµή ως Πρωθυπουργός µε το
σύνθηµα του “εκσυγχρονισµού”, και αναµφίβολα είχε τις καλύτερες προθέσεις για την επιτυχία των
στόχων του. Αλλά όπως λέει µια κυνική αγγλική παροιµία, συχνά «ο δρόµος προς την κόλαση είναι
στρωµένος µε καλές προθέσεις» … Όχι βέβαια πως είναι εύκολο να εκσυγχρονίσει κανείς µια χώρα µε
διαβρωτικές παραδόσεις και επιδόσεις όπως η Ελλάδα, αλλά, πώς να το κρύψουµε άλλωστε, οι
αµαρτίες – λάθη και παραλείψεις – που βαραίνουν τον ίδιο και τους συνεργάτες του είναι πολλές και
βαριές…
Η ιστορία αναµφίβολα θα αξιολογήσει δεόντως το έργο του κ. Σηµίτη ως θεµελιωτή και
προπαγανδιστή του απατηλού «Λαϊκού Καπιταλισµού», που µετέτρεψε τ’ όνειρο εκατοντάδων
χιλιάδων Ελλήνων σε εφιάλτη. Ειλικρινά λυπάµαι για τον κ. Πρωθυπουργό, προς τον οποίο
προσωπικά νιώθω υποχρέωση διότι υπηρέτησε µε ζήλο τη χώρα µας επί µακρόν και οπωσδήποτε
έχει να επιδείξει και θετικό έργο. Όµως, είτε το θέλει είτε όχι, τ’ όνοµά του έχει αναπόσπαστα
συνδεθεί µε την αναξιοπιστία του Χρηµατιστηρίου Αξιών Αθηνών, την τραγωδία που έπληξε τα µισά
νοικοκυριά της χώρας που τον εµπιστεύθηκαν και κατέθεσαν εκεί τις αποταµιεύσεις τους, και µε τις
αρνητικές επιπτώσεις που είχε η απαξίωση του ΧΑΑ σ’ όλη την ελληνική οικονοµία... Και
επαναλαµβάνω, αυτά τα γράφω για να υπηρετήσω την αλήθεια και το δίκαιο, και δεν διακατέχοµαι
από αντιπολιτευτικό µένος. Ούτε προσπαθώ να πριµοδοτήσω κάποιον άλλο αρχηγό κόµµατος.
Άλλωστε, δυστυχώς για τον τόπο µας, δεν υπάρχει η µοναδική εκείνη φυσιογνωµία επίδοξου
Πρωθυπουργού που να ξεχωρίζει, να εµπνέει και να πείθει 100%, αν και η εναλλαγή κοµµάτων στην
εξουσία είναι µια υγιής και αναγκαία προϋπόθεση για την οµαλή λειτουργία της ∆ηµοκρατίας.
−Πριν έξι χρόνια, στην κοινή συνεδρίαση της Kεντρικής Eπιτροπής και της
Kοινοβουλευτικής Οµάδας του ΠAΣΟK (18/11/1996), ο κ. Σηµίτης, σε µια κρίση ειλικρίνειας και
αυτοκριτικής, είχε πει: «Aς αναλογιστούµε ότι τα σηµερινά προβλήµατα είναι παιδιά δικά µας,
δηµιουργήµατα όλων µας. Γιατί στο παρελθόν αποποιηθήκαµε ευθύνες, φορτώσαµε σε άλλους τις
υποχρεώσεις, επιδιώξαµε να παρακάµψουµε δεσµεύσεις». 148
Κι αφού εκείνη την εποχή έκανε τέτοια συγκλονιστική οµολογία, σήµερα, δηλαδή έξι χρόνια
αργότερα, τι πρέπει να πει; Αν δεν είχε σκληρύνει η καρδιά του από την αλαζονεία της πολυετούς
εξουσίας, θα έπρεπε να κλάψει, «εν σάκκω και σποδώ»… Και αυτό, όχι µόνο για τις ολέθριες
επιπτώσεις που είχε στην ελληνική οικονοµία η “εξαέρωση” µεγάλου µέρους του ελληνικού πλούτου
µέσω του ΧΑΑ, αλλά και για την πανθοµολογούµενη και γενικευµένη παρακµή της ελληνικής
κοινωνίας, για τη διαφθορά, την ανεργία, τη φτώχια και τα άλλα κακά της µοίρας µας… Η περίφηµη
«σύγκλιση» την οποία µας υποσχέθηκε ο κ. Σηµίτης φαίνεται τώρα να είναι πιο µακριά από ποτέ. Κι
ας έχουµε το ευρώ στο χέρι!
Σύµφωνα µε έρευνα της ICAP που δόθηκε στη δηµοσιότητα στις 10 Ιουλίου 2002, τα
ελληνικά νοικοκυριά ήταν ιδιαίτερα απαισιόδοξα για την πορεία της οικονοµικής τους κατάστασης το
2002. Όπως αναφερόταν στη µελέτη της ICAP, «η ανάλυση των τάσεων της τελευταίας τριετίας δείχνει
ότι ο αριθµός των νοικοκυριών που αναµένει χειροτέρευση των οικονοµικών του διευρύνεται συνεχώς,
ενώ ταυτοχρόνως µειώνεται το ποσοστό όσων προσδοκούν βελτίωση».149
Σχετικά µε το Χρηµατιστήριο, το 97% των νοικοκυριών που ερωτήθηκαν είχε δηλώσει ότι
«δεν θα επενδύσει καθόλου στο ΧΑΑ στη διάρκεια του 2002, το 1% απάντησε θετικά και το 2%
εξέφρασε αβεβαιότητα για την πρόθεση του».149
∆υστυχώς, η έρευνα της ICAP επιβεβαιώθηκε πλήρως, µε το Γ.∆. του Χρηµατιστηρίου να
κατρακυλάει στις 1700 µονάδες και τις ακάλυπτες επιταγές να αυξάνονται κατά 50,01% το 2002 σε
σχέση µε το 2001. (ΕΞΠΡΕΣ, 24/01/2003).
Αυτά τα ολίγα σαν εισαγωγή στο κεφάλαιο τούτο…
−Πάµε τώρα έξι χρόνια πίσω. Στη Συνεδρίαση ΚΕ′ της Βουλής (15/11/1996) για τη
συζήτηση επίκαιρων ερωτήσεων σχετικά µε το σκάνδαλο της ∆ΕΛΤΑ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΑΚΗ, ο κ.
68

Σηµίτης είχε υποσχεθεί πράγµατα και θαύµατα. Η πρώτη επίκαιρη ερώτηση (αριθ. 214/19/13.11.96)
του Βουλευτή του ΠΑΣΟΚ κ. Κωνσταντίου Βρεττού προς τον Πρωθυπουργό, σχετικά µε τα µέτρα
που επρόκειτο να λάβει η Κυβέρνηση για την εξυγίανση του Χρηµατιστηρίου, είχε ως εξής:
«Προς τον κύριο Πρωθυπουργό Κώστα Σηµίτη.
Η πρόσφατη κρίση στο Χρηµατιστήριο, σ’ έναν κατ’ εξοχήν αναπτυξιακό θεσµό, προβληµάτισε
έντονα την ελληνική κοινωνία. Ανησυχία επικράτησε µεταξύ των επενδυτών για την τύχη των
επενδυµένων κεφαλαίων τους.
Ερωτάται ο κύριος Πρωθυπουργός:
Ποια µέτρα πρόκειται να λάβει η Κυβέρνηση για την εξυγίανση του χρηµατιστηρίου, την
προστασία των επενδυτών, τη διαφάνεια των Χρηµατιστηριακών πράξεων και την προστασία των
θεσµών;(…)»
Στην ερώτηση αυτή ο κ. Σηµίτης είχε απαντήσει µε πολλά “ΘΑ”. Παραθέτω χαρακτηριστικά
αποσπάσµατα:
Κ. ΣΗΜΙΤΗΣ: «Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,(…)
Χειριστήκαµε την κατάσταση κατά τέτοιον τρόπο, ώστε αποφύγαµε ένα παρατεταµένο κλείσιµο
του Χρηµατιστηρίου. Όπως ξέρετε, το Χρηµατιστήριο άρχισε πάλι να εργάζεται.(…)
Μετά τα γεγονότα αυτά αποφασίσαµε να προχωρήσουµε στη λήψη µιας σειράς µέτρων ή να
συνεχίσουµε να εφαρµόζουµε µέτρα, τα οποία ήδη είχαν αποφασιστεί, ώστε να µπορέσουµε πρώτα απ’
όλα να εξυγιάνουµε το Χρηµατιστήριο και αυτό σηµαίνει την προώθηση νοµοθετικής ρύθµισης για την
τακτοποίηση του ανοίγµατος των 2,6 δισεκατοµµυρίων δραχµών από την ανώνυµη εταιρεία
αποθετηρίων και το συνεγγυητικό κεφάλαιο των χρηµατιστών.(…)
Θα πάρουµε, επίσης, µέτρα για τη διαφάνεια των συναλλαγών. Θα αναλάβουν ελεγκτικές
εταιρείες διεθνούς κύρους τον έλεγχο βιβλίων, στοιχείων και τίτλων και συναλλαγών όλων των
ανωνύµων χρηµατιστηριακών εταιρειών. Θα παρθούν και µέτρα για την προστασία των θεσµών, µε την
έννοια της επιτάχυνσης των διαδικασιών, για άµεση ολοκλήρωση της στελέχωσης και της οργανωτικής
υποστήριξης των εποπτικών τµηµάτων στην Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς.
Πιστεύουµε όλα αυτά, κύριε συνάδελφε, ότι θα εξασφαλίσουν την υγιή λειτουργία του
Χρηµατιστηρίου.»
Προσέξτε παρακαλώ τα πολλά “ΘΑ”. Προσέξτε επίσης, και αν τα καταφέρετε µη φρίξετε, το
γεγονός ότι ολόκληρη η Ελλάδα δεν διέθετε τους ειδικούς και αδιάβλητους εκείνους φορείς που θα
µπορούσαν να ελέγξουν αποτελεσµατικά τις χρηµατιστηριακές εταιρείες! Έπρεπε, και γι’ αυτό, να
φωνάξουµε ξένες ελεγκτικές εταιρείες! Έπρεπε δηλαδή να µπάσουµε το “διάβολο” στα ιδιαίτερα
διαµερίσµατά µας, για να γνωρίσει πρόσωπα και πράγµατα, ώστε στο γιουρούσι που θα στηνόταν στη
συνέχεια να µπορεί άνετα να αλωνίζει… ∆ιότι ποιος ειλικρινά πιστεύει ότι οι ξένοι, και µάλιστα όσοι
ασχολούνται µε το χρήµα, είναι άγιοι και πασχίζουν για το καλό µας;
Περιττό βέβαια να πούµε ότι έξι χρόνια αργότερα η εξυγίανση του ΧΑΑ, την οποία
υποσχέθηκε ο κ. Σηµίτης το Νοέµβριο του 1996, είναι ακόµη άπιαστο όνειρο. Σήµερα, Ιανουάριο του
2003, το Χρηµατιστήριο, παρ’ όλο τον “εκσυγχρονισµό” που υπέστη, είναι περισσότερο άρρωστο από
κάθε άλλη φορά…
− Στην οµιλία του στην προ ηµερησίας διατάξεως συζήτηση στη Βουλή για την Οικονοµία
(19/05/1997) ο κ. Σηµίτης συνέδεσε την πορεία του Χρηµατιστηρίου µε τη θετική πορεία της
οικονοµίας. Ιδού το ντοκουµέντο:
«Κυρίες και Κύριοι,
Βρισκόµαστε σήµερα σε µια περίοδο στην οποία η ελληνική οικονοµία έχει φτάσει στα πιο
ικανοποιητικά επίπεδα όλης της µεταδικτατορικής περιόδου. (…)
Σήµερα, υπάρχει µια διάχυτη εµπιστοσύνη για την πορεία της οικονοµίας και για την
οικονοµική πολιτική, που εκφράζεται µε πολλαπλούς τρόπους: τις εισροές κεφαλαίων, την πορεία
του χρηµατιστηρίου, το ενδιαφέρον για µακρόχρονους τίτλους του δηµοσίου, την επιτάχυνση των
επιχειρηµατικών επενδύσεων, τις αξιολογήσεις των διεθνών οργανισµών και την αναβάθµιση της
αξιοπιστίας της ελληνικής οικονοµίας.»
Ώστε λοιπόν, κατά τον ίδιο τον κ. Σηµίτη, η εµπιστοσύνη στην ελληνική οικονοµία
συνεπάγεται, συν τοις άλλοις, εισροές κεφαλαίων και άνοδο στο Χρηµατιστήριο! Άρα η έλλειψη
εµπιστοσύνης στην ελληνική οικονοµία τι συνεπάγεται; Προφανώς αυτό που είδαµε να συµβαίνει
69

στο Χρηµατιστήριο: την πλήρη απαξίωσή του!
καταλαβαίνει το συσχετισµό!

Ο κ. Σηµίτης,

όµως, προσποιείται

ότι δεν

− Την τελευταία εβδοµάδα του Οκτωβρίου 1997 εκδηλώθηκε κρίση στις χρηµαταγορές της
Νοτιοανατολικής Ασίας, η οποία, όπως έγραψα και στο προηγούµενο κεφάλαιο, µεταδόθηκε
πάραυτα και στις χρηµαταγορές της ∆ύσης. Τα αφεντικά της Σοφοκλέους, δηλαδή οι κερδοσκόποι
που την άγουν και τη φέρουν, δεν επρόκειτο να αφήσουν την “ευκαιρία” ανεκµετάλλευτη. Κι επειδή
εδώ εµείς είµαστε µαξιµαλιστές, το ΧΑΑ υποχωρούσε ακόµη και όταν στα άλλα χρηµατιστήρια είχε
αρχίσει η ανάκαµψη!
Στις 29/10/1997, και παρά την αναστροφή του αρνητικού κλίµατος που σηµειώθηκε στα
διεθνή Χρηµατιστήρια µε την κατακόρυφη άνοδο των χρηµατιστηριακών δεικτών, ο Γενικός ∆είκτης
του ΧΑΑ υποχώρησε κατά 2,87% κλείνοντας στις 1.604,98 µονάδες. Την εποµένη ΤΑ ΝΕΑ
έγραψαν: «ΠΑΝΩ από 264 δισ. δρχ. χάθηκαν χθες στον βωµό της κερδοσκοπίας. Τόσο µειώθηκε σε
µία ηµέρα η χρηµατιστηριακή αξία των ελληνικών µετοχών στο Χρηµατιστήριο της Αθήνας, το οποίο
παραδόξως έκανε βουτιά τη στιγµή που η “θύελλα” κόπασε διεθνώς και όλα τα Χρηµατιστήρια, σε
Ασία και Ευρώπη, ανέκαµψαν.» Αυτή την πατέντα θα την ακολουθούσε πιστά το ΧΑΑ και στο
µέλλον, όταν βέβαια θα παρέρχονταν οι ηµέρες της χρηµατιστηριακής “παραφροσύνης”…
Στις 30/10/1997 η κατρακύλα συνεχίστηκε και ο Γ.∆. υποχώρησε κατά 3,37% κλείνοντας
στις 1.550,85 µονάδες. Την εποµένη, σε άρθρο του στα ΝΕΑ ο κ. Νίκος Κωτσικόπουλος έγραφε
χαρακτηριστικά: «Μέτοχοι και χρηµατιστές, απορούσαν και εξοργίζονταν µε τη νέα πτώση, που
χαρακτήριζαν “αδικαιολόγητη”. Επίσης, υποστήριζαν πως οι τιµές που έχουν διαµορφωθεί
δηµιουργούν... “πολλές ευκαιρίες για αγορές τις οποίες θα εκµεταλλευθούν τυχεροί και
κερδοσκόποι”».150
Ο κ. Σηµίτης θεώρησε χρέος του να σχολιάσει το γεγονός. Να τι έγραψαν ΤΑ ΝΕΑ στις
31/10/1997: «Ο Πρωθυπουργός Κ. Σηµίτης µιλώντας προς τους βουλευτές του Αιγαίου και της Κρήτης,
αναφέρθηκε στις εξελίξεις στο Χρηµατιστήριο και έκανε την εκτίµηση ότι η κατάσταση στην ελληνική
χρηµαταγορά ελέγχεται. Είπε ακόµη ότι στις Ηνωµένες Πολιτείες οι µεγάλες αναταράξεις στο
Χρηµατιστήριο δεν έχουν επιπτώσεις στην οικονοµία της χώρας, η οποία όπως είπε έχει µπει σε νέους
δρόµους. Στην Ευρώπη όµως µια δυσµενής εξέλιξη στο Χρηµατιστήριο θα έχει σοβαρές επιπτώσεις στις
οικονοµίες των ευρωπαϊκών χωρών.»151
Μελετήστε παρακαλώ τη δήλωση αυτή. Τι µπορεί να σηµαίνει ότι η κατάσταση στην
ελληνική χρηµαταγορά ελέγχεται; Από ποιους και πώς ελέγχεται µια κατά τ’ άλλα “ελεύθερη” αγορά;
Η επόµενη περιγραφή δίνει την απάντηση: «Ο Γενικός ∆είκτης µέσα σε πολύ λίγο χρονικό διάστηµα
“έσπασε” τα δύο ψυχολογικά φράγµατα των 1.600 και 1.500 µονάδων και διαµορφώθηκε προς στιγµή
στις 1.482.93 µονάδες σηµειώνοντας πτώση 122 µονάδων (7,69%). Στο σηµείο αυτό αξίζει να
σηµειωθεί ότι πολλές µετοχές και του Τραπεζικού τοµέα (Εθνική, Πίστεως κλπ) διαµορφώθηκαν προς
στιγµή στο κατώτερο επιτρεπόµενο όριο ηµερήσιας διακύµανσης του 8%. Η κατάσταση αυτή οδήγησε σε
παρέµβαση εκ µέρους ηµεδαπών θεσµικών επενδυτών, η οποία µε σηµαντικές εντολές αγορών
συνετέλεσε στη µερική αναστροφή της έκρυθµης αυτής κατάστασης.»152 Φυσικά! Οι θεσµικοί ξέερουν
τι κάνουν… Γνωρίζουν πότε να παρεµβαίνουν!
Σηµειώστε επίσης τη φράση του Πρωθυπουργού: «Στην Ευρώπη όµως µια δυσµενής εξέλιξη
στο Χρηµατιστήριο θα έχει σοβαρές επιπτώσεις στις οικονοµίες των ευρωπαϊκών χωρών.»
Εξυπακούεται, λοιπόν, ότι το 2002, που ο Γ.∆. του ΧΑΑ επέστρεψε στις 1.700 µονάδες και ο
ηµερήσιος όγκος συναλλαγών έπεσε κάτω από τα 20 δισ. δρχ., οι επιπτώσεις στην Ελληνική
οικονοµία ήταν καταστροφικές. ∆εν το παραδεχόταν όµως ο κ. Σηµίτης. Ισχυριζόταν ότι η πορεία του
ΧΑΑ ήταν τώρα άσχετη από την πορεία της τάχατες ανθηρής Ελληνικής Οικονοµίας!
− Στην οµιλία του στην συνεδρίαση της κοινοβουλευτικής οµάδας του ΠΑ.ΣΟ.Κ., 29
Απριλίου 1998, ο κ. Σηµίτης αναφέρθηκε διακριτικά και στο Χρηµατιστήριο. Μεταξύ άλλων, είπε:
«Τι έχουµε κάνει για την οικονοµία και την ανάπτυξη: Η είσοδος της δραχµής στο µηχανισµό
συναλλαγµατικών ισοτιµιών, µε την ταυτόχρονη προσαρµογή της ισοτιµίας της δηµιούργησε ένα
αδιαµφισβήτητο κλίµα ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονοµίας. Οι πρόσφατες
οικονοµικές εξελίξεις µαρτυρούν ότι η Ελλάδα έχει µπει σε τροχιά πραγµατικής οικονοµικής σύγκλισης
προς τα µέσα επίπεδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. (…) Σηµειώθηκε σηµαντική βελτίωση στην κερδοφορία
70

των βασικών κλάδων της ελληνικής οικονοµίας. Ένα µήνα µετά την προσαρµογή της δραχµής
σηµειώνεται άνοδος του Χρηµατιστηρίου, µείωση των µακροπρόθεσµων επιτοκίων, αύξηση
συναλλαγµατικών διαθεσίµων.»
Όλα καλά λοιπόν κι όλα ωραία, κατά τον κ. Σηµίτη, µε µια µόνο “µαγική” κίνηση: την
προσαρµογή της ισοτιµίας της δραχµής! (Βλέπετε πώς αποφεύγεται επιµελώς η λέξη υποτίµηση;)
Κανείς, βέβαια, τότε δε µπορούσε να διανοηθεί το τι µας περίµενε… Πέντε χρόνια αργότερα, η
έλλειψη ανταγωνιστικότητας θα ήταν το υπ’ αριθµόν ένα πρόβληµα της ελληνικής οικονοµίας, το
Χρηµατιστήριο θα είχε πιάσει πάτο, οι κερδοφόρες επιχειρήσεις θα είχαν γίνει ζηµιογόνες και οι
τράπεζες θα ξανάρχιζαν την άνοδο των επιτοκίων!
− Στην τακτική σύνοδο της Κεντρικής Επιτροπής του ΠΑ.ΣΟ.Κ., 15 Μαΐου 1998, ο κ.
Σηµίτης είπε “συγκινητικά” πράγµατα:
«Το βασικό µας µέληµα πρέπει να είναι η εξυπηρέτηση του πολίτη και της κοινωνίας µας
γενικότερα, η επιτάχυνση της ανάπτυξης και η δικαιότερη κατανοµή του παραγόµενου προϊόντος. (…)
Εµείς, η κυβέρνηση του ΠΑ.ΣΟ.Κ., µπορούµε να κοιτάξουµε τον ελληνικό λαό στα µάτια.(…)
Το ΠΑ.ΣΟ.Κ. και η κυβέρνηση υποστηρίζουν σταθερά τα συµφέροντα του κοινωνικού συνόλου, του
ελληνικού λαού, απέναντι στα διάφορα οικονοµικά συµφέροντα, που επιδιώκουν να προωθήσουν τις
επιδιώξεις τους.»
Μπορεί άραγε σήµερα ο κ. Σηµίτης να κοιτάξει το λαό στα µάτια; Μπορεί να ισχυριστεί ότι
προστάτεψε τα συµφέροντα του µικροεπενδυτή «απέναντι στα διάφορα οικονοµικά συµφέροντα, που
επιδιώκουν να προωθήσουν τις επιδιώξεις τους»; Μπορεί να µιλάει για δικαιότερη κατανοµή του
παραγόµενου προϊόντος, όταν κάτω από τη µύτη του και µε τη συµµετοχή της κυβέρνησής του έγινε
η ληστρικότερη αναδιανοµή πλούτου εις βάρος των πολλών; Ας µη λέµε ανέκδοτα…
− Στην ετήσια συνέλευση του Σ.Ε.Β. – Αθήνα, 20 Μαΐου 1998 – ο κ. Σηµίτης αναφερόµενος
στο ΧΑΑ είπε: «Το Χρηµατιστήριο Αξιών Αθηνών έχει προσελκύσει το έντονο διεθνές επενδυτικό
ενδιαφέρον, και αναδεικνύεται σε σηµαντική πηγή χρηµατοδότησης των επιχειρήσεων.»
Παρέλειψε όµως να τονίσει στους “αξιότιµους” επιχειρηµατίες ότι το ζεστό χρήµα που
αντλούσαν τζάµπα από τη Σοφοκλέους δεν προερχόταν από τα κερδοσκοπικά παιχνίδια µε “αέρα”
των ξένων και ντόπιων τζογαδόρων αλλά από τις µακροπρόθεσµες τοποθετήσεις σε µετοχές των
έντιµων Ελλήνων επενδυτών. ∆εν τους προειδοποίησε ότι πρέπει να σεβαστούν ως κόρην οφθαλµού
το χρήµα που οι επενδυτές τους εµπιστεύθηκαν και να το αξιοποιήσουν δεόντως. Ούτε ήλεγξε στη
συνέχεια πού πήγαν τα κεφάλαια του κοσµάκη. ∆ιότι ο µακροχρόνιος επενδυτής που αγόρασε
µετοχές τους δεν είναι φιλανθρωπικό ίδρυµα. ∆ικαίως κάτι περιµένει από την επένδυσή του αυτή.
∆ικαιούται κάποιο κέρδος, κάποιον τόκο, έστω. Έτσι δεν είναι;
− Στην προ ηµερησίας διατάξεως συζήτηση στη Βουλή για την Ο.Ν.Ε. και την Ευρωπαϊκή
πορεία, 2 Ιουνίου 1998, ο κ. Σηµίτης αναφέρθηκε στα “οφέλη” από το ευρώ. Είπε µεταξύ άλλων:
«Η υιοθέτηση από την Ελλάδα του “ευρώ” συνεπάγεται στο οικονοµικό πεδίο συγκεκριµένα
οφέλη τα οποία θα δηµιουργήσουν µια νέα πραγµατικότητα, µε τις δικές της δυναµικές ανάπτυξης και
ποιότητας ζωής όλων µας. Θα αναφέρω επιγραµµατικά ορισµένα: Ο χαµηλός πληθωρισµός και τα
χαµηλά επιτόκια,(…) η διάνοιξη επενδυτικών ευκαιριών για τους αποταµιευτές, η διευκόλυνση των
µικροµεσαίων επιχειρήσεων, η θωράκιση συνολικά της οικονοµίας µας από τις απειλές των
διακυµάνσεων στις διεθνείς χρηµαταγορές. Κάποιοι θεωρούν ότι όλα αυτά αφορούν αποκλειστικά τις
επιχειρήσεις, τους τραπεζίτες, το χρηµατιστήριο. Κάνουν λάθος ή παραπλανούν συνειδητά τον απλό
κόσµο. Όλα αυτά συνθέτουν µια νέα οικονοµική πραγµατικότητα και τα πολλαπλασιαστικά οφέλη της θα
τα καρπωθούν και οι µισθωτοί, οι καταναλωτές, και όλοι όσοι έχουν πράγµατι ανάγκη στήριξης µέσα
από τον κοινωνικό ιστό ασφάλειας που οικοδοµούµε. Η ΟΝΕ δεν αφορά τις οικονοµικές σελίδες των
εφηµερίδων. Αφορά το βιοτικό επίπεδο του καθενός µας.»
Τι να πρωτοσχολιάσει κανείς από τις φουσκωµένες ευρω-προσδοκίες του κ. Σηµίτη; Τίποτα
βέβαια απ’ όσα
αισιόδοξα προέβλεπε για “το βιοτικό επίπεδο του καθενός µας” δεν
πραγµατοποιήθηκε µε την είσοδό µας στην ΟΝΕ.. Ο “χαµηλός” πληθωρισµός, π.χ., τον Οκτώβριο του
2002 είχε και πάλι “σκαρφαλώσει” στο 3,7% (news.in.gr – 08/11/2002). Θα σταθώ όµως και στη
«διάνοιξη επενδυτικών ευκαιριών για τους αποταµιευτές». Ποιες “επενδυτικές ευκαιρίες” εννοούσε
71

άραγε ο κ. Πρωθυπουργός; Μα, το Xρηµατιστήριο, προφανώς, µετονοµάζοντας τις παγίδες σε
“ευκαιρίες”! Να λοιπόν πώς από το 1998 ο κ. Σηµίτης παραπλανούσε τον ελληνικό λαό και τον
“ντοπάριζε” µε το χάπι της ευρωευφορίας, ώστε να τρέχει ασθµαίνοντας προς τη Σοφοκλέους να
καταθέσει το κοµπόδεµά του, για να καρπωθεί τάχα κι αυτός «τα πολλαπλασιαστικά οφέλη» από
την ένταξη της Ελλάδας στην ΟΝΕ!
Τώρα, όµως, που αποδείχτηκε άνθρακες ο θησαυρός, οι “ΧΑΑµένοι”, θρηνώντας στα
συντρίµµια των ελπίδων τους, αναρωτιούνται: “Ποια µοίρα, άραγε, µας µοίρανε; Τόσο µεγάλο ήταν το
αµάρτηµα να πιστέψουµε τον Πρωθυπουργό µας, για να τιµωρηθούµε έτσι ανελέητα;”
− Από την οµιλία του κ. Σηµίτη στη Λαµία, 4 Ιουλίου 1998, παραθέτω ένα µικρό µα
χαρακτηριστικό απόσπασµα:
«Όπως επεσήµανα και νωρίτερα, στα λίγα αυτά χρόνια δηµιουργήσαµε µια εξαιρετική δυναµική
για τη χώρα και την κοινωνία µας. Ισχυροποιήσαµε και εξυγιάναµε την οικονοµία. Είµαστε πια σε
απόσταση αναπνοής από την ένταξη της χώρας ως δωδέκατο µέλος στην ΟΝΕ. Η ολοκλήρωση της
επιτυχίας µας αυτής µέσα στον 1½ επόµενο χρόνο θα σφραγίσει για µεγάλο χρονικό διάστηµα την
πορεία της οικονοµίας, της χώρας, του καθενός µας ατοµικά.
Για πρώτη φορά µετά από πολλές δεκαετίες, ο Έλληνας πολίτης δεν θα έχει να σκέφτεται πώς
θα διαφυλάξει τις αποταµιεύσεις του από πιθανές ταµιευτικές πολιτικές ή άλλες οφειλόµενες σε
ανεύθυνες κυβερνήσεις.»
Πόσο τραγικά προφητικές ήταν οι λέξεις αυτές! Πράγµατι η ολοκλήρωση της ένταξης της
χώρας στην ΟΝΕ “σφράγισε” την πορεία της οικονοµίας και του καθενός µας ατοµικά, αφού, κατά
περίεργη “σύµπτωση”, σηµατοδότησε την αφαίµαξη του λαϊκού πλούτου µέσω του ΧΑΑ και το
στράγγισµα της αγοράς. Πράγµατι για πρώτη φορά ο Έλληνας πολίτης δεν θα έχει να σκέπτεται πώς
να διαφυλάξει τις αποταµιεύσεις του, διότι δεν υπάρχουν πια αποταµιεύσεις! Εξαερώθηκαν µέσω της
Σοφοκλέους…
− Η σταθερή άνοδος του Χρηµατιστηρίου µετά την υποτίµηση της δραχµής είχε ανοίξει την
όρεξη στην κυβέρνηση και στις εταιρείες δηµοσκοπήσεων για σπεκουλάρισµα. Σύµφωνα µε άρθρο
της ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑΣ (19/07/1998), «δηµοσκόπηση έδειξε ότι µεγάλο µέρος των πολιτών έχει πια
στην πρώτη σειρά των ενδιαφερόντων του την πορεία του Xρηµατιστηρίου.»153
Σύµφωνα µε το ίδιο άρθρο, την εποχή εκείνη ήταν εγγεγραµµένοι πάνω από 800.000 κωδικοί
στο Xρηµατιστήριο, και οι επενδυτές συνιστούσαν πλέον «υπολογίσιµη (πολιτικά) κοινωνική
οµάδα». Όπως έγραφε ο Στρατής Λιαρέλλης, «Στην πορεία του Xρηµατιστηρίου υπολογίζει ιδιαιτέρως
η κυβέρνηση και είναι ενδεικτικό ότι ο Kώστας Σηµίτης σχολίαζε πως µε την άνοδό του επιτυγχάνονται:
Aξιόλογα κέρδη και υψηλά ποσοστά κεφαλαιοποίησης για τις ιδιωτικές επιχειρήσεις. Tεράστια
αποθέµατα και κεφάλαια για τις ∆EKΟ (µε χαρακτηριστικό παράδειγµα τον ΟTE), ώστε να
χρηµατοδοτήσουν τις επενδύσεις τους αλλά και να καλύψουν µέρος των ελλειµµάτων του δηµόσιου
κορβανά.
Eίναι ασφαλώς αξιοσηµείωτο ότι ο πρωθυπουργός τόνισε ότι δίδεται η ευκαιρία στους
µικροαποταµιευτές να αυξήσουν τις αποδόσεις των καταθέσεών τους.(…)»153
Προσέξτε παρακαλώ ιδιαίτερα την τελευταία φράση. Ούτε λίγο, ούτε πολύ, το Χρηµατιστήριο
παρουσιάζεται από τον Πρωθυπουργό σαν µια τράπεζα, ένα ταµιευτήριο, όπου ο αποταµιευτής έχει
τάχα την «ευκαιρία» να αυξήσει τις αποδόσεις των καταθέσεών του! Βλέπετε το αδίκηµα; Βλέπετε
πώς ο κ. Σηµίτης απέκρυψε το γεγονός ότι το Χρηµατιστήριο είναι ένα “καζίνο” µηδενικού
αθροίσµατος, όπου οι ολίγοι αετονύχηδες – ιδιώτες και ∆ΕΚΟ – αρπάζουν το κοµπόδεµα των
πολλών; Ο Πρωθυπουργός, τουλάχιστον σε αυτή τη φάση, απέκρυψε το γεγονός ότι το
Χρηµατιστήριο είναι ένας χώρος όπου κάποιοι – οι πολλοί – πρέπει οπωσδήποτε να χάσουν.
Καταλαβαίνετε τώρα πώς παρασύρθηκαν οι µικροαποταµιευτές στο άντρο της Σοφοκλέους
ως πρόβατα επί σφαγήν; Ο Πρωθυπουργός τους είπε πως, βρέξει-χιονίσει, θα αυξήσουν τις αποδόσεις
των καταθέσεών τους! Είναι ή δεν είναι αυτό παραπλάνηση του ανυποψίαστου και άσχετου µε το
ληστρικό χώρο µικροαποταµιευτή;

72

−Στα εγκαίνια της ∆ιεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης, 4 Σεπτεµβρίου 1998, ο κ. Σηµίτης
αναφέρθηκε και πάλι στο Χρηµατιστήριο. Είπε χαρακτηριστικά: «Η πετυχηµένη λειτουργία του
Χρηµατιστηρίου και του Τεχνολογικού Πάρκου αποτελούν πραγµατικότητα.»
Την εποµένη, στο επίσηµο δείπνο της ∆ιεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης (05/09/1998), ο κ.
Πρωθυπουργός δεν παρέλειψε να συνδέσει τις επιδόσεις του Χρηµατιστηρίου µε εκείνες της
ανάπτυξης, υπογράφοντας έτσι τη µελλοντική καταδίκη του… Να τι είπε:
«Όσο πιο δυναµική είναι η αναπτυξιακή µας διαδικασία, όσο αυξάνει η ανταγωνιστική µας
ικανότητα τόσο καλύτερα θωρακισµένοι είµαστε απέναντι σε κρίσεις. Οι επιδόσεις του
Χρηµατιστηρίου έρχονται από µόνες τους µετά. Επίκεντρο της προσπάθειάς µας είναι η αναπτυξιακή
διαδικασία.(…)
Η δυναµική της ανάπτυξης και οι προοπτικές της οικονοµίας µας δηµιούργησαν ένα κλίµα
αυτοτροφοδοτούµενης δυναµικής, που προσέλκυσε νέους σοβαρούς επενδυτές.(…) Σήµερα
κεφαλαιοποιούµε τα οφέλη από τις προσπάθειες της τελευταίας τετραετίας.»
Βλέπετε λοιπόν πώς από το 1998 το Χρηµατιστήριο είχε µπει για τα καλά στην πολιτική του
κ. Σηµίτη και δεν παρέλειπε να το διαφηµίζει, αµέσως ή εµµέσως, σε κάθε ευκαιρία που του δινόταν.
Και πώς να το έκρυβε άλλωστε, αφού σ’ αυτό είχε στηρίξει τις ελπίδες του για ιδιωτικοποιήσειςτραβεστί, δηλαδή τις λεγόµενες µετοχοποιήσεις, που επρόκειτο να φλοµώσουν τη Σοφοκλέους στο
χαρτί και να συµβάλουν στην µετέπειτα απαξίωσή της; Θα έλεγα ότι το Χρηµατιστήριο είχε γίνει
έµµονη ιδέα για τον κ. Σηµίτη. Ακόµη και τη συζήτηση για τον προϋπολογισµό του 1999 στη Βουλή
(21/12/1998) την έκλεισε µε αναφορά στο Χρηµατιστήριο. Παραθέτω απόσπασµα:
«Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
Ας αναλογιστούµε σήµερα που κλείνουµε τη συζήτηση για τον προϋπολογισµό του 1999 ποια
ήταν η εικόνα για τις προοπτικές της οικονοµίας µας ένα χρόνο πριν σε ένα µεγάλο τµήµα της αγοράς.
Ήταν εικόνα αβεβαιότητας. Η κρίση στη Νοτιανατολική Ασία του Νοεµβρίου είχε οδηγήσει σε κρίση και
την ελληνική χρηµατιστηριακή αγορά. (…)
Ένα χρόνο µετά η δραχµή είναι πιο σταθερή από ποτέ. Η νέα παγκόσµια κρίση δεν επηρέασε την
Ελλάδα σε µεγαλύτερο βαθµό από τις άλλες ευρωπαϊκές οικονοµίες. Στην αγορά υπάρχει εµπιστοσύνη
στις προοπτικές της ελληνικής οικονοµίας. Ξένες επενδύσεις στο ελληνικό χρηµατιστήριο.
Σε τι οφείλεται αυτή η µεταστροφή; Στην ένταξη της δραχµής στο µηχανισµό συναλλαγµατικών
ισοτιµιών.»
Να λοιπόν που η ένταξη της δραχµής στο µηχανισµό συναλλαγµατικών ισοτιµιών “έσωσε”
και την οικονοµία µας και το Χρηµατιστήριο, τότε! Τώρα τι γίνεται όµως;
− Στην 8η Σύνοδο της Κεντρικής Επιτροπής του ΠΑ.ΣΟ.Κ. (08/01/1999), ο κ. Σηµίτης
κοµπορρηµονούσε για τα οικονοµικά επιτεύγµατα της κυβέρνησής του. Είπε µεταξύ άλλων:
«Από το 1994 ως σήµερα, οι κυβερνήσεις µας πέτυχαν δύο ισοδύναµα κεντρικά ζητούµενα:
Πρώτον: Καταφέραµε µε αποφασιστικό τρόπο να ανασυγκροτήσουµε την οικονοµία µας(…).
Η ανακούφιση στην τσέπη του κάθε πολίτη είναι υπαρκτή και όχι ονοµαστική. Η
ανακούφιση γιατί ο πληθωρισµός είναι χαµηλότερος. Η ανακούφιση γιατί οι αποταµιεύσεις του δεν
κινδυνεύουν. (…)
Το ΠΑ.ΣΟ.Κ. απέδειξε ότι συνδυάζει την άσκηση υπεύθυνης οικονοµικής πολιτικής µε
κοινωνική ευαισθησία. Απέδειξε επίσης ότι διαθέτει τα κατάλληλα κυβερνητικά στελέχη, που µπορούν να
αξιοποιήσουν αυτό το δύσκολο έργο.»
Πάλι αναφορά στις αποταµιεύσεις του πολίτη! Φαίνεται πως ο κ. Σηµίτης τις είχε βάλει στο
µάτι… Τόσο, µάλιστα, ώστε µε την “υπεύθυνη” και “κοινωνικά ευαίσθητη” πολιτική του ιδίου και
των “κατάλληλων” κυβερνητικών στελεχών του συνέβαλε στην εξαέρωσή τους… Έτσι τώρα δεν
κινδυνεύουν! Ίσως αυτό να εννοούσε ο άνθρωπος όταν µίλαγε για ανακούφιση στην τσέπη του
κάθε πολίτη – το ξαλάφρωµά της από το περιττό βάρος!
Στην ίδια σύνοδο της Κ.Ε. του ΠΑ.ΣΟ.Κ., ο κ. Σηµίτης, σε µια έξαρση σοσιαλιστικού
οίστρου που θύµιζε Ανδρέα Παπανδρέου, αναφέρθηκε και στο “αδίστακτο κερδοσκοπικό κεφάλαιο”,
που επιδιώκει να απαξιώσει την πολιτική χρησιµοποιώντας τα ΜΜΕ! Βρε το άτιµο! Ιδού η µαρτυρία:
«Αποδείχτηκε ότι την απαξίωση της πολιτικής την επιδιώκει το πιο αδίστακτο τµήµα του
κερδοσκοπικού κεφαλαίου. Αυτό το κοµµάτι του καπιταλιστικού κόσµου, σε συνδυασµό µε τους
νεοφιλελεύθερους λάτρεις της ανεξέλεγκτης κυριαρχίας της αγοράς εδώ και δέκα χρόνια επιτίθενται
73

εναντίον της πολιτικής. Επιτίθενται κατ’ ουσία εναντίον της ίδιας της δηµοκρατίας και της έννοιας της
λαϊκής κυριαρχίας. Χτυπούν τους πολιτικούς, αλλά στην πραγµατικότητα αποσκοπούν σε έναν πολιτικά
ουδέτερο και κοινωνικά αδρανή λαό.
Θέλουν τον λαό µόνον καταναλωτή προϊόντων και όχι δηµιουργό της ίδιας του της ζωής.
Αυτή η επιδίωξη απαξίωσης της πολιτικής δεν θα γινόταν δυνατή χωρίς τον σηµερινό ρόλο των
ηλεκτρονικών - κυρίως - µέσων µαζικής ενηµέρωσης. Τα Μέσα Μαζικής Ενηµέρωσης έχουν τον
κύριο ιδεολογικό ρόλο της απαξίωσης της πολιτικής. Η “ατζέντα” των Μέσων Ενηµέρωσης
υποβαθµίζει το καίριο και αναβαθµίζει το ευτελές, υπονοµεύοντας έτσι τις προτεραιότητες της
πολιτικής. Το ζούµε καθηµερινά στη χώρα µας. Η πολιτική παίρνει διαστάσεις θεάτρου.(…)»
Ξαναδιαβάστε παρακαλώ αυτό το κοµµάτι προσεκτικά, διότι περιέχει πολλές αλήθειες. Είναι
αυτό που λέει: «Γλώσσα λανθάνουσα λέγει την αλήθεια».
Ώστε, λοιπόν, κατά τον κ. Σηµίτη, η πολιτική παίρνει διαστάσεις θεάτρου! Μόνο που το έργο
που παίζεται στο θέατρο της πολιτικής από τους πολιτικούς θιάσους (κόµµατα) δεν µπορεί να
χαρακτηριστεί εύκολα ως προς το είδος του. Είναι και τραγωδία και κωµωδία και φάρσα. Μια
“φάρσα” όµως που πονάει, που πληγώνει, που έχει πολλά αθώα θύµατα… Μια εγκληµατική φάρσα!
Όσο για το ρόλο που παίζουν ή δεν παίζουν τα ΜΜΕ στην απαξίωση της πολιτικής, θ’ αφήσω
τα ίδια να σχολιάσουν τις απόψεις του κ. Σηµίτη. Εκείνο, όµως, στο οποίο θέλω να επιστήσω την
προσοχή του αναγνώστη είναι η αναφορά του στο αδίστακτο τµήµα του κερδοσκοπικού κεφαλαίου.
∆ιότι σε αυτό το κοµµάτι του καπιταλιστικού κόσµου ο κ. Σηµίτης έριξε βορά τους νεόκοπους
µικροεπενδυτές µε την παραπλανητική και επίµονη προπαγάνδα του υπέρ του Χρηµατιστηρίου. Είναι
αυτό το αδίστακτο τµήµα του κερδοσκοπικού κεφαλαίου που λυµαίνεται τη Σοφοκλέους και µε
σκοτεινά παιχνίδια υπεξαιρεί τις οικονοµίες των µικροεπενδυτών. Για χατίρι αυτού του κοµµατιού του
καπιταλιστικού κόσµου θυσίασε ο κ. Σηµίτης τους Έλληνες επενδυτές! Και δεν ακούσαµε ούτε µία
συγνώµη εκ µέρους του…
Πάντως ευχαριστώ πολύ τον κ. Σηµίτη που ο ίδιος δεν είναι σαν εκείνο “το πιο αδίστακτο
τµήµα του κερδοσκοπικού κεφαλαίου”, που θέλει “έναν πολιτικά ουδέτερο και κοινωνικά αδρανή
λαό”. ∆εν είναι σαν αυτούς που “θέλουν τον λαό µόνον καταναλωτή προϊόντων και όχι δηµιουργό
της ίδιας του της ζωής”. Έτσι µου έλυσε τα χέρια να γράψω αυτό το βιβλίο για να καταγγείλω όσα
καταγγέλλω. ∆ιότι απλούστατα, δεν θέλω να κάνω το χατίρι του αδίστακτου κερδοσκοπικού
κεφαλαίου, του κοµµατιού του καπιταλιστικού κόσµου που µε θέλει απλά καταναλωτή κι όχι
δηµιουργό της ίδιας µου της ζωής! Πάντα πίστευα πως ο κ. Σηµίτης είναι βαθιά δηµοκρατικός άνδρας
που σέβεται το δικαίωµα της ελεύθερης έκφρασης του πολίτη. Άσχετα, τώρα, αν κάποιοι δειλοί και
παραπληροφορηµένοι τον φοβούνται...
− Στρατευµένοι στη διαφήµιση του Χρηµατιστηρίου ήταν επίσης και ο τότε οικονοµικός
σύµβουλος του Πρωθυπουργού, κ. Τάσος Γιαννίτσης, καθώς και στελέχη του Υπουργείου Εθνικής
Οικονοµίας. Σύµφωνα µε άρθρο του κ. Σεραφείµ Πολίτη στα ΝΕΑ (22/05/1999), ο κ. Τάσος
Γιαννίτσης είχε εκφράσει την αισιοδοξία του για την προοπτική του ΧΑΑ, τονίζοντας: «Με την
οικονοµική πολιτική που εφαρµόζουµε βοηθάµε την οικονοµία να πάει µπροστά. Αυτή είναι και η
δυναµική του χρηµατιστηρίου».
Παραθέτω αποσπάσµατα από το άρθρο αυτό, που αποδεικνύουν ότι η προπαγάνδα υπέρ του
Χρηµατιστηρίου ήταν µια συλλογική και καλά οργανωµένη προσπάθεια της κυβέρνησης του κ.
Σηµίτη:
«Χαρακτηριστική είναι η άποψη που εκφράζει στην “ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ” για το Χρηµατιστήριο ο
κ. Γιαννίτσης ο οποίος, αν και σηµειώνει ότι η ανάπτυξή του δεν είναι αυτοσκοπός αλλά αποτέλεσµα της
γενικότερης οικονοµικής πολιτικής που εφαρµόσθηκε τα τελευταία χρόνια για τη σύγκλιση, τονίζει ότι:
“Το Χρηµατιστήριο είναι παιδί αυτής της κυβέρνησης”.
Εξίσου ενδεικτική για τους στόχους της πολιτικής της κυβέρνησης είναι η συνέχεια της δήλωσης
του κ. Γιαννίτση στην οποία τονίζει ότι: “Η πολιτική κοιτάζει µπροστά και δηµιουργεί καλύτερους όρους
και προϋποθέσεις ανάπτυξης όχι µόνο στην οικονοµία γενικά αλλά και στο Χρηµατιστήριο και τους
άλλους τοµείς”...»61
Στο ίδιο άρθρο διαβάζουµε ότι στέλεχος του οικονοµικού επιτελείου της κυβέρνησης έλεγε
ότι «στις αποφάσεις λαµβάνεται πλέον σοβαρά υπόψη και η παράµετρος του Χρηµατιστηρίου»...

74

Να, λοιπόν, και η οµολογία στελέχους του οικονοµικού επιτελείου της κυβέρνησης του κ.
Σηµίτη για το “φόνο”! Το Χρηµατιστήριο, ο τάχα “ανεξάρτητος” αυτός “θεσµός”, ήταν στο κέντρο
της πολιτικής του κ. Σηµίτη! Αργότερα βέβαια, όταν άρχισε η κατρακύλα, θα µας έλεγε ότι οι
πολιτικοί δεν πρέπει να το πιάνουν ούτε στο στόµα τους…
− Στη συνέχεια θα παραθέσω αποσπάσµατα από την άκρως αποκαλυπτική Συνέντευξη Τύπου
του κ. Κώστα Λαλιώτη που δόθηκε στις 8 Ιουνίου 1999, µόλις 5 µέρες πριν από τις Ευρωεκλογές. Η
απροκάλυπτη χρήση του Χρηµατιστηρίου ως προεκλογικού υπερόπλου είναι προφανέστατη όσο και
προκλητικότατη. Και βέβαια ο κ. Κώστας Λαλιώτης δεν είναι τυχαίο πρόσωπο. Είναι ίσως το πιο
προβεβληµένο στέλεχος του ΠΑΣΟΚ, ο σκληρός πυρήνας του κόµµατος, σήµερα ο γ. γραµµατέας της
Κεντρικής Επιτροπής του Κινήµατος, και υπήρξε το βαρύ πυροβολικό σε όλες τις προεκλογικές
καµπάνιες του κ. Σηµίτη. Άρα οι απόψεις του αντανακλούσαν τις απόψεις του ίδιου του κ. Σηµίτη.
Αξίζει τον κόπο να τις µελετήσουµε προσεκτικά.
Κ. ΛΑΛΙΩΤΗΣ: «Μένουν πέντε ηµέρες από την ηµέρα των εκλογών. Το ΠΑΣΟΚ όπως σας
έχω πει έχει κλιµακώσει και κορυφώνει µέρα µε την µέρα τον πολιτικό και τον επικοινωνιακό του
σχεδιασµό µε αιχµή, µέσα από τα µέσα ενηµέρωσης και επικοινωνίας, την ανάδειξη του δηµιουργικού
µας έργου, την ανάδειξη των προτάσεών µας, των θετικών προτάσεων και των προτεραιοτήτων για το
παρόν και το µέλλον της Ελλάδας.(…)
Το δεύτερο σχόλιο αφορά το χρηµατιστήριο. Όλοι αναγνωρίζουν και όλοι αποδέχονται, ότι το
χρηµατιστήριο αποτελεί έναν θεσµό για την ελληνική οικονοµία και για τις ελληνικές επιχειρήσεις.
Ταυτόχρονα όµως αποτελεί και ένα σηµείο κοινωνικής αναφοράς γιατί εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες
έχουν επενδύσει και επενδύουν στο χρηµατιστήριο.
Ένα εκατοµµύριο Έλληνες περίπου επενδύουν σε µετοχές, γι’ αυτό γνωρίζουν πολύ καλά την
αλήθεια για την σχέση του χρηµατιστηρίου µε την ανάπτυξη της χώρας, µε την χρηµατοδότηση και την
ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων, µε την ενίσχυση το κύκλου της απασχόλησης.
Η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ µετά το 1993 µετέτρεψε το χρηµατιστήριο από περιθωριακό
οικονοµικό θεσµό σε µοχλό της οικονοµικής ανάπτυξης της χώρας. Ο ρυθµοί ανάπτυξης της χώρας, οι
θετικές εξελίξεις όπως και οι θετικές εξελίξεις σε όλα τα µέτωπα και τα κρίσιµα οικονοµικά µεγέθη, π.χ.
η δραστική µείωση του πληθωρισµού, η µείωση των επιτοκίων, η αισθητή µείωση των ελλειµµάτων, οι
θετικοί ρυθµοί ανάπτυξης, η ένταξη της δραχµής στο µηχανισµό συναλλαγµατικών ισοτιµιών, η
συντεταγµένη πορεία και η προοπτική ένταξης της Ελλάδας στην Οικονοµική και Νοµισµατική Ένωση,
έχουν δηµιουργήσει στέρεα θεµέλια για την εθνική οικονοµία.
Αυτή αναµφισβήτητα η επιτυχής πορεία που αναγνωρίζεται απ’ όλους, αυτή η θετική εξέλιξη της
ελληνικής οικονοµίας, έχει την αντανάκλασή της και στην πορεία του χρηµατιστηρίου. Η υγιής πορεία
της οικονοµίας, επέτρεψε στο χρηµατιστήριο να αποκτήσει την θέση που έχει και σε άλλες προηγµένες
χώρες.
Η ανάπτυξη του χρηµατιστηρίου από την πλευρά του, λειτούργησε υποστηρικτικά στον
δυναµισµό και στις παραγωγικές επενδύσεις των επιχειρήσεων. Λειτούργησε θετικά για την επέκταση,
για την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων και την ισχυροποίηση της οικονοµίας συνολικότερα.
Βιοµηχανικές, εµπορικές, τεχνικές, τραπεζικές και άλλες εταιρείες, απέκτησαν σηµαντικές νέες
δυνατότητες πρόσβασης σε κεφάλαια, ενώ για τους επενδυτές δηµιουργήθηκαν νέες ευκαιρίες
τοποθέτησης των αποταµιεύσεών τους µε υψηλή απόδοση.»
Ας σταµατήσουµε για λίγο σ’ αυτές τις επισηµάνσεις. Όπως είδατε, κάθε φράση του κ.
Λαλιώτη εµπεριέχει άµεση ή έµµεση διαφήµιση του Χρηµατιστηρίου, που ήταν δηµιούργηµα του
ΠΑΣΟΚ και αντανακλούσε την θετική εξέλιξη της ελληνικής οικονοµίας! Ο κ. Λαλιώτης
αναφέρθηκε στους περίπου ένα εκατοµµύριο Έλληνες που επενδύουν σε µετοχές, οι οποίοι, φυσικά,
ήταν και ο στόχος της προεκλογικής καµπάνιας του ΠΑΣΟΚ. Κόµπασε, µάλιστα, διότι για τους
επενδυτές αυτούς δηµιουργήθηκαν νέες ευκαιρίες τοποθέτησης των αποταµιεύσεών τους µε υψηλή
απόδοση!
Ω της επικίνδυνης παραπληροφόρησης!
Για µια ακόµη φορά το Χρηµατιστήριο
παρουσιάζεται ως ευκαιρία για τοποθέτηση αποταµιεύσεων µε υψηλή απόδοση! Κάτι σαν τράπεζα,
δηλαδή, όπου όλοι, βρέξει-χιονίσει, απολαµβάνουν υψηλότερη απόδοση στις καταθέσεις τους!
Τσιµουδιά για τους πολλούς που αναπόφευκτα θα χάσουν το κοµπόδεµά τους, αφού θα τους το
αρπάξουν οι ολίγοι που θα “κερδίσουν”. Τσιµουδιά για το ρίσκο που αναλαµβάνουν όσοι περνάνε το
75

κατώφλι της Σοφοκλέους λόγω του άγριου τζόγου που παίζεται στο µαγαζί. Και βέβαια, δεδοµένου
ότι οι περισσότεροι επενδυτές του ΧΑΑ την εποχή εκείνοι ήταν πρωτάρηδες, και δεδοµένου επίσης
ότι τους προηγούµενους µήνες η Σοφοκλέους είχε παραδόξως συνεχίσει απτόητη την ανοδική της
πορεία παρά το φιάσκο Οτζαλάν και τον πόλεµο του ΝΑΤΟ εναντίον της Σερβίας, τα λόγια του κ.
Λαλιώτη έγιναν πιστευτά. Ποιος στραβός δε θέλει το φως του; Ποιος φτωχός δε θέλει να δει άσπρη
µέρα;
Αλλά ο κ. Λαλιώτης, αποκαλύπτοντας ακόµη περισσότερο τους στόχους της υπέρ του
Χρηµατιστηρίου προπαγάνδας του, είχε πει κι άλλα βαρυσήµαντα στη συνέντευξη αυτή:
«Μπορούν να γίνουν και ορισµένες συγκρίσεις.
Οι συγκρίσεις ανάµεσα σε δύο περιόδους, δηλαδή την περίοδο 1990 µε 1993 και 1994 µε 1999.
Μπορούν να γίνουν συγκρίσεις ανάµεσα σε δύο προγράµµατα σταθερότητας και ανάπτυξης, το
πρόγραµµα του ΠΑΣΟΚ από το ’94 µέχρι το ’99 και το πρόγραµµα της Νέας ∆ηµοκρατίας για την
περίοδο ’90-’93, που ήταν ένα πρόγραµµα αποτυχίας και χρεοκοπίας.
Μπορούν να γίνουν συγκρίσεις ανάµεσα στις κυβερνήσεις της Νέας ∆ηµοκρατίας και του
ΠΑΣΟΚ. Μπορούν να γίνουν συγκρίσεις ανάµεσα στους ηγέτες, στους Πρωθυπουργούς και τα στελέχη
των δύο κοµµάτων. Οι συγκρίσεις αυτές είναι συντριπτικές. Παραθέτω ορισµένα στοιχεία.
Πρώτον. Το 1993 µε την Νέα ∆ηµοκρατία ο δείκτης του χρηµατιστηρίου ήταν περίπου στις 950
µονάδες. Το 1999 µετά από µια θετική εξέλιξη χρόνο µε το χρόνο, ο δείκτης του χρηµατιστηρίου είναι
περίπου στις 4.000 µονάδες.
∆εύτερον. Ο όγκος των συναλλαγών σε ετήσια βάση στο χρηµατιστήριο αυξήθηκε από τα 646
περίπου δισεκατοµµύρια που ήταν το 1993 σταδιακά χρόνο µε το χρόνο, για να φτάσει το 1998 σε 14
τρισεκατοµµύρια 212 δισεκατοµµύρια.
Τρίτον. Εισήλθαν για την περίοδο 1994 µε 1999 122 νέες εταιρείες στο χρηµατιστήριο.
Τέταρτον. Αντλήθηκαν κατά την περίοδο 1994 µε 1999 ποσά ύψους 1 τρισ. 835
δισεκατοµµυρίων, τα οποία χρησιµοποιήθηκαν για επενδύσεις, για την ενίσχυση του εκσυγχρονισµού και
την ανταγωνιστικότητα και για την επέκταση των επιχειρήσεων, που µε την σειρά τους κατοχυρώνουν
έναν κύκλο απασχόλησης τόσο µε την διατήρηση των υπαρχόντων θέσεων εργασίας, όσο και µε την
δηµιουργία νέων θέσεων εργασίας.»
Έχετε τώρα καµία αµφιβολία για το ποιος ήταν ο εµπνευστής της διαβόητης προεκλογικής
αφίσας του ΠΑΣΟΚ που διαφήµιζε τις 4.000 µονάδες του χρηµατιστηριακού δείκτη; Όσο για την
επέκταση των επιχειρήσεων, την ανταγωνιστικότητά τους και τις νέες θέσεις εργασίας που τάχα θα
δηµιουργούσαν µε τον πακτωλό κεφαλαίων που άντλησαν από τις τσέπες του Έλληνα πολίτη, εδώ
γελάνε, ή µάλλον, κλαίνε και οδύρονται…
Όµως ο κ. Λαλιώτης δεν σταµάτησε εδώ. Προχώρησε και σε εκβιαστικά διλήµµατα. Έτσι και
έβγαινε πρώτη η Νέα ∆ηµοκρατία, οι µετοχές θα κατέρρεαν! Κι ας επρόκειτο µόνο για
Ευρωεκλογές… Απολαύστε τον:
«Σήµερα ένα εκατοµµύριο επενδυτές, όπως και όλοι οι Έλληνες, ξέρουν ότι οι µετοχές έχουν
αξία, γι’ αυτό δεν θέλουν πειράµατα και παιχνίδια. Θέλουν σταθερό πλαίσιο αναφοράς, µε συνέχεια, µε
συνέπεια, µε διασφαλίσεις.
Τα διλήµµατα είναι υπαρκτά για όλους τους Έλληνες. Είναι υπαρκτά και για τους επενδυτές, το
1 εκατ. των επενδυτών. Γι’ αυτό η συντριπτική πλειοψηφία των επενδυτών, όπως και η µεγάλη
πλειοψηφία των Ελλήνων, απαντά µε αρνήσεις και καταφάσεις. Γιατί όλοι γνωρίζουν σ’ αυτές τις
εκλογές τι διακυβεύεται.
Οι αρνήσεις των επενδυτών, όπως και οι αρνήσεις των πολιτών, συνοψίζονται και
σηµατοδοτούνται µε τη λέξη “ΟΧΙ”. Οι καταφάσεις, οι θετικές στάσεις, οι θετικές επιλογές των
πολιτικών όπως και των επενδυτών, σηµατοδοτούνται µε µία λέξη, τη λέξη “ΝΑΙ”.
Η συντριπτική πλειοψηφία του 1 εκατ. των επενδυτών, όπως και η µεγάλη πλειοψηφία των
Ελλήνων, λέει “ΟΧΙ στην αστάθεια” λέει “ΟΧΙ στα πειράµατα και στις περιπέτειες”. Λέει “ΝΑΙ στη
σταθερότητα, στην ασφάλεια, στην ανάπτυξη”.
Όλοι αυτοί σκέφτονται, συγκρίνουν, αποφασίζουν και ψηφίζουν στις 13 Ιουνίου. Εµείς είµαστε
και αισιόδοξοι και σίγουροι ότι η µεγάλη πλειοψηφία των Ελλήνων πολιτών, αξιολογεί θετικά και το
έργο του ΠΑΣΟΚ, αλλά και τις προτεραιότητες και τις θετικές προτάσεις του ΠΑΣΟΚ για το παρόν και
το µέλλον της Ελλάδας.

76

Επίσης είµαστε σίγουροι και αισιόδοξοι, ότι και η συντριπτική πλειοψηφία των επενδυτών,
ξέρουν ότι µόνο το ΠΑΣΟΚ ήταν και είναι εγγύηση όλα αυτά τα χρόνια, τόσο για τα κεκτηµένα τους, όσο
και για τις προσδοκίες τους.»
“Εγγύηση”, λοιπόν, ήταν το ΠΑΣΟΚ για τις προσδοκίες µας! Ποια εγγύηση; Πού ήταν η
εγγύηση όταν οι µετοχές εξαερώθηκαν; Στις 1.477,91 µονάδες έκλεισε ο Γ.∆. του ΧΑΑ. στις
12/03/2003! Αντί για τις υψηλές χρηµατιστηριακές αποδόσεις που µας υποσχέθηκαν, µας πήραν και
το κεφάλαιό µας, τον ιδρώτα µιας ζωής! Τώρα η αγορά στενάζει, ενώ οι Έλληνες προσπαθούν να
επιβιώσουν µε δανεικά..
Αλλά ποιος νοιάζεται γι’ αυτούς; “Ας πρόσεχαν”, θα πει ο κ. Σηµίτης µε κυνισµό και
αναλγησία, αφού στις ∆ηµοκρατίες, όπως η δική µας, τα αδικήµατα των πολιτικών µένουν συνήθως
ατιµώρητα. Βλέπετε, δεν επιτρέπεται να ποινικοποιούµε την πολιτική ζωή!
− Ο ουτοπισµός του κ. Σηµίτη σχετικά µε τις δυνατότητες που του παρείχε το Χρηµατιστήριο
για άσκηση κοινωνικής πολιτικής αποτυπώνεται περίτρανα στις δηλώσεις που είχε κάνει µετά τη
συνεδρίαση της Κυβερνητικής Επιτροπής µε θέµα “Κατευθύνσεις της Οικονοµικής Πολιτικής”, στις
2 Σεπτεµβρίου του 1999. Παραθέτω χαρακτηριστικά αποσπάσµατα που φανερώνουν, αν µη τι άλλο,
την επιπολαιότητα του άνδρα:
«Η οικονοµική πορεία της χώρας το 1999, παρά την κρίση στο Κοσσυφοπέδιο, σφραγίσθηκε
µέχρι σήµερα από τη σταθερά υψηλή πορεία του ρυθµού ανάπτυξης.(…)
Γι’ αυτό σήµερα στην Κυβερνητική Επιτροπή αποφασίσαµε µια σειρά από µέτρα µε κριτήριο την
κοινωνική δικαιοσύνη και πάντα βέβαια την προσήλωση προς τον κεντρικό στόχο µας, δηλαδή την
επίτευξη των προϋποθέσεων εκείνων για να µπορέσει η Ελλάδα να ενταχθεί ισότιµα στις διαδικασίες της
Ε.Ε.(…)
Η συνολική δαπάνη όλων των µέτρων (πρώτου, δευτέρου και τρίτου κεφαλαίου) προσεγγίζει σε
ετήσια βάση τα 470 δισ. δρχ. Είναι ένα πάρα πολύ σηµαντικό πακέτο. Είναι πακέτο που όπως είπα και
πριν και επαναλαµβάνω έχει κριτήριο την κοινωνική δικαιοσύνη και την ενίσχυση των εργαζοµένων.
Είπα στην αρχή ότι υπάρχει ένα περίσσευµα ή προέκυψε από τη δική µας πολιτική η δυνατότητα
µιας πολιτικής µε µεγαλύτερη ευχέρεια. Αλλά οι δυνατότητες που προέκυψαν δεν καλύπτουν, βέβαια, το
ποσό των 470 δισ. δρχ. Και γι’ αυτό, για να διαφυλαχθεί η δηµοσιονοµική και νοµισµατική
σταθερότητα, αλλά και για να ενισχυθεί η δικαιότερη διανοµή του εισοδήµατος, η κυβέρνηση αποφάσισε
την αύξηση του φόρου συναλλαγών στο Χρηµατιστήριο από 3ο/οο που είναι σήµερα σε 6ο/οο (από 3 τοις
χιλίοις σε 6 τοις χιλίοις). Αυτό είναι µια πράξη κοινωνικής δικαιοσύνης.(…) Γι’ αυτό πιστεύουµε ότι
αυτή η φορολογική ρύθµιση είναι µια ρύθµιση, η οποία επιβάλλεται για λόγους κοινωνικής δικαιοσύνης
και βεβαίως για να µπορέσουµε να υλοποιήσουµε αυτό το πακέτο, το οποίο έχει ως στόχο µια σηµαντική
ανακατανοµή του εισοδήµατος. 470 δισ. δρχ. δίνονται στην κατεύθυνση εκείνων, οι οποίοι δουλεύουν
και έχουν ανάγκη. Η τελική επιβάρυνση του προϋπολογισµού, λόγω αυτής της ρύθµισης, υπολογίζεται
σε 270 δισ. δρχ. (…)
∆ΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Κύριε Πρόεδρε, µήπως όλα αυτά που εξαγγείλατε έχουν ουσιαστικά
προεκλογικό χαρακτήρα;
ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ: Το τέλος της θητείας αυτής της κυβέρνησης είναι το Σεπτέµβριο του
2000. Είµαστε ένα χρόνο πριν.
Σας ευχαριστώ πολύ.»
∆υστυχώς για την Ελλάδα, όπως απέδειξε η θλιβερή πραγµατικότητα, η προσδοκία για έσοδα
από το ΧΑΑ της τάξεως των 200 δισ. δραχµών ήταν µια ακόµη χίµαιρα… Είναι και για να γελάει
κανείς. Ο κ. Σηµίτης και το οικονοµικό του επιτελείο πετούσαν στα σύννεφα. Αναρωτιέµαι, όµως,
από τι υλικό είναι φτιαγµένοι κάποιοι πολιτικοί; Να γίνονται ρεζίλι πέφτοντας έξω παταγωδώς στις
προβλέψεις και στους σχεδιασµούς τους και να µην ιδρώνει το αυτί τους, να µην κοκκινίζουν, να µην
τρέχουν να κρυφτούν από προσώπου γης, αλλά να επιµένουν να γαντζωθούν στην καρέκλα! Και µετά
σου λέει ότι το φιλότιµο είναι λέξη που υπάρχει µόνο στην ελληνική γλώσσα…
− Κατά την οµιλία του στο επίσηµο δείπνο της ∆ιεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης, 4
Σεπτεµβρίου 1999, ο κ. Σηµίτης αναφέρθηκε για άλλη µια φορά στη σύνδεση του Χρηµατιστηρίου µε
τις κοινωνικές παροχές. Είπε µεταξύ άλλων:

77

«Για λόγους κοινωνικής ισορροπίας, κρίθηκε σκόπιµο να αυξηθεί ο φόρος συναλλαγών στο
χρηµατιστήριο από το 3 στο 6 τοις χιλίοις. Έτσι θα διαφυλαχτεί επιπλέον και η δηµοσιονοµική και
νοµισµατική σταθερότητα.
Τα µέτρα αυτά έχουν κατ’ εξοχήν αναδιανεµητικό χαρακτήρα, ενώ δεν επηρεάζουν κατ’
ελάχιστο τους στόχους της σύγκλισης και της σταθεροποίησης. Πολλοί τα χαρακτήρισαν ως “πακέτο
Σηµίτη” ή “αναπτυξιακό µέρισµα”.
Πίσω από ρητορικά σχήµατα, η πραγµατικότητα είναι απλή. Πρόκειται για ένα σύνολο µέτρων,
που µε κοινωνική ευαισθησία, ρεαλισµό και ανατοποθέτηση προτεραιοτήτων, ανταποδίδει και
εξασφαλίζει στον ελληνικό λαό αγαθά και αξίες που η πολιτική µας διασφάλισε προς όφελος των
ασθενέστερων τάξεων.»
Να λοιπόν που, ούτε λίγο ούτε πολύ, ο κ. Σηµίτης είχε ανακαλύψει τον τετραγωνισµό του
κύκλου! Και γι’ αυτή του την ανακάλυψη, κορυφαίος τραπεζίτης σχολίασε: «Ο κ. Κ. Σηµίτης είναι ο
πρώτος πρωθυπουργός της µεταπολίτευσης ο οποίος έλυσε τον γόρδιο δεσµό της οικονοµικής πολιτικής
που κρατούσε δέσµιες όλες τις προηγούµενες κυβερνήσεις. Πέτυχε να εξαγγείλει ένα τολµηρό πακέτο
παροχών προς τις ασθενέστερες οικονοµικά τάξεις χωρίς να επιβαρύνει ή να ανακόψει την ανάπτυξη
και κυρίως χωρίς να αποδυναµώσει τη σκληρή προσπάθεια για ένταξη στην ΟΝΕ».154 Για φαντάσου!
Παγκόσµια πατέντα δηλαδή! Απορώ πως δεν του έδωσαν το βραβείο Νόµπελ στα Οικονοµικά!
Στη Συνέντευξη Τύπου την εποµένη, 05/09/1999, ο κ. Σηµίτης δέχτηκε κάποιες σκληρές
ερωτήσεις πάνω στο θέµα. Ευτυχώς που οι δηµοσιογράφοι διαθέτουν κοινό νου… Απολαύστε τις
επίµαχες ερωταποκρίσεις:
κ. ΠΑΝΑΓΟΣ: «Είναι η πρώτη φορά που το Χρηµατιστήριο ανάγεται σε έναν µάλλον από τους
πιο βασικούς, τον βασικότερο πυλώνα της προσπάθειας της δηµοσιονοµικής εξυγίανσης. Λέγεται ότι ο
διπλασιασµός του φόρου στο Χρηµατιστήριο αναµένεται να αποφέρει στο δηµόσιο έσοδα της τάξεως των
300 δισεκατοµµυρίων δραχµών τον επόµενο χρόνο και είναι τα µόνα νέα έσοδα που προστίθενται στον
κρατικό προϋπολογισµό.
∆εν έχετε το φόβο, ότι µια τέτοια προσπάθεια εµπεριέχει πάρα πολύ σοβαρούς κινδύνους µε την
έννοια, ότι η πορεία του Χρηµατιστηρίου δεν µπορεί να προεξοφληθεί µε κανέναν τρόπο; Και από την
άλλη πλευρά έχω και την εντύπωση, ότι αυτή η πλειοδοσία και η συνεχής αύξηση των υπεραξιών του
Χρηµατιστηρίου δηµιουργεί και µία κοινωνική φθορά για την οποία δεν είχε γίνει ποτέ κανένας λόγος.»
Κ. ΣΗΜΙΤΗΣ: «Πρώτο σηµείο και θέλω να πω µε ένταση την διαφωνία µου στην διαπίστωσή
σας, ότι το Χρηµατιστήριο ανάγεται σε πυλώνα της δηµοσιονοµικής πολιτικής. Εκείνο το οποίο έχουµε
εδώ και καιρό πει και κάνουµε, είναι - και το έχουµε πει σε µία απλή µορφή - οι έχοντες και κατέχοντες
πρέπει να συνεισφέρουν. Και συνεισφέρουν ανάλογα βέβαια µε τις περιστάσεις.
Εκεί είναι αυτή τη στιγµή τα µεγάλα κέρδη και εκείνοι οι οποίοι έχουν τα µεγάλα κέρδη πρέπει
να δώσουν σ’ εκείνους οι οποίοι δεν έχουν τα κέρδη. ∆εν είναι ότι διαλέξαµε το Χρηµατιστήριο έτσι στα
τυχαία. Οι επιλογές µας και σ’ αυτή την περίπτωση, αλλά και σε άλλες περιπτώσεις εκφράζουν µία
κοινωνική άποψη, εκφράζουν µία κοινωνική πολιτική.(…)
Η πολιτική µας είναι αποτέλεσµα συγκεκριµένης φιλοσοφίας. Και η πολιτική µας αυτή βασίζεται
στους υπολογισµούς τους οποίους έχουµε κάνει και πιστεύω τεκµηριώνονται από τις εξελίξεις. Ο τζίρος
του Χρηµατιστηρίου θα είναι υψηλός και θα αποδώσει αυτά τα οποία έχουµε σχεδιάσει, τα οποία έχουµε
προβλέψει σε 200 δισεκατοµµύρια δραχµές και όχι 300 δισεκατοµµύρια δραχµές όπως αναφέρατε.»
(…)
κ. ΠΑΡΗΣ: «Κύριε Πρόεδρε, έχω δυο ερωτήσεις. Είπατε ότι το Χρηµατιστήριο των Αθηνών
δεν είναι πυλώνας της οικονοµικής σας πολιτικής, αλλά από την άλλη πλευρά τα µόνα έσοδα τα οποία
αντισταθµίζουν το πακέτο των παροχών το οποίο κάνετε, προσφέρετε, είναι από το Χρηµατιστήριο.
Κάνατε µια παρατήρηση στην οποία είπατε ότι ο τζίρος θα είναι µεγάλος. Θα ήθελα να ρωτήσω σ’ ένα
ορίζοντα ενός χρόνου πώς µπορείτε να το προβλέπετε αυτό; Πώς ξέρετε ότι ο τζίρος θα είναι µεγάλος
µέσα στο επόµενο χρόνο;
Και το δεύτερο ερώτηµα αφορά τις πιθανές εκλογές τον Μάρτιο. Είπατε ότι δεν θέλετε εκλογές.
Το πολιτικό σας αισθητήριο τι λέει, θα υπάρξουν εκλογές το Μάρτιο ή όχι;»
Κ. ΣΗΜΙΤΗΣ: «Όσον αφορά το πρώτο ερώτηµα. Υπάρχουν πολλοί οι οποίοι σχεδιάζουν την
οικονοµική πολιτική της Κυβέρνησης, οι οποίοι παρακολουθούν τις εξελίξεις στην οικονοµία και µπορεί
να έχουν πιστεύω µια βάσιµη γνώµη για µελλοντικές εξελίξεις. Η γνώµη τους είναι ότι ο τζίρος του
Χρηµατιστηρίου θα είναι τέτοιος, ώστε ο στόχος ο οποίος έχει τεθεί δηµοσιονοµικά θα επιτευχθεί.
78

Εµείς είµαστε έτοιµοι για εκλογές όποτε κι αν γίνουν. Επαναλαµβάνω ότι οι εκλογές, µε αφορµή
την εκλογή του Προέδρου της ∆ηµοκρατίας, είναι αντίθετες προς το πνεύµα του Συντάγµατος και στη
συγκεκριµένη στιγµή, λόγω των οικονοµικών και πολιτικών εξελίξεων, δεν εξυπηρετούν το συµφέρον
της χώρας.»
Θαυµάστε παρακαλώ την “υπευθυνότητα” του άνδρα! Θα επαναλάβω τη µνηµειώδη δήλωση:
«Υπάρχουν πολλοί οι οποίοι σχεδιάζουν την οικονοµική πολιτική της Κυβέρνησης, οι οποίοι
παρακολουθούν τις εξελίξεις στην οικονοµία και µπορεί να έχουν πιστεύω µια βάσιµη γνώµη για
µελλοντικές εξελίξεις. Η γνώµη τους είναι ότι ο τζίρος του Χρηµατιστηρίου θα είναι τέτοιος, ώστε
ο στόχος ο οποίος έχει τεθεί δηµοσιονοµικά θα επιτευχθεί.»
∆υστυχώς, όπως απέδειξαν οι θλιβερές εξελίξεις στο Χρηµατιστήριο, εκείνοι που σχεδίαζαν
την οικονοµική πολιτική του κ. Σηµίτη δεν ήξεραν τι τους γίνεται. Προχωρούσαν µε γνώµη κι όχι µε
γνώση. Μ’ άλλα λόγια, στο “έπος του Χρηµατιστηρίου”, τυφλoί οδηγούσαν τυφλούς και ήταν
επόµενο όλοι µαζί να πέσουµε στο γκρεµό!
Θαυµάστε τώρα και την “αξιοπιστία” του άνδρα: «οι εκλογές, µε αφορµή την εκλογή του
Προέδρου της ∆ηµοκρατίας, είναι αντίθετες προς το πνεύµα του Συντάγµατος και στη συγκεκριµένη
στιγµή, λόγω των οικονοµικών και πολιτικών εξελίξεων, δεν εξυπηρετούν το συµφέρον της χώρας.»
Στη συνέχεια είδαµε τον κ. Σηµίτη να προκηρύσσει πρόωρες εκλογές, παρ’ όλη την
επανεκλογή του κ. Στεφανόπουλου από την υπάρχουσα τότε Βουλή και παρ’ όλο που, σύµφωνα µε
τα δικά του λόγια, αυτές δεν εξυπηρετούσαν το συµφέρον της χώρας! Εξυπηρετούσαν όµως το δικό
του προσωπικό και κοµµατικό συµφέρον, κι αυτό, προφανώς, ήταν υπεράνω του εθνικού
συµφέροντος…
− Έχουµε φτάσει αισίως στην αποφράδα ηµέρα της 19ης Σεπτεµβρίου 1999, οπότε ήχησαν
άγαρµπα οι καραµούζες κορυφαίων οικονοµικών παραγόντων του τόπου και προκάλεσαν την αρχή
της κατρακύλας του ΧΑΑ. Σε αυτό το θέµα θα αναφερθώ εκτενώς στο επόµενο κεφάλαιο. Εδώ όµως
θα παραθέσω σύντοµη αναφορά της ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑΣ στον κ. Ρέππα:
«Ο υπουργός Tύπου και κυβερνητικός εκπρόσωπος ∆ηµ. Pέππας, απαντώντας σε ερώτηση για
“νουθεσίες” κρατικών αξιωµατούχων προς επενδυτές, ανέφερε ότι “το Xρηµατιστήριο έχει τη δική του
αυτόνοµη λειτουργία”, αλλά “αυτό δεν σηµαίνει ότι η πολιτεία δεν έχει ενδιαφέρον για τη διασφάλιση
όλων των εγγυήσεων, προκειµένου να έχουµε διαφάνεια και υγιή λειτουργία του Xρηµατιστηρίου”.» 72
Στις 22/09/1999, οµάδα αποτελούµενη από εκπροσώπους 12 επενδυτικών οίκων του
εξωτερικού επισκέφθηκε το γραφείο του κ. Γ. Στουρνάρα, προέδρου του Συµβουλίου Οικονοµικών
Εµπειρογνωµόνων. Σύµφωνα µε άρθρο των ΝΕΩΝ, υπήρχαν πληροφορίες ότι «Τα στελέχη αυτά
έδειξαν ενδιαφέρον για τις εξελίξεις της οικονοµίας τις οποίες παρουσίασε ο κ. Στουρνάρας αλλά και για
το Χρηµατιστήριο ειδικότερα, το οποίο µία µέρα πριν είχε σηµειώσει “βουτιά”». Όπως γράφτηκε στο
ίδιο άρθρο, «ο κ. Στουρνάρας υποστήριξε ότι σύµφωνα µε οικονοµετρικά στοιχεία, το Χρηµατιστήριο
είναι ίσως λίγο πάνω από το επίπεδο ισορροπίας, αλλά σε καµία περίπτωση δεν µπορεί να θεωρηθεί
φούσκα.»
Είναι χαρακτηριστική και η εισαγωγική πρόταση αυτού του άρθρου της έγκριτης εφηµερίδας:
«Αναθέρµανση του ξένου επενδυτικού ενδιαφέροντος για την ελληνική αγορά διαπιστώνει το υπουργείο
Εθνικής Οικονοµίας, στελέχη του οποίου εκτιµούν ότι θα εκφρασθεί µε τοποθετήσεις στο Χρηµατιστήριο
και σε οµόλογα.»155
Όταν λοιπόν οι αρµόδιοι µας έλεγαν πως εκπρόσωποι επενδυτικών οίκων του εξωτερικού
εξακολουθούσαν να δείχνουν ενδιαφέρον για τη φούσκα του ΧΑΑ, τι πιθανότητες είχε ο νεόκοπος
µικροεπενδυτής να αξιολογήσει σωστά την κατάσταση και να πάρει τις ενδεδειγµένες αποφάσεις;
Στη βραδινή συνεδρίαση της Εκτελεστικής Γραµµατείας του ΠΑΣΟΚ, στις 22/09/1999 – κι
ενώ την ηµέρα εκείνη ο Γενικός ∆είκτης Τιµών σηµείωσε άνοδο 0,56%, κλείνοντας στις 6.054,76
µονάδες, µε συναλλαγές 466 δισ. δραχµές – ο κ. Σηµίτης παρενέβη απροκάλυπτα στα
χρηµατιστηριακά δρώµενα! Να τι έγραψαν ΤΑ ΝΕΑ την εποµένη:
«Την εκτίµηση ότι η κατάσταση στο Χρηµατιστήριο “θα οµαλοποιηθεί τις επόµενες δύο
ηµέρες”, έως την Παρασκευή, εξέφρασε ο Πρωθυπουργός Κώστας Σηµίτης κατά τη χθεσινοβραδινή
συνεδρίαση της Εκτελεστικής Γραµµατείας του ΠΑΣΟΚ.
Η παρέµβαση του κ. Σηµίτη θεωρείται ότι επιχειρεί να παγιώσει την ηρεµία στο Χρηµατιστήριο
που δέχθηκε πολλές αναταράξεις. Παράλληλα, θεωρείται ως προσπάθεια να απαντήσει στις κριτικές που
79

δέχθηκε η κυβέρνηση ότι δεν προστάτευσε τους επενδυτές, και κυρίως τους µικροµετόχους. Ο
Πρωθυπουργός φέρεται να είπε ακόµη ότι τα όσα συνέβησαν στο Χρηµατιστήριο τη ∆ευτέρα και την
Τρίτη αποτελούν “διόρθωση του συστήµατος” και πρόσθεσε ότι η άποψή του είναι πως “το
Χρηµατιστήριο από εδώ και πέρα θα εισέλθει σε µια φάση σταθεροποίησης”, χωρίς πάντως να
υπεισέλθει σε περισσότερες λεπτοµέρειες.»156
Είναι προφανές ότι ο Πρωθυπουργός και όλοι αυτοί που τον συµβούλευαν µας
παραπλανούσαν ώστε να µην ξέρουµε τι να κάνουµε. Να µπει κανείς, να βγει ή να µη βγει; Αυτό ήταν
το ερώτηµα στα χείλη των νεόκοπων επενδυτών που δεν είχαν εµπειρία από τα ληστρικά παιχνίδια
της λυκοφωλιάς. Όλοι οι αρµόδιοι την εποχή εκείνη, συνειδητά ή ασυνείδητα, είχαν βαλθεί να µας
τρελάνουν ώστε να υπεξαιρέσουν το βιος µας!
Όταν ο κ. Σηµίτης είδε τη γενική αγανάκτηση των πολιτών για τη βίαιη πτώση του ΧΑΑ που
επέβαλαν οι “φύλακες”, τρόµαξε. Εκλογές γαρ εν όψει! Ανέκρουσε πρύµναν, λοιπόν, και µίλησε για
οµαλοποίηση της κατάστασης έως την Παρασκευή! Είναι ή δεν είναι να βγαίνει κανείς από τα ρούχα
του; Ακούστε! Ο Πρωθυπουργός γνώριζε ακόµη και την ηµέρα που θα άρχιζε η οµαλοποίηση αυτού
του “ανεξάρτητου”, όπως µας είπαν, “θεσµού”!
Όµως, στην ίδια συνεδρίαση, το ίδιο βράδυ, είπε κι άλλα ο κ. Σηµίτης. Μίλησε για την
ανάγκη εκλογικής ετοιµότητας, κι έτσι µας έλυσε τις απορίες για τη σπουδή του να προβλέψει άµεση
οµαλοποίηση του ΧΑΑ. Να τι έγραψε η ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ την εποµένη:
«Εκλογική ετοιµότητα συνέστησε ο πρωθυπουργός Κώστας Σηµίτης χθες στη συνεδρίαση της
Εκτελεστικής Γραµµατείας του ΠΑΣΟΚ. Σύµφωνα µε πληροφορίες, είπε ότι είναι πολύ πιθανόν να
γίνουν εκλογές το Μάρτιο επειδή “τα κόµµατα της αντιπολίτευσης κρατάνε αρνητική στάση στο θέµα της
επανεκλογής του Πρόεδρου της ∆ηµοκρατίας K. Στεφανόπουλου”».157
∆υστυχώς, οι εκτιµήσεις που έκανε ο κ. Σηµίτης στις 22/09/1999 για παγίωση της ηρεµίας
στο ΧΑΑ στις επόµενες δύο µέρες δεν επαληθεύτηκαν. Στις 23/09/1999 ο Γ.∆. έπεσε κατά 3,9%.
Ανησυχώντας για τη µεγάλη πτώση, και σε µια προσπάθεια να κατευνάσουν τα πνεύµατα, «έγκυροι
κυβερνητικοί επιτελείς – που θέλησαν να κρατήσουν την ανωνυµία τους – δήλωναν ότι η λίστα των 5
εταιρειών που τίθενται υπό επιτήρηση είναι οριστική και δεν θα υπάρξουν άλλες, εκτός αν στο µέλλον,
στη διαδικασία της λειτουργίας του χρηµατιστηρίου, προκύψουν νέα στοιχεία».158
Μ’ άλλα λόγια, από τις 310 µετοχές-φούσκες του ΧΑΑ, µόνο οι 5 ήταν ύποπτες! Καλά, και
µόνο γι’ αυτές τις 5 µετοχές είχε γίνει τόσος ντόρος;
«Tο κλίµα νευρικότητας, αναµένουν οι κυβερνητικοί αρµόδιοι, θα αντιστραφεί σύντοµα και η
Σοφοκλέους θα αρχίσει και πάλι µία ανοδική πορεία, την οποία, όµως, θέλουν οµαλή και χωρίς
εξάρσεις».158 Αυτά έγραφε η ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ στις 24/09/1999. Την ίδια µέρα ο Γ.∆. του ΧΑΑ
είχε απώλειες 5,41%, κλείνοντας στις 5.503,47 µονάδες!
Σύµφωνα µε άλλο άρθρο της «Ε», στο υπουργικό συµβούλιο της 24ης Σεπτεµβρίου
«αποφασίσανε, σύµφωνα µε πληροφορίες, να µην υπάρξουν δηλώσεις κυβερνητικών στελεχών γύρω από
την κατάσταση στη Σοφοκλέους, γιατί, όπως τονίστηκε, δεν είναι πολιτικό ζήτηµα. Mάλιστα, η κεντρική,
πλέον, κυβερνητική γραµµή είναι να καταδικάζονται οι “έξωθεν επεµβάσεις” στο Xρηµατιστήριο και να
κατηγορούνται τα κόµµατα της αντιπολίτευσης ότι “παίζουν µε τη Σοφοκλέους”».159
Ω της υποκρισίας! Ξαφνικά, από τη µια στιγµή στην άλλη, το Χρηµατιστήριο δεν ήταν
πολιτικό ζήτηµα! Θα ξαναγινόταν, βέβαια, πολιτικό ζήτηµα κάθε φορά που θάπαιρνε τα πάνω του!
Σύµφωνα µε άρθρο των ΝΕΩΝ (25/09/1999), στο υπουργικό συµβούλιο ξέσπασε κόντρα
µεταξύ του υπουργού Ανάπτυξης Ευάγγελου Βενιζέλου και του υπουργού Εθνικής Οικονοµίας
Γιάννου Παπαντωνίου για το θέµα του Χρηµατιστηρίου. «Το θέµα δηµιουργήθηκε από την τοποθέτηση
του κ. Βενιζέλου, ο οποίος τόνισε ότι η κατάσταση που διαµορφώνεται στο Χρηµατιστήριο µπορεί να
αποβεί εις βάρος της κυβέρνησης και εισηγήθηκε πλήρη “αποπολιτικοποίηση” του θεσµού.
Προχωρώντας ένα βήµα παρακάτω, ο κ. Βενιζέλος επισήµανε και τις “δικές µας ευθύνες”, τονίζοντας
ότι “οι πολιτικοί θα πρέπει να αποφεύγουµε τις δηλώσεις για το Χρηµατιστήριο και να αφήνουµε το έργο
αυτό µόνο στα εποπτικά όργανα του θεσµού”, φράση που θεωρήθηκε ότι αποτελούσε ευθεία αιχµή κατά
του κ. Παπαντωνίου.» 76
«Ο πρωθυπουργός συµφώνησε και ζήτησε να µη γίνει καµιά περαιτέρω συζήτηση, ώστε το
“σήµα” που θα δοθεί προς τα έξω να είναι: “Στηρίζουµε το Χρηµατιστήριο, δεν εµπλεκόµεθα στη
διαµάχη γι’ αυτό”.»75

80

Την ξαφνική αυτή µεταστροφή της κυβέρνησης είχε σχολιάσει πολύ εύστοχα η
φιλοκυβερνητική «Ε» στη στήλη ΑΠΟΨΕΙΣ, στις 25/09/1999. Παραθέτω αποσπάσµατα:
«Mόλις χθες ανακάλυψε η κυβέρνηση ότι τα όσα γίνονται στο Xρηµατιστήριο δεν συνιστούν
πολιτικό θέµα,(…).
∆εν είναι πολιτικό θέµα, δεν ενδιαφέρει την κυβέρνηση και άρα, απολύτως λογικά, δεν θα
πρέπει να ανησυχεί. H αλήθεια, όµως, είναι εντελώς διαφορετική. Ο καλπασµός του Xρηµατιστηρίου την
ανησυχούσε µεν, αλλά και τον εκµεταλλευόταν, αποδίδοντάς τον στην οικονοµική πολιτική της. Tο έκανε
και χθες ο πλέον αρµόδιος κυβερνητικός παράγοντας, ο υπουργός Eθνικής Οικονοµίας Γιάννος
Παπαντωνίου, µε τη δήλωσή του ότι θα παραµείνει ανοδική η τάση της αγοράς, διότι “εκφράζει τη
θετική τάση της ελληνικής οικονοµίας”.»
−Στην εβδοµάδα που ακολούθησε τις δηλώσεις Παπαδήµου, ο Γ. ∆. είχε χάσει µάνι-µάνι τις
800 από τις 1000 µονάδες που είχε κερδίσει τις δύο προηγούµενες εβδοµάδες. Όµως, όπως έγραφε ΤΟ
ΒΗΜΑ στις 26/09/1999, η άποψη που επικρατούσε στην κυβέρνηση ήταν, «Καλύτερα που συνέβη
τώρα ό,τι ήταν να συµβεί, παρά να συνέβαινε κοντά στις εκλογές». Σύµφωνα µε το ίδιο άρθρο, η
κυβέρνηση αισιοδοξούσε ότι «το Χρηµατιστήριο θα ξαναβρεί σύντοµα νέο σηµείο ισορροπίας και θα
συνεχίσει από τη νέα βάση την ανοδική πορεία του».77
Όσο για την εξήγηση της συµπεριφοράς της κυβέρνησης, να τι έγραψε η ίδια εφηµερίδα:
«Βεβαίως η στάση της κυβέρνησης µπορεί να έχει και πολιτικό παρασκήνιο. Η πιθανότητα που
υπήρχε να προκηρυχθούν εθνικές εκλογές πρόωρα – κάποια σενάρια προέβλεπαν τον Νοέµβριο –
δικαιολογούσε την ανοχή ή όπως πιστεύουν πολλοί παράγοντες επέτρεπε ακόµη και το “πουσάρισµα”
της αγοράς σε υψηλά επίπεδα, µέσω της στήριξης και της ανόδου των κρατικών χαρτιών τα οποία
ανέφερε η Ν∆ την περασµένη Τετάρτη, όταν εξαπέλυσε τη συντονισµένη επίθεση κατά της κυβέρνησης
για το Χρηµατιστήριο.»77 Για µια ακόµη φορά το αδίκηµα αποκαλύπτεται γυµνό µπροστά µας. Πού
είναι όµως αυτοί που θα δικάσουν τους ηθικούς αυτουργούς;
«H κυβέρνηση διαπίστωσε αργά το πολιτικό κόστος, που µπορεί να έχει γι’ αυτήν η πτώση της
Σοφοκλέους», έγραφε ο Στρατής Λιαρέλλης στην «Ε» (26/09/1999), και συνέχιζε: «Tο οικονοµικό
επιτελείο είχε επίγνωση των προβληµάτων που δηµιουργεί ο “αέρας”, όπως αποκαλείται στους
χρηµατιστηριακούς κύκλους το φαινόµενο της συστηµατικής αγοραπωλησίας τίτλων, χωρίς την
καταβολή µετρητών.
Yπήρχε σχεδιασµός για τη σταδιακή εξάλειψη του φαινοµένου, αλλά όπως η κυβέρνηση στάθηκε
ανήµπορη να ελέγξει τη ραγδαία άνοδο έτσι απεδείχθη ανίκανη να εµποδίσει και τη δραµατική
πτώση.(…)
Σήµερα, το µόνο που µπορεί να διαβεβαιώσει η κυβέρνηση είναι ότι οι µακροπρόθεσµες
προοπτικές της οικονοµίας δεν έχουν µεταβληθεί και ως εκ τούτου, η Σοφοκλέους θα βρει γρήγορα τη
ρότα της.»
Σχετικά µε τις µεσοπρόθεσµες προβλέψεις για το ΧΑΑ, σε άρθρο µε τίτλο: «Τι µπορούµε να
περιµένουµε στη συνέχεια;» της εφηµερίδας ΤΟ ΒΗΜΑ (26/09/1999), διαβάσαµε:
«Εν κατακλείδι, βραχυπρόθεσµα δεν είναι δυνατόν να µιλήσει κανείς για εντυπωσιακή
ανάκαµψη. Ως τον Μάρτιο ωστόσο όλοι λένε ότι το Χρηµατιστήριο θα παρουσιάσει άνοδο. Η κυβέρνηση
επιθυµεί έναν οµαλό πλέον ρυθµό ανόδου – στο οικονοµικό επιτελείο µιλούν για 3% - 5%
εβδοµαδιαίως, χωρίς άλµατα και απότοµες διορθώσεις. Πολλά θα εξαρτηθούν από το κατά πόσον οι
ξένοι θα µπουν πάλι στη Σοφοκλέους, γεγονός που θα φανεί εντός της εβδοµάδος.»
Φανταστείτε πόσο ανεδαφική ήταν η κυβέρνηση στο θέµα του Χρηµατιστηρίου ώστε
θεωρούσε την άνοδο του ∆είκτη µε ρυθµό 3%-5% εβδοµαδιαίως οµαλό ρυθµό ανόδου!
Όταν ο κ. Σηµίτης κατάλαβε ότι η κατάσταση στο Χρηµατιστήριο είχε ξεφύγει από κάθε
έλεγχο, έδωσε στον κ. Παπαδήµο εντελώς αντίθετες εντολές από εκείνες που είχε δώσει µια βδοµάδα
νωρίτερα. Η ανακοίνωση των νέων µέτρων από τον κ. Παπαδήµο (τριπλασιασµός της δανειοδότησης
για αγορά µετοχών, κ.λπ.) είχε σαν αποτέλεσµα την άνοδο του ΧΑΑ στις 28/09/1999. Ο Γενικός
∆είκτης Τιµών έκλεισε στις 5.591,28 µονάδες, αυξηµένος κατά 307,86 µονάδες, ή ποσοστό 5,83% !
Ο τζίρος (µε µπόλικο “αέρα”) έφτασε στα 422 δισ. Τώρα, όµως, κανείς δεν τόλµησε να µιλήσει για
υπερβολές…

81

− Στις 4 Οκτωβρίου του 1999 είδε για πρώτη φορά το φως της δηµοσιότητας γκάλοπ για την
τάση στο λεγόµενο “κόµµα του χρηµατιστηρίου”. Τα αποτελέσµατα ήταν αποκαλυπτικά. Σύµφωνα µε
το γκάλοπ της OPINION, στο σύνολο των εκλογέων που έπαιζαν στο Xρηµατιστήριο, το ΠAΣΟK είχε
προβάδισµα από τη N.∆. κατά εντεκάµισι µονάδες. Όπως έγραψε ο Παναγιώτης Καφετζής
(Πολιτικός επιστήµονας του Eθνικού Kέντρου Kοινωνικών Eρευνών) στην «Ε» (04/10/1999), «Παρ’
όλη την πάσης φύσεως αναπτυσσόµενη φιλολογία περί της “ανάγκης” ενός α-πολιτικού Xρηµατιστηρίου,
είναι προφανές ότι η πολιτική µπαίνει στη Σοφοκλέους, ότι η χρηµαταγορά, εδώ, διαµορφώνει εκλογική
τάση. Kαι η τάση αυτή µπορεί να είναι αδρή και έναρθρη, καθώς το Xρηµατιστήριο αποτελεί ίσως
σήµερα τη σκληρότερη µορφή συµπύκνωσης και, συγχρόνως, “ρευστοποίησης” της πολιτικής tout court
(σηµεία των καιρών).
Tα δεδοµένα για τη σχέση πολιτικής-Xρηµατιστηρίου και τις προεκτάσεις στη διαµόρφωση
τάξεων εκλογικής συµπεριφοράς είναι πολύ περισσότερο εύγλωττα στην οµάδα εκείνη που συνδυάζει
πολιτικοποίηση και ανάµιξη στο Xρηµατιστήριο.»
Να λοιπόν που ο κ. Σηµίτης ήξερε τι έκανε. Το “κόµµα του Χρηµατιστηρίου” ήταν µια
υπαρκτή πολιτική δύναµη την οποία έπρεπε οπωσδήποτε να προσεταιριστεί.
−Εν τω µεταξύ, το οικονοµικό επιτελείο της κυβέρνησης είχε µπει σε περίοδο αναζήτησης
εσόδων περίπου 600 δισ. για τον προϋπολογισµό του 2000. Σύµφωνα µε άρθρο της Ελένης
Κωσταρέλου στην «Ε» (05/10/1999), αρµόδιοι παράγοντες επεσήµαιναν ότι «η αύξηση των εσόδων
θα τροφοδοτηθεί κυρίως από τις συναλλαγές στο Χρηµατιστήριο (σ.σ.: µε τα σηµερινά δεδοµένα
προβλέπουν έσοδα γύρω στα 300 δισ. δρχ. σε ετήσια βάση και τα οποία δεν αποκλείεται να
τριπλασιαστούν ή τετραπλασιαστούν αν επιτευχθούν οι στόχοι για ηµερήσιους τζίρους ακόµη και στο... 1
τρισ. δρχ. στη Σοφοκλέους), αλλά και από τις ανέλεγκτες (µε συνοπτικές διαδικασίες) φορολογικές
υποθέσεις της τελευταίας δεκαετίας (στο οκτάµηνο του έτους βεβαιώθηκαν 146, 8 δισ. δρχ., ενώ
συνολικά από το καλοκαίρι του 1998, που άρχισε η εφαρµογή της ρύθµισης, µέχρι σήµερα τα
βεβαιωθέντα έφθασαν τα 256 δισ. δρχ.).»
Όνειρα φθινοπωρινής νυκτός! Αυτά γράφονταν την εποχή εκείνη κι έκαναν τους
µικροεπενδυτές να ονειρεύονται λαγούς µε πετραχήλια… Αφού οι διοικούντες οικονοµολόγοι
πετούσαν στα σύννεφα, πώς θα µπορούσε να αντισταθεί ο νεόκοπος επενδυτής;
Η συνεδρίαση της Κοινοβουλευτικής Οµάδας του ΠΑΣΟΚ στις 5/10/1999 είχε έντονο
προεκλογικό χαρακτήρα. Ο κ. Σηµίτης, αφού κάλεσε τους βουλευτές να είναι παρόντες, τόνισε: «θα
νικήσουµε όποτε κι αν γίνουν οι εκλογές». Παραθέτω χαρακτηριστικά αποσπάσµατα από αυτή την
οµιλία:
«Από την 01/01/2001 η νοµισµατική και συναλλαγµατική σταθερότητα της χώρας µας θα είναι
ίδια µε αυτή της Γερµανίας, της Γαλλίας ή της Ολλανδίας, ενώ τα επιτόκια θα µειωθούν στα επίπεδα
που παρατηρούνται σήµερα στις χώρες του ΕΥΡΩ.
Θα υπάρχει έτσι, σταθερότερη βάση στην αναπτυξιακή επιτάχυνση, συνθήκες για µεγαλύτερη
ευηµερία, κοινωνική δικαιοσύνη και συνοχή. Το βιοτικό επίπεδο του Έλληνα θα αυξηθεί ραγδαία.
Όσο ποτέ άλλοτε. Χάρη στην πολιτική µας.
Η πορεία προς την ΟΝΕ έχει να εξασφαλίσει ακόµα τον στόχο του πληθωρισµού. Αυτό δεν
εξαρτάται µόνον από τον πληθωρισµό τον δικό µας, αλλά και των άλλων. (…)
Εµείς είπαµε καθαρά από το 1996 ότι πρέπει οι έχοντες και κατέχοντες να προσφέρουν
αναλογικά µε µια γενναία ανακατανοµή της οικονοµικής τους συνεισφοράς. Φορολογήσαµε τις
Τράπεζες, τις επιχειρήσεις, την µεγάλη ακίνητη περιουσία, τις συναλλαγές στο Χρηµατιστήριο. Αλλάξαµε
τη σχέση άµεσων και έµµεσων φόρων σε µια συνολική κατεύθυνση κοινωνικής δικαιοσύνης µέσω της
φορολογικής δικαιοσύνης. (…)
Εµείς, το ΠΑ.ΣΟ.Κ., έχουµε πλήρως επεξεργασµένη πολιτική εν όψει του νέου τοπίου.
Έχουµε προετοιµάσει τον ευρύτερο δηµόσιο τοµέα µε τις διαρθρωτικές πολιτικές που τολµηρά
εφαρµόσαµε, κόντρα στην κοντόφθαλµη κριτική και αντίδραση της αντιπολίτευσης.
Εµείς εγγυόµαστε την µεγιστοποίηση του οφέλους και την ελαχιστοποίηση των επιπτώσεων από
τις νέες πραγµατικότητες. Τι έχει να προτείνει η αντιπολίτευση που ως σήµερα σε όλα λέει “όχι” και σε
όλα είναι απροετοίµαστη;
Έχουµε µπροστά µας µία ιδιαίτερα σύνθετη και απαιτητική πορεία. Εµείς έχουµε ένα σχέδιο
ανάπτυξης για την τετραετία 2000-2004. Ήδη έχουν αρχίσει οι συζητήσεις µε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή
82

και ελπίζω τέλος του χρόνου οι συζητήσεις να έχουν ολοκληρωθεί. Εµείς µπορούµε να εγγυηθούµε ότι µε
ένα µέσο ρυθµό ανάπτυξης που θα ξεπερνά το 4%, το 2004 η Ελλάδα θα βρίσκεται ακόµα πιο ψηλά,
ανάµεσα στις πιο αναπτυγµένες χώρες του κόσµου, µε µέσο όρο ευηµερίας που θα φτάνει το 80-85% του
µέσου ευρωπαϊκού όρου που καθορίζεται από τον πλούσιο ευρωπαϊκό βορρά. Αυτή είναι η πραγµατική
σύγκλιση. Εµείς την πραγµατοποιούµε. (…)
Μπορούµε να εγγυηθούµε την κοινωνική αλληλεγγύη και συνοχή. Την σταθερή βελτίωση της
θέσης των ασθενέστερων τάξεων και στρωµάτων στην πόλη και την ύπαιθρο.
Ανάπτυξη µε κοινωνική δικαιοσύνη. Ανάπτυξη µε κοινωνική αλληλεγγύη. Ανάπτυξη που όχι
µόνο θα βελτιώνει το βιοτικό επίπεδο όλων, αλλά θα εξασφαλίζει σε όλο και περισσότερους Έλληνες τη
δυνατότητα µια αυξηµένης συµµετοχής στους καρπούς της προσπάθειας. Αυτή είναι η γραµµή µας. (…)
∆εν θα πάµε στον 21ο αιώνα µε χθεσινό εισιτήριο. Στον 21ο αιώνα δεν έχει θέση ο λαϊκισµός, το
πελατειακό κράτος. Οι κοµµατικοί στρατοί που πρέπει να βολευτούν στον δηµόσιο κορβανά.
Το 2000 δεν έχουν θέση τα ψεύτικα τα λόγια τα µεγάλα. Οι επιταγές χωρίς αντίκρισµα.»
Ιδού τα ψεύτικα τα λόγια τα µεγάλα του κ. Σηµίτη! Όντως ο άνθρωπος µας οδήγησε στον 21ο
αιώνα µε επιταγές, δηλαδή “χαρτιά” µετοχών, χωρίς αντίκρισµα! Τόοση “βελτίωση” του βιοτικού µας
επιπέδου µας εξασφάλισε! Για να µη µιλήσουµε για την αύξηση της ανεργίας και τα άλλα του
“επιτεύγµατα”… Όσο για το λαϊκισµό, το πελατειακό κράτος και τους κοµµατικούς στρατούς που
τάχα δεν έχουν θέση στον 21ο αιώνα, ε να µην πει και κανένα ανέκδοτο ο Πρωθυπουργός;
Ξαναδιαβάστε παρακαλώ τα αποσπάσµατα της οµιλίας που παρέθεσα και αναρωτηθείτε
πόσες από τις υποσχέσεις αυτές έχουν πραγµατοποιηθεί… Ελάχιστες; Καµία;
− Βρισκόµαστε στα τέλη Φεβρουαρίου 2000, και τα κόµµατα έχουν πια µπει για τα καλά στον
προεκλογικό πυρετό. Το Χρηµατιστήριο συνεχίζει την καθοδική του πορεία, αν και αρκετά
συγκρατηµένα, και η κυβέρνηση ανησυχεί µήπως το µέχρι προ ολίγου “ισχυρό χαρτί” της µεταβληθεί
σε µπούµερανγκ. Το επικοινωνιακό όργανο της κυβέρνησης, το οποίο είχε συνεδριάσει το βράδυ της
28ης Φεβρουαρίου υπό την προεδρία του κ. Σηµίτη, είχε αναδείξει το Χρηµατιστήριο ως το νούµερο
ένα “αγκάθι” για το ΠΑΣΟΚ. Σύµφωνα µε άρθρο του Γιώργου Χρ. Παπαχρήστου στα ΝΕΑ
(29/02/2000), στη συνεδρίαση ειπώθηκε πως «αν δεν υπάρξει ουσιαστική βελτίωση, µπορεί να τιναχθεί
στον αέρα ακόµη και η πιο σοβαρή και επιτυχηµένη προεκλογική καµπάνια».
Σύµφωνα µε το ίδιο άρθρο, υπήρχαν πληροφορίες ότι στη συνεδρίαση διατυπώθηκε και η
εκτίµηση ότι «οι χειρισµοί που έγιναν έως τώρα δεν κατέστη δυνατόν να ανατρέψουν το κλίµα
αστάθειας στο Χρηµατιστήριο». ∆ιατυπώθηκαν επίσης σχόλια και για ορισµένα στελέχη του
οικονοµικού επιτελείου της κυβέρνησης, και ειπώθηκε πως «έγιναν λάθη, τα οποία µπορεί να µας
κοστίσουν». Τα συγκεκριµένα στελέχη κατηγορήθηκαν για «άστοχες παρεµβάσεις και κινήσεις χωρίς
ουσιαστικό παρεµβατικό λόγο». Υποστηρίχθηκε µάλιστα από ορισµένα στελέχη
ότι «στο
Χρηµατιστήριο γίνεται χοντρό παιχνίδι µε πολιτικές σκοπιµότητες».
Στη συζήτηση της 28ης Φεβρουαρίου, αναφέρθηκε ακόµη, πάντα σύµφωνα µε πληροφορίες
του αρθρογράφου των ΝΕΩΝ, ότι «η ιστορία του Χρηµατιστηρίου µπορεί να υπονοµεύσει ολόκληρο το
κλίµα για την ελληνική οικονοµία» και υποστηρίχθηκε ότι «η κυβέρνηση οφείλει να απεγκλωβιστεί όσο
είναι καιρός».
Σύµφωνα µε το ίδιο άρθρο, «µε βάση την πρόσφατη εµπειρία, οπότε η “επιτροπή σωτηρίας”
υπό τον διοικητή της Αγροτικής Τράπεζας Π. Λάµπρου έδωσε µια ώθηση στο Χρηµατιστήριο και το
ξεκόλλησε από τις 4.800 µονάδες, εκτιµάται ότι δεν υπάρχουν πολλά γιατρικά πλέον για την περίπτωσή
του.»
Ιδού λοιπόν η θλιβερή αλήθεια γυµνή! Πρόκειται για τα περιβόητα “λαµπρόχαρτα”. Αφήνω
τα σχόλια στον αναγνώστη…
−Παρουσιάζοντας τις προγραµµατικές δεσµεύσεις του ΠΑΣΟΚ, στο Ζάππειο Μέγαρο στις 2
Μαρτίου 2000, ο κ. Σηµίτης µίλησε για την “άλλη σύγκλιση” – αυτή που, µε τα µυαλά και το “ήθος”
που κουβαλάµε σαν λαός, είναι αµφίβολο αν θα τη δούµε ποτέ…
Εξήγγειλε επίσης πακέτο παροχών ύψους 390 δισ. τη διετία 2001-2002, για τους οικονοµικά
ασθενέστερους,. Τόνισε ότι «κύριος σκοπός του προγράµµατος του ΠΑΣΟΚ την επόµενη τετραετία
είναι “καλύτερη ζωή” για τον πολίτη» και έκανε λόγο για «διαµορφωµένη κοινωνική πλειοψηφία της
προόδου στην οποία απευθύνεται το κίνηµα.»160
83

Επιτρέψτε µου, παρακαλώ, µια παρένθεση: Είναι αξιοπερίεργο που το ΠΑΣΟΚ έχει ταυτίσει
τον εαυτό του µε την πρόοδο! ∆ηλαδή όσοι δεν ψηφίζουν ΠΑΣΟΚ θέλουν την οπισθοδρόµηση; Ή,
έστω, τη στασιµότητα; Μα η πρόοδος είναι εγγενής επιθυµία όλων των ανθρωπίνων όντων και η
εξέλιξη είναι κυρίαρχος νόµος της ∆ηµιουργίας. Πώς λοιπόν κάποιοι µονοπωλούν το δικαίωµα στην
πρόοδο; Μήπως, άραγε, εντάσσεται κι αυτό στη σηµειολογία του λαϊκισµού; Κλείνει η παρένθεση.
Κατά τη Συνέντευξη Τύπου που ακολούθησε τις προγραµµατικές εξαγγελίες, ο κ. Σηµίτης
ρωτήθηκε και για το Χρηµατιστήριο. Πώς θα µπορούσε άλλωστε να γλιτώσει τέτοια ερώτηση;
ΚΟΥΡΗΣ («ΕΘΝΟΣ»): «Κύριε Πρόεδρε, το ΠΑΣΟΚ, θυµόµαστε τις καταχωρήσεις και τις
διαφηµίσεις προεκλογικά, πριν τις Ευρωεκλογές, είχε επενδύσει πολλά στο Χρηµατιστήριο. Το τελευταίο
διάστηµα όµως κάτι δεν πάει καλά, άρχισαν οι γκρίνιες,(…)
Και θα ήθελα ένα σχόλιο.(…)
ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ: «Στο πρώτο θέµα: Η γενική πορεία του Χρηµατιστηρίου, ενός
Χρηµατιστηρίου σε κάθε χώρα εξαρτάται από την πορεία της οικονοµίας. Η πορεία της οικονοµίας στην
Ελλάδα είναι καλή, είναι θετική. Τα τέσσερα τελευταία χρόνια είχαµε µία διαρκή βελτίωση.
Και η προοπτική, όπως προκύπτει, από τις διεθνείς εκθέσεις, το πρόγραµµα σύγκλισης, τις
συζητήσεις µε την Ευρωπαϊκή Ένωση, θα συνεχίσει να είναι θετική. Αυτό σηµαίνει ότι και η πορεία του
Χρηµατιστηρίου θα είναι µακροπρόθεσµα θετική.»
Πάλι το ίδιο τροπάριο… Είχε πια καταντήσει σλόγκαν! Αναρωτήθηκα γιατί είχαν διαλέξει
αυτό το σλόγκαν. Μα, είναι απλό! Το µακροπρόθεσµα είναι εντελώς γενικό και αόριστο. Μπορεί να
είναι από ένα χρόνο µέχρι είκοσι και βάλε… Πονηρός ο “βλάχος”!
Η απάντηση όµως του κ. Σηµίτη είχε και συνέχεια: «Η κυβέρνηση δεν έχει κανένα ρόλο να
παίξει, όσον αφορά τη λειτουργία της ίδιας της αγοράς. Το Χρηµατιστήριο έχει αυτονοµία. Η κυβέρνηση
και τα κόµµατα πρέπει να περιφρουρήσουν αυτή την αυτονοµία. Είναι µία αγορά και µία αγορά πρέπει
να λειτουργήσει µε τους κανόνες της αγοράς.»
Νάτο που η Σοφοκλέους είχε τώρα γίνει “αυτόνοµη”… Ποιος τη χάρη µας!
Κλείνοντας την απάντησή του, και για να βεβαιωθεί ότι οι πάντες πήραν το µήνυµα, ο κ.
Σηµίτης είπε: «θέλω να τονίσω και πάλι ότι η προοπτική, µακροπρόθεσµα, είναι θετική, γιατί, σε όλες
τις χώρες που έχουν το δικό µας οικονοµικό σύστηµα, είναι αλληλένδετη η πορεία του Xρηµατιστηρίου
µε την πορεία της οικονοµίας. Και η πορεία της οικονοµίας είναι µία πορεία η οποία θα είναι όλο και
καλύτερη τα επόµενα χρόνια.»
Ώστε λοιπόν, «Είναι αλληλένδετη η πορεία του Xρηµατιστηρίου µε την πορεία της
οικονοµίας.»! Πάτο το Χρηµατιστήριο από το 2001 µέχρι το Φεβρουάριο του 2003, πάτο και η
οικονοµία! Συ είπας, κ. Σηµίτη!
Παρέλειψα να σας πω ότι ο κ. Σηµίτης είπε πως, συν τοις άλλοις, το Χρηµατιστήριο είναι
«ένας θεσµός που έχει σκοπό να εξυπηρετήσει τους αποταµιευτές.»!
Καταλάβατε; Το
Χρηµατιστήριο έγινε και για το καλό µας! Ας είναι καλά αυτοί που µας σκέπτονται και µας
ξαλαφρώνουν από το περιττό “µαλλί”… Αυτό θα πει “κοινωνική αλληλεγγύη”!
− Στις 09/03/2000, στο Ζάππειο, έγινε πανηγυρική εκδήλωση µε αφορµή την υποβολή της
αίτησης ένταξης της Ελλάδας στην ΟΝΕ. «Παρουσιάζοντας επισήµως το φάκελο της ελληνικής
υποψηφιότητας, ο πρωθυπουργός επισήµανε ότι ξεκινά µία νέα ιστορική περίοδος για την Ελλάδα και
ότι τελειώνει οριστικά µία εποχή, κατά την οποία η χώρα µας βρισκόταν στο περιθώριο των διεθνών
εξελίξεων.»161 Το µήνυµα που έδωσε ο Κώστας Σηµίτης ήταν πως οι θυσίες του ελληνικού λαού
έπιασαν τόπο και η Ελλάδα έµπαινε στην ΟΝΕ µε το σπαθί της! Εκείνο που παρέλειψε να µας πει ο
Πρωθυπουργός ήταν πως οι θυσίες του ελληνικού λαού θα συνεχίζονταν και στη µετά-ΟΝΕ εποχή…
− Στις 14/03/2000, µε αφορµή τη διάλυση της Βουλής και την προκήρυξη εκλογών για τις 9
Απριλίου, ο κ. Σηµίτης έστειλε µήνυµα στον ελληνικό λαό, προσπαθώντας να δικαιολογήσει τα
αδικαιολόγητα.
Στο µήνυµά του τόνισε ότι «ανοίγεται µπροστά µας µια νέα εποχή, όπου µπορούµε να
πολλαπλασιάσουµε τα οφέλη από τη νέα διεθνή θέση της χώρας». Είπε ακόµη ότι κρίσιµο ζήτηµα για
την επίτευξη των ελληνικών στόχων είναι το «πώς θα πορευτούµε µετά την ένταξη της Ελλάδας στην
ΟΝΕ». Και ο κ. Σηµίτης κατέληξε: «Αυτό σηµαίνει, ο λαός, να έχει δώσει νωπή εντολή στην κυβέρνησή
του. Για αυτό ζήτησα από τον Πρόεδρο της ∆ηµοκρατίας πρόωρες εκλογές» 162
84

Μα όλα αυτά τα γνώριζε ο κ. Σηµίτης τότε που ορκιζόταν ότι δεν θα γίνονταν πρόωρες
εκλογές διότι αυτό δεν συνέφερε τη χώρα. Το θυµάστε; Είναι γραµµένα και σ’ αυτό το βιβλίο.
Από πλευράς Χρηµατιστηρίου η ηµέρα εκείνη (14/03/2000) ήταν σηµαδιακή. Ο Γενικός
∆είκτης παρουσίασε σηµαντικότατες απώλειες 6,6% φτάνοντας τις 4.542,65 µονάδες.
Χαρακτηριστική ήταν η ανάλυση της ALPHA ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΑΚΗ την εποµένη στα ΝΕΑ, κάτω
από τον τίτλο «Κύµα Πανικού…»: «Το σύνολο σχεδόν των µετοχών στο πλαφόν της πτώσης έκανε
την κόλαση του ∆άντη να µοιάζει µε παράδεισο.»
Στην ίδια ανάλυση υπήρχε έντονη προτροπή προς τους επενδυτές: «Απαιτείται οι
τοποθετηµένοι να ανακτήσουν την ψυχραιµία τους στα επίπεδα αυτά, δεδοµένου ότι η αγορά πια είναι
σχετικά φθηνή µε συγκριτικές αποτιµήσεις. Είναι φανερό ότι νέες τοποθετήσεις θα φανούν γρήγορα στον
ορίζοντα τόσο από το εσωτερικό όσο και από το εξωτερικό, καταρχήν σε εταιρείες υψηλής αλλά και
µεσαίας κεφαλαιοποίησης, οι οποίες βρίσκονται σε σηµαντικό discount σε σχέση µε οµοειδείς εταιρείες
του εξωτερικού. Ψυχραιµία λοιπόν και επενδύσεις µε µακροπρόθεσµο ορίζοντα...»
Ώστε η αγορά ήταν “σχετικά φθηνή” στις 4.542,65 µονάδες! ∆ηλαδή τον Ιανουάριο του 2003
που κατρακύλησε κάτω από τις 1.700 µονάδες τι ήταν; Κανείς, όµως, από τους αρµόδιους δε
διαφήµιζε τότε τη φθήνια της!
Σύµφωνα µε άρθρο των ΝΕΩΝ, στο Μέγαρο Μαξίµου την ίδια µέρα «συνήλθε εκτάκτως το
επικοινωνιακό επιτελείο της κυβέρνησης προκειµένου να αντιµετωπίσει στοιχειωδώς την κατάσταση που
έχει διαµορφωθεί, καθώς ακόµη και κορυφαίοι υπουργοί δήλωναν το µεσηµέρι, µετά το τέλος της
συνεδρίασης του Χρηµατιστηρίου, ότι “δεν µπορεί να γίνει τίποτα!”.»163 Από πληροφορίες που
διέρρευσαν από συνεργάτες του κ. Σηµίτη, «ο Πρωθυπουργός είχε αλλεπάλληλες τηλεφωνικές επαφές
από το πρωί, µε την έναρξη της συνεδρίασης, µε τους κ.κ. Γ. Παπαντωνίου και Θ. Καρατζά ζητώντας
ενηµέρωση για τα τεκταινόµενα στο Χρηµατιστήριο.»163
Όπως έγραψαν ΤΑ ΝΕΑ, «το θέµα κυριάρχησε σχεδόν στην έκτακτη πρωινή σύσκεψη που έγινε
στη Χαριλάου Τρικούπη µε τη συµµετοχή και των µελών του Εκτελεστικού Γραφείου. Στη σύσκεψη
αποφασίστηκε να τηρηθεί ενιαία γραµµή απ’ όλα τα κυβερνητικά στελέχη στο πλαίσιο των απαντήσεων
που είχε δώσει ο Πρωθυπουργός στη συνέντευξη Τύπου του Ζαππείου.»163
Το βράδυ της ίδιας ηµέρας, 14/03/2000, ο κ. Σηµίτης έδωσε συνέντευξη στο “MEGA
CHANNEL” και στους δηµοσιογράφους Νίκο Χατζηνικολάου και Παύλο Τσίµα. Είναι
χαρακτηριστικό ότι η πρώτη ερώτηση που έθεσε ο κ. Χατζηνικολάου αφορούσε το Χρηµατιστήριο!
Παραθέτω αποσπάσµατα της συνέντευξης αυτής:
ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ: «Από σήµερα όλα είναι προεκλογικά πια. Επίσηµα.»
Ν. ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ: «Θέλω να ρωτήσω λοιπόν µε βάση αυτό, εάν είναι προεκλογικό και
αυτό που συµβαίνει και στο Χρηµατιστήριο, για να ξεκινήσω µε το πιο επίκαιρο και πιο συζητηµένο
θέµα της ηµέρας.»
ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ: «Θα σας επαναλάβω ορισµένες πάγιες αρχές, τις οποίες πρέπει να
ακολουθούµε. Το Χρηµατιστήριο είναι µια αγορά και σε µια αγορά είναι κακές οι παρεµβάσεις, είτε
προέρχονται από την κυβέρνηση, το κράτος, είτε προέρχονται από τα πολιτικά κόµµατα. Και είναι πολύ
κακό στην αγορά οι προεκλογικές σκοπιµότητες, οι κοµµατικές σκοπιµότητες, οι πολιτικές σκοπιµότητες,
να κυριαρχούν.
∆εν πρέπει να γίνεται αυτό, διότι τότε η αγορά δεν λειτουργεί σωστά. Έχουµε, πιστεύω, όλοι
υποχρέωση, η κυβέρνηση και τα κόµµατα, να διατηρήσουµε την αυτονοµία του Χρηµατιστηρίου
Και θα πρέπει βέβαια και οι εποπτικές και ελεγκτικές αρχές να κάνουν ό,τι πρέπει για να
υπάρχει διαφάνεια, να προστατεύσουν τους επενδυτές και να λειτουργήσει σωστά ο θεσµός, όπως
προβλέπεται από τους νόµους και τους κανονισµούς.»
Π. ΤΣΙΜΑΣ: «Όταν το λέτε αυτό κ. Πρόεδρε, υπονοείτε ότι ήταν λάθος του ΠΑΣΟΚ πέρυσι
στις Ευρωεκλογές να βγάλει εκείνο το “σποτ” µε το δείκτη του Χρηµατιστηρίου ως προεκλογικό
επιχείρηµα; Γιατί νοµίζω υπάγεται σ’ αυτό που είπατε µόλις.»
ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ: «Το ΠΑΣΟΚ ανέδειξε στις Ευρωεκλογές ένα γεγονός το οποίο είναι
αναµφισβήτητο, ότι στην Ελλάδα, πριν µερικά χρόνια, το Χρηµατιστήριο δεν είχε ανάπτυξη,
φυτοζωούσε. Και χάρη στην οικονοµική πολιτική, χάρη στις θεσµικές αλλαγές που έγιναν σε σχέση µε το
Χρηµατιστήριο, χάρη στην είσοδο πολλών νέων εταιρειών στο Χρηµατιστήριο, το Χρηµατιστήριο
απέκτησε και αυτό κάποια σηµασία ως θεσµός, ως θεσµός συγκέντρωσης κεφαλαίων, ως θεσµός
χρηµατοδότησης επιχειρήσεων. Αυτό ανέδειξε εκείνο το “σποτ”.
85

Ανέδειξε ότι, όπως σε ορισµένους τοµείς (τις ενεργητικές πολιτικές απασχόλησης, τη
σταθεροποίηση), έτσι και σε άλλους τοµείς, όπως το Χρηµατιστήριο, υπήρξαν πρόοδοι. ∆εν ανέδειξε το
Χρηµατιστήριο ως επίκεντρο της πολιτικής συζήτησης και θέλω να τονίσω ότι είναι και πολύ λάθος
τώρα ή αύριο, να θέσουµε όλη την πολιτική συζήτηση κάτω από το πρίσµα του τι συµβαίνει στο
Χρηµατιστήριο.
Η ελληνική οικονοµία πάει καλά. Μακροπρόθεσµα όταν µια οικονοµία πάει καλά και το
Χρηµατιστήριο έχει µια θετική επίπτωση. Και γι’ αυτό δεν καταλαβαίνω όλη αυτή τη συζήτηση, η οποία
προσπαθεί να δηµιουργήσει την εντύπωση ότι κάποιοι χάνουν, κάποιοι κερδίζουν, κάποιοι πρέπει να
φύγουν.
Η οικονοµία πάει καλά. Άρα, µακροπρόθεσµα, εφόσον πάει καλά η οικονοµία και το
Χρηµατιστήριο θα έχει µια θετική πορεία.»
Άντε πάλι το γνωστό σλόγκαν! Τι να πρωτοσχολιάσει κανείς από τις προκλητικές και
υποκριτικές αυτές απαντήσεις του κ. Σηµίτη! Το ΧΑΑ ήταν δηµιούργηµα του ΠΑΣΟΚ, αλλά δεν
έπρεπε να γίνονται πολιτικές παρεµβάσεις! Πάντως θα ακολουθούσε τη “θετική” πορεία της
οικονοµίας!
Πριν προχωρήσω, όµως, σε περισσότερα αποσπάσµατα της συνέντευξης, θα ήθελα να
σταθούµε λίγο στη φράση που έχω υπογραµµίσει. Ούτε λίγο, ούτε πολύ, ο κ. Σηµίτης αφήνει να
εννοηθεί ότι η εντύπωση ότι “κάποιοι χάνουν, κάποιοι κερδίζουν, κάποιοι πρέπει να φύγουν”, είναι
λανθασµένη. Μ’ άλλα λόγια, όοολοι κερδίζουν, αρκεί να µη φύγουν, και αρκεί να επιβιώσουν
φυσικά! ∆ιότι αν κάποιος πρόκειται να κερδίσει όταν θα βρίσκεται στον άλλο κόσµο, θα του είναι
άχρηστο. Επίσης, δεν υπολόγισε εκείνους που το οικονοµικό του επιτελείο εκµαύλισε να πάρουν
µετοχοδάνεια και των οποίων τις µετοχές οι χρηµατιστές ξεπουλούσαν όσο-όσο, όταν ερχόταν ο
χρόνος της αποπληρωµής. Ούτε υπολόγισε τους άλλους που βρέθηκαν σε µια ανάγκη και έπρεπε να
πουλήσουν άρον-άρον…
Προσέξτε τώρα πώς στη συνέχεια της συνέντευξης ο κ. Σηµίτης αναίρεσε αυτό που µόλις
σχολιάσαµε:
Π.ΤΣΙΜΑΣ: «(…)αυτή τη στιγµή µας βλέπουν µερικές χιλιάδες άνθρωποι, οι οποίοι το
καλοκαίρι, διότι είχαν δει το σποτ το προεκλογικό του ΠΑΣΟΚ, διότι είχαν ακούσει δηλώσεις ή φήµες
υπουργών, στελεχών της κυβέρνησης, στελεχών τραπεζών ότι ο δείκτης θα πάει 6.500-7.000 µονάδες,
επένδυσαν στο Χρηµατιστήριο, ακόµη και χρήµατα που δεν είχαν. Χρήµατα που πήραν από στεγαστικά ή
καταναλωτικά δάνεια και αυτή τη στιγµή είναι απελπισµένοι οι άνθρωποι.
Και ενδεχοµένως ακούγοντας την απάντησή σας θα λένε, “τι µας λέει τώρα ο Πρωθυπουργός,
ας πρόσεχα;”»
ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ: «Πρώτη παρατήρησή µου. Το Χρηµατιστήριο είναι αγορά. Όποιος πάει
σε µια αγορά διατρέχει τους κινδύνους της αγοράς. Μπορεί να κερδίσει και µπορεί να χάσει. Ο
επενδυτής πρέπει να κρίνει. ∆εύτερη παρατήρηση είναι ότι η Κυβέρνηση ποτέ δεν προέτρεψε κανέναν να
αγοράσει σε ορισµένη στιγµή µετοχές. Αυτή είναι µια παραποίηση των πραγµάτων.
Η Κυβέρνηση διαπίστωσε − και όπως αναφερθήκατε στο σποτ − ότι το Χρηµατιστήριο είναι
ένας θεσµός ο οποίος άρχισε να λειτουργεί. Και θέλω να σας επισηµάνω ότι εµείς είµαστε πάντα
ιδιαίτερα προσεκτικοί διότι η αγορά αυτή στην Ελλάδα είναι µια αγορά η οποία τώρα διαµορφώνεται,
τώρα είναι σε εξέλιξη. Και γι’ αυτό χρειάζεται ο καθένας να σκέφτεται. Αλλά θέλω να επαναλάβω ότι η
οικονοµία πάει καλά και υπάρχει εµπειρία από δεκάδες χώρες που έχουν Χρηµατιστήρια, από δεκάδες
χώρες που έχουν οικονοµίες όπως οι δικές µας, που λέει, ότι εφόσον η οικονοµία πάει καλά στο
απώτερο µέλλον και η πορεία των αγορών θα είναι καλή. Και του Χρηµατιστηρίου.»
Ώστε λοιπόν, µπορεί να κερδίσεις, µπορεί και να χάσεις, αλλά πάντως η πορεία του
Χρηµατιστηρίου θα είναι καλή, ώστε αν δε φύγεις µέχρι το απώτερο µέλλον δε θα χάσεις! Μου
θυµίζει το ήξεις αφήξεις…
Την εποµένη (15 Μαρτίου 2000) ο κ. Σηµίτης έδωσε Συνέντευξη Τύπου στο Ζάππειο για το
νέο «Κοινωνικό Κράτος». Εκεί ανακοίνωσε τις δεσµεύσεις του ΠΑΣΟΚ για τη νέα τετραετία 20002004. Στην οµιλία αυτή του Πρωθυπουργού, όπως αναµενόταν, δόθηκαν πολλές υποσχέσεις («ΜΕ
ΤΟΝ ΛΑΟ, ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΣΕ ΜΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ»).
Το πρωινό εκείνο στο Χρηµατιστήριο συνέβησαν σηµεία και τέρατα. Να πώς περιέγραψαν ΤΑ
ΝΕΑ τη συνεδρίαση της 15ης Μαρτίου 2000:

86

«Συνεδρίαση “θρίλερ” έγινε χθες στο Χρηµατιστήριο, όπου ο Γενικός ∆είκτης αρχικά βρέθηκε
να χάνει 6,29% µε τις περισσότερες µετοχές κλειδωµένες στο λίµιτ ντάουν, ενώ οι επενδυτές που ήταν
συγκεντρωµένοι έξω από τη Σοφοκλέους ανέβασαν κι άλλο τους τόνους. Η παρέµβαση από µεγάλα
χαρτοφυλάκια στο τέλος περίπου της συνεδρίασης “γύρισε” την αγορά και ο Γενικός ∆είκτης έκλεισε
τελικά µε οριακά κέρδη 0,24% στις 4.553,76 µονάδες. (…)
(…) Έτσι, ο Γενικός ∆είκτης, που ήδη από τις 11.00 σηµείωνε απώλειες 4,50% περίπου,
συνέχισε την ελεύθερη πτώση του µέχρι και τις 4.256,53 µονάδες (-6,29%) που ήταν η χαµηλότερη τιµή
που κατεγράφη χθες. (…)
Η οµιλία του Πρωθυπουργού κ. Κώστα Σηµίτη σε συνδυασµό µε τις δηλώσεις του διοικητή της
Εθνικής Τράπεζας κ. Θεόδωρου Καρατζά έδωσαν το έναυσµα για να εκδηλωθούν αθρόες αγορές από
µεγάλα χαρτοφυλάκια. Έτσι, από τις 13.30 έως και τις 14.15 ο συνολικός όγκος συναλλαγών από τα 130
δισ. έφτασε τα 234 δισ. δραχµές. Είναι ενδεικτικό ότι µέσα σε τρία µόλις λεπτά, από τις 13.57 έως τις
14.00, έπεσαν στην αγορά τουλάχιστον 9 δισ., µε αποτέλεσµα να απορροφηθεί όλη η προσφορά των 2,5
εκατ. µετοχών της ΕΥ∆ΑΠ.» 164
Εκείνο όµως που δεν θα µάθουµε ποτέ είναι από πού προήλθαν ξαφνικά τα 9 δισ. που
“γύρισαν” την αγορά µέσα σε τρία µόλις λεπτά… Μήπως από τα Ασφαλιστικά Ταµεία; Μήπως από
εκείνη την αµαρτωλή ∆ΕΚΑ; Εδώ µιλάµε για µάγους-ταχυδακτυλουργούς!
Πάντως, το γεγονός της παρέµβασης της ∆ηµόσιας Επιχείρησης Κινητών Αξιών
προεκλογικά το παραδέχτηκε στη Βουλή σχεδόν είκοσι µήνες αργότερα ο κ. Ν. Χριστοδουλάκης,
κατά τη συζήτηση της πρότασης της Ν∆ για τη σύσταση εξεταστικής επιτροπής, µε αφορµή την
προεκλογική δραστηριότητα της ∆ΕΚΑ ΑΕ. Συγκεκριµένα ο κ. Χριστοδουλάκης είπε: «η ∆ΕΚΑ
υπερασπίστηκε τις µετοχές της, όταν δέχτηκαν αναίτιες κερδοσκοπικές πιέσεις.» Και συµπλήρωσε: «οι
µετοχές αυτές είχαν τις καλύτερες προοπτικές σύµφωνα µε τους διεθνείς οίκους». (news.in.gr29/11/2001)
Στην οµιλία του στο Ζάππειο, ο κ. Σηµίτης είχε αναφερθεί και στη Σοφοκλέους, λέγοντας
πράγµατα που προφανώς δεν πίστευε: «Στο Χρηµατιστήριο δεν ασκούνται ούτε επιτρέπεται να
ασκούνται κυβερνητικές και κοµµατικές παρεµβάσεις. ∆εν επιτρέπεται κατά µείζονα λόγο οποιαδήποτε
επιχείρηση εκµετάλλευσης της πορείας του Χρηµατιστηρίου για να αντληθούν εκλογικά οφέλη από τον
οποιοδήποτε. Αυτό το καταδικάζει σκληρά η ελληνική κοινωνία».123
«Στη συνέχεια ο κ. Σηµίτης ζήτησε από όλους να επιδείξουν αίσθηµα ευθύνης και να κρατηθεί
µακριά το Χρηµατιστήριο από τον πολιτικό ανταγωνισµό. Τέλος, εξέφρασε για άλλη µια φορά την
πεποίθησή του µε βάση την πορεία της οικονοµίας για θετικές εξελίξεις στη Σοφοκλέους.»123
Στην επιχείρηση “διάσωσης” είχαν στρατολογηθεί ακόµη και… πανεπιστηµιακοί
οικονοµολόγοι, οι οποίοι επιχειρηµατολογούσαν γιατί, τάχα, δεν µπορούσε να συµβεί κραχ στη
Σοφοκλέους!
Να τι έγραφε ο Λεωνίδας Στεργίου στις 16/03/2000 στα ΝΕΑ:
«Απειλείται η Σοφοκλέους µε κραχ; Όχι, απαντούν ακαδηµαϊκοί και στελέχη της αγοράς, καθώς
σήµερα οι οικονοµίες και οι αγορές έχουν αναπτύξει µηχανισµούς και άµυνες που δεν θα µας
επιτρέψουν να δούµε σκηνές του 1929.»165 Μωρέ µπράβο πανεπιστηµιακοί! Μπας και είδε κανείς τους
µηχανισµούς και τις άµυνες στο ΧΑΑ;
Σύµφωνα µε το ίδιο άρθρο, ο καθηγητής τοµέα Χρηµατοοικονοµικής του Πανεπιστηµίου
Αθηνών κ. Νίκος Μυλωνάς, την ώρα που ο Γενικός ∆είκτης είχε φθάσει να χάνει µέχρι 6,29%,
δήλωσε στα ΝΕΑ: «Πιστεύω ότι µε τις δυνάµεις της η αγορά θα αναστραφεί και θα ισορροπήσει εκεί
όπου οι θεµελιώδεις αξίες δικαιολογούν τις τιµές». Και ο κ. Μυλωνάς συµπλήρωσε: «Η Σοφοκλέους
δεν κινδυνεύει από κραχ, καθώς γίνονται ελκυστικές οι τιµές των µετοχών. Βέβαια, έχει διευρυνθεί πολύ
η αγορά µε άπειρους, οι οποίοι κλονίζονται εύκολα. Οι επενδυτές αυτοί αύξησαν τη ζήτηση για µετοχές,
µε αποτέλεσµα να αυξηθούν οι τιµές τους. Τώρα φαίνεται ότι µπαίνουµε σε φάση εξισορρόπησης, καθώς
η προσφορά µετοχών από αυξήσεις µετοχικών κεφαλαίων, νέες εισαγωγές εταιρειών κ.λπ. ικανοποιούν
την ζήτηση».165
Εξάλλου, «Το ίδιο επεσήµανε ο αναπληρωτής καθηγητής Χρηµατοοικονοµικής του
Πανεπιστηµίου Αθηνών και πρόεδρος της Value Capital ΑΧΕΠΕΥ κ. Νικήτας Νιάρχος, ο οποίος την
ίδια στιγµή δήλωνε στα “ΝΕΑ” ότι “η Σοφοκλέους δεν απειλείται από κραχ, διότι σήµερα υπάρχουν τα
µέσα και οι άµυνες που δεν αφήνουν να δούµε ξανά την κρίση του 1929”».165

87

Εµένα µου λέτε; Τις είδαµε τις “άµυνες”… Έτσι µας παραµύθιαζαν και οι πανεπιστηµιακοί
οικονοµολόγοι την εποχή εκείνη, κι εµείς οι άπειροι τους πιστεύαµε. ∆εν σκεφτήκαµε όµως πως η
επίγεια κόλαση στην οποία ζούµε έχει “φιλοτεχνηθεί” και µε τη συνδροµή των γνώσεων
πανεπιστηµιακών πάσης ειδικότητας…
Όσον αφορά τους αναλυτές, να πώς συνέδραµε η ALPHA ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΑΚΗ τον κ.
Σηµίτη από τη στήλη της στα ΝΕΑ της 16ης Μαρτίου 2000: «Πιστεύουµε ότι οι τιµές πολλών µετοχών
έχουν διαµορφωθεί σε ελκυστικά επίπεδα και αποτελούν επενδυτικές ευκαιρίες. Θα πρέπει να
σηµειώσουµε ότι είναι δύσκολο να επιτύχει κάποιος το χαµηλότερο επίπεδο της αγοράς για να
τοποθετηθεί.(…) Μακροπρόθεσµα θα δούµε και πάλι καλύτερες τιµές σε αυτές τις µετοχές όπου οι
αποτιµήσεις και τα θεµελιώδη µεγέθη τους το δικαιολογούν.»
∆υστυχώς, πέρασαν σχεδόν τρία χρόνια από τότε και οι καλύτερες τιµές στις µετοχές της
Σοφοκλέους δεν φάνηκαν ακόµη στο ταµπλό…
Τη µέρα που αγωνιώντες µικροεπενδυτές ήταν συγκεντρωµένοι έξω από τη Σοφοκλέους
εκφράζοντας την έντονη δυσαρέσκειά τους για την πορεία του ΧΑΑ (16/03/2000),
ενώ πολύ
περισσότεροι εντρυφούσαν στις αισιόδοξες δηλώσεις των πανεπιστηµιακών και τις ελπιδοφόρες
αναλύσεις στα ΝΕΑ και όχι µόνο, ο κ. Σηµίτης έδινε Συνέντευξη Τύπου στο Βόλο. Εκεί του
υποβλήθηκε µια ερώτηση-αγκάθι σχετικά µε τα σηµεία και τέρατα της προηγουµένης ηµέρας στο
ΧΑΑ. Απολαύστε την:
κ. ΑΡΓΥΡΟΥΣΗΣ («ΡΑ∆ΙΟ ΖΥΓΟΣ» ΤΡΙΚΑΛΩΝ): «Κύριε Πρόεδρε µπορείτε να µας
δώσετε µια λογική εξήγηση τι συνέβη χθες όταν µιλούσατε στο Ζάππειο Μέγαρο και ξαφνικά το
Χρηµατιστήριο άρχισε να ανεβαίνει;(…) Η δεύτερη ερώτηση, ίσως να κινείται στα πλαίσια του
παραπολιτικού. Την ώρα που ανέβαινε το Χρηµατιστήριο σας ενηµέρωσε κάποιος, ότι όντως ανέβαινε;
Γιατί σας είδα να έχετε ιδιαίτερα θλιµµένο ύφος από την κατακόρυφη πτώση την πρωινή. Ευχαριστώ.
ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ: «Εγώ έδωσα χθες µια συνέντευξη για την κοινωνική πολιτική και θέλω
να επαναλάβω αυτό το οποίο είχα πει και χθες. Το Χρηµατιστήριο είναι ένας θεσµός, είναι µια
οικονοµική διαδικασία η οποία έχει κάποια σηµασία για την ελληνική οικονοµία και την ελληνική
κοινωνία. Το Χρηµατιστήριο δεν είναι ο µοναδικός πόλος ανάπτυξης της χώρας, δεν είναι το σηµείο
εκείνο το οποίο πρέπει να επικεντρώνει το ενδιαφέρον µας, δεν είναι το σηµείο εκείνο το οποίο
καθορίζει το τι συµβαίνει στην Ελλάδα.(…)
Θέλω να πω και το δεύτερο, επειδή κάνατε ένα πρώτο σχόλιο. Θα σας εκφράσω και εγώ µια
απορία. ∆ιαπιστώνω ότι κάποιοι επιχαίρουν όταν πέφτει το Χρηµατιστήριο και κάποιοι δυσαρεστούνται
όταν ανεβαίνει το Χρηµατιστήριο. Τι θέλουν επιτέλους; Να χάσει οπωσδήποτε ο κόσµος τα λεφτά του;
Και ταυτόχρονα, θέλω να επαναλάβω αυτό το οποίο είπα πολλές φορές. Το Χρηµατιστήριο είναι
ένας αυτόνοµος θεσµός. Πρέπει να έχει αυτονοµία. ∆εν µπορεί να εντάσσεται στην προεκλογική
στρατηγική κανενός και δεν µπορεί να εξυπηρετεί κοµµατικές σκοπιµότητες. Και να το κρατήσουµε
αυτόνοµο.
Ίσως επειδή µε παρακολουθήσατε χθες, θα διαπιστώσατε ότι εγώ από τη 1.00 η ώρα χθες έδινα
µια συνέντευξη. Τώρα εσείς πώς διακρίνατε ότι ενώ έδινα τη συνέντευξη κάποιος µου µετέφερε τι
συνέβαινε στο Χρηµατιστήριο, κάνετε πολύ λάθος. ∆εν πληροφορήθηκα τι συνέβαινε στο Χρηµατιστήριο,
δεν µε ενδιέφερε. Έδινα µια συνέντευξη για την κοινωνική συνοχή και αλληλεγγύη και αυτό µε
ενδιαφέρει πολύ περισσότερο.»
Ίσως ο κ. Σηµίτης να εννοούσε την “αλληλεγγύη” που εκφράζεται χαρακτηριστικά από τη
λαϊκή παροιµία: «Βόηθα µε φτωχέ να µη σου µοιάσω», δηλαδή τη συνήθη “αλληλεγγύη” του
καπιταλιστικού µας συστήµατος…
Κάποιοι, λοιπόν, και προφανώς ο κ. Σηµίτης εννοούσε κυρίως τη Νέα ∆ηµοκρατία,
«επιχαίρουν όταν πέφτει το Χρηµατιστήριο και κάποιοι δυσαρεστούνται όταν ανεβαίνει το
Χρηµατιστήριο»! Μα αν ήταν έτσι, τότε το καλοκαίρι του 1999 που ανέβαινε το ΧΑΑ γιατί δεν βγήκε
η Ν.∆. να προειδοποιήσει τον κοσµάκη για τη “φούσκα”, αφού αυτό τη δυσαρεστούσε; Θα είχε σώσει
πολλούς επενδυτές από τη συµφορά αν το είχε κάνει εγκαίρως… Αλλά, βλέπετε, είχαν βάλει κι αυτοί
– ή έστω κάποιοι απ’ αυτούς – το δάχτυλο στο “µέλι” κι έγλειφαν… Γι αυτό ποιούσαν τη νήσσαν για
το αφύσικο φούσκωµα της Σοφοκλέους…

88

− Στις 20 Μαρτίου 2000, ο κ. Σηµίτης έδωσε συνέντευξη στον τηλεοπτικό σταθµό “ALPHA”
και το δηµοσιογράφο Μ. Καψή. Παραθέτω χαρακτηριστικά αποσπάσµατα µε το καυτό θέµα των
ηµερών εκείνων:
Μ. ΚΑΨΗΣ: «Παρακολουθείτε το Χρηµατιστήριο κ. Πρόεδρε; Σας ενηµερώνουν καθηµερινά,
πώς πάει το Χρηµατιστήριο;»
ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ: «Παρακολουθώ όλα τα θέµατα τα οποία έχουν σηµασία για την
πολιτική εξέλιξη. Το Χρηµατιστήριο µερικές φορές δεν έχει καµία σηµασία, οπότε δεν ενδιαφέροµαι και
τι συµβαίνει καθηµερινά. Αλλά µε ενδιαφέρει γενικά η πορεία του, όταν παίζει κάποιο ρόλο για τις
καθηµερινές εξελίξεις, ο αρµόδιος Υπουργός µε πληροφορεί τι συµβαίνει.»
Μ. ΚΑΨΗΣ: «Σας ενοχλεί που η µισή Ελλάδα κάθεται µπροστά στην τηλεόραση όλο το πρωί
και βλέπει την κορδέλα µε τις µετοχές και την εξέλιξη στη Σοφοκλέους;»
ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ: «∆εν νοµίζω ότι η µισή Ελλάδα κάθεται µπροστά.»
Μ. ΚΑΨΗΣ: «Καλά, το ένα τρίτο.»
ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ: «∆εν ξέρω πόσο. Εγώ θα σας επαναλάβω αυτό που έχω πει και σε άλλη
ευκαιρία. Το Χρηµατιστήριο είναι ένας θεσµός ο οποίος παίζει ρόλο στην οικονοµία, παίζει ρόλο, γιατί
βοηθάει την πραγµατοποίηση επενδύσεων και την ανάπτυξη των επιχειρήσεων.
Αλλά θα ήταν πολύ µεγάλο λάθος να θέσουµε το Χρηµατιστήριο στο επίκεντρο της πολιτικής
συζήτησης. Και θα ήταν πολύ µεγάλο λάθος όλοι οι Έλληνες να ζουν σε σχέση µε την εξέλιξη του
Χρηµατιστηρίου, να παρακολουθούν την εξέλιξη του Χρηµατιστηρίου.
Η πολιτική ζωή, η κοινωνική ζωή έχει άλλα περιεχόµενα. ∆εν είµαστε άνθρωποι οι οποίοι
έχουµε µονάχα το χρήµα, το κέρδος στο νου µας. Είµαστε άνθρωποι και πρέπει να είµαστε άνθρωποι, οι
οποίοι έχουν άλλες αξίες.»
Προσέξτε, παρακαλώ, τη φρασεολογία του κ. Σηµίτη. Ούτε λίγο, ούτε πολύ, µας είπε ότι
παρακολουθεί το Χρηµατιστήριο µόνο όταν η πορεία του έχει σηµασία για την πολιτική εξέλιξη! Βρε
τον άνθρωπο! Καλά το είχαµε καταλάβει κι εµείς! Μήπως του ξέφυγε; Μήπως δηλαδή έχουµε πάλι
την επαλήθευση του γνωµικού: Γλώσσα λανθάνουσα λέγει την αλήθεια; Μάλλον…
Προσέξτε όµως και το τελευταίο: «∆εν είµαστε άνθρωποι οι οποίοι έχουµε µονάχα το χρήµα,
το κέρδος στο νου µας. Είµαστε άνθρωποι και πρέπει να είµαστε άνθρωποι, οι οποίοι έχουν άλλες
αξίες.»
Ώστε έτσι λοιπόν! Και από πότε γίναµε άνθρωποι µε άλλες αξίες και δεν έγινε ακόµη
αντιληπτό; Ποιος µας έδωσε το καλό παράδειγµα; Ποια είναι τα πρότυπά µας; Οι 300 της Βουλής
που, ενώ σπάνια τιµούν µε την παρουσία τους το “ναό” της ∆ηµοκρατίας καθ’ ότι απασχοληµένοι µε
τη συνέχιση της επαγγελµατικής τους καριέρας, ακριβοπληρώνονται
από τον Έλληνα
φορολογούµενο, και οι οποίοι µάλιστα κάθε τόσο, και δη σε εποχές λιτότητας που ο
χαµηλοσυνταξιούχος δεν έχει να πάρει ψωµί, νοµοθετούν αυξήσεις και φοροαπαλλαγές για τους
εαυτούς των; Οι 300 της Βουλής που, εκτός από ελάχιστες φωτεινές εξαιρέσεις, είναι ζάπλουτοι και
µας εµπαίζουν µε προκλητικές δηλώσεις που αναφέρονται στο τι έσχες, βαφτίζονάς τες πόθεν έσχες;
Για να µην αναφερθώ βέβαια και στο όργιο του κρατικού τζόγου µε τα Καζίνα, τα Λόττο, Τζόκερ,
κρατικά λαχεία και δε συµµαζεύεται, που διαφθείρουν ακόµη και τα νήπια… Για να µην κάνω λόγο
και για τα έπαθλα του αθλητισµού που είναι χρήµα και πάλι χρήµα. Για να µην σας θυµίσω και τα
ανεκδιήγητα τηλεοπτικά παιχνίδια που έχουν όλα το χρήµα για έπαθλο…Για να µην αναφερθώ και
στα επαίσχυντα 090- (τώρα έγιναν 690-) που οι επιτήδειοι χρησιµοποιούν από την τηλεόραση,
ζητώντας τάχα τη γνώµη τηλεθεατών, µόνο και µόνο για να τους τ’ αρπάξουν…
Ποιος λοιπόν θα άλλαζε αυτή την περιρρέουσα κουλτούρα του Μαµµωνά; Ο µικροεπενδυτής
που παρασύρθηκε στη λυκοφωλιά της Σοφοκλέους µε την ελπίδα να καλυτερεύσει τη ζωή του;
Εκείνος, µόνος, έπρεπε να µην έχει το κέρδος στο νου του; Εκείνος, µόνος, έπρεπε τώρα που τον
λήστεψαν οι επιτήδειοι να αρχίσει να καλλιεργεί άλλες αξίες για να ξεχάσει τον πόνο του; Οι
ανθρώπινες αρχές κι αξίες βέβαια είναι καλές και σωτήριες, αλλά ποιος µπορεί ν’ αγιάσει σε µια
κοινωνία που έχει για µόνη “αξία” το χρήµα;
Αλλά ο κ. Σηµίτης είχε πει κι άλλα “βαρυσήµαντα” στη συνέντευξη εκείνη:
Μ. ΚΑΨΗΣ: «Η Νέα ∆ηµοκρατία θέλει να χάσει ο κόσµος τα λεφτά, όπως υπαινιχθήκατε
εσείς; Η Νέα ∆ηµοκρατία θέλει να πέσει το Χρηµατιστήριο;»

89

ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ: «Εγώ εξέφρασα την απορία µου πώς µερικοί όταν πέφτει το
Χρηµατιστήριο αγανακτούν και επίσης αγανακτούν όταν ανεβαίνει το Χρηµατιστήριο. ∆εν καταλαβαίνω
αυτή τη λογική. Προφανώς θέλουν να χάσει ο κόσµος τα λεφτά του.»
Μ. ΚΑΨΗΣ: «Αυτοί ποιοι είναι; Είναι τα στελέχη της Νέας ∆ηµοκρατίας;»
ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ: «Είναι πολλοί.»
Μ. ΚΑΨΗΣ: «Που δεν θα τους ονοµάσετε;»
ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ: «∆εν µου αρέσει να κατονοµάζω και να καταγγέλλω. Ο κάθε Έλληνας
πολίτης, µπορεί να διαβάζει τις εφηµερίδες, µπορεί να δει τους τίτλους.
Τους τίτλους εκείνους οι οποίοι προέβλεπαν ότι θα πέσει το Χρηµατιστήριο στις 4.000 µονάδες,
τους τίτλους εκείνους που έγραψαν
“Κραχ Σηµίτη”, τους τίτλους εκείνους οι οποίοι έγραφαν
“καταστροφή”. Ξέρει ο Έλληνας πολίτης αυτοί οι τίτλοι ποιους εκπροσωπούν, σε ποιες εφηµερίδες
ανταποκρίνονται. ∆εν είναι ανάγκη να τις καθορίσουµε εδώ.»
Μ. ΚΑΨΗΣ: «Αν βγει η Νέα ∆ηµοκρατία θα πέσει το Χρηµατιστήριο;»
ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ: «∆εν ξέρω πώς αντιδρούν αυτοί οι οποίοι είναι στο Χρηµατιστήριο. Εγώ
θέλω να επαναλάβω ότι η πορεία της ελληνικής οικονοµίας είναι καλή.
Και µακροπρόθεσµα όταν είναι η πορεία µιας οικονοµίας καλή, τότε είναι και η πορεία του
Χρηµατιστηρίου καλή. Αυτό φαίνεται σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες. Το αποδεικνύει η εξέλιξη. Είναι
ένας κανόνας ο οποίος εφαρµόζεται, ισχύει και γι’ αυτό όλοι οι επενδυτές µπορεί να τον έχουν υπόψη
τους.»
Υποθέτω πως ο κ. Σηµίτης την εποχή εκείνη θα έβλεπε στους εφιάλτες του ότι κερδίζει η Νέα
∆ηµοκρατία στις εκλογές! Εδώ που τα λέµε, είναι και να τους λυπάται κανείς τους εξουσιοµανείς…
Αλλά ας έλθουµε και στη ουσία του θέµατος: η Ν.∆. υπαγόρευε τους τίτλους που µιλούσαν για 4.000
µονάδες του Γ. ∆είκτη ή οι αναλύσεις των ξένων επενδυτικών οίκων, µοργκαστανελέων και λοιπών
ευυπόληπτων, οι οποίοι αφού µας έγδυσαν, τώρα µιλούσαν για υπερτιµηµένο ΧΑΑ, κι όχι µόνο για
4.000 αλλά και για 3.000 ακόµη και για 2.500 µονάδες;
Μακάρι να είχαµε πάρει τότε στα σοβαρά αυτούς τους τίτλους… Κάτι θα είχαµε περισώσει.
Αλλά το χάψαµε κι εµείς πως ήταν προεκλογικές συκοφαντίες της Νέας ∆ηµοκρατίας για ίδιον αυτής
όφελος… Το χάψαµε και ψηφίσαµε ΠΑΣΟΚ! Και, δυστυχώς, το πληρώσαµε…
Και βέβαια, στο κλείσιµο της συνέντευξης του κ. Σηµίτη, πήραµε το ηρεµιστικό χάπι µας:
Οικονοµία καλή ίσον χρηµατιστήριο καλό! Αυτός ο κανόνας, λέει, εφαρµόζεται και ισχύει παντού και
καλό είναι να τον έχουµε υπόψη µας! Ακούσαµε, λοιπόν, και πάλι το καθιερωµένο ρεφρέν του κ.
Σηµίτη, µε το οποίο µας είχε υπνωτίσει και δε βλέπαµε τον άγριο τζόγο που γινόταν στο “ναό”,
πράγµα που δεν είχε καµία σχέση µε την έτσι κι αλλιώς προβληµατική οικονοµία µας . ..
Εδώ που τα λέµε, υπάρχει κάποια σχέση του χρηµατιστηρίου µε την οικονοµία. Να, κάθε
φορά που στήνεται µια επιχείρηση-σκούπα στα χρηµατιστήρια των “ανεπτυγµένων” ή µη
κατεργαρέων, οι επενδυτές (τα καταναλωτικά “ζώα”) αφήνονται πανί-µε-πανί και συνεπώς δεν έχουν
δεκάρα τσακιστή για ν’ αγοράσουν τα “αγαθά” που τους πουλάνε οι “εισηγµένοι”, αυτοί δηλαδή που
προ ολίγου τους τα πήρανε. Έτσι τα κέρδη των επιχειρήσεων γίνονται τώρα ζηµιές. Εξού και η ύφεση
που ακολουθεί την “ανάπτυξη”, εξού και οι καθοδικοί “κύκλοι” που ακολουθούν τους ανοδικούς
στα χρηµατιστήρια. Καταλάβατε; ∆εν υπάρχει τίποτα το µαγικό στην εναλλαγή των κύκλων. ∆εν
είναι δηλαδή θέµα συναστρίας των πλανητών ή ιδιοτροπίας του Μαµµωνά.
− Στις 28 Μαρτίου του 2000, ο κ. Σηµίτης έδωσε συνέντευξη στον “Flash 96,1” και στον
διευθυντή του κ. Π. Κολιοπάνο. Όπως ήταν αναµενόµενο, το χρηµατιστήριο “έκλεψε” πάλι την
“παράσταση”. (Αν σας δοθεί η εντύπωση ότι κάποιες ερωτήσεις ήταν στηµένες, µάλλον θα είναι ιδέα
σας…) Παραθέτω χαρακτηριστικά αποσπάσµατα της συνέντευξης:
Π. ΚΟΛΙΟΠΑΝΟΣ: «Στην απάντησή σας αναφερθήκατε και στην τοποθέτηση των κεφαλαίων
των ασφαλιστικών ταµείων σε µετοχές. Είχαµε πριν από λίγες µέρες την άποψη του αρχηγού της
αξιωµατικής αντιπολίτευσης, προειδοποίηση µάλλον, ότι να µην τολµήσουν τα ασφαλιστικά ταµεία να
κάνουν επενδύσεις στο Χρηµατιστήριο.
Εγώ έχω ένα εύλογο ερώτηµα. Πότε πρέπει τα ασφαλιστικά ταµεία να επενδύουν στο
συγκεκριµένο χώρο τα χρήµατά τους; Όταν το Χρηµατιστήριο είναι κάτω, που µπορεί να είναι µια
ευκαιρία ή όταν είναι πάνω; Εσάς ποια είναι η δική σας άποψη; Εµένα µε προβληµάτισε αυτή η
τοποθέτηση του κ. Καραµανλή.»
90

ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ: «Πρώτη παρατήρηση. Ο αρχηγός της Νέας ∆ηµοκρατίας προσπαθεί να
επηρεάσει, και να επηρεάσει αρνητικά την εξέλιξη του Χρηµατιστηρίου, διότι πιστεύει ότι ένα δυσάρεστο
κλίµα στο Χρηµατιστήριο θα τον βοηθήσει στην πολιτική αναµέτρηση. Είναι απαράδεκτο − απαράδεκτο,
θέλω να το τονίσω − να προσπαθούµε να επηρεάσουµε εξελίξεις σε µια αγορά, και µάλιστα να τις
επηρεάσουµε αρνητικά, ώστε να ζηµιωθούν κάποιοι άνθρωποι για πολιτική εκµετάλλευση.
Το δεύτερο είναι πως δηµιουργεί την εντύπωση, ότι όλα τα λεφτά των ασφαλιστικών ταµείων
πρόκειται να επενδυθούν σε µετοχές, να γίνει κάποιο παιχνίδι. Είναι γνωστό ότι ένα ποσοστό γύρω στο
20%, αν θυµάµαι καλά, µονάχα των αποθεµατικών, επενδύεται σε µετοχές. Το κάθε ασφαλιστικό ταµείο
κρίνει πότε συµφέρει, και εγώ θα έλεγα µε την κοινή λογική, όπως παρατηρήσατε και εσείς, συµφέρει
όταν είναι χαµηλά οι τιµές.
Αυτή τη στιγµή οι τιµές είναι χαµηλά. Και θέλω να επαναλάβω αυτό το οποίο έχω πει αρκετές
φορές στο παρελθόν και είναι αποτέλεσµα µιας κοινής εµπειρίας όλων των οικονοµιών των
αναπτυγµένων χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Πάει η οικονοµία καλά; Έχει υψηλούς ρυθµούς
ανάπτυξης; Τότε πάει και το Χρηµατιστήριο µεσοπρόθεσµα και µακροπρόθεσµα καλά. Μερικοί
ρωτάνε: “Μα, αυτή τη στιγµή υπάρχει λόγω της εκλογικής αναµέτρησης κάποια καχεξία στο
Χρηµατιστήριο. Μήπως είναι ένδειξη ότι η οικονοµία δεν πάει καλά;”.
Όχι, καθόλου, θα πω µε έµφαση. ∆ιότι εγώ µιλάω για ένα µεγαλύτερο χρονικό διάστηµα. Για
ένα χρονικό διάστηµα 4, 6 µηνών, ενός χρόνου. Έτσι µετρώνται οι εξελίξεις στη συσχέτιση οικονοµίας
και αγορών, είτε του Χρηµατιστηρίου ή οποιασδήποτε άλλης αγοράς. Όταν η οικονοµία πάει καλά,
τότε µεσοπρόθεσµα και µακροπρόθεσµα και η αγορά και το Χρηµατιστήριο θα πάει καλά.
∆εν έχουµε παρά να δούµε τι έχει γίνει στη Γαλλία, τι έχει γίνει στη Γερµανία, τι έχει γίνει στην
Αγγλία, τι έχει γίνει στις Ηνωµένες Πολιτείες. Πάρτε για παράδειγµα τις Ηνωµένες Πολιτείες. ∆εν
αυξήθηκαν οι τιµές των µετοχών τα τελευταία χρόνια, και µάλιστα θεαµατικά; Γιατί αυξήθηκαν
θεαµατικά; ∆ιότι επί οκτώ χρόνια η αµερικανική οικονοµία βρίσκεται σε µια τροχιά ανάπτυξης.
Όταν υπήρχαν οι µεγάλες κρίσεις στις Ηνωµένες Πολιτείες, αυτό οφειλόταν σε ύφεση, σε πτώση
της οικονοµίας. Εδώ είναι βέβαιο ότι για αρκετά χρόνια ακόµη, πολλά χρόνια ακόµη θα υπάρχει
ανάπτυξη.(…)
∆εν φαίνεται αυτή τη στιγµή ότι ο κύκλος θα πάρει µια στροφή αρνητική. Αντίθετα,
φαίνεται ότι θα συνεχίσει. Και αυτή ήταν η διαπίστωση στη Σύνοδο Κορυφής στη Λισσαβόνα και αυτή
είναι η διαπίστωση όλων των αναλυτών. Αυτό ισχύει για όλους τους Έλληνες οι οποίοι θέλουν να
επενδύσουν, να τοποθετήσουν τα χρήµατά τους, να κάνουν σχέδια για το αύριο. Βρισκόµαστε σε µια
καλή συγκυρία και αυτή η συγκυρία ευνοεί πρωτοβουλίες.»
Π. ΚΟΛΙΟΠΑΝΟΣ: «Αυτή η συγκυρία είναι οικονοµική. Αλλά µια και είπατε και για τον κ.
Καραµανλή, αυτή η εµπλοκή των πολιτικών µέσα στις διαδικασίες του Χρηµατιστηρίου, έστω και µε
κατάθεση απόψεων, σχολιασµό, κριτική, δεν υπάρχει ευθύνη και σε δικά σας στελέχη; ∆εν έπρεπε να
αποστούν από τέτοιες ενέργειες;»
ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ: «Μου αναφέρετε συνήθως όταν εκφράζεται αυτό το επιχείρηµα, το
παράδειγµα των θέσεων που παρουσίασε το ΠΑΣΟΚ κατά τη διάρκεια των ευρωεκλογών. Εγώ θέλω να
τονίσω το εξής: Εµείς, τι είπαµε, και τι συνεχίζουµε να λέµε; Εµείς, αναπτύσσουµε την ελληνική
οικονοµία, βοηθάµε ώστε να λειτουργήσει καλύτερα. Για να λειτουργήσει καλύτερα µια οικονοµία, η
οποία είναι οικονοµία αγοράς, χρειάζεται να υπάρχουν ορισµένοι θεσµοί και να δουλεύουν αποδοτικά.
Ένας από τους θεσµούς αυτούς είναι και το Χρηµατιστήριο. Το Χρηµατιστήριο στην Ελλάδα
ήταν σε λήθαργο περίπου και από το 1993-’94 άρχισε να παίρνει κάπως επάνω του. Γνώρισε τη µεγάλη
του εξέλιξη, όταν η δραχµή µπήκε στο µηχανισµό των συναλλαγµατικών ισοτιµιών τον Μάρτη του 1998.
Γιατί; Γιατί µε την ένταξη της δραχµής δόθηκε η βεβαιότητα, αυτό ήταν το µήνυµα για την θετική πορεία
της ελληνικής οικονοµίας.
Εµείς λοιπόν, αναδείξαµε το γεγονός ότι αυτός ο θεσµός άρχισε να λειτουργεί πια αποδοτικά για
την πρόοδο της οικονοµίας, για τις επενδύσεις. Και αναφέραµε ότι αυτό είναι επίσης µία ένδειξη για την
εµπιστοσύνη η οποία υπάρχει και για το ότι η ελληνική οικονοµία, εντάσσεται πια στο χώρο των πιο
ανεπτυγµένων χωρών.(…)»
Αυτά, λοιπόν, τα βαρυσήµαντα έλεγε τότε ο κ. Σηµίτης… Ξαναδιαβάστε τα παρακαλώ µε
προσοχή, για να βαθµολογήσετε τις οικονοµικές και χρηµατιστηριακές “γνώσεις” του κ. Σηµίτη.
Συνοψίζω τα κυριότερα:

91

1. Κατά τον κ. Σηµίτη, οι τιµές των µετοχών εκείνες τις µέρες ήταν “χαµηλά” και συνέφερε
τα ασφαλιστικά ταµεία να αγοράσουν! Πόσο “χαµηλά”; Tην προηγουµένη ο Γ.∆. είχε κλείσει στις
4.675,67 µονάδες. Ακολουθώντας συνεχή πτωτική πορεία από τότε, στις 06/02/2003 ο Γ.∆. έκλεισε
στις 1.653,05 µονάδες. Υπολογίστε λοιπόν πόσα έχασαν τα ασφαλιστικά ταµεία που αγόρασαν
µετοχές στα “χαµηλά” των 4.675,67 µονάδων και τις διακράτησαν περιµένοντας υψηλές αποδόσεις.
Έχασαν σχεδόν το 65% του κεφαλαίου που είχαν επενδύσει!
2. Ο κ. Σηµίτης επανέλαβε την πάγια τοποθέτησή του: «Όταν η οικονοµία πάει καλά, τότε
µεσοπρόθεσµα και µακροπρόθεσµα και η αγορά και το Χρηµατιστήριο θα πάει καλά.» Και εξήγησε ότι
το µεσο-µακροπρόθεσµα ήταν «ένα χρονικό διάστηµα 4, 6 µηνών, ενός χρόνου.» Μ’ άλλα λόγια,
όσοι θα περίµεναν 4, 6 µήνες, το πολύ ένα χρόνο, θα έβγαιναν “κερδισµένοι”! Επαληθεύτηκε ο κ.
Σηµίτης; Όχι βέβαια! ∆ιαψεύστηκε παταγωδώς. Θα µου πείτε, πρώτη φορά ήταν; «Τζάµπα µάγκας»!
Ο Γ. ∆. ένα χρόνο αργότερα, δηλαδή στις 28 Μαρτίου 2001 είχε κατρακυλήσει στις 3.050,7
µονάδες. Και σχεδόν 16 µήνες αργότερα (16 Ιουλίου 2001) ο Γ. ∆. είχε καταποντιστεί στις 2.314, 08
µονάδες! Κι όλα αυτά, πολύ πριν από το τροµοκρατικό κτύπηµα της 11ης Σεπτ. 2001 στις ΗΠΑ, πολύ
πριν από την καθοδική πορεία των ξένων χρηµατιστηρίων που άρχισε από τα µέσα 2002! Με ποια,
λοιπόν, δικαιολογία κατρακυλούσε τότε η Σοφοκλέους; Γιατί δεν ακολουθούσε την “άριστη” πορεία
της οικονοµίας;
3. Ο κ. Σηµίτης παρίστανε και τον προφήτη! «∆εν φαίνεται αυτή τη στιγµή ότι ο κύκλος θα
πάρει µια στροφή αρνητική. Αντίθετα, φαίνεται ότι θα συνεχίσει.(…) Αυτό ισχύει για όλους τους Έλληνες
οι οποίοι θέλουν να επενδύσουν, να τοποθετήσουν τα χρήµατά τους, να κάνουν σχέδια για το αύριο.
Βρισκόµαστε σε µια καλή συγκυρία και αυτή η συγκυρία ευνοεί πρωτοβουλίες».
Να και µια ευθεία προτροπή του κ. Πρωθυπουργού για «τοποθετήσεις», διότι η συγκυρία,
τάχα, ήταν καλή!
Η θλιβερή, τραγική για πολλούς, πραγµατικότητα απέδειξε ότι όλοι όσοι εξέλαβαν τον κ.
Σηµίτη στα σοβαρά, της γράφουσας συµπεριλαµβανοµένης, είδαν το µόχθο µιας ζωής να εξαερώνεται
µέσα από το “θεσµό” του XAA, ο οποίος, όπως κοµπάζοντας είπε ο κ. Σηµίτης, µέχρι το 1993, ’94,
βρισκόταν σε λήθαργο! Μακάρι να βρισκόταν ακόµη σε λήθαργο, και να µην είχε γίνει αυτή η
ληστρική ανακατανοµή του ελληνικού πλούτου από τους ολίγα έχοντες στους τα πολλά κατέχοντες…
Ή µήπως πήραν τα πάνω τους οι αχαΐρευτες εισηγµένες επιχειρήσεις µε τα δισεκατοµµύρια που
«άντλησαν» από τις τσέπες των θυµάτων; Ή µήπως δηµιούργησαν νέες θέσεις εργασίας, για να πούµε
χαλάλι η θυσία µας;
−Στις 30 Μαρτίου 2000, απολαύσαµε τη «µεγάλη τηλεοπτική βραδιά», τη «µεγάλη πολιτική
βραδιά αυτής της προεκλογικής περιόδου», όπως είπε χαρακτηριστικά ο κ. Νίκος Χατζηνικολάου.
Ήταν η πολυδιαφηµισµένη και πολυαναµενόµενη τηλεοπτική συζήτηση µεταξύ των κ. Κ. Σηµίτη και
Κ. Καραµανλή. ∆ηλαδή, ποια συζήτηση; Επρόκειτο για δύο ανιαρούς µονολόγους… ∆εν θα
σχολιάσω το τι είπε και τι δεν είπε ο κ. Καραµανλής, όπως και δεν το έκανα µέχρι τώρα στο βιβλίο
τούτο. Αλίµονο αν κρίνουµε το έργο µιας κυβέρνησης από τις απόψεις και τα παιχνίδια της
αντιπολίτευσης, έστω της “αξιωµατικής”.
Θα παραθέσω, όµως, χαρακτηριστικά αποσπάσµατα που αναφέρονται στις θέσεις του κ.
Σηµίτη για το Χρηµατιστήριο, και ο διαθέτων κρίση ας κρίνει. Πολλά απ’ αυτά που είπε ο
Πρωθυπουργός εκείνο το βράδυ τα είχε ξαναπεί σε άλλες συνεντεύξεις, και ίσως σας φανούν ανιαρά.
Όµως πρέπει να αναφερθώ και σε αυτή τη συνέντευξη για να µην αδικήσουµε τον κ. Σηµίτη.
Θ. ΡΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ: «Κύριε Πρόεδρε, την περασµένη Κυριακή δηλώσατε σε συνέντευξή
σας, ότι η κυβέρνηση έχει διασφαλίσει ένα σωστό πλαίσιο για το Χρηµατιστήριο. Ο υπουργός Εθνικής
Οικονοµίας κατ’ επανάληψη έχει µιλήσει για µετοχές “φούσκες” και αναρωτιέµαι, πώς είναι δυνατόν να
έχει διασφαλιστεί ένα σωστό πλαίσιο για το Χρηµατιστήριο και να υπάρχουν ταυτοχρόνως µετοχές
“φούσκες”;»
Κ. ΣΗΜΙΤΗΣ: «Ένα σωστό πλαίσιο για το Χρηµατιστήριο, σηµαίνει ότι έχουν καθοριστεί
κανόνες λειτουργίας, οι οποίοι εγγυώνται την µεγαλύτερη δυνατή διαφάνεια. Έχουν καθοριστεί κανόνες
σε σχέση µε τις µετοχές οι οποίες εισάγονται στο Χρηµατιστήριο. Τους κανόνες αυτούς τους εξετάζει η
Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς και παίρνει τις σχετικές αποφάσεις.

92

Το Ελληνικό Χρηµατιστήριο ήταν ένα Χρηµατιστήριο το οποίο για πάρα πολύ καιρό δεν είχε
ανάπτυξη. Μετά την οικονοµική εξέλιξη των τελευταίων 3 ετών, κυρίως µετά την είσοδο της δραχµής
στο µηχανισµό συναλλαγµατικών ισοτιµιών, το Χρηµατιστήριο αυτό γνώρισε µία άνθιση.(…)
(…)Το πλαίσιο του Χρηµατιστηρίου στην Ελλάδα είναι ορθό. Υπάρχει η µεγαλύτερη δυνατή
διαφάνεια. Η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς εξασφαλίζει την σωστή λειτουργία του Χρηµατιστηρίου. Και όσο
η οικονοµία πηγαίνει καλά, τόσο και το Χρηµατιστήριο µεσοπρόθεσµα και µακροπρόθεσµα θα έχει µία
επιτυχηµένη πορεία. Συναρτώνται τα δύο µεσοπρόθεσµα και µακροπρόθεσµα.»
(…)(…)
Μ. ΚΑΨΗΣ: «Κύριε Πρόεδρε καλησπέρα. Έχω ένα φίλο που ακούγοντας τις υποσχέσεις των
Υπουργών της Κυβέρνησης για ακόµη καλύτερες ηµέρες στο Χρηµατιστήριο, µπήκε στη Σοφοκλέους,
επένδυσε την περιουσία του όταν ο δείκτης ήταν στις 5.800 µονάδες. Αυτή τη στιγµή έχει χάσει και τα
κέρδη του, έχει χάσει και το κεφάλαιό του και είναι ένας ακόµη εγκλωβισµένος. Αυτός ο φίλος µου είναι
οπαδός του ΠΑΣΟΚ. Ψηφίζει ΠΑΣΟΚ. Πέστε µου ένα λόγο γιατί να σας ξαναψηφίσει.»
Κ. ΣΗΜΙΤΗΣ: «Πρώτα από όλα δεν δέχοµαι την άποψη ότι η εξέλιξη της ελληνικής
κοινωνίας και η εξέλιξη της ελληνικής οικονοµίας, κρίνεται από το Χρηµατιστήριο. Η εξέλιξη της
ελληνικής οικονοµίας κρίνεται από την ανάπτυξη, κρίνεται από τις δυνατότητες τις οποίες δηµιουργεί,
από τις επενδύσεις οι οποίες γίνονται, από τις εξαγωγές οι οποίες γίνονται και όλα τα στοιχεία δείχνουν
ότι είναι η πορεία θετική, γι’ αυτό η οικονοµία είναι δυνατή. (…)
Και µετά, πιστεύω ότι ο φίλος σας κ. Καψή και το ελπίζω, να έχει και κάποια κοινωνική
ευαισθησία. Να δει αν αυξήθηκαν οι κοινωνικές δαπάνες που αυξήθηκαν, να δει εάν υπάρχει µια
πολιτική από πλευράς της Κυβέρνησης για περισσότερες ανισότητες, για ανακατανοµή του εισοδήµατος.
Θα διαπίστωνε ότι τον Σεπτέµβρη δώσαµε περίπου 470 δισεκατοµµύρια για ανακατανοµή του
εισοδήµατος. Θα διαπίστωνε επίσης ότι αυξήθηκαν στον τελευταίο προϋπολογισµό οι δαπάνες για την
Παιδεία και την Υγεία και θα έβλεπε ότι η κοινωνία αυτή, αποκτά περισσότερη συνοχή.
Αυτό είναι το επίτευγµά µας: σταθερότητα, ανάπτυξη και ταυτόχρονα κοινωνική συνοχή. Πιστεύω
ότι θα έπρεπε να το επικροτήσει.»
(…)
Ε. ΣΤΑΗ: «Κύριε Πρόεδρε, µία από τις σηµαντικότερες νοµοθετικές πρωτοβουλίες που θα
κληθεί να πάρει το ΠΑΣΟΚ εάν γίνει πάλι κυβέρνηση, θα είναι ίσως το νέο ασφαλιστικό νοµοσχέδιο.
Αποφεύγετε όµως µέχρι στιγµής να προσδιορίσετε τους βασικούς του άξονες, παρόλο που είναι ένα θέµα
που είναι πολύ λαϊκό θα έλεγα και αφορά τον πολύ κόσµο, παρόλο που έχετε προκληθεί έντονα και από
την αξιωµατική αντιπολίτευση.
Μήπως τουλάχιστον σε βασικά σηµεία όπως είναι το όριο ηλικίας ή η αύξηση της
ανταποδοτικότητας θα µπορούσατε να µας δώσετε απόψε κάποιες πρώτες νύξεις, έτσι ώστε ο Έλληνας
πολίτης που θα πάει στην κάλπη να ξέρει πώς σας ψηφίζει και γι’ αυτό;
Κ. ΣΗΜΙΤΗΣ: «Έχω εξηγήσει γιατί αυτή την στιγµή δεν µπορεί να γίνει µία τοποθέτηση
σαφής, συγκεκριµένη, για ορισµένες βασικές πτυχές τις οποίες αναφέρετε. Υπάρχει ανάπτυξη 3,5%. Αυτή
η ανάπτυξη µε το να αυξάνει τις θέσεις απασχόλησης ευνοεί τα Ταµεία.(…)
Υπάρχουν επίσης οι ξένοι µετανάστες, οι οποίοι εισφέρουν στα Ταµεία, πολύ περισσότερα απ’
ό,τι πριν. Υπάρχει επίσης η περιουσία των Ταµείων, η οποία αναβαθµίστηκε έχουν µετοχές για
παράδειγµα στο Χρηµατιστήριο, οι µετοχές όπως και τα ακίνητά τους αξίζουν περισσότερο. Τα Ταµεία
έχουν περισσότερα χρήµατα.»
Ιδού, λοιπόν, που ο κ. Σηµίτης, αφού µας ξανάπε ότι Οικονοµία και Χρηµατιστήριο
συναρτώνται µέσο-µακροπρόθεσµα, µας κατηγορεί ότι δεν έχουµε κοινωνική ευαισθησία όταν
διαµαρτυρόµαστε επειδή χάσαµε το βιος µας στο ΧΑΑ. Καλά, τόσο αναίσθητοι είµαστε; ∆ε
ντρεπόµαστε; ∆ιότι, σου λέει, η χασούρα η δική µας µετουσιώθηκε σε παροχές και κοινωνική συνοχή,
άσχετα αν το µεγαλύτερο µέρος αυτών που υπεξαιρέθηκαν το άρπαξαν ξένοι και ντόπιοι
αετονύχηδες και το αναπαύουν στα repos ή κάπου στη Ελβετία! Κάτι σαν αλχηµεία δηλαδή!
Αλλά για ποια κοινωνική συνοχή µιλάει ο άνθρωπος; Για ποιες παροχές; Καθηµερινά οµάδες
εργαζοµένων βρίσκονται στους δρόµους και διαµαρτύρονται, διεκδικούν στο ήλιο µοίρα, πεινάνε. ∆εν
τους βλέπει; ∆εν τους ακούει;
Όσο για τα Ασφαλιστικά Ταµεία που η περιουσία τους “αναβαθµίστηκε” διότι οι µετοχές τους
αξίζουν τάχα περισσότερο, εδώ γελάνε, ή µάλλον κλαίνε και οδύρονται! Ας µας πει ο κ. Σηµίτης

93

πόσο άξιζαν τότε και πόσο αξίζουν σήµερα οι µετοχές των ασφαλιστικών ταµείων; ∆εν πρέπει να
γνωρίζουµε; ∆εν έχουµε δικαίωµα να γνωρίζουµε; ∆ηµοκρατία δεν έχουµε;
− Στις 31 Μαρτίου 2000, η ΗΜΕΡΗΣΙΑ δηµοσίευσε συνέντευξη του κ. Σηµίτη στη οποία
αναφέρθηκε και πάλι στο Χρηµατιστήριο. Στη συνέντευξη αυτή εξέφρασε την εκτίµηση ότι «η
νευρικότητα στη Σοφοκλέους έχει ως ηµεροµηνία λήξης την 9η Απριλίου», και επισήµανε ότι «όταν οι
πολίτες βρεθούν ενώπιον της κάλπης, θα ψηφίσουν λαµβάνοντας υπόψη την καλή πορεία της ελληνικής
οικονοµίας». 166
Εξάλλου, ο κ. Σηµίτης διέψευσε ότι η κυβέρνηση ανακήρυξε το δείκτη του ΧΑΑ κεντρικό
κριτήριο αξιοπιστίας της οικονοµικής πολιτικής της, και δήλωσε ότι το ΠΑΣΟΚ δεν χρησιµοποίησε
το Χρηµατιστήριο ως επιχείρηµα στις ευρωεκλογές!
«Βεβαίως το χρηµατιστήριο το προβάλαµε και θα συνεχίσουµε να το προβάλλουµε, όπως
κάνουν όλες οι κυβερνήσεις των ανεπτυγµένων χωρών. Το ίδιο ακριβώς πράξαµε και στην αγορά
οµολόγων. Προβάλαµε τη βελτίωση και την καλή λειτουργία της και αυτό έχει προσελκύσει πολλούς
διεθνείς επενδυτές. Πάντως, δεν θα αφήσουµε το χρηµατιστήριο να γίνει ένα κοµµατικό ή αντικοµµατικό
επιχείρηµα»167, ανέφερε χαρακτηριστικά ο Πρωθυπουργός.
Να µια ακόµη ψευδοπροφητεία του κ. Σηµίτη για την ηµεροµηνία λήξης της νευρικότητας
στο ΧΑΑ. Το ίδιο είχε “προφητέψει” και ο κ. Παπαντωνίου! Καλά, συνεννοηµένοι ήταν; Όσο για το
αν το ΠΑΣΟΚ χρησιµοποίησε το Χρηµατιστήριο ως επιχείρηµα στις ευρωεκλογές, σ’ αυτό το βιβλίο
έχουν κατατεθεί ήδη πολλές µαρτυρίες που αποδεικνύουν την αλήθεια.
−Στη συνέντευξη που έδωσε ο κ. Σηµίτης µέσα από το INTERNET, 06/04/2000, ρωτήθηκε
και για τα προβλήµατα του ασφαλιστικού. Παραθέτω την ερώτηση που του υποβλήθηκε και την
απάντηση που έδωσε, στην οποία βλέπουµε και πάλι τις προσδοκίες του από την πορεία των
µετοχών:
ΕΡΩΤΗΣΗ 6η: «Υπάρχει µια έντονη ανησυχία και ανασφάλεια σχετικά µε το µέλλον του
Ασφαλιστικού Συστήµατος και τις προθέσεις σας. Ποιες είναι οι βασικές παρεµβάσεις που σκέφτεστε να
κάνετε;»
ΑΠΑΝΤΗΣΗ Κ. Σηµίτη: «Το ασφαλιστικό είναι ένα θέµα, το οποίο έχει δηµιουργήσει
ανησυχίες. Και έχει δηµιουργήσει ανησυχίες, γιατί πιστεύω, ότι σκόπιµα καλλιεργήθηκε κάποιος φόβος,
ότι χάνουν αυτοί οι οποίοι θα βγουν στη σύνταξη τα δικαιώµατά τους, αν βγούνε γρήγορα γιατί δεν
ξέρουν τι θα συµβεί.
Όλα αυτά δεν είναι αλήθεια, θα έλεγα, είναι παραµύθια, διότι εµείς έχουµε πει το εξής απλό.
Αυτή τη στιγµή η κατάσταση των Ταµείων είναι πολύ διαφορετική απ’ ότι ήταν λίγο καιρό πριν.
Γιατί; Γιατί µε τους ρυθµούς ανάπτυξης τους οποίους έχουµε, εξασφαλίζουµε πολύ
περισσότερους πόρους. ∆εν έχουµε παρά να δούµε το παράδειγµα µιας άλλης χώρας π.χ. της Γαλλίας,
όπου και εκεί θα διαπιστώσουµε, ότι άλλαξαν τα συνταξιοδοτικά δεδοµένα, επειδή υπήρχε ένα ρυθµός
ανάπτυξης υψηλός, αλλά χαµηλότερος από το δικό µας.
Τα Ταµεία τώρα έχουν περισσότερη περιουσία, οι µετοχές που έχουν αξίζουν περισσότερα,
υπάρχουν περισσότερες εισφορές, γιατί δίνουν εισφορές και οι ξένοι εργαζόµενοι, οι οποίοι δουλεύουν
εδώ στην Ελλάδα.»168
Θαυµάστε, λοιπόν, για άλλη µια φορά την επιπολαιότητα του άνδρα! Τα Ταµεία είχαν
περισσότερη περιουσία λόγω των µετοχών που κατείχαν! Λέτε και οι µετοχές των ασφαλιστικών
ταµείων είχαν σταθερή διαχρονική αξία! Τώρα που οι µετοχές εξαερώθηκαν, πόσο λιγόστεψε η
περιουσία των Ταµείων; Τολµάει ο κ. Σηµίτης να µας απαντήσει; Όχι βέβαια!
∆εκαοκτώ µήνες αργότερα, στη Συνεδρίαση Θ΄ της Βουλής, στις 10/10/2001, ο βουλευτής κ.
Παναγιώτης Λαφαζάνης θα αναφερόταν σ’ αυτήν ακριβώς τη ζηµιά των ασφαλιστικών Ταµείων:
«Το άρθρο 17 για τα ασφαλιστικά ταµεία είναι απαράδεκτο. Έχουµε ναυάγιο µε τα ασφαλιστικά ταµεία
και τα λεφτά τα οποία έχουν επενδυθεί στο Χρηµατιστήριο µε την εύνοια, την ενίσχυση και την
ενθάρρυνση της Κυβέρνησης.
Από τη µία λέτε ότι τα ασφαλιστικά ταµεία έχουν πρόβληµα και από την άλλη έχουν χάσει
εκατοντάδες δισεκατοµµύρια ποσά, βορά στο Χρηµατιστήριο.(…)
Για τις επενδύσεις των ασφαλιστικών οργανισµών νοµίζω ότι αντί να φέρνετε διατάξεις που θα
προφυλάξουν τα ασφαλιστικά ταµεία από το χρηµατιστηριακό και κερδοσκοπικό τζόγο, θέλω να πω ότι
94

δεν έχουν καµία δουλειά τα ασφαλιστικά ταµεία στο Χρηµατιστήριο. Το Χρηµατιστήριο είναι ρίσκο. Τα
λεφτά των ασφαλισµένων τα οποία τα παίζουν ερήµην τους, θα έπρεπε να κατευθύνονται σε πιο σίγουρες
αποδόσεις. Και υπάρχουν τέτοιες αποδόσεις. (…)
Αφήστε τα ασφαλιστικά ταµεία στο τζόγο. Θα είναι µεγάλη καταστροφή. Πολύ φοβάµαι ότι οι
συνέπειες θα είναι ακόµα οδυνηρότερες στο µέλλον αν τυχόν τα πράγµατα στην παγκόσµια
καπιταλιστική οικονοµία δεν πάνε καλά, εάν η ύφεση εξελιχθεί σε κρίση. Ζούµε σε ένα κόσµο
αβεβαιότητας, σε ένα κόσµο που δεν µπορεί να προβλέψει κανείς εύκολα το µέλλον. Σ’ αυτές τις
συνθήκες κοιτάζει µία υπεύθυνη Κυβέρνηση να διασφαλίσει τα χρήµατα των ασφαλισµένων και να µην
τα αφήνει έκθετα στη βορά του ανεβοκατεβάσµατος των χρηµατιστηριακών δεικτών, έκθετα σε
χρηµατιστηριακές και οικονοµικές κρίσεις.»
Ιδού, λοιπόν, η εναγώνια προειδοποίηση ενός βουλευτή για το ρίσκο των επενδύσεων των
Ασφαλιστικών Ταµείων στο Χρηµατιστήριο. Αλλά ο κ. Σηµίτης φαίνεται πως δεν συγκινούνταν από
τίποτα! Ίσως η µακροχρόνια εξουσία σκληραίνει…
−Στην κεντρική προεκλογική οµιλία του κ. Σηµίτη στο Πεδίον του Άρεως, 7 Απριλίου 2000,
η οποία, λέει, είχε συγκεντρώσει διπλάσιο κόσµο από την αντίστοιχη του 1996 (είµαστε ή δεν είµαστε
άξιοι της τύχης µας;), κυριάρχησε το σύνθηµα «η Ελλάδα δεν γυρίζει πίσω, το ποτάµι δεν γυρίζει
πίσω». Τι ειρωνεία! Ποιος θα µπορούσε τότε να φανταστεί πως το ΧΑΑ, ο καθρέπτης της ελληνικής
οικονοµίας, σχεδόν σε τρία χρόνια από τότε θα είχε γυρίσει πέντε χρόνια πίσω! «Έχω ένα όραµα για
την Ελλάδα», είχε βροντοφωνάξει τότε ο κ. Σηµίτης,, συµπληρώνοντας: «ένα όραµα για µια νέα
κοινωνία, µια κοινωνία αλληλεγγύης». Και βέβαια ουδείς τότε φανταζόταν ότι αυτή η “αλληλεγγύη”
θα κατέληγε στη ληστρικότερη ανακατανοµή πλούτου από τους αδύνατους προς τους ισχυρούς.
Αλλά οι υποσχέσεις των πολιτικών δεν στοιχίζουν τίποτα στους ίδιους... Μόνο το λαό τραυµατίζουν
όταν τους παίρνει στα σοβαρά. Πάρτε, π. χ. , την άλλη υπόσχεση που είχε δώσει στην ίδια
προεκλογική οµιλία: «Η δέσµευσή µας για 152.000 δρχ. κατώτερη σύνταξη από 1η Ιανουαρίου 2001
µπορεί τώρα να επεκταθεί και για τις άλλες κατώτερες συντάξεις. ∆εσµεύοµαι ενώπιόν σας ότι οι
κατώτερες συντάξεις των υπόλοιπων Ταµείων θα διαµορφωθούν σε αυτό το επίπεδο».
Ως γνωστόν η “δέσµευση” ως προς τα άλλα, πλην του ΙΚΑ, Ταµεία δεν υλοποιήθηκε, αλλά ο
κ. Σηµίτης δεν ένιωσε την ανάγκη να ζητήσει ούτε µία συγνώµη από τους πενόµενους και
προδοµένους χαµηλοσυνταξιούχους. Αυτά τα θυµίζω για να βγάλουµε συµπέρασµα για τη
σοβαρότητα και την αξιοπιστία του άνδρα, αλλά και για την “ευρωστία” της ελληνικής οικονοµίας
που ο ίδιος ορκίζεται ότι υπάρχει. Είναι χρήσιµο να θυµόµαστε κάποια πράγµατα, ώστε τουλάχιστον,
αν µη τι άλλο, στο µέλλον να απέχουµε από χειροκροτήµατα. Τι στο Μαµµωνά, ούτε σ’ αυτό δεν
µπορούµε να αυτοσυγκρατηθούµε; ∆εν πρέπει κάποτε να ενηλικιωθούµε;
− Οι εκλογές της 9ης Απριλίου 2000 ανανέωσαν και πάλι τη θητεία του κ. Σηµίτη στην εξουσία –
έστω και µε οριακή πλειοψηφία – και υπήρξαν δηµοσιεύµατα που εξέφραζαν την αισιοδοξία
αναλυτών για τη µετεκλογική πορεία του Χρηµατιστηρίου. Στις 10/04/2000, πρώτη συνεδρίαση µετά
τις εκλογές, υπήρξαν έντονες διακυµάνσεις, και τελικά ο Γ.∆. έκλεισε µε οριακή άνοδο 0,13%, στις
4.941,32 µονάδες.
Σύµφωνα µε δηµοσίευµα της news.in.gr (11/04/2000), oικονοµικοί αναλυτές εκτιµούσαν ότι η
χρηµατιστηριακή αγορά θα κινούνταν και πάλι θετικά, χωρίς βέβαια να έφτανε τις εντυπωσιακές
αποδόσεις του προηγούµενου καλοκαιριού.
«Σύµφωνα µε τις συγκεκριµένες εκτιµήσεις, το τέλος της παρατεταµένης προεκλογικής περιόδου
και ο σχηµατισµός αυτοδύναµης κυβέρνησης θα συµβάλουν στη σταδιακή βελτίωση του κλίµατος στο
ΧΑΑ.
Παράλληλα, σύµφωνα µε χρηµατιστές, παράµετρο προόδου θα αποτελέσει και η στάση των
κρατικών χαρτοφυλακίων, τα οποία κατά την προεκλογική περίοδο συγκέντρωσαν το επενδυτικό
ενδιαφέρον.(…)
Σηµαντικό ρόλο στη µεσοπρόθεσµη πορεία της χρηµατιστηριακής αγοράς θα διαδραµατίσει και η
αναµενόµενη µείωση των επιτοκίων, η οποία τελικά θα οδηγήσει στη σύγκλιση των ελληνικών
βραχυπρόθεσµων επιτοκίων µε τα αντίστοιχα ευρωπαϊκά.»169
∆υστυχώς, όµως, και αυτές οι προσδοκίες επρόκειτο να διαψευστούν, αφού σύµφωνα µε τις
αναλύσεις των ξένων οίκων το ΧΑΑ ήταν, και σε αυτά τα επίπεδα, υπερβολικά υπερτιµηµένο. Τίποτα
95

πια από δω και πέρα δεν θα συγκινούσε την αγορά. Η µείωση των επιτοκίων θα περνούσε
απαρατήρητη, ενώ τα κρατικά χαρτοφυλάκια που στηρίχτηκαν προεκλογικά θα αφήνονταν να
ξεφουσκώσουν δεόντως…

−Το τέλος της πρώτης µετεκλογικής εβδοµάδας βρήκε το Γ.∆. ξαλαφρωµένο σχεδόν κατά 500
µονάδες! Την Παρασκευή, 14/04/2000, οι ρευστοποιήσεις ήταν µαζικές µε αποτέλεσµα πτώση κατά
5,29% που έφερε το Γ.∆. στις 4.475,44 µονάδες. Ήταν φανερό ότι η Σοφοκλέους είχε πια αφεθεί στην
τύχη της…
Το οικονοµικό επιτελείο της κυβέρνησης έδειξε, πάντως, να ανησυχεί, κι άρχισαν να
αναζητούν µέτρα «µε στόχο την ενίσχυση της λειτουργίας της χρηµατιστηριακής αγοράς».170 Το ΧΑΑ,
επρόκειτο, λέει, να εισέλθει σε µια νέα φάση η οποία θα στηρίζονταν σε τρεις άξονες: Πρώτον «στην
αναβάθµιση της χρηµατιστηριακής αγοράς, ώστε να ενισχυθεί η ανάπτυξη των επιχειρήσεων», δεύτερον
«στην ενίσχυση της διαφάνειας των χρηµατιστηριακών συναλλαγών», και τρίτον στην «εισαγωγή νέων
προϊόντων στο ΧΑΑ», τα οποία θα λειτουργούσαν ως «µηχανισµοί άµβλυνσης των σηµαντικών
διακυµάνσεων».170
Πολύ όψιµα, το οικονοµικό επιτελείο της κυβέρνησης άρχισε να προβληµατίζεται και για το
στράγγισµα της αγοράς «λόγω των συνεχών και µεγάλων αυξήσεων του µετοχικού κεφαλαίου»170
Αλίµονο, όµως, ο µεγάλος ασθενής δεν επρόκειτο να αντιδράσει σε καµία “θεραπευτική
αγωγή”… Αφήστε που µέρος της “θεραπευτικής αγωγής”– τα νέα προϊόντα – ήταν σκέτο φαρµάκι!
Τη ∆ευτέρα, 17/04/2000, ο Γ.∆. του ΧΑΑ θα έκανε βουτιά κατά 9,17%, πολύ κοντά στο limit
down, κλείνοντας λίγο πιο πάνω από το “ψυχολογικό φράγµα” των 4.000 µονάδων! Τούτη τη φορά
έφταιγε τάχα «η διεθνής χρηµατιστηριακή αναταραχή». Παράγοντες της κυβέρνησης έσπευσαν να
κάνουν υποστηρικτικές δηλώσεις. Μεταξύ αυτών και ο τότε υπουργός Ανάπτυξης (νυν υπουργός
Εθνικής Οικονοµίας) κ. Νίκος Χριστοδουλάκης, ο οποίος εκτίµησε ότι «η πτωτική πορεία του ΧΑΑ
δεν θα έχει διάρκεια.»171 ∆υστυχώς, όµως, και του κ. Χριστοδουλάκη η προφητεία δεν επρόκειτο να
επαληθευτεί…
−Στις 23 Απριλίου 2000, ο κ. Αντώνης Καρακούσης, σε άρθρο του στην ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ µε
τίτλο «Άνοδος και πτώση του Χρηµατιστηρίου-καζίνο», ερευνούσε τον κύκλο των συνενόχων που
είχαν οδηγήσει στη χρηµατιστηριακή κρίση. Ο κ. Καρακούσης έγραφε µεταξύ άλλων: «Η κυβέρνηση,
µε πρώτο το οικονοµικό της επιτελείο και ειδικότερα τον υπουργό Εθνικής Οικονοµίας κ. Γ.
Παπαντωνίου, είδε τη Σοφοκλέους ως µηχανισµό επιβεβαίωσης της πολιτικής της. Εκµεταλλεύθηκε την
ευφορία και σχεδόν τη µετέτρεψε σε εργαλείο της προεκλογικής πολιτικής της.(…)
∆ιολίσθησε έτσι σταθερά σε πολιτικές στήριξης της χρηµατιστηριακής αγοράς, µε απ’ ευθείας
παρεµβάσεις.(…)
Κορυφώθηκε δε το παιχνίδι παραµονές των εκλογών, όταν οι κερδοσκοπικοί µηχανισµοί πίεσης
εξάντλησαν ή καλύτερα εξουθένωσαν τις δυνάµεις της κυβερνητικής παρέµβασης, µε αποτέλεσµα µετά
τις εκλογές να καταρρεύσουν και να αποκαλυφθεί το πρόβληµα σε όλο του το µεγαλείο.»
Όπως βλέπετε, δεν είµαι µόνο εγώ που κατηγορώ την κυβέρνηση του κ. Σηµίτη ως υπεύθυνη
της χρηµατιστηριακής τραγωδίας…
−Έχουµε φτάσει στις 30 Αυγούστου 2000 µε το Χρηµατιστήριο να κλείνει στις 3.429,64
µονάδες και τον κ. Σηµίτη να αγωνιά εν όψει της ∆ιεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης στην οποία θα
µιλούσε λίγες µέρες αργότερα. Την ηµέρα εκείνη ο κ. Σηµίτης συναντήθηκε µε το διοικητή της
Τράπεζας της Ελλάδος κ. Λουκά Παπαδήµο και, σύµφωνα µε άρθρο των ΝΕΩΝ, «Η συνάντηση, που
είχε αφορµή την ενηµέρωση του Πρωθυπουργού για την πορεία της ελληνικής οικονοµίας εν όψει της
οµιλίας του στη ∆ιεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης όπως τη βλέπει η Τράπεζα της Ελλάδος, µετατράπηκε σε
µια εφ’ όλης της ύλης συζήτηση για το τι µπορεί να γίνει µε την κρίση στο Χρηµατιστήριο.»172
Σύµφωνα µε το ίδιο άρθρο, στη συνάντηση «πιστοποιήθηκε η αδυναµία σύγκλισης των
απόψεων των δύο πλευρών, καθώς ο Πρωθυπουργός φέρεται να µετέφερε στον κ. Παπαδήµο την άποψη
κορυφαίων υπουργών της κυβέρνησης για ραγδαία µείωση των επιτοκίων και ο κ. Παπαδήµος να
αρνήθηκε.»
96

Υποστηρίχτηκε ακόµη ότι «ο κ. Σηµίτης ζήτησε από τον κ. Παπαδήµο να υπάρξει “ισχυρή”
µείωση των επιτοκίων, έως και 2% (!), ώστε να αναθερµανθεί το ενδιαφέρον των επενδυτών, και
ιδιαίτερα των µικρών επενδυτών για τη Σοφοκλέους, και πως ο διοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος
αντέτεινε ότι κάτι τέτοιο θα οδηγούσε σε “υπερθέρµανση” την ελληνική οικονοµία και σε πληθωριστικές
πιέσεις που θα ήταν αδύνατον να ελεγχθούν, δεδοµένης και της υπόλοιπης οικονοµικής συγκυρίας –
άνοδος του δολαρίου και των τιµών των καυσίµων...» 172
Φαίνεται, όµως, πως παρ’ όλες τις διαφωνίες κάτι “βγήκε” από τη συνάντηση αυτή, αφού,
όπως περιγράψαµε στο προηγούµενο κεφάλαιο, επακολούθησε ένα ανεξήγητο µίνι-ράλι που κράτησε
µόνο έξι µέρες − αρκετές, πάντως, ώστε το “έξυπνο χρήµα” να σαρώσει για µια ακόµη φορά τις
οικονοµίες των µικρών…
−Στη Συνέντευξη Τύπου, στην 65η ∆ιεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, 3 Σεπτεµβρίου 2000, όπως
αναµενόταν, ο κ. Σηµίτης αντιµετώπισε δύσκολες ερωτήσεις που αφορούσαν στο Χρηµατιστήριο.
Παραθέτω τις κατά τη γνώµη µου σπουδαιότερες:
Γ. ΕΛΕΝΟΠΟΥΛΟΣ (“FLASH”): «Κύριε Πρόεδρε, θα ήθελα να έρθω σε µια συζήτηση που
είχαµε κάνει πέρσι και αφορούσε το Χρηµατιστήριο. Πέρσι το Χρηµατιστήριο, από το σηµείο που
βρίσκεται σήµερα, ήταν περίπου 3.000 µονάδες επάνω και το είχατε συνδέσει ευθέως µε την καλή
πορεία της οικονοµίας. Μάλιστα, αν θυµάµαι καλά, ένα από τα µέτρα που είχατε ανακοινώσει ήταν και
κάποια φορολόγηση του Χρηµατιστηρίου, για τα µέτρα κοινωνικού χαρακτήρα.
Πώς νιώθετε φέτος µε το Χρηµατιστήριο 3.000 µονάδες κάτω; Πώς σχολιάζετε το γεγονός;
Και τι βλέπετε να γίνεται;»
ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ: «Θα σας επαναλάβω, πρώτα από όλα ως αρχή: Η υγιής πορεία της
οικονοµίας αποτελεί και τη βάση για µία υγιή πορεία του Χρηµατιστηρίου. Όταν η οικονοµία
αναπτύσσεται, τότε υπάρχει ζήτηση για κεφάλαια, τότε υπάρχει ανάγκη επενδύσεων, τότε οι επιχειρήσεις
καταφεύγουν στο Χρηµατιστήριο, το Χρηµατιστήριο έχει προοπτική. Η οικονοµία µας έχει σταθερότητα,
έχει υψηλούς ρυθµούς ανάπτυξης, θα φτάσει το 5%. Το Χρηµατιστήριο έχει προοπτική.
Το Χρηµατιστήριο είναι µία αγορά. Μία αγορά επηρεάζεται από διάφορους παράγοντες:
Πληροφορίες για το τι συµβαίνει στη Νοτιοανατολική Ασία, στη Wall Street, στην Φραγκφούρτη, για
επενδύσεις που θα γίνουν ή δεν θα γίνουν, για προοπτικές κέρδους, κ.ο.κ.. Γι’ αυτό το Χρηµατιστήριο
γνωρίζει άνοδο, γνωρίζει και κάθοδο.
Σε καµιά περίπτωση, όµως, η άνοδος ή η κάθοδος του Χρηµατιστηρίου δεν είναι κριτήριο
για την πορεία µίας οικονοµίας. Τα κριτήρια του Μάαστριχτ είναι γνωστά σε όλους.
Στο Μάαστριχτ δεν αναφέρονται οι πορείες των χρηµατιστηρίων. Εάν εξετάσετε τις εκθέσεις για
την πορεία της ελληνικής οικονοµίας ή όποιας άλλης οικονοµίας, οι εκθέσεις αυτές δεν υπεισέρχονται
στην πορεία των χρηµατιστηρίων, γιατί είναι µία αγορά και ως µία αγορά έχει έναν τοµέα διαφορετικό
από τη µακροοικονοµική πολιτική. Η εξέλιξη της µακροοικονοµικής πολιτικής είναι η βάση για την
ανάπτυξη και αυτής και άλλων δραστηριοτήτων. Αλλά, αντίστροφα, δεν ισχύει το γεγονός ότι η άνοδος ή
η πτώση του Χρηµατιστηρίου καθορίζει τη µορφή µιας οικονοµίας.(…)
Το δεύτερο σηµείο, επειδή είπα πριν ότι το Χρηµατιστήριο είναι µία αγορά, η Κυβέρνηση δεν
πρέπει να παρεµβαίνει στη λειτουργία της αγοράς. Είναι αρνητικό αυτό. ∆ηµιουργεί δυσλειτουργίες στην
αγορά. Η αρχή µας είναι: Η Κυβέρνηση δεν παρεµβαίνει.(…)
Από εκεί και πέρα θέλω να διαβεβαιώσω ότι η Κυβέρνηση νοιάζεται για τους επενδυτές, τους
έχει στο νου της και για αυτό θέλει να εξασφαλίσει και σωστή λειτουργία της αγοράς και σωστούς
ελέγχους και σωστή εποπτεία.»
(…)
κ. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ: (“ΑΠΟΓΕΥΜΑΤΙΝΗ”): «Κύριε Πρόεδρε, στο θέµα του
Χρηµατιστηρίου θέλω να επανέλθω. Παλαιότερα ακούγαµε ότι η πορεία του Χρηµατιστηρίου αντανακλά
την πορεία της ελληνικής οικονοµίας. Σήµερα δεν ακούσαµε κάτι τέτοιο. Είπατε, µάλιστα, ότι η
Κυβέρνηση δεν πρέπει να παρεµβαίνει στη λειτουργία του.
Θέλω να θυµίσω ότι παλαιότερα είχαµε πολλές δηλώσεις κυβερνητικών παραγόντων και
κρατικών λειτουργών, ενώ στις Ευρωεκλογές είχαµε δει και σχετικό διαφηµιστικό σποτάκι, στο οποίο
είχε ενταχθεί στην προεκλογική καµπάνια του Κόµµατός σας και το Χρηµατιστήριο. Τότε, λοιπόν,
ακούγαµε την Κυβέρνηση να επαίρεται.
97

∆εν θέλω να πω κάτι άλλο, αλλά τουλάχιστον µία αυτοκριτική δεν θα έπρεπε να είχε γίνει κ.
Πρόεδρε για το ζήτηµα αυτό, όταν δεκάδες, εκατοντάδες ίσως (χιλιάδες) µικροεπενδυτές αυτή την
στιγµή έχουν εγκλωβιστεί στο Χρηµατιστήριο;»
ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ: «Αυτή την άποψη, την οποία σας εξέθεσα λίγο πριν, την είχα εκθέσει και
ένα χρόνο πριν, εδώ στη ∆ιεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης. Μπορώ να σας παραπέµψω στα πρακτικά της
τότε συνέντευξής µου, για να δείτε ότι δεν άλλαξα καθόλου την γνώµη µου. Αυτή ήταν η πάγια γνώµη
µου.
Αναφέρεστε τώρα στο διαφηµιστικό, το οποίο έγινε στη διάρκεια των Ευρωεκλογών. Τι έλεγε
αυτό το διαφηµιστικό; Το διαφηµιστικό αυτό έλεγε ότι ο θεσµός του Χρηµατιστηρίου είναι ένας θεσµός,
ο οποίος άρχισε να λειτουργεί και να εξασφαλίζει κεφάλαια για επενδύσεις σε ελληνικές επιχειρήσεις. Το
αµφισβητείτε;
Γιατί, αν το αµφισβητείτε, συνωθούνται οι επιχειρήσεις να µπουν στην χρηµατιστηριακή
διαδικασία; Γιατί τους εξασφαλίζει κεφάλαια. Γιατί µπορούν να πάρουν χρήµατα να κάνουν δουλειές.
Εκεί βεβαίως, υπάρχουν προβλήµατα. Παίρνουν τα χρήµατα. Πώς τα επενδύουν;
Εµείς έχουµε αποφασίσει – και θα λειτουργήσει αυτό – να υπάρχουν έλεγχοι και σε αυτό το
θέµα. Να υπάρχει δηµοσιοποίηση των επενδύσεων οι οποίες γίνονται. Να υπάρχει δηµοσιοποίηση του
τρόπου µε τον οποίο αξιοποιούνται τα χρήµατα.
Αυτό, το ότι ο θεσµός συµβάλλει στην επένδυση και στην ανάπτυξη, όταν λειτουργεί, είναι κάτι
αναµφισβήτητο. Και δεν έχουµε παρά να δούµε τη λειτουργία του Χρηµατιστηρίου τα 2 - 3 τελευταία
χρόνια και να ενθυµηθούµε πώς ήταν 10 ή 20 χρόνια πριν. Είχε την ίδια ζωτικότητα;
∆εν πρέπει επειδή η αγορά ανεβαίνει και κατεβαίνει, η πτώση της αγοράς να µας κάνει να
αγνοούµε τη µακροπρόθεσµη λειτουργία της. Η µακροπρόθεσµη λειτουργία της είναι θετική για την
οικονοµία.
Όσον αφορά τη συµµετοχή στην αγορά, πιστεύουµε ότι χρειάζεται προσοχή. Το έχουµε πει
επανειληµµένα. Κάθε συµµετοχή σε µία αγοραία διαδικασία χρειάζεται και γνώσεις και προσοχή.»
Χρήσιµο το Χρηµατιστήριο, λοιπόν, µας είπε ο κ. Σηµίτης. «Η µακροπρόθεσµη λειτουργία
της (αγοράς) είναι θετική για την οικονοµία», δηλαδή για τους µεγαλοµετόχους των εισηγµένων,
διότι µαζεύουν τζάµπα χρήµα! Για φανταστείτε! Να έχει ο άλλος ένα µικροµάγαζο, και τις
απαραίτητες υψηλές γνωριµίες, να εισέρχεται στη Σοφοκλέους και την άλλη µέρα να έχει αρπάξει
νοµίµως από τους αφελείς 50 δισ. ή 100 δισ.! Γι αυτό συνωστίζονται στις ουρές για να µπουν στο
Χρηµατιστήριο! Από ποιους τα µαζεύουν όµως; Μα, προφανώς, από τους “ιδεολόγους”
µακροχρόνιους φουκαροεπενδυτές. Οι αετονύχηδες που σαρώνουν τα µεγάλα κέρδη (το “έξυπνο
χρήµα”) είναι αεριτζήδες και παίκτες µερικών ωρών ή, έστω, δυο-τριών ηµερών. Αυτοί δεν είναι
κορόιδα να λαβαίνουν µέρος στις υπέρογκες αυξήσεις µετοχικού κεφαλαίου, δελεαζόµενοι από τις
δήθεν δωρεάν µετοχές. (Άααλη απάτη κι αυτή… Μα δίνει κανείς τίποτα δωρεάν σε τούτη την
κοινωνία; Κι όµως, και αυτό το είχαµε πιστέψει στις µέρες της “µαζικής παραφροσύνης”. Κάποιοι το
πιστεύουν ακόµη…)
Τους αγαπάαει, όµως, αυτούς τους «παίκτες» το σύστηµα. ∆ιότι µπορεί µεν να γδύνουν τους
άσχετους περί τις χρηµατιστηριακές απάτες επενδυτές, όµως το κράτος εισπράττει µε τη
φορολόγηση του αδιάκοπου µπες-βγες των «παικτών»… Καταλάβατε τώρα γιατί οι αρµόδιοι τους
προστατεύουν και τους αποκαλούν χαϊδευτικά “ζωντάνια της αγοράς”;
Κατά τ’ άλλα «Η αρχή µας είναι: Η Κυβέρνηση δεν παρεµβαίνει», δήλωσε ο κ. Σηµίτης.
Σωπάτε, καλέ! Από πότε;
Επίσης ξαναδήλωσε ότι «η υγιής πορεία της οικονοµίας αποτελεί και τη βάση για µία υγιή
πορεία του Χρηµατιστηρίου.» ∆ιευκρίνισε, όµως, ότι «Σε καµιά περίπτωση, η άνοδος ή η κάθοδος του
Χρηµατιστηρίου δεν είναι κριτήριο για την πορεία µίας οικονοµίας». Είδατε πόσο προσεκτικότερος,
δηλαδή πονηρότερος, ήταν τώρα ο κ. Σηµίτης στη διατύπωσή του; Βρε πώς αλλάζουν οι καιροί!
Μαύρη τέχνη η πολιτική, πατριώτες.
Συγκρίνετε, παρακαλώ, µε προηγούµενες σαφείς διατυπώσεις του ιδίου, όπως π.χ.:
«Όταν η οικονοµία πάει καλά, τότε µεσοπρόθεσµα και µακροπρόθεσµα (για ένα χρονικό
διάστηµα 4, 6 µηνών, ενός χρόνου) και η αγορά και το Χρηµατιστήριο θα πάει καλά.» (“Flash 96,1” 28
Μαρτίου του 2000)

98

Συγκρίνετε και µε την ιστορική εκείνη και χιλιοειπωµένη φράση: «Το Χρηµατιστήριο είναι ο
καθρέπτης της ελληνικής οικονοµίας». Συγκρίνετε και βαθµολογήστε και πάλι την ευθύτητα και την
υπευθυνότητα του άνδρα…
Κατά τ’ άλλα, όολοι οι ΧΑΑµένοι και εγκλωβισµένοι έπρεπε να είναι περήφανοι και
ευγνώµονες στον κ. Σηµίτη που η αγορά είχε αποκτήσει τα προηγούµενα 2-3 χρόνια τέτοια
«ζωτικότητα»! Αυτό µας είπε ο Πρωθυπουργός, αποφεύγοντας να µιλήσει για την “ταµπακέρα”… Οι
καταληστευθέντες επενδυτές δεν έπρεπε να στενοχωριούνται που η τράπεζα τους έβγαζε το σπίτι στον
πλειστηριασµό ούτε να δίνουν σηµασία στους δανειστές-τοκογλύφους που τους εκβίαζαν για να
επιστρέψουν τα δανεικά. ∆εν έπρεπε να πτοούνται από τις άδειες τσέπες τους, ούτε να
αφουγκράζονται τα έντερά τους που γουργούριζαν από τον υποσιτισµό, ούτε να δίνουν σηµασία στα
τρύπια παπούτσια τους. Έπρεπε να αρθούν στο ύψος των περιστάσεων και να δείξουν πατριωτισµό!
Όφειλαν να είναι ευχαριστηµένοι που το ΧΑΑ είχε αποκτήσει ζωτικότητα, και να νιώθουν
υπερήφανοι από την αθρόα συρροή των ντόπιων και ξένων κατεργαρέων που είχαν µυριστεί ψητό
και “τίµησαν” τη Σοφοκλέους µε την παρουσία τους !
Τώρα, όµως, που το ΧΑΑ κατρακύλησε κάτω από τις 1.700 µονάδες, πού πήγε, κύριε
Σηµίτη, η ζωτικότητα; Γιατί δεν ξαναρίχνουν το χρήµα στο “ναό” εκείνοι που τ’ άρπαξαν. Γιατί
προσπαθούν να πείσουν εµάς τους ψόφιους για τις επενδυτικές ευκαιρίες του ΧΑΑ; Εκείνοι δεν τις
βλέπουν; Στραβοί είναι; Όοχι βέβαια! Ούτε στραβοί, ούτε χαζοί είναι. Είναι απλά αχόρταγα
αρπακτικά, πρωθιερείς του Μαµµωνά, που έχουν την ψευδαίσθηση ότι θα τα πάρουν µαζί τους, ή ότι
µπορούν να γίνουν ευτυχισµένοι µε τη χλιδή που τους εξασφάλισαν τα δολίως υπεξαιρεθέντα
εκατοµµύρια που απέκτησαν εν µια νυκτί… Είναι απληροφόρητοι και αξιοθρήνητοι… Κανείς δεν
µπορεί να χτίσει την ευτυχία του πάνω στον πόνο, στην απόγνωση και στη δυστυχία του άλλου.
Είµαστε όλοι συγκοινωνούντα δοχεία, τουτέστιν “αδέλφια”, µέλη του παγκόσµιου σώµατος της
ανθρωπότητας, εκδηλώσεις της µιας Θεότητας.
−Στις 24 Οκτωβρίου 2000, ΤΑ ΝΕΑ δηµοσίευσαν άρθρο µε τον τίτλο: «Τρεις στους τέσσερις
προτίµησαν... την Σοφοκλέους». Παραθέτω χαρακτηριστικό απόσπασµα: «Μόλις 25% των µελών του
Υπουργικού Συµβουλίου δείχνουν να µην προτιµούν τον τζόγο του... Χρηµατιστηρίου και να
καταφεύγουν σε κλασικές οδούς αποταµίευσης µε καταθέσεις σε τράπεζες και αγορές εκτάσεων γης. Από
τους “µανιώδεις” παίκτες εµφανίζονται, σύµφωνα µε τα πόθεν έσχες, ο υφυπουργός Εθνικής Άµυνας κ.
∆. Αποστολάκης (έχει µετοχές και των Μινωικών) και ο υφυπουργός Εθνικής Οικονοµίας κ. Γ.
Ζαφειρόπουλος.»
Στο ίδιο άρθρο διαβάσαµε ότι ακόµη και ο υφυπουργός Εθνικής Οικονοµίας κ. Χρήστος
Πάχτας είχε τότε µετοχές συνολικής αξίας 81.437.790 δραχµών.
Τα συµπεράσµατα δικά σας…
−Εν τω µεταξύ η συνεχιζόµενη πτώση του ΧΑΑ είχε ανοίξει και πάλι τις έντονες πολιτικές
αντιπαραθέσεις µεταξύ κυβέρνησης και αξιωµατικής αντιπολίτευσης. Σύµφωνα µε άρθρο των ΝΕΩΝ
(22/11/2000), σε δηλώσεις που έκανε ο κ. Μιλτιάδης Έβερτ για το Χρηµατιστήριο ζητούσε «ελέγχους
για το πού κατέληξαν τα κεφάλαια που έφυγαν από το ΧΑΑ, καθώς και να ληφθούν συγκεκριµένα
φορολογικά και νοµισµατικά µέτρα για το Χρηµατιστήριο ώστε να αποκατασταθεί η αξιοπιστία του.(…)
Ο ίδιος επιτέθηκε για µια ακόµη φορά στις διοικήσεις κρατικών τραπεζών και της ∆ΕΚΑ θεωρώντας τις
υπεύθυνες για την κατάσταση στην οποία έχει περιέλθει η Σοφοκλέους. Τις κατηγορεί ότι ενώ έκαναν
παρεµβάσεις για να συγκρατήσουν τον δείκτη όταν ο τζίρος ήταν 200-300 δισ., τώρα που ο τζίρος είναι
45-50 δισ. και αρκούν 5-6 δισ. δραχµές για να συγκρατηθεί ο Γενικός ∆είκτης δεν κάνουν τίποτε. Ο
ίδιος προσθέτει: “Κεφάλαια 15 τρισ. αντί να τοποθετηθούν στην παραγωγική διαδικασία, έφυγαν στο
εξωτερικό, έγιναν βίλες και κότερα”».173
Εξάλλου, σύµφωνα µε το ίδιο άρθρο, ο υπεύθυνος του τοµέα Εθνικής Οικονοµίας και
Οικονοµικών της Νέας ∆ηµοκρατίας, κ. Γιώργος Αλογοσκούφης, επισήµανε: «Τους τελευταίους 19
µήνες έχει συντελεστεί στη χώρα µας η µεγαλύτερη αναδιανοµή πλούτου εις βάρος των πολλών. Η
κεφαλαιοποίηση του Χρηµατιστηρίου έχει µειωθεί κατά 33 τρισ. δραχµές. Έχουν χαθεί στο ΧΑΑ τα ¾
του εθνικού µας εισοδήµατος».173

99

Σε ερώτηση δηµοσιογράφων για το αν ζητείται η παραίτηση του υπουργού Εθνικής
Οικονοµίας κ. Γιάννου Παπαντωνίου, ο κ. Αλογοσκούφης απάντησε: «Εάν δεν µπορεί ο κ.
Παπαντωνίου να ασκήσει την εξουσία, ας παραιτηθεί».
−Στην οµιλία του στο 11ο ετήσιο Συνέδριο του Ελληνο-Αµερικανικού Εµπορικού
Επιµελητηρίου, 05/12/2000, ο κ. Σηµίτης είχε πει µεταξύ άλλων:
«Η αλήθεια είναι ότι, επιτέλους, ως χώρα αποκτήσαµε αξιοπιστία και κύρος.(…)
Η ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων αυξάνεται, επίσης, όταν η εγχώρια κεφαλαιαγορά έχει
ωριµάσει σε βαθµό που να αξιολογεί σωστά τις επιχειρήσεις και να προσφέρει κεφάλαια σ’ αυτές που το
αξίζουν. Όταν προσφέρει στους αποταµιευτές πολλές εναλλακτικές διόδους τοποθέτησης των χρηµάτων
τους. Πράγµατι, τα τελευταία 7 χρόνια, η ελληνική κεφαλαιαγορά έχει κάνει άλµατα προόδου. (…)Το
Χρηµατιστήριο αναπτύχθηκε ως θεσµός σχεδόν από το µηδέν.
Είδαµε και υπερβολές στο Χρηµατιστήριο τον τελευταίο χρόνο. Από τον άκρατο ενθουσιασµό
του καλοκαιριού του 1999, στην αποστροφή και εγκατάλειψή του τους τελευταίους µήνες. Εµείς
νοιαζόµαστε για τους επενδυτές του Χρηµατιστηρίου:
•Θέλουµε να βλέπουµε τους επενδυτές που τοποθετούν το περίσσευµά τους στο Χρηµατιστήριο
να αµείβονται.
•Θέλουµε να βλέπουµε νέες εταιρείες, αυτές που ενισχύουν την απασχόληση, να βρίσκουν
πόρους για να κάνουν επενδύσεις.
(…)
Γι’ αυτό και, όπως τόνισε χθες από αυτό εδώ το βήµα και ο υπουργός Εθνικής Οικονοµίας και
Οικονοµικών κ. Παπαντωνίου, προωθούµε φορολογικά µέτρα που ενισχύουν τη ρευστότητα, αλλά
κυρίως επιβραβεύουν αυτούς που τοποθετούν το περίσσευµά τους, για µακρό χρονικό διάστηµα, στα
αµοιβαία κεφάλαια.
Ξέρουµε, βέβαια, ότι ο σηµαντικότερος ρόλος µας είναι να σπρώξουµε ακόµη περισσότερο την
οικονοµική ανάπτυξη του τόπου. Γιατί αυτή είναι που δίνει πνοή στο Χρηµατιστήριο. Αυτή είναι που
αυξάνει τα κέρδη των επιχειρήσεων και τις τιµές των µετοχών.»
Όπως βλέπετε, παρ’ όλο που στου κρεµασµένου το σπίτι δε µιλάνε για σχοινί, ο κ. Σηµίτης
επέµενε να µιλάει για Χρηµατιστήριο και να κοµπάζει που το ΠΑΣΟΚ το ανέπτυξε σχεδόν από το
µηδέν, ώστε τώρα να «προσφέρει στους αποταµιευτές πολλές εναλλακτικές διόδους τοποθέτησης
των χρηµάτων τους»! Εναλλακτική δίοδος τοποθέτησης των χρηµάτων µας, λοιπόν, η Σοφοκλέους!
Αυτό µας είπε ο Πρωθυπουργός! Λέτε να µην είχε ακόµη συνειδητοποιήσει το έγκληµα; Ευτυχώς
πάντως που, όπως µας είπε, εκείνοι (στο ΠΑΣΟΚ) “νοιάζονται” για τους επενδυτές και θέλουν να
αµείβονται όσοι τοποθετούν το περίσσευµά τους στο ΧΑΑ! Για φαντάσου! Το είδαµε πόσο
“νοιάζονται”… Αλλά µήπως “νοιάζονται” και γι’ αυτούς που δεν είχαν περίσσευµα και τους
παρείχαν τη θηλιά (µετοχοδάνεια) για να κρεµαστούν;
Όσο για την “ανθούσα” οικονοµική ανάπτυξη του τόπου µας, «που δίνει πνοή στο
Χρηµατιστήριο» και που «αυξάνει τα κέρδη των επιχειρήσεων και τις τιµές των µετοχών», και αυτή την
είδαµε! Άνθρακες ο θησαυρός! ∆ιότι, προφανώς, το άδικο χρήµα ουκ ευλογείται!
−Στη Συνέντευξη Τύπου του κ. Κ. Σηµίτη στην Ένωση Ανταποκριτών Ξένου Τύπου,
14/12/2000, τέθηκαν και ερωτήσεις σχετικά µε το Χρηµατιστήριο. Παραθέτω την πιο χαρακτηριστική
απ’ αυτές καθώς και την απάντηση που δόθηκε από τον Πρωθυπουργό:
Ι. ΧΑΣΑΠΟΠΟΥΛΟΣ: «Κύριε Πρόεδρε, ήθελα να σας ρωτήσω αν µελετάτε να κάνετε
αλλαγές στο οικονοµικό επιτελείο της Κυβέρνησης, µε αφορµή και τη δήλωση του κ. Παπαντωνίου πριν
από λίγες βδοµάδες, ότι έχει κλείσει τον κύκλο του στο Υπουργείο Εθνικής Οικονοµίας.
Και επ’ ευκαιρία να σας ρωτήσω αν πιστεύετε, όπως λέει ο κ. Παπαντωνίου, ότι τον
κατηγορούν, ότι ο Υπουργός Εθνικής Οικονοµίας ο σηµερινός, είναι ανασταλτικός παράγοντας για την
πορεία του Χρηµατιστηρίου.»
ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ: «∆ε µελετώ να κάνω αλλαγές στο οικονοµικό επιτελείο της Κυβέρνησης.
Ο κ. Παπαντωνίου ρωτήθηκε κατά τη συνέντευξη, αν έκλεισε έναν κύκλο δουλειάς. Ο κ. Παπαντωνίου
είναι 7 χρόνια Υπουργός, θα ήταν αφύσικο να απαντήσει ότι στα 7 χρόνια δεν έκλεισε τίποτα, είναι όλα
ανοιχτά.

100

Ο κ. Παπαντωνίου, δεν είναι βέβαια ανασταλτικός παράγοντας στο Χρηµατιστήριο και δε
συµµερίζοµαι την πεποίθηση ότι το πρόσωπο του Υπουργού καθορίζει την πορεία του Χρηµατιστηρίου.
Αλίµονο, έτσι θα τους αλλάζαµε συνεχώς, για να ανεβαίνει το Χρηµατιστήριο. Το Χρηµατιστήριο
είναι µια αγορά, µια αγορά ανεβαίνει και κατεβαίνει, ανάλογα µε τις συγκυριακές συνθήκες,
ανάλογα µε συγκυριακές εξελίξεις.
Υπάρχει κρίση στην Ασία; Πέφτει ο Dow Jones; Αυτό επηρεάζει το Χρηµατιστήριο. Σε µια χώρα
όπως η Ελλάδα, όπου η χρηµατιστηριακή αγορά δεν έχει ωριµάσει στο ίδιο σηµείο που έχει ωριµάσει σε
χώρες όπως η Μεγάλη Βρετανία ή οι Ηνωµένες Πολιτείες, επηρεάζεται και από το γεγονός ότι οι
επενδυτές δεν ερευνούν σωστά τις τοποθετήσεις τους, επηρεάζονται από τις εξελίξεις, επιδιώκουν
το κέρδος.
Η πορεία του Χρηµατιστηρίου όµως είναι µια πορεία, η οποία µακροπρόθεσµα, καθορίζεται
από την πορεία της οικονοµίας. Η πορεία της οικονοµίας είναι θετική. Υπάρχει σταθερότητα, υπάρχουν
υψηλοί ρυθµοί ανάπτυξης και γι’ αυτό η πορεία του Χρηµατιστηρίου στην Ελλάδα, µακροπρόθεσµα,
µεσοµακροπρόθεσµα, είναι θετική.»
Θαυµάστε ειρµό και συνειρµό σκέψης: Κατά τον κ. Σηµίτη, η αγορά, κάθε αγορά,
ανεβοκατεβαίνει ανάλογα µε τις συγκυριακές εξελίξεις. Ακόµα και κοτζάµ Dow Jones επηρεάζεται
από το τι γίνεται στην Ασία! Όµως εδώ στην Ελλάδα φταίνε οι επενδυτές που δεν ερευνούν σωστά,
επηρεάζονται από τις εξελίξεις και, ακούστε τι άλλο κάνουν, οι αφιλότιµοι: επιδιώκουν το κέρδος!
Βρε τους άθλιους! Άκου κει να µπαίνουν στο Χρηµατιστήριο και να επιδιώκουν το κέρδος! Καλά, δεν
ντρέπονται;
Πάντως, για να µας καθησυχάσει, ο κ. Σηµίτης στο τέλος επανέλαβε
πως
µεσοµακροπρόθεσµα η πορεία του ΧΑΑ θα ήταν θετική, ακολουθώντας την θετική πορεία της
οικονοµίας µας! Ποιος τη χάρη µας! Φανταστείτε να µη µας αποκοίµιζε κάθε τόσο µε το καθιερωµένο
αυτό σλόγκαν και να είχαν λακίσει από το ΧΑΑ όλοι οι εγκλωβισµένοι… Ο Γ. ∆. δε θάταν στις 1.700
µονάδες τον Ιανουάριο του 2003, αλλά στις 100 µονάδες! Ήξερε ο Πρωθυπουργός τι έλεγε… Εµείς
είχαµε πιαστεί στον ύπνο…
−Στις 23 Ιανουαρίου 2001, δηµοσιοποιήθηκε αυτοκτονία ανθρώπου ο οποίος είχε περιέλθει
σε οικονοµικό αδιέξοδο λόγω της πτώσης του ΧΑΑ: «Νεκρός στο κρεβάτι του σπιτιού του στον Πύργο
Ηλείας βρέθηκε την Τρίτη ο Αναστάσιος Μανιάτης, 42 ετών, διευθυντής υποκαταστήµατος της Alpha
Bank. Σε επιστολή που βρέθηκε δίπλα σε ένα άδειο κουτί από φυτοφάρµακο, ο αυτόχειρας ζητούσε
συγγνώµη από τη µητέρα του αναφέροντας ότι είχε πέσει θύµα του χρηµατιστηρίου.»174
Το συµβάν ήταν τραγικό. Είναι κρίµα, βέβαια, κάποιος να αποδίδει στο χρήµα µεγαλύτερη
αξία από την ίδια του τη ζωή. Ας όψεται η υλιστική µας κουλτούρα… Όµως το γεγονός στέλνει
πολλαπλά µηνύµατα. Το αν τα έλαβαν οι ηθικοί αυτουργοί είναι µια άλλη ιστορία… Ο Μανιάτης
όµως δεν ήταν ούτε ο πρώτος ούτε ο τελευταίος αυτοχειριασθείς για τον ίδιο λόγο. Μόνο που οι πιο
πολλές αυτοκτονίες δεν είδαν ποτέ το φως της δηµοσιότητας…
Το επόµενο δηµοσίευµα πιστοποιεί του λόγου µου το αληθές:
«Το “φλερτ” µε το ψυχολογικό φράγµα των 3.000 µονάδων στο Χρηµατιστήριο Αξιών Αθηνών
προκαλεί αλλεπάλληλους κλυδωνισµούς στην ελληνική κοινωνία, καθώς πληθαίνουν οι περιπτώσεις
θανάτων λόγω της οικονοµικής κατάστασης στην οποία έχουν περιέλθει πολλοί µικροεπενδυτές, αλλά
και υπεξαιρέσεων από επιτηδείους.(…)
Στα Γιάννενα ένας 50χρονος αποπειράθηκε να βάλει τέλος στη ζωή του, γιατί είχε απολέσει
χρήµατα στο χρηµατιστήριο(…)»175
Παραθέτω και ένα ακόµη χαρακτηριστικό απόσπασµα για το ίδιο θέµα από τη στήλη Απόψεις
της φιλοκυβερνητικής «Ε» (28/01/2001):
«Η µέρα µε τη µέρα απαξίωσή του, το ιδιόµορφο κραχ, κατέστρεψε όχι µόνο την ενθουσιώδη
ατµόσφαιρα του 1999, αλλά και πολλούς, οι οποίοι είδαν να χάνονται οι ελπίδες τους, οι περιουσίες τους
και να περιέρχονται σε απόγνωση. (…)
Άνθρωποι που καλοπροαίρετα ή αφελώς, ή και άλλοι που ίσως µε κάποια ιδιοτέλεια, διέθεσαν
δικά τους ή ξένα χρήµατα (που τους δόθηκαν ή τα υπεξαίρεσαν) για να “επενδύσουν” στη Σοφοκλέους,
δεν ξέρουν πώς να αντιδράσουν. Άλλοι αυτοκτονούν, άλλοι εξαφανίζονται για να αποφύγουν τις
συνέπειες των πράξεών τους, αλλά όλοι αντιµετωπίζουν σοβαρότατο οικονοµικό και κοινωνικό
πρόβληµα.»
101

Να λοιπόν ποια ήταν η θλιβερή κατάληξη της χρηµατιστηριακής τραγωδίας… Κι όµως, δεν
υπήρξε ούτε ένας από τους υπεύθυνους που να ζήτησε δηµόσια συγνώµη.
−Για να µη θεωρηθεί, όµως, ότι υπερβάλλω στις αναλύσεις και στην κριτική µου, ή ότι
διακατέχοµαι από κάποια αντικυβερνητική µανία, επιτρέψτε µου να παρεµβάλλω αποσπάσµατα από
δύο ακόµη άρθρα της φιλοκυβερνητικής ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑΣ που αναφέρονταν, άµεσα ή έµµεσα,
στις ευθύνες της κυβέρνησης
για τη δραµατική κατάσταση που είχε διαµορφωθεί στο
Χρηµατιστήριο:
«H ανεξέλεγκτη κρίση στη Σοφοκλέους που απειλεί να συµπαρασύρει δυναµικά ερείσµατα της
οικονοµίας έχει αναγορευθεί, τις τελευταίες µέρες, στο µείζον πρόβληµα της κυβέρνησης Σηµίτη.(…)
(…)Και όλα αυτά την ώρα που η ίδια η κυβέρνηση είναι ουσιαστικά εγκλωβισµένη σ’ ένα
νοσηρό τοπίο για τη δηµιουργία του οποίου φέρει − προφανώς − τη µεγαλύτερη ευθύνη.
Γιατί µπορεί η συµπεριφορά και οι τυφλές επιλογές των χιλιάδων µικροεπενδυτών να άγγιξαν τα
όρια της αυτοκαταστροφής, ωστόσο ουδείς έχει ξεχάσει τις προεκλογικού χαρακτήρα δηλώσεις του
Γιάννου Παπαντωνίου περί των προοπτικών του ελληνικού χρηµατιστηρίου αλλά και το προεκλογικό
τηλεοπτικό σποτ που συνέδεε άµεσα την επανεκλογή της κυβέρνησης µε την ανάκαµψη του γενικού
δείκτη τιµών.(…)
Tο κλίµα διαµορφώνεται και από τη “σκληρή” αντιµετώπιση όσων είναι “ανοιχτοί” στους
χρηµατιστηριακούς λογαριασµούς τους. Tο τελευταίο διάστηµα, µάλιστα, πολλοί επενδυτές µε
“κόκκινους κωδικούς” διαπίστωσαν ότι οι χρηµατιστηριακές είχαν ρευστοποιήσει τις µετοχές τους και
έχασαν, έτσι, και την όποια ελπίδα είχαν να επωφεληθούν από πιθανή ανάκαµψη της Σοφοκλέους.
Tο µεγαλύτερο αγκάθι, όµως, που έχει µπροστά του ο Kώστας Σηµίτης δεν είναι αυτό ακριβώς.
Kυρίως εκείνο που αποκαλύπτεται από την κρίση του XAA είναι πως δεν διαθέτει κάποιο όπλο που θα
βοηθούσε στην αναχαίτιση της µιζέριας που εξαπλώνεται σ’ όλη την κοινωνία.(…)
H αντίδρασή της, ωστόσο, δείχνει ότι αισθάνεται ως αιχµάλωτη των εξελίξεων και απλώς τελεί
εν αναµονή, ευελπιστώντας ότι όταν έρθει ο Mάιος και η Σοφοκλέους αναβαθµιστεί, τότε το κλίµα
µπορεί να αλλάξει περίπου... από µόνο του.
Όλο αυτό το σκηνικό που έχει διαµορφωθεί προκαλεί έντονο εκνευρισµό στο εσωτερικό του
κυβερνώντος κόµµατος, µε το Γιάννο Παπαντωνίου να βρίσκεται ουσιαστικά στη γωνία χωρίς πολλά
περιθώρια κινήσεων.»176
Πόσο αληθινά προφητικά αποδείχτηκαν τα λόγια αυτά του Στρατή Λιαρέλη! Εξ αιτίας του
χρηµατιστηριακού εγκλήµατος, η µιζέρια εξαπλώθηκε όντως σ’ όλη την κοινωνία και ο κ. Σηµίτης
δεν διαθέτει πλέον όπλο για να την αναχαιτίσει…
Ιδού και η διαπίστωση δύο ακόµη αναλυτών της «Ε» (29/01/2001):
«(…)Η Σοφοκλέους, από τα πρόθυρα νευρικής κρίσης δείχνει να βιώνει τώρα όλα τα
συµπτώµατα µιας υπαρκτής και γενικευµένης κρίσης, µε πολιτικές, οικονοµικές και κοινωνικές
διαστάσεις, η οποία διαπιστώνεται από όλους − µε πρώτους και καλύτερους αυτούς που συνέβαλαν
ενεργά η παθητικά στη δηµιουργία της − δίχως, ωστόσο, να λαµβάνονται και τα µέτρα εκείνα που
ενδεχοµένως θα οδηγούσαν στην έξοδο από το τέλµα.
Σε θέση άµυνας και αποποιούµενη κάθε ευθύνης, η κυβέρνηση συνιστά “ηρεµία και σύνεση”
στους επενδυτές, διακηρύσσοντας σε όλους τους τόνους ότι οποιαδήποτε προσπάθεια εξωγενούς και
τεχνητής στήριξης της αγοράς θα διεύρυνε τα όρια της καταστροφής. Ευελπιστεί δηλαδή σε “αυτοΐαση”
της Σοφοκλέους, φροντίζοντας ωστόσο να επισπεύσει κάποιες θεσµικές ρυθµίσεις που εκτιµά ότι θα
συντελέσουν σταδιακά στην ανάκαµψη της αγοράς.»177
∆υστυχώς, όµως, πέρασαν δύο χρόνια από τότε που γράφονταν αυτές οι γραµµές και δεν
είδαµε “αυτοΐαση” στη Σοφοκλέους, παρ’ όλες τις θεσµικές ρυθµίσεις… Απεναντίας, η εν πολλαίς
αµαρτίαις περιπεσούσα γυνή έχει τώρα περιπέσει σε επιθανάτιο ρόγχο, και το χειρότερο, η κυβέρνηση
του κ. Σηµίτη έχει πάψει πια από καιρό να ασχολείται µαζί της… ∆εν καταδέχεται να καταπιάνεται µε
πτώµατα…
−Κατά την οµιλία του στη Βουλή για την πρόταση µοµφής κατά του Υπουργού Εθνικής
Οικονοµίας κ. Γ. Παπαντωνίου, στις 2 Φεβρουαρίου 2001 – στην οποία όπως γνωρίζετε ο κ. Σηµίτης
είχε απαγορέψει την παρουσία του κρατικού καναλιού – ο Πρωθυπουργός δεν έδειξε διάθεση
αυτοκριτικής. Επιτέθηκε µάλιστα εναντίον εκείνων που επιδιώκουν τον… εύκολο πλουτισµό! Και
102

προφανώς δεν εννοούσε τους µεγαλοµετόχους των εισηγµένων που θησαύριζαν µε τις χειραγωγήσεις
των µετοχών τους και µε τις υπέρογκες αυξήσεις µετοχικού κεφαλαίου – τάχα για να κάνουν
επενδύσεις. Ούτε αναφερόταν στους µυηµένους “παίκτες” που διακινούν “αέρα” και θησαυρίζουν.
Όοχι βέβαια! Εννοούσε το µπάρµπα-Μήτρο, την κυρά-Πελαγία, τον παπα-Θωµά και τους άλλους, που
ο ίδιος παρέσυρε κι έριξαν το κοµπόδεµά τους στη σκοτεινή χοάνη της Σοφοκλέους προσµένοντας ν’
αυγατίσει. Αυτοί ήταν καταδικαστέοι διότι επεδίωκαν τον εύκολο πλουτισµό! Θαυµάστε την
ευαισθησία του “σοσιαλιστή” ηγέτη:
«Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, πρώτα απ’ όλα πιστεύω χρειάζεται µια διευκρίνιση. Μοµφή
κατά υπουργού οποιασδήποτε κυβέρνησης που αφορά την κυβερνητική πολιτική είναι µοµφή κατά της
κυβέρνησης. Είναι πρόταση δυσπιστίας κατά της κυβέρνησης. Γι’ αυτό και η ψηφοφορία που θα
ακολουθήσει έχει ως ερώτηµα, αν η κυβέρνηση έχει ή όχι την εµπιστοσύνη της Βουλής. Αυτά είναι
αυτονόητα. (…)
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
Για µας, το Χρηµατιστήριο δεν είναι αυτοσκοπός. Καταδικάζαµε και καταδικάζουµε τη
νοοτροπία του εύκολου πλουτισµού. Το Χρηµατιστήριο δεν είναι τζόγος. Είναι ένας θεσµός,
υποστηρικτικός στην ανάπτυξη. Είναι µια διέξοδος µακροπρόθεσµης τοποθέτησης των αποταµιεύσεων
των νοικοκυριών. Αλλά είναι και πηγή άντλησης κεφαλαίων από τις επιχειρήσεις για επενδύσεις και
ανάπτυξη. (…)
Είναι σαφές ποια είναι η θέση µας: Το Χρηµατιστήριο είναι ένας αναπτυξιακός θεσµός. Ήµαστε
και είµαστε αισιόδοξοι για τη µακροχρόνια πορεία του χρηµατιστηρίου επειδή είµαστε αισιόδοξοι για τα
αποτελέσµατα της οικονοµικής µας πολιτικής. Εµείς επικεντρωνόµαστε στην πολιτική µας και
πιστεύουµε ότι αργά ή γρήγορα το χρηµατιστήριο θα ακολουθήσει.(…)
Κύριοι βουλευτές της Νέας ∆ηµοκρατίας, µετατρέπετε τα ανεύθυνα λόγια σε ανεύθυνες πράξεις.
Παρασύρετε τώρα το µικρο-επενδυτή µε τη στάση σας να πουλήσει και να χάσει τώρα που το
χρηµατιστήριο είναι σε χαµηλά επίπεδα. ∆εν νοιάζεσθε γι’ αυτόν. Τα χρηµατιστήρια έχουν υψηλές
διακυµάνσεις, το ξέρετε. Το δικό µας χρηµατιστήριο θα ακολουθήσει τους κανόνες που ακολουθούν και
όλα τα χρηµατιστήρια. Την πτώση ακολουθεί η άνοδος, την άνοδο η πτώση και ούτω καθ’ εξής. Εκείνο
λοιπόν που έχει σηµασία είναι ο Έλληνας αποταµιευτής να έχει επενδυτική παιδεία, σωστές
συµβουλές.(…) Καµιά κυβέρνηση όµως δεν έχει το µαγικό ραβδί για να επεµβαίνει στη λειτουργία των
αγορών σε φαινόµενα µε παρατεταµένη διάρκεια και δεν πρέπει άλλωστε να το κάνει. Αυτό το έχω πει
κατ’ επανάληψη.(…)
Όµως προκύπτει ένα κοινό συµπέρασµα: Ότι οι κυβερνήσεις δεν µπορούν να επηρεάσουν την
πορεία των αγορών µε άµεσες παρεµβάσεις. Μόνο µε την οικονοµική πολιτική και µε τα αποτελέσµατα
της οικονοµικής πολιτικής σε µεσοµακροπρόθεσµο ορίζοντα. Και αυτό κάνουµε. Ασκούµε µια
οικονοµική πολιτική που θα επιτρέψει την ανάκαµψη. Θα έρθει πάλι η ανάκαµψη. Και την αιτία για την
εξέλιξη αυτή, στην Ελλάδα, την ανέλυσε ο κ. Παπαντωνίου: Μια σηµαντική αιτία είναι το γεγονός πως
µετατάχτηκε το χρηµατιστήριο από ένα χρηµατιστήριο αναδυόµενης αγοράς σε ένα χρηµατιστήριο
ώριµης αγοράς.
Σε λίγο, λοιπόν, το ελληνικό χρηµατιστήριο θα συγκρίνεται µε τα ώριµα χρηµατιστήρια της
Ευρώπης και της Αµερικής.(…)
Ένα είναι βέβαιο και το ξέρουµε όλοι µας: Στο τέλος θα κριθούµε από τις πράξεις και το έργο
µας. Στο τέλος θα κριθούµε από το αποτέλεσµα. Στο τέλος θα κριθούµε από το πόσο προχωρήσαµε την
Ελλάδα. Στο τέλος θα κριθούµε πόσο ανεβάσαµε το βιοτικό επίπεδο. Το 1996 και το 2000 ο ελληνικός
λαός έκρινε ότι κάναµε έργο και έτσι θα κρίνει και την επόµενη φορά, γιατί δουλεύουµε σκληρά µε
πρόγραµµα και σχέδιο.
Σας ευχαριστώ. »
Όπως είδατε, η αλαζονεία του κ. Σηµίτη ήταν έκδηλη σε όλα όσα είπε. Και, βέβαια, δεν
παρέλειψε να δώσει ξανά ψεύτικες υποσχέσεις: «Θα έρθει πάλι η ανάκαµψη»! Μήπως είδε κανείς από
πού πέρασε η “ανάκαµψη”; Πάντως, µακάρι να µας είχε παρασύρει η Ν.∆. και να είχαµε πουλήσει
τότε στα “χαµηλά” (Γ.∆. 3.264,76 µονάδες). Θα είχαµε γλιτώσει τα χειρότερα των 1.650 µονάδων
στις οποίες καταποντίστηκε ο Γ. ∆είκτης του ΧΑΑ το Φεβρουάριο του 2003! Θα είχαµε δηλαδή
περισώσει το 50% απ’ ό,τι µας είχε αποµείνει. Υπογραµµίστε κι εσείς , αν θέλετε, τις φράσεις κλειδιά
και βγάλτε τα δικά σας συµπεράσµατα. Εγώ, όµως, θα σταθώ για λίγο στη φράση: «Εκείνο λοιπόν που
έχει σηµασία είναι ο Έλληνας αποταµιευτής να έχει επενδυτική παιδεία, σωστές συµβουλές».
103

Αυτό είναι το σηµείο στο οποίο ο Έλληνας επενδυτής χτυπήθηκε ανελέητα από αναλυτές και
από οικονοµικούς και κυβερνητικούς παράγοντες, από τότε που άρχισε η πτώση της Σοφοκλέους.
«Οι έλληνες επενδυτές είναι άπειροι», «είναι παράφρονες», «είναι τζογαδόροι», «έχουν ευµετάβλητη
ψυχολογία», «πανικοβάλλονται εύκολα», «είναι συναισθηµατικά ακραίοι», «χάνουν την ψυχραιµία
τους» και δε συµµαζεύεται! Αυτοί λοιπόν, οι νεόκοποι επενδυτές, έφταιγαν για την κατάντια του ΧΑΑ
και τη ζηµιά που έπαθαν. Αυτοί και κανένας άλλος! Τούτο ήταν το µήνυµα που προσπαθούσαν να
περάσουν σε κάθε ευκαιρία οι πραγµατικοί ένοχοι και υπεύθυνοι για το δράµα που ζούσαν
εκατοντάδες χιλιάδες µικροεπενδυτές.
Αλλά ήλθε το πλήρωµα του χρόνου να διαψεύσει όλους αυτούς τους συκοφάντες του Έλληνα
µικροεπενδυτή. Το Ιούλιο του 2002, είδαµε τα “ώριµα” χρηµατιστήρια των “ώριµων” και
“ψύχραιµων” επενδυτών της Ευρώπης και της Aµερικής να καταρρέουν καθηµερινά κατά 5% και 6%.
Πραγµατική πανωλεθρία! Kανένας, όµως, δεν κατηγόρησε τους ξένους επενδυτές ως ανώριµους, ως
πανικόβλητους, ως συναισθηµατικά ακραίους! Η κατρακύλα των ξένων χρηµατιστηρίων δεν
αποδόθηκε στην απειρία και την ασχετοσύνη των επενδυτών. Στην Ελλάδα, όµως, οι συµπολίτες µας
“ειδικοί” κόντεψαν να µας κάνουν κοµπλεξικούς από τα καθηµερινά αµείλικτα “κατηγορώ” που
εξαπέλυαν εναντίον µας. Θα µου πείτε είναι κι αυτό θέµα ήθους – είδους υπό εξαφάνιση στον τόπο
µας…
Αλλά ο κ. Σηµίτης είπε και το άλλο κωµικό, παρ’ όλο που δεν διακρίνεται ο φουκαράς για το
χιούµορ του. Είπε πως ο Έλληνας χρειάζεται σωστές συµβουλές! ∆ηλαδή σαν ποιες; Σαν αυτές τις
συµβουλές που µας έδινε ο ίδιος και το πρωτοπαλίκαρό του, ο κ. Γιάννος Παπαντωνίου, και µας
πήραν στο λαιµό τους; Τόοσο καλές συµβουλές χρειαζόµαστε; Ή σαν τις άλλες τις συµβουλές που
µας έδιναν οι χρηµατιστές και οι διαχειριστές των Αµοιβαίων, εξυπηρετώντας προσωπικά
συµφέροντα ή συµφέροντα µεγαλοµετόχων;
Ας είµαστε ρεαλιστές: Σ’ αυτό το βρώµικο παιχνίδι του Χρηµατιστηρίου, όπου επικρατεί ο
νόµος της ζούγκλας, δεν υπάρχουν ιεραπόστολοι που θα συµβουλέψουν σωστά τον µικροεπενδυτή,
εκτός εάν σε συγκεκριµένη στιγµή – σπάνια – το συµφέρον του συµβουλεύοντος ταυτίζεται µε εκείνο
του συµβουλευόµενου. Κατά κανόνα, όµως, και πολύ περισσότερο σε δύσκολες εποχές, τα
συµφέροντα των συµβουλευόντων είναι αντίθετα µε εκείνα των συµβουλευόµενων. Όταν π. χ. λένε
µην πουλάτε, είναι επειδή θέλουν να συγκρατήσουν τις τιµές για να πουλήσουν εκείνοι. Εδώ ισχύει το
άρθρο ένα του σατανισµού: ο θάνατός σου η ζωή µου. Ο συµβουλεύων είναι ο κυνηγός και ο
συµβουλευόµενος το θήραµα. Η αλεπού θα παραπλανήσει την κότα για να την ξεπουπουλιάσει. Τι
συµβουλή να πάρει η κότα από την αλεπού; Αν δοθούν σωστές συµβουλές και τα κοτόπουλα δεν είναι
διαθέσιµα για ξεπουπούλιασµα, από ποιους θα τ’ αρπάξουν οι πονηρές αλεπούδες της χρηµαταγοράς;
Απλούς συλλογισµούς κάνω. Το κέρδος του µεγαλοκαρχαρία είναι η χασούρα των µικροεπενδυτών.
Άρα εφ’ όσον οι µεγαλοκαρχαρίες – η αδίστακτη παγκοσµιοποιηµένη οικονοµική µαφία – ελέγχουν
κάθε πηγή και µέσον πληροφόρησης, είναι επόµενο όσα φτάνουν σε µένα ως συµβουλές να
εξυπηρετούν τα δικά τους και µόνο συµφέροντα…Αυτές είναι οι “αρχές” και οι “αξίες” της
σύγχρονης ζούγκλας. Και εδώ έχουµε όλοι µερίδιο ευθύνης διότι αρνούµαστε πεισµατικά να γίνουµε
ΑΝΘΡΩΠΟΙ και αρκούµαστε στο ρόλο του καταναλωτικού ζώου που µας έχουν αναθέσει αυτοί που
µας καταδυναστεύουν “δηµοκρατικά”…
− Στη συνέντευξη που έδωσε ο κ. Σηµίτης στη ΝΕΤ και στο Σταύρο Θεοδωράκη, στις 5
Ιουνίου 2001, πάλι δεν υπήρξε ίχνος αυτοκριτικής εκ µέρους του Πρωθυπουργού. Κι ας ήταν η
αξιοπιστία της οικονοµικής πολιτικής της κυβέρνησης το πρώτο θύµα της κατάρρευσης της
Σοφοκλέους…
Ας δούµε σύντοµα αποσπάσµατα:
ΣΤ. ΘΕΟ∆ΩΡΑΚΗΣ: «Το Χρηµατιστήριο σήµερα είχε πτώση 3,3%. ∆εν είναι το σοβαρότερο
ζήτηµα της οικονοµίας, είναι ενδεικτικό όµως.»
Κ. ΣΗΜΙΤΗΣ: «Όχι, δεν είναι καθόλου ενδεικτικό για την οικονοµία.»
ΣΤ. ΘΕΟ∆ΩΡΑΚΗΣ: «Μου επιτρέπετε να σας πω; Τα αποτελέσµατα των επιχειρήσεων το α′
τρίµηνο ήταν µέτρια. ∆ε βοηθάει και η διεθνής πραγµατικότητα. Στην ανταγωνιστικότητα είµαστε από
τους τελευταίους της Ευρώπης.(…)»
Κ. ΣΗΜΙΤΗΣ: «∆εν συµφωνώ καθόλου. Όσον αφορά το Χρηµατιστήριο, όπως ξέρουµε όλοι
στις 31 Μαΐου µετατάχτηκε το Χρηµατιστήριο στις ώριµες αγορές. ∆εν έχουµε να δούµε παρά σε άλλα
104

Χρηµατιστήρια τι συνέβη όταν έγινε αυτή η µετάταξη. Επειδή κάποιοι πρέπει να φύγουν γιατί
ασχολούνται µε τις ανώριµες αγορές και κάποιοι πρέπει να έρθουν που ασχολούνται µε τις ώριµες
αγορές, υπάρχει µία µεταβατική περίοδος. Φεύγουν και δεν έχουν έρθει ακόµα.
Και γι’ αυτό, ας πάρουµε το παράδειγµα της Πορτογαλίας. Υπήρχε ένα σκαµπανέβασµα ή µία
ασάφεια για την εξέλιξη για δυο περίπου µήνες, όπως και αλλού. Πιστεύω ότι αυτά τα οποία
χαρακτήρισαν αυτές τις ηµέρες το Χρηµατιστήριο, δεν είναι ενδεικτικά της πορείας του Χρηµατιστηρίου.
(…)
Βεβαίως και λυπάµαι ότι µερικοί εκάηκαν σ’ αυτήν την δουλειά. Λυπάµαι που µερικοί δεν
επρόσεξαν και έχουµε υποχρέωση να φροντίσουµε να µην ξανασυµβούν τέτοια φαινόµενα. Αλλά
νοµίζω ότι παραβλέπουµε τη δουλειά...»
ΣΤ. ΘΕΟ∆ΩΡΑΚΗΣ: «Ευθύνη η Πολιτεία έχει γι’ αυτήν την υπόθεση; (…)»
Κ. ΣΗΜΙΤΗΣ: «Κύριε Θεοδωράκη όµως θέλω να σας θυµίσω ότι όταν εκτοξεύτηκε το
Χρηµατιστήριο και ο ∆ιοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος και ο Υπουργός Εθνικής Οικονοµίας και ο
∆ιοικητής της Εθνικής Τράπεζας, έκρουσαν τον κώδωνα του κινδύνου. Και τότε εγώ διάβασα τίτλους
στις εφηµερίδες ότι παρεµβαίνουν, ότι δεν πρέπει να επισηµαίνουν, ότι παρεµποδίζουν την εξέλιξη του
Χρηµατιστηρίου και τα λοιπά.
Ευθύνες βέβαια υπάρχουν σε όλους οι οποίοι συµµετέχουν σε αυτή την διαδικασία. Αλλά
φτιάξαµε κάτι καινούργιο που δεν υπήρχε στην Ελλάδα σ’ αυτό το βαθµό και αυτό το καινούργιο είναι
κάτι το οποίο και αυτό στηρίζει την ελληνική οικονοµία. Είπα και πριν ότι λυπάµαι, ότι έπρεπε το
πράγµα να δουλεύει καλύτερα, δουλεύει καλά, αρκετά καλά και θα δουλέψει καλύτερα.»
Να λοιπόν που µία ακόµη συνέντευξη ανέδειξε την παντελή άγνοια του κ. Σηµίτη ως προς
τα χάλια του Χρηµατιστηρίου και της οικονοµίας στην Ελλάδα! Για µία ακόµη φορά οι προβλέψεις
του κ. Πρωθυπουργού θα διαψεύδονταν. Το παράδειγµα της Πορτογαλίας, που έφερε για να
δικαιολογήσει τα αδικαιολόγητα, ήταν άκρως αποτυχηµένο. ∆εν υπήρχε καµία σύγκριση µεταξύ των
δύο χρηµατιστηρίων ούτε ως προς το µέγεθος της πτώσης, ούτε ως προς το χρόνο που αυτή άρχισε σε
σχέση µε την αναβάθµισή τους, ούτε ως προς τη διάρκειά της. Ή δεν γνώριζε ο κ. Σηµίτης τι έλεγε ή
πίστευε ότι απευθυνόταν σε επενδυτές που δεν ήξεραν τι τους γίνεται. Μάλλον και τα δύο
συνέβαιναν…
«Φεύγουν και δεν έχουν έρθει ακόµα», ήταν η πρόχειρη δικαιολογία του κ. Σηµίτη για την
κατάντια της Σοφοκλέους! Πέρασαν 20 µήνες από τότε, κι ακόµη δεν έχουν φτάσει οι των “ωρίµων”
αγορών θεσµικοί επενδυτές! Βλέπετε, η “ωρίµανση” µας έκανε ζηµιά!
Πάντως, για πρώτη φορά ο κ. Σηµίτης παραδέχτηκε ότι υπήρχαν ευθύνες «σε όλους οι οποίοι
συµµετέχουν σε αυτή την διαδικασία.» ∆εν φαντάζοµαι, όµως, ότι θα εννοούσε και τον εαυτό του ή
τον κ. Παπαντωνίου… Μάλλον στη διοίκηση του ΧΑΑ θα αναφερόταν. Εξάλλου, ο Σπύρος
Κουνιάκης, πρόεδρος του ΧΑΑ στην επίµαχη περίοδο και µακαρίτης τώρα, είχε ήδη «παραιτηθεί».
Πάντα θα βρίσκονται εξιλαστήρια θύµατα από τις παντοδύναµες “δηµοκρατικές” κυβερνήσεις… Για
την “παραίτηση” του Σπύρου Κουνιάκη, ο Οικονοµικός Ταχυδρόµος (12/08/2000) είχε γράψει
χαρακτηριστικά: «…απεµακρύνθη από το ΧΑΑ σε µια προσπάθεια να εµφανιστεί ως “αίρων τας
αµαρτίας” όλων».
Το τραγελαφικό είναι που ο κ. Σηµίτης αρνήθηκε για µια ακόµη φορά ότι η κατάρρευση του
ΧΑΑ ήταν ενδεικτική της οικονοµίας. Όταν το ΧΑΑ ανέβαινε, τότε ήταν ενδεικτικό της “καλής”
οικονοµίας. Τώρα (5/6/2001) που ο Γ.∆. του “αναβαθµισµένου” ΧΑΑ είχε κατρακυλήσει στις
2.910,55, δεν ήταν ενδεικτικό! Ήθελα νάξερα αν και στις 06/02/2003, µε το Γ.∆. στις 1.653,05
µονάδες, ο κ. Σηµίτης θα ισχυριζόταν και πάλι ότι τούτο δεν ήταν ενδεικτικό για την οικονοµία…
∆ιόλου απίθανο να το ισχυριζόταν.
Πάντως ο κ. Σηµίτης εξέφρασε τη λύπη του που «µερικοί εκάηκαν σ’ αυτήν την δουλειά»
και που «µερικοί δεν επρόσεξαν»! (∆εν είδα αν σκούπισε και κανένα δάκρυ…) Μα δεν ήταν θέµα
προσοχής. Ήταν µέσα στο “παιχνίδι” ότι µερικοί θα καίγονταν. Μερικοί, οι περισσότεροι, ήταν
µαρκαρισµένοι να καούν, για να τ’ αρπάξουν οι επιτήδειοι και οι ιδιωτικές και κρατικές επιχειρήσεις.
Όταν ο κ. Σηµίτης και το οικονοµικό του επιτελείο προσκαλούσαν µε παραπλανητικές υποσχέσεις
τους απανταχού Έλληνες στο συµπόσιο του Χρηµατιστηρίου, γνώριζαν πολύ καλά ότι κάποιοι, οι
πολλοί, θα καιγόντουσαν. Και εδώ ακριβώς συνίσταται το έγκληµα: στην εξαπάτηση. ∆ιότι είναι άλλο
να αγοράζεις ένα λαχείο όπου γνωρίζεις ότι ελάχιστοι κερδίζουν, κι άλλο να αγοράζεις µετοχές που η
κυβέρνηση σου είπε ότι βρέξει-χιονίσει θα κερδίσεις, αρκεί να έχεις υποµονή…
105

Αφήστε που µε το χοντροκοµµένο ληστρικό παιχνίδι που παίχτηκε στη Σοφοκλέους, κάτω
από τα απλανή βλέµµατα του Πρωθυπουργού και του Υπουργού Εθνικής Οικονοµίας, δεν κάηκαν
µόνο κάποιες εκατοντάδες χιλιάδες επενδυτές µε τις οικογένειές τους. Κάηκε ολόκληρη η ελληνική
οικονοµία, η οποία έχει πάθει ασφυξία από έλλειψη ρευστότητας. Κάηκε, όπως φαίνεται, και το ίδιο
το ΧΑΑ µέσα στην αναξιοπιστία του…
Ο κ. Σηµίτης όµως συµπλήρωσε: «έχουµε υποχρέωση να φροντίσουµε να µην ξανασυµβούν
τέτοια φαινόµενα.» Ευσεβείς πόθοι! Μα όσο υπάρχουν χρηµατιστήρια, οι πολλοί θα χάνουν για να
κερδίζουν οι λίγοι. Αυτό είναι το µακάβριο, απάνθρωπο παιχνίδι. Το χρηµατιστήριο δεν είναι κάποιο
νταµάρι που παράγει κέρδη για όλους. Είναι ένας απατηλός καπιταλιστικός “θεσµός” όπου τα
αρπακτικά (Tαβουτάν) τα παίρνουν µε δόλο από τους ανυποψίαστους (Tακουµπάν) που επενδύουν
µακροπρόθεσµα µε το σταυρό στο χέρι.
Άαχ! Στερνή µου γνώση να σ’ είχα πρώτα…
Βέβαια, από τότε που ο κ. Σηµίτης υποσχέθηκε να φροντίσει να µην ξανασυµβούν αυτά τα
φαινόµενα µέχρι το Φεβρουάριο του 2003, η οργιάζουσα καθηµερινά, µε τη βοήθεια και των
Παραγώγων, υποτιµητική κερδοσκοπία έχει ροκανίσει άλλες 1200 µονάδες του Γ.∆., τουτέστιν έχει
εξανεµίσει, ανάλογα µε τις µετοχές, µέχρι και το 95% του κεφαλαίου των εγκλωβισµένων που τάχουν
στην κυριολεξία Χααµένα …
−Από δω και στο εξής δύσκολα θα βρει κανείς αναφορά στο Xρηµατιστήριο στις οµιλίες και
δηλώσεις του κ. Σηµίτη. Λες και ξαφνικά ο “θεσµός” είχε πάψει να υπάρχει! Ούτε οι δηµοσιογράφοι
δεν τολµούσαν πια να ενοχλήσουν τον Πρωθυπουργό για το µεγάλο ασθενή, του οποίου η κατάσταση
ήταν πλέον τραγική. Ιδού µια ακόµη µαρτυρία από ΤΟ ΒΗΜΑ (01/07/2001):
«Από την κρίση στο ΧΑΑ καταγράφονται ζηµιές στην πορεία των εσόδων καθώς οι εισπράξεις
από τον φόρο που επιβάλλεται στις χρηµατιστηριακές συναλλαγές έχουν µειωθεί κατά 84% σε σχέση µε
το 2000. Συνολικά στο πεντάµηνο τα έσοδα του ∆ηµοσίου ανήλθαν µόλις σε 19 δισ. δρχ. έναντι 123 δισ.
δρχ. του αντίστοιχου περυσινού διαστήµατος. Σύµφωνα µε τους επίσηµους υπολογισµούς, αν το
ηµερήσιο ύψος των συναλλαγών δεν ξεπεράσει τα 100 δισ. δρχ. στο ΧΑΑ, οι απώλειες θα ξεπεράσουν τα
200 δισ. δρχ. ως το τέλος του έτους.»178
−Στη Συνέντευξη Τύπου του Πρωθυπουργού στην 66η ∆.Ε.Θ., στις 9 Σεπτεµβρίου 2001, δεν
υπήρξαν ερωτήσεις σε σχέση µε την πορεία του Χρηµατιστηρίου. Υπήρξε όµως µια διακριτική
αναφορά στην αµαρτωλή ∆ΕΚΑ, της οποίας θα παραθέσω αποσπάσµατα:
∆. ΜΠΟΤΩΝΗΣ («ALTER-5»): Κύριε Πρόεδρε σας ακούσαµε νωρίτερα, σε απάντησή σας
για την υπόθεση ∆ΕΚΑ (∆ηµόσια Επιχείρηση Κινητών Αξιών) να λέτε, µε έµφαση µάλιστα, ότι: “Θέλω
να µάθω πώς έφθασε αυτό το έγγραφο στα χέρια του κ. Έβερτ”. Αυτό είναι το πρόβληµα; ∆εν απασχολεί
την Κυβέρνηση και το περιεχόµενο;
Να προσθέσω δε, ότι η Νέα ∆ηµοκρατία, κάνει λόγο για το µεγαλύτερο κόλπο των τελευταίων
ετών, που έχει στηθεί εις βάρος των µικροεπενδυτών, οι οποίοι, έχουν χάσει αρκετά τρισεκατοµµύρια
δραχµές. Πώς απαντάτε;»
ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ: «Απάντησα όπως απάντησα πριν, γιατί αυτό ερωτήθηκα. ∆εν ερωτήθηκα
για την ουσία της υπόθεσης και σας ευχαριστώ, γιατί µου δίνετε τη δυνατότητα να προσθέσω δύο-τρία
σχόλια. (…)
Όπως ίσως θυµάστε, στην αρχή του χρόνου και στο τέλος του περασµένου χρόνου, υπήρξαν
διεξοδικές συζητήσεις στη Βουλή γι’ αυτά τα θέµατα. Υπήρξαν ακροάσεις, ιδίως για το θέµα της ∆ΕΚΑ
και για το Χρηµατιστήριο, ενώπιον της Επιτροπής Θεσµών και διαφάνειας της Βουλής, στις 26
Οκτωβρίου του 2000 και στις 9 Νοεµβρίου του 2000.
Έγινε συζήτηση και για την πρόταση δυσπιστίας της Νέας ∆ηµοκρατίας κατά του Υπουργού
Εθνικής Οικονοµίας στις 30-31 Ιανουαρίου και 1 Φεβρουαρίου του 2001. Από όλες αυτές τις
συζητήσεις, όπου εξαντλήθηκε το θέµα, δεν προέκυψε τίποτα.
∆εν ξέρω τι καινούριο υπάρχει στο πόρισµα και τι επικαλείται ο κ. Έβερτ. Αλλά δεν υπήρχαν
αυτά τα στοιχεία, τον περασµένο Νοέµβριο και τον περασµένο Ιανουάριο, στη συζήτηση της Βουλής;
Προφανώς υπήρχαν. Σαφέστατα υπήρχαν. Άρα δεν είναι τίποτε καινούριο.
Τι είναι; Είναι µια προσπάθεια υπονόµευσης της πορείας της εθνικής οικονοµίας, µια
προσπάθεια να δηµιουργηθεί πάλι τζόγος γύρω από το θέµα, συζήτηση, να επηρεαστεί το Χρηµατιστήριο,
106

να δηµιουργηθεί ένα αρνητικό κλίµα. Να τρέχουν εισαγγελικές έρευνες. ∆εν έκανε η ∆ΕΚΑ καλά τη
δουλειά της, δεν έκαναν οι Υπουργοί καλά τη δουλειά τους.
Εδώ θέλω να εκφράσω την πεποίθησή µου, ότι η ∆ΕΚΑ λειτούργησε και λειτουργεί, µε γνώµονα
το δηµόσιο συµφέρον. Ότι η λειτουργία της όπως αποδείχθηκε κατ’ αυτές τις συζητήσεις στη Βουλή, είχε
αποδεδειγµένο όφελος για το κράτος. Και ότι λειτούργησε µέσα στα πλαίσια των κανόνων και
αντίστοιχα θα έλεγα, όπως λειτουργούν και άλλοι φορείς στο εξωτερικό, αντίστοιχοι φορείς.(…)»
Όπως είδατε ο κ. Σηµίτης δεν άγγιξε την ουσία του θέµατος. ∆υστυχώς ο χώρος αυτού του
πονήµατος δεν µου επιτρέπει να επεκταθώ στις επίµαχες δραστηριότητες της ∆ΕΚΑ, ιδίως κατά την
προεκλογική περίοδο της 9ης Απριλίου, 2000. Τα αποσπάσµατα, όµως, που παρέθεσα δίνουν στον
ερευνητή-αναγνώστη τις πληροφορίες που χρειάζεται για να ανατρέξει στα Πρακτικά της Βουλής και
να σχηµατίσει πληρέστερη άποψη. Πάντως και εδώ ισχύει η λαϊκή παροιµία: «χωρίς φωτιά καπνός
δεν βγαίνει.»
Όσο για τον εισαγγελικό έλεγχο στη ∆ΕΚΑ, το αποτέλεσµα ήταν ο φάκελος να µπει στο…
αρχείο! Τώρα το γιατί υπήρξε αυτή η θλιβερή εξέλιξη, µπορούµε όλοι, λίγο-πολύ, να το
φανταστούµε. Πάντως, ο Βουλευτής της Ν∆ κ. ∆ηµήτρης Ν. Κωστόπουλος έδωσε την εξήγηση στη
Βουλή στις 20 ∆εκεµβρίου 2002, κατά τη συζήτηση για τον Προϋπολογισµό του 2003. Ο κ.
Κωστόπουλος είχε πει συγκεκριµένα: « Άκουσα τον Υπουργό προχθές που είπε ότι την υπόθεση της
∆ΕΚΑ την έβαλε ο εισαγγελέας στο αρχείο. Κύριοι συνάδελφοι, δεν την έβαλε ο εισαγγελέας στο αρχείο
διότι δεν υπήρχαν ποινικά αδικήµατα και αξιόποινες πράξεις, αλλά την έβαλε διότι συµπαρασύρονται
µαζί µε τους Υπουργούς και οι αυτουργοί. Και αφού δεν δώσατε το δικαίωµα να συσταθεί εξεταστική
επιτροπή − και σ’ αυτό έχετε ιστορική ευθύνη − υποχρεώθηκε ο εισαγγελέας να τη βάλει στο αρχείο.»
−Στη ∆ιακαναλική Συνέντευξη του Πρωθυπουργού, 8 Απριλίου 2002, ο κ. Σηµίτης
αντιµετώπισε σωρεία σκληρών ερωτήσεων σχετικά µε το Χρηµατιστήριο, σε καµία από τις οποίες
δεν απάντησε ευθέως. Παραθέτω χαρακτηριστικά αποσπάσµατα της συνέντευξης αυτής, που δόθηκε
στους δηµοσιογράφους κ. κ. Σταύρο Θεοδωράκη
(∆ηµόσια Τηλεόραση), Μανώλη Καψή
(“ALPHA”), Τέρενς Κουίκ (“STAR”) και Παύλο Τσίµα (“ANT-1”). Συντονιστής ήταν ο κ. Νίκος
Χατζηνικολάου.
Μ. ΚΑΨΗΣ: «Πάω σε µια πολύ ερώτηση που, αν µπορείτε, να µου την απαντήσετε µε ένα ναι
ή µε ένα όχι κ. Πρόεδρε. Μπορείτε να υποσχεθείτε στους χιλιάδες εγκλωβισµένους του Χρηµατιστηρίου,
ότι τους επόµενους µήνες το Χρηµατιστήριο θα ανέβει, θα πάρουν ένα µέρος από τις απώλειές τους;
ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ: «Κύριε Καψή, αν έδινα τέτοια υπόσχεση, δεν θα ήµουνα σοβαρός. Και
θέλω να είµαι σοβαρός και να µην προσπαθώ να δηµιουργήσω εντυπώσεις παρασύροντας τον κόσµο µε
λόγια, τα οποία δεν έχουν ουσία.
Το Χρηµατιστήριο είναι µια αγορά και καθορίζεται από τις συνθήκες της αγοράς. Αν κοιτάζατε
σήµερα το δείκτη του Χρηµατιστηρίου θα βλέπατε, ότι ο δείκτης του Χρηµατιστηρίου έπεσε 1,86 θαρρώ
και σε όλα τα ευρωπαϊκά Χρηµατιστήρια έπεσε περίπου 2 µονάδες.
Αυτό δείχνει µία κοινή αντίδραση της Ευρωπαϊκής, αλλά και της ∆ιεθνούς αγοράς στις εξελίξεις
της Μέσης Ανατολής. Εγώ θα επαναλάβω αυτό το οποίο έχω πει πολλές φορές, µακροπρόθεσµα ένα
Χρηµατιστήριο πορεύεται όπως η οικονοµία, βραχυπρόθεσµα καθορίζεται από τα συγκυριακά
φαινόµενα της αγοράς. Αυτό πρέπει να ξέρουν όσοι επενδύουν.»
Μ. ΚΑΨΗΣ: «Εγώ καταλαβαίνω ότι δεν µπορείτε να δώσετε µια απλή απάντηση, ναι, θα
ανέβει το Χρηµατιστήριο. Εγώ έχω κάτι µετοχές, πίστεψα τον κ. Παπαντωνίου…»
ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ: «Όχι κ. Καψή, σας λέω ότι τέτοια απάντηση κανείς σοβαρός άνθρωπος
δεν µπορεί να σας την δώσει.»
Πριν προχωρήσω σε άλλες ερωτήσεις, ας σταθούµε για λίγο εδώ. Πολύ όψιµα, πολύ αργά,
και αφού είχε συντελεστεί πλήρως το έγκληµα, ανακάλυψε ο κ. Σηµίτης τη “σοβαρότητα”! Αφού µε
τις υπερφίαλες προβλέψεις του είχε παρασύρει εκατοντάδες χιλιάδες µικροεπενδυτές να ρίξουν τις
οικονοµίες τους στη σκοτεινή χοάνη της Σοφοκλέους, τώρα δεν έκανε προβλέψεις λόγω του ότι είχε
γίνει “σοβαρός”! Για φαντάσου!
Τώρα επίσης είχε ανακαλύψει τα ξένα χρηµατιστήρια… Το ΧΑΑ έπρεπε, λέει, να τα
ακολουθήσει στη δική τους “διόρθωση”, που µόλις τώρα άρχιζε, παρ’ όλο που τα είχε αγνοήσει στην
άνοδό τους. Παρ’ όλο που ο Γ. ∆. της Σοφοκλέους είχε ήδη χάσει 65% από τα ψηλά του Σεπτεµβρίου
1999, έπρεπε να συνεχίσει να κατρακυλά, λόγω των εξελίξεων στο εξωτερικό! Η αλήθεια βέβαια ήταν
107

διαφορετική. Το ΧΑΑ είχε πια χάσει την αξιοπιστία του και δεν προσέρχονταν “πρόβατα” για σφαγή.
Οι δε κολασµένοι εργολάβοι της κερδοσκοπίας είχαν αποδυθεί σε πλιάτσικο εναντίον εαυτών και
αλλήλων, µε τα γνωστά κόλπα και µε τη συνδροµή των αµαρτωλών Παραγώγων, ξύνοντας τον
αναιµικό πάτο της Σοφοκλέους.
Ας προχωρήσουµε, όµως, στη συνέντευξη:
Μ. ΚΑΨΗΣ: «Εγώ έχω κάτι µετοχές, πίστεψα τον κ. Παπαντωνίου που δήλωνε το Μάρτιο του
2000 η περίοδος νευρικότητας του Χρηµατιστηρίου έχει ηµεροµηνία λήξης, είναι η 9η Απριλίου, είναι η
επανεκλογή του ΠΑΣΟΚ. Τον πίστεψα και τις κράτησα και τις κλαίω.»
Π. ΤΣΙΜΑΣ: «Ξέρεις Μανώλη, το είχε πει και ο κ. Σηµίτης αυτό σε µια συνέντευξή του στα
“ΝΕΑ” µετά τον κ. Παπαντωνίου, ότι η περίοδος νευρικότητας του Χρηµατιστηρίου λήγει στις εκλογές.
Πέσατε έξω κι εσείς κ. Πρόεδρε.»
ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ: «Μπορεί να έπεσα έξω και πάντως θα σας συνιστούσα να
κρατήσετε τις µετοχές σας, γιατί θα σας βγει θετικά αυτό.»
Επιτρέψτε µου εδώ µία παρένθεση: Θα τολµούσε ο κ. Σηµίτης να το πει αυτό σ’ έναν
απελπισµένο πατέρα που ξαφνικά αρρώστησε το παιδί του και, για να το γιατρέψει, έπρεπε να
πουλήσει για ένα κοµµάτι ψωµί τις µετοχές που κρατούσε υποµονετικά επί δυόµισι χρόνια; Θα
τολµούσε να το προτείνει στο φτωχό πατέρα που ήλθε η ώρα να παντρέψει την κόρη του και
χρειαζόταν άµεσα ρευστό για να της ανοίξει σπίτι; Θα τολµούσε να το πει σ’ εκείνον τον οποίο
παραπλάνησε µε τα µετοχοδάνεια και κάποια στιγµή ο χρηµατιστής του πουλούσε τις µετοχές του
όσο-όσο, χωρίς καν να τον ρωτήσει; Θα τολµούσε ο κ. Σηµίτης να πει «σας συνιστώ να κρατήσετε
τις µετοχές σας, γιατί θα σας βγει θετικά αυτό» σ’ όλους εκείνους που βρέθηκαν σε µεγάλη ανάγκη
για να ξεπουλήσουν όσο-όσο; Αλλά φαίνεται πως ο Πρωθυπουργός µας ήταν εντελώς ξεκοµµένος
από τη θλιβερή πραγµατικότητα και το σκληρό πρόσωπο της ζωής… Ίσως ο ίδιος να µην είχε ποτέ
νιώσει φτώχεια στο πετσί του. Ενώ ο χαµένος µικροεπενδυτής δεν είχε ψωµί, ο κ. Σηµίτης του
συνιστούσε να φάει “κέικ”. Κλείνει η παρένθεση.
Μ. ΚΑΨΗΣ: «Σας πιστέψαµε το 2000.»
ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ: «Τα παιχνίδια δεν ωφελούν. Αν θέλετε να παίζετε;»
Ν. ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ: «Ο κ. Θεοδωράκης επί του ιδίου θέµατος; Ναι, κ. Θεοδωράκη.»
ΣΤ. ΘΕΟ∆ΩΡΑΚΗΣ: «Είδα τα στοιχεία του τριµήνου κ. Πρόεδρε στην Ελλάδα και στην
Ευρώπη σε σχέση µε τις χρηµαταγορές. Σε όλη την Ευρώπη εντός και εκτός Ευρωζώνης παρουσιάζονται
…»
ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ: «Τα Χρηµατιστήρια, γιατί οι χρηµαταγορές είναι κάτι διαφορετικό.»
ΣΤ. ΘΕΟ∆ΩΡΑΚΗΣ: «Έχετε δίκιο. Παρουσιάζονται είτε σταθεροποιητικές τάσεις, είτε
ελαφρώς ανοδικές, είτε ελαφρώς πτωτικές. Έχουµε τη µεγαλύτερη πτώση. Από την αρχή του χρόνου
έχουµε µία πτώση 15%, ανεξαρτήτως αν είναι συγκυριακό το Παλαιστινιακό ή όχι, γιατί αδυνατούµε στο
βάθος χρόνου, των τεσσάρων αυτών µηνών, να παρακολουθήσουµε τις υπόλοιπες αγορές; Τι φταίει
δηλαδή;»
ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ: «Κύριε Θεοδωράκη, αν πάρετε την εξέλιξη από την 11η Σεπτεµβρίου και
µετά, µέχρι περίπου τον Φλεβάρη, αν θυµάµαι καλά, θα δείτε ότι η αντίδραση του Ελληνικού
Χρηµατιστηρίου ήταν η ανάλογη αντίδραση των άλλων Χρηµατιστηρίων.
Το Ελληνικό Χρηµατιστήριο κατέβηκε κάπως περισσότερο, µία ή δύο µονάδες, αλλά όλα τα
Χρηµατιστήρια έπεσαν κατά την περίοδο αυτή. Μετά άρχισαν τα Χρηµατιστήρια να ανεβαίνουν, το
Ελληνικό Χρηµατιστήριο δεν ανταποκρίθηκε σ’ αυτή την ανοδική τάση και ακολούθησε µε
σκαµπανεβάσµατα µία πτωτική πορεία.
Υπάρχουν διάφοροι συγκυριακοί λόγοι σε σχέση µε τα ελληνικά δεδοµένα και υπάρχουν και
κάποια άλλα θέµατα τα οποία πρέπει να δούµε µακροπρόθεσµα, τα οποία σχετίζονται µε το εύρος της
αγοράς. Το εύρος της αγοράς στην Ελλάδα είναι µικρό, δεν πρέπει να ξεχνάνε οι ακροατές ή όσοι
ασχολούνται µ’ αυτές τις σκέψεις, ότι ένα Χρηµατιστήριο έχει η Γαλλία, ένα Χρηµατιστήριο έχει η
Αγγλία, ένα Χρηµατιστήριο έχει η Γερµανία, δηλαδή πολύ µεγαλύτερες χώρες µε πολύ µεγαλύτερες
αγορές. Εκεί υπάρχει πολύ περισσότερη βάση για να αναπτυχθεί το Χρηµατιστήριο και πρέπει να γίνουν
συνεργασίες και εδώ στην Ελλάδα στην κατεύθυνση της ενισχύσεως της αγοράς, επεκτάσεως του εύρους
της αγοράς.»
Ν. ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ: «Ο κ. Κουίκ.»
108

Τ. ΚΟΥΙΚ: «Εδώ όµως χωράει, επειδή αναφέρθηκε ο κ. Πρόεδρος στη λέξη παιχνίδια σε ό,τι
αφορά το Χρηµατιστήριο, ότι παραµονές των ευρωεκλογών οι 12φυλλες γιγαντοαφίσες οι οποίες
µιλούσαν θριαµβευτικά για το Χρηµατιστήριο ήταν του δικού σας Κόµµατος κ. Πρόεδρε. Και πρέπει να
το υπενθυµίσω αυτό.»
ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ: «∆εν θυµάµαι να υπήρχαν γιγαντοαφίσες ...»
Τ. ΚΟΥΙΚ: «Βεβαίως, 12φυλλα κ. Πρόεδρε.»
ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ: «Γιγαντοαφίσες είπατε;»
Τ. ΚΟΥΙΚ: «Μάλιστα. Πόστερ στο δρόµο.»
ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ: «Πόστερ όχι γιγαντοαφίσες. Τέλος πάντων, δεν έχει σηµασία.»
Τ. ΚΟΥΙΚ: «Το ίδιο πράγµα είναι, που σηµαίνει ότι στο παιχνίδι µπήκαν και άλλοι.»
ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ: «Αναφερόταν τότε το Κόµµα στην εξέλιξη η οποία υπήρχε. Η εξέλιξη
όµως αυτή πάντα επισηµάνθηκε ότι είναι µία εξέλιξη µέσα στα πλαίσια και στους νόµους της αγοράς.»
Τ. ΚΟΥΙΚ: «∆εν το θυµάµαι αυτό.»
Να λοιπόν που υπάρχει οµολογία, από το στόµα το λύκου, ότι στις Ευρωεκλογές του 1999
υπήρχαν πόστερ του ΠΑΣΟΚ που διαφήµιζαν το Χρηµατιστήριο!
Συγχρόνως, όµως, µε την οµολογία του κρίµατος, ο κ. Σηµίτης πέρασε στην αντεπίθεση:
ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ: «Κύριε Κουίκ, να ρωτήσω όµως κι εγώ, µου επιτρέπετε;»
Τ. ΚΟΥΙΚ: «Παρακαλώ.»
ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ: «Επειδή είναι η τρίτη ερώτηση που απευθύνεται σ’ αυτό το θέµα. Αυτό
είναι ένα θέµα, το οποίο πραγµατικά έχει δηµιουργήσει και κοινωνικές αντιδράσεις, έχει οδηγήσει
κάποιους να χάσουν χρήµατα και πάντα είναι λυπηρό όταν χάνονται χρήµατα.»
Τ. ΚΟΥΙΚ: «Και τη ζωή τους κ. Πρόεδρε.»
ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ: «Και βεβαίως πολύ πιο λυπηρό είναι όταν χάνουν τη ζωή τους µέσα
στην απόγνωσή τους. Έχει δηµιουργήσει µία αναστάτωση. Αλλά είναι το χαρακτηριστικό της ελληνικής
οικονοµίας, είναι εκείνο το στίγµα το οποίο δίνει την εικόνα της ελληνικής οικονοµίας; Η ελληνική
οικονοµία στο εξωτερικό απ’ αυτό το στοιχείο κρίθηκε;
Εγώ δεν είδα καµία µα καµία έκθεση της Ευρωπαϊκής Ένωσης να αναφέρεται σ’ αυτό το
πρόβληµα. ∆εν είδα καµία µα καµία έκθεση του ΟΟΣΑ να αναφέρεται όταν µιλάει για την ελληνική
οικονοµία γι’ αυτό το πρόβληµα. ∆εν είδα καµία µα καµία έκθεση του ∆ιεθνούς Νοµισµατικού Ταµείου
να αναφέρεται σ’ αυτό το πρόβληµα.
Και η Ευρωπαϊκή Ένωση και ο ΟΟΣΑ και το ∆ιεθνές Νοµισµατικό Ταµείο επισηµαίνουν άλλα
πράγµατα, ότι πρέπει να προσέξουµε τα ελλείµµατα, ότι πρέπει να προσέξουµε τους ρυθµούς
πληθωρισµού, ότι πρέπει να δούµε την ανταγωνιστικότητα των προϊόντων µας, ότι χρειάζεται καλύτερο
φορολογικό σύστηµα, ότι χρειάζεται καλύτερη ενίσχυση των επιχειρήσεων.
Εκεί είναι τα κεντρικά σηµεία της οικονοµίας από τα οποία εξαρτάται η πρόοδος της ελληνικής
οικονοµίας και του ελληνικού λαού. Μην παίρνουµε µία δυσάρεστη περίπτωση, µία αρνητική περίπτωση,
η οποία δηµιούργησε πολλές αρνητικές εντυπώσεις και την κάνουµε κεντρικό θέµα για να σκεπάσουµε
έτσι ό,τι άλλο έγινε. Ε, δεν πρέπει.»
Τ. ΚΟΥΙΚ: «Καµία αντίρρηση κ. Πρόεδρε.»
ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ: «Γιατί αυτή είναι µία εικόνα αρνητική, την οποία σωστά επισηµαίνετε
και το δέχοµαι αυτό, την οποία δεν πρέπει να ξεχνάµε, αλλά όχι να κρίνουµε από ένα µέρος το σύνολο
το οποίο είναι θετικό.»
Πριν προχωρήσω στη συνέντευξη, επιτρέψτε µου να παρεµβάλλω ένα µικρό παράδειγµα που
αποδεικνύει περίτρανα πόσο “θετικό” ήταν το σύνολο της οικονοµίας του κ. Σηµίτη. Στις 30
Νοεµβρίου του 1999, το πρωτοπαλίκαρό του, ο κ. Γιάννος Παπαντωνίου, ευχαριστηµένος, όπως
πάντα, µε τα οικονοµικά “επιτεύγµατά” του, είχε δηλώσει πως το έλλειµµα το 2001 θα µηδενιζόταν,
ενώ το 2002 θα µεταβαλλόταν σε πλεόνασµα! (Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 1/12/1999). Τρία χρόνια
αργότερα, ο διάδοχός του κ. Νίκος Χριστοδουλάκης οµολογούσε πως «Το δηµοσιονοµικό έλλειµµα το
2002 θα διαµορφωθεί στο 1,1% του ΑΕΠ και το 2003 στο 0,9% του ΑΕΠ, έναντι πλεονασµάτων 0,1%
και 0,4% αντίστοιχα που υπολόγιζε η κυβέρνηση για τα δύο αυτά χρόνια. Ελλειµµατικός θα είναι ο
προϋπολογισµός του 2004 οπότε το δηµοσιονοµικό έλλειµµα αναµένεται να διαµορφωθεί στο 0,4% του
ΑΕΠ.» (ΗΜΕΡΗΣΙΑ - 31/10/2002). Κλείνει η παρένθεση και συνεχίζουµε µε τη συνέντευξη του κ.
Σηµίτη:
109

Τ. ΚΟΥΙΚ: «Φαντάζοµαι, ότι το 1,5 εκατοµµύριο άνθρωποι που έχασαν τα λεφτά τους, δεν
τους ενδιαφέρει τι λέει το ΟΟΣΑ, αλλά το τι λέει η τσέπη τους. Αυτή είναι η δική µου η αίσθηση, αλλά
επειδή θέλω να προχωρήσω σε µία άλλη ενότητα»
ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ: «Ναι, αλλά να σας απαντήσω κι εγώ σ’ αυτό κ. Κουίκ, επειδή αυτός
είναι ένας αφορισµός τον οποίον δεν δέχοµαι. Γιατί πέρα από το 1,5 εκατοµµύριο ανθρώπους τους
οποίους πρέπει να έχουµε υπόψη µας, υπάρχουν και τα άλλα εκατοµµύρια των εργαζοµένων. Εσάς θα
σας άρεσε το 1,5 εκατοµµύριο να έχει κερδίσει και τα εκατοµµύρια των εργαζοµένων να έχουν χάσει τα
εισοδήµατα;»
Τ. ΚΟΥΙΚ: «Αυτό τι σχέση έχει κ. Πρόεδρε; Καµία.»
ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ: «Έχει σχέση, γιατί από εκεί κρίνεται η ευρωστία και η ανάπτυξη της
οικονοµίας. Οι εργαζόµενοι πήραν περισσότερα λεφτά; Και σας λέω κ. Κουίκ ότι τα δύο τελευταία
χρόνια οι Έλληνες εργαζόµενοι αύξησαν το πραγµατικό τους εισόδηµα κατά 5%. Κατά 5% αύξησαν το
πραγµατικό τους εισόδηµα οι Έλληνες εργαζόµενοι. Το αύξησαν σε ρυθµούς οι οποίοι είναι οι πιο ψηλοί
της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
∆εν είναι ένα θετικό σηµείο για το οποίο θα έλεγα, θα πρέπει να είµαστε ευχαριστηµένοι, ότι οι
περισσότεροι εργαζόµενοι, αυτοί που µε τον ιδρώτα του µετώπου τους κάθε φορά παλεύουν για την
επιβίωση, έχουν περισσότερα χρήµατα στην τσέπη;»
Επιτρέψτε µου και πάλι µια διακοπή για να κάνω ένα σχόλιο. Ο κ. Σηµίτης είχε προφανώς την
εντύπωση ότι µιλούσε σε απροσάρµοστα νήπια. Προσέξτε παρακαλώ την ερώτησή του κ.
Πρωθυπουργού: «Εσάς θα σας άρεσε το 1,5 εκατοµµύριο να έχει κερδίσει και τα εκατοµµύρια των
εργαζοµένων να έχουν χάσει τα εισοδήµατα;»
Λες και η χασούρα των µικροεπενδυτών είχε διανεµηθεί στα εκατοµµύρια των εργαζοµένων
και δεν είχε υπεξαιρεθεί από τους ολίγους µεγαλοκερδοσκόπους της Σοφοκλέους, ντόπιους και
ξένους! Λες και αυτοί που έχασαν το βιος τους δεν ήταν οι ίδιοι εργαζόµενοι που αποταµίευαν µε τον
ιδρώτα του προσώπου τους µια ζωή...
Ας έρθουµε, όµως, και στον ισχυρισµό του κ. Σηµίτη ότι οι εργαζόµενοι σήµερα έχουν
περισσότερα χρήµατα στην τσέπη τους. Πού το είδε αυτό ο κ. Σηµίτης; Πώς το κατάλαβε; Από το
στράγγισµα της αγοράς; Από τις χιλιάδες µικροµεσαίες επιχειρήσεις που κλείνουν; Από τον
υπερδανεισµό των νοικοκυριών για να επιβιώσουν; Από τις χιλιάδες των εργαζοµένων που βρίσκονται
καθηµερινά στους δρόµους και διεκδικούν στον ήλιο µοίρα; Από τον πληθωρισµό που είναι
υπερδιπλάσιος του µέσου όρου του πληθωρισµού της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Από τους εκατοντάδες
πλειστηριασµούς που γίνονται κάθε µέρα;
Αλλά ο Πρωθυπουργός, στην προσπάθειά του να δικαιολογήσει τα αδικαιολόγητα, είπε κάτι
που ενοχοποιούσε περισσότερο την κυβέρνησή του! Επαναλαµβάνω την επίµαχη φράση του: «Και η
Ευρωπαϊκή Ένωση και ο ΟΟΣΑ και το ∆ιεθνές Νοµισµατικό Ταµείο επισηµαίνουν άλλα πράγµατα, ότι
πρέπει να προσέξουµε τα ελλείµµατα, ότι πρέπει να προσέξουµε τους ρυθµούς πληθωρισµού, ότι πρέπει
να δούµε την ανταγωνιστικότητα των προϊόντων µας, ότι χρειάζεται καλύτερο φορολογικό σύστηµα, ότι
χρειάζεται καλύτερη ενίσχυση των επιχειρήσεων.»
Συ είπας, κύριε Σηµίτη! Όλοι οι διεθνείς οργανισµοί διαπιστώνουν ότι το σύνολο της
ελληνικής οικονοµίας πάσχει! Να λοιπόν µια από τις αιτίες της κακοδαιµονίας του Χρηµατιστηρίου
µας…
Συνεχίζω µε ένα ακόµη απόσπασµα της συνέντευξης:
Π. ΤΣΙΜΑΣ: «Να ρωτήσω κάτι;»
Ν. ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ: «Ναι κ.Τσίµα.»
Π. ΤΣΙΜΑΣ: «Κύριε Πρόεδρε, ίσως επειδή ως γνωστόν εγώ δεν παίζω στο Χρηµατιστήριο,
έχω τη δυνατότητα να το βλέπω λίγο πιο ψύχραιµα. Εσείς έχετε πει επανειληµµένα, ότι το Χρηµατιστήριο
είναι µακροπρόθεσµα ένας δείκτης της οικονοµίας και σε µακρό χρόνο ακούει την πορεία της
οικονοµίας.
Το γεγονός ότι επί 30 µήνες το Ελληνικό Χρηµατιστήριο πέφτει, δεν είναι ένας δείκτης ότι
υπάρχει µια έλλειψη εµπιστοσύνης στην οικονοµία; Το γεγονός ότι η Ελλάδα είναι η τελευταία στην
Ευρωπαϊκή Ένωση χώρα στην προσέλκυση ξένων επενδύσεων, που είναι πάλι ένας βαθµός
εµπιστοσύνης στην οικονοµία, δεν είναι ένας δείκτης χαµηλής εµπιστοσύνης σ’ αυτή την οικονοµία;
Εσείς λέτε για υψηλούς ρυθµούς ανάπτυξης, αλλά οι επενδυτές δεν έχουν εµπιστοσύνη σ’ αυτή
την οικονοµία. Και η απάντηση στο γιατί δεν έχουν εµπιστοσύνη στην οικονοµία οι επενδυτές πρέπει να
110

δοθεί. Η απάντηση που δίνει ο κ. Παπαδήµος στην έκθεσή του της Τραπέζης της Ελλάδος τελευταία
είναι γιατί; Έχουµε µεν ένα ρυθµό ανάπτυξης ο οποίος συντηρείται σχεδόν αποκλειστικά από τα
δηµόσια και τα Ολυµπιακά έργα. Οι ιδιωτικές επενδύσεις είναι στάσιµες, οι επενδύσεις ειδικά σε τοµείς
νέας τεχνολογίας και παγίου κεφαλαίου είναι σε πτωτικούς ρυθµούς και κινδυνεύουµε µετά το 2004,
όταν τα ολυµπιακά έργα και τα δηµόσια έργα τελειώσουν, να µην έχουµε τις προϋποθέσεις να συνεχιστεί
αυτή η ανάπτυξη. Να µείνουµε µε τους δρόµους και τα γεφύρια.»
ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ: «Κύριε Τσίµα, δε συµφωνώ στον τρόπο µε τον οποίο παρουσιάζετε τα
στοιχεία. Επενδύσεις υπάρχουν στην Ελλάδα και σας είπα εκτός από δηµόσιες και οι δηµόσιες και οι
ιδιωτικές µαζί, υπάρχουν σηµαντικές ιδιωτικές επενδύσεις, είναι σε ένα επίπεδο που είναι από τα
υψηλότερα της Ευρωπαϊκής Ένωσης».
Υπήρξε και συνέχεια στη συνέντευξη, αλλά η οικονοµία του χώρου δεν µου επιτρέπει να την
παραθέσω ολόκληρη. Εξάλλου, δεν θα πρόσθετε τίποτα περισσότερο… Ο κ. Σηµίτης συνέχισε να
απαντάει µε υπεκφυγές και αοριστολογίες στις ερωτήσεις των έγκριτων δηµοσιογράφων. Η γεύση που
άφησε στο τέλος ήταν πικρή. Σκέτη απογοήτευση, για να µην πω απελπισία…
Για άλλη µια φορά ο κ. Σηµίτης απέδειξε στον ελληνικό λαό ότι δεν είναι διατεθειµένος να
κάνει αυτοκριτική.
Όσον αφορά τις σηµαντικές ιδιωτικές επενδύσεις που, κατά τον κ. Σηµίτη, γίνονταν στην
Ελλάδα, θα παραθέσω σχετικό απόσπασµα άρθρου του κ. Βασ. Ν. ∆ιαµαντόπουλου στην
ΗΜΕΡΗΣΙΑ (28/07/2002), µε τον τίτλο «Ελλάδα: Μόλις το 0,2% των ξένων επενδύσεων»:
«Μόλις τα 9,4 δισ. δολ. από τα 4.300 δισ. δολ. των ξένων επενδύσεων την περίοδο 1992-2001,
προσέλκυσε η Ελλάδα σύµφωνα µε τα στοιχεία µελέτης του ΟΟΣΑ για τις άµεσες ξένες επενδύσεις και
τις συγχωνεύσεις-εξαγορές.
Η συγκοµιδή του µόλις 0,2% των παγκόσµιων επενδύσεων αναδεικνύει και το διαρθρωτικό
πρόβληµα της ελληνικής οικονοµίας κατά τη δεκαετία του ’90, τάση που δεν φάνηκε να αντιστρέφεται
ούτε στη “χρυσή” εποχή της ελληνικής οικονοµίας, δηλαδή την περίοδο 1999-2001. (…)
∆εν είναι τυχαίο το γεγονός ότι το οικονοµικό επιτελείο της κυβέρνησης διαπίστωσε - έστω και
αργά - τα δύο σηµεία που έκαναν τους ξένους να αποστρέφονται τη χώρα ως επενδυτικό προορισµό,
δηλαδή τη γραφειοκρατία και τη νοµική ασάφεια.»
Τι κρίµα που το οικονοµικό επιτελείο της κυβέρνησης ξέχασε να “διαπιστώσει” και τον πιο
σηµαντικό λόγο που κάνει τους ξένους να αποστρέφονται τη χώρα µας ως επενδυτικό προορισµό: Τη
διαφθορά και το λάδωµα.
Όµως, το ακόµη πιο απογοητευτικό για την εγχώρια οικονοµία ήταν ότι αυξανόταν η εκροή
ελληνικών κεφαλαίων για επενδύσεις στο εξωτερικό. Σύµφωνα µε το ίδιο άρθρο της «Η», «Σε
αντίθετη τροχιά κινήθηκε η εκροή ελληνικών κεφαλαίων για εξαγορές και συγχωνεύσεις κυρίως λόγω
της επέκτασης των ελληνικών τραπεζών και των τηλεπικοινωνιακών εταιρειών στα Βαλκάνια και τη
Νοτιοανατολική Ευρώπη (…)».
−Στις 17/04/2002, η ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ δηµοσίευσε άρθρο του κ. Γιώργη Μέρµηγκα µε το
χαρακτηριστικό τίτλο: «Σοφοκλέους: Φτερό στον άνεµο.» Μέσα σε λίγες γραµµές, ο έγκριτος
αρθρογράφος περιέγραφε ζωντανά τη θλιβερή κατάσταση του Χρηµατιστηρίου − κατάσταση για την
οποία ο Πρωθυπουργός είχε αρνηθεί να δώσει πειστικές απαντήσεις στη συνέντευξη που διαβάσατε
προηγουµένως.
Παραθέτω αποσπάσµατα:
«Το χρηµατιστηριακό ωστόσο εξακολουθεί να παραµένει θολό και κάθε πρόβλεψη ενέχει ισχυρό
το στοιχείο της διάψευσης, αφού ολόκληρη η αγορά αναδύει εικόνα “φτερού στον άνεµο”, µε
παροπλισµένα εκείνα τα τµήµατα των επενδυτών που θα µπορούσαν να προσδώσουν το απαιτούµενο
εύρος, ώστε να ξεκινήσει η διαδικασία σταθεροποίησης. (…)
Λογικά, έστω και υπό καθεστώς παραλογισµού, η χρηµατιστηριακή αγορά, έχοντας “ξύσει”
πολλάκις τον πάτο του βαρελιού, που τοποθετείται κάπου εκεί γύρω στα επίπεδα των 2.000 µονάδων, θα
πρέπει λίαν συντόµως να επιχειρήσει άνοδο προς την αρκετά ολισθηρή περιοχή (όπως αποδείχθηκε) των
2.250 έως 2.300 µονάδων.
Τίποτε, ωστόσο, δεν θα πρέπει να θεωρείται δεδοµένο πια στο ελληνικό χρηµατιστήριο, αφού οι
στρεβλώσεις σε πολλά επίπεδα έχουν αγγίξει αδιανόητα έως πριν από λίγους µήνες όρια, “καίγοντας”
έτσι και τις όποιες κινήσεις στοιχειώδους αυτοάµυνας.»179
111

Την εποµένη, η ίδια εφηµερίδα θα διέψευδε και τον ισχυρισµό του κ. Σηµίτη ότι οι Έλληνες
εργαζόµενοι αύξησαν το πραγµατικό τους εισόδηµα κατά 5%. Να τι έγραψε:
«Ένας στους έξι Έλληνες ζει κάτω από το όριο της φτώχειας, δεν διαθέτει δηλαδή ούτε το 60%
του µέσου εισοδήµατος.
Και αυτό παρά την αύξηση των κοινωνικών δαπανών στη χώρα µας, που κυµαίνονταν το 1999
στο 25,5% του ΑΕΠ (9,27 τρισ. δρχ.), έναντι 22% το 1993 (4,68 τρισ. δρχ.).
Η παραδοχή της διαπίστωσης από τον υπουργό Εργασίας ∆. Ρέππα, καταδεικνύει το πρόβληµα
οικονοµικού και κοινωνικού αποκλεισµού και στη χώρα µας, παρά την παραοικονοµία, το υψηλό
ποσοστό ιδιοκατοίκησης, την ιδιοκατανάλωση του πρωτογενούς τοµέα (κοντά στο 20%) και το
σηµαντικό (κοινωνικό-οικονοµικό) ρόλο της οικογένειας.»180
Αλλά και το ψωµί-ψωµάκι κοντεύουµε οι περισσότεροι να πούµε, αφού, παρ’ όλο ότι έχουµε
τους χαµηλότερους µισθούς, στην Ευρώπη των 15, «Με βάση τα στοιχεία της Κοµισιόν, η Ελλάδα
έρχεται 6η κατά σειρά πιο ακριβή χώρα στην Ε.Ε. στα τρόφιµα και τα βασικά προϊόντα κατανάλωσης,
συµπεριλαµβανοµένου του ΦΠΑ. Τις δύο πρώτες θέσεις κατέχουν Σουηδία και ∆ανία.
Ακολουθούν Φινλανδία, Ιρλανδία, Βρετανία και αµέσως µετά η Ελλάδα. Όλες οι άλλες
κοινοτικές χώρες, συµπεριλαµβανοµένων των Ιταλίας, Γαλλίας και Γερµανίας, έχουν πιο φθηνές αγορές
τροφίµων από την ελληνική. Τη φθηνότερη αγορά στην Ε.Ε. έχει η Ισπανία και ένα σκαλί πιο πάνω
βρίσκεται η ...Ολλανδία.»181
Κατά τ’ άλλα, ο κ. Σηµίτης µας προέτρεψε να είµαστε ευχαριστηµένοι διότι «οι περισσότεροι
εργαζόµενοι, αυτοί που µε τον ιδρώτα του µετώπου τους κάθε φορά παλεύουν για την επιβίωση, έχουν
περισσότερα χρήµατα στην τσέπη»!
Πρέπει να παραδεχτούµε ότι, αν µη τι άλλο, ο Πρωθυπουργός µας διέθετε πολλή φαντασία…
−Στην οµιλία του στα εγκαίνια της 67ης ∆ιεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης, 6 Σεπτεµβρίου
2002, ο Πρωθυπουργός απέφυγε να πιάσει στο στόµα του τη λέξη Χρηµατιστήριο. Μύριζε πτωµαΐνη
και δεν του άρεσε. Το πικρό ποτήρι όµως δεν το απέφυγε κατά τη συνέντευξη Τύπου δυο µέρες
αργότερα. Είναι πάντως περίεργο το γεγονός ότι παρ’ όλη την τραγικότητα της κατάστασης στη
Σοφοκλέους, µόνο ένας δηµοσιογράφος τόλµησε να ενοχλήσει τον κ. Σηµίτη για το θέµα. Ιδού η
ερώτηση και η απάντηση:
Γ. ΑΡΓΥΡΟΣ (“ΣΚΑΪ”): «Κύριε Πρόεδρε, πρόσφατα κάνατε τη φορολογική µεταρρύθµιση
και σας κατηγόρησαν ότι δεν ήσασταν τολµηροί, δεν προχωρήσατε σε δραστικές αλλαγές για το
αφορολόγητο της οικογένειας. Και από εκεί και πέρα, δεν υπήρχε αναπτυξιακός χαρακτήρας και ακόµη,
ότι κάποιοι τοµείς της οικονοµίας, ενώ η οικονοµία µας βεβαιώνετε ότι πάει καλά, το Χρηµατιστήριο για
παράδειγµα παραµένει καθηλωµένο για τέταρτη χρονιά.»
ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ: «Πρώτα απ’ όλα, να σας πω για το Χρηµατιστήριο. Εάν δούµε τους
δείκτες του Χρηµατιστηρίου Αθηνών και τους συγκρίνουµε µε τους δείκτες των ευρωπαϊκών
Χρηµατιστηρίων, θα διαπιστώσουµε ευκολότατα ότι, µετά από µία ορισµένη ηµεροµηνία, δεν θυµάµαι
πότε ακριβώς, αλλά όχι πρόσφατα, αυτό ισχύει για ένα χρόνο ή και περισσότερο, όταν στην Ελλάδα οι
τιµές των µετοχών ήρθαν στο επίπεδο της ζήτησης της αγοράς, το Χρηµατιστήριο Αθηνών ακολούθησε
την ίδια περίπου πορεία. Θα µπορούσα να πω και ακριβώς την ίδια πορεία, που ακολούθησαν και τα
Χρηµατιστήρια της Ευρώπης και των Ηνωµένων Πολιτειών.
Όπως ξέρετε, λόγω του θέµατος του ENRON, λόγω πρόσφατα του φόβου για την ανατίµηση του
πετρελαίου, λόγω της πτώχευσης της WORLD COM, λόγω του ότι η VIVENTI, µία από τις µεγαλύτερες
επιχειρήσεις στον κόσµο, έχασε το 85% της αξίας της, λόγω της µεγάλης κρίσης στις µετοχές της
Πληροφορικής, τα Χρηµατιστήρια διεθνώς έπεσαν. Και η πτώση αυτή είναι αντίστοιχη στο
Χρηµατιστήριο Αθηνών στο ίδιο περίπου επίπεδο. Λέω µετά την ηµεροµηνία εκείνη η οποία
σηµατοδότησε το τέλος της ειδικής συµπεριφοράς του Χρηµατιστηρίου Αθηνών.
Άρα, το συµπέρασµα είναι ότι και στο µέλλον οι εξελίξεις στο Ελληνικό Χρηµατιστήριο θα είναι
συνδεδεµένες µε τις εξελίξεις στα διεθνή Χρηµατιστήρια. Το Ελληνικό Χρηµατιστήριο ίσως λόγω του
υψηλότερου ρυθµού ανάπτυξης που έχει η χώρα, µπορεί να έχει κάποιες διαφορετικές καλύτερες
αντιδράσεις. Ίσως».
Όπως βλέπετε δεν ίδρωσε τ’ αυτί του κ. Σηµίτη από την ερώτηση, ούτε και έκανε τον κόπο να
απαντήσει επί της ουσίας. Οι γενικολογίες, οι υπεκφυγές και οι δικαιολογίες είναι άλλωστε ίδιον του
άνδρα. Τώρα για όλα έφταιγε η διεθνής κρίση! «∆εν θυµάµαι πότε ακριβώς», είπε, υποτιµώντας τη
112

νοηµοσύνη των ακροατών του και αδιαφορώντας για τις εντυπώσεις που θα προκαλούσε η απάντηση
αυτή. Ώστε λοιπόν, κατά τον Πρωθυπουργό µας, «όταν στην Ελλάδα οι τιµές των µετοχών ήρθαν στο
επίπεδο της ζήτησης της αγοράς, το Χρηµατιστήριο Αθηνών ακολούθησε την ίδια περίπου πορεία» µε τα
ξένα!
Μα είναι δυνατόν, κοτζάµ πρωθυπουργός να πηγαίνει στο κορυφαίο οικονοµικό γεγονός της
χρονιάς απροετοίµαστος για ένα τόσο ζωτικό θέµα; Αλλά ο κ. Σηµίτης δεν ήταν αδιάβαστος. Ήταν
απλά πονηρούλης. Αν έδινε ηµεροµηνία που «οι τιµές των µετοχών ήρθαν στο επίπεδο της ζήτησης της
αγοράς», θα µπορούσε κάποιος να τον κολλήσει στον τοίχο. ∆ιότι όταν άρχισε η πτώση των ξένων
χρηµατιστηρίων, η Σοφοκλέους σερνόταν ήδη για πολύ καιρό γύρω στις 2.100 µονάδες. Αυτό λοιπόν
ήταν το επίπεδο της ζήτησης της αγοράς κατά τη γνώµη του; Επίπεδο στο οποίο η αγορά βρισκόταν
στις αρχές του 1998; Και δεν ένιωθε την ανάγκη να απολογηθεί γι’ αυτό; Να εξηγήσει το γιατί;
Αλλά ποια ήταν η απόκλιση των ξένων χρηµατιστηρίων από τη µέγιστη τιµή τους; Τη στιγµή
(13/09/2002) που ο δικός µας Γ. ∆. µέτραγε 70% απώλειες από τα υψηλά της 17ης Σεπτεµβρίου1999,
(κι αν ήταν αντιπροσωπευτικότερος θα µέτραγε πάνω από 90% απώλειες) η Πορτογαλία µέτραγε
απώλειες κατά 32%, ενώ ο DOW JONES είχε χάσει 29,26% από τα υψηλά του. Εξάλλου καµία άλλη
χώρα δεν περίµενε Ολυµπιακούς Αγώνες, ούτε είχε στη διάθεσή της πακτωλό κοινοτικών κονδυλίων
όπως η Ελλάδα. ∆εν δικαιούνταν, λοιπόν, η µάλλον δεν όφειλε η χώρα µας να διαφοροποιηθεί, πολύ
περισσότερο αφού η δραµατική πτώση της είχε προηγηθεί εκείνης των ξένων χρηµατιστηρίων; Γιατί
άραγε δεν µπορούσε να αποτελέσει µια όαση στη διεθνή κρίση όπου θα εισέρεαν τα ξένα κεφάλαια;
Μα απλούστατα διότι η οικονοµία µας είναι προβληµατική και το Χρηµατιστήριό µας αναξιόπιστο!
∆εν το εµπιστεύονται πλέον ούτε οι Έλληνες. Όλα τα άλλα είναι προφάσεις εν αµαρτίες…
−Στις 13/09/2002, ο Γ.∆. διέσπασε το “ψυχολογικό” φράγµα των 2.000 µονάδων, κλείνοντας
στις 1.966,74 µονάδες. Και στις 9 Οκτωβρίου 2002, ο Γ.∆. βρέθηκε στις 1.727,09 µονάδες! Όσο κι αν
ο κ. Σηµίτης προσπαθούσε να κρύψει τις ανησυχίες του, όσο κι αν δεν τον συγκινούσε το δράµα των
εκατοντάδων χιλιάδων µικροεπενδυτών, είναι αδύνατο να µην είχε συνειδητοποιήσει τις
δυσµενέστατες επιπτώσεις της χρηµατιστηριακής κρίσης στην ελληνική οικονοµία. ∆εν ήταν µόνο τα
φορολογικά έσοδα από τις χρηµατιστηριακές συναλλαγές που είχαν δραµατικά µειωθεί. Ήταν και η
χαµηλή ρευστότητα στη Σοφοκλέους που περιόριζε τη δυνατότητα των µετοχοποιήσεων, πράγµα που
είχε επιπτώσεις στα δηµόσια έσοδα. Επίσης, η αδυναµία των “ΧΑΑµένων” επενδυτών να
καταναλώσουν και ο περιορισµός της δυνατότητας των εισηγµένων επιχειρήσεων να αντλήσουν νέα
κεφάλαια για τις επενδύσεις τους µέσω του ΧΑΑ συνιστούσαν κίνδυνο για την ανάπτυξη. Ο κ.
Σηµίτης και το οικονοµικό του επιτελείο, µε τις πράξεις και τις παραλείψεις τους, είχαν σκοτώσει την
“αγελάδα” που άρµεγαν. Και είχε έλθει πλέον η ώρα της κρίσεως για την Ελλάδα, την πιο
καθυστερηµένη οικονοµία της Ευρωπαϊκής Ένωσης… Είναι αυτό που λέει: εδώ πληρώνονται όλα!
Ο µειωµένος χρηµατιστηριακός τζίρος στη διάρκεια του εννιαµήνου του 2002 είχε
περιορίσει τα φορολογικά έσοδα σε 56,37 εκατ. ευρώ (19,21 δισ. δρχ.), ενώ το αντίστοιχο χρονικό
διάστηµα του 2001 τα πενιχρά και τότε έσοδα από το Χρηµατιστήριο είχαν ανέλθει σε 97,02 εκατ.
ευρώ (33,06 δισ. δρχ.). Μ’ άλλα λόγια οι εισπράξεις από το ΧΑΑ το 2002 ήταν µειωµένες κατά
41,90% σε σχέση µε το 2001.
Πάντως, η υστέρηση που σηµείωναν τα έσοδα από το φόρο επί των χρηµατιστηριακών
συναλλαγών δεν έδειχνε να ανησυχεί τους επιτελείς του υπουργείου Οικονοµίας. Η «τρύπα», έλεγαν,
θα καλυπτόταν από ΦΠΑ και ανέλεγκτες!
−Στη Συνέντευξη Τύπου του Πρωθυπουργού στην Ένωση Ανταποκριτών Ξένου Τύπου (18
∆εκεµβρίου 2002), όπου απουσίαζε η λέξη χρηµατιστήριο, ο κ. Σηµίτης δέχτηκε και κάποιες
δύσκολες ερωτήσεις για τα οικονοµικά της χώρας. Παραθέτω χαρακτηριστικά αποσπάσµατα:
Γ.ΒΛΑΧΟΣ («MEGA»): «Χαίρετε κύριε Πρόεδρε.(…)
Ωστόσο, όµως, θέλω να κάνω µια βλάχικη ερώτηση, διότι, όπως γνωρίζετε, το Κυπριακό δεν
τρώγεται και υπάρχουν πολλά προβλήµατα στους πολίτες αυτής της χώρας έξω απ’ αυτή την αίθουσα.
Θέλω να σας ρωτήσω, εάν τα γνωρίζετε αυτά τα προβλήµατα και τι προτίθεστε να κάνετε;»
ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ: «(…)
Τώρα κ. Βλάχο, επειδή µε ρωτήσατε αν γνωρίζω τα προβλήµατα, θα σας πω, ότι βεβαίως τα
γνωρίζω τα προβλήµατα. Η ερώτησή σας δηµιουργεί την εντύπωση ότι ξαφνικά εγώ έρχοµαι από άλλον
113

πλανήτη εδώ στη χώρα και στον άλλον πλανήτη το µόνο το οποίο µε απασχολούσε είναι το Κυπριακό.
(…)
Βεβαίως, υπάρχουν προβλήµατα. Υπάρχουν και πολλά προβλήµατα και βεβαίως ο ελληνικός
λαός θέλει να ζήσει καλύτερα. Και αυτό το αίτηµά του είναι ένα αίτηµα για το οποίο όχι µονάχα υπάρχει
κατανόηση, αλλά συµπαράσταση και πεποίθηση ότι είναι απόλυτα δικαιολογηµένο και θέλουµε να το
ικανοποιήσουµε. Αλλά χρήµατα δεν µπορεί να δίνονται σε όλα ταυτόχρονα για ένα άµεσο αποτέλεσµα.
Υπάρχουν προτεραιότητες και σύµφωνα µ’ αυτές τις προτεραιότητες δουλεύουµε. Και όπως τα
προηγούµενα χρόνια βελτιώσαµε την κατάσταση, θα συνεχίζουµε να τη βελτιώνουµε.»
(…) (…)
Γ. ΚΑΡΕΛΙΑΣ («ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ»): «Κύριε Πρόεδρε, τα προηγούµενα χρόνια της
θητείας σας κι εσείς λέγατε αλλά και µάλλον κατά κοινή οµολογία ότι η οικονοµία ήταν το δυνατό χαρτί
σας. Έτσι ξέραµε. Το τελευταίο διάστηµα ακούµε από την Αντιπολίτευση ότι η οικονοµία καταρρέει.(…)
Παράλληλα, οι έρευνες της κοινής γνώµης δείχνουν ότι οι οικονοµικές προσδοκίες είναι από
περιορισµένες έως ανύπαρκτες για τα επόµενα χρόνια. Θέλω να σας ρωτήσω, πως σκοπεύετε να το
αντιµετωπίσετε αυτό; Πιστεύετε ότι οι επιτυχίες στα εθνικά θέµατα µπορούν να το αντισταθµίσουν;
Ευχαριστώ.»
ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ: «(…)
Η οικονοµία είναι και εξακολουθεί να είναι και θα είναι το δυνατό χαρτί της Κυβέρνησης.
Γιατί; Ας κοιτάξουµε για παράδειγµα, τι συµβαίνει στη Γερµανία.(…)
Ας δούµε τι συµβαίνει στη Γαλλία.(…)
Ας πάρουµε την Ολλανδία.(…)
Ας συγκρίνουµε τη χώρα µας. Όλοι γνωρίζουµε ότι η Ελλάδα έχει ένα ρυθµό ανάπτυξης, ο
οποίος κυµαίνεται γύρω στο 3,8%.(…)
Σε σχέση µε αυτό το µέγεθος, είµαστε σε πολύ ικανοποιητικό επίπεδο και κανείς δεν µπορεί να
ισχυριστεί, ότι µε το µέγεθος αυτό η οικονοµία δεν πάει καλά. Και όποιος λέει ότι η οικονοµία καταρρέει
λέει αστειότητες.
(…)
Επαναλαµβάνω, η πραγµατική κατάσταση της οικονοµίας είναι καλή. Υπάρχει όµως και ένα
περιρρέον κλίµα, µια περιρρέουσα ατµόσφαιρα.(…)»
Ιδού λοιπόν πώς ο κ. Σηµίτης υπεραµύνθηκε σθεναρά το “ισχυρό χαρτί” του, την οικονοµία,
και απέδωσε τα όποια αρνητικά συµπτώµατα στην περιρρέουσα ατµόσφαιρα! Φταίει άραγε η
περιρρέουσα ατµόσφαιρα για το ότι, π.χ., οι ελληνικές επιχειρήσεις είναι τελευταίες σε
ανταγωνιστικότητα µεταξύ των χωρών της Ευρώπης; Άλλωστε, αυτό το είχε οµολογήσει και ο ίδιος ο
κ Σηµίτης στην οµιλία του στο Εθνικό Συµβούλιο Ανταγωνιστικότητας (19 Νοεµβρίου 2002),
λέγοντας ότι στον τοµέα αυτό η χώρα µας «Εξακολουθεί, όµως, να υστερεί τόσο σε σχέση µε τους
εταίρους της στην ΕΕ όσο και µε άλλες χώρες του ΟΟΣΑ. Αυτό σηµαίνει ότι χρειάζεται περισσότερη
δουλειά και σωστός σχεδιασµός.»
Ευτυχώς, πάντως, που τούτη τη φορά ο Πρωθυπουργός τουλάχιστον οµολόγησε πως
«υπάρχουν και πολλά προβλήµατα και βεβαίως ο ελληνικός λαός θέλει να ζήσει καλύτερα.»
−Στην Οµιλία του Πρωθυπουργού κατά τη συζήτηση στη Βουλή για τον Προϋπολογισµό (22
∆εκεµβρίου 2002), ο κ. Σηµίτης δεν αναφέρθηκε ούτε έµµεσα στο Χρηµατιστήριο. Εστίασε τους
κοµπασµούς του για τη δήθεν επιτυχή οικονοµική πολιτική της κυβέρνησής του στο ρυθµό
ανάπτυξης. Μεταξύ άλλων, είπε τα εξής:
«Κεντρικό στοιχείο του προϋπολογισµού είναι η πρόβλεψη για το ρυθµό ανάπτυξης. Η
πρόβλεψή µας είναι ότι ο ρυθµός θα είναι παρόµοιος µε τον φετινό, 3,8%.
(…) (…)
Ο ρυθµός αύξησης του ΑΕΠ είναι αυτός που τελικά δείχνει την επιτυχία ή την αποτυχία της
οικονοµικής πολιτικής. Η συνεχιζόµενη ευηµερία είναι αυτή που απαιτεί ο πολίτης και ο ρυθµός
ανάπτυξης µετράει καλύτερα από άλλους δείκτες αυτή την ευηµερία.
(…) (…)
Ευτυχώς όµως για την ελληνική οικονοµία, το ΠΑΣΟΚ είναι εδώ. Και θα παραµείνει εδώ. Το
ΠΑΣΟΚ θα συνεχίζει την πολιτική του. Το ΠΑΣΟΚ θα συνεχίζει να υποστηρίζει τις επενδύσεις,

114

ιδιωτικές και δηµόσιες. Αυτές δηµιούργησαν και θα συνεχίσουν να δηµιουργούν την ειδοποιό διαφορά
στους ρυθµούς ανάπτυξης.
(…) (…)

Σε αυτό το διεθνές περιβάλλον η Ελλάδα έχει µια ιδιαιτερότητα: Τη σταθερότητα, που
εξασφαλίζουµε µε την οικονοµική µας πολιτική. Η πολιτική αυτή αποδίδει γιατί τα τελευταία χρόνια την
εφαρµόζουµε αδιάλειπτα. Η ανεργία µειώνεται, η απασχόληση αυξάνεται, η ευηµερία του πολίτη
πολλαπλασιάζεται. Ο πολίτης µπορεί να προσβλέπει µε σιγουριά το µέλλον του.»
Ποιος τη χάρη µας λοιπόν! Το ΠΑΣΟΚ είναι εδώ! Τι ανάγκη έχουµε; Η ευηµερία µας, λέει,
πολλαπλασιάζεται! Μα καλά, πώς δεν το καταλάβαµε ακόµη;
−Στη συνέντευξη του Πρωθυπουργού στην εφηµερίδα “ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ” και στο
δηµοσιογράφο Γιώργο Καρελιά (10 Ιανουαρίου 2003), η οποία εστιάστηκε στην Ελληνική Προεδρία
στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ο κ. Σηµίτης κατέληξε: «Η Προεδρία µας θα είναι ένα σηµαντικό λιθάρι στον
δρόµο για µια πιο ισχυρή Ελλάδα, πιο ανταγωνιστική, µε διεθνή αναγνώριση. Αν κάνουµε τη δουλειά
µας σωστά, η “ανάκαµψη” θα έρθει από µόνη της.»
Μα καλά, ακόµη δεν ήρθε η “ανάκαµψη”; Ακόµη την περιµένουµε; Κι όλη αυτή η
“ανάπτυξη” που µας εξασφάλισε το ΠΑΣΟΚ δεν ήταν “ανάκαµψη”; Αυτά δηλαδή που ακούσαµε από
τον Πρωθυπουργό στην οµιλία του για τον προϋπολογισµό του 2003, περί ευηµερίας του πολίτη κλπ.,
δεν ήταν “ανάκαµψη”;
Προφανώς εδώ έχουµε πάλι την επαλήθευση του γνωµικού: «Γλώσσα λανθάνουσα λέγει την
αλήθεια»… Περιττό βέβαια να σας πω ότι η λέξη χρηµατιστήριο απουσίαζε παντελώς και από αυτή
τη συνέντευξη.
Κανείς τότε δεν θα µπορούσε να φανταστεί ότι ο κ. Σηµίτης τρεις µήνες αργότερα θα
αναγκαζόταν από τις περιστάσεις να ξαναπιάσει στο στόµα του την απαγορευµένη λέξη. Βλέπετε, έχει
ο καιρός γυρίσµατα… Τι έγινε λοιπόν; Θα παραθέσω σχετικά αποσπάσµατα από άρθρο του κ. Γ.
Παπαχρήστου στη φιλοκυβερνητική εφηµερίδα ΤΑ ΝΕΑ, στις 22/04/2003, και βγάλτε µόνοι τα
συµπεράσµατά σας.
«Στη ∆ικαιοσύνη παραπέµπει η κυβέρνηση το θέµα των κατηγοριών εις βάρος στελεχών
του ΠΑΣΟΚ και της κυβέρνησης για την ενασχόλησή τους µε το Χρηµατιστήριο και τις σχέσεις
τους µε συγκεκριµένα επιχειρηµατικά συµφέροντα.
Η πρωτοβουλία ανήκει στον Πρωθυπουργό Κώστα Σηµίτη, ο οποίος ανέθεσε στον υπουργό
∆ικαιοσύνης Φίλ. Πετσάλνικο να αποστείλει σχετική επιστολή στον εισαγγελέα του Αρείου Πάγου Ε.
Κρουσταλλάκη. Το ενδιαφέρον είναι ότι στην επιστολή του κ. Πετσάλνικου δεν γίνεται καθόλου µνεία
στις υποθέσεις Μαλέσιου, Μανίκα, κ.λπ., αλλά χρησιµοποιείται ορολογία µάλλον περιπεπλεγµένη.
Σύµφωνα µε πληροφορίες, στην επιστολή αναγράφονται τα εξής: “Με αφορµή δηµοσιεύµατα
των τελευταίων ηµερών (“Αυριανή”, κ.λπ.) που έχουν προκαλέσει το ενδιαφέρον της κοινής γνώµης, θα
σας παρακαλούσα όπως επιληφθείτε στο πλαίσιο των αρµοδιοτήτων σας και κατά την κρίση σας.”!…»
Σύµφωνα µε το ίδιο άρθρο, ο Πρωθυπουργός, σε δήλωσή του µετά τη σύσκεψη που είχε στο
Μέγαρο Μαξίµου για το θέµα, διατεινόταν ότι «η κυβέρνηση υπερασπίζεται σε κάθε περίπτωση τη
νοµιµότητα και τη διαφάνεια», τονίζοντας ότι «είµαστε αδιάλλακτοι κατά της διαφθοράς» και
προσθέτοντας πως «δεν θα καλύψουµε, δεν θα συµβιβαστούµε».
Για άλλη µια φορά, και όπως πάντα πολύ αργά, ο κ. Σηµίτης σύρεται στο να καταγγείλει τη
διαφθορά όταν το έγκληµα έχει προ πολλού ολοκληρωθεί και το κοµπόδεµα του κοσµάκη έχει κάνει
φτερά…
Ο Πρωθυπουργός ανέφερε επίσης, πάντα σύµφωνα µε το άρθρο του κ. Παπαχρήστου, ότι
υπάρχει η ανεξάρτητη ∆ικαιοσύνη, η οποία «κρίνει το αξιόποινο, κρίνει τις όποιες καταγγελίες για τον
οιονδήποτε» και πρόσθεσε µια διακήρυξη αρχών περί νοµιµότητας και διαφάνειας: «Τα πολιτικά
πρόσωπα - όλα τα πολιτικά πρόσωπα - έχουν την προσωπική τους διαδροµή και ευθύνη. Κρίνονται
πολιτικά κάθε µέρα για το ήθος και τη δηµόσια συµπεριφορά τους προς όλους µας. Αρκεί να
διακρίνουµε την ουσία από τις προσπάθειες δηµιουργίας εντυπώσεων. Το απαιτεί η εύρυθµη λειτουργία
του πολιτικού µας συστήµατος.»
Ο κ. Σηµίτης, όµως, άφησε υπονοούµενα για τη σκοπιµότητα των καταγγελιών και για το
χρόνο που κάποιοι επέλεξαν να τις εκτοξεύσουν. Κι εγώ µε τη σειρά µου εκφράζω υποψίες για τη
σκοπιµότητα της χιονοστιβάδας των όψιµων αποκαλύψεων. Μήπως κάποιοι αποβλέπουν στο να
115

παρουσιάσουν τον κ. Σηµίτη ως όψιµο τιµητή µιας καθυστερηµένης χρηµατιστηριακής δήθεν
κάθαρσης και διαφάνειας και έτσι, εν όψει εκλογών, να αποπροσανατολίσουν το λεηλατηµένο λαό
από τις ευθύνες του ίδιου του Πρωθυπουργού για τη µεθοδευµένη παραπλάνηση και τον
εκµαυλισµό των ανυποψίαστων Ελλήνων πολιτών στο σφαγείο του χρηµατιστηριακού καζίνου
το 1998-1999;
Ζητώ συγνώµη, πάντως, που µε την κριτική µου φαίνεται ότι παίρνω πολιτική θέση. Κάθε
άλλο. Προσωπικά δεν ανήκω σε κανένα κόµµα, ούτε µικρό ούτε µεγάλο, και δυστυχώς δεν µε
εκφράζει κανένας αρχηγός κόµµατος.

4

Ο Παπαδήµος και οι άλλοι
Ο κ. Λουκάς Παπαδήµος, ως επικεφαλής της Τράπεζας της Ελλάδος από τον Οκτώβριο του
1994, θεωρείται ο βασικός συντελεστής της ένταξης στην ΟΝΕ, διότι ήταν ο συνοµιλητής της
ελληνικής πλευράς µε την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Για να κατανοήσουµε, όµως, τη
στρατηγικής σηµασίας θέση που κατείχε ο κ. Παπαδήµος ως διοικητής της ΤτΕ στην επίµαχη περίοδο
του χρηµατιστηριακού “έπους”, είναι χρήσιµο να πούµε και λίγα λόγια για την κεντρική τράπεζα της
χώρας µας.
Η Τράπεζα της Ελλάδος ιδρύθηκε το 1927 και άρχισε να λειτουργεί το Μάιο του 1928. Εκτός
από το κεντρικό της κατάστηµα στην Αθήνα, λειτουργούν και 27 υποκαταστήµατα σε όλη την
επικράτεια.
Η ΤτΕ είναι µέλος του Ευρωπαϊκού Συστήµατος Κεντρικών Τραπεζών (ΕΣΚΤ), στο οποίο
ανήκουν η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) και οι εθνικές κεντρικές τράπεζες των 15 κρατών
της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Από την 1/1/2001 η Τράπεζα της Ελλάδος συµµετέχει στην άσκηση της
νοµισµατικής και συναλλαγµατικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Νοµισµατικής Ένωσης που
χαράσσεται από το ∆ιοικητικό Συµβούλιο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.
Επίσης, από την 1η Ιανουαρίου 2001 η Τράπεζα της Ελλάδος ανήκει στο Ευρωσύστηµα, το
οποίο περιλαµβάνει την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και τις υπόλοιπες 11 εθνικές κεντρικές
τράπεζες των κρατών που ανήκουν στην ζώνη του ευρώ.
Σε εθνικό επίπεδο, η Τράπεζα της Ελλάδος έχει τις εξής αρµοδιότητες:
∗Κατέχει και διαχειρίζεται τα επίσηµα συναλλαγµατικά αποθέµατα της χώρας.
∗Εκδίδει τραπεζογραµµάτια, τα οποία κυκλοφορούν ως νόµιµο χρήµα.
∗Ασκεί προληπτική εποπτεία στα πιστωτικά ιδρύµατα και σε άλλα χρηµατοπιστωτικά
ιδρύµατα.
∗Προωθεί και επιβλέπει την οµαλή λειτουργία των συστηµάτων πληρωµών και των
συστηµάτων διακανονισµού χρεογράφων.
∗Ενεργεί ως ταµίας και εντολοδόχος του ∆ηµοσίου.
−Το καλοκαίρι του 1999, η µετοχή της Τραπέζης της Ελλάδος είχε παρουσιάσει περίεργη, κατά
πολλούς ύποπτη, συµπεριφορά στο ταµπλό της Σοφοκλέους. Η ύποπτη αυτή συµπεριφορά
περιγράφηκε πολύ γλαφυρά από τους δηµοσιογράφους Γιάννη Αγγελή και Βασίλη Γεώργα, στην «Ε»,
στις 11/08/1999. Παραθέτω χαρακτηριστικά αποσπάσµατα του άρθρου µε τίτλο «Tι κρύβει το ράλι της
Tράπεζας Eλλάδος», και… αµαρτίαν ουκ έχω:
«∆εν υπάρχει καπνός χωρίς φωτιά, λέει η παροιµία, αλλά αυτό δεν σηµαίνει ότι η ποσότητα του
καπνού που αναθρώσκει, δικαιολογείται πάντα από την ένταση της φωτιάς που τον γεννά...
Στην περίπτωση όµως της τιµής της µετοχής της Τράπεζας της Ελλάδος, η οποία έχει ξεπεράσει
τις 160.000 δραχµές, σηµειώνοντας άνοδο της τάξης του 350% από τις αρχές του χρόνου (160% σε 12
ηµέρες), έχουν δηµιουργηθεί ερωτήµατα όσον αφορά τη σχέση του “καπνού” και της “φωτιάς”.(…)

116

(…)H άνοδος αυτή σηµειώνεται µε ελάχιστο όγκο συναλλαγών, ο οποίος σπάνια ξεπερνά τα
3.000 τεµάχια ηµερησίως, σε σύνολο 2.979.733 µετοχών. (…)
Πάντως στη χρηµατιστηριακή αγορά, πέραν των διαφόρων “σεναρίων” που ακούγονται τις
τελευταίες ηµέρες, οι πληροφορίες θέλουν δέκα τουλάχιστον γνωστά πρόσωπα του εγχώριου
επιχειρηµατικού κόσµου, οι οποίοι είναι “παλιοί” µέτοχοι της ΤτΕ, να “παίζουν” τη µετοχή σε µια
προσπάθεια να “εξισορροπήσουν”, όπως ισχυρίζονται, την τιµή της µε τις υπόλοιπες µετοχές του
τραπεζικού κλάδου.
Tριετής “ προσπάθεια”.
Παλαιοί επαγγελµατίες του χώρου θυµούνται τους “γνωστούς-αγνώστους” πιστούς “φίλους”
της µετοχής της ΤτΕ να συγκεντρώνουν σταδιακά κατά την τελευταία τριετία τα χαρτιά από την αγορά σε
τιµές ιδιαίτερα ελκυστικές για τα σηµερινά επίπεδα.(…)
Έτσι, έπειτα από ένα ιδιαίτερα µεγάλο διάστηµα κατά το οποίο η µετοχή της ΤτΕ βρισκόταν στα
επίπεδα των 60.000-65.000 δρχ. µε όχι περισσότερα από 2.000 τεµάχια να αλλάζουν χέρια καθηµερινά,
“ξηµέρωσε” η 26η Ιουλίου, οπότε ξαφνικά και δίχως να συντρέχει κάποιος ιδιαίτερος λόγος το χαρτί
βρέθηκε στο πλαφόν της ανώτατης ηµερήσιας ανόδου, δίχως µάλιστα να έχει “ξεκολλήσει” από εκεί
µέχρι και το τέλος της χθεσινής συνεδρίασης.
Το πού θα καταλήξει αυτό το ανοδικό και σίγουρα αξιοπρόσεκτο ράλι, µόνο ο “Θεός” της
Σοφοκλέους µπορεί να ξέρει, άντε και µερικοί άλλοι...»
Σύµφωνα µε το ίδιο άρθρο, ανώτατος διοικητικός παράγοντας της ΤτΕ, από τον οποίο η «Ε»
ζήτησε να σχολιάσει την εξέλιξη της τιµής της µετοχής της τράπεζας, επιβεβαίωσε ότι η διοίκηση
παρακολουθούσε την τιµή της µετοχής, δηλώνοντας: «∆εν µπορούµε πάντως να πούµε ότι έχουµε
ενδείξεις ότι παίζονται κάποια παιχνίδια µε την τιµή της µετοχής».
Είναι περίεργο, όµως, πώς θα µπορούσαν να παίζονται ύποπτα παιχνίδια κάτω από τη µύτη
του αξιότιµου κ. Λουκά Παπαδήµου! ∆εν νοµίζετε; Πάντως, απ’ ό,τι ξέρω, η µετοχή της Τραπέζης
της Ελλάδος δεν µπήκε ποτέ υπό “επιτήρηση”. Σιγά που θα έµπαινε!
−Την Κυριακή 19 Σεπτεµβρίου 1999, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, σε άρθρο της µε τίτλο «SOS
Παπαδήµου προς επενδυτές», κατ’ αποκλειστικότητα δηµοσίευσε βαρυσήµαντες δηλώσεις του κ.
Λουκά Παπαδήµου, που αποτέλεσαν και την αφορµή για την αρχή της πτώσης του ΧΑΑ. Με τις
δηλώσεις αυτές ο κ. Παπαδήµος προσπάθησε να νίψει τας χείρας του από τη ληστεία που
συντελούνταν στη Σοφοκλέους. Ήταν όµως πολύ αργά, και καµία δήλωση δεν µπορούσε πλέον να τον
απαλλάξει των δικών του ευθυνών. (Σηµειωτέον ότι την προηγουµένη είχαν γίνει δηλώσεις του
διοικητή της Εθνικής Τράπεζας, κ. Θ. Καρατζά, µε τις οποίες και εκείνος προειδοποιούσε το
επενδυτικό κοινό για τις υπερβολές που διαµορφώνονταν στις λεγόµενες περιφερειακές µετοχές.)
Ο κ. Παπαδήµος επισήµανε ότι «κατά τους τελευταίους µήνες παρατηρείται µια διευρυνόµενη
αναντιστοιχία µεταξύ της αύξησης των τιµών των µετοχών πολλών επιχειρήσεων και της
προσδοκώµενης ανόδου της κερδοφορίας τους κατά τα επόµενα έτη. Οι τιµές πολλών µετοχών, σε σχέση
µε τα πρόσφατα και ορθολογικώς προσδοκώµενα επιχειρηµατικά κέρδη, έχουν διαµορφωθεί σε
ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα, συγκρινόµενα µε τις αντίστοιχες σχέσεις χρηµατιστηριακών τιµών και
επιχειρηµατικών κερδών που έχουν διαµορφωθεί στις κεφαλαιαγορές άλλων χωρών.»
Ας προσπαθήσουµε να αναλύσουµε τη δήλωση αυτή. Κατ’ αρχήν είναι διατυπωµένη αρκετά
αόριστα. Το «κατά τους τελευταίους µήνες» σηµαίνει ότι το πρόβληµα ήταν παλιό και απλά ο κ.
Παπαδήµος καθυστέρησε πολύ να επισηµάνει τους κινδύνους στους µικροεπενδυτές. Όπως όµως
απέδειξαν οι θλιβερές εξελίξεις, το ΧΑΑ ήταν υπερτιµηµένο ήδη από τα τέλη του 1998, αλλά όλοι οι
αρµόδιοι ντοπάριζαν τους µικροεπενδυτές µιλώντας για ακόµη καλύτερες µέρες. Οι υψηλές
αποτιµήσεις του ΧΑΑ, σαφώς µη συγκρινόµενες µε τις χρηµατιστηριακές τιµές άλλων
κεφαλαιαγορών, οφείλονταν, όπως µας είχαν πει, στην προσδοκώµενη ραγδαία µείωση των
επιτοκίων, στην αναµενόµενη είσοδο της Ελλάδας στην ΟΝΕ και στα έργα για τους Ολυµπιακούς του
2004, παράγοντες που δεν υφίσταντο σε άλλες κεφαλαιαγορές. Επιπλέον, ο κ. διοικητής µίλησε για
µετοχές πολλών επιχειρήσεων, που σηµαίνει ότι κατά την άποψή του το πρόβληµα το είχαν πολλές
αλλά όχι όλες. Και βέβαια, το µυαλό όλων πήγαινε στις µετοχές της λεγόµενης περιφέρειας, δηλαδή
τις µικροµεσαίες επιχειρήσεις. Στις επόµενες δηλώσεις του αυτό θα διευκρινιζόταν ακόµη καλύτερα
και θα γινόταν σαφές ότι η παρέµβαση του κ. Παπαδήµου ήταν εκ του πονηρού και είχε στόχο να
στρέψει τους επενδυτές προς τα λεγόµενα blue chips (παλαιά τζάκια). Είχε ήδη ξεσπάσει ένας
117

αµείλικτος πόλεµος µεταξύ των παλαιών και νέων τζακιών και φαίνεται πως ο κ. Παπαδήµος δεχόταν
πιέσεις για να παρέµβει.
Είπε λοιπόν στη συνέχεια: «Ιδιαίτερα προβληµατίζει το γεγονός ότι κατά τους τελευταίους µήνες
έχει σηµειωθεί µεγάλη άνοδος των τιµών των µετοχών εταιρειών µε περιορισµένα ή και ανύπαρκτα
κέρδη, χωρίς αξιόλογα περιουσιακά στοιχεία και µε αβέβαιες οικονοµικές προοπτικές. Η εξέλιξη αυτή
δεν µπορεί παρά ν’ αντικατοπτρίζει ελλιπή ή λανθασµένη πληροφόρηση και άγνοια των κινδύνων που
αντιµετωπίζονται.»
Ας σταθούµε λίγο και σ’ αυτή τη δήλωση. Μήπως η µεγάλη άνοδος των τιµών κάποιων
µετοχών δεν οφειλόταν σε φυσιολογική αυξηµένη ζήτηση αλλά σε χειραγώγηση και σε παιχνίδια
αδίστακτων κερδοσκόπων µε τη διασπορά ψευδών ειδήσεων; Και γιατί δεν καταδίκασε το γεγονός
αυτό ο κ. Παπαδήµος; Μήπως για να µη θίξει, π.χ., τον κ. Καρατζά της Εθνικής, για το άγριο
κερδοσκοπικό παιχνίδι που είχε στηθεί µε τη µετοχή των Γενικών Αποθηκών – µιας χρεοκοπηµένης
θυγατρικής της Εθνικής Τράπεζας – η οποία είχε ανέβει κατά 389,65% στο διάστηµα 2 Αυγούστου
17 Σεπτεµβρίου;
Αλλά ο κ. διοικητής επέπεσε και σε ένα άλλο ολίσθηµα, όταν αναφέρθηκε σ’ αυτούς που
αγόρασαν τίτλους µε δανεικά. Είπε χαρακτηριστικά: «Όταν όµως διαφανεί η πραγµατικότητα, οι τιµές
προσαρµόζονται απότοµα και οι οικονοµικές συνέπειες µπορεί να είναι επώδυνες, ιδίως για όσους
τελευταίοι εισήλθαν στην αγορά, λίγο πριν επικρατήσει η οικονοµική λογική και απέκτησαν τους
µετοχικούς τίτλους όχι µε ίδια, αλλά µε δανειακά κεφάλαια». Νάτος λοιπόν ο διαπρύσιος κήρυκας της
οικονοµικής λογικής, κ Λ. Παπαδήµος! Είναι ο ίδιος που, ίσως κάτω από πίεση της κυβέρνησης, µια
εβδοµάδα αργότερα αύξησε το όριο δανειοδότησης για αγορά τίτλων από 5 σε 15 εκατοµµύρια
δραχµές για να πάρει κι άλλο κόσµο στο λαιµό του!
Βέβαια ο κ. Παπαδήµος φρόντισε ώστε να µην το βάλουν στα πόδια και εγκαταλείψουν το
ΧΑΑ όσοι θα έπαιρναν στα σοβαρά τις δηλώσεις του. Είπε ότι «όσοι επενδύουν ορθολογικά
λαµβάνοντας υπ’ όψιν τα θεµελιώδη οικονοµικά δεδοµένα των εταιρειών και δεν επηρεάζονται από
φήµες και προσδοκίες χωρίς αντίκρισµα, µπορούν να προσδοκούν ικανοποιητικές αποδόσεις
µεσοπρόθεσµα οι οποίες συναρτώνται και µε τις διεθνείς προοπτικές της ελληνικής οικονοµίας»
Ιδού η πλάνη και η παραπλάνηση των µικροεπενδυτών από το στόµα του διοικητή της
Τράπεζας της Ελλάδος! Από ποιες λοιπόν µετοχές θα προσδοκούσαν ικανοποιητικές αποδόσεις οι
“συνετοί” µικροεπενδυτές; Από τις Τράπεζες, τα υποτιθέµενα “ρετιρέ” της ελληνικής οικονοµίας,
των οποίων ο δείκτης από 11.351,98 µονάδες που είχε κλείσει την εβδοµάδα εκείνη, θα
καταποντιζόταν στις 2.077,99 (-81,69%) στις 12 Μαρτίου του 2003, και για τις οποίες ο διεθνής οίκος
UBS θα έλεγε («Η», 11/03/2003) ότι αποτελούσαν τον “αδύναµο κρίκο” της ελληνικής αγοράς;
Κι όλα αυτά συναρτώνται, είπε ο κ. διοικητής, µε τις διεθνείς προοπτικές της ελληνικής
οικονοµίας! Και για τη συνεισφορά του σ’ αυτές τις προοπτικές, που υποτίθεται ότι ήταν λαµπρές, ο
κ. Παπαδήµος ανταµείφτηκε αργότερα και επελέγη αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής
Τράπεζας! Αλλά ο κ. Παπαδήµος σε καµία περίπτωση δεν λαµβάνει άφεση αµαρτιών µε το
καινούργιο του πόστο. Στη συνείδηση των καµένων µικροεπενδυτών, αλλά και του συνόλου των
Ελλήνων που υφίστανται τις οδυνηρές συνέπειες της αποτυχηµένης οικονοµικής πολιτικής και του
ιδίου, θα είναι πάντα ένοχος. Τώρα, αν είναι ο τρίτος κατά σειράν ένοχος, µετά τον κ. Σηµίτη και τον
κ. Παπαντωνίου είναι µια µικρή λεπτοµέρεια. Και οι τρεις µαζί πάντως θα καταταγούν στην ιστορία
ως το µοιραίο τρίο που οδήγησε την οικονοµία της Ελλάδας στην ύφεση, παρ’ όλο τον πακτωλό των
κοινοτικών κονδυλίων και την οικονοµική αφαίµαξη του κοσµάκη µέσω του Χρηµατιστηρίου.
−Στις 21/09/1999, ο κ. Λουκάς Παπαδήµος έκανε δηλώσεις στην ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ, όπου
αναφέρθηκε στη µείωση των επιτοκίων. Όπως είπε, «Tο ύψος των επιτοκίων τους επόµενους µήνες θα
επιδιώκει τη διατήρηση του πληθωρισµού κάτω του 2%. H βεβαιότητα για τη σύγκλιση διαµορφώνει
περιθώρια µείωσης των επιτοκίων. Aλλά ο βαθµός και ο χρόνος της µείωσης θα εξαρτηθεί από τις
εκτιµήσεις της Tράπεζας της Eλλάδος για την πορεία του πληθωρισµού».72
Όµως ο κ. Παπαδήµος δεν ανησυχούσε µόνο για τον πληθωρισµό. Φοβόταν ότι η µείωση των
επιτοκίων θα οδηγούσε σε περιορισµό των καταθέσεων στις τράπεζες, στρέφοντας κι άλλους
αποταµιευτές στο Χρηµατιστήριο µε αποτέλεσµα περαιτέρω αύξηση των τιµών των µετοχών! Όπως
είχε πει στην «Κ», ήδη υπήρχε «έντονη αναντιστοιχία µεταξύ της αύξησης των τιµών των µετοχών
πολλών επιχειρήσεων και της προσδοκώµενης ανόδου της κερδοφορίας τους.»
118

Πάντως, ο κ. ∆ιοικητής διευκρίνισε: «δεν είµαστε αντίθετοι στην άνοδο του Xρηµατιστηρίου
διότι αυτό χρηµατοδοτεί την αναπτυξιακή διαδικασία, αλλά µας προβληµατίζουν οι υπερβολές».72
Και εδώ είναι το ερώτηµα; Τι θεωρούσε ο κ. Παπαδήµος υπερβολές; Πόσο δηλαδή θα ήταν
ικανοποιηµένος να ανεβαίνει ο ∆είκτης, αφού δεν ήταν αντίθετος στην άνοδο; ∆εν µας το είπε ποτέ
αυτό! Και ποιος µπορούσε να ρεγουλάρει την όρεξη των επενδυτών για αγορές, όταν ο ίδιος ο
Πρωθυπουργός και ο Υπουργός Εθνικής Οικονοµίας τους ξεσήκωναν µε συχνές δηλώσεις,
παρουσιάζοντας το ΧΑΑ σαν κερδοφόρα και αξιόπιστη επένδυση; Κακά τα ψέµατα! Ο µπάρµπαΓιώργης δεν ήταν δυνατό να πει: «εγώ σήµερα δεν αγοράζω, διότι αγόρασε ο γείτονάς µου ο κυρΓιάννης». Αυτά δεν µπορούν να γίνουν σε καµία αγορά. Φαίνεται, όµως, πως και ο κ. Παπαδήµος
αγνοούσε κάποια πράγµατα…
Άλλους θα έπρεπε να ελέγξει ο κ. διοικητής, και πολύ ενωρίτερα, αν ήθελε όντως να
αποφευχθούν οι υπερβολές στο ΧΑΑ: Πρώτα-πρώτα έπρεπε να επιπλήξει την κυβέρνηση Σηµίτη για
την υπέρ της Σοφοκλέους προπαγάνδα της,. Κατόπιν έπρεπε να ελέγξει τους σπερµολόγους, κοινώς
“παπαγαλάκια”, που µε απατηλές δηλώσεις, ψευδείς φήµες και παραπληροφόρηση εκτόξευαν τον
ενθουσιασµό των επενδυτών στο limit-up… Κυρίως όµως, έπρεπε να ελέγξει τα lobbies που µε
στηµένα παιχνίδια και χειραγωγήσεις µετοχών κατασκεύαζαν συνεχόµενα limit-up κι έκαναν τους
φουκαροεπενδυτές να τρέχουν ξοπίσω τους ασθµαίνοντας.
−Στις 22 Σεπτεµβρίου 1999, ο τότε υποδιοικητής της Τραπέζης Ελλάδος, κ. Νίκος
Γκαργκάνας (σηµερινός ∆ιοικητής) έκανε δηλώσεις στην οικονοµική εφηµερίδα ΚΕΡ∆ΟΣ, µε τις
οποίες προσπάθησε να τα “µαζέψει”, εκπέµποντας αντίθετο σήµα από εκείνο του κ. Παπαδήµου!
Θαυµάστε τον και βαθµολογήστε τον:
«Το Χρηµατιστήριο, µε βάσει τα θεµελιώδη µεγέθη της οικονοµίας σε µια οικονοµία που
αναπτύσσεται ταχύτατα, αντανακλά αυτή την πορεία και έχει µία δυναµική. Και η µερισµατική απόδοση,
οι προοπτικές για τα κέρδη, οι προοπτικές για µείωση των επιτοκίων και γενικά για το ρυθµό ανάπτυξης
της οικονοµίας, είναι τέτοιες που δικαιολογούν µια αισιοδοξία για τη µελλοντική εξέλιξη του
Χρηµατιστηρίου.
∆εν νοµίζω ότι όσοι έκαναν ορισµένες παρατηρήσεις και υπογράµµισαν την ανάγκη
προσεκτικής παρακολούθησης των εξελίξεων στο Χρηµατιστήριο, ότι ήθελαν να πουν ότι οι προοπτικές
του Χρηµατιστηρίου δεν είναι καλές. Αντιθέτως, και βεβαίως πρέπει να πω ότι όταν έχουµε µπροστά µας
την ένταξη της Ελλάδας στην ΟΝΕ, που σηµαίνει σταθερότητα τιµών και πολύ χαµηλά επιτόκια, όταν
έχουµε µπροστά µας την εκτέλεση του πακέτου Σαντέρ, όταν έχουµε µπροστά µας την εκτέλεση των
Ολυµπιακών Αγώνων το 2004, όλα αυτά προοιωνίζουν υψηλούς ρυθµούς ανάπτυξης της οικονοµίας, σε
συνδυασµό µε χαµηλά επιτόκια, σταθερότητα τιµών, κερδοφορία των επιχειρήσεων, όχι όλων, πολλών
επιχειρήσεων όµως, και βεβαίως οι επενδυτές που προβλέπουν σωστά, προεξοφλούν αυτές τις
εξελίξεις.»182
Βλέπετε, λοιπόν, από πόσο ψηλά άρχιζε η παραπληροφόρηση; Μια στο καρφί και µια στο
πέταλο! Άντε να βρει άκρη ο νεόκοπος επενδυτής. Ναι µεν, αλλά…
−Την Παρασκευή, 24/09/1999, κι ενώ ο Γ.∆. του ΧΑΑ κατρακυλούσε, για να κλείσει
µειωµένος κατά 5,41% στις 5.503,47 µονάδες (πάνω από 200 µετοχές στο limit down), η οδός
Σοφοκλέους είχε κατακλυστεί από οργισµένους µικροεπενδυτές. Όπως έγραψε χαρακτηριστικά η «Ε»,
«Από τη µήνιν τους δεν ξέφυγε ούτε ο πρωθυπουργός Κώστας Σηµίτης, ούτε ο υπουργός Εθνικής
Οικονοµίας Γιάννος Παπαντωνίου, στους οποίους “χρεώθηκε” η µεγάλη διόρθωση. “Μας τράβηξαν το
χαλί που οι ίδιοι έστρωσαν κάτω από τα πόδια µας” έλεγαν χαρακτηριστικά. Ιδιαίτερα επικριτικά σχόλια
εισέπραξαν και οι διοικητές της Τράπεζας της Ελλάδος και της Εθνικής Τράπεζας, Λουκάς Παπαδήµος
και Θεόδωρος Kαρατζάς, οι οποίοι κατηγορήθηκαν ευθέως ότι “κάνουν χειραγώγηση µέσω των
ιδρυµάτων και των θυγατρικών που διευθύνουν, και δεν έχουν δικαίωµα να µιλούν για ‘φούσκες’.”»183
Ψέµατα; Έχουµε ήδη αναφερθεί στα “παιχνίδια” µε τις µετοχές της Τραπέζης της Ελλάδος και
των Γενικών Αποθηκών…
−Στις 26 Σεπτεµβρίου 1999, ο διοικητής της Εθνικής Τράπεζας κ. Θεόδωρος Kαρατζάς έδωσε
συνέντευξη στην Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία. Παραθέτω χαρακτηριστικά αποσπάσµατα:

119

EP.: «Aς αρχίσουµε από την παράλληλη επικαιρότητα, κύριε διοικητά. Πώς κρίνετε τη
γενικότερη πορεία της οικονοµίας;»
AΠ.: «H πορεία της οικονοµίας είναι θετική σε όλους τους τοµείς της και όχι µόνο εκείνους
που η πορεία τους επηρεάζει τα κριτήρια σύγκλισης της ΟNE.(…)»
(…)
EP.: «Tο Xρηµατιστήριο βρίσκεται στο επίκεντρο των οικονοµικών ακόµη και των πολιτικών
διεργασιών, τις τελευταίες ηµέρες. Kαι αντιδρά σπασµωδικά. Eίναι τούτο δείγµα ωριµότητας και
εµπιστοσύνης στην πραγµατικότητα της “νέας οικονοµίας”;»
AΠ.: «Στο πλαίσιο των συναρπαστικών όντως αλλαγών είναι φυσικό το Xρηµατιστήριο να
αποκτά µια καινούρια θέση. ∆ιότι το Xρηµατιστήριο (…)δεν είναι µόνο ταµπλό, ούτε ο γενικός και οι
επιµέρους δείκτες. Yπάρχουν βασικές λειτουργίες, οι οποίες ενδιαφέρουν τόσο την οικονοµία όσο και
την κοινωνία: H πρώτη είναι ότι οι επιχειρήσεις έχουν στη διάθεσή τους πηγή άντλησης κεφαλαίων και
µάλιστα µακροπρόθεσµων, (…). Tώρα, τα κεφάλαια του επιχειρηµατία διευρύνονται µε τα κεφάλαια που
αντλεί από το Xρηµατιστήριο και έτσι αποκτά άνεση και µεγαλύτερο µέγεθος. Aυτή η εξέλιξη είναι και
στη χώρα µας επιτυχηµένη, καθώς τα τελευταία χρόνια εισήχθησαν πάρα πολλές εταιρείες στο
Xρηµατιστήριο, ενώ παλαιότερα ήταν ελάχιστες.»
EP.: «Στο επίκεντρο, όµως, του ενδιαφέροντος σήµερα δεν είναι οι επιχειρήσεις, αλλά αυτοί
που επενδύουν σ’ αυτές µέσω της Σοφοκλέους...»
AΠ.: «Bεβαίως, το χρηµατιστήριο επιτρέπει στον αποταµιευτή να τοποθετεί τα κεφάλαιά του.
Eίναι εναλλακτική τοποθέτηση, οπωσδήποτε σε ένα µακροπρόθεσµο ορίζοντα.»
(…)
EP.: «Πιστεύετε ότι σήµερα έχει δοθεί µεγαλύτερο βάρος στη λειτουργία της αποταµίευσης;»
AΠ.: «Nοµίζω ότι και οι δύο λειτουργίες έχουν αναπτυχθεί ικανοποιητικά. Σχετικά µε την
άντληση επιχειρηµατικών κεφαλαίων από το Xρηµατιστήριο, πρέπει να µη διαφύγει της προσοχής µας
ότι αυτό έχει συµβάλει και σε κάποιες άλλες αλλαγές µε σηµαντικό κοινωνικό χαρακτήρα, πέρα από τον
οικονοµικό.(…) Συνεπώς, τον πλούτο από την ανάπτυξη των επιχειρήσεων τον µοιράζεται και το
κοινό.(…)»
EP.: «Eκτιµάτε ότι όσα µέχρι σήµερα έχουν συµβεί δείχνουν πως υπάρχουν επαρκείς συνθήκες
διαφάνειας στην αγορά αυτή;»
AΠ.: «Aσφαλώς, πολύ καλύτερες από εκείνες του χθες. Πρέπει, όµως, να βελτιωθούν.
Οπωσδήποτε για να κατανοήσουµε όλες τις νέες δυνατότητες, χρειάζονται ορισµένοι κανόνες.(…) Οι
εποπτικές αρχές έχουν αναλάβει το έργο παρακολούθησης της τήρησης των κανόνων αυτών. Ένα άλλο
στοιχείο του Xρηµατιστηρίου, πάντως, είναι ότι η αγορά δεν µένει στο σήµερα. Bλέπει πού θα πάει αύριο
η οικονοµία και έτσι µέσα στις εκτιµήσεις που κάνει περιλαµβάνει και ένα στοιχείο προοπτικής.»
EP.: «Eννοείτε ότι οι αξίες στο Xρηµατιστήριο απεικονίζουν τα στατικά µεγέθη συν τις
µελλοντικές προσδοκίες.»
AΠ.: «Bεβαίως, η εκτίµηση, όµως, των προσδοκιών δεν µπορεί να γίνει µε ακρίβεια και πολλές
φορές εµφιλοχωρούν λάθη ή κακές εκτιµήσεις. ∆εν πρέπει να λησµονούµε ότι τα χρηµατιστήρια σε όλα
τα µέρη του κόσµου δεν είναι αποστειρωµένοι οργανισµοί. Yπάρχουν και κάποιοι οι οποίοι θα
προσπαθήσουν να επωφεληθούν, και γι’ αυτό θα πρέπει να υπάρχει προσοχή και γνώση του
αντικειµένου και των κινδύνων.»
EP.: «Eσείς πιστεύετε ότι η αντίληψη αυτή, την οποία εκφράζετε, χαρακτηρίζει και το ευρύ
επενδυτικό κοινό;»
AΠ.: «Πιστεύω ότι το χρηµατιστήριο πρέπει να βασίζεται στην καλή ενηµέρωση και στην ορθή
πληροφόρηση. Ο επενδυτής πρέπει να έχει όλα τα στοιχεία που απαιτούνται για τη διαµόρφωση ορθής
άποψης ή και ανάλογων προσδοκιών. H ενηµέρωση αυτή πρέπει, φυσικά, να είναι απόρροια έγκυρων
και επίσηµων στοιχείων και όχι διαδόσεων και φηµολογιών που µπορεί να προξενήσουν απροσδόκητες
ζηµιές. Άλλωστε, το πρόβληµα εντείνεται, αν και δεν δηµιουργείται από την ύπαρξη σε ορισµένους
προνοµιακής πληροφόρησης (η οποία από µόνη της συνιστά µέγα ζήτηµα), αλλά κυρίως από την
αδιαφορία για σωστή ενηµέρωση ή αναζήτησή της από απρόσφορες πηγές.(…)»
EP.: «Aυτές τις ηµέρες το ζήτηµα του Xρηµατιστηρίου έχει αναδειχθεί σε κεντρικό ζήτηµα. Οι
δηλώσεις δηµοσίων παραγόντων επικρίθηκαν ως αιτία κατάρρευσης των τιµών. Eσείς τι πιστεύετε;»
AΠ.: «∆εν µπορεί να πιστέψει κάποιος ότι οι δηλώσεις αυτές αποτέλεσαν την πραγµατική αιτία
υποχώρησης, η οποία προδήλως ήταν ανάλογη µε την εκρηκτική άνοδο των προηγούµενων µηνών, στην
120

οποία το ευρύ κοινό δεν βρήκε τίποτα το αφύσικο. Έχω την εντύπωση ότι, επειδή η διαδροµή µέχρι τώρα
ήταν “απνευστί”, οδηγηθήκαµε σε µια σοβαρή αλλά όχι παράλογη διόρθωση. Έτσι, δεν πρέπει να
απορεί κάποιος, όταν υπό τις συνθήκες αυτές το κλίµα µεταβάλλεται εύκολα.»
Προσέξτε παρακαλώ την φρασεολογία του κ. Καρατζά: Μέσω του Χρηµατιστηρίου «οι
επιχειρήσεις έχουν στη διάθεσή τους πηγή άντλησης κεφαλαίων και µάλιστα µακροπρόθεσµων».
Προσέξτε και το επόµενο: «Bεβαίως, το χρηµατιστήριο επιτρέπει στον αποταµιευτή να τοποθετεί τα
κεφάλαιά του. Eίναι εναλλακτική τοποθέτηση, οπωσδήποτε σε ένα µακροπρόθεσµο ορίζοντα.»
Αυτό το επιτρέπει υποδηλώνει µια απαξιωτική αναφορά στον επενδυτή, δηλαδή στην
«πρώτη ύλη»! Μ’ άλλα λόγια, το Χρηµατιστήριο µας κάνει τη χάρη να µας επιτρέπει να
τοποθετούµε τα κεφάλαιά µας, µακροπρόθεσµα! Λες και θα µπορούσε να υπάρχει και χωρίς εµάς!
Λες και τα κεφάλαια που αντλούν τζάµπα οι επιχειρήσεις δεν είναι αποκλειστικά ο δικός µας µόχθος,
οι δικές µας οικονοµίες…
Ο κ. Καρατζάς αναφέρθηκε και στον «πλούτο από την ανάπτυξη των επιχειρήσεων» τον
οποίο µοιράζεται και το κοινό, δίνοντας πάλι την εντύπωση ότι οι επιχειρήσεις κάνουν στους
επενδυτές κάποια χάρη. Αφήστε που ούτε πλούτος υπήρξε στις επιχειρήσεις, ούτε ανάπτυξη, παρ’
όλα τα δισ. που άντλησαν τζάµπα! Τόσο πολύ σεβάστηκαν τον ιδρώτα του κοσµάκη οι
µεγαλοµέτοχοι…
Κατά τ’ άλλα, «το πρόβληµα δεν δηµιουργείται από την ύπαρξη σε ορισµένους προνοµιακής
πληροφόρησης (η οποία από µόνη της συνιστά µέγα ζήτηµα), αλλά κυρίως από την αδιαφορία για σωστή
ενηµέρωση ή αναζήτησή της από απρόσφορες πηγές…» Να λοιπόν που ο κ. Καρατζάς παραδέχεται την
ύπαρξη προνοµιακής πληροφόρησης σε ορισµένους. Μόνο που, κατά τη γνώµη του, αυτό δεν
δηµιουργεί πρόβληµα στο ΧΑΑ! Είναι απλώς µέγα ζήτηµα! Το πρόβληµα έγκειται στους
µικροεπενδυτές, που αδιαφορούν για σωστή πληροφόρηση! Να κι άλλοι λιθοβολισµοί στον
µικροεπενδυτή, αυτόν που καταθέτει τον ιδρώτα του στις επιχειρήσεις, το στυλοβάτη του
Χρηµατιστηρίου. Αυτός φταίει για το αν ο “ήλιος” του ΧΑΑ “ανατέλλει” σωστά ή στραβά! Αυτός, ο
χιλιοσυκοφαντηµένος “γαβριάς”…
Πάντως, ο κ. Καρατζάς, αναφερόµενος στις δηλώσεις του κ. Παπαδήµου και τις δικές του,
που είχαν σηµατοδοτήσει την απότοµη πτώση του ΧΑΑ, τόνισε ότι «∆εν µπορεί να πιστέψει κάποιος
ότι οι δηλώσεις αυτές αποτέλεσαν την πραγµατική αιτία υποχώρησης, η οποία προδήλως ήταν ανάλογη
µε την εκρηκτική άνοδο των προηγούµενων µηνών, στην οποία το ευρύ κοινό δεν βρήκε τίποτα το
αφύσικο.»
Όπως βλέπετε, ο κ. διοικητής προσπάθησε να δικαιολογήσει τα αδικαιολόγητα. Πάλι αυτό το
ευρύ κοινό έφταιγε! Και τι καταλάβαινε το ευρύ κοινό από φυσικό ή αφύσικο φούσκωµα, αφού ούτε οι
ίδιοι οι “φύλακες” δεν είχαν αντιδράσει στην “εκρηκτική άνοδο των προηγούµενων µηνών”; Εδώ οι
αρµόδιοι ούτε πριν µία εβδοµάδα δεν έβλεπαν τίποτα το αφύσικο στην πορεία της Σοφοκλέους, και
ούτε είδαν ποτέ τίποτα το αφύσικο, π.χ., στο παραφούσκωµα της µετοχής των Γενικών Αποθηκών ή
της Τραπέζης της Ελλάδος!
−Την ίδια µέρα (26/09/1999) που δηµοσιεύτηκε η συνέντευξη του κ. Θ. Καρατζά στην
Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία, η έγκριτη εφηµερίδα ΤΟ ΒΗΜΑ, σε άρθρο µε τίτλο «Πού θα
σταµατήσει η πτώση των µετοχών», δηµοσίευσε ενθαρρυντικές δηλώσεις και προβλέψεις του… κ.
Λουκά Παπαδήµου! Παραθέτω το δηµοσίευµα:
«Ουδείς αποτολµά βραχυπρόθεσµες προβλέψεις και όλοι µιλούν για σταδιακή και οµαλή άνοδο
ως την άνοιξη.
Τίποτε δεν άλλαξε στα µακροοικονοµικά µεγέθη της οικονοµίας που να προδικάζει αλλαγή στη
συµπεριφορά του Χρηµατιστηρίου, τονίζει στο “Βήµα” ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος κ. Λουκάς
Παπαδήµος, ο οποίος προσθέτει ότι η βελτίωση στο µακροοικονοµικό περιβάλλον είναι εντυπωσιακή τις
τελευταίες εβδοµάδες, αφού φαίνεται τώρα ότι σιγουρεύεται το κριτήριο του πληθωρισµού για την
ένταξη και η πτώση των επιτοκίων µπορεί να αρχίσει και ενωρίτερα, ίσως και στο τέλος Οκτωβρίου.
Από την άλλη πλευρά και τα µικροοικονοµικά µεγέθη παραµένουν επίσης ευνοϊκά, αφού η κερδοφορία
των επιχειρήσεων πλησιάζει εφέτος το 60% και η άντληση κεφαλαίων για επενδύσεις από τη
Σοφοκλέους τα 5 τρισ. δρχ. Όλες αυτές οι βελτιώσεις σωρευτικά θα οδηγήσουν και πάλι τη Σοφοκλέους
σε ανοδική πορεία.»

121

Επαναλαµβάνω την τελευταία φράση του κειµένου που µόλις διαβάσατε: «Όλες αυτές οι
βελτιώσεις σωρευτικά θα οδηγήσουν και πάλι τη Σοφοκλέους σε ανοδική πορεία.». Σαφής είναι η
στόχευση των δηλώσεων του κ. ∆ιοικητή! Σαφής και αντίθετη µε τα όσα ο ίδιος έλεγε µια εβδοµάδα
νωρίτερα…
−Τη ∆ευτέρα, 27/09/1999, η κατρακύλα του ΧΑΑ συνεχίστηκε. Ο Γ.∆. έκλεισε µειωµένος
κατά 4% στις 5.283,42 µονάδες, µε 248 µετοχές στο limit down και µόνο 8 µε άνοδο! (Μεταξύ των
“τυχερών” ήταν και η µετοχή των… Γενικών Αποθηκών που έκλεισε στο limit up!)
Σύµφωνα µε άρθρο των ΝΕΩΝ (28/09/1999) «Ως κύρια αιτία των µαζικών πωλήσεων
θεωρείται το κλείσιµο του “αέρα”, το οποίο είχε ξεκινήσει από την περασµένη εβδοµάδα όταν η
Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς ζήτησε από τις χρηµατιστηριακές εταιρείες να της υποβάλλουν στοιχεία για
την κεφαλαιακή τους επάρκεια και τα µεγάλα χρηµατοδοτικά τους ανοίγµατα. Έτσι, χρηµατιστηριακές
εταιρείες έπρεπε να κλείσουν τυχόν αγορές µετοχών “αέρα” από πελάτες τους και από εντολές µέσω
των ΕΛ∆Ε που συνεργάζονται. Το κλείσιµο όµως του “αέρα” γίνεται µε δύο κυρίως τρόπους:
Πρώτον, µε ρευστοποίηση του χαρτοφυλακίου του πελάτη σε οποιεσδήποτε τιµές µετοχών
περνούν εκείνη τη στιγµή από το ταµπλό.
∆εύτερον, µε πληρωµή της αξίας των µετοχών που είχαν αγοραστεί µε “αέρα” από τον πελάτη.
Σε ορισµένες περιπτώσεις, µάλιστα, κάποιες χρηµατιστηριακές εταιρείες αναγκάζονται να
ρευστοποιήσουν τις µετοχές του πελάτη τους από µόνες τους, όταν ο τελευταίος δεν έχει χρήµατα ή δεν
θεωρείται από τη χρηµατιστηριακή εταιρεία αρκετά φερέγγυος.»184
Πολύ αργά ξύπνησε και η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς! Εδώ βλέπουµε τις χρηµατιστηριακές σε
ρόλο… δηµίου! Αφού είχαν προσελκύσει τους αεριτζήδες να πλησιάσουν τη λαιµητόµο της
Σοφοκλέους, διευκολύνοντάς τους ν’ αγοράσουν µετοχές βερεσέ, τώρα τους καρατοµούσαν! Τη ζηµιά
όµως από την ανεξέλεγκτη πτώση που έτσι προκαλούσαν στις µετοχές την πλήρωναν και οι έντιµοι
µικροεπενδυτές που είχαν αγοράσει µετρητοίς!
Σύµφωνα µε το ίδιο άρθρο, ο “αέρας” υπολογιζόταν στο 30%-40% του ηµερήσιου τζίρου
τους καλοκαιρινούς µήνες! Όµως τότε όλοι οι “φύλακες” έκαναν την πάπια… Είχαν πέσει µε τα
µούτρα στο φαγοπότι και δεν έβγαζαν άχνα.
− Στις 27/09/1999, την ώρα που το σύνολο σχεδόν των µετοχών προσέγγιζε το µείον 7%, ο κ.
Λουκάς Παπαδήµος, ο ίδιος άνθρωπος που µε δηλώσεις του πριν µια βδοµάδα είχε προκαλέσει την
κατρακύλα, έσπευδε τώρα να συµµαζέψει την έκρυθµη κατάσταση, προσθέτοντας έτσι στον πανικό
των µικροεπενδυτών την πλήρη σύγχυση και σπρώχνοντας κι άλλους στην απώλεια…
Η Τράπεζα της Ελλάδος έθεσε σε εφαρµογή σχέδιο άµεσης στήριξης της Σοφοκλέους,
ανακοινώνοντας αύξηση των ορίων δανεισµού των επενδυτών. Ήταν η καλύτερη συνταγή για να
δέσει κι άλλες θηλιές στο λαιµό µικροεπενδυτών!
Πολύ εύστοχα, η ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ αποκάλεσε τα δάνεια αυτά: «∆ύο δάνεια Αέρος-Αέρος».
Η πρώτη απόφαση της κεντρικής τράπεζας προέβλεπε αύξηση από 5 εκατ. δρχ. σε 15 εκατ.
δρχ. του ορίου χρηµατοδότησης των φυσικών προσώπων από τα πιστωτικά ιδρύµατα για την αγορά
τίτλων, χωρίς µεταβολή του υφιστάµενου περιορισµού που ήθελε η χρηµατοδότηση αυτή να µην
υπερβαίνει το 50% της τρέχουσας αξίας των τίτλων.
H χρηµατοδότηση θα µπορούσε να χρησιµοποιηθεί τόσο για την αγορά νέων τίτλων όσο και
για την εξόφληση υποχρεώσεων που συνδέονταν µε αγορά τίτλων που είχαν ήδη πραγµατοποιηθεί.
Tο επιτόκιο των δανείων αυτών κυµαινόταν από τράπεζα σε τράπεζα, σε κάθε περίπτωση όµως
ήταν χαµηλότερο των καταναλωτικών, δεδοµένου ότι παρεχόταν η εγγύηση των αγοραζόµενων
τίτλων.185
Επίσης, η ΤτΕ προχώρησε και στην απελευθέρωση των όρων των τραπεζικών δανείων των
χρηµατιστηριακών εταιρειών και των ΕΠΕΥ. Tο ύψος και οι λοιποί όροι της χρηµατοδότησης θα
καθορίζονταν τώρα από τα συµβαλλόµενα µέρη. Μ’ άλλα λόγια, µε την καινούργια απόφαση της ΤτΕ
επιτρεπόταν χωρίς κανένα περιορισµό η χρηµατοδότηση από τις τράπεζες των χρηµατιστηριακών
εταιρειών και των ΕΠΕΥ για την κάλυψη των πάσης φύσεως χρηµατοδοτικών αναγκών τους.
Σηµειωτέον ότι µε το καθεστώς που ίσχυε µέχρι τότε, οι χρηµατιστηριακές εταιρείες µπορούσαν να
δανειστούν από τις τράπεζες µέχρις ενός ορίου, ανάλογα µε το µετοχικό τους κεφάλαιο, πλέον ενός

122

ποσού εγγυητικών επιστολών, το ύψος του οποίου καθοριζόταν από το µετοχικό κεφάλαιο των
εταιρειών.
H απόφαση για τη χρηµατοδότηση των χρηµατιστηριακών εταιρειών είχε άµεση εφαρµογή,
ενώ για τα φυσικά πρόσωπα η ισχύς της θα άρχιζε από 1ης Οκτωβρίου.
Όπως έγραψε η «Ε», «Aπό τη ρύθµιση αυτή, τραπεζικοί παράγοντες αναµένουν πιο άµεση και
ασφαλώς θετική επίπτωση στα τεκταινόµενα στο Xρηµατιστήριο.»185
−Σύµφωνα µε άρθρο των ΝΕΩΝ (28/09/1999), το σχέδιο στήριξης του ΧΑΑ προέβλεπε κι
άλλα “µέτρα”: « Έτσι θα υπάρξει συντονισµένη παρουσία των κρατικών χαρτοφυλακίων στις επόµενες
συνεδριάσεις. Επίσης θα γίνει προσπάθεια για τη διαµόρφωση θετικού κλίµατος, η οποία θα στηρίζεται
σε στοιχεία που θα αποδεικνύουν ότι το ελληνικό Χρηµατιστήριο δεν είναι υπερτιµηµένο και σε
προβλέψεις για επερχόµενη είσοδο ξένων θεσµικών επενδυτών.»186
Να λοιπόν που καθίσταται πλέον φανερό ότι ο εγκλωβισµός των επενδυτών προέκυψε από
συνειδητή και συντονισµένη συνωµοτική προσπάθεια της κυβέρνησης και της κεντρικής τράπεζας!
Κατά το ίδιο άρθρο της έγκριτης εφηµερίδας, «η Κεντρική Τράπεζα παραδέχθηκε ότι σκοπός των
µέτρων είναι η χρηµατοδότηση των αγορών µε αέρα. “Οι συνθήκες στις διεθνείς κεφαλαιαγορές και
ιδιαίτερα οι πρόσφατες εξελίξεις στην εγχώρια αγορά κεφαλαίων, σε συνδυασµό µε τον χαρακτήρα της
υφιστάµενης χρηµατοδότησης των επενδυτών για αγορά τίτλων από µη πιστωτικά ιδρύµατα, οδήγησαν
σε πιέσεις για ρευστοποιήσεις τίτλων προκειµένου να καλυφθούν αντίστοιχες ανοικτές θέσεις των
επενδυτών”, τονίζεται χαρακτηριστικά στην ανακοίνωση της Τραπέζης της Ελλάδος»186
Νάτο το αδίκηµα! Από τη µια µας έλεγαν να επενδύουµε µόνο από το περίσσευµά µας, από
την άλλη τριπλασίαζαν τα δάνεια για αγορές µετοχών! Για τέτοιο κράτος-προαγωγό µιλάµε…
−Τα µέτρα ενίσχυσης που έλαβε η κεντρική τράπεζα της χώρας και η προαναγγελία για
µείωση των επιτοκίων από τον Οκτώβριο είχαν θετική επίδραση στη Σοφοκλέους.
Η συνεδρίαση του ΧΑΑ την εποµένη της ανακοίνωσης των µέτρων Παπαδήµου ήταν
ανοδική. Ο Γενικός ∆είκτης Τιµών στις 28/09/1999 έκλεισε στις 5.591,28 µονάδες, αυξηµένος κατά
5,83% !
Όµως η επιπολαιότητα και η ανευθυνότητα παραγόντων της Τράπεζας της Ελλάδος δεν είχε
ούτε όρια, ούτε τέλος. Στέλεχος της ΤτΕ έσπευσε να δηλώσει: «Οι δείκτες του ελληνικού
Xρηµατιστηρίου διαµορφώνονται πλέον σε διατηρήσιµα επίπεδα και θα παραµείνουν σε αυτά. Tώρα
πλέον ο “αέρας” έφυγε και αυτό που µένει πίσω για τη διαµόρφωση των τιµών των µετοχών είναι η
γερή οικονοµία (η µείωση των ελλειµµάτων, η πτώση του πληθωρισµού, η µείωση των επιτοκίων) και οι
προοπτικές των επιχειρήσεων για κέρδη. Mε αυτά τα δεδοµένα λοιπόν, προδιαγράφεται µεσοπρόθεσµα
ανοδική πορεία του Xρηµατιστηρίου, αλλά όχι µε τους µέχρι τώρα ξέφρενους ρυθµούς».187
Έκανε άραγε τις δηλώσεις αυτές κατ’ εντολή του κ. Παπαδήµου το “στέλεχος” ή ενεργούσε
από µόνος του; Θα µου πείτε, γιατί κάνω ανόητες ερωτήσεις;
Και σαν να µην έφτανε αυτό, “παράγων” της ΤτΕ την ίδια µέρα έκανε δηλώσεις στο
Πρακτορείο Pόιτερ αναφέροντας ότι «η διόρθωση του αθηναϊκού Xρηµατιστηρίου τελειώνει και ο
γενικός δείκτης προσεγγίζει σε διατηρήσιµα επίπεδα».187
Καλά, ρεζίλι µας έκαναν… Ώστε λοιπόν, το πρόβληµα της φούσκας του ΧΑΑ είχε λυθεί µέσα
σε µια εβδοµάδα! Αυτό ήταν όλο! Ο “αέρας” είχε, τάχα, φύγει, ο Γ.∆. βρισκόταν τώρα 12% κάτω
από τα ψηλά της 17ης Σεπτεµβρίου, κι αυτά τα επίπεδα ήταν, λέει, διατηρήσιµα! ∆ηλαδή τόσος
ορυµαγδός είχε γίνει γι’ αυτό το 12%;
Βρε πώς µας δούλευαν οι ανάλγητοι πολιτικο-οικονοµικοί ταγοί µας!
− Είκοσι µέρες αργότερα (18/10/1999), «Ρίχτερ από ΗΠΑ ταρακούνησαν τη Σοφοκλέους», µε
αποτέλεσµα ο Γ.∆. να κάνει βουτιά κατά 6,21% και να βρεθεί στις 5.429,25 µονάδες. Σύµφωνα µε
άρθρο των ΝΕΩΝ την εποµένη, «Ο υποδιοικητής της Εθνικής Τράπεζας κ. Θεόδωρος Πανταλάκης
χαρακτήρισε την πτώση των τιµών των µετοχών στο Χρηµατιστήριο χθες ως “υπερβολική αντίδραση”,
παραπέµποντας στην πορεία των άλλων ευρωπαϊκών Χρηµατιστηρίων. “Η Αθήνα”, τόνισε
χαρακτηριστικά, “έχει σηµειώσει τη µεγαλύτερη πτώση από όλα τα ξένα Χρηµατιστήρια. Η ελληνική
οικονοµία έχει µόνο θετικές προοπτικές και δεν θα έπρεπε η Κεφαλαιαγορά της να επηρεάζεται τόσο
πολύ”.»188
123

Με τη δήλωση αυτή ο κ. υποδιοικητής προφανώς εννοούσε ότι το επίπεδο του Γ.∆. στις 5.429
µονάδες αδικούσε το ΧΑΑ! Και το ερώτηµα στο οποίο πρέπει να απαντήσουµε και αυτή τη φορά
είναι: Πλανώµενος ήταν ο κ. Θ. Πανταλάκης ή µήπως ήταν συνειδητά παραπλανών; Κύριος οίδε…
Εξάλλου, ένας άλλος τραπεζίτης, «Ο κ. Ιάκωβος Γεωργάνας, αντιπρόεδρος της Τράπεζας
Πειραιώς, χαρακτήρισε την πτώση των τιµών βραχυπρόθεσµη και προέβλεψε: “Μακροχρόνια το
Χρηµατιστήριο θα κινηθεί ανάλογα µε τις δυνάµεις της ελληνικής οικονοµίας που είναι σηµαντικές.
Πρόβληµα θα αντιµετωπίσουν µόνον οι επιχειρήσεις οι µετοχές των οποίων είναι φούσκες. Οι καλές
επιχειρήσεις δεν θα έχουν πρόβληµα. ∆εν υπάρχει φόβος για κραχ”.»188
Ιδού ένας ακόµη τραπεζικός αξιωµατούχος που “συλλαµβάνεται” πλανών και πλανώµενος!
Πού είναι σήµερα, Φεβρουάριο του 2003, οι καλές επιχειρήσεις; Μήπως τις είδε κανείς; Όσο για το
κραχ που τάχα δεν υπήρχε φόβος, το είδαµε, το ζούµε…
−Στις 18/11/1999, ΤΑ ΝΕΑ αναφέρθηκαν σε συνέντευξη που είχε δώσει ο κ. Λουκάς
Παπαδήµος στην ιταλική εφηµερίδα «Sole 24 Οre». Φαίνεται πως ο διοικητής της ΤτΕ, ο άνθρωπος
που είχε δώσει εσπευσµένα τα δάνεια “αέρος-αέρος” για να µην κατρακυλήσει ο Γ.∆. του ΧΑΑ, είχε
καταφύγει στο εξωτερικό για να πει τον πόνο του, αφού στη χώρα του δεν έβρισκε “κατανόηση”. Στη
συνέντευξή του αυτή, ο κ. Παπαδήµος επεσήµανε ότι «το επίπεδο τιµών στη Σοφοκλέους
δικαιολογείται από ορθολογικές προοπτικές όπως, για παράδειγµα, την ΟΝΕ και τους Ολυµπιακούς
Αγώνες του 2004. Από την άλλη πλευρά όµως κτυπά το καµπανάκι τονίζοντας πως “οι αποτιµήσεις της
αγοράς είναι ανώτερες από εκείνες των άλλων ευρωπαϊκών χωρών, πράγµα που συνεπάγεται κινδύνους.
Ορισµένοι κίνδυνοι είναι µεγαλύτεροι σε ορισµένους συγκεκριµένους τοµείς”.»189
Βλέπετε ότι για µία ακόµη φορά ο κ. ∆ιοικητής κατέφυγε στο προσφιλές των πολιτικών
“ήξεις αφήξεις”, προκαλώντας και πάλι σύγχυση σε όσους τον άκουγαν. Ναι µεν το επίπεδο τιµών
του ΧΑΑ µπορούσε να δικαιολογηθεί λόγω Ολυµπιακών και ΟΝΕ, αλλά οι αποτιµήσεις της
Σοφοκλέους ήταν ανώτερες από εκείνες των ευρωπαϊκών χρηµατιστηρίων! Και ο κοινός νους
αναρωτιόταν: Μα φυσικό δεν ήταν; Οι άλλες ευρωπαϊκές χώρες δεν περίµεναν Ολυµπιακούς, δεν
περίµεναν πτώση επιτοκίων, δεν ελάµβαναν “πακέτα” µε πακτωλό δισ. από την ΟΝΕ!
Καταλάβατε τίποτα; Αυτό που κατάλαβα εγώ είναι πως ούτε ο κ. Παπαδήµος ήξερε αν το
ΧΑΑ (µε το Γ. ∆. στις 5.654,07 µονάδες στις 17/11/1999) ήταν υπερτιµηµένο ή όχι! Έτσι λοιπόν,
για νάχει το κεφάλι του ήσυχο σε κάθε περίπτωση, χρησιµοποιούσε το ήξεις αφήξεις…
−Σύµφωνα µε άρθρο του κ. Νίκου Νικολάου στο ΒΗΜΑ της Κυριακής, 19/12/1999, ο
διοικητής της Εθνικής Τράπεζας κ. Θ. Καρατζάς ήταν αισιόδοξος για το άµεσο µέλλον του ΧΑΑ,
τονίζοντας: «Οι έντονες βραχυχρόνιες διακυµάνσεις δεν µε ανησυχούν γιατί η ελληνική οικονοµία δεν
έχει πρόβληµα»92
Σηµειωτέον ότι ο Γ.∆. την Παρασκευή 17/12/1999 είχε κλείσει στις 5.224 µονάδες.
−Στις 26/01/2000, η ΤτΕ µείωσε τα επιτόκια κατά 1 ποσοστιαία µονάδα, µα ο Γ.∆. του ΧΑΑ
έκανε βουτιά 1,71%, κλείνοντας στις 4.936,69 µονάδες. Στο γεγονός αυτό αναφέρθηκε ο κ. Λουκάς
Παπαδήµος στη συνέντευξη που έδωσε στο “Βήµα της Κυριακής” στις 30/01/2000:
Ερώτηση: «Στην απόφασή σας για τη µείωση των επιτοκίων, ενώ οι αγορές χρήµατος και
οµολόγων αντέδρασαν θετικά, το Χρηµατιστήριο έχει µια περίεργη συµπεριφορά. Πώς την εξηγείτε;»
Απάντηση: «Η µείωση των επιτοκίων, µε δεδοµένη την επίδραση άλλων προσδιοριστικών
παραγόντων της αξίας των µετοχικών τίτλων, επηρεάζει θετικά τις χρηµατιστηριακές αξίες, επειδή
περιορίζει την απόδοση εναλλακτικών περιουσιακών στοιχείων, ενώ ενισχύει την κερδοφορία των
επιχειρήσεων και την παρούσα αξία των αναµενόµενων κερδών τους. Το γεγονός ότι ο γενικός δείκτης
του Χρηµατιστηρίου αντί να βελτιωθεί υποχώρησε µετά τη µείωση των επιτοκίων οφείλεται σε άλλους
λόγους: Πρώτον, η συγκεκριµένη µείωση των επιτοκίων ίσως να έχει προεξοφληθεί από την αγορά και
εποµένως να είχε ήδη ενσωµατωθεί στις τιµές των µετοχικών τίτλων. ∆εύτερον, άλλοι προσδιοριστικοί
παράγοντες της ζήτησης ή της προσφοράς µετοχών ενδέχεται να επηρέασαν πτωτικά τις τιµές των
µετοχών και να υπεραντιστάθµισαν τη θετική επίδραση της µείωσης των επιτοκίων τη συγκεκριµένη
χρονική περίοδο.
Αν και η αγορά αναµένει ότι θα σηµειωθεί αποκλιµάκωση των επιτοκίων στη διάρκεια του 2000,
δεν είναι πιθανό ότι έχει προεξοφλήσει πλήρως την επίδραση της µείωσης των επιτοκίων στην αξία των
124

µετοχών γενικώς ή ειδικώς αυτή την περίοδο. Εποµένως µπορεί βάσιµα να υποστηριχθεί ότι η
συµπεριφορά του Χρηµατιστηρίου ήταν κυρίως αποτέλεσµα των επιπτώσεων άλλων παραγόντων που
εξουδετέρωσαν στη συγκεκριµένη περίπτωση την ευνοϊκή επίδραση της µείωσης των επιτοκίων.
Η αναλυτικότερη εξήγηση του φαινοµένου αυτού προϋποθέτει εντοπισµό των παραγόντων που
επηρέασαν πτωτικά τις τιµές των µετοχών και διερεύνηση του βαθµού στον οποίο µπορεί να
περιορίσουν στο µέλλον την αναµενόµενη συνολικά θετική επίδραση της σύγκλισης των επιτοκίων».190
Για άλλη µια φορά φαίνεται πως ο κ. Λ. Παπαδήµος είχε βαλθεί να τρελάνει όσους τον
έπαιρναν στα σοβαρά και κρέµονταν από τα χείλη του. Παρακαλώ ξαναδιαβάστε την απάντησή του
στο καυτό ερώτηµα που του ετέθη: «ίσως να έχει προεξοφληθεί», «δεν είναι πιθανό ότι έχει
προεξοφλήσει πλήρως», «άλλοι προσδιοριστικοί παράγοντες της ζήτησης ή της προσφοράς µετοχών
ενδέχεται να επηρέασαν πτωτικά τις τιµές των µετοχών», «µπορεί βάσιµα να υποστηριχθεί ότι η
συµπεριφορά του Χρηµατιστηρίου ήταν κυρίως αποτέλεσµα των επιπτώσεων άλλων παραγόντων»!
Βγάλατε κανένα συµπέρασµα; Καταλάβατε αν τελικά η µείωση των επιτοκίων είχε
προεξοφληθεί; Είδατε πουθενά κανέναν υπαινιγµό για υπερτιµηµένο Χρηµατιστήριο; ∆υστυχώς,
τίθεται πάλι αµείλικτο το ερώτηµα: Γιατί ο κ. Παπαδήµος δεν λάµβανε σαφή θέση στο ερώτηµα αν
το ΧΑΑ ήταν ακόµη υπερτιµηµένο ή όχι; Γιατί δεν επιβεβαίωνε αλλά ούτε και διέψευδε τις απόψεις
ξένων οίκων που από τότε ψιθύριζαν για “φυσιολογικά” επίπεδα του Γ.∆. στις 3.000 µονάδες; Έπαιζε
κι αυτός το παιχνίδι της κυβέρνησης ενώπιον εκλογών; Ή µήπως δεν ήξερε, κοτζάµ διοικητής, τίποτα
από χρηµατιστηριακά; Και τότε πώς µπορούσα να γνωρίζω εγώ ή ο µπάρµπα-Θωµάς από τη
Χασουρόλακα;
−Όπως καταλάβατε από τον τίτλο, στο κεφάλαιο αυτό, πλην των κ.κ. Παπαδήµου και Καρατζά,
θα ασχοληθώ λίγο και µε άλλα “αστέρια” του τραπεζικού µας συστήµατος.
Εδώ πρόκειται για τον γνωστό σε όλους για τις βαρυσήµαντες “προφητείες” του κ. Μιχάλη
Σάλλα, πρόεδρο της Τράπεζας Πειραιώς.
Παραθέτω αποσπάσµατα από αποκλειστική συνέντευξή του στο περιοδικό MEN, (Φεβρ.
2000- Τεύχος 81) και στο Σταύρο Θεοδωράκη.
Ερώτηση: «Έχετε διατελέσει Πρόεδρος στην Eπιτροπή Kεφαλαιαγοράς, είσαστε λοιπόν ο
κατάλληλος άνθρωπος για όλες τις µεγάλες απορίες για το Xρηµατιστήριο.»
Απάντηση: «Eίχα κάνει Πρόεδρος σε µια περίοδο κρίσιµη της Eπιτροπής Kεφαλαιαγοράς, ήταν
η περίοδος στην οποία υπήρξε η πρώτη εφαρµογή του νόµου που άλλαζε τις συνθήκες στην ελληνική
χρηµατιστηριακή αγορά. Ως Πρόεδρος, είµαι αυτός που πρώτος υπέγραψε τη νέα χρηµατιστηριακή
λειτουργία στην Eλλάδα. Kαι ως Γενικός Γραµµατέας του Yπουργείου Eµπορίου είχα υπό την εποπτεία
µου το Xρηµατιστήριο.»
Ερώτηση: «Ποιο είναι το όριο σήµερα για το ελληνικό Xρηµατιστήριο;
Απάντηση: «Tο ελληνικό Xρηµατιστήριο έχει περιθώρια πολύ µεγάλα, διότι έχει να
απορροφήσει την ανάπτυξη µιας χώρας και την επέκταση της οικονοµικής της δραστηριότητας στον
χώρο της Bαλκανικής. Πιστεύω δε ότι η πορεία της Tουρκίας προς την Eυρώπη θα σηµάνει πολλά
οικονοµικά οφέλη. Tο Xρηµατιστήριο θα “εισπράξει” µελλοντικά την ανάπτυξη που θα προκύψει τα
επόµενα χρόνια. Tο ελληνικό Xρηµατιστήριο έχει τεράστιες δυνατότητες ανάπτυξης.»
Ερώτηση: «Kαι µετά την ONE;»
Απάντηση: «Tο ερώτηµά σας ξεκινά από µια λάθος προσέγγιση. Eκείνο που έχει σηµασία είναι
το ελληνικό Xρηµατιστήριο να αποτελέσει τον φορέα της συγκέντρωσης των κεφαλαίων για τη
χρηµατοδότηση της ανάπτυξης του τόπου και της συµµετοχής των ελληνικών επιχειρηµατικών
δραστηριοτήτων στο εξωτερικό.(…)»
Ερώτηση: Tο 1998 οι εκτιµήσεις σας δικαιώθηκαν, θα ήθελα να κάνετε µια εκτίµηση για την
πορεία του ∆είκτη το 2000.
Απάντηση: Nαι. Θα έλεγα ότι στο τέλος του 2000 ο ∆είκτης του ΧΑΑ θα είναι αρκετά
υψηλότερος από το επίπεδο που είναι σήµερα. Η εκτίµησή µου, κ. Θεοδωράκη, είναι ότι την 1/1/2001
ο ∆είκτης του ΧΑΑ θα είναι στις 7.400 µονάδες. Υπάρχουν εταιρείες βεβαίως οι οποίες έχουν
συγκεντρώσει µεγάλα κεφάλαια και έχουν πολύ µεγάλη κεφαλαιοποίηση, δυσανάλογη δυστυχώς από τα
αποτελέσµατα που ενδεχοµένως θα φέρουν. Για τις εταιρείες αυτές είναι επόµενο ότι θα µειωθούν οι
τιµές τους. Θα υπάρξουν όµως αντίστοιχες εταιρείες οι οποίες θα δικαιολογήσουν τις προσδοκίες που

125

έχουν επενδυθεί σε αυτές. Yπάρχουν εταιρείες µεγάλες στο ελληνικό Xρηµατιστήριο, τράπεζες, τσιµέντα,
βιοµηχανίες, που έχουν περιθώριο να ανέβουν αρκετά από τα επίπεδα που είναι σήµερα.»
Θαυµάστε τον “ιεροµάντη”! ∆ιαβάζοντας τα “µαργαριτάρια” αυτά ίσως κάποιοι αναγνώστες
να γελάνε, άλλοι ίσως να αγανάκτησαν και να “βγήκαν από τα ρούχα τους” µε την επιπολαιότητα του
άνδρα… Φανταστείτε
ότι αυτός ο κύριος είχε διατελέσει και πρόεδρος της Επιτροπής
Κεφαλαιαγοράς! Ψυχραιµία, όµως! Στο λούκι που µας έχει βάλει το “σύστηµα” χρειαζόµαστε πάνω
απ’ όλα τη σωµατική και ψυχική µας υγεία, καθότι το λεγόµενο Εθνικό Σύστηµα Υγείας νοσεί
περισσότερο κι από το ΧΑΑ! Χάσαµε, βλέπετε, και το µεγάλο “αναµορφωτή” του ΕΣΥ, τέως
Υπουργό Υγείας κ. Αλέκο Παπαδόπουλο, ο οποίος είχε, λέει, “σπουδαιότερα” πράγµατα να κάνει στη
ζωή του, µετά τη λήξη της θητείας του στην κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ! Βρε τι έκρυβε µέσα του ο
άνθρωπος και δεν το είχαµε πάρει είδηση… Καλά τόσο άσχετοι ήµαστε που τον είχαµε εκλάβει για
αγωνιστή πολιτικό, µε αυταπάρνηση και ανιδιοτέλεια;
Συγνώµη για την παρένθεση, αλλά να, κάπου ήθελα κι εγώ να πω τον πόνο µου. Επιστρέφω
αµέσως στο θέµα µας.
−Την 01/03/2000, ΤΑ ΝΕΑ δηµοσίευσαν άποψη-δήλωση του άλλου µεγάλου της εποχής µας,
του κ. Γιάννη Κωστόπουλου, προέδρου της Αlpha Τράπεζας Πίστεως. Ούτε λίγο ούτε πολύ ο κ.
Κωστόπουλος µας είπε ότι το ελληνικό Χρηµατιστήριο «διέρχεται περίοδο εφηβείας» - κάτι που είχε
πει προ ολίγων ηµερών και ο διοικητής της Εθνικής κ. Θ. Καρατζάς – κι ότι «∆εν είναι αναδυόµενο,
ούτε ώριµο, βρισκόµαστε στην απόσταση που χωρίζει τις δύο αυτές κατηγορίες».118
Προέβλεψε µάλιστα, σύµφωνα µε το ίδιο άρθρο των ΝΕΩΝ, ότι θα χρειαστούν ένα µε δύο
χρόνια για να ωριµάσει το ελληνικό Χρηµατιστήριο!
∆υστυχώς, παρ’ όλο που έχουν περάσει 34 µήνες από τότε, το ελληνικό Χρηµατιστήριο είναι
σήµερα περισσότερο ανώριµο από ποτέ…
−Στις 05/03/2000, ΤΟ ΒΗΜΑ έγραψε ότι ο διοικητής της Εθνικής Τράπεζας κ. Θεόδωρος
Καρατζάς, ερωτώµενος τι εκτιµούσε για το Χρηµατιστήριο, απάντησε: «Μη µε ρωτάτε πώς θα πάει το
Χρηµατιστήριο. Ρωτήστε µε πώς θα πάει η οικονοµία. Ε, λοιπόν, η οικονοµία θα πάει πολύ καλά και δεν
θα παραβιαστεί στην Ελλάδα ο παγκόσµιος οικονοµικός νόµος που λέει ότι όταν µια οικονοµία
προοδεύει τότε και οι επενδύοντες σε µετοχές κερδίζουν».191
∆εν θα µπορούσε να δοθεί πιο σαφής απάντηση! Εκ του αποτελέσµατος τώρα συµπεραίνουµε
ότι δύο τινά µπορεί να συνέβησαν: Ή η οικονοµία µας δεν πήγε καλά ή στην Ελλάδα παραβιάστηκε ο
παγκόσµιος οικονοµικός νόµος στον οποίο αναφέρθηκε ο κ. Καρατζάς. Ας µας απαντήσουν, λοιπόν, οι
αρµόδιοι τι ακριβώς συνέβη και ποιος, ποιοι φταίνε.
Είναι κανείς εκεί; Νοιάζεται κανείς για την οικονοµία, για το λαό, για την Ελλάδα;
Σύµφωνα µε το ίδιο άρθρο της έγκριτης εφηµερίδας, τόσο ο κ. Παπαντωνίου όσο και ο κ. Θ.
Καρατζάς εκτιµούσαν ότι «το πρόβληµα των λεγοµένων εγκλωβισµένων συνεχώς αµβλύνεται, µια και
το τελευταίο διάστηµα οι περισσότεροι επενδυτές ανασυνθέτουν το χαρτοφυλάκιό τους, πουλάνε µε ζηµία
τις φούσκες και αγοράζουν “καλά χαρτιά”. Έτσι δηµιουργείται µια υγιέστερη βάση για περαιτέρω άνοδο
του Χρηµατιστηρίου.»
Μήπως είδε κανείς κατά πού πήγαν τα “καλά χαρτιά”; Η υγιέστερη βάση, που ήταν τάχα υπό
δηµιουργία, για περαιτέρω άνοδο του ∆είκτη, τον βούλιαξε στις 1.650 µονάδες! Αλλά ο κ. Καρατζάς
έχει τώρα καταπιεί τη γλώσσα του… Ο δε κ. Παπαντωνίου περί την Άµυναν , δήθεν, τυρβάζει!
−Στις 15/03/2000, στην οµιλία του στη γενική συνέλευση της Ένωσης Ελληνικών Τραπεζών,
ο διοικητής της Εθνικής Τράπεζας κ. Θεόδωρος Καρατζάς επισήµανε ότι «τα όσα συµβαίνουν στο
Χρηµατιστήριο είναι αδικαιολόγητα. Το Χρηµατιστήριο πρέπει να απεικονίζει την εικόνα της
οικονοµίας. Κάθε αποµάκρυνση από αυτό αποτελεί ανωµαλία. Το Χρηµατιστήριο δεν είναι εκκρεµές για
να κινείται ανάµεσα σε ακραίο ενθουσιασµό και πανικό. Πρέπει να ισορροπήσει όσο πιο κοντά γίνεται
στην αλήθεια. Και η αλήθεια δείχνει θετική προοπτική της οικονοµίας και των επιχειρήσεων».164
Οι δηλώσεις του κ. Καρατζά, σε συνδυασµό µε την οµιλία του Πρωθυπουργού στην οποία
αναφέρθηκα στο προηγούµενο κεφάλαιο, έδωσαν το έναυσµα για να εκδηλωθούν αθρόες αγορές από
µεγάλα χαρτοφυλάκια, µε αποτέλεσµα την ίδια µέρα ο Γ.∆. να γυρίσει από το –6,29% στο +0,24%
και ο δείκτης να κλείσει στις 4.553,76 µονάδες.
126

Φαίνεται πως και ο κ. Καρατζάς είχε συστρατευθεί στην προσπάθεια στήριξης του ΧΑΑ την
εποχή εκείνη ώστε να µη χάσει ο κ. Σηµίτης τις εκλογές.
−Στις 27 Μαρτίου 2000, ο διοικητής της Εθνικής Τράπεζας έκανε νέες “τονωτικές” δηλώσεις
για την πορεία της Σοφοκλέους. Τις δηλώσεις του φιλοξένησε «ΤΟ ΒΗΜΑ» στις 28/03/2000, σε
άρθρο µε τον τίτλο: «Θ. Καρατζάς: Βλέπω θετικά την πορεία της Σοφοκλέους». Παραθέτω
απόσπασµα του άρθρου αυτού:
«Αναφερόµενος στην ικανοποιητική και ανθεκτική στις διακυµάνσεις – όπως είπε – πορεία της
µετοχής της ΕΤΕΒΑ (θυγατρικής της Εθνικής Τράπεζας) στη διάρκεια του 1999, ο κ. Καρατζάς είπε
πως βλέπει απόλυτα θετικά την πορεία του ΧΑΑ, καθώς ανάλογα καλή είναι η πορεία της ελληνικής
οικονοµίας. “Όταν η οικονοµία µιας χώρας προοιωνίζεται άριστη, αυτή θα είναι και η εικόνα του
χρηµατιστηρίου που είναι καθρέφτης και προεξόφλησή της” είπε χαρακτηριστικά ο διοικητής της
Εθνικής Tράπεζας, τονίζοντας ότι δεν χρειάζεται να υπάρχει κανενός είδους “κόσκινο” από τρίτον για
την αξιολόγηση των µετοχών, αφού η ίδια η αγορά ξεχωρίζει “το σιτάρι από το κριθάρι”.»
Ώστε, λοιπόν, “απόλυτα θετική” θα ήταν η πορεία του ΧΑΑ, αφού ήταν ο καθρέφτης της
“άριστης” ελληνικής οικονοµίας! Η αγορά, µάλιστα, δεν χρειαζόταν κανενός είδους “κόσκινο”! Και
το ερώτηµα που τίθεται πάλι αµείλικτο είναι: Τα πίστευε ο κ. Καρατζάς αυτά που έλεγε ή τα έλεγε για
να εξυπηρετήσει προεκλογικές σκοπιµότητες του ΠΑΣΟΚ;
−Στην οµιλία του στη Γενική Συνέλευση του Συνδέσµου Ελληνικών Βιοµηχανιών στις
24/05/2000, µε θέµα «ΤO ΕΥΡΩ ΚΑΙ Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ», ο κ. Λουκάς Παπαδήµος
αναφέρθηκε µε υπερηφάνεια και στο Χρηµατιστήριο. Είπε τα εξής:
«Επίσης, η άντληση κεφαλαίων ύψους 4,1 τρισεκ. δρχ. (2,1 τρισεκ. δρχ. από τις µη τραπεζικές
επιχειρήσεις) µε ευνοϊκούς όρους από το Χρηµατιστήριο Αθηνών κατά τα προηγούµενα δύο έτη κατέστη
δυνατή λόγω των πρόσφορων συνθηκών που επικράτησαν και που αντανακλούσαν, σε σηµαντικό
βαθµό, την πτωτική τάση των επιτοκίων και τις θετικές προσδοκίες της αγοράς για την ένταξη της
Ελλάδος στη ζώνη του ευρώ.»
Μα όλα αυτά τα τρισεκ. τα συγκέντρωσαν οι επιχειρήσεις χάρη στη “µαζική παραφροσύνη”
των µικροεπενδυτών! Έτσι δεν είναι; Και γι’ αυτήν την “παραφροσύνη”, ο ίδιος ο κ. διοικητής τους
είχε τραβήξει το αυτί, πολύ αργά βέβαια, κι αφού είχε συντελεστεί το έγκληµα... Τώρα λοιπόν µε ποιο
δικαίωµα υπερηφανευόταν για τα κέρδη που
απεκόµισαν οι επιχειρήσεις από αυτή την
“παραφροσύνη”, που στη συνέχεια οδήγησε στην απόγνωση εκατοντάδες χιλιάδες µικροεπενδυτές;
Και γιατί δεν έκανε σοβαρές συστάσεις στους επιχειρηµατίες να σεβαστούν το µόχθο των επενδυτών
και να διαχειριστούν µε εντιµότητα τα χρήµατα που τους εµπιστεύθηκαν, κάνοντας επικερδείς
επενδύσεις που θα δηµιουργούσαν θέσεις εργασίας και θα οδηγούσαν σε άνοδο τις µετοχές τους ώστε
να πάρει ο κοσµάκης πίσω τα λεφτά του;
Αυτές είναι µόνο µερικές από τις καυτές ερωτήσεις στις οποίες, δυστυχώς, δεν θα πάρουµε
ποτέ απαντήσεις…
−Στις 22 Ιουλίου 2000, άρθρο των ΝΕΩΝ αναφέρθηκε σε άποψη που είχε διατυπώσει τις
προηγούµενες ηµέρες ο διοικητής της ΤτΕ κ. Παπαδήµος, σύµφωνα µε την οποία: «Τα επιτόκια
µπορεί να αποτελέσουν κινητήριο παράγοντα για την πορεία της Χρηµατιστηριακής αγοράς τους
επόµενους µήνες επειδή οι αγορές δεν έχουν προεξοφλήσει πλήρως την περαιτέρω πτώση τους ούτε
έχουν εκτιµήσει επαρκώς την επίδραση της πτώσης αυτής στην οικονοµία, ενώ η διόρθωση των τιµών
των µετοχών το προηγούµενο δεκάµηνο ήταν σηµαντική».192
Θυµάστε που στις 30/01/2000 ο κ. Παπαδήµος είχε πει πως η πτώση των επιτοκίων ίσως να
είχε προεξοφληθεί;190 Τώρα ήταν σίγουρος πως δεν είχε προεξοφληθεί πλήρως! Βέβαια, όπως
απέδειξε η οδυνηρή πραγµατικότητα, οι έµµεσα θετικές αυτές προβλέψεις του κ. Λ. Παπαδήµου για
το ΧΑΑ δεν επαληθεύτηκαν. Ήταν απλά ευσεβείς πόθοι…
−Την Παρασκευή 18 Αυγούστου 2000, ο Γενικός ∆είκτης Τιµών είχε κλείσει στις 3.757,83
µονάδες, αξιοπρεπή επίπεδα σε σύγκριση µε τις 1.650 µονάδες στις οποίες θα καταποντιζόταν
δυόµισι χρόνια αργότερα. Σύµφωνα µε ΤΑ ΝΕΑ της επόµενης µέρας, «Με δεδοµένες τις θετικές
εξελίξεις και προοπτικές σε επίπεδο επιχειρηµατικό, θεσµικό και εθνικοοικονοµικό, είναι πλέον
127

αναµενόµενο ότι το ΧΑΑ θα ανακάµψει όταν οι επενδυτές πιστέψουν ότι η πτωτική περίοδος
ολοκληρώνεται και, εποµένως, µια περαιτέρω σηµαντική καθοδική κίνηση είναι ελάχιστα πιθανή. Οι
γενικότερες, πάντως, εκτιµήσεις συγκλίνουν στο ότι πράγµατι βρισκόµαστε στην τελευταία φάση της
διόρθωσης και, εποµένως, η κατάσταση αυτή µπορεί να ερµηνευτεί και ως µια σχετική σταθεροποίηση
της αγοράς, στο πλαίσιο της οποίας µια σηµαντική πτώση ή µια εντυπωσιακή ανάκαµψη να µην
αναµένονται σε βραχυπρόθεσµο ορίζοντα.»193
Σύµφωνα µε τις “εκτιµήσεις”, λοιπόν, το ΧΑΑ βρισκόταν τότε στην τελευταία φάση της
διόρθωσης και µια περαιτέρω σηµαντική καθοδική κίνηση ήταν ελάχιστα πιθανή! Μωρέ
εκτιµήσεις να σου πετύχει!
Απαντώντας σε ερώτηση της «Οικονοµίας» (ΤΑ ΝΕΑ, 19/08/2000 ) σχετικά µε την εικόνα
της κεφαλαιαγοράς αλλά και τις προοπτικές βελτίωσής της στο µέλλον, ο κ. Παπαδήµος είχε δηλώσει:
«Η ανάκαµψη των χρηµατιστηριακών αξιών θα εξαρτηθεί κυρίως από τρεις παράγοντες:
Πρώτον, από τη διατήρηση ευνοϊκού µακροοικονοµικού περιβάλλοντος, που χαρακτηρίζεται από
νοµισµατική σταθερότητα και την προοπτική ταχύτερης οικονοµικής ανάπτυξης. ∆εύτερον, από την
επιβεβαίωση ότι θα συνεχιστεί η ικανοποιητική άνοδος των κερδών πολλών επιχειρήσεων. Τρίτον, από
την προβλεπόµενη περαιτέρω πτώση των ελληνικών επιτοκίων έως το τέλος του έτους στο σηµαντικά
χαµηλότερο επίπεδο των επιτοκίων στη ζώνη του ευρώ».194
∆ιευκρινίζοντας τι ήταν εκείνο το ευνοϊκό µακροοικονοµικό περιβάλλον, ο κ. Παπαδήµος
έδωσε έµφαση στις διαρθρωτικές αλλαγές − απελευθερώσεις των αγορών, ιδιωτικοποιήσεις και
αναµόρφωση του ασφαλιστικού συστήµατος. Όπως είπε, «Η εφαρµογή των διαρθρωτικών
µεταρρυθµίσεων που προγραµµατίζονται για την ενίσχυση της παραγωγικότητας της οικονοµίας θα
συντελέσει στην εµπέδωση θετικών προσδοκιών για ταχύτερη οικονοµική ανάπτυξη και βελτίωση των
επιχειρηµατικών κερδών».194
Και ο κ. Παπαδήµος συνέχισε: «Οι τιµές των µετοχών συγκεκριµένων επιχειρήσεων θα
ανακάµψουν όταν οι επενδυτές εκτιµήσουν ότι η αναµενόµενη κερδοφορία τους, όχι µόνο στο τρέχον
έτος αλλά και στα επόµενα έτη, συνεπάγεται ελκυστικές αποδόσεις, µε δεδοµένη την τρέχουσα τιµή
αυτών των µετοχών και λαµβάνοντας υπόψη τις αποδόσεις εναλλακτικών τοποθετήσεων, χωρίς
ουσιαστικό κίνδυνο αγοράς, όπως τα επιτόκια καταθέσεων».194
Να λοιπόν που για πρώτη φορά, πολύ αργά βέβαια, ο κ. ∆ιοικητής της ΤτΕ έθεσε το
πρόβληµα του Χρηµατιστηρίου στη σωστή του διάσταση! Η άνοδος του ΧΑΑ δεν ήταν πια τόσο απλή
υπόθεση… Και οι επενδυτές έπρεπε να πειστούν για πολλά πράγµατα πριν ξαναρίξουν τις οικονοµίες
τους στη χοάνη της Σοφοκλέους. ∆υστυχώς, παρ’ όλο που πέρασαν δυόµισι χρόνια από τότε, οι
επενδυτές φαίνεται πως δεν έχουν πειστεί για την αξιοπιστία του θεσµού και την αποτελεσµατικότητα
της οικονοµικής πολιτικής της κυβέρνησης… Όσο για την κερδοφορία των επιχειρήσεων, ε αυτή
είναι ανύπαρκτη!
Σχετικά µε τη µείωση των επιτοκίων ο κ. Παπαδήµος είχε υποστηρίξει ότι «η περαιτέρω
πτώση των επιτοκίων θα επηρεάσει θετικά τη ζήτηση για µετοχές, µε δεδοµένη την επίδραση των άλλων
προσδιοριστικών παραγόντων των τιµών τους». Όµως σύµφωνα µε το ίδιο άρθρο των ΝΕΩΝ, ο ίδιος
τώρα πίστευε ότι «η πτώση των επιτοκίων έχει προεξοφληθεί αλλά όχι πλήρως». Και για να µας
µπερδέψει ακόµη περισσότερο, ο κ. ∆ιοικητής συµπλήρωσε: «Όταν τα επιτόκια καταθέσεων µειωθούν
περαιτέρω έως και 3 εκατοστιαίες µονάδες µέχρι το τέλος ∆εκεµβρίου, η συµπεριφορά των επενδυτών
θα επηρεαστεί µε θετική επίδραση στις τιµές των µετοχών, εκτός αν άλλοι παράγοντες αντισταθµίσουν
την αναµενόµενη ευνοϊκή αυτή επίδραση».
Όπως βλέπετε και αυτές οι δηλώσεις του κ. Παπαδήµου ήταν άκρως διπλωµατικές και
κινούνταν στον αστερισµό του ήξεις αφήξεις, επιδεχόµενες πολλές ερµηνείες. Η αναφορά του σε
άλλους παράγοντες, τους οποίους δεν κατονόµαζε ακριβώς, θα τον κάλυπτε πλήρως, οποιεσδήποτε κι
αν ήταν οι µελλοντικές εξελίξεις…
−Την Παρασκευή 17/11/2000, ο Γ.∆. του ΧΑΑ είχε κατέλθει στις 3.411 µονάδες, ενώ η
κατάσταση είχε πια αρχίσει να δηµιουργεί έντονο κλίµα ανησυχίας για τη γενικότερη πορεία της
ελληνικής οικονοµίας. Ο κ. Θεόδωρος Καρατζάς, µετά από συνάντηση που είχε µε τον κ. Γιάννο
Παπαντωνίου, δήλωσε ότι ήταν «αδικαιολόγητη η πορεία του χρηµατιστηρίου και δεν ανταποκρίνεται
στην πραγµατικότητα της οικονοµίας».195

128

Στην ίδια παρέµβαση του κ. Καρατζά αναφέρθηκε και η ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ τη ∆ευτέρα
20/11/2000. Παραθέτω χαρακτηριστικά αποσπάσµατα από το σχετικό άρθρο του κ. Γιώργη
Μέρµηγκα:
«“Ως εδώ και µη παρέκει”, ήταν σε ελεύθερη µετάφραση το νόηµα των δηλώσεων του πρώτου
τη τάξει τραπεζίτη, οι οποίες ήρθαν στην πιο κρίσιµη, θα λέγαµε, στιγµή, κατά την οποία υλοποιούνται οι
χειρότεροι εφιάλτες για τους επενδυτές, αλλά και τα χειρότερα σενάρια για τραπεζίτες, θεσµικούς
επενδυτές και επιχειρηµατίες(…).
(…)
Για πρώτη ίσως φορά, ο φειδωλός και εξαιρετικά προσεκτικός στις διατυπώσεις του, κ.
Καρατζάς, υπογράµµισε µε έµφαση ότι “αδυνατεί να κατανοήσει” την πορεία του ΧΑΑ, αφού δεν
ανταποκρίνεται − όπως είπε − στην πραγµατικότητα της ελληνικής οικονοµίας, παρακινώντας έτσι
αντικειµενικά τις υγιείς δυνάµεις της αγοράς να προχωρήσουν σε ενέργειες ικανές να στηρίξουν τις τιµές
των µετοχών και τις προοπτικές του Xρηµατιστηρίου.(…)»
∆υστυχώς, όπως απέδειξε η επακολουθήσασα ελεύθερη πτώση του ΧΑΑ που το έριξε κοντά
στις 2.000 µονάδες ένα χρόνο αργότερα (κι αυτό δεν ήταν ο πάτος), οι υγιείς δυνάµεις της αγοράς δεν
έκαναν καµία ενέργεια για να στηρίξουν τις τιµές των µετοχών. Προφανώς είναι ανύπαρκτες. Θα το
έχει καταλάβει τώρα ακόµη και ο κ. Καρατζάς…
Εξάλλου, πολλοί όψιµα ανησυχούσαν ότι τα µετοχοδάνεια που οι τράπεζες χορηγούσαν από
1/10/1999, όταν ο γενικός δείκτης του ΧΑΑ βρισκόταν στις 5.632 µονάδες, κατέληξαν στο «πίθο των
∆αναΐδων» και η αδυναµία αποπληρωµής τους θα δηµιουργούσε µέγα πρόβληµα στο πιστωτικό
σύστηµα της χώρας. Βλέπετε, ενός κακού προκειµένου, µύρια έπονται…
−«ΑΝΑΚΑΜΨΗ ΤΟΥ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΟΥ ΒΛΕΠΕΙ Ο ∆ΙΟΙΚΗΤΗΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΗΣ ΤΗΣ
ΕΛΛΑ∆ΟΣ Λ. ΠΑΠΑ∆ΗΜΟΣ».
Αυτός ήταν ο τίτλος άρθρου των ΝΕΩΝ στις 30/11/2000. Σύµφωνα µε το άρθρο αυτό του κ.
Γ. Κανελλόπουλου, ο κ. Παπαδήµος βάσιζε την αισιοδοξία του για άνοδο της αγοράς σε
µεσοµακροπρόθεσµη βάση σε τέσσερις διαφορετικούς παράγοντες - κλειδιά:
«Πρώτον, στα χαµηλά επίπεδα στα οποία βρίσκονται πολλές τιµές µετοχών. Πρόκειται για
µετοχές εταιρειών µε υγιή θεµελιώδη µεγέθη, οι οποίες αναµένεται στο µέλλον να έχουν ευνοϊκότερη
εξέλιξη.
∆εύτερον, στη µείωση των επιτοκίων, η οποία κάνει ακόµη πιο ελκυστικές διάφορες
εναλλακτικές τοποθετήσεις.
Τρίτον, στην ένταξη στην ευρωζώνη. Η ένταξη αυτή έχει πολλά πλεονεκτήµατα για πολλές
επιχειρήσεις, περιλαµβανοµένων και των εισηγµένων, οι οποίες έχουν περισσότερες ευκαιρίες να
διευρύνουν τις δραστηριότητές τους.
Τέταρτον, στις θεσµικές ρυθµίσεις που υπάρχουν στην αγορά και αποτρέπουν την επανάληψη
προηγούµενων φαινοµένων.»
Επιπροσθέτως, ο κ. Παπαδήµος είπε ότι «η διεθνής εµπειρία έχει δείξει πως οι επενδύσεις σε
µετοχές υπερέχουν σε αποδόσεις σε σύγκριση µε άλλες τοποθετήσεις» και κατέληξε ότι «όσοι έχουν
επενδύσει σε επιχειρήσεις µε καλές προοπτικές, δεν πρέπει να επηρεάζονται από βραχυπρόθεσµες
εξελίξεις.»
Είναι φανερό πως και ο κ. Παπαδήµος ήταν στρατευµένος στη στήριξη του αναιµικού ΧΑΑ.
∆υστυχώς, όµως, η αισιοδοξία του για την αγορά ήταν ανεδαφική, αφού στους 27 µήνες που
ακολούθησαν µέχρι σήµερα απεδείχθη ότι καµία από τις ελληνικές µετοχές δεν είχε ευνοϊκότερη
εξέλιξη.
−Σύµφωνα µε άρθρο της εφηµερίδας «ΑΞΙΑ» (2/12/2000) µε τίτλο «Τι διαπιστώνει η
έκθεση της ΤτΕ για το Χρηµατιστήριο», «Ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος Λ. Παπαδήµος
εξέφρασε την πεποίθησή του για ανάκαµψη της Σοφοκλέους επισηµαίνοντας ότι η αποκλιµάκωση των
επιτοκίων θα καταστήσει ελκυστικότερες τις µετοχές ενώ η ένταξη της χώρας στην ΟΝΕ δηµιουργεί
πλεονεκτήµατα και ευκαιρίες για τις ελληνικές επιχειρήσεις µε θετικές επιπτώσεις στις τιµές των
µετοχών τους.»

129

∆υστυχώς, όµως, ο κ. Παπαδήµος δεν βρίσκεται πια στο ίδιο πόστο για να µας απαντήσει
γιατί µας προσπέρασε η ανάκαµψη και τι έγιναν όλες αυτές οι θετικές προοπτικές που θα ανέβαζαν,
τάχα, τις µετοχές στη Σοφοκλέους…
−Στις 03/12/2000, ο κ. Λουκάς Παπαδήµος µίλη