www.zaluu.

com
www.zaluu.com

www.zaluu.com
www.zaluu.com

Зорилго
Монгол улс нь нүүрсний баялгаа дэлхийн зах

зээлд нийлүүлэн өндөр ашиг олох боломжтой.
Нүүрсний олборлолт, үйлдвэрлэлт, борлуулалт
нь Монгол улсын нийгэм эдийн засгийн
өсөлт, хөгжилт, үйлдвэржилтэд хэрхэн нөлөөлж
буйг болон цаашдын ерөнхий чиг хандлагыг
тодорхойлох статистик тоо баримтуудыг гаргахыг
зорилоо.

www.zaluu.com
www.zaluu.com

Зорилт
 Нүүрсний үүсэл
 Нүүрсний ерөнхий ангилал
 Нүүрсний чанарын үзүүлэлтүүд
 Монгол орны нүүрсний нөөц
 Нүүрсний олборлолт
 Нүүрсний тээвэрлэлт
 Нүүрсний зах зээл
 Нүүрсний баланс
 Нүүрсний хэрэглээ

www.zaluu.com
www.zaluu.com

Нүүрсний үүсэл
 Нүүрс нь органик ба органик бус бодисын маш нарийн

нийлмэл хольц юм.
 1758 онд М.В.Ломоносов нүүрсийг ургамлаас гаралтай
гэсэн онолыг дэвшүүлсэн.
 Балар
эртний
ургамал
нүүрсжихэд
химийн, геологийн, микробиологийн, физикийн зэрэг янз
бүрийн хүчин зүйл нөлөөлсөн.
 Дэлхийд найрлага шинж чанараараа яг ижил нүүрсний 2
орд байдаггүй. Тухайн орд газрын нүүрсийг үүсгэсэн эх
материал болон нүүрсжилт явагдсан геологи, цаг уурын
нөхцөл нь өөр өөр байгаа юм.
 Нүүрс нь хамгийн ихээр Кайнозойн эриний гуравдагч (55%)
болон Палеозойн эриний пермийн (40%) галавт үүссэн.

www.zaluu.com
www.zaluu.com

www.zaluu.com
www.zaluu.com

Нүүрсний ерөнхий ангилал
Битумжсэн
Чулуун
нүүрс
Антрацит

Нүүрс
Хүрэн
нүүрс

www.zaluu.com
www.zaluu.com

Нүүрсний чанарын үзүүлэлтүүд
 Нүүрсний техникийн анализ:

Техникийн анализид нүүрсэнд анхлан хийгдэх дараах зайлшгүй
шинжилгээ орно. Үүнд:

-Чийглэг (%)
- Дэгдэмхийн агуулга (%)
- Хүхрийн агуулга (%)
- Үнслэг (%)
- Илч өгөлт (kcal/kg, Btu/lb)
Анализийн үндсэн дээр тухайн ордын нүүрсний гарал
үүсэл, нүүрсжилт, шинж чанарын талаарх тодорхой дүгнэлтийг
гаргах тул өндөр ач холбогдолтой.

www.zaluu.com
www.zaluu.com

 Бусад чанарын үзүүлэлтүүд

Үүнд:
- Фосфоржилт (%)
- Пластометрийн зузаан / Sapozhnikov Plastometer /
- Чөлөөт хөөлтийн зэрэг /FSN/
- Өсөх индекс /Caking index/
- Рога индекс
-Дилатометрийн үзүүлэлт
- Витринитийн ойлтын зэрэг /Vitrinite reflectance/
- Эрдсийн шинжилгээ
-Петрографийн шинжилгээ
болон бусад шинжилгээний үзүүлэлтүүд байдаг. Эдгээр
чанарын үзүүлэлтээр тухайн нүүрсний коксжих, эрчим
хүч, хими технологийн шинж төрхийн талаар
тодорхойлолтыг гаргана.

www.zaluu.com
www.zaluu.com

Монгол орны нүүрсний нөөц
Монгол улс нүүрсний нөөцөөр баян орнуудын нэг

бөгөөд хамгийн их нөөцтэй 15 орны нэг. Манай
улсын нутаг дэвсгэр нийт 152 тэрбум тонн
нүүрсний нөөцтэй ба үүнээс 22.3 тэрбум тонн нь
геологийн
урьдчилсан
ба
нарийвчилсан
хайгуулаар тогтоогджээ.

www.zaluu.com
www.zaluu.com

www.zaluu.com
www.zaluu.com

Нүүрсний олборлолт

www.zaluu.com
www.zaluu.com

www.zaluu.com
www.zaluu.com

1000
900
800
700
600
500
400
300

2006

200

2007

100

2008

0
2008
2007
2006

www.zaluu.com
www.zaluu.com

Нүүрсний тээвэрлэлт
 Одоогоор монгол улсын экспортын нүүрсний

ихэнхи хувийг авто тээврээр гүйцэтгэж байна. Энэ
нь хамгийн өртөг өндөртэй тээвэр юм.

www.zaluu.com
www.zaluu.com

Нүүрсний хэрэглээ
Нүүрсний чийглэгийн
агууламж
Хүрэн нүүрс
(доод зэрэглэлийн
нүүрс)
(48%)

Хүрэн нүүрс
(20%)

Хагас
битумжсэн
нүүрс
(28%)

Нүүрсний нүүрстөрөгчийн
агууламж

Хар нүүрс
(өндөр зэрэглэлийн
нүүрс)

(52%)
Битумжсэн
нүүрс
(51%)

Антрацит
нүүрс
(1%)

Дулааны

Металлургийн

www.zaluu.com
www.zaluu.com

Дэлхийн зах зээл дээрх нүүрсний
үнэ ба цаашдын хандлага
350
300
250
200

HCC
150

Semi-hard

100
50
0
1998

HCC :
51
Semi-Hard: 43

1999

2000

42
36

40
34

2001

43
42

2002

48
39

2003

46
37

2004

57
47

2005

125
103

2006

115
83

2007

96
73

2008

300
284

129
110

2009

www.zaluu.com
www.zaluu.com

Уурхайнуудын газар дээрхи
нүүрсний үнийн судалгаа
25000

20000

15000

Багануур
Шарын гол

10000

Шивээ овоо
Таван толгой

5000

Адуун чулуун
Адуун чулуун

0
2000 2001
2002 2003
2004

Шивээ овоо
2005

2006

2007

Багануур
2008

2009

2010

www.zaluu.com
www.zaluu.com

Chart Title
16000
y = -720x + 11300
R² = 0,113

14000

12000

Axis Title

10000
Олборлолт

8000

Үнэ

Linear (Олборлолт)
6000

Linear (Үнэ)

4000

2000

0
0

1

2

3
Axis Title

4

5

6
y = -540,8x + 2751
R² = 0,707

www.zaluu.com
www.zaluu.com

www.zaluu.com
www.zaluu.com

www.zaluu.com
www.zaluu.com

www.zaluu.com
www.zaluu.com

Нүүрсний баланс
Үзүүлэлтүүд
Нөөц- бүгд

Он

1999
5187

2000
5398

2001
5337

2002
5692.5

2003
5823.6

2004
7091.8

2005
7860.4

2006
8465.1

2007
9555.5

2008
10453.7

2009
14883.5

Эхний үлдэгдэл

193

170

186

148

157.2

226.5

342.9

390.8

317.3

381.3

441.2

Үйлдвэрлэсэн

4964

5185

5141

5544.4

5666.1

6865

7517.1

8074.1

9237.6

10071.9

14442.1

Төрийн өмчит
уурхайнууд

-

-

4457.5

4807.03

4086.1

4130.1

4458.5

4941

6259.7

6674.2

7186.7

Хувийн
хэвшлийн
уурхайнууд

-

-

683.5

737.1

1580

2734.9

3058.6

3133.1

2977.9

3397.7

7255.4

30
5017

43
5211.4

10
5189

0.1
5535.3

0.3
5161.7

0.3
5188.5

0.4
5472.6

0.2.
5691.2

0.6
5906.1

0.5
5843.2

0.2
6609.6

4127

4449

4324

4723.2

4380.2

4478.6

4619.6

4595.2

4935.1

4849.9

5077.9

890

762.4

865

812.1

781.5

709.9

853

1096

971

993.3

1531.7

347

180

152

151.7

153.5

90.6

106.6

237.3

203

190.1

226.3

58

73

55

78.3

3.2

63.8

101.4

120.9

121.7

41.3

41.2

32
202

3
406.4

4
334

7.6
435.7

8.6
464.9

5.3
451.2

18.3
513.9

8.2
549.9

3.4
454.8

7.2
580.6

13.6
631.6

Бусад
Экспорт

251
-

100
0.6

205
-

138.8
-

151.3
435.4

99
1560.4

112.8
2116.2

179.7
2456.6

188.1
3268.1

174.1
4169.3

619
7113.2

Эцсийн үлдэгдэл

170

186

148

157.2

226.5

342.9

271.6

317.3

381.3

441.2

1160.6

Үүнээс:

Импорт
Хэрэглэсэн-Бүгд

Үүнээс:

Дулааны
цахилгаан
станц
ЭЗ салбар
болон өрхөд
нийлүүлсэн

Үүнээс:

Үйлдвэр,ба
рилга
Тээвэр,
холбоо
ХАА
Орон
сууц,НАА

www.zaluu.com
www.zaluu.com

Корреляцийн шинжилгээ
Correlations
Noots
Noots

Olborlolt

Pearson Correlation

1

1.000**

Sig. (2-tailed)

.000

N
Olborlolt

Pearson Correlation

11

11

1.000**

1

Sig. (2-tailed)

.000

N

11

11

**. Correlation is significant at the 0.01 level (2-tailed).
Correlations
Olborlolt
Olborlolt

Pearson Correlation

Hereglee
1

Sig. (2-tailed)
N
Hereglee

Pearson Correlation
Sig. (2-tailed)
N

.952**
.000

11

11

.952**

1

.000
11

11

www.zaluu.com
www.zaluu.com
Correlations
Import
Import

Export

Pearson Correlation

1

-.471

Sig. (2-tailed)

.239

N
Export

Pearson Correlation
Sig. (2-tailed)

11

8

-.471

1

.239

N

8

8

Correlations
Import
Import

Olborlolt

Pearson Correlation

1

-.465

Sig. (2-tailed)

.150

N
Olborlolt

Pearson Correlation
Sig. (2-tailed)

11

11

-.465

1

.150

N

11

11

Correlations
Olborlolt
Olborlolt

Pearson Correlation

Export
1

Sig. (2-tailed)

N
Export

Pearson Correlation
Sig. (2-tailed)
N

**. Correlation is significant at the 0.01 level (2-tailed).

.998**
.000

11

8

.998**

1

.000
8

8

www.zaluu.com
www.zaluu.com

Регрессийн шинжилгээ
Correlations

Descriptive Statistics
Mean

Noots

Std. Deviation

N

Pearson Correlation

Noots

7795.2818

2970.83557

11

Olborlolt

7518.9364

2882.68628

11

Sig. (1-tailed)

Variables Entered/Removedb

Model
1

Variables
Entered

Variables
Removed

Olborlolta

a. All requested variables entered.
b. Dependent Variable: Noots

Noots

1.000

1.000

Olborlolt

1.000

1.000

.

.000

.000

.

Noots

11

11

Olborlolt

11

11

Noots
Olborlolt

N

Olborlolt

Model Summary
Method
. Enter
Model

R

1

1.000a

R Square

Adjusted R
Square

1.000

a. Predictors: (Constant), Olborlolt

1.000

Std. Error of
the Estimate
54.93386

www.zaluu.com
www.zaluu.com

ANOVAb

Model
1

Sum of Squares
Regression
Residual

df

Mean Square

8.823E7

1

8.823E7

27159.557

9

3017.729

8.826E7

10

Total

F

Sig.

29237.713

.000a

a. Predictors: (Constant), Olborlolt
b. Dependent Variable: Noots

Coefficientsa
Standardized
Coefficients

Unstandardized Coefficients
Model
1

B
(Constant)
Olborlolt

a. Dependent Variable: Noots

Std. Error

Beta

47.617

48.243

1.030

.006

t

1.000

Sig.
.987

.349

170.990

.000

www.zaluu.com
www.zaluu.com

www.zaluu.com
www.zaluu.com

Descriptive Statistics
Mean

Correlations

Std. Deviation

Olborlolt

N

Olborlolt

7518.9364

2882.68628

11

Hereglee

5529.6000

465.57612

11

Pearson Correlation Olborlolt

1.000

.952

.952

1.000

.

.000

.000

.

Olborlolt

11

11

Hereglee

11

11

Hereglee
Sig. (1-tailed)

Olborlolt
Hereglee

N
Variables

Model
1

Variables
Entered

Hereglee

Entered/Removedb

Variables
Removed

Heregleea

Model Summary
Method
. Enter

a. All requested variables entered.
b. Dependent Variable: Olborlolt

Model

R

1

.952a

Adjusted R Std. Error of
Square
the Estimate
R Square
.905

.895

934.79077

www.zaluu.com
www.zaluu.com

ANOVAb
Model
1

Sum of Squares
Regression
Residual

df

Mean Square

7.523E7

1

7.523E7

7864504.048

9

873833.783

8.310E7

10

Total

F
86.097

Sig.
.000a

a. Predictors: (Constant), Hereglee
b. Dependent Variable: Olborlolt

Coefficientsa

Unstandardized Coefficients
Model
1

B
(Constant)
Hereglee

a. Dependent Variable: Olborlolt

Std. Error

-25058.054

3522.187

5.891

.635

Standardized
Coefficients
Beta

t

.952

Sig.

-7.114

.000

9.279

.000

www.zaluu.com
www.zaluu.com

www.zaluu.com
www.zaluu.com

Descriptive Statistics

Correlations
Olborlolt

Mean

Std. Deviation

N

Pearson Correlation Olborlolt

Olborlolt

8382.3625

2953.29573

8

Export

2639.9750

2269.14137

8

1.000

.998

.998

1.000

.

.000

.000

.

Olborlolt

8

8

Export

8

8

Export
Sig. (1-tailed)

Olborlolt
Export

N

Export

Variables Entered/Removedb
Model Summary

Model
1

Variables
Entered

Variables
Removed

Exporta

Method
. Enter

Adjusted R Std. Error of
Square
the Estimate
R Square

Model

R

a. All requested variables entered.

1

.998a

b. Dependent Variable: Olborlolt

a. Predictors: (Constant), Export

.995

.995

215.75374

www.zaluu.com
www.zaluu.com

ANOVAb

Model
1

Sum of Squares
Regression
Residual

df

Mean Square

6.077E7

1

6.077E7

279298.053

6

46549.675

6.105E7

7

Total

F
1305.581

Sig.
.000a

a. Predictors: (Constant), Export
b. Dependent Variable: Olborlolt

Coefficientsa

Unstandardized Coefficients
Model
1

B
(Constant)
Export

a. Dependent Variable: Olborlolt

Std. Error

4954.294

121.737

1.299

.036

Standardized
Coefficients
Beta

t

.998

Sig.

40.697

.000

36.133

.000

www.zaluu.com
www.zaluu.com

www.zaluu.com
www.zaluu.com
Descriptive Statistics

Correlations
Olborlolt

Mean
Olborlolt

Std. Deviation

N

Pearson Correlation Olborlolt

7518.9364

2882.68628

11

7.7818

14.77808

11

Import

1.000

-.465

-.465

1.000

.

.075

.075

.

Olborlolt

11

11

Import

11

11

Import
Sig. (1-tailed)

Olborlolt
Import

N
Variables Entered/Removedb

Import

Model Summary
Model
1

Variables
Entered

Variables
Removed

Importa

a. All requested variables entered.
b. Dependent Variable: Olborlolt

Method
. Enter
Model

R

1

.465a

Adjusted R Std. Error of
Square
the Estimate
R Square
.216

a. Predictors: (Constant), Import

.129 2690.71664

www.zaluu.com
www.zaluu.com
ANOVAb
Model
1

Sum of Squares

df

Mean Square

Regression

1.794E7

1

1.794E7

Residual

6.516E7

9

7239956.061

Total

8.310E7

10

F
2.478

Sig.
.150a

a. Predictors: (Constant), Import
b. Dependent Variable: Olborlolt
Coefficientsa

Unstandardized Coefficients
Model
1

B
(Constant)
Import

a. Dependent Variable: Olborlolt

Std. Error

8224.221

926.785

-90.632

57.577

Standardized
Coefficients
Beta

t

-.465

Sig.
8.874

.000

-1.574

.150

www.zaluu.com
www.zaluu.com

www.zaluu.com
www.zaluu.com
Correlations
Olborlolt
Olborlolt

Pearson Correlation

Export

Export

Pearson Correlation
Sig. (2-tailed)
N

Noots

Pearson Correlation
Sig. (2-tailed)
N

Hereglee

Pearson Correlation
Sig. (2-tailed)
N

Import

Pearson Correlation
Sig. (2-tailed)
N

**. Correlation is significant at the 0.01 level (2-tailed).

Hereglee

Import

.998**

1.000**

.952**

-.465

.000

.000

.000

.150

11

8

11

11

11

.998**

1

.998**

.967**

-.471

.000

.000

.239

1

Sig. (2-tailed)
N

Noots

.000
8

8

8

8

8

1.000**

.998**

1

.950**

-.462

.000

.000

.000

.152

11

8

11

11

11

.952**

.967**

.950**

1

-.466

.000

.000

.000

11

8

11

11

11

-.465

-.471

-.462

-.466

1

.150

.239

.152

.148

11

8

11

11

.148

11

www.zaluu.com
www.zaluu.com

Дүгнэлт
 Орчин үеийн техник технологийн дэвшил, боловсруулах

үйлдвэр хөгжихийн хэрээр аж үйлдвэрт нүүрсний эзлэх
хувь ихсэж, дэлхийн нүүрсний хэрэглээ улам өсч байна.
 Монгол улс нүүрсний нөөцөөр баян орнуудын нэг бөгөөд
дэлхийн хамгийн их нөөцтэй 15 орны нэг. Манай улсын
нутаг дэвсгэр нийт 152 тэрбум тонн нүүрсний нөөцтэй ба
үүнээс 22.3
тэрбум тонн нь геологийн урьдчилсан
судалгаагаар тогтоогдсон байна.
 Манай орны нүүрсний экспорт нь олборлолтоосоо шууд
хамаарч, импортондоо урвуу хамааралтай байна.
Корреляцийн шинжилгээгээр нүүрсний хэрэглээ нь бусад
хүчин зүйлтэйгээ маш хүчтэй хамаарлыг үзүүлж байна.
 Дээрх шинжилгээнүүдийг ашиглаж сурснаараа өмнөх
жилүүдийн тоо баримт, үзүүлэлтүүдэд тулгуурлан
ирээдүйд болох үйл явцыг мэргэжлийн түвшинд
тодорхойлж сурлаа.

www.zaluu.com
www.zaluu.com

Ашигласан материал
 Статистикийн эмхтгэл/Статистикийн үндэсний







хороо/
2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009,
www.mongolnews.mn
http://open-government.mn/
http://www.energyresources.mn/
http://www.factnews.mn
www.Open-parliament.MN
www.tavantolgoi.mn
www.Google.mn

www.zaluu.com
www.zaluu.com

Анхаарал тавьсан та бүхэнд
баярлалаа

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful