You are on page 1of 13

1

KARIIMLAR

NTENN BLM BALIKLARI

1. KARIIMLARIN SINIFLANDIRILMASI
2. KARIIMLARIN AYRILMASI


1. KARIIMLARIN
SINIFLANDIRILMASI

KARIIM NEDR?

Karm, birden fazla maddenin kimyasal zellikleri
deimeyecek ekilde bir araya gelmesiyle oluan madde
topluluudur. Saf maddeler element ve bileiklerden oluur.
Fakat maddelerin ou ne tek bir elementtir; ne de tek bir
bileiktir. Maddelerin ou saf madde olmayan karmlardr.

KARIIMLARIN ZELLKLER

1- Yaplarnda iki ya da daha fazla madde bulundururlar.
2- stenilen oranda kartrlrlar.
3- Fiziksel olarak karrlar.
4- Kendini oluturan maddelerin zelliklerini tarlar.
5- Kendini oluturan maddelere fiziksel yntemlerle
ayrtrlabilirler.
6- Saf deildirler.
7- Belli erime ve kaynama noktalar yoktur.
2

8- Yap talar element ya da molekllerdir.
9- Belli bir formlleri yoktur.

KARIIMLAR
HOMOJEN KARIIMLAR
HETEROJEN KARIIMLAR

HOMOJEN KARIIMLAR

Her tarafnda ayn zellii gsteren, tek bir madde gibi gzken
karmlardr.
Karm meydana getiren maddeler gzle veya optik aletlerle
grlemezler.
Homojen karmlara genel olarak zeltiler de denir.
Tuzlu su, ekerli su, alkoll su, eme suyu ile ierisinde
bulunduumuz havay homojen karma rnek verebiliriz.

RNEK
SU + TUZ = TUZLU SU
(Bileik)+(Bileik)=(HOMOJEN KARIIM)

ZELT TANIMI

zc ve znenin oluturduu homojen karmlara zelti
denir.
Maddelerin kat-gaz hlleri hari dier tm hlleri homojen
olarak kararak zeltileri olutururlar.

ZELTNN BLEENLER

zeltilerin iki bileeni vardr.
1 zc
3

2 znen
zc: Genelde miktar ok olan ve dierini zen maddedir.
znen: Genelde miktar az olan ve dieri tarafndan zlen
maddedir.

RNEK
SU + TUZ = TUZLU SU
(ZNEN) + (ZC) = (ZELT)


DOYGUNLUA GRE
ZELT TPLER
DOYMAMI ZELT
DOYMU ZELT
AIRI DOYMU ZELT

DOYMAMI ZELT

Belli artlarda bir zcde, znebilenden daha az madde
znm ise bu tip zeltilere doymam zeltiler denir.

DOYMU ZELT

Belli artlarda bir zcde, znebilen kadar madde
znm ise, bu tip zeltilere doymu zeltiler denir.

AIRI DOYMU ZELT

artlar deitirilerek, bir zcde znebilenden daha fazla
madde znm ise bu tip zeltilere ar doymu zeltiler
denir.
4

Ar doygunluk hli kararsz hl olup zeltiyi ar doygun hle
getiren faktrler ortadan kaldrlrsa zelti tekrar doygun hle
dner.
Bal, pekmez ve reel rnek verilebilir.

DERME GRE
ZELT TPLER
SEYRELTK ZELT
DERK ZELT

SEYRELTK ZELT

zneni ok az, zcs fazla olan zeltilere denir.

DERK ZELT

zneni fazla, zcs az olan zeltilere denir.

ALAIMLAR

Kat ile kat arasndaki homojen karmlara alam denir.
Alam oluturan elementler, kristal yaplarn kaybetmezler.
Scaklk ykselince metalin kristal formu deiebilir.
Yzey merkezli kp, dzgn sekiz yzl (oktahedral) vb. metal
kristal tipleri vardr.

ALAIM ETLER

Yer deitirme alamlar: Alam oluturmadan nce kristal
yaplar ayn olan alamlardr. Bu eit alamlarda, alam
oluturan element atomlarnn yaraplar en fazla %15 farkllk
gsterir.
5

Konumlar aras alamlar: Kullanlmayan boluklara kk
elementler yerleir. rnein; elikte boluklara karbon atomlar
yerlemitir.

ELN PASLANMAMASI

elik, demire gre daha kararl olduundan kimyasal
tepkimelere kar ilgisiz hle gelir.

BALICA ALAIMLAR

ALAIMIN ADI BLEM
PRN % 63 Cu
% 37 Zn
BRONZ (TUN) % 7095 Cu
% 530 Sn
LEHM % 60 Sn
% 40 Pb
SAMA % 99,5 Pb
% 0,5 As
MATBAA HARF % 73 Pb
% 15 Sb
% 12 Sn
AMALGAM D
DOLGUSU
% 4055 Hg
% 4560 Ag
22 AYAR ALTIN % 91,7 Au
% 5 Ag
% 2 Cu
% 1,3 Zn

ALTIN ALAIMLARI
6


Renk Ayar Almdaki Elementlerin
Yzdeleri
Sar 22 Altn 91,67%
Gm 5%
Bakr 2%
inko 1,33%
Krmz 18 Altn 75%
Bakr 25%
Gl 18 Altn 75%
Bakr 22,25%
Gm 2,75%

Renk Ayar Almdaki Elementlerin Yzdeleri
Pembe 18 Altn 75%
Bakr 20%
Gm 5%
Beyaz 18 Altn 75%
Palladyum veya Platin 25%
Beyaz 18 Altn 75%
Palladyum 10%
Nikel 10%
inko 5%
Gri
Beyaz
18 Altn 75%
Demir 17%
Bakr 8%
Yeil 18 Altn 75%
Gm 25%

Renk Ayar Almdaki Elementlerin Yzdeleri
7

Ak Yeil 18 Altn 75%
Bakr 23%
Kadmiyum 2%
Yeil 18 Altn 75%
Gm 20%
Bakr 5%
Koyu
Yeil
18 Altn 75%
Gm 15%
Bakr 6%
Kadmiyum 4%
Beyaz
Mavi
veya Mavi
18 Altn 75%
Demir 25%
Mor Altn 80%
Alminyum 20%

Renk Ayar Almdaki Elementlerin Yzdeleri
Sar 22 Altn 91,6%
Gm 5,5%
Bakr 2,9%
Sar 18 Altn 75%
Gm 16%
Bakr 9%
Youn
Sar
22 Altn 91,6%
Gm 3,2%
Bakr 5,1%
Sar 14 Altn 58,5%
Gm 30%
Bakr 11,5%
Koyu
Sar
9 Altn 37,5%
Gm 31,25%
Bakr 31,25%
8


ALTIN ALAIMI FOTORAFLARI


HETEROJEN KARIIMLAR

HETEROJEN KARIIMLARIN TANIMI VE
ETLER

Her tarafta ayn zellii gstermeyen ve iindeki taneciklerin
gzle grlebildii karmlardr. 4 grupta incelenir.
Sspansiyon
Emlsiyon
Aerosol
Koloit
Mor
Mavi Yeil
Pembe
Gl
Beyaz
Sar (24 Ayar)
Sar (22 Ayar)
9

Adi karm

SSPANSYON

Kat-sv heterojen karmlara denir.

RNEK
Tebeir tozu- su
Su-tala
Ayran

YAAMIMIZDAK SSPANSYONLAR

Ca(OH)2 (KALSYUM HDROKST) SSPANSYONU: Snm
kire ismiyle satlan, suda znmeyen beyaz tozun suyla
kartrlmas ile oluur. Kire denince, snm kire anlalr.
Badana yapmnda kire sspansiyonu kullanlr.
Mg(OH)2 (MAGNEZYUM HDROKST) SSPANSYONU:
Magnesi kalsine adyla bilinen antiasit mide sspansiyonudur.
BaSO4 (BARYUM SLFAT): Ameliyat esnasnda kullanlan
sarg bezi, pamuk, makas vb. steril ameliyat malzemeleri
baryum slfat zeltisine batrlmtr. Ameliyat esnasnda
vcudun iinde unutulan ameliyat malzemelerini, rntgen
ekiminde BaSO4 gsterir. Ayrca BaSO4 sspansiyonu ve hint
ya karm; XM solsyonu adndaki ilatr. Rntgen filmi
ekiminden az nce hastaya iirilir. irilen svnn mideden
barsaa ka dakikada getii BaSO4 ile anlalr; gei
sresine gre hastala tehis konur.

EMLSYON

Sv-sv heterojen karmlara denir.

RNEK
10

Zeytinyasu karm
Lipo ve hidro olmak zere iki eittir.
Lipo, ya iindeki su emlsiyonudur. Baz kremler rnek
verilebilir.
Hidro, su iindeki ya emlsiyonudur. Balk ya rnek verilebilir.

AEROSOL
Kat-gaz ya da sv-gaz heterojen karmlara denir.

RNEK
Duman
Sis
Spreyli parfmler
Spreyli bcek ilalar

KOLOT

plak gzle bakldnda heterojen olduu anlalmayan kat-
sv karmlara denir.
Koloitlerde znen madde ancak mikroskopla grlebilir.

RNEK
Duman
Boya
St
Krema
Koloitlerde, kat tanecikler bir sv ierisinde plak gzle
grlemeyecek kadar kk tanecikler hlinde heterojen olarak
dalmtr.

AD KARIIM

Sspansiyon ve emlsiyon zellii gstermeyen karmlara
11

denir.

RNEK
Salata

ZNRLK

Belirli bir scaklk ve basnta 100 gram suda znen en fazla
maddenin ktlesine o maddenin znrl denir.
znrlk = znebilenin ktlesi(g) / 100 g su


ZNRLE ETK EDEN FAKTRLER
Scaklk
Basn
zc ve znenin Cinsi

SICAKLIK

Kat ve svlarn sudaki znrlkleri scaklkla genellikle artar.
Gazlarn sudaki znrlkleri ise scaklkla azalr; nk
gazlarn, svlardaki znrl ekzotermiktir.

BASIN

Kat ve svlarn sudaki znrlkleri basnla deimez.
Gazlarn sudaki znrlkleri ise basnla artar.

ZC VE ZNEN CNS

Genel olarak benzer maddeler birbiri iinde iyi znr. Polar,
12

polarda iyi znr. Apolar, apolarda iyi znr.
Tuz, suda iyi znr; nk her ikisi de polardr.
Alkol, suda iyi znr; nk iki molekl bir biriyle hidrojen ba
oluturur.
Naftalin suda iyi znmez; nk iki molekl arasnda bir
benzerlik yoktur.



2. KARIIMLARIN
AYRILMASI
KARIIMLARIN BAZI AYIRMA TEKNKLER

Suyla ykayarak srkleme: Altnn kumdan temizlenmesi
Ekstraksiyon: eker pancarndan eker elde edilmesi
Eleme
Durultma: Katnn svdan ayrlmas yntemi
Santrifjleme: Santrifj cihazyla yaplan abuk ktrme
Kurutma ile ayrma: Etv cihaznda yaplan; rutubetin
giderilmesi, suyun sratle uurulmas gibi ilere yarayan metot
Flotasyon: Genelde madencilikte cevherdeki baz maddeleri
elde etmek iin kullanlan yzdrme ile ayrma yntemi

AZOT VE OKSJEN GAZLARININ ELDE
EDLMES

Hava yksek basnta svlatrlr. Sv havann ayrmsal
damtlmasyla azot ve oksijen gazlar, linde cihaznda elde
edilir.
Azotun kaynama noktas 194 C, oksijenin kaynama noktas
ise 183 Ctr. Bu nedenle nce azot gaz, sonra oksijen gaz
13

ele geer.
Sv hava; dewar (devar) kaplarnda saklanr.

UUCU YAIN SUYU, RNEN; GL SUYU,
KEKK SUYU NASIL ELDE EDLR?

Bitkisel uucu yalar, ayrmsal damtmayla elde edilir.
Bu yalar uucu olduklarndan, ayrmsal damtma esnasnda su
stnde toplanmalarna zen gsterilir. Bylece hem israf
nlenmi hem de yeni bir rn ortaya km olur.
Ayrmsal damtmann sonunda uucu ya stten alnr.
Uucu yalar, suda znmemelerine ramen, su ile temas
hlinde olduklarndan zamanla; doymam veya doymu gl
ya zeltisi, kekik ya zeltisi vb. uucu ya zeltileri alttaki
ksmda elde edilir ki, ite bunlara gl suyu, kekik suyu vb.
isimler verilir.

KARIIMLAR NTES LE LGL SOSYAL
ALANDA KULLANILAN KMYA KELME VE
DEYMLER

Yumuak alaml slup: Herkesin birbirine kar ses tonunu
ykseltmeden sevgi ruhu ile hareket etmesi, her sylenene laf
yetitirme yerine, dvene elsiz, svene dilsiz olma hli
(Yumuak alaml slup mevzuu herkesten beklenemez;
zellikle zihniyet deiiklii gereksinimini hissetmek lazmdr).