You are on page 1of 13

1/9/2009 

 

 

 

 

[Yapılarda 
Otomasyon  MEKANİK TESİSATLARDA 
ve Enerji 
Yöntemleri]  
LEJIONELLA HASTALIĞI 
 

 

 YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ YAPI İŞLETMESİ ANABİLİMDALI TEZSİZ YÜKSEK LİSANSPROGRAMI 
HAZIRLAYAN: İNŞ.MÜH.UĞRAŞ SEVGEN 

yani çoğalması. Bu üç aşama iyi mühendislik tasarımı . MEKANİK TESİSATLARDA LEJIONELLA HASTALIĞI 1. GİRİŞ Lejyoner hastalığı Legıonella bakterisi tarafından oluşturulan ve ölüme yol açabilen ciddi bir zatürree hastalığı biçimidir. bağışıklık sistemi zayıf olan ve ağır sigara bağımlısı olan kişilerdir. Böylece mikrop ciğere ulaşarak hastalığı oluşturabilir. Tanecik çapı küçüldükçe tehlike riski artar. Öte yandan küçük tanecikler hava akımları ile çok uzak mesafelere taşınabilir. Hastanelerde veya evlerde karşılaşılan bazı özel durumlarda ise sürekli temas mümkündür. iyi bakım ve işletme ile önlenebilir. . Solunabilen aerosolde su tanecik büyüklükleri 1-5 mikron çap aralığındadır. yaşlı. Solunabilen aerosolde (pülverize haldeki su ile hava karışımında) su tanecik büyüklükleri 1 ila 5 mikron çap aralığındadır. 1. Halbuki bir terapi havuzunda veya jakuzide bu süre daha uzundur. yayılması ve geçici mekanik tesisatta meydana gelmektedir. Çünkü 5 mikron ve altındaki su zerrecikleri Akciğerin en derin noktalarına kadar geçebilir ve bunlar tekrar kolayca dışarı atılamaz. 5. Hastalığın oluşabilmesi için gerekli zincirin en önemli üç halkası .Lejyoner hastalığının oluşabilmesi için Legıonella bakterisi ile kirlenmiş suyun aerosol halinde solunması gerekir. iş merkezleri ve fabrikalar gibi büyük . Duş yaparken temas süresi dakikalar mertebesindedir. Örneğin bir soğutma kulesinden kaynaklanarak kirlenmiş bir binada ise her gün 8-10 saat temas süresi söz konusudur. Bir diğer önemli risk faktörü ise . hastaneler . temas süresidir. hasta. Legıonellanın 40’ın üzerinde çeşidi bulunmakla birlikte en tehlikelisi ve bizim açımızdan önemli olan lejyoner hastalığını oluşturan legıonella cinsidir. Buna göre hastalıkla mücadelenin esas alanı bina tesisatı olmaktadır. Lejyoner hastalığının oluşabilmesi için Legıonella bakterisi ile kirlenmiş suyun aerosol halinde solunması gerekir. Solunan aerosol ne kadar yoğun bir biçimde legıonella ile kirlenmişse ve bu aerosol ne kadar yoğun ise. aynı oranda hastalığa yakalanma riski vardır. Legıonella bakterisi suda yaşar ve çoğalır. Hastalığın bulaşabilmesi için mutlaka Legıonella bakterisi ile kirlenmiş suyun pülverize hale gelmesi. Hastalık riski solunan mikrop sayısı ile orantılıdır. En yaygın bulaşma yolu binalardaki sıhhi tesisat ve klima tesisatıdır. Böylece mikrop akciğere ulaşarak hastalığı oluşturabilir. bu mikroplu aerosollerin solunması gerekmektedir. Kurbanlar genellikle . 2. Buna göre hastalıkla mücadele için . Özellikle oteller . • Tesisatta Legıonella bakterisinin üreyebileceği uygun ortamı yaratmamak gereklidir. • Üreyebilen bakteriler ise dezenfeksiyon ile yok edilmelidir. • Pülverize su oluşturulmamalı ve bu aerosol doğrudan veya hava ile insanlara ulaşmamalıdır. Özetle lejyoner hastalığı riski havadaki legonıella sayısı. 3. 4. kompleks sistemlerde karşılaşılır. bu mikroplu aerosollerin solunması gerekmektedir. Normal bağışıklığı olan sağlıklı insanların legıonella bakterisinden etkilenme olasılığı çok azdır. solunum hızı ve solunum süresiyle artmaktadır. Hastalığın bulaşabilmesi için mutlaka bakteri ile kirlenmiş suyun pülverize hale gelmesi.

• Suda veya nemli bir ortamda yaşamını sürdürür. şeker ve çeşitli böbrek hastalıklarıyla alkolizm gibi vücut yapısını etkileyen hastalılar riski arttırır. Bu hastalıkla ilgili istatistikler fazla sağlıklı değildir. bitkinlik.İngiltere’den fazla . • Legıonella bir bakteridir. • Bakteri pülverize su ile temas süresinin fazla olması risk faktörünü arttırır. solunum sıkıntısı. • Solunumla ilgili olan mevcut hastalıklar Akciğerleri lejyonerliğe yatkın kılar. kas kasılmaları. • Çocukların bu hastalıktan çok az etkilendiği görülmüştür. . yüksek ateş vb. • Solunum ile alındıktan 2-10 gün kuluçka döneminden sonra çoğalarak enfeksiyon yapar. Örneğin İngiltere’de yılda yaklaşık 1000 kişi legıonella yüzünden hastaneye yatmaktadır. Ancak sayı konusunda elde sağlıklı bir veri bulunmamaktadır. • Üreyebilen bakteriler ise dezenfeksiyon ile yok edilmelidir.5 PH değerleri yaşamı için uygun değerlerdir. • Belirtileri . Türkiye’de de lejyoner hastalığına rastlanmaktadır. • Pülverize su içinde solunum yolu ile akciğerden alınır.( Hastalığın insana geçmesini önlemek için) • Hastalığa yakalananlarda ölüm oranı %15-20 mertebesindedir Bireylerin Etkilenmesi Birçok insan legıonella bakterisi almış ve bağışıklık sistemleri sayesinde hastalığa yakalanmamış olabilir. • 25-45oC hızlı çoğalma sıcaklık aralığıdır. kuru öksürük. Çoğu zaman hastalık zatürree olarak kaydedilmektedir. • Kanser. • İnsandan insana geçtiğine dair bir bulgu yoktur.Buna göre bu hastalıkla mücadele için • Tesisatta lejyonella bakterisinin üreyebileceği uygun ortamı yaratmamak gereklidir. halsizlik. Normal bağışıklığı olan insanların legıonella bakterisinden etkilenme olasılığı çok azdır. Lejyoner hastalığından etkilenmeyi kolaylaştıran faktörlerden bazıları şunlardır. Antalya’da da daha fazladır. • Türkiye’de risk . bakterinin çoğalmasının ve yayılmasının önlenmesidir. baş ağrısı. • Artan yaşla birlikte risk artar.(sıcaklık bakımından) • En etkili savaşma yöntemi . • 37oC su sıcaklığında 2 saatte 2 kat çoğalır. 6. • 5-68oC sıcaklık aralığı yaşamı için sınır değerlerdir. Ama bu sayı çok daha fazla olabilir. • Suyun 5-8. • Hastalığın alma riski i solunan mikrop sayısı ile orantılıdır. • Pülverize su oluşturulmamalı ve bu aerosol doğrudan veya hava ile insanlara ulaşmamalıdır. Özetle .9PH lejyonella anın yaşamı için en uygun ortamı oluşturur.48 saat sonunda sayısal olarak patlama yaparak tehtid edici boyutlara ulaşır. • Erkekler kadınlara göre 3 kat daha fazla etkilenmeye yatkındır.

o 60C sıcaklıkta ömrü dakikalarla sayılıdır. c) Ortamdaki Demir oksit büyüme ve çoğalmayı hızlandırır. Bu sistem ve elemanlardan kaynaklandığı belirlenen lejyoner hastalığı vakaları mevcuttur. Legıonella bakterileri üremesi için potansiyel ortamlar. terapi havuzları ve jakuzilerdir. • Bağışıklık sistemini etkileyen ilaç kullanımı riski arttırır.) güneş ışığı ile ısındıkları için potansiyel ortam oluştururlar. Tesisatta Legıonella Potansiyeli Olan Yerler Buna göre tesisatta legıonella üremesine uygun olan ve lejyoner hastalığının çıkmasına neden olabilecek sistem ve elemanlar aşağıda sayılmıştır. o 50C sıcaklıkta birkaç saat yaşayabilir.9 üreme için en uygun değerdir. Kullanma suyu ve sprıngler gibi servisler ise ancak sıcak yaz mevsiminde büyüme için uygun sıcaklık koşullarına ulaşabilirler. duşlar.37C sıcaklıkta ve uygun ortamda takriben2 saat içinde bakteri sayısı iki katına çıkar. o 70C sıcaklıkta yaşam şansı sıfıra yakındır. • Soğutma kuleleri • Buharlaşmalı kondenserler • Duşlar • Terapi Havuzları • Nemlendiriciler (özellikle evaporatif tip) • Süs havuz ve çeşmeleri.48 saat içinde de sayısal olarak patlama yaparak tehdit edici boyutlara ulaşır. Üremeye en uygun sıcaklık aralığı 25-45C arası olup. • Sigara içmek. maksimum üreme sıcaklığı ise 37C olarak saptanmıştır. • Duş başlıkları ve musluklarda solunabilen aerosoller oluşturmaktadır ve buradan kaynaklanan hastalıklar tanımlanmıştır.plastik vb. Legıonella’nın büyümesi için. Legıonella için en uygun büyüme ortamları soğutma kuleleri . d) Hijyen Kirler ve birikintiler kuluçka için uygun ortam oluşturur. • Bağışıklık sistemi zayıf olan insanların bu hastalığa yakalanma olasılığı daha fazladır. Buralarda biyosidal şartlandırma yapmak gereği vardır. • Soğutma kuleleri ve buharlaşmalı kondenserlerden kaynaklanan aerosollerin uzun süre taşınabildiği ve hastalığa neden oldukları bilinmektedir. özelliklede aşırı sigara tüketimi gibi akciğer fonksiyonlarını bozan faaliyetler riski arttırır. o 46C sıcaklıkta üremesi durur. b) Suyun PH değeri 6.yaz aylarında) • Bina dışında bulunan su depoları (metal. . a) Sıcaklık 20 C in altındaki sıcaklıklarda üreme miktarı önemsizdir. fıskiyeler • Kullanma suyu ve spreyler( özellikle yaz aylarında) • Sprıngler sistemleri (yangın söndürme sistemleri. Legıonella bakterisinin.

Legıonella ya karşı çeşitli dezenfeksiyon yöntemleri geliştirilmiştir.Su tanklarının özellikle akış ve hareket olmayan bölgeleri çok iyi üreme alanları oluşturmaktadır. Sigara içenler bu hastalığa daha yatkın (veya daha az dirençli bulunmuştur). bazı plastik cinsleri ve belirli demir çinko alaşımları organizmaların gelişmesini teşvik etmektedir.su depolarında ve borularında legıonella üreyebilir. Cihazda legıonella yokken musluklarda çok az da olsa rastlanmıştır. kullanma sıcak suyu sisteminde daha fazla risk oluşmaktadır.terapi havuzları. su filtreleri ve duş başlıkları bakteri ve virüslerin çoğalma yerleridir. 2. Örneğin eğer su ılıksa ve kullanım kesintili ise . kötü bakım ve işletme Legıonella gelişmesi ve çoğalması için en uygun şartları yaratabilir. Bu araştırmanın sonuçlarına göre. Evlerde en büyük risk faktörü kapaksız su depoları bulundurma halinde geçerlidir. Fakat tek başına bakır borular legıonella dezenfeksiyonu için yeterli değildir.Bakır antibakteriyal bir metaldir ve büyüme koşullarına negatif etkisi vardır. Ancak en iyi şehir şebekesinde bu bakterilerin sayısı çok azdır ve zararlı yüzeyde değildir.Hatalı tasarım. sıcak su musluklarının çoğunda legıonella bulunmuştur. Eğer soğuk su sisteminde legıonella varsa .5) hiçbir legıonella bakterisine rastlanmamıştır. Sıcak su cihazlarında (boyler) legıonella bulunduğunda . Bıofılm ve protozoa önemli bir rol oynuyor gözükmektedir.ahşap malzeme.Boru tesisatlarındaki lastik parçalar (kauçuk) . Evlerdeki su tesisatının legıonella potansiyeli ve lejyoner hastalığı ile ilişkisi konusunda İngiltere’de bir araştırma yapılmıştır.çökelen maddeler içeren suları tercih eder. • Isıtılmış havuzlar . bu bakteriler hızla çoğalır ve adeta sayısal olarak patlama yaparak hayatı tehlikeye yol açabilir.bu potansiyel daha fazla olacaktır. düşük tuz oranlı . Boylerin 60C ve üstünde set edilmesi halinde araştırma kapsamındaki evlerin 20/32 sinde (%62. hareketlendirilmiş banyo küvetleri de bilinen hastalık kaynaklarındandır. Kirli görünüşlü su içeren depolar veya yüzeyleri kirli görünen depolar daha fazla risk taşımaktadır. 2. • Evaporatif tip nemlendiriciler ciddi risk kaynağı oluşturabilir. Ancak bina tesisatında uygun koşullar yaratılırsa . Su tankları. Ancak su sıcaklığı çok önemli bir parametredir. Legıonella büyümesi için en uygun sıcaklık aralığı 20-45C arasıdır ve bu sıcaklıklar genellikle domestik su sistemlerinde söz konusu sıcaklıklardır. Özellikle suyun durgun kalmasına veya çeperlerde biofilm oluşmasına imkan tanınıyorsa .1 Legıonella Dezenfeksiyonu Legıonella yeteri kadar oksijen içeren .KULLANMA SUYU SİSTEMLERİ En iyi korunan içme suyu kaynaklarında bile küçük miktarlarda mikrobiyolojik hayat formları bulunabilir.Bu bakteriler şebeke ile evlere taşınır. kullanılmayan boru sistemi parçaları. • Isıtma ve yıkama (heat & flush) • Klorlama • Ozon lama • Yoğun ultravıole ışığı ile muamele etmek • Anot oksidasyonu .

• Haşlanmayı engellemek için musluklarda termostatik karıştırma vanaları kullanılması önerilir. a) En iyi koruyucu önlem periyodik olarak sistemi çok yüksek sıcaklıktaki su ile temizlemektir.aşırı uzama vb. • Su depoları ve boylerler en az yılda bir kez temizlenmelidir.Legıonella nüfusunun %90ı 60Cde 25 dakikada ölmektedir. g) Sistemin dezenfeksiyonu da iyi bakım ve işletme olmadığı sürece güvenilir bir işlem değildir. su akıtılarak en az 5 dakika yıkama yapılmalıdır.2 Öneriler • Yüksek riskli yerlerde soğuk su 20C altında depolanmalı ve dağıtılmalıdır. bu boruların deforme olamamasına dikkat edilmelidir.Sıcaklığın 25-45C arasında olması büyük bir risk faktörüdür e) Özellikle çökelti olan . • Termik dezenfeksiyon için periyodik olarak (haftada 1) sıcaklık en az 66C ye çıkarılmalıdır. Önlemlerin tekrar gelişme ve çoğalmayı önlemek üzere devam ettirilmesi gerekmektedir. Plastik borular hijyen .Fakat her iki yöntemde tamamen güvenli değildir. • Eğer sistemde plastik boru kullanılmış ise . • Kesintili çalışmadan mümkün olduğunca kaçınılmalı ve tesisatta suyun hareketsiz kaldığı yerler bulunmamalıdır.Bu bataryalarda sıcak soğuk su birbirine karışmakta ve sıcak su soğuk su hattına kaçabilmektedir.Bu yöntemler arasında ısıtma ve yıkama yöntemi en fizibil önlem olarak görülmüştür. sorunlara neden olabileceğinden dikkatli olunmalıdır. • Kullanma sıcak suyu sirkülasyonu son kullanım yerlerinin tamamına ulaşmıyorsa. • Su depoları sı kapanan kapaklı olmalıdır. • Miks batarya kullanılmaktan kaçınılmalıdır. • Sıcak su 60C üzerinde depolanmalı ve sirkülasyon dönüşü 51C altına düşmemelidir.ancak legıonellanın klora karşı direnci fazladır. görülen bütün kirler ve birikintiler temizlenmekte ve sistem temiz su ile durulanmaktadır. Legıonellanın maxımum üreme sıcaklığı 37C dır. İki klorlama standardı uygulanmıştır. Her iki yöntemde ilk ağızda legıonellanın konsantrasyonunu düşürmekle birlikte. BS6700 e göre tanımlanan klorlama yöntemi daha etkilidir.Her ikisine başlarken de sistem temizlenmekte .Mümkün olduğunca temiz bir yerde ve yerden yükseltilmiş olmalıdır. 2. b) Anot oksidasyonu sektörde göreceli olarak yeni bir önlemdir.1998 yılında Almanya’da yok etme ve koruma önlemi olarak kabul edilmiştir. d) Sıcaklık aralığı dışında bakterinin gelişmesini teşvik eden koşullar tam bilinmemektedir. c) Klor büyümeyi yavaşlatır. • Boyler tesisatlarında içinde suyun hareketli tutularak sürekli değiştiği genleşme depoları kullanılmalıdır. Dezenfeksiyon için yüksek klor yoğunluğu gereklidir.Sistem tekrar kirlenebilmektedir. . sürekli bir etki söz konusu değildir. 70C de 10 dakika içinde %90ı ölmektedir.Bu işlemin gece yarısı yapılması insanların en az olduğu ve kullanım yokken yapılması tavsiye edilmektedir.bıofılm olan ve durgun su bulunan boylerler büyük risk taşır. Bu bir yok etme prosesidir. Miks batarya kullanıldığında daire girişlerindeki kullanma sıcak ve soğuk su Brahmanlarına çek valf monte edilmelidir.Haftada bir gece yarısı boyler su sıcaklığını 1 saat süre ile 75C değerine yükseltecek programlama yapabilen kazan-boyler sistemi kullanılmalıdır. Bu bakterileri öldürmek mümkün değildir. f) Yapılan bir çalışmada Legıonella ile kirlenmiş su tesisatının klorla dezenfeksiyonu üzerinde durulmuştur.

Güneşle su ısıtma sistemlerine giren suyun doğru ve hijyenik şartlarda depolanması ve pompalanması halinde güneş kaynaklı sistemler kullanılabilir. • Boyler deposunun tamamen boşaltılabilme ve temizlenme imkanı olmalıdır. • Yedek pompalar sürekli atıl bırakılmamalı. • Boru tesisatında çalışmayan ölü uçlar bulunmamalıdır. Pürüzsüz ve hijyenik tip kaplama malzemesi temizliği de kolaylaştırır • İki birleşik tank varsa . • Suyun uzun süreli bekleme ve bayatlama durumlarında ve durağan sıcak su devrelerinde bakteriye karşı uygun biyolojik yok edicilerin kullanılması tavsiye edilir. Hem soğuk su hem de sıcak su boruları izole edilmelidir.boşalmasına dikkat edilmelidir. • Kirli ve tozlu ortamlarda işletmede sayılan önlemler daha sıkı olmalıdır.Ayrıca ısı kaybı da azalır. • Yüksek riskli yerlerde ayda bir duş başlıkları çıkartılarak.Çünkü yüksek sıcaklıkta kalma ısıtıcı boylerlerde dakikalar sürer. • Duvar içinden geçen sıcak ve soğuk su boruları arasında yaklaşık 30cm mesafe bırakılarak bu borulardan birbirine ısı geçişi engellenmelidir. su seviyesi yangın için bırakılması gereken seviyeye inince otomatik seviye alarmı devreye girer. Bodrumdaki tankların iyi havalandırılan bir bölgede olmasına dikkat edilmelidir. Kullanma suyu ve yangın için ortak su deposu seçilir. • Tatil dönüşlerinde uzun süre kullanılmayan tesisatta su bir müddet akıtılarak yıkama yapılmalıdır. • Hidrofor tesisatlarında da içinde suyun hareketli kaldığı kapalı genleşme depoları kullanılmalıdır. • Boyler iç yüzeyleri kir tutmayan ve temizlenebilen bir malzemeyle kaplı olmalıdır.3.boru ömrünü uzatır. bakterileri öldürmeyecektir. • Tamiratlardan sonra su yeniden verilirken sistem tamamen yıkanmalıdır. Hollanda.Yılın büyük kısmında sıcaklıklar 30-45C arasında kalmaktadır. Su depolarının toprak altında veya bodrum katta yapılması. Suyun kullanımı sırasında sonradan 60C ye kadar ısıtılması . boru sisteminin simetrik olmasına ve aynı oranda dolup.Enerji politikaları da bu kullanımı teşvik etmektedir.Güneşle Su Isıtma Sistemlerindeki Legıonella Riski Güneşli kullanma sıcak suyu ısıtma sistemleri legıonella için çok yüksek kirlenme riski olan sistemlerdir.Depo içindeki durgun yangın suyu hastalığın üremesi için uygun ortam oluşturur. içerisinin havuz seramiği ile derz kaplanması tavsiye edilir. özel olarak klorlama yapılmasında yarar vardır. böylece suyun yeterince hareketi sağlanmalıdır. Depoda su kendi içinde en az 1-2 kez sirkle edilmelidir. Almanya gibi pek çok batı ülkesinde sıcak su üretiminde güneşten yararlanma çok yaygındır ve giderek artması beklenmektedir. • Büyük depolarda su birkaç gün mertebesinde kalabiliyor ise. • Kullanma suyu ile yangın suyunun ayrı depoda depolanması uygulaması terk edilmelidir.Boylerlerde ısıtıcı serpantin mümkün olduğu kadar alt seviyede bulunmalı . 2.En mükemmel olanı cam kaplı boylerlerdir. . • Yoğuşmanın önlenmesi korozyon riskini azaltır. • Dışarıdaki tanklar direkt güneş ışınlarına karşı korunmalı ve reflektif boya ile boyanmalıdır.Tanklardan birinin daha az çalışması ve durgun kalması en tehlikeli durumlardan biridir. belirli bir program içerisinde (haftada 1) sırayla dönüşümlü çalıştırılmalıdır.sulamadan sonra su bırakılmamalıdır. • Bahçe sulama hortumlarının içinde . klor çözeltisinde dezenfekte edilmesi önerilmektedir.

Özellikle durma sırasında ve yaz aylarında soğutma kulelerinde legıonella çoğalması için çok uygun sıcaklık değerlerine ulaşabilir. insanların yoğun olduğu yerlerden 10m den fazla uzak olması. • Mutfak egzoz fanları. Su soğutma kuleleri kaynaklı çok sayıda lejyoner hastalığı belirlenmiştir.Sıcak Sulu Isıtma Sistemleri Sıcak su devrelerinde ısıtıcı radyatörlerde buhar ve kondens devrelerinde legıonella riski yoktur. .temizlik ve dezenfeksiyon işlemleri özenle yapılmalıdır. Bu haznede biriken yabancı maddeler . • Soğutma kulesinin klima santralının dış hava emiş ağızlarından ve pencerelerden. resirküle eden suyun %1 i kadardır.bir kısım suyu aerosol şeklinde sürükler.soğutulmak istenen proses akışkanı hava ile doğrudan temasta değildir.Su haznesinde tipik su sıcaklığı 29C ile 35C arasındadır.3.Ancak çalışma stratejisi . dışarıdaki halka açık alanların rüzgar yönünde önüne yerleştirilmemelidir.Kaliteli tip soğutma kulelerinde damla tutucularla bu oran %0. Soğutma kulelerinde legıonella ile mücadelede anahtar tavsiye sistemin temiz tutulması ve biyolojik olarak şartlandırma yapılmasıdır. hakim rüzgar yönünde soğutma kulesinin daha ileri noktaya montajı ve soğutma kulesi drenajının hava kesicili drenaja bağlanması gerekir. tortu ve ısı geçiş yüzeylerindeki kirler ve birikintiler kuluçka için uygun ortam yaratır. • Hakim rüzgar yönü dikkate alınmalı.Boru dışında boruları ıslatan ve hava ile temasta olan sekonder devre suyu .1 oranına indirilir. • Klima santrallerinin taze hava akış menfezlerden ve açılabilen pencereden mümkün olduğu kadar uzağa yerleştirilmelidir.Damla tutucu olmadan sürüklenen su. Açık Devre Soğutma Kuleleri Soğutma suyu tavalardan düşer ve fıskiye şeklinde püskürtülür.Soğutma Kuleleri ve Buharlaşmalı Kondenserler Soğutma kulelerini kapalı devreli ve açık devreli olarak ikiye ayırmak mümkündür. Bu yüzden damla tutucular kulelerin en önemli elemanlarından biridir.Bu konuda su şartlandırma uzmanına danışılması ve onun gözetiminde bir program uygulanması çok önemlidir. Su tamamen cihaz içinde sirkle eder.Boruların içindedir. bacalar gibi organik madde kaynaklarının yanına ve yakınına yerleştirilmemelidir.dış sıcaklık ve sistem ısı yüküne bağlı olarak sıcaklıklar 21C altına inebilir veya 49C üzerine çıkabilir.(sıcaklık yüksek & kapalı devre ) 4. Sekonder devrede dış borulama genellikle yoktur.Her ne kadar su tutucu perdelerde sürüklenen suyun bir kısmı tutulsa da genellikle 5mikron altındaki su zerrecikleri sürüklenerek etrafa yayılır.Soğutma kulesinden hava hareketlerine bağlı olarak 3km uzağa kadar legıonella bakterilerinin taşınabildiği unutulmamalı ve kulenin bakım . Kapalı Devre Soğutma Kuleleri Kapalı devre soğutma kulelerinde .Doğrudan bu suyun üzerinden geçen hava buharlaşmayla soğurken . lokanta cafe vb. Soğutma kulelerinin ve buharlaşmalı evaparatörlerin yerleştirmesinde aşağıdaki konulara dikkat edilmelidir. Soğutma kulelerinde legıonella bakterisinin çoğalacağı yer su haznesi olmaktadır.açık devreli soğutma kulelerine göre daha az miktardadır.

su mınımum ölçüde pülverize olacak şekilde yapılmalıdır. • Havuz direkt güneş ışıklarından korunmalıdır. • Hazne zaman zaman temizlenmelidir. otel odaları vb. • Filtre düzenlemesi su şartlandırma ile koordineli bir biçimde gerçekleştirilmelidir. • Komponentler kolayca çıkarılabilmelidir.numune alma ve drenaj imkanı tanınmalıdır.birikinti veya çökelti olmamasına dikkat edilmelidir. • Enjektör prensibi ile çalışan soğutma kulelerinin su yüksek basınçlı pülverize edildiği için dezavantajı. • Drene edilmiş sistem yeniden çalıştırılırken önce pislikler temizlenir. • Su şartlandırma programı bütün yönleri ile düşünülmeli ve su kalitesi sürekli olarak kaydedilmelidir. .• Soğutma kulesi yerleşimi restoran . • Mekanik filitrasyon tavsiye edilir. • Soğutma kuleleri sistemi temiz tutulmalı ve iyi bakım yapılmalıdır. • Damla tutucular belirli aralıklarla temizlenmeli ve eskiyenler değiştirilmelidir. • Tortu ayırıcı cihazlar bakteriyle mücadelede önemli katkıya sahiptir. • Yedek pompalar normal çalışmada izole edilmeli ve zaman zaman yıkanmalıdır. • Bütün drenajlarda havalıklar ve süzgeçler bulunmalıdır. organik madde . • Cihazın genel tasarımında durağan su bölgelerinden kaçınılmalı elemanlara kolay ulaşım. • Su toplama çukuru çamuru ayıracak biçimde tasarlanmalı ve drenajı uygun çaplı boru ile en alttan geçirilmelidir. • Soğutma kulelerinin durdurulması ve çalıştırılması hastalık açısından en kritik işlemlerden biridir. • Taze su besleme hızları ve su hacmi kule üzerinde işaretlenmelidir. kule içinde dolgu malzemesi olmadığından temizlik kolaylığı açısından da avantajı vardır. bu durumda sistemin tamamen drene edilmesi en uygun yoldur. • Soğutma kulelerinde kullanılan malzeme pürüzlü olmayan . temizleme . • Su dağıtımı .korozyonu ve çökelmeyi önleyici maddeleri de içerir. • Metalik olmayan bileşenler örneğin contalar mikrobiyolojik büyümeye uygun olmalıdır. Su şartlandırma bakteri çoğalmasını önleyecek katkıları içerdiği gibi. yaşam mahallerine yakın planlanmamalıdır. • Tepsiler temiz olmalıdır. • Üç günden uzun süreli durulamalarda drenaj pratik değilse . kireçlenmeyi. sistem su ile doldurulur ve bakteri öldürücü ile ön şarlandırma yapılır. • Ahşap gibi bazı doğal malzemeler bu açıdan sakıncalıdır ve konstrüksiyonda kullanılması tavsiye edilmez. Fanlar bundan sonra çalıştırılı • Soğutma kulelerinin ve buharlaşmalı evaparatörlerin konstriksiyonunda ve işletiminde ise aşağıdaki konulara dikkat edilmelidir • Damla tutucular bütün çalışma koşullarında minimum sürüklenmeye imkan verecek şekilde dizayn edilmelidir.kolay temizlenebilir yüzeyli olmalıdır. • Aynı zamanda bir su şartlandırma uzmanı tarafından yürütülecek kimyasal şartlandırma gerekecektir. • İşletim ve bakım üreticinin öngördüğü biçimde sürdürülmelidir. Gözle muayene ederek kir.

Bakım Basit fakat ayrıntılarıyla yazılmış bir bakım şartnamesi bu tesisatlar için çok önemlidir. Otomatik kontrol ünitesinin tüm kısımları test edilmelidir. Çalışanlar normal şartlar dışında çalışma durumlarından haberdar olmalıdır ve su kalitesi üzerinde belli aralıklarla testler yapılmalıdır.2. Burada açıklanan prosedürler . Bu durumda kullanılan mikrobiyolojik slaytlar faydalı olsa da bunlar sadece kulenin bakım kalitesiyle ilgili bilgi verir ve su içindeki legıonella bakterisiyle doğrudan alakası yoktur. İkinci olarak ta klorun veriminin ph7nin üzerindeki değerlerde hızla düştüğü unutulmamalıdır. Püskürtme sistemi ve su dağıtım sistemi kontrolünde görsel bakım yapılabilir. Bu süre hastaneler için DHS standartlarına göre senede iki keredir. Sistemde yapılan kontrolün periyoduna olağan kontrollerin sonucuna göre karar verilmelidir. Bütün soğutma kuleleri senede en az bir kere tamamen temizlenmelidir. Kondaktivite kontrol cihazı eğer monte edilmişse kalibre edilmelidir. Hastane gibi bakterilere duyarlı ortamlarda bu süre daha kısa olmalıdır. Bu şartnamelerde bakım aralıkları .4. Hastane gibi hastalanmaya yatkın insanların bulunduğu yerlerde kulelerin ekonomik ömrünün sonunda değiştirilmesi sırasında gerekli önlem verilmeli .Sistemi yazın devreye almadan önce de dezenfekte edip kontrol etmek gereklidir.Bu şekilde malzemenin iyi durumda olup olmadığı ve kötüye gidip gitmediği kontrol edilebilir.1 – Soğutma Kulelerinde Operasyon ve Bakım Sistemi operasyona alacak olan eleman soğutma kuleleriyle ilgili olarak eğitim görmüş olmalı ve de bu tarz sistemi çalıştırmaya yatkın olmalıdır. Sistem işletimi sırasında meydana çıkacak kritik değerler kaydedilmelidir.Klor organik bileşiklerle çok çabuk reaksiyona girdiğinden dolayı muhtemelen teorik olarak hesaplanan miktardan fazlası gerekecektir. Klorlama işlemi iki basamak halinde yapılamalıdır.ses ve titreşim problemleri göz önüne alınmalıdır. Bu kontrollerin arasındaki süre bir ayı geçmemelidir. Bu sürüklenme önleyiciler içinde aynı şekilde önemlidir. Suyu. Eğer sistem sadece yaz mevsiminde kullanılıyorsa kuleyi sistem devre dışı kaldığı ilk anda temizlemek en doğrusudur. Su içindeki çözünmüş madde miktarındaki değişimin suyun elektrik iletkenliğinin değişimine etkisi nedeniyle iletkenlik ölçümü de bir yol olarak kullanılabilir.İlk basamak sistemi suyundaki serbest klor miktarını belirlemektir. Üreticinin istediği standart bakım dışında sistemin genel çalışması da incelenmelidir. sistemin temizlenmesinden önce temizliği yapacak kişileri korumak amacıyla 5 ppm şeklinde klorlama yapmak gerekir. Bu cihaz su içinde çözünmüş madde miktarının değişimini belirlemesinden dolayı çok önemlidir. .kontrol prosedürleri ve temizliğin hangi yöntemlerle yapılacağı açıkça belirtilmelidir. 4. Prosedürler normal kontrol parametrelerini ve sınırlarını belirlemelidir. Klordan en yüksek verimi alabilmek için ph değerini 7nin üzerine çıkarmayan maksimum dozajı vermek gerekir. Lejyoner hastalığı salgını genelde kulelerin uzun süre çalışmamasından sonra devreye alınmasıyla ortaya çıkar. bakımı iyi yapılmış ve iyi çalışan bir kule sağlar.

• 24 saat boyunca 10 ppm’lik serbest halojen kalması sağlanmalı ve bu 10 ppm in korunması için daha fazla biosid ortama eklenmelidir. • Sistem durdurulmalı ve tamamlama suyu vanaları açık ve çalışır olmalıdır. Ancak bu cihazların bakımlarının yapılması ve iyi işletilmesi esastır. • Hava kanalları belirli periyotlarla temizlenmelidir.buharlı nemlendiriciler riski sıfıra indiği için tercih edilmelidir. genellikle 25C in altındadır. klor bazlı biosidler için 8’in yada brom bazlı biosidler için 8. • Sistemi tekrar doldurun ve basamakları tekrar edin.bacalardan mutfak egzozlarından ve diğer organik kirletici kaynaklardan uzakta yerleşim yapmaya dikkat edilmelidir. Nemlendirici olarak .Tavalarda su birikmemelidir. • Hava kanallarında yoğuşma olabilir. • Sisteme ikinci bir drenajdan sonra tekrar su besleyin. atomizörlü nemlendiriciler ve buharlı nemlendiriciler ortam havasının veya klima santralindeki şartlandırılmış havanın nemlendirilmesinde kullanılır. • Yeterli miktarda köpük önleyici yada biodesperan eklenmelidir. 6.Eğer drenaj izin alınarak bir yüzey suyuna yapılacaksa .Sis şeklinde atomizörlü nemlendiricilerde cihaz çıkışında su zerresi bulunmaz bütün su buharlaşır.İyi ısı yalıtımı yapılmalıdır.3 – Acil Dezenfeksiyon Prosedürü • Eğer mümkünse soğutma kulesi üzerindeki ısı yükü kaldırılmalıdır. Klima santrallerinde sulu nemlendiriciler yerine. • 25-50 ppm serbest halojen kalmasını sağlamak için yeterli biosid eklenmelidir. Cihaz filtrelerinin bakımı gereğine göre yapılmalıdır.4. Atomizörlü nemlendiricilerde resirküle su kullanılmamalıdır.su hacmi olmayan direkt havaya sis biçiminde nemlendirme yapan nemlendirici tipleri alternatif olabilse de . Nemlendiriciler Yıkamalı nemlendiriciler. • Resirküle su pompalarının çalıştırılmasına devam edilmelidir. • Klima santrallerinin filtreleri kaliteli yapılmalı ve periyodik bakımı yapılmalıdır. • Hava kanalları temizlenebilecek şekilde planlanmalı ve yapılmalıdır. buharlı nemlendiriciler kullanılması tercih edilmelidir.5un altında tutulabilir. • Sistemin drenajı kanalizasyona yapılmalıdır. • Sistem ph’ı ölçülmeli yüksek ph larda halojen dezenfeksiyon hızı yavaşladığı için ortama asit ilave edilebilir ya da devir azaltılabilir. • Temizleme prosedürü sona erene kadar binanın hava emiş menfezleri kapatılmalıdır. Bu cihazların yerleştirilmesinde . Atomizörlerde ve yıkamalı nemlendiricilerde su sıcaklığı yaş termometre sıcaklığında olup. Öncelikle bu cihazlardaki yoğuşma tavalarının eğimleri drenaj yönünde olmalı ve drenaj alt noktadan yapılmalıdır. .Bu amaçla daha çok suyun resirküle edilmediği ve sadece gerekli nem ihtiyacı kadar suyun sis biçiminde havaya verildiği nemlendiriciler kullanılmaktadır.Böylece ph. Yıkamalı nemlendiriciler günümüzde hijyen nedeniyle artık terk edilmektedir.Bununla ilişkili önlem alınmalıdır.Hastane gibi hassas binalarda drenaj hatlarında cam gözetleyiciler konulabilir. Klima Santralleri ve Fancoiller Bu cihazlar lejyoner hastalığı kaynağı olarak görülmemektedir. • Soğutma ekipmanlarıyla ilgili fanlar kapatılmalıdır.Nemlendirici kullanılan klima tesisatında özellikle hava kanallarının temizliğine dikkat edilmelidir. dehalojenizasyona ihtiyaç duyulacaktır.

Mekanik Tesisatlarda Lejyoner Hastalığına Karşı Yapılacaklar Listesi .

  Yıkamalı Nemlendirici Evaporatif Soğutucular   Açık Devreli Soğutma Kulesi Sistemi .