Jerico F.

Austria I-sampaguita

Talambuhay ni Dr.Jose P. Rizal

Si Dr. José Protasio Rizal Mercado y Alonso Realonda (Hunyo 19, 1861–Disyembre 30, 1896) ay ang pampito sa labing-isang anak ng mag-asawang Francisco Engracio Rizal Mercado y Alejandro at ng asawa nitong si Teodora Morales Alonzo Realonda y Quintos. Ipinanganak si José Rizal sa Calamba, Laguna. Sina Saturnina, Paciano, Narcissa, Olimpia, Lucia, Maria, Jose, Concepcion, Josefa, Trinidad at Soledad ang kanyang mga kapatid. Ang ina ni Rizal ay siyang kaniyang unang guro at nagturo sa kaniya ng abakada noong siya ay tatlong taon pa lamang. Noong siya naman ay tumuntong ng siyam na taon, pinadala siya sa Biñan, Laguna upang mag-aral sa ilalim ng pamamatnubay ni Justiano Aquino Cruz. Ilang buwan ang nakalipas, pinayuhan niya ang magulang ni Rizal na pag-aralin siya sa Maynila. Ang Ateneo Municipal de Manila ang unang paaralan sa Maynila na kaniyang pinasukan noong ikadalawa ng Enero 1872. Ayon sa isang salin ng Noli me tangere ni Guzman atbp., sa kaniyang pananatili sa paaralang ito, natanggap niya ang lahat ng mga pangunahing medalya at notang sobresaliente sa lahat ng aklat. Sa paaralan ding ito niya natanggap ang kaniyang Batsilyer sa Sining na may notang sobresalyente kalakip ang pinakamataas na karangalan. Nang sumunod na taon, siya ay kumuha ng Pilosopiya at Panitikan sa Pamantasan ng Santo Tomas. Sa Ateneo, kasabay niyang kinuha ang agham ng Pagsasaka. Pagkaraan, kinuha niya ang kursong panggagamot sa nasabing Pamantasan (Santo Tomas) pagkatapos mabatid na ang kaniyang ina ay tinubuan ng katarata. Noong Mayo 5, 1882, nang dahil sa hindi na niya matanggap ang tagibang at mapansuring pakikitungo ng mga paring Kastila sa mga katutubong mag-aaral, nagtungo siya sa Espanya. Doo'y pumasok siya sa Universidad Central de Madrid, kung saan, sa ikalawang taon ay natapos niya ang karerang Medisina, bilang "sobresaliente" (napakahusay). Nang sumunod na taon, nakamit niya ang titulo sa Pilosopiya-at-Titik. Naglakbay siya sa Pransya at nagpakadalubhasa sa paggamot ng sakit sa mata sa isang klinika roon. Pagkatapos ay tumungo siya sa Heidelberg, Alemanya, kung saan natamo pa ang isang titulo.

Sa taon din ng kaniyang pagtatapos ng Medisina. Griyego.anak ng samurai. Isang dalubwika si Rizal na nakaaalam ng Arabe. Latin.isang Irish. thus giving me the appearance of an illegitimate child!" ("Hindi pinapansin ng aking pamilya [ang aming ikalwang apelyidong Rizal]. pinalitan ni Rizal ang kanyang legal na pangalan upang hindi siya maiugnay sa mga aktibidad ng kanyang kapatid na kilala noon bilang aktibista at tagasuporta ng binitay na paring si José Burgos. matapat si Rizal sa bansa kaya hindi sila nauwi sa pagpapakasal Gertrude Beckett . sa payo ng kanyang kapatid na si Paciano Rizal Mercado. Rizal Ang naging asawa nya ay si josephine bracken. but now I had to use it. Inggles.ayaw ni Rizal maging Protestant at ayaw rin ng ina ni Nellie sa isang doktor *with not enough paying clientele* Suzanne Jacoby . Ruso. Hapon. isinulat ni Rizal: "My family never paid much attention [to our second surname Rizal].mula sa Pagsanjan Leonor Rivera – kasintahan ni Rizal sa loob ng 11 na taon. ayaw ng ina ni Leonor kay Rizal dahil sa pagiging pilibustero Consuelo Ortiga . pinaikling José Rizal. Pranses. pumunta siya sa Dapitan kasama ang amaamahan na magpapagamot sa mata kay Rizal Tungkol sa pangalan ni Rizal José Protasio Rizal Mercado y Alonso Realonda ang nakatalang buong pangalan ni Rizal sa kanyang katibayan ng kapanganakan at José Rizal Mercado y Alonso o simpleng José Rizal Mercado (ayon sa mga panutong Espanyol) ang kanyang ginamit sa kanyang buong kabataan. Mula sa kanyang orihinal na pangalang legal ito'y naging José Protasio Rizal (rizal = “luntian”). Segunda Katigabak –unang kasintahan ni Dr. kaya't lumalabas na ako'y parang isang anak sa labas!) . siya ay nag-aral ng wikang Ingles. Portuges.tumira si Rizal sa boarding house ng mga Jacoby sa Brussels Josephine Bracken . Aleman. Ebreo. bilang karagdagan sa mga wikang kaniya nang nalalaman gaya ng Pranses. Jose P. Tagalog. Italyano. at iba pang mga katutubong wika ng Pilipinas. Asawa at mga naging kasintahan ni Dr. ngunit ngayon'y kailangang kong gamitin ito. Gayumpaman. Sanskrit. Jose P. Tsino. Espanyol.mula sa London Nellie Boustead . Rizal Leonor Valenzuela . Sa isang liham. Katalan.tinigil nya ang kanilang relasyon upang maging tapat kay Leonor Rivera at para hindi masira ang pagkakaibigan sa lalaking may gusto rin Kay Consuelo O Sei San .

Zamboanga noong 1892. Espanya. Bilang puno ng Kilusan ng Pagbabago ng Pilipinas na itinatag ng mga Pilipino sa Barcelona. si Rizal din ang masugid na taga-ambag ng mga sulatin sa La Solidaridad. Noong siya'y walong taong gulang pa. lopez jaina Hindi matanggap ng mga maykapangyarihang opisyal ang mga pagbabagong iyon. Kabilang sa iba niyang naisulat ay ang Awit ni Maria Clara. Belgica (1891). Ang kanilang mga mithiin: 1. Pinatutula Ako.Mga akda Si Rizal ay nakilala sa dalawang nobelang kaniyang isinulat. Doon. Nang malapit na siyang bitayin. Ang Ligpit Kong Tahanan atbp. habang lumagda naman si Marcelo Del Pilar bilang Plaridel. Sumulat siya sa ilalim ng pangalang Dimasalang at Laong-laan. Dagdag dito. 5. Maximo Viola. At nilathala ang El Filibusterismo (Mga Pagbalakid o Pangungulimbat) sa Gante. sinulat niya Mi Ultimo Adios (Huling Pamamaalam). 3. Maximo Viola ng 300 piso sa pagpapalimbag. Kaya sa pagbabalik ni Rizal sa Maynila mula sa Espanya. na nauwi sa Rebolusyon ng 1896. Ang mga ito ang naging daan upang magising ang pagkakaisang-diwa at katauhan ng mga Pilipino. nilitis at ipinatapon sa Dapitan. 4. sapagkat nangangahulugan ng pagkawala ng pangingibabaw ng Kastila. 2. sa tulong ni Dr. nagbigay siya ng ambag-sulatin sa La Solidaridad. Naglalaman ang mga ito ng mga paglalarawan at pagpuna sa mga nagaganap na pangyayari sa lipunang Pilipino ng mga panahong iyon. pinaratangan siya ng paghahasik ng gulo dahil sa pagtatatag ng La Liga Filipina. naisulat niya ang tulang Sa aking mga Kabata na naging Sa Aking mga Kababata. Tumutukoy ang tulang ito sa pagmamahal sa bayan dahil bata pa lang siya ay nakitaan na siya ng pagiging nasyonalismo. maging Pilipino man o Kastila. na magkaroon ng mga namumunong paring Pilipino. kalayaan sa pagtitipon-tipon at pamamahayag. na ang Pilipinas ay maging bahaging-lalawigan ng Espanya. Ang mga aklat na ito ay halaw at hango sa Don Quixote ni Miguel Cervantes. Mga pamanang-lahi Si Rizal ay isang repormista para sa isang lipunang malaya at hindi isang rebolusyonaryong naghahangad ng kasarinlan. isang pahayagang inilunsad ng mga Pilipinong repormista sa Espanya. nagtayo siya ng . Alemanya (1886). pinahiram siya ni Dr. na magkaroon ng mga kinatawan sa Batasan ng Espanya (Parlamento). pantay na karapatan sa harap ng batas. ang Noli me tangere (Huwag Mo Akong Salingin) na nilimbag sa Berlin. manunulat na Espanyol.

when you receive this letter. na kapag tayo'y marunong mag-alay ng sariling buhay alinsunod sa ating tungkulin at paniniwala. kaya bigla itong naglunsad ng rebolusyon. Fernando Blumentritt . May nakasulat dito. wala na akong buhay sa oras na matanggap mo ang liham na ito. Pinayagan si Rizal ng pamahalaang maglingkod sa Cuba bilang manggagamot sa panig ng Espanya at naglalayag patungo sa nasabing lugar.My dear Brother. at pagtatatag ng isang bawal na samahan. isang eskultor escoces na siya ring lumikha ng estatwa ni Wilhelm Tell. Sipi mula sa kaniyang huling liham: "Prof. bilang tanda na hindi siya taksil sa pamahalaan. ako ay babarilin. Pinaratangan siya ng paghihimagsik at pagtatangkang ibagsak ang pamahalaan. kaagad siyang ipinaaresto sa barko at ipinabalik sa Pilipinas. siya'y pumihit paharap. I shall be dead by then."Nais kong ipakita sa mga nagkakait ng karapatan sa pag-ibig sa tinubuang lupa..isang paaralang pambata. at isang pagamutan.. Bukod dito. Nang mga panahong iyon.. habang bumabagsak. Napatunayang siyang nagkasala at hinatulan ng bitay. ang kamataya'y di mahalaga. 1896. but I am innocent of the crime of rebellion." (Mahal na Kapatid. Hiniling niyang huwag lagyan ng piring sa mata at mabaril ng paharap. kamatayan at pagka-martir Noong 1896. Dahil dito. binaril siya sa Bagumbayan.) Hindi kalayuan sa lugar na kanyang kinabagsakan. natuklasan ang lihim na samahang Katipunan." . Pagbitay. Pagsiklab ng himagsikan. may isang malaking monumento ngayon. subalit pinayagan lamang na alisin ang piring sa mata. Nadawit siya bilang kapangkat at kapanalig ng mga nag-aalsa. na Liwasang Rizal ngayon. Tomorrow at 7. kung papanaw dahil sa ating mga minamahal. Bukas ng alasiyete. I shall be shot. nagsagawa rin siya ng isang pambayang sistema ng padaloy-tubig. subalit ako ay walang kinalaman sa salang rebelyon. gawa ni Richard Kissling. Noong Disyembre 30. sa pagbaril sa kanya.ang ating bayan at iba pang mga mahal sa buhay..

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful