You are on page 1of 8

Bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o

Tr-êng §¹i häc Ngo¹i Th-¬ng

C«ng tr×nh dù thi Cuéc thi
Sinh viªn nghiªn cøu khoa häc tr-êng §¹i häc Ngo¹i Th-¬ng
N¨m 2005

Tªn c«ng tr×nh:
X©y dùng vµ ph¸t triÓn V¨n ho¸ doanh nghiÖp cho c¸c doanh nghiÖp ViÖt
Nam trong xu thÕ héi nhËp vµo nÒn kinh tÕ tri thøc
Nhãm ngµnh: XH1b
Hä vµ tªn sinh viªn: NguyÔn ThÞ Lan Ph-¬ng – N÷ - D©n téc: Kinh
Líp A1- Kho¸ 41- Khoa KTNT
Ph¹m ThÞ V©n Anh – N÷ - D©n téc: Kinh
Líp P1 – Kho¸ 42 – Khoa KTNT
NguyÔn Thuý Nga – N÷ - D©n téc: Kinh
Líp P1 – Kho¸ 41 – Khoa KTNT
NguyÔn Anh Th- – N÷ - D©n téc : Kinh
Líp A1 – Kho¸ 41 – Khoa KTNT
Hä vµ tªn ng-êi h-íng dÉn: ThS. TrÇn ViÖt Hïng
( Gi¶ng viªn Khoa QTKD )

Hµ Néi, th¸ng 08/2005

Môc lôc
danh môc ch÷ viÕt t¾t .......................................................................................
môc lôc .............................................................................................................
lêi nãi ®Çu.........................................................................................................
Ch-¬ng I: Tæng quan vÒ v¨n ho¸ doanh nghiÖp .........................................
I. Mét sè kh¸i niÖm c¬ b¶n ............................................................................
1. V¨n ho¸........................................................................................................
2. V¨n ho¸ kinh doanh....................................................................................
3 V¨n ho¸ doanh nghiÖp ................................................................................
3.1. Kh¸i niÖm vÒ v¨n ho¸ doanh nghiÖp ......................................................
3.2. C¸c bé phËn cÊu thµnh v¨n ho¸ doanh nghiÖp .......................................
3.3. Qu¸ tr×nh h×nh thµnh v¨n hãa doanh nghiÖp ..........................................

1
1
1
2
4
4
6
8

II. Vai trß cña v¨n hãa doanh nghiÖp ........................................................... 10
1. VHDN gi÷ vai trß trong viÖc x©y dùng vµ cñng cè h×nh ¶nh DN ............. 11
2. VHDN gãp phÇn ®Þnh h-íng cho ho¹t ®éng cña DN .............................. 11
3. VHDN gióp DN khai th¸c tèi ®a nguån nh©n lùc ..................................... 12
4. VHDN lµ c¬ së ®iÒu chØnh hµi hoµ c¸c mèi quan hÖ trong DN ............... 13
III. C¸c yÕu tè t¸c ®éng lªn v¨n ho¸ doanh nghiÖp .................................... 14
1. YÕu tè vÜ m« ................................................................................................. 14
1.1. V¨n ho¸ d©n téc...................................................................................... 14
1.2. Nhµ n-íc ................................................................................................ 17
2. YÕu tè vi m« ................................................................................................. 18
2.1. Chñ thÓ ................................................................................................... 18
2.2. Kh¸ch thÓ ............................................................................................... 20
Ch-¬ng II. Thùc tr¹ng viÖc x©y dùng v¨n ho¸ doanh
nghiÖp ë c¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam ........................................................... 22
I. Giai ®o¹n tr-íc ®æi míi (tr-íc n¨m 1986) ............................................... 22
1. Thêi kú phong kiÕn...................................................................................... 22
2. §Çu thÕ kû XX ®Õn n¨m 1975 ..................................................................... 23
3. Thêi kú tõ n¨m 1975 ®Õn n¨m 1986 ........................................................... 24
II. Giai ®o¹n sau ®æi míi (tõ n¨m 1986 ®Õn nay) ........................................ 25
1. VÒ mÆt nhËn thøc ........................................................................................ 25
http://svnckh.com.vn

2

1.1. NhËn thøc cña ng-êi l·nh ®¹o vÒ v¨n ho¸ doanh nghiÖp ....................... 25
1.2. NhËn thøc cña ng-êi lao ®éng trong doanh nghiÖp vÒ VHDN .............. 28
1.3. NhËn thøc cña sinh viªn vÒ v¨n ho¸ doanh nghiÖp ................................ 31
2. Thùc tr¹ng v¨n ho¸ doanh nghiÖp ë c¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam ........... 33
2.1. Doanh nghiÖp nhµ n-íc .......................................................................... 37
2.2. Doanh nghiÖp t- nh©n ............................................................................ 41
Ch-¬ng III. Mét sè gi¶i ph¸p nh»m x©y dùng vµ ph¸t triÓn vhdn ë c¸c doanh
nghiÖp ViÖt Nam trong xu thÕ héi nhËp vµo nÒn kinh tÕ tri thøc .............. 44
I. Bµi häc kinh nghiÖm ................................................................................... 44
1. VHDN cña LG-thø nh©n s©m tuyÖt vêi cho mäi thµnh c«ng ................... 44
1.1. X©y dùng mét nÒn v¨n ho¸ lu«n s¸ng t¹o gi¸ trÞ v× kh¸ch hµng ............ 45
1.2. Thu hót nh÷ng nh©n tµi trÎ tuæi .............................................................. 46
1.3. §Ò cao vai trß ng-êi l·nh ®¹o ................................................................ 46
2. Intel víi nÒn v¨n ho¸ kh«ng h×nh thøc ...................................................... 47
2.1. X©y dùng mét m«i tr-êng ®¹o ®øc vÒ lao ®éng ..................................... 47
2.2. Sù kÕt hîp hµi hoµ gi÷a tËp trung vµ ph©n quyÒn ................................... 48
2.3. L·nh ®¹o hay nh÷ng huÊn luyÖn viªn lý t-ëng? .................................... 48
3. C«ng ty g¹ch §ång T©m-tõ §ång t©m ®Õn ®ång T©m .............................. 49
3.1. Ph­¬ng ch©m“Cø ®i th¼ng, cø lµm ®óng, lµm tèt sÏ thµnh c«ng”.......... 49
3.2. X©y dùng nÒn v¨n ho¸ h-íng vµo con ng-êi ......................................... 50
3.3. Mét nhµ l·nh ®¹o nãi nh÷ng ®iÒu m×nh nghÜ vµ lµm nh÷ng ®iÒu
m×nh nãi ........................................................................................................... 51
4. C«ng ty cµ phª Trung Nguyªn .................................................................... 52
4.1. X©y dùng phong c¸ch Trung Nguyªn .................................................... 52
4.2. X©y dùng hµng rµo ý thøc b¾t ®Çu tõ chÝnh nh©n viªn: Ng-êi ViÖt
dïng hµng ViÖt ................................................................................................. 53
4.3. NÒn v¨n ho¸ kÕ thõa ............................................................................... 54
5. Bµi häc kinh nghiÖm ................................................................................... 55
II. Mét sè gi¶i ph¸p x©y dùng vµ ph¸t triÓn v¨n ho¸ doanh nghiÖp ë
c¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam trong giai ®o¹n hiÖn nay ................................ 57
1. VÒ phÝa nhµ n-íc ........................................................................................ 57
1.1 Hoµn thiÖn m«i tr-êng ph¸p luËt cho kinh doanh ................................... 57
1.2 §µo t¹o ®éi ngò c¸n bé l·nh ®¹o doanh nghiÖp ...................................... 59
1.3 Hç trî DN trong ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh, t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó
c¸c DN cã c¬ héi x©y dùng v¨n ho¸ DN .......................................................... 61
http://svnckh.com.vn

3

2. VÒ phÝa Doanh nghiÖp ................................................................................ 62
2.1. VÒ phÝa qu¶n trÞ doanh nghiÖp ............................................................... 63
2.2. X©y dùng mét m« h×nh VHDN tÝch cùc, h-íng vµo con ng-êi ............ 64
2.3. X©y dùng vµ ph¸t triÓn triÕt lý kinh doanh bÒn v÷ng ............................. 65
2.4. N©ng cao ý thøc vÒ VHDN cho mäi thµnh viªn trong DN ..................... 69
2.5. KÕt hîp truyÒn thèng vµ hiÖn ®¹i trong x©y dùng VHDN .................... 70
KÕt luËn ............................................................................................................ 71
Tµi liÖu tham kh¶o ................................................................................................... 72
Phô lôc....................................................................................................................... 74

http://svnckh.com.vn

4

Lêi më ®Çu
ThuËt ng÷ v¨n ho¸ doanh nghiÖp (VHDN) ngµy cµng ®-îc ®Ò cËp ®Õn nhiÒu
h¬n trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y. Trªn thÕ giíi, kh«ng chØ trong c¸c doanh nghiÖp
(DN) mµ t¹i c¸c tr-êng §¹i häc lín ë c¸c n-íc ¢u, Mü nh- Anh, Ph¸p, Mü,
Australia....vµ c¶ c¸c n-íc Ch©u ¸ nh- Singapore, Hµn Quèc ®Òu ®-îc häc vÒ vÊn
®Ò nµy. NhiÒu nhµ nghiªn cøu còng ®-a ra nh÷ng c«ng tr×nh lín vÒ VHDN nhHofstede (Mü), Usunier (Ph¸p)..... §Æc biÖt vµo cuèi thÕ kû XX, khi khuynh h-íng
qu¶n trÞ h-íng tíi lîi nhuËn (Profit oriented management) liªn tiÕp gÆp ph¶i thÊt
b¹i, nªn buéc ph¶i lïi b-íc nh-êng chç cho phong c¸ch qu¶n trÞ h-íng tíi con
ng-êi (People oriented management) th× nh÷ng vÊn ®Ò nh- v¨n ho¸ kinh doanh
(Business culture), v¨n ho¸ doanh nghiÖp (Cooporate culture), ®¹o ®øc kinh doanh
(Business ethic)....®-îc quan t©m nhiÒu h¬n.
Ngµy nay, râ rµng kh«ng ph¶i ngÉu nhiªn mµ VHDN ®-îc xÕp vµo mét
trong bèn nguån lùc chÝnh cña mét DN bªn c¹nh nguån nh©n lùc, vËt lùc vµ tµi lùc
nh- nhµ nghiªn cøu ng-êi NhËt U. Waykaki ®· tõng nhËn ®Þnh: “Nguån tµi s¶n
trong kinh doanh cña doanh nghiÖp hiÓu theo nghÜa réng, ngoµi con ng-êi, tiÒn
vèn, vËt t­, hµng ho¸,…cßn bao gåm nh÷ng nguån tµi s¶n mµ m¾t th­êng kh«ng
nh×n thÊy nh-ng cã t¸c dông cùc kú to lín. Nguån tµi s¶n v« h×nh ®ã lµ phong th¸i
hay v¨n ho¸ doanh nghiÖp, mµ cèt lâi cña phong th¸i chÝnh lµ triÕt lý kinh
doanh…”. VÞ trÝ quan träng cña nguån lùc thø t- nµy ®ang dÇn ®-îc kh¼ng ®Þnh râ
nÐt. Bëi lÏ VHDN - sù trén lÉn ®Æc biÖt c¸c gi¸ trÞ, c¸c tiªu chuÈn, thãi quen,
truyÒn thèng, nh÷ng th¸i ®é øng xö vµ lÔ nghi.... mµ DN lµm ra trong qu¸ tr×nh s¶n
xuÊt kinh doanh - t¹o nªn c¸i b¶n s¾c riªng cña mçi DN, qua ®ã gióp DN x©y dùng
vµ cñng cè h×nh ¶nh cña m×nh. Nã chÝnh lµ nh÷ng gi¸ trÞ v« h×nh gãp phÇn ®Þnh
h-íng cho ho¹t ®éng cña DN, gióp DN khai th¸c tèi ®a c¸c nguån lùc, lµ c¬ së
®iÒu chØnh hµi hoµ c¸c mèi quan hÖ trong DN. Theo kinh nghiÖm thùc tÕ cña nhiÒu
DN trªn thÕ giíi cho thÊy thiÕu ®i yÕu tè v¨n ho¸ th× DN khã cã thÓ ®øng v÷ng vµ
tån t¹i ®-îc.
ë ViÖt Nam, tõ khi Nhµ n-íc ta tiÕn hµnh chÝnh s¸ch ®æi míi, chuyÓn tõ nÒn
kinh tÕ tËp trung quan liªu bao cÊp sang kinh tÕ thÞ tr-êng, c¸c ho¹t ®éng kinh
doanh cña DN ViÖt Nam ph¸t triÓn ngµy cµng phong phó. Tuy nhiªn, trong qu¸
tr×nh ®ã c¸c DN n-íc ta ®· béc lé nhiÒu thiÕt sãt quan träng, mét trong nh÷ng sè
http://svnckh.com.vn

5

®ã lµ sù coi nhÑ vµ ch-a ý thøc ®Çy ®ñ vÒ vai trß cña VHDN, nhiÒu ng-êi vÉn coi
VHDN lµ lÜnh vùc ®øng ngoµi kinh tÕ. Tr-íc t×nh h×nh ®ã, ®Ó gióp DN cã nhËn
thøc ®óng ®¾n vÒ vÊn ®Ò nµy th× th¸ng 5/1995, Trung t©m khoa häc x· héi vµ nh©n
v¨n quèc gia phèi hîp víi uû ban Unesco ViÖt Nam ®· tæ chøc cuéc héi th¶o khu
vùc Ch©u ¸ - Th¸i B×nh D­¬ng vÒ chñ ®Ò “V¨n ho¸ doanh nghiÖp” víi sù tham gia
cña nhiÒu ®¹i biÓu tõ c¸c n-íc trong khu vùc. Nh-ng cuéc héi th¶o nµy míi dõng ë
møc ®é gîi më, ®-a ra mét sè quan niÖm vÒ VHDN, ph©n tÝch ë gãc ®é nµy hay
gãc ®é kh¸c nh÷ng vÊn ®Ò vÒ vai trß cña v¨n ho¸ víi DN mµ ch-a cô thÓ ë tõng
quèc gia. V× vËy ®Ó cô thÓ hãa ¶nh h-ëng to lín cña VHDN ®èi víi c¸c DN ViÖt
Nam trong xu thÕ héi nhËp vµo nÒn kinh tÕ tri thøc, ®Æc biÖt khi cuéc c¸ch m¹ng sè
ho¸ ®ang bïng næ víi viÖc ph¸t triÓn vµ øng dông th-¬ng m¹i ®iÖn tö trong c¸c
DN, nhãm nghiªn cøu ®· chän ®Ò tµi: “ X©y dùng vµ ph¸t triÓn v¨n ho¸ doanh
nghiÖp cïa c¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam trong xu thÕ héi nhËp vµo nÒn kinh tÕ
tri thøc”.
1. §èi t-îng vµ ph¹m vi nghiªn cøu
§èi t-îng nghiªn cøu cña ®Ò tµi:
- Lµ nh÷ng quan niÖm, c¸ch hiÓu vÒ v¨n ho¸, vÒ v¨n ho¸ kinh doanh, vÒ VHDN,
vÒ vai trß cña VHDN, vµ c¸c yÕu tè t¸c ®éng ®Õn VHDN qua ®ã ®-a ra nh÷ng gi¶i
ph¸p nh»m x©y dùng vµ ph¸t triÓn VHDN ë ViÖt Nam.
- 400 Sinh viªn thuéc 6 tr-êng §H thuéc khèi ngµnh kinh tÕ (§H Ngo¹i Th-¬ng,
§H C«ng §oµn – Khoa QTKD, §H Quèc Gia – Khoa Kinh tÕ, §H Kinh tÕ, §HDL
Ph-¬ng §«ng – Khoa Tµi chÝnh , §H Ngo¹i Ng÷- Khoa QTKD) vµ 500 nh©n viªn
t¹i 27 DN ®ãng trªn ®Þa bµn Hµ Néi, Hµ T©y.
Ph¹m vi nghiªn cøu:
- Ph©n tÝch vµ häc hái kinh nghiÖm cña mét sè DN trªn thÕ giíi còng nh- ë ViÖt
Nam trong viÖc thiÕt lËp vµ truyÒn b¸ VHDN.
2. Thêi gian nghiªn cøu:
- Nghiªn cøu ®-îc tiÕn hµnh tõ th¸ng 3 - 8/2005

3. Môc tiªu nghiªn cøu :
+ T×m hiÓu vÒ VHDN.

http://svnckh.com.vn

6

+ M« t¶ kiÕn thøc, thùc hµnh v¨n ho¸ trong DN ë ViÖt Nam vµ nh©n thøc cña SV
c¸c ngµnh kinh tÕ vÒ VHDN. Kh¼ng ®Þnh sù cÇn thiÕt kh¸ch quan cña VHDN t¹i
c¸c DN n-íc ta
+ X¸c ®Þnh c¸c yÕu tè t¸c ®éng ®Õn VHDN ë ViÖt Nam.
+ §¸nh gi¸ mét c¸ch kh¸ch quan thùc tr¹ng VHDN ë ViÖt Nam trªn c¬ së ®ã ®Ò
xuÊt mét sè gi¶i ph¸p nh»m c¶i thiÖn m«i tr-êng v¨n ho¸ doanh nghiÖp ë ViÖt
Nam trong xu thÕ héi nhËp vµo nÒn kinh tÕ tri thøc.
4. Ph-¬ng ph¸p nghiªn cøu: Trong qu¸ tr×nh nghiªn cøu c¸c ph-¬ng ph¸p sau
®©y sÏ ®-îc sö dông:
o Ph-¬ng ph¸p ®iÒu tra x· héi häc th«ng qua viÖc thiÕt kÕ mÉu ®iÒu tra (phô
lôc 1, 2), nh»m thu ®-îc nh÷ng th«ng tin tõ kh¸ch thÓ vÒ nhËn thøc, hµnh vi cã liªn
quan ®Õn tri thøc vµ ph¹m vi nghiªn cøu. Trªn c¬ së ®ã tËp hîp, ph©n tÝch lµm c¬
së lËp luËn cho ®Ò tµi cña m×nh.
o Ph-¬ng ph¸p thèng kª, ph-¬ng ph¸p ®èi chiÕu - so s¸nh, ph-¬ng ph¸p
ph©n tÝch tæng hîp, ph-¬ng ph¸p quan s¸t... §ång thêi cã kÕ thõa nh÷ng kÕt qu¶
nghiªn cøu kh¸c cña c¸c t¸c gi¶ trong vµ ngoµi n-íc.
5. VÊn ®Ò ®¹o ®øc nghiªn cøu :
- §èi t-îng ®iÒu tra ®-îc gi¶i thÝch cÆn kÏ môc ®Ých cña cuéc ®iÒu tra, ®Ó hîp t¸c
trong viÖc cung cÊp th«ng tin. Th«ng tin thu ®-îc tõ nh÷ng ng-êi tham gia nghiªn
cøu ®Òu ®-îc gi÷ bÝ mËt.
5. Nh÷ng ®ãng gãp cña ®Ò tµi
- HÖ thèng ho¸ vµ gãp phÇn lµm râ mét sè vÊn ®Ò lý luËn c¬ b¶n vÒ VHDN
- Ph©n tÝch thùc tr¹ng, ®¸nh gi¸ nh÷ng thµnh c«ng còng nh- nh÷ng tån t¹i cÇn
kh¾c phôc trong viÖc x©y dùng VHDN ë c¸c DNVN.
- §Ò xuÊt mét sè gi¶i ph¸p cÇn thiÕt nh»m x©y dùng vµ ph¸t triÓn VHDN ë c¸c
DN ViÖt Nam trong xu thÕ héi nhËp vµo nÒn kinh tÕ tri thøc.
6. KÕt cÊu cña ®Ò tµi
Ngoµi phÇn më ®Çu, kÕt luËn, môc lôc, tµi liÖu tham kh¶o vµ mét sè phô lôc, néi
dung ®Ò tµi ®-îc chia lµm ba ch-¬ng:
Ch-¬ng I: Tæng quan vÒ v¨n ho¸ doanh nghiÖp
Ch-¬ng II: Thùc tr¹ng v¨n ho¸ doanh nghiÖp ë ViÖt Nam
http://svnckh.com.vn

7

Ch-¬ng III: Mét sè gi¶i ph¸p nh»m x©y dùng vµ ph¸t triÓn v¨n ho¸ doanh nghiÖp ë
c¸c DNVN
§Ò tµi nµy cßn rÊt míi mÎ, dï ®· tham kh¶o rÊt nhiÒu tµi liÖu nh-ng do thêi
gian vµ tr×nh ®é cßn h¹n chÕ nªn ®Ò tµi ch¾c ch¾n kh«ng tr¸nh khái thiÕu sãt, nhãm
nghiªn cøu rÊt mong nhËn ®-îc sù gãp ý, phª b×nh cña c¸c thÇy c« ®Ó nghiªn cøu
®-îc hoµn thiÖn h¬n.

http://svnckh.com.vn

8