You are on page 1of 1146

I

Orhun Yaztlarndan Gnmze Trkiye Trkesinin Sz Varl

Y A A R A B A Y IR (a-den)

OTUKEN

YAYIN NU: 683 KLTR SERS: 336

ISBN 978-975-437-623-4 (Tk. No) ISBN 978-975-437-624-1

T.C. KLTR ve TURZM BAKANLII SERTFKA NUMARASI 1206-34-003178

TKEN NERYAT A.. stikll Cad. Ankara Han 65/3 34433 Beyolu-stanbul Tel: (0212) 251 03 50 293 88 71 - Faks: (0212) 251 00 12 Ankara irtibat brosu: Yksel Caddesi: 33/5 Yeniehir - Ankara Tel: (0312) 431 96 49 nternet: www.otuken.com.tr E-posta: otuken@otuken.com.tr

Kapak Tasarm: grataNONgrata Dizgi - Tertip: skender Tre Bask: enyldz Matbaas Cilt: Yedign Mcellithanesi stanbul - 2007

-: '

.-

'B -

'?'

............

v ':- - '

. >'*& j ''4

'

!x ;.> >

S M

'

.."

'

' '

'

*1 1 /

*'

' :

"

l!

-;v

. ^

- a

r '

'

' 1 "

'

. -d

h M f --{Ar. *A.lri '

s?:

"

.S r<, V . ! * 3j 1 ., '.<.i2 ..I, ----- .'.

-i i .

.............

Bu eserin otuz be yldr kahrn eken hayat arkadama


"

SME~ M&SM

mm.
jU A ji 4 m \po \ j i U o l 'U<J C U j y ^ y r a j j

. _ l* < 5jl / u ts*" *S^^s "-^J? ^ jU-j' _"-> J* 5 *^


_ )'j? a i ^ > - j 3 '_!as~ w i ->j' a i l j l t l_5'*1 J 1

~ ^^ y j

oUolc>Lo\y

V j

'J -' _5^ > ''


j* '~ ) IJ' '

cs^ 3^*
J J p ^ J-y J

l5^ J'" -? '^ * 5**y'*


j V j l i^Xi

i)

S? Jy > a 0.'jl (jV\ '~ .^ *j

jl*vi

>~ ' _jlJ )j a ' > l

> )'

jU jl W p

Lgati ve kavidi mazbut olmayan lisann hibir vakit elsine-i edebiyeden addolunmak iddiasna salhiyeti olamaz; zira bu iki kitap edebiyatn esasdr. Bina-yi edebiyat ancak bunlar zerine tesis olunabilir. Lisann tedennisine kar bir set yerini tutacak dahi ancak bu iki kitaptr. Mkemmel bir kamusu olmayan lisan seryet-i tabiiyesi demek olan lgatlerini gnden gne kaybederek, kendi sermayesiyle bir ey ifade edemeyecek derecede dar olur; ve muntazam bir sarf ve nahiv kitab olmayan lisan doru sylenmeyi temin edemeyip, gittike daha yanl sylenir ve nihayet bsbtn galat bir lisan hlini alr.

emsettin Sami (Kamus-i Trk, fade-i Meramdan, 1900)

Szl ve dilbilgisi salam olmayan dilin hibir zaman edeb dilden saylmak gibi bir iddiaya yetkisi olamaz; nk bu iki kitap edebiyatn temelidir. Edebiyatn yaps ancak bunlar zerine kurulabilir. Dilin gerilemesine kar bir set grevini stlenecek olan ancak bu iki kitaptr. Yetkin bir szl olmayan dil, doal zenginlii demek olan kelimelerim gnden gne kaybederek kendi varl ile bir ey anlatamayacak derecede dar kalr; ve dzgn bir dilbilgisi kitab olmayan dil, doru kullanmay salayamayp gittike daha yanl sylenir ve bsbtn yanllarla dolu bir dil hlini alr.

emsettin Sami (Kamus-i Trknin n Sznden, 1900)

NDEKLER
N S Z .....................................................................................1 1 S Z L K T E N Y A R A R L A N M A ............................................ 15 Kelimelerin Sra lan ...........................................................15 Madde i Szlk Birimlerinin Sra la n ............................. 16 Kelimelerin Y a zm .............................................................. 16 evriyaz...............................................................................17 G nderm eler........................................................................ 17 E Sesli K elim eler................................................................ 17 ok Anlaml K elim eler.........................................................18 E ve Yakn Anlam llk......................................................... 18 Alnt K elim eler....................................................................18 Sreksiz ve Tonsuz nszler(, k, p, t)'in Tonlulamas... 19 Kelime Sonunda Bulunan ikiz nszlerden Dm Olan nszn Tekrar Ortaya k (edde belirm esi).............. 19 Son Hecedeki Dar nllerin D m esi................................ 19 nce nszlerle Biten Kelimelere Getirilen E k le r..............19 nl ile Bitmesine Karlk Dorudan nl ile Balayan Bir Ek Alan K elim eler.............................................................20 Belirtisiz sim Tamlamas Biimindeki Birleik isim ler.... 20 Arapa Nispet 'si ile Biten S fa tla r .................................... 21 E k le r .....................................................................................21 Yerel K elim eler................................................................... 21 Kelimenin Kkeni.......................................................... . 21

Szcn S yle n ii............................................................ 22

ki nszle Balayan Alnt Kelimelerin S yle n ii......... 23 Szcn Ait Olduu D nem ......................................... 23 Geni Zaman E k i............................................................. 23 imdiki Zaman ekimi Srasnda Geriye Benzeme .... 24 Fiillerin a ts.................................................................. 24 Kelimelerin Gramer Kategorileri.................................... 24 Yansmalar (Onomathopie / Ses Taklidi).......................25 Kelimelerin Dilbilgisi zellikleri.......... ........................... 25 Kelimelerin Toplum Yargsna Gre Tad D e er..... 25 T e rim ler...........................................................................25 Arapa ve Farsadaki oul Sfatlar.............................. 26 Arapa ve Farsa Tamlamalarn Y azm ........................26 E ve Yakn Anlaml Saylan Aklam alar......................26 Arapadaki Diillik / Erillik Durum u...............................26 Osmanlca Dizin...............................................................26 ARAP ASILLI TRK ALFABESNN EVRYAZI KARILIKLARI.. 27 KISALTMALAR...................................................................... 29 KAYNAK KISALTMALARI........ .............................................. 30 ARETLER........................................................................... 30 KAYNAKLAR..........................................................................31 MAKALELER......................................................................... 36 SZLK veya DZNLERNDEN YARARLANILAN ve KISMEN TARANAN ESERLER............................................ 37

N SZ

Bir dilin kelimelerini alfabe srasna gre toplayan ve bunlarn tr, kken, tanm, kullan ve syleyileri ile ilgili bilgileri veren retici kitap demek olan szlk, ounlukla rencilerin ellerinden drmedikleri kaynak kitaplardandr. Ama ve alan bakmndan olduu kadar bir ya da birden ok dile ilikin olmak gibi zellikleri ile de olduka ok sayda ve deiik nitelikte szlkler vardr. Bugn piyasada var olan Trke szlkler ya u anda kullanlmakta olan ortak dilin ya belli bir alann ya da Trkenin belli bir tarih dnemine ilikin kelimeleri iermektedir. Elinizdeki szlk, bugne ka dar karlatnz Trke szlklerden farkllklar arz etmektedir. En belirgin zellii tarih ve etimolo jik nitelik tamasnn yannda ortak dille birlikte yerel kelimelere de arlk vermi olmasdr. Trk dilinin yayld alan gz nne alnd zaman kaba izgileri ile douda Pasifik Okyanusu kyla rndan batda Baltk Denizi kylarna, kuzeyde Kuzey Buz Denizi kylarndan gneyde Basra Krfezi k ylarna kadar uzanan geni bir corafya akla gelir. Bu kadar geni bir corafyaya yaylm bulunan by le bir dilin birbirinden farkl kol ve dallarnn bulunmas ok doaldr. Ana Trkeden ayrlarak lehe ve bamsz dil durumuna gelmi olan bu dil ve lehelerin bir takm birbirine komu topraklarda kul lanlmasna ramen pek ou da birbirinden uzak alanlarda konuulmaktadr. Bu alanlardan birisi de Trkiyedir. Anadolu, Trakya, Kbrs, Kerkk ve Balkanlar ile Trkiyeden ii alan Avrupa lkelerinde konuulan Trkeye, Trkiye Trkesi ad verilmektedir. Trkiye Trkesi ile dier Trk dil ve lehelerinin tarihte ortaklklar vardr. Bu ortaklk ayn kkene bal olmaktan kaynaklanmaktadr. Trkiye Trkesinin geliiminde, bu dili konuan Trkiye Trkle rinin Orta Asyadan kp Anadoluya gelilerinde izledikleri yollarda karlatklan kltr ve medeni yetlerle, mparatorluk dneminde yayldklar Avrupa ileri ile Akdeniz ada ve kylannda kurulmu bu lunan kltr merkezleri ve yaygn kltr ortamlarnn etkisi grlr. Yakn zamanlara kadar Trkenin bilinen yazl belgeleri 8. yy.a ait Orhun ve ona yakn alara ilikin Yenisey yaztlan olarak biliniyordu. Ancak 1969 ylnda Kazakistanda Issk Gl yaknndaki Esik kur ganndan kan Altn Elbiseli Prensin mezar ile ilgili olduu grlen drt bin kadar eya arasnda yer alan bir anakta yazl 26 harflik bir yaz Orhun alfabesiyle benzerlik gstermektedir. Bu mezarda yap-

IM
\ m

S2LH

IM
rn m

lan radyo-karbon incelemesi sonucunda bu prensin milattan nce be ya da drdnc yzylda yaad anlalmtr. Trke ile ilgilenen bilim adamlar bu veri karsnda Trk dilinin, en iyimser tahminle bin yllk bir gemie sahip olduu kansna varm bulunmaktadrlar. Trkenin ilk devirlerine ilikin kaynaklar gn getike artmakta ve pek ok konu yava yava aydnla kavumaktadr. Orta As yada yeni kazlar yapldka ve bu kazlarda elde edilen veriler sergilendike Trkenin tarihi daha da aklk kazanacak demektir. Gemii, sz edilen dneme kadar uzanan Trkiye Trkesi, Malazgirt savandan sonra Anadoluya yerlemi bulunan Ouz boylan ile Trkmenlerin bu yeni corafyada gelitirdikleri yeni yaz dilinin de vamdr. nceleri Seluklu Devleti ve Anadolu Beylikleri ile ktada egemenlik kurmu bulunan Osmanl Devletinin ve en son olarak da Trkiye Cumhuriyetinin resm dili olmutur. Kltr dili kadar yerel konumalarla, halkn byk bir ksmnn anlama gereksinimini karlayan az lara ilikin kelimeler de bir dilin sz varl iinde yer almaldr kansnda olduumuzu da belirtelim. Bu sebeple yerel azlara ilikin kkeni akla kavumu kelimelerle kkeni aklanamayan fakat yay gn kullamma sahip olanlar da szlmze alnd. Szlmzde Orhun Yaztlarndan gnmze uzanan vadide Trkiye Trkesinin sz varln sergi lemeye altk. Bilim dnyasnda daha deiik adlandrma ve daha geni blmleme ile ele alnmasna ramen biz bir szlk iin fazlaca karkla sebep olmamak iin yle bir snflama yaptk: 1. Eski Trke: Orhun yaztlarndan On nc yzyla kadar. 2. Eski Anadolu Trkesi: On nc yzyldan stanbulun fethine (ksmen 16. yy.a) kadar. 3. Osmanh Trkesi: On Beinci yzyldan Cumhuriyete kadar. (Arapa, Farsa, Trke karmas) 4. Trkiye Trkesi: Cumhuriyet dneminde kullanlan kltr dili. 5. Azlar: Bugn Anadolunun deiik blgelerinde, Kbns, Kerkk, Trakya, Balkanlar ve ksmen Ka radenizde kys bulunan lkelerde yaayan Trkler tarafndan konuulan Trke yerel szler.

SM

Bu szln akademik olmak gibi bir iddias yoktur. Bir teknisyen edas ile hazrlanmtr. nk ni versitelerde yaplan akademik aratrmalarn sonulannm yksek okul rencileri ile ortaretim ve il kretim retmenlerinin dzeyine indirgenmesinin gereklilii uzun meslek yaammz boyunca hisse dilmitir. Bu aratrmalann bir ouna teknik olarak bir ksmna da madd olanaklann elverisizlii y znden ulamann zorluunu yaamzdr. Trke Szlk akademik almalar, retmen ve renci lerin seviyesine indirgemektedir. Bu da demektir ki mevcut bilimsel verilerden olanaklar erevesinde yararlanlmtr. Bilimsel inceleme ve aratrmalar gzden geirildike grld ki pek ok konu henz bilim adamlar arasnda yeterince akla kavuturulmu, gr birlii salanm deildir. Byle kelimelerde her gr e de yer verilmek durumunda kalnd. Bu szlk hazrlanrken Trk dilinin Cumhuriyet dneminde girdii sadeleme akm dnda, eitli ideolojik arenalara ekilen zleme-yozlama tartmas gibi yapay akmlarda yan tutulmamtr. Kul land dil yazann kendi yetitii dnem ve edindii kltrn rn olarak alglanmaldr. Yazm ko nusunda lnl olmak kaygs ile Trk Dil Kurumunun Yazm Klavuzuna uyulmutur. Kelimeler yeni-eski, uydurma-yapma gibi ltlere baklmakszn alnmtr. nk szlk, kiinin sz daarc nn dndaki kelimelerin anlamn bulabilmek iin vardr. Bu anlayn sonucu olarak kelimelere eit li ideolojik akmlarca yklenen kavramlar da akland. Bu szln dierlerinden bir fark da arama ve bulmada kolaylk salamas iin madde balarna tek bir kelime alm olmasdr. Ayn yazlan birleik kelimelerle, ikilemeler, terimler, deyimler i madde ola rak aklanmlardr. maddede yer alan baz kelime gruplarnn szlksel (leksik) birim nitelii ta d bir gerektir. Aranan kelime ya da kelime grubunun kolay bulunmas amalandndan i madde lerin sralannda arada boluk yok saylarak alfabetik sralamaya gidilmitir. Bu durum kelime ya da kelime grubunun aranma ve bulunmasnda karlalan gl ortadan kaldrmaktadr. Esas olarak, yelenen szcn kullanmn yaygnlatrmay amalamaktan ok, okuyucunun karlat kelime daarc d bir szcn anlamm doru alglamasna yardmc olmak yolu gdlmtr.

Bu szlkte bulunan btn kelimeler yazarna ayn mesafededir. Biri dierine tercih edilmemitir. Kul lanlan dil ise yazann yetitii ortam ve dneme ilikin kltrel edinimlerin rn saylmaldr. rencilik ve retmenlik yllarmda Trk dilinin, zellikle Trkiye Trkesi-nin btn sz varln ieren bir szln ihtiyacn derinden hissetmiimdir. Mevcutlar iinde byle bir ve btn szl bu lamadm iin yllar nce bu ii kendim yapmaya karar verdim. Sonra da yava yava fileme almalanna giritim. Koliler dolusu fileri ev deitirdike en deerli eyalanmla birlikte korudum. Bilgisayar knca -yine fisiz olmamakla birlikte- i epey kolaylat. Tamam otuz sekiz yllk bir almay gerek tiren bu szln sadece bilgisayar ortamna aktanm bile gnde sekiz-on saat almak suretiyle tam sekiz ylm ald. Uzun ve yorucu olmasna ramen olduka byk zevk duyduum bir almann rn olan bu Sz lk bavuranlarn yararland lde bana mutluluk verecektir. almamn her evresinde bana her trl destek, ilgi ve sevgiyi esirgemeyen, zaman zaman kapldm skntlara gs germemi tleyen ve bana en byk destei veren sevgili eim Gnl'e minnettanm. Bu eser, onun destei ve anlayl tu tumu olmasayd belki de meydana gelemezdi. Yine bu eserle ilgili bavurularda yer alan ngilizce me tinlerin evirilerini zaman zaman oullanm ODT mezunu Mimar alayan ve naat Mhendisi a lar abayr yapmlardr. Kendilerine mteekkirim. Szlmzn emsallerinden nemli bir fark da sonunda eski alfabemiz nazar- dikkate alnarak alfa betik bir Osmanlca Dizin verilmi olmasdr. Bunda, birka trl okunabilen, her okunuu deiik an lamlar tayan Osmanl Trkesindeki kelimelerin hangi sayfalarda getiini gstermek suretiyle, ihti ya duyanlara byk kolaylk salanmas hedeflenmitir. Burada Dizinin hazrlanmasnda byk gay ret gsteren ve Osmanl Trkesi yazmlann yapan skender Treye ve eser bittikten sonra batan so na kadar imla hatalann dzeltmek ltfunda bulunan tken Neriyattan Erol Klm ile zellikle bu eserin basmn stlenen tken Neriyat yetkililerine ve alanlanna teekkr ederim. Bu eserde grlen eksiklikler tamamen bana aittir. Trk dili uzmanlarnn ve bilim adamlarnn eleti ri ve yardmlarna tamamen ak olduum gibi yaplacak her trl eletirinin Trkeye katk olaca inancn tadmn bilinmesini isterim.

Ske, 3 Mays 2006

Yaar ABAYIR

SZLKTEN YARARLANMA

Bir kimsenin kelime daarcndaki kelimeler ikiye ayrlr. Bunlardan birincisi, duy duunda ve okuduunda anlamn tam olarak kavramakla birlikte ihtiya duyduu zaman doru olarak kullanabildii kelimeler. kincisi ise kendisinin kullanmad ancak duydu u ve okuduu zaman anlamn karabildii kelimeler. Bunlarn dndakiler kiiye ya banc olan, daha genel sylemi ile bilmedii, kelime daarcnn dnda kalan kelime lerdir. Kii bu trden kelimelerle karlatnda szle bakmak ihtiyacn duyar. Bu yzden, Trke Szlkn gtt ama, kiiye karlat fakat kendisine yabanc olan szcn anlamn kavramakta yardmc olmaktr. Belirli bir dil ynlendirmesi yapmak, bir gr benimsetmek gibi bir ama gdlmediinden hemen her szcn anlam aklanm; gndermeler en aza indirilmeye allmtr. Kelime yelemesine yer veril memi, bir baka syleyile yelenmeyen kelimeler iin e anlamllarna gndermeler yaplmamtr.

1. Kelimelerin Sralan
Kelimeler Trk Alfabesindeki harf srasna uygun olarak dizilmilerdir. Szlklkte, yaygn eilim yledir: Her szlk birimi (bir kavram karlayan ke lime, ikileme, terim vb. kelime gruplar) madde ba yaplr. Snflardaki uzun deneyim lerden sonra vardmz tespit udur: renci bu dzendeki szlklerden yararlanrken ayn kelimelerden olumu ayr yazlan ve bitiik yazlan szlk (leksik) birimlerinin aranmasnda glk ekmektedir. Bu yzden szlkte, madde ba olarak tek kelimeler ile bitiik yazlan birleik keli meler ve ekler alnmtr. Madde balar dz ve koyu harflerle yazlm ve aklamalardan virgl ile ayrlmtr.

kam, kamba, kamkuyruk, kamlamak,

SZL KTEN YA R A R LA N M A

OrMTlifflKHL

2. Madde i Szlk Birimlerinin Sralan


Szlmz akademik olmaktan ziyade uygulamaya dnk hazrlandndan kelime grubu nitelii tayan ikileme, deyim, terim ve tamlamalar hangi tr kelime birimi zelli i gsterirse gstersin, o grubun ilk szcnn getii madde iine alnd. Bunlar da alfabe srasna alnarak akland. Burada da yaygn olan anlayn tersine grubu olutu ran kelimelerin ekimli veya yaln olmalarna baklmakszn alfabe srasna alnd. Bu durumun, aranan kelime grubunun kolaylkla bulunmasna yardmc olacan sanyoruz.

madde ba szlk birimi

S madde ii szlk birimleri trne baklmakszn alfabe srasna dizilmi olarak deyim, terim, ikileme, kelime grubu vb.

bar2, -r ................................................ ........................................ S bar gemek, bar ilii, bar inesi, bar yelei, bara basm ak, bara ta basm ak, bar ak, bar bada olmak, bar bal, bar bitiik, bar btn, bar kl olmak, barna basm ak, barna ta basm ak, barn delmek, barn yerden kaldrm ak, bar yank vb.

bamsz tek kelimeler [szlk (leksik) birimleri] r

asit, -di [Fr. acide] is. kim. 1. Suda znd zaman H3() iyonlar veren, bazlar ve metaller zerine etki ederek tuz oluturan yakc sv; ekit; hamz. 2. s f Asit zellii gsteren. S asit alkol, kim. H em asit hem d e b a z nitelii tayan asit baz dengesi, biy. K a n d a uygunpH 'yi devam ettirm ek zere a sitle rin b a z la ra o ran n d aki denge.\\ asit borik, kim. B ord an treyen H3B 0 3form l ile g sterilen az etkili, s e d e f grnm nde bey az b ir toz. | asit fenik, kim. B o y a c lk ve baz p lastik lerin retim inde kullanlan | m aden km r katrann dan eld e ed ilen o ksijen li benzin trevi b ir sv; f e n o l .| asit kaya, miri. G ranit | gibi, y a p sn d a y zde altm beten f a z la silis bulunan en dojen kaya. | asit toprak, pH 'si 6.5'ten kk | o la n toprak. | asit yam uru, H avann nem i ile birleen f a b r ik a ba ca la rn d a n ka n slfrik ve nitrik | a sit iyonlarnn oluturduu b itk ilere z ara rl yam u rlar.

3. Kelimelerin Yazm:
Madde ba olan kelimelerden; Gnmz Trkesindekiler Trk Dil Kurumunun Yazm Klavuzuna uygun ola rak, Osmanlca, Eski Anadolu ve Eski Trke ile azlara ilikin olanlar imdi kullan dmz alfabe olanaklar erevesinde en yakn syleyie gre yazlmlardr. Eski Trke (1 3 . yy. ncesi) kelimelerin yazlnda bugnk kullandmz alfa be esas alnmtr. Ancak keli parantez iinde bugnkne en yakn ve en uygun olabilen biim kullanld. Ayn szcn deiik kaynaklarda ve otoritelerde farkl biimlerde yazld gzlenm itir. Bunlar iinden en ok tercih edileni almay yele mekle birlikte, m evcut alfabe sistem im iz ve teknik olanaklarn elverdii ller iin de kaldk. Bilimsel inceleme iin belirtilmi olan ana kaynaa gidilmesinde yarar umulur.

S I H H l f f i C E m O K .1 7

SZL KTE N Y A R A R LA N M A

4. evriyaz:
Osmanl Trkesi evriyaz ile keli parantez iinde, orijinalinden nce ayrca ve rilmitir. Eski Trke ve Eski Anadolu Trkesine ait olan kelimelerin ksmen evriyaz lar verildi.
baz, [Ar. buz (nefret) > baz / baiz j l;] (ba:g z) {OsTf sf. Herkesten nefret eden. bagi, [Ar. bay (serkelik) > bi / bi (b a :g i) {OsTJ sf. Ba kaldran; asi.

bae, [Far. b-e i*Ju] (b a : e ) {OsTj is. 1. Kk ba. 2. Bahe.

Eski Trke kelimelerin uzun sylenenleri zellikle belirtildi. Uzun seslerin anlam sal ayrmlamaya yaradklar dilcilerin genel kabullerindendir. nk uzun ses bir biimbirim esidir.
bod1, [bd] (b o :d ) {eTf is. 1. Boy; vcut; kamet; gvde. [EUTS] [DLT] [Yknek] [KPy.] 2. Kurumlam topluluk; boy; halk; airet; kabile; cemaat. [EUTS] [ETY] [Gabain] [KPy.] 3. ttihat; birleme; birlik. [ETY] bod2, [bd / boy] (b o :d ) {eT} is. ok az bir misk kullanlarak yaplan makyaj malzemesi. [DLT] S bod moncuk, {eT} C ariyelerin taknd boncuk. [DLT] bod, [bod] {eT} is. Toy kuu. [DLT]

Dier dillerden gelen kelimelerin evriyazlar verilmedi. Ancak Latin alfabesini kul lanan lkelerin dillerinden (Latince, talyanca, Franszca, ngilizce, Almanca, spanyolca vb.) alman dn kelimeler asllarna uygun olarak keli parantez iinde verildi.
bagaj, [Lat. baga (sandk) + Fr. -age] is. 1. Yolcunun beraberinde gtrd giyim vb. eyalar. 2. Tren, otobs, uak ve gemilerde yolcularn beraberinde gtrdkleri eyalarn konulduu zel yer. 3. Oto mobillerde eya koymaa mahsus blme. 4. argo. Kala. S bagaja verm ek, (Yolcu iin) b era b e rin d e gt rm ek istedii eyalarn n tatn b a g a j blm ne konulm asn sa lam ak.

5. Gndermeler:
Gndermeler en aza indirildi. Yazmlarnda farkllk bulunan kelimelerin hepsi sradaki yerine alnd. Bunlardan en yaygn olan akland. Dierleri iin -* ile ilgili olduu madde bana gnderme yapld.
alamuk, -u [ala-muk] {az} is. -+ alamk.

6. E Sesli Kelimeler:
Yazllar ayn olmakla birlikte anlamlar farkl olan kelimelerin tm szle aln d. ok kullanlandan az kullanlana ya da gnmzden eskiye doru bir sralama ile e sesli kelimeler st karakter olarak (J-2' 3 ) gibi rakamlarla birbirinden ayrld. Dzeltme iareti ( ^ ) , anlamsal ayrm yarattndan iinde ( ^ ) bulunan grnte e sesli kelimeler numaralandrlmadan dizinin en bana alnd.

S Z L K T E N YA R A R LA N M A

i m t s M . s

alaf1 [Ar. elf (bin) > alaf jilT] (a :la :f) {OsT} is. Binler. , alaf2, [Ar. alef > a laf jiU I] (a -la :f) {OsT} is. 1. Ot ve saman gibi kuru hayvan yemi. 2. Otlar; samanlar. alaf3, [alav > alev / alaf] {az} is. Alev, scaklk, ate. S alaf getirmek, {az} Suyu ek ilm ek ; y a n kuru mak.

Kesme iareti (') ile yazlmak durumunda olan kelimelere de ayn kural uyguland.
k a ra, [Ar. kara j>] {OsT} is. bot. Su kaba.

k a ra 1, [eT. kara] sf. Siyah. k ara2, [Ar. krra%_,Ui ? / T. kara] is. Yeryznn denizler dnda kalan toprak blm; toprak. k ara3, [kara] (k a ra :) {eT} sf. Sradan halk; sade vatanda kara4, [eT. karak (haydutluk)} {az} is. 1. Su. 2. ftira; leke. [DS] k a ra 5, [kara] {az} is. Gece bekisi; jandarma. [DS]

7. ok Anlaml Kelimeler:
Kelimelerin ncelikle temel anlamlar verildi. Eer bir szcn birden ok anlam varsa bunlar 1. 2 . 3. gibi koyu rakamlarla belirtildi. Madde iinde ak, eik rakamlar (1.
2 . 3 . )

kullanld.

bakla, [Ar. baki (sebze, yeillik) > bkl 5UL] (b a :k la :) is. bot. 1. Baklagillerden yurdumuzun hemen her yerinde yetien, taneleri bad iinde bulunan bir yllk bitki, (V icia fa b a ) . 2. Bu bitkinin yeil veya ku ru olarak yenilen tohumu. 3. gnl. Zinciri oluturan halkalardan her biri; zincir halkas; {az} (aym). [DS] 4. {az} Fasulye. [DS]

8. E ve Yakn Anlamllk:
Szcn aklamas yapldktan sonra; ayn aklamay yapan baka kelimelerle ku rulu anlatmlar varsa bunlara da yer verildi. Ve aralarna (;) konuldu. Bundan sonra o szce ilikin e ya da yakn anlaml kelime, ikileme, deyim, kelime grubu varsa onlar da (;) ile ayrlarak verildi.
baki, [Sansk. bhiksu (m rebbi; mrit) / in. pak shi] {eT} 1. Muallim; retmen. [EUTS] 2. stat; usta. [EUTS] 3. Hekim; doktor; tabip. [EUTS] 3. Eski Trk topluluklarnda fala bakan, hastalan iyi eden ve aym zamanda kopuz alp iir syleyen bir eit din adam; ozan; kam; algc; falc; trkc; air.

9. Alnt Kelimeler:
Trkeye yabanc dillerden girmi kelimelerin alnd dil keli parantez [...] iinde en bata ksaltma halinde belirtildi.
baak, [Sod. pmak (korunm ak) > p > ba-a / ba-ak] {eT } is. 1. Oru. [Gabain] [EUTS] 2. Hristiyanlarn orucu; perhiz. [DLT] bafur, [t. vapore (buhar)] {az} is. Buharla alan gemi; vapur.

M IIC t S02JI.

19

S ZL K TE N Y A R A R L A N M A

Kelimelerin hangi dilden geldii bilinmiyorsa ba tarafa (?) konuldu.


baduka, [? baduka] {az} is. Patates.

10. Sreksiz ve Tonsuz nszler(, k, p, t)'in Tonlulamas:


Birden ok heceli kelimelerin sonunda bulunan / / , /k /, /p /, / t / nszleri iki nl arasnda kalnca tonlulaarak / c / , / /, /b /, / d / ye dnrler. Bu olaya, nszlerle biten bir kelimeye nl ile balayan bir ek geldiinde rastlanr (geriye benzeim). Tek heceli ke limeler genel olarak bu kuraln dndadr. Ancak tek heceli olduu hlde nl ile bala yan bir ek aldnda sonunda bulunan sreksiz, tonsuz nsz tonlulaan kelimelerimiz de vardr. Bunlar da dier tonlulamalarla birlikte Trk Dil Kurumunun Yazm Klavuzud belirlenen ltlere gre gsterilmitir. Byle bir kelimeye dar nl getirildii var saylmtr:
gk, - arpack, - but, -du avurt, -du kap, -b urup, -bu u, -cu aa, -c

11. Kelime Sonunda Bulunan kiz nszlerden Dm Olan nszn Tekrar O rtaya k (edde belirmesi):
Trkede, Araplarn edde adn verdii ikiz nsz bulunmaz. Arapadan alnm olan sonu ikiz nszle biten kelimelerin sonundaki bu ikiz nszlerden biri der: hak (hakk), his (hiss), ret (redd) gibi. Bu tr kelimelere nl ile balayan bir ek getirildiinde dm olan ikiz nszn tekrar ortaya kt grlr: hak -* hakk-, his hiss-i, ret -* redd-i gibi. Bu durum szlkte belirtilmitir.
hak, -kk his, -ssi ret, -ddi ek, -kki

12. Son Hecedeki Dar nllerin Dmesi:


kinci hecesinde dar nl bulunan baz kelimelerimize nl ile balayan bir ek geti rildiinde bu dar nl der: az > az, beyin > beyninde, gs > gsmz, oul > olu gibi. Bu tr kelimeler szlkte belirtilmitir.
az, -z beyin, -yni gs, -s oul, -lu

13. nce nszlerle Biten Kelimelere Getirilen Ekler:


Dilimizde hem kaln, hem de ince sylenii bulunan / ! / , /k /, /g /, / t / , / d / nszleri hecedeki nlnn kaln veya ince oluuna gre sylenirler. Yani nl kaln ise bu nsz ler de kaln, nl ince ise bu nsz de ince olur: arkada, kedi, leylek, alabalk, karga, gelin cik, topal, tnel gibi. Ancak dilimizdeki baz alnt kelimelerin sonlarndaki hecenin nls kaln olmasna ramen ona bal nsz ince olabilmektedir: sem bol, saat, harf, idrak gibi. Bu tr kelimelere getirilen Trke ekler ince sradan olmaktadr. Bu durum szlkte belirtilmitir.
idrak, -ki am iral, -li saat, -ti harf, -fi

S ZL K T E N YA R A R LA N M A

M K E HUR.

14. nl ile Bitmesine Karlk Dorudan nl ile Balayan Bir Ek Alan Kelimeler:
Dilimize Arapadan girmi baz kelimeler Arapada bir grtlak nsz olan ayn ile bitmektedir: bayi, cami, memba, msra, sanayi. Bu szcklerden sonra iyelik eki (-i) gelirse araya (-s-) yardmc sesi girmez, menba, msra, sanayii gibi. Ancak cami ve bayi kelimeleri her iki hlde de yazlabilir; kyn camii / kasabann camisi, ila bayii / ila bayisi gibi. Bu kelimeler ismin hl eklerini alnca araya (-y-) yardmc sesi girebilecei gibi, do rudan iki nl yan yana da yazlabilir: camiye / camie, camiyi / camii, bayiye / bayie, bayiyi / bayii, membay / memba, membaya / membaa, msray / msra, msraya / msraa, sanayiye / sanayie, sanayiyi / sanayii gibi. Bunun dnda bu grtlak nsz kelime sonlarnda erimitir: cz, def, men gibi. Yaln hlde iken bu nsz gsterilmez. Ancak iyelik eki aldklarnda bu nsz ortaya kar. Bunu da () iareti ile gsteririz; hastaln nevi, cemaatin bir cz, belann d efi, tecavzn meni gibi. Bu durum szlkte belirtilmitir.
nev, -vi cz, -z def,- f i men, -n i

15. Belirtisiz sim Tamlamas Biimindeki Birleik simler:


Dilimizde kelime yapma yollarndan birisi de birletirmedir. Birletirme ounlukla sfat tamlamas veya belirtisiz isim tamlamas biiminde olmaktadr. Belirtisiz isim tam lamas biiminde olan ve bitiik yazlan birleik isimler sonlarna ek alrken bir takm deiiklik gsterirler. a) nl ile balayan bir ek getirildiinde belirtisiz isim tamlamasnda olduu gibi dorudan -n- yardmc (kaynatrma) nszn almas gerektii hlde kimi zaman -yyardmc nszn alanlar da olmaktadr.
balkaba > balkaba-n-, ebegmeci > ebegmeci-n-i

dayba > dayba-n- / dayba-y-

Bu zellikler szlkte madde bandan sonra belirtilmitir.


denizalt, -y, -nm [deniz+alt-c] is. Denizaltnda grevli subay ve erlere verilen isim, denizalt, -y, -nn [deniz+alt-] is. as. Dalm durumda seyretmek zere yaplm sava gemisi, denizar, -y, -s [deniz+ar] sf. Denizlerin tesinde bulunan.

b) Bu tr birleik isimlerin okluklar da ayn biimde belirtisiz isim tamlamas ku rallarna gre yaplmaktadr.
balkaba > balkabak-lar- ebegmeci > ebegme-ler-i

Bu zellikler szlkte madde bandan sonra belirtilmitir.

n u ra h

SZL KTE N Y A R A R LA N M A

denizanas, -n, -a la n [deniz+ana-s] is. zool. Selenterelerden, yass bir diske benzeyen, saydam, ser beste yzebilen bir deniz hayvan; medz, denizaslan, -n, -nlar [deniz+aslan-] is. z oo l. ri kulaklgillerden, Byk Okyanus ve gney denizle rinde yaayan ksa ve kaba kll postlarnn altnda ikinci bir kll ve ince tabaka bulunan kvrak yapl bir deniz memelisi, (E u m etopias ju batu s). denizat, -n, -tlar [deniz+at-] is. zool. Ba at bana benzeyen, suda dik duran, kuyruk yzgeci olma yan, on be santim kadar boyunda bir deniz hayvan; {eAT} (ayn), (H ippocam pu s hippocam pus).

16. Arapa Nispet 'si ile Biten Sfatlar:


Bilindii gibi nispet si ( <-s= iyy / ) Arapada isimden, mastardan aidiyet (ilikinlik) sfatlar yapar: m ill, din, vb. Arapa nispet si (y-y nisb) ile biten sfatlar (ism-i m en sup / aidiyet sfatlar) TDKnun Yazm Klavuzun d aki esaslara uygun olarak belirtildi. yle ki, bu tr bir szcn ismin belirtme durumu ve iyelik ekiyle karmasn nle mek iin ( ~ ) kullanld. Uzun sylenmesine ramen byle bir karkln sz konusu olmayan hllerde sz konusu aidiyet sfatlarnda (i)nin zerine ( ~ ) konulmad. TDK'nun koyduu kurallara uyuldu. rnek olarak, a h la k deil ah la k i, a h s deil ah si biiminde yazld. nk a h la k ve ah s kelimeleri belirtme durumu ve iyelik eki alnca a h la k ve ah s eklinde yazlmaktadrlar. Farsadan geen ve Arapa nispet sine benzerlik gsteren y-y vahdet (tekillik) ve y-y masdariyet (eylem ad) yapan () belirtilmemitir. Ancak szcn telaffuzunda bu y uzun sylenmesi gerektiinden (i:) biiminde gsterilmitir.
dameni, [Far. dmen ] (da:meni:) {OsT} is. 1. Eteklik. 2. Kadn barts.

17. Ekler:
Trke, Arapa, Farsa, Latince, Yunanca ekler alfabe srasndaki yerlerinde madde ba olarak verildi.

18. Yerel Kelimeler:


Anadolu, Rumeli, Kbrs ve Kerkk azlarndan kkenleri aklanabilenler szle alnd. Bunun yannda kkeni aklanamayan fakat yaygn kullanma sahip olanlara da yer verildi. Bu kelimelerin kullanld blge belirtilmedi. Bu konuda akademik aratrmada bulunmak isteyenler, belirtilen kaynaa bavurmaldrlar.

19. Kelimenin Kkeni:


Madde bandan sonra gelen keli parantez ii szcn kken bilgisini iermekte dir.
kelam, [Ar. kelm] atein, [Far. tein] aygr, [eT. adr]

Szcn kkeni bilim dnyasnda yaplm olan aklamalar dikkate alnarak bura da belirtildi. Trke kelimelerde bilinen kkler ve onlara getirilen ekler aralarna kk

S ZL K TEN Y A R A R LA N M A

1MI1CES0M.22

izgi (-) konularak ayrld. Tretme srasnda deien sesler ise ( ) iine alnarak dei mi ekli verildi.
gidermek, [git-mek > gi(d)-er-mek] artklk, - [art-k--lk]

ki ayr yabanc dilden alnma kelimelerle yaplm birleik kelimeler arasna + iare ti konulmutur.
beyanname, [Ar. beyn + Far. nme (mektup)']

Yabanc bir dilden girmi olan kelimeden Trke bir ekle tretilmi olanlar da kk izgi ile ayrld. Bu tr kelimelerde kkn hangi dilden geldii ilgili maddede belirtildii iin tekrar yazlmad. Bir bakma Trkelemi sayld.
balerin, [Fr. ballerine] balerinlik, -i [balerin-lik]

Osmanl Trkesi ile alma yapacak olanlara yardmc olmak dncesiyle Arapa ve Farsa ile dier dillerden girmi Osmanl Trkesine ait kelimeler, Arap alfabesi ile keli parantez iinde evriyazdan sonra belirtildi. Madde ii aklamalarda hacmi artr mamak iin buna yer verilmedi.
enkaz, [Ar. nukz (yknt) > enkaz ^Ul] (en ka:z) {OsT} is. 1. Yknt; knt; dknt. 2. Bina ykntlar. 3. Eski hayvanlarn kalntlar. S1 enkz- beer, {OsT} nsan dk ntleri; kopm u o rg a n la r ve p a r a la r .| enkz- rem me, {OsT} K a z a y a uram ve a sl e le r i dalm tekne paralar.\\ | enkz- mmd, {OsT} mit yknts. ennihayet, [Ar. fn-nihyeti ii^dl ^j] ( e nnihayet) {OsT} zf. En sonunda; nihayet.

ki ve daha ok ayr kelimeden olumu birleik kelimelerin arasna da + iareti ko nulmutur:


[bey+aa+bey] helvacyan, [Ar. helva + T. - c + Far. (y)-n]

ki ayr kkenden geldii sanlan ya da hangisinden kaynakland aklanamayan durumlarda her iki kken de belirtilmi ve araya ( / ) konulmutur,
bngl, [bng (yans) / eT. ban-l (gekin m eyve) / bng-l] nl.

2 0 . Szcn Sylenii:
Alfabemizdeki harflerle uzun sylenen nller ve vurgulu heceler belirtilememektedir. Uzun nllerle vurgulu heceleri belirtmek iin ayr iaretlerin kullanlmas doaldr. Uzun heceler keli parantez iinde evriyaz sistemi ile, ayrca keli parantezden sonra parantez iinde eik yazyla gsterildi.
atein, [Far. atein] (a:tei:n ) rneinde birinci ve nc hece nllerinin uzun okunacan gsterir. rneinde ise ilk hece nls uzun sylenecektir.

tarih, [Ar. trih] (ta:rih)

Syleyile ilgili iaretlerde genel uygulama esas alnd. (:) uzun nly, () vurgulu heceyi,

. 23

SZL KTEN Y A R A R LA N M A

(-) ise Arapa kelimelerdeki grtlak nsz olan _(ayn) harfinin syleniini belirtmektedir: Trke kelimelerde ilk hecenin sonunda bulunan nsz arkadan gelen hecenin nlsne kayar. (gel-+-en => ge-len) Arapa kelimelerde ise ayn _() nsz olduu iin hece ayrd m nceki nszde biter. Yani nsz kendisini takip eden heceye kaymaz. >

e'ar (e-ar), an'ane (an-ane) k t'a (kt-a) k u r'a (kur-a)

21. ki nszle Balayan Alnt Kelimelerin Sylenii:


Dilimize bat dillerinden giren baz kelimeler asllarnda iki nsz ile balamaktadr. Bu tr Bat kkenli alntlar, bataki bu iki nsz arasna nl konulmadan yazlrlar. Bunlarn sylenileri de eik olarak parantez iinde verilmitir. Ne var ki bu iki nsz arasnda belli belirsiz olarak karlan nl st karakter ile gsterilmitir.
francala, [t. frangiula] ( f r a n cala) plan, [Lat. planum (dzlem) > Fr. plan] (p'ln)

tren, [Fr. traner (srklem ek) > train] (t'ren)

2 2 . Szcn A it Olduu Dnem:


Byk parantez iindeki ksaltma, o szcn hangi dneme ait olduunu
{eT } {eA T } {O sT } On nc yzyldan ncesi dneme ilikin. On nc yy. ile 15. yy. arasna ilikin, On beinci yy.dan itibaren Cumhuriyete kadar Arapa ve Farsadan girmi olan kelimelerdir). geen dneme ilikin (ounlukla

belirtir.

{ az}

Bugn Trkiyede yer alan blgesel azlarla Rumeli, Trakya, Kbrs, Kerkk, ks men de Krm etkisindeki azlara ilikin kelimeleri belirtmektedir.

Hibir aklama konulmam olanlar ise bugn Trkiye Cumhuriyetinde kullanlan lnl Trkenin kelimeleridir.

2 3 . Geni Zaman Eki:


Bilindii gibi Trkiye Trkesinde geni zaman eki -rdir. Kk veya gvdesi nl ile biten fiillerin ekiminde bu ek olduu gibi kullanlr: oku-mak > oku-r, ta-mak > ta-r gibi. Ancak sonu nszle biten kimi fiillere -er / -ar gibi geni sradan, kimi fiillere de -ir / -r / -ur / -r gibi dar sradan olan biimi getirilir. Bununla ilgili geni aratrmalar yaplm olmasna ramen bu konu henz dilbilgisi kitaplarnda yerini alm deildir. Bu konuda da klavuzluk yaplmtr. Fiilin ald geni zaman ekim eki [-r], [-ar], [-er], [r], [-ir], [-ur], [-r] eklinde belirtilmitir.
gelmek, [gel-mek] gsz. f . [-ir ] yazm ak, [yaz-mak] gl. f . [ - a r ]

S ZL K TEN YA R A R LA N M A

i m i ic e m .

2 4 . imdiki Zaman ekimi Srasnda Geriye Benzeme:


Trkiye Trkesinde imdiki zaman kipinin ekimi -yor" eki ile yaplr. Bu ekin ses bilgisi bakmndan baz zellikleri vardr. nl uyumu kurallar dnda kald gibi ek lendii fiil kk veya gvdesinde geriye benzeim yapar. Geni nl ile biten fiil kk veya gvdelerine getirildii zaman son nly darlatrr. [-(i)-yor] [-()-yor] [-()-yor] [-(u)-yor] O fiilin imdiki zaman kipi ekilirken keli parantez [ ] iindeki biimi alacan belirtir.
anla-mak > anl()-yor [-l()-y o r] dile-mek > dil(i)-yor [-(i)-y o r] homurda-mak > homurd(u)-yor [-d (u )-y o r] ktrde-mek > ktrd()-yor [-d( )-y or]

imdiki zaman ekim biimi yalnzca fiil kk veya gvdesi geni, dz nl (/a /, /e / ) ile bitenler iin verildi.

2 5 . Fiillerin ats:
Fiillerin at bakmndan gsterdikleri zellikler de belirtildi.
gl. geili (nesne alan) fiil, gsz. geisiz (nesne almayan) fiil, edil, edilgen fiil, ite, itelik fiili, drtl. dnl fiil.

Buradan,
a) geili fiillerin hem etken olduklar hem de nesne aldklar; b) geisiz fiillerin etken olmakla beraber nesne almadklar; c) edilgen fiillerin znesiz kullanldklar; d) ite fiillerin birden ok eyleyicisi bulunduu; e) dnl fiillerde ise zne ve nesnesinin ayn kii olduu anlalmaldr.

Karkl azaltmak iin ettirgen ve oldurgan gibi ikinci dereceden geililik terimle rine yer verilmedi. Fiillerin en sonuncu yaplar dikkate alnd.

26. Kelimelerin Gramer Kategorileri:


Kelimelerin tr aklamalara balamadan nce verildi:
is. (isim), f . (fiil), 7,m. (zamir), sf. (sfat), zf. (zarf), e. (edat), ba . (b a la ) nl. (nlem).

Madde aklamalarnda, kelimenin gramer kategorisi kelime ile ilgili etimolojik ve telaffuz bilgilerinden hemen sonra ksaltma olarak verilmitir. Birden ok anlam olan kelimelerde takip eden gramer kategorisi ksaltmasna kadar nceki kategori srmekte-

dik", [in. chih /diak / Mo. ike ?/ eT. ting (a y a a kalkm a) > dik] sf. 1. Yatay bir eksene gre yer eki mi dorultusunda duran; eik olmayan. 2. (Yol, yama iin) eimi ok az olan; ok yoku. 3. Sert. 4. Aksi, ters. 5. mat. Aralarnda 90 aklk bulunan. 6. zf. Dik olarak; dik a yapar biimde. 7. Hrn ve ters biimde. 8. is. mz. Trk mziinde nne geldii perde adn bir veya koma tiz yapan terim.

n s a z u i f .*

SZL KTE N Y A R A R LA N M A

2 7. Yansmalar (Onomathopie / Ses Taklidi):


Her dilde olduu gibi Trkede de tabiattaki ses ya da olaylardan yknme yoluyla edinilmi kelime says olduka fazladr. zellikle azlarda bu say daha da oktur. Yan smal kelimelerin kknde ok defa ses taklidi yer alr. Bu kkn zerine fiil, sfat, isim gibi kelimeleri kurmak dilimizde olduka kolaydr. Szlkte madde ba olarak bu kklerin hangi ses ve durumlar yanstt belirtildi.
c rt1 [crd / crt / crt (yans)] nl. Bir yerde tutulan, sktrlan sv ve dier akkanlarn veya domates , vb. meyvelerin ezilmesiyle iindeki svlarn darya kmalar, frlamalar, tepilmeleri srasnda kan sesi anlatan kk. crt, crt-a-t-m ak, crt+ at-an , crt-da-m ak, crl-da-k, crt-la-m ak, crt-la-k, crt-lambuk, crt-la-m k, crt-la-n, crt-la-v-uk, crt-la-m a, crt-tr'-mak. crt2, [crt (yans)] is. Kt, kuma gibi eylerin yrtlrken kard ses. crt3, [crt (yans)] nl. Anszn yrtlma ve bu biimde kabaca ses karma, barma, tme srasnda kan sesi anlatan kk. crt-k, crt-m ak, crt-an, crt-la-m k, crt-lak.

Daha sonra da bu kkle kurulmu gvde ve kelimeler (yans) eklinde kken bilgisi blmnde verildi.
crtlak, - [crt (yans) > crt-la-k] sf. 1. (Meyve iin) olgunlamak ya da ok beklemekten dolay yumu am, atlam. 2. {az} (Hayvan ya da ocuk iin) sk sk pisleyen. 3. (Ses iin) kula rahatsz edecek derecede ince ve trmalayc. 4. {az} Kendini beenmi; mark. 5. {az} Her sze karan. 6. {az} (Kii iin) biimsiz, kuru ve ince yapl. 7. {az} is. Kt cins erik, crtlam a, [crt-la-ma] is. Crtlak duruma gelme eylemi. crtlam ak, [crt (yans) > crt-la-mak] g s z .f. [-r ] [-l()-y o r] 1. (Sebze ve meyve iin) olgunlamak ya da ok beklemekten dolay yumuak bir hal almak veya atlamak. 2. (Kt, kuma iin) ses kararak yr tlmak. 3. {az} (Ku ve kmes hayvanlar iin) pislemek. 4. {az} Fkrmak. 5. {az} Dnmeden konumak. 6. {az} (At iin) drtnala kamak.

2 8 . Kelimelerin Dilbilgisi zellikleri:


Kelimelerin yaplarm ilgilendiren birletirme, pekitirme ve grupsal zellikleri belir tildi:
ikile, (ikilem e), p ek t. (pekitirm e), is. t. (isim tam lam as), sf. t. (sfat tam lam as) vb.

2 9 . Kelimelerin Toplum Yargsna Gre Tad Deer:


Kelimelerin toplum yarglarna gre tad deerler aklama numaralarndan he men sonra italik olarak verildi, argo. kaba. vb.

3 0 . Terimler:
Terimlerin hangi bilim, meslek ya da sanat dal ile ilgili olduu belirtildi: mim. tekst, spor. tp. as. dnz. vb.

S ZL K TEN Y A R A R LA N M A

I H I l M t S O M . 26

31. Arapa ve Farsadaki oul Sfatlar:


Arapa ve Farsada oul sfatlar bulunmasna ramen Trkede byle bir ey yok tur. Sfatlar oul olduklarnda isimleirler. Onun iin bu tr kelimeler isim olarak gste rildi.
bsre, [Ar. bsre] fOsT} sf. Taze. bisar, [Ar. bsre > bisr] (bisa :r) {OsT} is. Tazeler. bzrg, [Far. bzrg] {OsT} sf. Ulu; byk. bzrgn, [Far. bzrg > bzrgn] (bzrg:n) {OsT} is. Bykler; ulular.

3 2 . Arapa ve Farsa Tamlamalarn Yazm:


Arapa ve Farsa tamlamalarn gnmz Trkesinde kullanlmayanlar madde iin de 5 den sonra akland. Bunlarn yazmnda Yazm Klavuzu esaslar dna kld. Uzatlan nller (, , , ) ile belirtildi. Dier evriyaz iaretleri kullanlmad.
bedayi, -i i [Ar. bedia (gzel ey) > bedayi1] (b ed a.y i) {OsT} 1. Gemite grlmemi, yeni icat edilmi gzel eyler. 2. Gzel konumalar. S1 bedyi-in, {OsT} G zellii tanyan; gzellikten anlayan. | | bedyi-i sr, {OsT} E serlerin g zellikleri.| bedyi-i lfziye, {OsT} ekil g z ellik leri; s z g zellikleri.| | | bedyi-i mneviye, {OsT} K a v ra m sal gzellikler.\\ bedyi-perver, {OsT} S a n a tk r.| bedyi-pesend, | {OsT} G zelleri ve g zellikleri sev en .| bedyi-ins, {OsT} G zellii tanyan; g zelden anlayan. |

3 3. E ve Yakn Anlaml Saylan Aklamalar:


Farkl ortam ve kesimden kiilerin anlad, bildii kelime ve anlatm farkl olaca dncesi ile kavramlar aklanrken ayn anlama gelen kelime, cmle, deyim ve benzeri aklamalar aralarna (;) konularak sraland.
5 bil-ihtr, {OsT} H atrlatm adan ; ikaz etm eden ; uyarm adan. bildirilmek, [bil-dir-il-mek] edil. f . [-ir ] Bakas tarafndan bildirme ii yaplmak; haber verilmek; duyu rulmak. bildirim, [bil-dir-im] is. . Yazl aklama. 2. Yazl bildirme; tebli. 3. Yazl duyurunun yapld k t; ihbarname. S bildirim dencesi, huk. S zlem e g e r e i h a b e r v erm eden y a p la n b ir tica r uygula m adan k a r tarafn urad z a r a r k a r la m a k zere y a p la n d em e; ih b a r tazminat.

3 4 . Arapadaki Diillik / Erillik Durumu:


Arapa isimlerde diillik (mennes) ve erillik (mzekker) sz konusudur. Aklamalar erillere aittir. Diiller ancak ayr bir anlamda kullanlm ise ayr bir madde ba yaplarak aklanmtr. Dier hallerde diil biimi kken bilgisi iinde / (eik izgi) ile ayrlarak verilmitir.
hafd, [Ar. hafd a*=-] (h af:d ) is. ocuun erkek ocuu; erkek torun, hafide, [Ar. hafide (h a f:d e) is. Kz torun.

3 5. Osmanlca Dizin:
Osmanlca alma yapacaklara kolaylk olmas bakmndan szln sonuna Osman
lIca Dizin konulmutur. Dizin Osmanl Trkesi alfabe srasna gredir.

ARAP ASILLI TRK ALFABESNN EVRYAZI KARILIKLARI


Temel ekil
T

Ad
elif (medli) elif (treli) elif (esreli) elif (stnl) hemze elif+vav (bata) elif+ye (bata) be pe

evriyaz
, i a 3

Temel ekil
a*

Ad
sad dad

evriyaz
z/d t z c

I
'l f j'

i i t

t z aym gayn fe kaf kef gef sar kef (kef-i nn) lm mim nun vav uzatan vav he gzel he ye uzatan ye

0, , u, ,
1, , 1 b p t s c h h d z

t
l

g f k k g n g /fl 1 m n V , h e, a

3 il S S J

O c c c i i J j 3
lT

te se (peltek) cim ha h (hrltl) dal zel (peltek) r ze je sin n

r
z j s

A 4 . iJ Lf *

y I

J 1

Eski Trke kelimelerde yukardakilerden farkl olarak kullanlanlar: (ift dudak v si = w) v (suv, ivmek) i (D/Z aras Y ) d (budun, adak)

KISALTMALAR

{az} akust. Alm. anat. antr. Ar. Arg. Arn. as. ayn. Az. b. ba. e. ba. balk. bank. baynd bil. biy. biy-kim. bol. Brez. bsy. ev. co. a. ocuk d. ok. darl. dbl. diplms. dm. dnl. [DS] dy. e. ecz. ed. edil. eit. ekon. elkt. elktron. Erme. {eAT} {eT} f Far. fel. fiz. fizy. folk.

azlar akustik Almanca anatomi Antropoloji Arapa Arguca Arnavuta askerlik ayn anlamda Azerice birleik balama edat bala balklk bankaclk bayndrlk biliim biyoloji biyo-kimya botanik Brezilya yerli dili bilgisayar evre bilimi corafya aatayca ocuk dili. okluk (oul) anlam daralmas dilbilgisi diplomasi denizcilik dnl fiil Derleme Szl demiryolu edat eczaclk edebiyat edilgen (pasifi fiil eitim ekonomi elektrik elektronik Ermenice Eski Anadolu Trkesi Eski Trke fiil Farsa felsefe fizik fizyoloji folklor

fot. Fr.

fotoraflk Franszca geili fiil gi geisiz fiil gsz. geom. geometri anlam genilemesi gnl. gk bilimi gk b. Grcce Gre. gz/, sntl. gzel sanatlar hattatlk hat. havaclk havc. Hint dilleri Hint. Hristiyanlk hrist. hukuk huk. bra. branice ikile. ikileme iletiim ilet. ngilizce Ing. in. inaat rlanda dili (Kelte) ri. isim is. isim tamlamas is. t. si. fel. slam felsefesi spanyolca Isp. istatistik. istk. ite fiil ite. talyanca t. jeol. jeoloji ksalt. ksaltma klt. kltme ktphanecilik ktp. hat. Latince Macarca Mac. maden. madencilik mal. maliye mantk man. matematik mat. matbaaclk matb. mecaz. mecaz anlam mekanik mek. meteoroloji meteo. metalrji metlj. meyve. meyvecilik mimarlk mim. mineraloji min. Moolca Mo. muhasebecilik muh. mzik mz. Norv. Norvee nkleer fizik nkl. olumsuz otsuz. org-kim. organik kimya

orm. {OsT} oto. z. pekt. Port. psikol. psyk. rady. res. Rts. Sagay. Sansk. sany.

ormanclk Osmanl Trkesi otomobilcilik zlk ismi pekitirme Portekizce psikoloji psikiyatri radyoculuk ve radyo teknii resim Rusa Sagayca Sanskrite sanayi sfat sf sfat tamlamas sf. t. Sinemaclk sin. siyaset siy. Slavca Slav. Sodca Sod. sosy. sosyoloji spor. spor standart stand. sslemecilik ssl. Trke T. tarihle ilgili tarih tasvf. tasavvuf teknik tek. tekstil tekst. telkom. telekomnikasyon terz. terzilik tp tp. Tibete. Tib. ticaret tic. tiyatro tiy. teklifsiz tkz. Toh. Toharca topografya topg. televizyonculuk tv. Ukrayna dili Ukr. ulatrma ula. uzay uz. nlem nl. vet. veterinerlik Yansma (onomatophie) yans. yar d. f. yardmc fiil ynetim ynt. Yun. Yunanca zarf z/ zamir zm. zooloji zool.

KAYNAK KISALTMALARI
(Kitap bilgileri iin KAYNAKLARa baknz.) [AAS] Aydn Az ve Szl. [ARAT] Eski Trk iiri [AVP] Lehce-i Osman [Bahayi] Bahayi Lgati [BERKE VARDAR] Aklamal Dilbilim Terimleri Szl [Brockelman] Osttrkische der islamischen Litteratursprachen Mittelasiens [Brhan- Kat] Mtercim sim Efendi [Clauson] An Etymological Dictionary of PreThirteenth-Century Turkish [DD] Derleme Dergisi [Deny] Grammaire de la Laguage Turque [De] Farsa-Trke Szlk, Amasyal Dei Mehmet Efendi [DK] Dede Korkut Kitab [DLT] Divan Lgat-it-Trk [DS] Derleme Szl [EG] Erzurum li Azlar [EREN] Trk Dilinin Etimolojik Szl [ETY1 Eski Trk Yaztlar [EUTS] Eski Uygur Trkesi Szl [Eyubolu] Trk Dilinin Etimoloji Szl [Fatihin Yarl] Fatih Sultan Mehmedin Yarl [Gabain] Eski Trkenin Grameri [KPy.] yi Kt Prens yks [Kad Burhaneddin] Divan- Kad Burhaneddin [KB] Kutadgu Bilig [L.V. Dmitrieva] The Language of Barabin Tatars [L] / [ML] Meydan Larousse Byk Lgat ve Ansik lopedi. [Miran] Alfabetik Yaz Balangc, Prototrke Ya ztlar Hakknda Konferans, Alfabetik Yaz Balan gc [Mhenn] bn-i Mhenn Lgati [Nama] Naima Tarihi [Nevy] Muhakemetl-Lgateyn [Nianyan] Szlerin Soyaac [OKD] Ouz Kaan Destan [Olcay] Erzurum Az [Starostin] Turkic Etymology [T. GLENSOY] Makaleler [Tekin] Orhon Yaztlar [Tietze] 1. Tarih ve Etimolojik Trkiye Trkesi L gati 2. Anadolu Trkesindeki Yunanca, slavca. Arapa ve Farsa dnlemeler Szl [TS] TDK, Tarama Szl. [Tzitzilis] Griechische Lehnwrter im Trkischen [ tigsizler] tigsizler [Vsf] Divan- Vsf [YE] Yunus Emre [Yknek] Atabetl-Hakayk [Zlfikar] Trkede Ses Yansmal Kelimeler

ARETLER
S Madde banda aklanan kelimeyle balayan de yim, terim, ikileme ve eitli kelime gruplarna balang yeri. Deyim, terim, ikileme ve eitli kelime gruplar aras aklama sonu. ; : : Madde ba ya da aklamalarla ilgili e anlaml ve yakn anlaml kelime ve kelime gruplar ayrm Uzun hece (bu iaretten nceki nl uzun syle nir.) Vurgulu hece (bu iaretin bulunduu nly ta yan hece vurgulu sylenir.) Vurgulu ve uzun hece (bu iaretin bulunduu n ly tayan hece hem uzun hem de vurgulu sy lenir.) -* Aklamas iin gnderme yapdan szce bak nz. > ....den gelmitir. (eski > yeni) (ad > ay) ay, kelimesinin eski bi imi addr. (Yabanc dil > ayn yabanc dil) (Ar. bb (kap) > bevvb) bevvb szc Arapada bb sz cnden gelmedir. (Yabanc dil > baka yabanc dil) [Lat. baccalarius (gen adam) > Fr. baccalaurat] bakalorya sz c Latinceden Franszcaya, oradan da alnt ola rak dilimize gemitir. => Baka dilden alnan ve ses deiikliine uram kelime (Far. culahm => ulha) [ ] fiilin geni zaman ve imdiki zaman ekimlerinde ald ek.

KAYNAKLAR
Aklamal Dilbilim Terimleri Szl, Prof. Dr. Berke VARDAR ve ark. ABC Kitabevi, 2. b. s tanbul, 1998 Aklamal-Notlu Divan iiri Antolojisi, H. Erdo an CENGtZ, Aydn Kitabevi, Ankara, 1967 Az Aratrmalar Bilgi leni, TDK. y. 1999. VI+138 s. Alfabetik Yaz Balangc, Kzm Miran, 1994 Anadilden Derlemeler, [Derleyenler] Hamit Zbeyr [KOAY]- shak Refet [IITMAN], Ankara, 1932 Anadilimizin Sz Denizinde, Prof. Dr. Doan AK SAN, Bilgi y. ubat 2002, stanbul. Anadolu Azlarnda sim ekim (Hl) Ekleri. Ahmet BURAN, TDK. y. 1996. XVII+326 s. Anadolu Azlarnda Sfat-Fiil Ekleri, Ahad STNER, TDK. y. 2000. XXIII+196 s. Anadolu Azlarndan Toplamalar, Ahmet CAFEROLU, TDK. y. 1994. XXIV+269 s. Anadolu Azlarnn Snflandrlmas, Leyla KARAHAN, TDK. y. 1996. XVII+203 s. + har. Anadolu Dialektolojisi zerine Malzeme I, Ahmet CAFEROLU, TDK. y. 1994. XIII+216 s. Anadolu Dialektolojisi zerine Malzeme II , Ah met CAFEROLU, TDK. y. 1994. VI+171 s. Anadolu lleri Azlarndan Derlemeler, Ahmet CAFEROLU, TDK. y. 1995. XXIII+288 s. Anadolu lleri Azlarndan Derlemeler. Ahmet CAFEROLU: 2. bs. TDK y. Ankara 1995. Anadolu Trkesindeki Yunanca, tslavca, Arapa ve Farsa dnlemeler / Wrterbuch der griechischen, slavischen, arabischen und persischen Lehnwrter im Anatolischen Trkisch, Andreas Tietze, Derleyen Mehmet lmez, Simurg, Istanbul, 1999 [TIETZE] An Etymological Dictionary of Pre-ThirteenthCentury Turkish, Gerard CLAUSON, Oxford, 1972 [Clauson] Anlambilim - Anlambilim Konular ve Trkenin Anlambilimi, Prof. Dr. Doan AKSAN, Engin y. Ankara 1998 Ansiklopedik Hadis Terimleri Szl, Do. Dr. Mcteba UUR, Trkiye Diyanet Vakf Yaynla r: 76, Ankara 1992 An Uyghur-English Dictionary, Henry G. SCH WARZ, Bellingham, 1992 Arapa-Trke Szlk, Hikmet zdemir-Suat Ce beci, Alca y. 1996 Arpaay Kylerinden Derlemeler, Selahttin OL CAY - A. Bican ERCLASUN - Ensar ASLAN, 1988.398 s. Ataszleri ve Deyimler Szl II, Deyimler Sz l, mer Asm AKSOY, Trk Dil Kurumu 325/2, Ankara, 1976 Atebetl-Hakayk, Edib Ahmet b. Mahmud Yknek, haz. Reit Rahmeti ARAT, TDK y. 2. bas. Ankara, 1992 [Yknek] A Turkish and English Lexicon, J. W. REDHOUSE, Constantinople, 1890 Aybast Az (nceleme-Metin-Szlk), Mehmet AYDIN, TDK. y. 2002. XVIII+167 s. Aydn Az ve Szl, Arif A. UYG U, Aydn, Eyll 2005 Azerbaycan Dilinin Dialektoloji Lgeti, (Red.) R. E. RSTEMOV, M. . RALYEV, Bak 1964. Azerbaycan Dilinin zahl Lgeti, (Red.) E.E. ORUOV, 4 c. Bak, 1964-1987 Azerbaycan Trkesi Szl I-II, Seyfettin ALTAYLI, Mill Eitim Bakanl Y. 2468, Bilim ve Kltr Eserleri Dizisi: 640, Szlk Dizisi: 1, stanbul, 1994 Bahayi Lgati (Eski Ouzca Satraras Tematik Szlk), Fikret TURAN, Bilimsel Akademik Y a ynlar, stanbul, 2001 Bartn ve Yresi Azlar, Zeynep KORKMAZ: TDKy. Ankara 1994. Balangcndan Gnmze K adar Byk Trk Klasikleri, Tarih, Antoloji, Ansiklopedi, 1-10, tken- St Y. stanbul, 1985-1990 Bat Dilleri Kelimelerine Karlklar Klavuzu, Ke mal DEMRAY, TDK Ankara, 1972 Biyoloji Terimleri Szl, [haz] Prof. Dr. Sevin KAROL - Prof. Dr. Zekiye SULUDERE - Prof. Dr. Cevat AYVALI, Ankara, TDK, 1998 Blge Azlarnda Ataszleri ve Deyimler (I)-II, mer Asm AKSOY ve ark. TDK Ankara, 1996 Budunbilim Terimleri Szl, Prof. Dr. Sedat Veyis RNEK, TDKy. 1973 Burhn- Kat, MTERCM SM EFEND: (Tr kiye Trkesi Szlkleri Projesi Eski Szlkler Dizisi: 2) (hzl.). Prof. Dr. Mrsel ZTRK-Dr. Derya RS. TDK y. Ankara 2000. Byk Franszca-Trke Szlk (Grand Dictionnaire Franais-Turc), Tahsin Sara, Adam y. 1994/ 1999 Byk Larousse Szlk ve Ansiklopedisi, Milliyet Gazetesi Byk Trk Lgati, I (1927) MEB, II (1928) MEB, III (1943) TDK, IV (1945) TDK yay Hseyin Kzm Kadri, stanbul. Byk Trk Szl, (Hayat) (evket RADO), s tanbul, tarihsiz.

KAYNAKLAR

T IUlCtSM M .
Eski Trkede sim-Fiiller, Do. Dr. Kemal ERASLAN, .. Ed. F. y. stanbul, 1980 Eski Trkenin Grameri, A. Von GABAN, ev. Mehmet AKALIN, TDK. y. Ankara, 1988 [Gabain] Eski Trkenin zlerinde, (Prof. Dr.) Doan AK SAN, Simurg y. stanbul, 2000 Eski Trk Edebiyatnda Mazmunlar, Ahmet Talat ONAY, haz: Do. Dr. Cemal KURNAZ, TDV y. Ankara, 1992. Eski Trkiye Trkesinde Edatlar ve Zarf-Fiiller, Kamil TKEN, TDK. y. 2004. XX+177 s. Eski Trkiye Trkesi XV. yzyl. Gramer-metinszlk, Faruk K. TlMURTA, stanbul: .. Edebiyat Fakltesi y. 1977. Eski Trk iiri, Reid Rahmeti ARAD, TDK y. Ankara, 1965 [ARAT] Eski Trk Yaztlar, Hseyin Namk ORKUN, TDK. Ankara, 1987 [ETY] Eski Uygur Trkesi Szl, A. CAFEROLU, TDKy. stanbul, 1968 [EUTS] Esml-Hsn erhi, Ali Osman TATLISU, Anka ra, 1963 Eanlamllk Sorunu ve Trk Yaz Dilinin Eskili inin Saptanmasnda Eanlamhlardan Y a ra r lanma, Prof. Dr. Doan AKSAN, Trkoloji Der gisi, VI/1, Ankara: DTCF, 1-14 (Bu yaz ayrca I. Trk Dili Bilimsel Kurultayna Sunulan Bildiriler 1972 [Ankara: TDK, 1975, 531-542] iinde ya ynlanmtr). Et-T uh fet s-Seniyye il H azretil Haseniyye, (Farsa-Trke Szlk), Amasyal Dei Mehmet Efendi, (1580). (TDK Tarama Szl nden) Fatih Sultan M ehm edin Yarl, Prof. Dr. R. Rahmeti Arat, Makaleler C. l.'T K A E , Ankara 1987:s.738 [Fatih in Yarl] Felsefe Terimleri Szl, Prof. Dr. Bedia AKAR SU, g. 3. bs. Sava y. Ankara 1984 Franszca-Trke / Trke-Franszca Bilge Byk Szlk (Okunulu, rnekli, Aklamal), Ah met etin Ertrk, Kendi y. 1999 Griechische Lehnwrter im Trkischen (mit besonderer Bercksihtungung der Anatolischen Dialekte), Christos TZTZLS, sterreiche Akademie der Wissenschaften, philosop hisch-historische Klasse. Shiriften der Balkan kommission, lingustusche Abteilung 33. Wien, 1987 Gney-Bat Anadolu Azlar, Zeynep KORKMAZ, TDK. y. 1994. XXXVII+130 s. Gneydou llerimiz Azlarndan Toplamalar, Ahmet CAFEROLU, TDK. y. 1995. XVIII+ 318 s.

Byk Trke Szlk, D. Mehmet DOAN ve ark. Birlik Yaynlar, Ankara, 1986 uva Szl, H. Paasonen, TDKy. stanbul, 1950 Dede Korkut Kitab II, ndeks-Oramer, Do. Dr Muharrem ERGN, TDK. y. Ankara 1963 [DK| Dede Korkut Ouznameleri zerine Notlar, Semih Tezcan, Yap Kredi Yaynlar, 1. bs. stanbul, Ni san 2001 Derleme Szl 11+ Ek e. 2. bs. TDK y. Ankara 1993. [DS] Derleme Szl ve Kavramlar Dizini I. Tomris TUN, TDK. y. 1995. 985 s. Derleme Szl ve Kavramlar Dizini II. Tomris TUN, TDK. y. 1995.991 s. Derleme Szl ve Kavramlar Dizini III. Tomris TUN, TDK. y. 1994. 945 s. Dictionnaire Larousse Ansiklopedik Szlk, Milli yet Gazetecilik A.. 1993-1994 Dilbilgisi ve Dilbilim Terimleri Szl, Dr. Meh met HENGRMEN, Ankara 1999 Dilbilimin Temel Kavram ve lkeleri, Prof. Dr. Berke VARDAR, Multilingual, stanbul, 1998 Divan Lgat-it-Trk Dizini, TDK y. Ankara 1972. Divan Lgat-it-Trk Tercmesi I-IV. Besim ATALAY, 3. bs, TDKy. Ankara, 1992 Divn- Vsf, Vasf Osman Bey (Enderunlu), Takvim-i Vekayi, (stanbul), 1841. Diyarbakr li ng ve ermik Yresi Az, Sadettin ZELK-Erdoan BOZ, TDK. y. 2001. X + 252 s. Dou llerimiz Azlarndan Toplamalar, Ahmet CAFEROLU, TDK. y. 1995. Dou Rodop Trk Azlar Szl, Mefkre MOLLOVA, TDK. y. Dou Trakya Yerli Az (nceleme-Derleme-Dizin), Selahattin OLCAY, TDK. y. 1995. 92 s. Edebiyat Lgati, Tahir ONGUN, stanbul, 1936 Edebiyat ve Tenkit Szl, Mustafa Nihat ZN, nklap, stanbul, 1954 Edirne li Azlar, Emin KALAY, TDK. y. 1998. 268 s. Elaz Yresi Azlarndan Derlemeler I . , TDK. y. Tuncer GLENSOY - Ahmet BURAN, TDK. y. 1994. 239 s. Erken-Trk Devletleri ve Trk Bil, Kzm Miran Erzincan ve Yresi Azlar (nceleme-MetinlerSzlk), Mukim SAIR, TDK. y.. 1995. XIII+ 435 s. Erzurum Az, Selahattin OLCAY: (nceleme-Derleme-Szlk). TDKy. Ankara 1995. Erzurum li Azlar, 3 c. Efrasiyap GEMALMAZ. Atatrk . y. Ankara 1978. [EG]

H M N S X M .

KAYNAKLAR

Gzel Sanatlar Terimleri Szl, Adnan TURA NI, TDK. y. Ankara, 1968 G ram m aire de la Language Turque (dialecte Osmanli), Jean Deny, Paris 1921, Bibliotque de l Ecole des Langues Oriantales Vivantes Griechische Lehnw rter im Trkischen, (mit besonderer Bercksichtigung der anatolischen Dialekte) Wien, 1987. (Linguistische Abtei lung) Halkbilim Terimleri Szl, Prof. Dr. Orhan ACIPAYAMLI, TDK y. Ankara, 1978 Hayeran Parkirk (Ermenice Szlk - Trke Karlklaryla) Armenian Dictionary, Keam Kerovpyan, Aras y. 2002 bni-Mhenn Lgati, Abdullah Battal TAYMAS, TDKy. Ankara 1997. 3. bs. imla Klavuzu, Trk Dil Kurumu, Ankara, 1996 2000 ngilizce - Trke Szlk, Hamit Atalay 2 Cilt Trk Dil Kurumu Yaynlar, 1999 slm Bilgiler Ansiklopedisi, Selahaddin AR, s tanbul, 1964 slm, lm, Edeb, Felsef Yeni Lgat, Abdullah YEN, Hizmet Vakf Yaynlar, stanbul, 1992 tikaknm Kesi, inasi TEKN, Simurg, stan bul, 2001 yi ve Kt Prens yks, (Dunhuang Maarasnda Bulunmu Buddhacla likin Uygurca El Yaz mas yi ve Kt Prens yks) HAMLTON, James Russel, ev. Vedat KKEN, TDK. Anka ra, 1998 [KPy.] zahl Divan iiri Antolojisi, Necmeddin Halil ONAN, stanbul, 1940 zahl Edeb Sanatlar Antolojisi, Mehmet KARA CA, stanbul, 1960 Kamus- Osmn, Mehmet Salah, stanbul, 1313 Kamus-i Trk, emseddin Sami, ar y. 7. b. stanbul 1996 (Dersaadet kdam Matbaas, Babali Caddesinde daire-i mahsusasnda, 1317, sahip ve nairi: Ahmed Cevad) tpkbasm, Karaay-M alkar Trkesi Szl, Ufuk TAVKUL, TDK. y. 2000. VIII+510 s. Kars li Azlar (Ses Bilgisi), Ahmet B. ERCLASUN,TDK. y. 2002.VIII+386s. Karlatrmal Trk Leheleri Szl I-II, Kl tr Bakanl Yaynlar, 1371, Kaynak Eserler Dizisi: 54, Babakanlk Basmevi, Ankara Keban, Baskil ve An Yresi Azlar, Ahmet BU RAN, TDK. y. 1997.224 s. Krehir ve Yresi Azlar (nceleme-MetinlerSzlk), Ahmet GNEN, TDK. y. 2000. XXIV+506 s. Ktahya Yresi Azlar, Tuncer Glensoy, TDK. y. 1988. X X X +257 s.

Kazak Trkesi Szl, Tere. Hasan ORALTAY, Do. Dr. Nuri YCE, Saadet Pnar, Trk Dnya s Aratrmalar Yayn: 8, stanbul, 1984 Krgz Szl, 1 Prof. K. K. YUDAHN: (A-J) (ev. Abdullah Battal TAYMAS. TDK y. Anka ra 1945. Krgz Szl, II Prof. K. K. YUDAHN: (K-Z) ev. Abdullah (Battal) TAYMAS, TDK y. Anka ra 1945 Kular- Trkiyenin Av ve Yaban Hayvanlar, 2. kitap, Nihat Turan, OGM Ankara, 1990 Kutadgu Bilig III ndeks, Reid Rahmeti ARAT, Haz: Kemal ERASLAN, Osman F. SERTKAYA, Nuri YCE, Trk Kltrn Aratrma Enstits Yaynlar, stanbul 1979 [KB] Kuzeydou llerimiz Azlarndan Toplamalar. Ahmet CAFEROLU: 2. bas. TDK y. Ankara 1994. Kuzeydou Bulgaristan Trk Azlar zerine Aratrmalar, Hseyin DALLI, TDK. y. 1991. 201 s. Latince Trke Szlk, Sina Kabaaa - Erdal Alova, 1995. Lehce-i Osman, Ahmet Vefik Paa, (tabcedit) s tanbul, 1306 (1888/1889) Lehce-i Osman, Ahmet Vefk Paa, Haz. Prof. Dr. Recep TOP ARLI, TDK Ankara; 2000 Lehcetl-Lgat, EYHLSLAM MEHMED ESAD EFEND: (Trkiye Trkesi Szlkler Proje si Eski Szlkler Dizisi: 1) (hzl.). Do. Dr. H. Ahmet KIRKKILI. TDKy. Ankara 1999 Lgat- Nci, Muallim Nci, stanbul. Lgat-i aatay ve Trki-i Osman, Sleyman (eyh Sleyman Efendi-yi Buhar), stanbul, 1298 (1881) Makedonya ve Kosova Trklerince Kullanlan Ataszleri ve Deyimler, HAMD HAAN, TDK. y. 1997. Malatya li Azlar, Cemil GLSEREN: (nceleme-Metinler-Szlk ve Dizinler). TDK y. Ankara 2000 . Mantk Terimleri Szl, Do. Dr. Teo GRNBERG- Dr. Adnan ONART, TDK. y. Ankara 1976 Matematik Terimleri Szl, Hilmi HACISALHOLU - Akif HACIYEV - Varga KALANTAROV - Arif SABUNCUOLU - Lawrecne M. BROWN - Ertan BKL - MSC SEVM BROWN, TDK y., Ankara 2000. Meydan Larousse Byk Lgat ve Ansiklopedi, stanbul, 1973. 12 c. Muhakemetl-Lgateyn (ki Dilin Muhakemesi), Ali r Nevy, TDK, Ankara 1998 (Haz. F. Se ma BARUTU ZNDER) [Nevy]

KAYNAKLAR

M M SOM. M
Osmanl Tarih Deyimleri ve Terimleri Szl IIII, Mehmet Zeki PAKALIN, MEB, stanbul 1971. Osmanl Trkesi Grameri. Eski yaz ve imla Arapa-Farsa- Eski Anadolu Trkesi. Faruk K. TMURTA, .. Edebiyat Fakltesi, stanbul, 1979. Osmanl Trkesinde Yeni Farsa Alntlar Szl , S. Stachowski, Simurg y. 1998 Osttrkische der islamischen L itteratu rsp rachen Mittelasiens, Brockelman, Carl, Leiden, 1954 Prototrke Yaztlar Hakknda Konferans, Kzm Miran. Resimli Trke Kamus, Raif Necdet Kestelli, Hazr layanlar: Prof. Dr. Recep TOPARLI, Belgin Tezcan AKSU, Canan Selvi KANOLU, Seyfullah TRKMEN, Trk Dil Kurumu Yaynlar: 842, Ankara 2004, XI+741 s. Rize li Azlar, Turgut GNAY, TDK. y. 2002. 335 s. Rusa Temel Szlk (Rusa-Trke / TrkeRusa), Tamara Ribaenko, Multilingual Y. Dil. y. 2004 Sanat Terimleri Szl, Adnan TURANI, Remzi K. 7. b. stanbul, 1998 Sevda Lgati, Mehmet Celal, stanbul, 1330 Sivas ve Tokat lleri Azlarndan Toplamalar. Ahmet CAFEROLU: 2. bs. TDK y. Ankara 1994. Sosyoloji Szl, Gordon MARSHALL, ev. Os man AKINHAN-Derya KMRC, Bilim ve Sanat y. Ankara, 1999 Taram a Szl I- VIII, TDK 2. b. Ankara, 1996 Tarih ve Etimolojik Trkiye Trkesi Lgati, Andreas TETZE, C. 1, A-E, Simurg, sterreiche Akademie Der Wissenschaften, Istanbul-Wien 2002 [Tietze] Temel Toplumbilim Terimleri Szl, Prof. Dr. zer OZANKAYA, g.3.b. Sava y. Ankara, 1984 Temel Trke Szlk, Kemal DEMRAY, nklap ve Aka, stanbul, 1982 Temel Trke Szlk, Sadeletirilmi ve Genile tilmi Kms- Trk, Tercman Gazetesi/ Yap Kredi Bankas, stanbul, 1985 The Language of
6apa6n H C K H X T aT ap )

Naima Tarihi, Mustafa Nama Efendi, Zuhuri Da nman Yay. (t. ?) [Nama] Nevehir ve Yresi Azlan, Zeynep KORKMAZ: TDK y. Ankara 1994. XVI+ 230 s. Nkleer Enerji Terimleri Szl, Mazhar BOY LA-Ylmaz CANKYER, TDK, Ankara, 1995 Ouz Destan, (Reideddin Ouznamesi, Tercme ve Tahlili), Ord. Prof. Dr. A. Zeki Velidi TOOAN, 2. bs. stanbul, 1982 Ouz Kaan Destan, W. Bang-G.R. Rahmeti (Ouz Kaan Destan, stanbul, 1936dan ayr bas.) MEB, stanbul, 1970 [OKD] XV . Yzyl Balarnda Yaplm Satr Aras K uran Tercmesi, kinci Cilt (Szlk), Mu hammet Bin Hamza, Haz. Dr. Ahmet TOPALOLU, Kltr Bakanl, 300, Aratrma ve n celeme Eserleri: 5, stanbul, 1978 X I. Yzyl Trk iiri, Divan Lugatit-Trkteki Manzum Paralar, Prof. Dr. Talat TEKN, Trk Dil Kurumu Yaynlar: 541, Ankara 1989 X III. Asrdan Gnmze K adar Kitaplardan Toplanan Tanklaryla Taram a Szl, T.D.K. y. 5 c, stanbul, 1943-1957 XIII. Yzyldan Beri Trkiye Trkesi ile Yazl m Kitaplardan Toplanan Tanklaryla Ta rama Szl, T.D.K. y. 8 c, Ankara, 1963-1977 [T.S.] Ordu li ve Yresi Azlar (nceleme-Metin-Szlk), Necati DEMR, TDK. y. 2001. 359 s. Orhon Trkesi Grameri, Talat TEKN, (Yay: Mehmet lmez) Trk Dilleri Aratrmalar Dizi si, Ankara 2000 Orhon Yaztlar, Prof. Dr. Talat TEKN - TDK. An kara, 1988 [Tekin] O rta Anadolu Azlarndan Derlemeler, Ahmet CAFEROLU: 2. bs. TDKy. Ankara 1995. O rta Asya'da Bulunmu Kur'an Tefsirinin Sz Varl (XII.-XIII. Yzydlar), A K. BOROVKOV, (ev.) H. . USTA-E. AMANOLU, TDK. y. 2002. 366 s. Osmaniye-Tatar Az, Fatma ZKAN, TDK. y. 1997. VI11+152 s. Osmanlca - Trke Ansiklopedik Lgat, Ferit DEVELLOLU, (Y. hz. Aydn Sami Gneyal) Aydn Kitabevi, Ankara, 2000 Osmanlca-Trke Szlk, Mustafa Nihat ZN, nklap Kitabevi, stanbul, 1959 OsmanlIlardaki Tp Eserlerinin Tbbi Terminoloji Asndan Ksa Bir Deerlendirilmesi, Esin KAHYA, Journal of Turkish Studies (Trklk Bilgisi Aratrmalar) Dosya: In Memoriam Agah Srr Levend 3 (Hatra Says) Say: 24 / 3, 2000 Harvard University

Barabin T atars, (33MK L. V. Dmitrieva, Lening

rad, 1981 Trabzon-Maka Etimoloji Szl, Kudret EMROLU, 1989 Trk Atalar Sz Hzinesi, . Hilmi SOYKUT, lker Yaynlar, stanbul, 1974 Trke Bitki Adlar Szl, Prof. Dr. Turhan BAYTOP, 2. b. TDKy. Ankara, 1997

r a i n t i i i i . 35 Trkede Eklerin Kullanl ekilleri ve Ek Kalp lamas Olaylar, Prof. Dr. Zeynep KORKMAZ, TDK. Ankara, 1994 Trkede Fiilimsiler, Nesrin BAYRAKTAR, TDK. y. 2004. XVIII+397 s. Trkede Fiillerden Tretilmi simlerin Morfolo jik ve Semantik Ynden ncelenmesi, Gler MUNGAN, Simurg y. stanbul, 2002 Trkede Ses Yansmal Kelimeler, nceleme-Szlk, Prof. Dr. Hamza ZLFKAR, TDK Ankara, 1996. [Zlfkar] Trkedeki Yabanc Kelimeler Szl, Gkdal Okay, 2001 Art Basn Yayn Trkede Yakn ve K art Anlamllar Szl, zcan YALIM, 1. b. mge y. Ankara 1998 Trke - Franszca Byk Szlk, Yaln Kocabay kendi y. 5. bs. Trke lk Kur'an Tercmesi, Karahanl Trkesi, Prof. Dr. Aysu ATA, TDK. y. XXXVIII + 964 s. Trkenin Byk Argo Szl, (Tanklaryla), Hulki AKTUN, YK Y. stanbul 1998 Trkenin Ekleri, Prof. Dr. Vecihe HATBOLU, TDK y. Ankara, 1974 Trke / Osmankca-ngilizce Redhouse Szl, Sofi Huri, V. Bahadr Alkm, Robert Avery, Fa hir z, Nazime Antel, Janos Eckmann, Mecdud Mansurolu, Andreas Tietze Redhouse Y. 18. bs.
2000

KAYNAKLAR

Trkisch-Deutsches Wrterbuch, Trke- Almanca Szlk, von Karl STEUERWALD, Otto HARRASOWiTZ Verlag, Wiesbaden, ABC Yaynevi, stanbul. Trkiyede Halk Azndan Sz Derleme Dergisi IIII, Trk Dil Kurumu, stanbul, 1939-1940-1942 [DD) Trklerde Halcdk Terimleri ve Halcln Men ei, Lydia RSONY, Trk Kltr, s. 103, s. 614(46). Trk Sznn Asl, Hseyin Namk ORKUN, TDK. y. 2004. 36 s. Urfa Az. URFALI KEMAL EDP: TDK y. Ankara 1991. 2. bs. Urfa Merkez Az, Sadettin ZELK, TDK. y. 1997. XIX+271 s. Uak li Azlar (Dil zellikleri-Metinler-Szlk), Grer GRSEVN, TDK. y. 2002. XV+396 s. Uygur Szl. Birinci blm A-K. Ahmet CAFEROLU, stanbul: .. Edebiyat Fakltesi, 1934. Uygur Szl. kinci blm K-S. Ahmet CAFEROLU, stanbul: .. Edebiyat Fakltesi, 1937. Uygur Szl. nc blm S-Z. Ahmet CAFEROLU, stanbul: .. Edebiyat Fakltesi, 1938. tigsizler, F. Sema BARUTU ZNDER (Abidarm knlg koavarti astirtak nkirt yrtiglerning kingrsinden) Giri-metin-tercme-notlar-indeks-xxx levha, TDK y. Ankara, 1998. [ tigsizler] Versuch eines etymologischen Wrterbuch der Trksprachen, Martti Rsnen, Helsinki 1969 Yabanc Kelimelere Karlklar, Trk Dil Kurumu, 631, Ankara, 1995 Yabanc Kelimelere Karkklar- kinci Kitap, TDK, Ankara, 1998 Yaban Bitkiler Szl, 1. [Haza Fihrist-i Risale-i Feyziye f Lugat- Mfredatit-Tbbiye], Hayati Zade Mustafa Feyzi Efendi, (Sadeletiren, Hadiye TUNCER) Gda Tarm ve Hayvanclk Bakan l y. Atak Matbaas, 1978 Yeni slam Dini Ansiklopedisi, A. Zuhur DANI MAN, stanbul, 1964 Yeni Taram a Szl, Cem DLN, Trk Dil Kurumu Yaynlar: 503, Ankara, 1983 Yeni Trke Lgat, M. Bahaeddin, 2. b. stanbul. Yunanca - Trke, Trke - Yunanca Szlk, Az mi Aksoy, Alfa. Y. 2003 Zonguldak-Bartn-Karabk lleri Azlar, Emin EREN, TDK. y. 1997. 196 s.

Trk Dilinin Etimoloji Szl, smet Zeki EYUBOLU, 4. bs. 1998 Trk Dilinin Etimolojik Szl, Haan EREN, Ankara, 1999 Trk Dili ve Edebiyat Ansiklopedisi 1-7, Devirler / simler / Eserler/ Terimler, Dergh Yaynlar, 1977 Trk Dillerinde Akrabalk Adlar, Yong-Sng Li, Simurg y. stanbul, 1999 Trk Hukuk Lgati, Trk Hukuk Kurumu, Ankara, 1944 Trk Leheleri zerine Denemeler, Prof. Dr. Saadet AATAY, Ankara niversitesi Dil ve Tarih-Cografya Fakltesi Yaynlar No; 279, An kara 1978 Trke Tbirler Szl I (A-D), Mustafa Nihat ZN, stanbul, 1943 Trke Yabanc Kelimeler Szl, Mustafa Nihat ZN, nklap Kitabevi, stanbul 1962 Turkic Etym ology, The Tower of Babel, An In ternational Etymological Database Project, Sergei Anatolyevich Starostin, 1998-2005

MAKALELER
ASLAN, Sema (2002) Trkiye Trkesinde K ltme ve Pekitirme Kavramlar ve -CIK Eki zerine, Trk D ili, TDK, 603:224-228 BURAN, Ahm et, Derleme Szlne Katklar, Trk D ili, Say: 535, Cilt 1996/2, s. 38-43. C A FE R O L U , A. (1969), Milletleraras Kltr Szlndeki Baz Trke Unsurlar, Trk D i li A ratrm alar Yll, B elleten , 1969:25-53 A A TA Y, Saadet (1977), Trkede ocuk Kavram Trk D ili A ratrm alar Yll, B e l leten, 1977:1-16 D EM R , Do. Dr. Necati (2002) Deirmen Ke limesi zerine, Trk D ili, TDK, 607:209-213 E R C LA S U N , A hm et B. (1979-1983), Geni Zaman Ekine Dair Baz Dnceler, Trk Kltr A ratrm alar, X V II-X X I/1-2:115119 E R E N , Haan (1958), Trke Folluk Kelimesi zerine, Trk D ili A ratrm alar Yll, B e l leten, 1958, 2. bs. 13-15 E R E N , Prof. Dr. Haan (2004), Anadolu Az larnda Aa Srgn, Trk D ili, Nisan 2004 E R E N , Prof. Dr. Haan (1960), Anadolu Az larnda Rumca, slavca ve Arapa Kelimeler, Trk D ili A ratrm alar Yll, B elleten , 1960: 295-371 E R E N , Prof. Dr. H aan, (1993), Balklava, T rkD ili, 500:111-117 G LEN SO Y, Do. Dr. Tuncer (1984), Divan Lgatit-Trk ve Kutadgu Biligdeki Moolca Kelimeler zerine, Trk Kltr A ratrm a lar, X X II/l-2 :9 0 -1 0 3 G LEN SO Y, Prof. Dr. Tuncer (2004), Bir Eti molojik Szlk zerine Notlar, Trk Dili, 627:204-222 GNGRD, D r. E ro l (2003), tu- Fiili zeri ne, T rkD ili, 622:475-483 H A T B O LU , Prof. D r. Vecihe, (1972) Aa ve I, B ilim sel B ild iriler,T D K , 1972:165-171 H A T B O L U , Prof. Dr. Vecihe, (1972), Aa ve Su, Trk D ili A ratrm alar Yll, B e lle ten, 1972:263-281 K A L A Y , Em in, Edime li Azlarndan D erlem e Szl'ne Katklar, T rk Dili, Say: 547, s. 25. K A R A R S, M etin, Kayseri, sparta, Adana lle rimizden Derlemeler, Trk Dili, Say: 505, s. 65-67. S Z B L C , aban (2002) At Kelimesinin Kkeni, TDK, 604:325-332 T rkD ili AN LI, Cevdet, Anadolu ve Rumeli Azlarn dan D erlem e Szl n e Katklar II, Tiirk Di li, Say: 572, s. 670. AN LI, Cevdet, Krkkale, Erzurum ve Artvin llerimizden D erlem e Szl'ne Katklar, T rkD ili, Say: 552, s. 542. T E K N , T alat (1960), Amca ve Teyze Keli meleri Hakknda, Trk D ili A ratrm alar Yl l, B elleten , 1960:283-294 T E Z C A N , Semih (1977) Eski Trke buyla ve baa Sanlar, Trk D ili A ratrm alar Yll., B elleten , 1977:53-69 T U R G U T E R , Necip (2002) Demirba Kelime sinin Kkeni zerine, Trk D ili, TDK, 602: 166-168 Z E M E , P. (1968), Trke Bir Mani iiri, Trk D ili A ratrm alar Yll, B elleten , 1968:45-51

SZLK veya DZNLERNDEN YARARLANILAN ve KISMEN TARANAN ESERLER


(T aram ada ekilen glk yznden yeni harfli eserlerin toplam sayfa saysnn sekisiz onda biri, eskilerin sekisiz on sayfas taranm tr. T aram a sonucu bulunan kelim eler K a y n a klard a verilen szl klerle karlat rlm, ayrl y o ksa herhangi bir kayt dlm eden olduu g ibi alnm ; anlam farkll n n bulunmas duru munda ise ayr m adde ve kay n ak notu ile belirtilm itir. D izin ve szl bulunanlarda ise taram a yaplm akszn dorudan dizin veya szlk ksm ndan y a ra rla nlmtr. Y azm da ok deiik biim lerle karlald iin ncelikle Trk Dil Kurumu Yazm Klavuzu, Trke Szlk; O sm anlca m etinlerde Ferit D evelliolunun Ansiklopedik Osm anlca Lgat bata olm ak zere srasyla Trke / Osm anlca - ngilizce Redhouse Szl, Kamus-i Trk ve T D K nun Tanklaryla Taram a Szl referans o la ra k alnm tr. A zlarla ilgili olan kelim elerde ise herhangi bir dzenleyici yazm a bavurulm adan sylenie en y akn bi im esas alnm, ounlukla Derlem e Szl ve Derlem e Dergisinde yer alan biim lere uyulmutur.)

Abdal, Divan- Abdal, stanbul, tarihsiz, (es.h.). Abdullah Cevdet, Masumiyet, stanbul, 1311, (es.h.) Abdiilbki Glpmarl, Divan, M evln Celleddin; (evr.), nklap ve Aka kitabevleri, stanbul, 1974 Abdiilbki Glpnarl, Divan, Yunus Emre, Ahmet Halit Kitabevi, stanbul, 1948 Acarolu, M. Trker, En nl Dnya Yazarlar- H a yatlar, Sanatlar, Eserleri, Kaya Yaynevi, stan bul, 1988. Acarolu, M. Trker, Ozanlar ve Yazarlar, 3. bs. r gn Yaynlar, stanbul, 1982. Advar, Halide Edib, A kile Hanm Soka, stanbul, 1958. Advar, Halide Edib, Ateten Gmlek, stanbul, 1957. Advar, Halide Edib, D a a kan Kurt, stanbul, Remzi Kitabevi, 1963. Advar, Halide Edib, D n er Ayna, stanbul, 1954. Advar, Halide Edib, Handan, stanbul, 1963, Advar, Halide Edib, H ayat P aralar, stanbul, Rem zi Kitabevi, 1963. Advar, Halide Edib, K alp Ars, stanbul, Remzi Kitabevi, 1962, 263 s , , Advar, Halide Edib, Mev'ut Hkm, stanbul, Atlas Kitabevi, 1968. Advar, Halide Edib, Raik'in Annesi, stanbul, Atlas Kitabevi, 1967. Advar, Halide Edib, Seviyye Talip, stanbul, Atlas Kitabevi, 1967. Advar, Halide Edib, Sinekli Bakkal, stanbul, Mual lim Ahmet Halit Kitabevi, 1942. Advar, Halide Edib, Son Eseri, stanbul, Ahmet Ha lit Kitabevi, 1944.

Advar, Halide Edib, Sonsuz Panayr, stanbul, Rem zi Kitabevi, 1946. Advar, Halide Edib, Trk'n A tele imtihan: Kurtu lu Sava Anlar. 10. bs. Atlas Kitabevi, stanbul 1992. Advar, Halide Edib, Vurun Kahpeye, stanbul, Rem zi Kitabevi, 1963. Advar, Halide Edib, Yeni Turan, 3. bs. Atlas Ki tabevi, stanbul 1967. Advar, Halide Edib, Yolpalas Cinayeti, stanbul, 1957. Advar, Halide Edib, Zeynonun Olu, stanbul, Rem zi Kitabevi, 1967. Aaolu, Ahmed, Kuvay Milliye Ruhu, stanbul 1944. Aaolu, Ahmed, Medeniyet, stanbul 1927. Aaolu, Samet, H credeki Adam, stanbul, Aaolu Yaynlar, tarihsiz. Aaolu, Samet, Katrn lm, Aaolu Yaynevi, stanbul 1965. Arnasl, Niyazi, Elem Kayna, stanbul, 1941. Ahmed Cevad, Yabanclara G re Eski Trkler, stan bul. (?) Ahmed Cevdet, B elagat-i Osmaniyye, stanbul, 1310. Ahmed Fakih, Kitabu Evsaf M esacidi '-erife, yay. Hasi.be Mazolu, Ankara, Trk Dil Kurumu Ya ynlan, 1974. Ahmed Ltli, D ivane-i Vakaniivis Ahmet Ltfi, stan bul, 1302. (es.h.). Ahmed Rza, Batnn Kltr Politikasnn Ahlaken fls, Kltr ve Turizm Bakanl, Ankara 1988. Ahmed-i Yesev, Divan- Hikmet'ten Sem eler, haz. Kemal Eraslan, Kltr Bakanl, Ankara 1991. Ahmet Haim, Ahmet Haim'in iirleri, stanbul, 1933.

Y A R A R LA N ILA N ESER LER

IMIK M . 3 6
Ahmet Mithat Efendi, Yeryznde B ir Melek, stan bul, 1296, (es.h.). Ahmet Mithat Efendi, Zabit, stanbul, 1308, (es.h.). Ahmet Rasim, Fuh-i Atik ve H am amc lfet, stan bul, 1958. Ahmet Rasim, Ham amc lfet, stanbul, 1338, (es.h.). Ahmet Rasim, ki Gnahsz Sevda, stanbul, 1339, (es.h.). Ahmet Rasim, ik i Gzel Gnahkar-Bedia-Eleni, s tanbul, 1338, (es.h.). Ahmet Rasim, stibdaddan Hakimiyet-i Milliyeye, stanbul, 1342 Ahmet Rasim, Romanya Mektuplar, stanbul, 1333, Ahmet Talat, Trk iirlerinin Vezni, stanbul, 1933. Ahmetbeyolu, Ali, Avrupa Hunlar, Trk Dnyas Aratrma Vakf, stanbul. Aka Gndz, Bozgun, M ill Vatani iirler, stanbul, 1918, (es.h.). Aka Gndz, apkn Kz, stanbul, Ahmet Halit Kitaphanesi, 1930. Aka Gndz, Dikmen Yldz, Toker Yaynevi, stan bul 1990. Aka Gndz, ki Sng Arasnda, stanbul, 1929. Aka, smail, Timur ve Devleti, Trk Tarih Kurumu, Ankara 1991. Aka, smail, Timurlular, Trkiye Diyanet Vakf, An kara. Akansel, Mustafa Hakk, Trk'n Kitab, Akbaba Yaynevi, stanbul 1943. Akansel, Mustafa Hakk, Yurt in, Ankara 1933. Akba, Ali, M asal a, Ocak Yaynevi, Ankara 1983. A. K. Borovkov, Orta Asya'da Bulunmu Kur'an Tefsirinin Sz Varl (XII.-XIII. Yzyllar), (ev.) H. . Usta-E. Amanolu, TDK y. 2002. Akura, Yusuf, Osmanl Devletinin D alm a D evri (XVIII. ve XIX. Asrlarda), 2. bs. Trk Tarih Kuru mu, Ankara 1985. Akura, Yusuf, Trklk, Toker Yaynevi, stanbul. Akura, Yusuf, Trklk, Trkln Tarihi Geli imi, Trk Kltr Yayn, stanbul 1978. Akura, Yusuf, Yeni Trk Devletinin ncleri, Haz. Nejat Seferciolu, Kltr Bakanl, Ankara 1981. Akda, Mustafa, Trkiye'nin ktisad ve tim a Tari hi, 2 C., Cem Yaynevi, stanbul. Akdemir, Rza, D in ve M ill iirler Antolojisi, Trki ye Diyanet Vakf, Ankara 1991. Akdemir, Rza, Trk Genliine Mektuplar, Derya Yaynevi, stanbul 1979. Akengin, Yahya, a Srgn, Ankara, Hisar Yayn lar, 1977.' Akengin, Yahya, Dn Aclar, Birlik Yaynlan, Ankara 1983.

Ahmet Haim, B ize G re; G urebhnei Lklkn; Frankfurt Seyahatnamesi, haz. Mehmet Kaplan, 2. bs. Mill Eitim Bakanl, Ankara 1989. Ahmet Haim, Btn iirleri, Bugnk D ile eviriler, Szlkler ve Notlar, haz. Asm Bezirci, Cem Yay nevi, stanbul 1983. Ahmet Midhat Efendi, A caib-i lem, stanbul, 1293, (es.h.). Ahmet Midhat Efendi, Ahmet Metin ve irzad, stan bul, 1309, (es.h.). Ahmet Midhat Efendi, Beliyat- Miidhike, stanbul, 1298, (es.h.). Ahmet Midhat Efendi, Cellad, stanbul, 1301, (es.h.). Ahmet Midhat Efendi, engi, stanbul, 1294, (es.h.). Ahmet Midhat Efendi, Dnyaya kinci Geli yahud stanbul'da N eler Olmu, stanbul, 1291, (es.h.). Ahmet Midhat Efendi, D rdane Hanm, stanbul, 1299, 123 (es.h.). Ahmet Midhat Efendi, Edvar- Askeriye, stanbul, 1308, (es.h.). Ahmet Midhat Efendi, Esrar- Cinayet, stanbul, 1301, (es.h.). Ahmet Midhat Efendi, Felatun Bey ile Rakm Efendi, stanbul, 1292, (es.h.). Ahmet Midhat Efendi, F en n B ir Roman yahud A m erika Doktorlar, stanbul, 1305, (es.h.). Ahmet Midhat Efendi, Frs-i K adim de B ir F a cia yahu d Siyavu, stanbul, 1301, (es.h.). Ahmet Midhat Efendi, Gnll, (es.h.). stanbul, 1314,

Ahmet Midhat Efendi, H ace-i Evvel, stanbul, 1287, (es.h.). Ahmet Midhat Efendi, Hall'l-ukad, stanbul, 1307, (es.h.). Ahmet Midhat Efendi, Haydut Montari, stanbul, 1305, (es.h.). Ahmet Midhat Efendi, Hayret, stanbul, 1302, (es.h.). Ahmet Midhat Efendi, Henz On Yedi Yanda, stanbul, 1298, (es.h.). Ahmet Midhat Efendi, Hikmet-i Peder, stanbul, 1316, (es.h.). Ahmet Midhat Efendi, Ilham at ve Tagligat, stanbul, 1302, (es.h.). Ahmet Midhat Efendi, J n Trk, stanbul, 1326, (es.h.). Ahmet Midhat Efendi, Karnaval, stanbul, 1298, (es.h.). Ahmet Mithat Efendi, Pariste B ir Tiirk, stanbul, 1293, (es.h.). Ahmet Mithat Efendi, Sevda-y Sa'y Amel, stanbul, 1296, (es.h.). Ahmet Mithat Efendi, T aaff f stanbul, 1313, (es.h.)

lO M liR M .a s

YA R A R LA N ILA N E S ER LER

Akengin, Yahya, K im selere Anlatmadm, Ankara, Kltr ve Turizm Bakanl Yaynlar, 1988. Akengin, Yahya, Saatler ve ehreler, Ocak Yaynevi, Ankara 1982. Akn, Glten, Atlar ve Trkler, stanbul, Cem Yaynevi, 1976. Akko, Hseyin evket, Atatrk'n Vefat Milletin Feryad, stanbul, 1938. Akko, Hseyin evket, Felaketzedegna Yardm, stanbul, 1940. Akkutay, lker, Enderun Mektebi, Gazi niversitesi Gazi Eitim Fakltesi, Ankara 1984. Aksal, Sabahattin Kudret, izgi, Yaynevi, 1976. stanbul, Cem

Alptekin, Mahmut, Bamszlk Bekisi, Atatrk'e i irler, stanbul, 1981. Altan, etin, Byk Gzalt, Ankara, Bilgi Yaynevi, 1972. Altayl, Enver, Komnist Teoriler ve Sovyet Yaylma Siyaseti, Yeni Yaynlar, stanbul 1980. Altkula, Tayyar, Yce Kitabmz Hz. Kur'an, Trki ye Diyanet Vakf, Ankara 1986. Altnay, Ahmet Refik, Anadolu'da Trk Airetleri, Enderun Yaynlar, stanbul 1989. Altnay, Ahmet Refik, K afkas Yollarnda - H atralar ve Tahasssler -, Haz. brahim Demirci, nc Kitabevi, Ankara 1992. Altnay, Ahmet Refik, Osmanl Zaferleri, Tima Y a ynlar, stanbul. Altner, Hakan, Seilmi M ill iirler Antolojisi, Bak Yaynlar, stanbul 1982. Altnta, Hayran, Tasavvuf Tarihi, Ankara niversi tesi lahiyat Fakltesi, Ankara 1986. Altunbay, Mehmet, Hrriyete Uan Trk, haz. Melhat Altunbay, Azerbaycan Kltr Demei, Ankara 1989. Amicis, Edmondo de, ocuk Kalbi, haz. brahim Alaettin, stanbul, 1930. Amri, Divan, haz. Mehmed F. avuolu, stanbul, 1979, .. Edebiyat Fakltesi Yaynlar. Anday, Melih Cevdet, Gizli Emir, Ankara, Bilgi Ya ynevi, 1970. Anday, Melih Cevdet, Gnete, stanbul, Adam Y a ynlar, 1989. Andrich, Ivo, D rina Kprs, tere. N. Mstakimolu, H. A. Ediz, Altn Kitaplar, stanbul 1963. Ann Bridge, zmir A teler inde, ev.: Emel Bilge Azizolu, stanbul, Milliyet Yaynlar, 1972 Apaydn, Talip, Yoz Davar, stanbul, Cem Yaynevi, 1972. Arat, Reid Rahmeti, Eski Trk iiri, Ankara, Trk Tarih Kurumu Yaynlar, 1965,. A rat, Reit Rahmeti, Kutadgu Bilig, Yusuf Has Hacib, Trk Tarih Kummu, Ankara 1994. Araz, Nezihe, D ertli D olap - Yunus Emre'nin H ayat H ikayesi ve iirleri, Atlas Kitabevi, stanbul, 1979. Arel, Hseyin Sadettin, Trk Musikisi Kimindir?, Kltr Bakanl, Ankara 1988. Arca, Erdoan, Gnein Utanc, stanbul, 1977. Ar, Sabahattin, M asonlarn Dnyas, Tekin Yay nevi, stanbul. Ark, Mustafa Arif, Gzeller Treni, Ankara 1959. Ark, Remzi Ouz, Corafyadan Vatana, 3. bs. Kltr ve Turizm Bakanl, Ankara 1986. Ark, Remzi Ouz, d ea l ve deoloji, Burhan Ki tabevi, stanbul 1965.

Aksal, Sabahattin Kudret, iirler, Trkiye Bankas Yaynlar, Ankara, 1979. Aksan, Doan, Trkenin Gc - Trk Dilinin Zengin liklerine Tanklar, Trkiye Bankas, Ankara 1987. Akseki, Ahmet Hamdi, slm Dini, Diyanet leri Bakanl, Ankara 1970. Akseki, Ahmet Hamdi, Namaz Surelerinin Trkeye Tercme ve Tefsiri, 13. bs. Diyanet leri Bakan, l, Ankara 1992. Aksoy, Yaar, Atatrk ve Kurtulu Sava iirleri, zmir, 1981. Akn, mer Faruk, Trk D ili K arsnda Trk M nevveri, Kubbealt Neriyat, stanbul. Akyol, Taha, Azerbaycan, Sovyetler ve tesi, Burak Yaynevi, stanbul 1990. Akyz, Kenan, Ahmet Flaim - iirler - Babakanlk Kltr Mstearl, stanbul, 1973. Akyz, Kenan, Bat Tesirinde Trk iiri Antolojosi, 1860-1923, stanbul, nklap Yaynevi, 1986. Akyz, Kenan, ada Trk Edebiyatnn Ana izgi leri, nklp Kitabevi, stanbul. Alasya, Halil Fikret, Tarihte Kbrs, Kbrs Trk Kl tr Demei, Ankara 1988. Ali Sha, kinci Genlik, stanbul, 1923, (es.h.). Alkan, Ahmet Turan, Ate Tecrbeleri, tken Ne riyat, stanbul. Alkan, Ahmet Turan, Noktann Syledii, nsan Yaynlar, stanbul. Alphonse Baudet, Ja ck, ev. Nebil Otman, stanbul, Milli Eitim Bakanl Yaynlar, 1948. Alptekin, Erkin, D ou Trkistan'dan Hicretimizin 40. Yl, Erciyes Dergisi, Kayseri 1990. Alptekin, sa Yusuf, D ou Trkistan Davas, Marifet Yaynevi, stanbul 1981. Alptekin, sa Yusuf, E sir Dou Trkistan in, Der. M. Ali Ta, Dou Trkistan Neriyat Merkezi, stanbul 1985.

Y A R A R LA N ILA N ESER LER

IM IM M .
k Hdai, Yaam, Kiilii, Sanat ve iirler, haz. Zeynep Baaran, stanbul, 1980. k mer, Divan- Ak mer: ah sm ail ile Glizar D erdi Yok ile Zlf Siyah Vasf Gazeliyat, stan bul, tarihsiz, (es.h.). k Veysel, D ostlar B eni Hatrlasn, Trkiye Ban kas Kltr Yaynlan, Ankara, 1970. k Veysel, Hayat ve iirleri, stanbul, stanbul Maarif Kitaphanesi, 1963. k Zlkifar Divani, Evreninde B ir Nokta, stanbul, 1973. Akm,Vehbi 1937. Cem, Merzifon airleri, Merzifon,

Ark, Remzi Ouz, K y Kadn- M em leket Paralar, Hareket Yaynevi, stanbul 1967. Ark, Remzi Ouz, M eseleler, Hareket Yaynevi, s tanbul. Ark, Remzi Ouz, Milliyetilik, Hareket Yaynevi, stanbul 1974. Arsoy, M. Sunuilah, Deste, Yeni Tiirk iiri, Ankara, Kaynak Yaynlar, 1953. Armaolu, Fahir, XIX. Yzyl Siyas Tarihi, Trk Ta rih Kurumu, Ankara 1996. Arpaeminizade Mustafa Sami, Divan- Sami, stan bul, 1253. (es.h.). Arsal, Sadri Maksd, Milliyet Duygusunun Sosyolo j i k Esaslar, stanbul 1965. Arslangiray, Ahmet Suha, Krm Hanl- Menei, Kuruluu ve Osmanl im paratorluuna Balanm a s, Krm Kltr Demei, stanbul 1959. Artan, Atill, Trk Cumhuriyetlerinin Sosyo-Ekonom ik Analizleri ve Trkiye likileri, Trkiye Mill Kltr Vakf, stanbul. Arvasi, S. Ahmet, leri Trk Milliyetiliinin lkeleri, Doan Gne Yaynevi, stanbul 1965. Arvas, S. Ahmet, Size Sesleniyorum, Model Y aynevi, stanbul 1989. Arvas, S. Ahmet, iirlerim, Berekt Yaynevi, stan bul 1989. Arvas, Seyit Ahmet, Trk-slm lks, 5. bs. Burak Yaynevi, stanbul 1990. Asarckl, Hayreddin, G erek H ayat H ikayesi ile akc M ehmet Efe, stanbul, Yamur Yaynevi, 1973. Asimov, Isaac, Kan D am arlarnda Yolculuk, ev. Reha Pnar, stanbul, Okat Yaynevi, 1971. Aslanolu, brahim, Kul Himmet stadm, Sivas, 1976. Asya, Arif Nihat, Basam aklar, Didakta Yaynlar, Ankara, 1971. Asya, Arif Nihat, B ir B ayrak Rzgar Bekliyor, stan bul, 1967. Asya, Arif Nihat, D ualar ve Aminler, stanbul, tken Yaynevi, 1976. Asya, Arif Nihat, K ova Burcu, Ankara, Defne Yayn lar, 1967. Asya, Arif Nihat, K kler ve Dallar, stanbul, tilken Yaymevi, 1976. Asya, Arif Nihat, Kundaklar, Ankara, Didakta Yayn lar, 1969. Asya, Arif Nihat, iirler, Mill Eitim Bakanl, Ankara 1971. k Demmani Baba, Hayat ve iirleri, haz. Adil Ali Atalay, Can Yaynlar, stanbul, 1982. k Gevheri, Mehmet Halit Bayr, stanbul Maarif Kitaphanesi, stanbul, 1958.

Atabinen, Reit Saffet, Trklk ve Trklk zleri, Trk Ocaklar lim ve Sanat Hey'eti, Ankara 1930. Ata, Nuruah, ik i Gelinin Hatralar, Honore de Balzac, eviri, Ankara, Milli Eitim Bakanl Ya ynlar, 1953. Atagn, S. rfan, Osmanl P adiahlar, hls A.., stanbul 1983. Atalay, Besim, B a B elalar, stanbul, 1926 (es.h.). Atalay, Besim, Divan Lugat-it-Tiirk Dizini - endeks Ankara, 1943, Trk Dil Kurumu Yaynlar. Atalay, Besim, Divan Lugat-it-Tiirk Tercmesi, Kagarl Mahmut, Ankara, 1992, 1998. 4. cilt. Atatrk Kltr Dil ve Tarih Yksek Kurumu. Trk Dil Ku rumu Yaynlar Atatrk Ak, nar Yaynlar, Samsun, 1960. Atatrk iirleri Antolojisi, stanbul, Kltr Kitabevi, 1968,. Atatrk, Eitim Politikas zerine Konumalar, Yay. haz. Kemal Ayta, Ankara niv. Trk nklp Ta rihi Enstits, Ankara 1984. Atatrk, Gazi Mustafa Kemal, Nutuk, Ankara, 1927, (es.h.). Atatrk, Gazi Mustafa Kemal, Nutuk, Ankara, 1927, Ek.l: Vesikalar, (es.h.). Atatrk, Mustafa Kemal, Nutuk, Trk Tarih Enstit s Yaynlar, (c. 1. 1919-1920; c. 2. 1920-1927; c. 3. Vesikalar) stanbul, 1967. Atatrk, Nutuk, bugnk dille yay. haz.: Zeynep Korkmaz, 3 C., Ankara 1983. Atatrk'n Maarife Ait Direktifleri, M ill Eitim Bakanl, Ankara 1990. Atay, Falih Rfk, Taymis Kylar, Ankara, 1934. Atay, Hseyin, Kur'an'a G re slmn Temel K uralla r, Mill Eitim Bakanl, Ankara. Atlhan, Cevat Rifat, Trk, te Dmann, Uur Yaynlar, stanbul 1971. Atsz, 900'nc Yldnm: Devletimizin Kuruluu, stanbul 1955. Atsz, H. Nihal, Bozkurtlar Diriliyor, stanbul, Trki ye Yaymevi, 1969.

! .

Y A R A R LA N ILA N E S ER LER

Atsz, H. Nihal, Bozkurtlarn lm, stanbul, Trki ye Yaynevi, 1958 Atsz, H. Nihal, anakkale'ye Yry, Baysan Basm ve Yayn A.., stanbul 1992. Atsz, H. Nihal, D eli Kurt, Baysan Basm ve Yayn, stanbul 1992. Atsz, H. Nihal, Ruh Adam, stanbul, tken Yayme vi, 1972. Atsz, H. Nihal, Trk Edebiyat Tarihi, Baysan Basm ve Yayn A.., stanbul 1982. Atsz, H. Nihal, Yollarn Sonu, stanbul, Barman Ya ynevi, 1946. Atsz, Yamur, Gnlerimiz, stanbul, Yarn Yaynlar, 1986. Attil, Osman, Balangtan Bugne Trk K ahram an lk iirleri Antolojisi, Ak Yaynlar, stanbul 1967. Attil, Osman, Batan baa iirler, Ankara, 1950. Attil, Osman, Byk M em leket iirleri Antolojisi, stanbul, timat Kitabevi, 1964. Attil, Osman, M emleket iirleri Antolojisi, Selek Yaymevi, stanbul 1958. Attil, Osman, Trk K ahram anlk iirleri Antolojisi, Ak Yaynlar, stanbul, 1967. Atun, . Hakk, Babozumu, iirler, Ankara, 1985. Austen, Jane, Gurur ve Ak, ev. Beria Okan, Milli Eitim Bakanl Yaynlar, Ankara, 1950. Austruy, Jacques, Kapitalizm, Marksizm ve Islm, ev. Agh Oktay Gner, 2. bs. Hlbe Yaynlar, Ankara 1975. Avc, Talat, Mustafa K em al Destan, zmir, 1987. Ayaz, Ahmet, Antep iirleri, Antep in Yazdlar Antep iin Sylediler, 1998. Ayaz, Hayrettin, Harputlu A bdlham id Hazmi Diva n, stanbul, 1998, Elaz Kltr ve Yardmlama Dernei Yaynlar. Ayda, Adile, B yle diler Yaarken, Ankara 1984. Aydemir, evket Sreyya, T oprak Uyanrsa, stan bul, Remzi Kitabevi, 1963. Aydn, Grel, Bu Topran Gneleri, zmir, 1977. Aydn, Mehmet, Aybast Az (Inceleme-M etin-Szlk), TDK y. 2002. Aygen, Reat Enis, T oprak Kokusu, stanbul, Semih Ltf Kitabevi, 1944. Ayka, Fazl Ahmet, kinci Sis, stanbul, 1951. Aymutlu, Ahmed, Fatih ve iirleri, stanbul, Milli Eitim Bakanl Yaynlar, 1992. Aymutlu, Ahmed, Sleyman elebi ve M evlid-i erif stanbul, 1958. Ayni, Divan- Ayni, stanbul, 1258. (es.h.). Ayn, Mehmet Ali, slm Tasavvuf Tarihi, sad. Hse yin Rahmi Yananl, Akabe Yaynevi, stanbul.

Aytmatov, Cengiz, Dii Kurdun Ryalar, ev. Refik zdek, tken Neriyat, stanbul 1991. Aytmatov, Cengiz, T oprak Ana, ev. lk Tamer, s tanbul, Gn Yaynlar, 1968. Aytmatov, Cengiz, Gm Olur A sra Bedel, ev. Refik zdek, tken Neriyat, stanbul 1991. Aytmatov,Cengiz, Kazanm ak ve Kaybetmek, ev. Zeyyat zalpsan, stanbul, Gnce Yaynlar, 1973. Ayvazolu, Beir, Defterim de 40 Suret, tken Ne riyat, stanbul 1996. Ayverdi, Samiha, brahim E fendi Kona, stanbul Fetih Cemiyeti, stanbul 1964. Ayverdi, Smiha, M ill Kltr M eseleleri ve M aarif Dvamz, Kltr Bakanl, Ankara 1976. Ayverdi, Samiha, Trk Tarihinde Osmanl Asrlar, 2 C., 2. bs. Damla Yaynevi, stanbul 1977-78. Azb Msr, Divan- AzbM sr, stanbul, 1294, (es.h.). Aziz Mehmed Efendi, Divan- Aziz M ehm ed EfendiTarikatname, yayn yeri ve tarihi yok. (es.h.). Babinger, Franz, Osmanl Tarih Yazarlar ve E serle ri, ev. Cokun ok, Kltr ve Turizm Bakanl, Ankara 1982. Bbur, Zahirddin Muhammed, Bburnm e, yay. haz. Reit Rahmeti Arat, Mill Eitim Bakanl, Ankara, 1986. Bac, Sinem, Dnden Bugne Ak hsani, stanbul, May Yaynlar, 1976. Bahauddin Nakibendi, Divan- h- Nakibend, stanbul, 1282. (es.h.). Bakiler, Yavuz Blent, Duvak, Ankara, Hisar Yayn lar, 1971. Bakiler, Yavuz Bent, Karsl Ak Hasreti / Sadi D eer, Ankara, Esengr Matbaa, (tarihsiz). Bakiler, Yavuz Blent, iirimizde Ana, Ankara, 1967. Bkiler, Yavuz Blent, Trkistan, Trkistan, Trkiye Diyanet Vakf, Ankara. Bkiler, Yavuz Blent, skp'ten Kosova'ya, Trkiye Diyanet Vakf, Ankara. Bala, Mirza Mehmetzade, M ill Azerbaycan H areke ti, Azerbaycan Kltr Dernei, Ankara 1991. Baltacolu, smail Hakk, Trke Doru, Atatrk Kltr Merkezi, Ankara 1994. Balzac, Honore de, Albay Chabert, ev. Yaar Nabi Nayr, stanbul, Maarif Vekaleti Neriyat, 1944. Balzac, Honore de, G oriot B aba, ev. Nahid Srr rik, Maarif Vekaleti Neriyat, Ankara, 1943. Balzac, Honore de, K y Hekimi, ev. Nasuhi Baydar, Maarif Vekaleti Neriyat, stanbul, 1945. Balzac, Honore de, Vadideki Zambak, ev. Nahid Srr rik, Maarif Vekaleti Neriyat, 1941. Banark, Nihad Sami, D evlet ve D evlet Terbiyesi, Kubbealt Neriyat, stanbul 1985.

YA RARLANILAN ESER LER

D IC E S H I*
Hitabe, Beyanat, H asbhal, haz: Nazmi Sevgen, s tanbul, 1951. Bayar, Celal, C elal Bayar'n Sylev ve D em eleriD em ob-at Parti'nin Kuruluundan ktidara K adar Politik K onum alar 1946-1950; topl. zel ahingiray, Trkiye Bankas Yaynlar, Ankara, 1956. Bayar, Celal, C elal Bayar'n Sylev ve D em eleri- D Politika 1933-1955, topl. zel ahingiray, Trkiye Bankas Yaynlar, Ankara, 1956. Bayar, Celal, C elal Bayar'n Sylev ve D em eleriE konom ik K onulara D air 1921-1938, topl. zel ahingiray, Trkiye Bankas Yaynlar, Ankara, 1955. Bayar, Celal, C elal Bayar'n T.B.M. M eclisinde Yap t Kanun Tekliflerinin E sbab M ucibeleri, 19201938, topl. zel ahingiray, Trkiye Bankas Yaynlar, Ankara, 1955. Bayburtlu (es.h.). Zihni, Divan- Zihni, stanbul, 1263.

Banarl, Nihad Sami, Kltr Kprs- Sleyman elebi'den M ehm ed A k if e, Kubbealt Vakf, stanbul 1985. Banarh, Nihad Sami, Resimli Trk Edebiyat Tarihi, 2 c Mill Eitim Bakanl, Ankara. Banarh, Nihad Sami, Tarih ve Tasavvuf Sohbetleri, Kubbealt Neriyat, stanbul 1984. Banarh, Nihad Sami, Trkenin Srlar, 10. bs. Kubbealt Neriyat, stanbul 1987. Bang, W., Ouz K aan Destan, ev. Reit Rahmeti Arat, Mill Eitim Bakanl, Ankara 1970. Banguolu, Tahsin, D il Bahisleri, Kubbealt Neriya t, stanbul. Baranus, Osman Numan, Gnberi, Ankara, zn Yaynlar, 1985. Gkalp, Mehmet, Bardzl Ak Nihani, Kltr ve Turizm Bakanl Milli Folklor Aratrma Dairesi Ankara, 1988. Barthold, V.V., slm M edeniyeti Tarihi, haz. M. Fuat Kprl, Diyanet leri Bakanl, Ankara. Barthold, V.V., M ool stilsna K a d ar Trkistan, haz. Hakk Dursun Yldz, Trk Tarih Kurumu, Ankara 1990. Basri mece, K ooperatifilik iirleri Antolojisi, Anka ra, 1967. Bagil, Ali Fuat, Din Nedir, Din Hrriyeti Ne D em ek tir? stanbul 1954. Bagil, Ali Fuat, Din ve Liklik, 6. bs., Yamur Yay nevi, stanbul 1991. Bagil, Ali Fuat, G enlerle B abaa, Yamur Yayne vi, stanbul. Bagz, lhan, k Ali zzet zkan, Yaam, Sanat, iirleri, Trkiye Bankas Yaynlar, Ankara, 1979. Bagz, lhan, K aracaolan, stanbul, Cem Yaymevi, 1977. Battal-Taymas Abdullah, Kazan Trkleri: Trk Ta rihinin Hazin Yapraklar, gen. 3. bs. Trk Klt rn Aratrma Enstits, Ankara 1988. Bayar, Celal, Atatrk Gibi Dnmek: Atatrk'n M etodolojisi, deri. smet Bozda, stanbul, 1998. Tekin Yaynlar. Bayar, Celal, Atatrk'ten Hatralar, stanbul, Sel Ya ynlar, 1955. Bayar, Celal, Atatrk'n M etodolojisi ve Gnmz, deri: smet Bozda, Kervan Yaynlar, stanbul, 1978. Bayar, Celal, Bavekilim Adnan M enderes, deri: smet Bozda (tarihsiz). Bayar, Celal, Ben de Yazdm, stanbul, 1965, (c. 1, 2, 3, 4: Milli Mcadeleye gidi; c. 5, 6, 7, 8: Milli Mcadeleye giri). Bayar, Celal, C elal B ayar D iyor ki; 1920-1950 Nutuk,

Baydur, Midhat Efendi, Milliyetilik, Aa Yaync lk, stanbul. Baykurt, Fakir, Can Paras, stanbul, Remzi Kita bevi, 1973. Baykurt, Fakir, Kygren, stanbul, Remzi Kita bevi, 1973. Bayraktar, Nesrin, Trkede Fiilim siler, TDK y. 2004. Behram, Nihat, Hayat Tututuran Aclar, stanbul, May Yaynlar, 1978. Behram, Nihat, Hayatmz zerine iirler, stanbul, Cem Yaynevi, 1974. Behramolu, Ataol, Drtlkler, stanbul, Varlk Ya ynlar. Behramolu, Ataol, B ir Gn Mutlaka, stanbul, De Yaymevi, 1970. Bekir, lhami, Altn Destan M ustafa K em al Atatrk, Maarif Kitabevi, 1973. Belli, emsi, B aehir Soka, stanbul, Kltr Kita bevi, 1975. Belviranh, Ali Kemal, slm Prensipleri, Nedve Ya ynlar, stanbul 1979. Bener, Hikmet Erhan, B ah arla Gelen, stanbul, Aa olu Yaymevi, 1969. Benice, Etem zzet, B e H asta Var, stanbul, 1932. Berfe, Sreyya, H ayat le iir, stanbul, Hr Yayn, 1980. Berin, aziye Baybie, stanbul, Milli Eitim Vekaleti Yaynlar, 1933. Berk, lhan, Atlas, Ada Yaynlar, stanbul, 1976. Berk, Ilhan, Kl, stanbul, Adam Yaynlar, 1992. Berkz, Haydar, kinci Ergenekon, stanbul, 1965, 2 cilt.

5 I ffiliru W tlM .4 3

YA R A R LA N ILA N E SE R LER

Bernardin de Saint-Pierre, Paul ile Virginie, ev. Ali Kami Akyz, Maarif Vekaleti Neriyat, Ankara, 1944. Beyatl, Yahya Kemal, 24 iir ve Leyla, 1932. Bey atl, Yahya Kemal, Aziz stanbul, 1964. Beyatl, Yahya Kemal, Bitmemi iirler, stanbul, 1976. Beyatl, Yahya Kemal, E ski iirin Rzgaryla, Yalya Kemal Enstits, stanbul, 1962. Beyatl, Yahya Kemal, Kendi G k Kubbemiz, stan bul, Yahya Kemal Enstits Yaynlar, 1961. Beyatl, Yahya Kemal, Rubailer, stanbul, Yahya Kemal Enstits, 1963. Beyaz, Zekeriya, slam a G re Milliyetilik, 4. bs. Sancak Yaynevi, stanbul 1980. Beytur, Midhat Bahari, Divan- Kebir'den Sem e iirler-Mevlana Celaleddin Rumi, stanbul, Maarif Vekaleti Yaynlar, 1959. Bezirci, Asm, Dnden Bugne Trk iiri, Antoloji, stanbul, May Yaynlar, 1968. Bezirci, Asm, Halkmzn D iliyle B ar iirleri, stan bul, Su Yaynevi, 1986. Bezirci, Asm, Haluk'un Defteri, ermin, Son iirler (Tevfk Fikret) stanbul, Can Yaynlar, 1984. Bice, Hayati, Divan- Hikmet- H oca Ahmet Yesevi, Ankara, 1993 Trkiye Diyanet Vakf Yaynlar. Bilbaar, Kemal, Ay Tutulduu Gece, stanbul, Tekin Yaynevi, (tarihsiz). Bilbaar, Kemal, B aka Olur Aalarn Dn, stanbul, Cem Yaynevi, 1972. Bilbaar, Kemal, Cemo, stanbul, Evren Yaynlar, (tarihsiz). Bilbaar, Kemal, Yeil Glge, stanbul, May Yaynla r, 1970. Bilge, Rifat, Divan Lugat'it Trk ve Emiri Efendi- B ir Kitabn Hikyesi, Ankara, Onur Yaynclk, 1992, Kilis Kltr Demei Yaynlar. Bilgi, Emin, M aa rif Davamz, Boazii Yaynevi, stanbul 1986. Bilgin, smet, Trkiye'de Sa ve Sol Akmlar ve Tatbi kat, stanbul 1969. Bilmen, mer Nasuhi, Byk slam lmihali, sad. Ali Fikri Yavuz, Bilmen Yaynevi, stanbul 1992. Binat, Tark, M ill Kltr ve Ahlk, stanbul 1972. Birinci Ankara Halk Ozanlar iir Yarmas, 4-5 Haziran 1983, Ankara, 1984. Birinci, Necat, Kahram anlk iirleri Antolojisi, stan bul, Kltr ve Turizm Bakanl Yaynlar, 1987. Birsel, Salah, Btn iirleri, stanbul, Ada Yaynlar, 1986. Birsel, Salah, K ekeler, Ankara, Trkiye Bankas Yaynlar, 1980.

Bolay, Sleyman Hayri, Trkiye'de Ruhu ve M adde ci Grn M cadelesi, Aka Yaynevi, Ankara 1991. Boratav, Pertev Nail, Anadolu Destanlar, deri. Ah met kr Esen, Kltr Bakanl, Ankara 1991. Bostanc, M. Naci, Kltr ve Deime, Hamle Yay nevi, stanbul. Bonakolu, Haan, stiklal Mar airimizin stiklal H arbindeki Vaazlar, stanbul, 1981. Boyunaa, Ylmaz, Hazin G, Tima Yaynevi, s tanbul 1988. Boyunaa, Ylmaz, Malazgirt'in Atls, 3. bs. Berekt Yaynevi, stanbul. Boyunaa, Ylmaz, Tiirk-slm Sentezi, Yamur Y a ynevi, stanbul 1970. Boztepe, Halil Nihad, Ayine-i Devran, stanbul, 1924, (es.h.). Brion, Marcel, Hunlann Hayat, ev. M. Reat zmen, Orkun Yaynevi, stanbul 1981. Bura, Mehmet Emin, D elhi K onferans ve Tibet, Ankara 1960. Bura, Mehmet Emin, Dou Trkistan Tarihi, 2. bs. Ankara 1987. Bura, Mehmet Emin, Dou Trkistan'n Hrriyet D vas ve in Siyaseti, stanbul 1954. Bura, Mehmet Emin, Takent Konferansnn yz ve Komnist M em leketlerdeki Yazarlarn Durumu, Ankara 1959. Bura, Mehmet Emin, Tibet ve D ou Trkistan H akknda Bilinmeyen Siyas Konular, Ankara 1959. Bura, Tark, Dnem ete, tken Neriyat, stanbul 1980. Bura, Tank, Firavun man, 3. bs. tken Neriyat, stanbul 1983. Bura, Tark, Genliim Eyvah, tken Neriyat, s tanbul. Bura, Tark, H ikyeler, Mill Eitim Bakanl, An kara 1969. Bura, Tark, Kk Aa, Yamur Yaynlar, stan bul, 1963. Bura, Tark, Osmanck- Cihan Devletini Kuran rade, uur ve K arakter, tken Neriyat, stanbul 1983. Bura, Tark, Yamur Beklerken, 2. bs. tken Ne riyat, stanbul 1987. Buran, Ahmet, Anadolu Azlarnda sim ekim (Hl) E kleri, TDK y. 1996. Buran, Ahmet, Keban, Baskil ve An Yresi Azlar, TDK y. 1997. Burdurlu, brahim Zeki, Atatrkiim, Ankara, 1959. Bursal Mehmed Tahir Efendi, D ivane-i Tahir, stanbul, 1318, (es.h.).

Y A R A R LA N ILA N ESER LER

I M IM S M .

Bursav ffet Seyit Emin, Divan- Bursav ffet Seyit Emin, stanbul, 1257, (es.h.). Bykarkm, Bekir, B ir Sel Gibi, 5. bs. Arkn Ki tabeyi, stanbul 1980. Bykarkm, Bekir, Bozkrda Sabah (Kurtulu Sava mzn Roman), Hakan Yaynevi, stanbul 1969. Bykarkm, Bekir, Kutlda, Arkn Kitabevi, stan bul 1979. Bykarkm, Bekir, Son Akn, Arkn Kitabevi, stan bul. Bykarkm, Bekir, Sularn Glgesinde, 4. bs. Arkn Kitabevi, stanbul 1981. Caferolu, Ahmet, Anadolu Azlarndan Toplama lar, TDK y. 1994. Caferolu, Ahmet, Anadolu D ialektolojisi zerine Malzeme, TDKy. 1994. Caferolu, Ahmet, Gneydou llerimiz Azlarndan Toplam alar, TDK y. 1995. Caferolu, Ahmet, Sivas ve Tokat lleri Azlarndan Toplam alar, TDKy. 1994. Caferolu, Ahmet, Anadolu D ialektolojisi zerine Malzeme, TDKy. 1994. Caferolu, Ahmet, Anadolu lleri Azlarndan D er lem eler, TDK y. 1995. Caferolu, Ahmet, D ou llerimiz Azlarndan Top lamalar, TDKy. 1995. Caferolu, Ahmet, Kuzeydou llerimiz Azlarndan Toplam alar, TDKy. 1994. Caferolu, Ahmet, Orta Anadolu Azlarndan D er lemeler, TDKy. 1995. Caferolu, Ahmet, Trle D ili Tarihi, Enderun Kita bevi, stanbul. Caferolu, Ahmet, Tiirk Kavimleri, Enderun Kitabevi, stanbul. Cahen, Claude, Trklerin Anadolu'ya lk Girii- XI. Yzyln lk Yars, ev.: Yaar Ycel, Bahaeddin Yediyldz, Trk Tarih Kurumu, Ankara 1988. Cahit Klebi, Yaam, iiri, Yaptlar, Sem eler, haz. Muzaffer Uyguner, stanbul, Altn Kitaplar Yay nevi, 1991. Cahiz, Amr b. Bahr, H ilafet Ordusunun M enkbeleri ve Trklerin Faziletleri, ev.: Ramazan een, 2. bs. Trk Kltrn Aratrma Enstits, Ankara 1988. Cahun, Leon, Gkbayrak, Yamur Yaynevi, stanbul. Ca, Nurullah, iir Gzeldir, stanbul, 1990. Cansever, Edip, Ben Ruhi B ey Naslm, stanbul, Koza Yaynlar, 1976,. Cansever, Edip, lk)>az ikayetileri, stanbul, Adam Yaynclk, 1984. Cansever, Haan Ferit, Trklk Nedir?, Toprak Dergisi, stanbul 1959.

Castagne, Joseph, Trkistan M ill Kurtulu H areketi: Ekim 1917 - Ekim 1924. Orkun Yaynevi, stanbul 1980. Cebesoy, Ali Fuat, stikll H arbi H atralar. Cemil Cahit, B ir Kedinin Devrilemi, stanbul, Te feyyz Kitaphanesi, 1931. Cenap ahabettin, Afak- Ira k - Kzldeniz'den B a dat'a H atralar- haz. Blent Yorulmaz, stanbul, Dergah Yaynlar 2002. Cenap ahabettin, Avrupa 1335. (es.h.). Mektuplar, stanbul,

Cenap ahabettin, H ac Yolunda, stanbul, Kanaat Ktphanesi, 1341. (es.h.). Cenap ahabettin, N esr-i H arb N esr-i Sulh ve Tiryaki Szleri, Dersaadet, Kanaat Ktphanesi, 1334. (es.h.). Cenap ahabettin, Tiyaki Szleri, haz. Orhan F. Kprl, Reyan Erben, stanbul. Kervan Kitap lk, 1978. Cenap ahabettin'in Btn iirleri, Kaplan (ve ark), stanbul, 1984. haz. Mehmet

Cengiz, Halil Erdoan, Divan iiri Antolojisi- Ak lamal, Nottu, Aydm Kitabevi, Ankara, 1967. Cervantes, Miguel de, Don Kiotn M aceralar, stanbul, Akam Kitaphanesi, 1933. Cillov, Halk, Trk Ekonomisi, stanbul 1970. Cokuner, Kemal Fedai, Neriyat, zmir 1970. Vatanda Gurbet, Fedai

Crossman, Richard, Aldatan Put, ev. Emine Gedik, Tur Yaynlar, Ankara. Cumah, Necati, Susuz Yaz, Cem Yaynlar, 1968. Cumhuriyet Dneminde Trk iiri, haz. lhan Ge er, 2. bs. Kltr Bakanl, Ankara 1990. Cnbur, Dr. Mjgan, K aracaolan, Btn iirleri, stanbul, 2001. Cunbur, Mjgan - Neriman Duranolu, Trk K ad nnn iiri, Kadmm Sosyal Hayatn Tetkik Kuru mu Yaynlar, Ankara. Cunbur, Mjgan, Atatrk ve M ill Kltr, gen. 2. bs. Kltr Bakanl, Ankara 1981. Cunbur, Mjgan, B aaklarn Sesi, deri. Poyraz Rek lam Yaynlar, Ankara, 1968. Cunbur, Mjgan, K aracao lan -iirler - Babakanlk Kltr Mstearl, Ankara, 1973. aatay, Neet, B ir Trk Kurumu Olan Ahilik, Trk Tarih Kurumu, Ankara 1989. aatay, Tahir, Gnn Sosyolojisine Giri, Kltr ve Turizm Bakanl, Ankara 1987. aatay, Tahir, Kzl Emperyalizm, stanbul 1967. aatay, Tahir, Trkistan Kurtulu H areketi ile lgili O laylardan Sahneler, stanbul 1959. alar, Behet Kemal, Benden eri, Ankara 1966.

i i B

r a i C

t B

i .4 5

Y A R A R LA N ILA N ES E R LER

alar, Behet Kemal, Erciyastan K opan , stan bul, Ahmet Halit Kitaphanesi, 1932. alar, Behet Kemal, Kur'ar-t Kerim'den lham lar, stanbul, Minnetolu Kitabevi, (tarihsiz). alar, Behet Kemal, Trk iirinde Ak, Baki Sha Edibolu, stanbul, 1968. akc, Ltif, Tiirk Ekonom isi zerine Dnceler, Ankara 1984. akmak, M. Srr, M areal M. Fevzi akmak, lmnde iirler ve D nceler- Ankara, 1970. amlbel, Faruk Nafiz, B ir mr B yle Geti, nk lp ve Aka Kitabevi, stanbul 1966. amlbel, Faruk Nafiz, Han Kitabevi, stanbul, 1978. Duvarlar, Atlas

okum, Sevin, Rozalya Ana, tken Neriyat, stan bul 1996. okum, Sevin, Zor, 3. bs. Trk Edebiyat Vakf, s tanbul 1978. ubuku, brahim Agah, Bahar, Ankara, 1986. ubuku, brahim Agah, Dilek, Diyanet leri Ba kanl Yaynlar, Ankara, 1984. ubuku, brahim Agh, slm Dnrleri, Geni. 2. bs. Ankara niversitesi lhiyat Fakltesi, An kara 1983. ubuku, brahim Agh, Islm m Temel Bilgileri, Ankara niversitesi lahiyat Fakltesi, Ankara. Dadaolu, Nebi, Gardalarm Ellerim iz Gll ark, stanbul, 1979. Dac, Cengiz Yurdunu K aybeden Adam, stanbul, Varlk Yaynevi, 1966. Dac, Cengiz, Gen Temtin, tken Neriyat, s tanbul. Dac, Cengiz, K olhozda Hayat. stanbul, Kaan Ki tabevi, 1966. Dac, Cengiz, Korkun Yllar. 6. bs. tken Neriyat, stanbul 1991. Dac, Cengiz, O T opraklar Bizimdi, tken Neriyat, stanbul. Dac, Cengiz, Onlar d a nsand, tken Neriyat, stanbul 1990. Dac, Cengiz, lm ve Korku Gnleri, 2. bs. tken Neriyat, stanbul 1991. Dac, Cengiz, Yanslar, 5 C., tken Neriyat, stan bul 1988-1994. Dac, Cengiz, Yurdunu Kaybeden Adam, 4. bs. tken Neriyat, stanbul 1991. Dalarca, Fazl Hsn, stiklal Sava, Samsun'dan Ankara'ya, stanbul, Varlk Yaynevi, 1951. Dalarca, Fazl Hsn, Antkabir, Yenilik Yaynevi, stanbul, 1953. Dalarca, Fazl Hsn, Asu, Doan Kitap Yaynlar, stanbul, 1999. Dalarca, Fazl Hsn, anakkale Destan, stanbul Fetih Destan, stanbul, nklap Kitabevi, 1987. Daiarca, Fazl Hsn, ocuk ve Allah, 1935-1939 Kitap Yaynlan, stanbul, 1966. Dalarca, Fazl Hsn, ukurova K oaklam as, Cem Yaynevi, stanbul, 1979. Dalarca, Fazl Hsn, D aha, Doan Kitap Yaynla r, stanbul, 1999. Dalarca, Fazl Hsn, D rt Kanatl Ku, Seilmi iirler, Varlk Yaynevi, stanbul 1970. . Dalarca, Fazl Hsn, Gazi M ustafa K em al Atatrk, Ankara, Trk Dil Kurumu Yaynlar, 1973. Dalarca, Fazl Hsn, H avaya izilen Dnya, s tanbul, zgr Yaym-Datm, 1985.

amlbel, Faruk Nafiz, Zindan Duvarlar, stanbul, 1967. ankaya, Ali, Yeni Mlkiye Tarihi ve M lkiyeliler (Mlkiye e r e f Kitab) 1759- 1967, 8 C., Ankara 1968-1971. antay, Haan Basri, Kr'an Hakim ve M eali Kerm, stanbul 1965. apanolu, Mnir Sleyman, stanbul airi Yahya Kemal, stanbul, 1958. atak, Ali, Derdin Derdim Anadolu, der. Abdullah Satolu, stanbul, 1985. avuolu, Zekeriya, Anadolu Destan, anakkale Destan, Kurtulu Sava Destan, Samsun, 1986. ay, M. Abdlhalk, Ul Trkistan, Orkun Yayne vi, stanbul 1980. elebi, Asaf Halet, Divan iirinde stanbul, stanbul Fethi Dernei Yaynlar, stanbul, 1953. elik, Mustafa, Adn K ald Bir, Akabe Yaynlar, stanbul, 1986. etin, Osman, Anadolu'da slmiyetin Yayl, 2. bs. Marifet Yaynevi, stanbul 1990. narl, Mehmet, Gzelliklere Doymam, Ecdd Yaym-Pazarlama, Ankara 1995. narl, Mehmet, H alkm z ve Sanatmz, Hisar Y a ynlar, Ankara 1970. narl, Mehmet, Zaman Perdesi, Dergh Yaynevi, stanbul 1983. rak, Osman, Acpayam, stanbul, 1979. ifti, Hseyin, Gn D alnda Gzel, Sivas, 1979. okut, Sevin, Bizim Divar, tken Neriyat, stan bul 1996. okum, Sevin, H ill Grnnce, tken Neriyat, stanbul 1991. okum, Sevin, K aranla D irenen Yldz, tken Neriyat, stanbul 1996. okum, Sevin, Onlardan Kalan, tken Neriyat, stanbul 1996.

Y A R A R LA N ILA N ESER LER

0 H I M S K J 1 .4 6

Dalarca, Fazl Hsn, Horoz, Cem Yaynevi, stan bul, 1977. Dalarca, Fazl Hsn, Trk Olmak, Kitap Yaynlan, stanbul, 1963. Dalarca, Fazl Hsn, ehitler Destan, stanbul, Kitap Yaynlar, 1964. Dalarca, Fazl Hsn, ehitler Destan, M alaz girt Ululamas, Yedi Memetler, Yurdana (Nene Hatun Grnts), Kubilay Destan, stanbul, n klap Kitabevi, 1988. Dal, Abay Mirza, Balam B alam Destan, Ankara 1958. Dall, Hseyin, Kuzeydou Bulgaristan Trk Azlar zerine Aratrmalar, TDK y. 1991. Damar, Arif, Gnden Gne, Cem Yaynevi, stanbul, 1986. Danman, Zuhuri, B alak Gazi, stanbul, 1957. Danman, Zuhuri, K ahram anlar Geidi, stanbul, 1958. Danman, Zuhuri, Lala Mustafa P aa Kbrs nle rinde, stanbul, 1957. Danman, Zuhur, Osmanl m paratorluu Tarihi, Ankara. Danman, Zuhuri,Z afrenin Olu, stanbul, 1958. Danimend, smail Hmi, Bat M enbalarna G re slm Medeniyeti, 9. bs. Yamur Yaynevi, stan bul 1989. Danimend, smail Hmi, Garp M enbalarna G re Eski Trk Seciye ve Ahlk, 3. bs. stanbul Kita bevi, stanbul 1982. Danimend, smail Hmi, zahl Osmanl Tarihi Kronolojisi, 4 C., Trkiye Yaynevi, stanbul 1947-61. Danimend, smail Hmi, Trklk M eseleleri, 3. bs. stanbul Kitabevi, stanbul 1983. Danimend, smail Hmi, Trklk ve Mslmanlk, Okat Yaynevi, stanbul 1959. Darendeliolu, lhan E., Trkiye'de Komnist H are ketleri, 2 Cilt, Toprak Dergisi, stanbul 1963. Dede Korkut Hikyeleri, Bugnk Trkemizle, haz. Cevdet Kudret, stanbul, 1970. Dede Korkut Kitab, (Kitab- Dede Korkut Al Lisan Taife'i Ouzan) haz. Cevdet Kudret, stanbul, 1977. Defne, Zeki mer, Denizden alnm lke, Milli Eitim Bakanl Yaynlar, stanbul, 1971. Dehri, D ivane-i Dehri, stanbul, 1330, (es.h.). Demir, Necati, Ordu li ve Yresi Azlar (ncelem eMetin-Szlk), TDK y. 2001. Demirci, Fazl, Irak Trklerinin Dn-Bugiin, Anka ra 1991. Demirci, Mehmet, Trkistan Notlar, Kubbealt Ne riyat, stanbul.

Demirci, Rasih, Ekonominin Temelleri, Trkiye Di yanet Vakf, Ankara. Demirel, Hamide, Trk Destanlar, tken Neriyat, stanbul. Demirel, J. .Yb. brahim - J..Kd.Yzb Yksel Al, iirlerle Jan darm a, Jandarma Genel Komu tanl Eitim ve Okullar Daire BakanlYaym Kurulu, Ankara, 2001. Deniz, Sadk, Divan iiri-Bugnn Diliyle, stanbul, 1983. Denkta, Rauf, Kur'andan lham lar, Yeni Asya Yay nevi, stanbul 1986. Deny, Jean, Trk Dili Grameri, (Osmanl Lehesi), ev. Ali Ulvi Elve, Maarif Vekaleti, stanbul, 1941. Dertli, Divan- Dertli, stanbul, tarihsiz (es.h.). Devlet, Nadir, Rusya Trklerinin M ill M cadele Tarihi, 1905-1917. Trk Kltrn Aratrma Ens tits, Ankara 1985. Devlet, Nadir, SSCB'deki Trkler Arlkl ada Trk Dnyas, Marmara niversitesi Fen-Edebiyat Fakltesi, stanbul 1989. Devletin, Tamurberg, Sovyet Tataristan, ev. Mehmet Demircan, Kltr Bakanl, Ankara 1981. Dido Sotiriyu, Benden Selam Syle Anadolu'ya, ev. Attila Tokatl, Sander Yaynlar, stanbul 1970. Dilin, Dehri, Divanii Lugat-it-Trk Dizini, , Trk Dil Kurumu Yaynlar, Ankara, 1957. Dilin, Dehri, Yusuf ve Z eliha / eyyad Hamza, stan bul, Trk Dil Kurumu Yaynlar, 1946. Dilibal, Hilmi, iirlerle Atatrk, stanbul, Renk Yay nevi, 1967. Dinamo, Haan zzettin, Ate Yllar, stanbul, Ararat Yaynlar 1968. Dinamo, Haan zzettin, Kutsal Bar-U lusal Kurtu lu Sava Sonrasnn G erek Hikyesi, stanbul, Yurt-Yayn, 1971. Dinamo, Haan zzettin, Kutsal syan-M ill Kurtulu Sava'mn G erek Hikyesi, May Yaynlar, stan bul, 1966. Dinamo, Haan zzettin, Sava ve Alar, stanbul, 1968. Dinamo, Haan zzettin, Tyular, Gerek Sanat Ya ynlar, stanbul, 1990. Divane-i Sleyman Fehim, stanbul, 1262, (es.h.). Divan- Arif Hikmet Beyefendi, (es.h.). stanbul 1283,

Divan Muhasebat Vezaifine Mteallik Baz K a nunlar, Nizamnameler ve Talimatnameler ile M kerrerat- Mliyeyi Muhtevi Mecmua, stan bul, 1926. (es.h.).

i m

p k

.4 7

YA R A R LA N ILA N ES E R LER

Divan- Osman Nevres, stanbul, Matbaa-i Amire, 1290 (es.h.) Divan- Refi, stanbul, 1284 (es.h.) Divan- Sabr, (Deri.): Hdayi Yaz, Ankara, 1984. Divan- Seyit Nigari, stanbul, 1301. (es.h.). Divan- Sleyman Sadi, stanbul, 1325, (es.h ). Divan- eref Hanm, stanbul, 1292. (es.h.). Divan- Yunus Em re, stanbul, tarihsiz, (es.h.). Divan Lugat-it-Trk Tpkbasm, Trk Dil Kuru mu Yaynlar, Ankara, 1941, Dizdarolu, Hikmet, Cenap ehabettin, Hayat, Sa nat, Eserleri, Varlk Yaynlar, stanbul, 1964. Djilas, Milovan, Stalin'le Konumalar, tken Neri yat, stanbul. Doan, Avni, Btn iirleri, Ankara, 2003. Doan, D. Mehmet, B atllam a haneti, 2. bs. Beyan Yaynevi, stanbul 1986. Doan, D. Mehmet, Dil, Kltr ve Yabanclama, Be yan Yaynevi, stanbul 1990. Doan, D. Mehmet, Kltrel Sava ve Sava Kltr, Nehir Yaynevi, stanbul, 1992. Doan, Mehmed, Kur'an ve Tarih nnde Trk'n M uhasebesi, 4. bs. Ankara 1983. Doan, Mehmed, Tiirk'im G K ayna: D evlet B ab a Gelenei, Ankara 1983. Dora, Cell, K o re Savanda Trkler, stanbul 1963. 1950-1951,

Elin, kr, ocuklarm za iirler, Kltr ve Turizm Bakanl Yaynlar, Ankara, 1986. Elin, kr, -Muhtar Tevfikoh, Yeni Trk N esri Antolojisi, Kltr ve Turizm Bakanl, Ankara 1987. Elin, kr, iirle Selm, Trk Kltrn Aratrma Enstits Yaynlar, Ankara, 1984. Elgn, Abdullah ar, Dten teye, Kayseri, 1983. Elolu, Metin - Tansel, Ouz, B ektai D edikleri, Tr kiye Bankas Kltr Yaynlar, stanbul, 1970. Emin Osman, Hadikat'l E diba -Edibay- Asrn Asar Bergzidelerini Muhtevi M ntehibat M ecmuas dr- deri. stanbul, 1299, (es.h.). Emine Insu, Ak Topraklar, tken Neriyat, stan bul 1971. Emine Insu, Azap Topraklar, 13. bs. tken Neri yat, stanbul 1993. Emine Insu, Sanc , 10. bs. Tre-Devlet Yaynevi, Ankara 1980. Em ir Osman el Haimi, D ivane-i Haim, stanbul, 1329, (es.h.). Em ir Seyyid mer Han, Divan- Emir, stanbul, 1299, (es.h.). Enisdede, Divan- E nisdede Tercme-i Hali, stanbul, (tarihsiz), (es.h.). Eraslan, Kemal, Divan- H ikm etten Sem eler, Kltr ve Turizm Bakanl Yaynlan, Ankara, 1983. Ercilasun, Ahmet B., K ars li Azlar (Ses Bilgisi), TDK y. 2002. Ercilasun, Ahmet Bican, D ilde Birlik, Ecdad Yayne vi, Ankara. Ercilasun, Ahmet Bican, M oolistan ve in Gnl, Trk Kltrn Aratrma Enstits, Ankara 1991. Ercilasun, Ahmet Bican, Trk Dnyas zerine M akaleler - ncelem eler, Ankara 1992. Erdem, Galip, Mektuplar, tken Neriyat, stanbul 1979. Erdoan, Bekir Stk, D ostlar Bana, stanbul 1965. Eren, Emin, Zonguldak-Bartn-Karabk illeri Azla r, TDK y. 1997. Ergin, Muharrem, D ede Korkut Kitab, Trk Dil Kurumu, Ankara 1989. Ergin, Muharrem, Orhun bideleri, Mill Eitim Bakanl, Ankara 1970. Ergin, Muharrem, Trkiye'nin Bugnk M eseleleri, 3. bs. stanbul 1975. Ergun, Sadettin Nzhet, Bektai airleri, Maarif Ve kaleti Yaynlar, stanbul, 1930. Ergun, Sami, Manzum N asreddin H oca F kra ve H ikayeleri, Ankara, 1950. Ergven, Abdullah Rza, Gnee Almak, Yeditepe Yaynlar, stanbul, 1978.

Dostoyevski, Fyodor, K aram azov K ardeler, ev. Nihal Yalaza Taluy, Maarif Vekaleti Yaynlar, s tanbul, 1958. Dranas, Ahmet Muhip, iirler, Kltr ve Turizm Ba kanl, Ankara, 1988. Duygulu, Melih, A levi-Bektai Mziinde Deyiler, stanbul, 1997. Dlgerzade Rzaettin, Divan- Rzaettin, stanbul, 1262, (es.h.). Dndar, Glsn, Trkln Alfabesi, Su Yaynlar, stanbul 1979. Ebubekir Rfat, Divan- Rfat Efendi, stanbul, 1254. (es.h.). Ebulkemal Kemah, Divan- E bulkem al Kem ahi, s tanbul, 1326, (es.h.). Ebuzziya Tevflk, Nunune-i Edebiyyat- Osmaniyye, stanbul, 1308. Ecevit, Blent, Ecevit'in iirleri, haz. Mehmed Ke mal, stanbul, May Yaynlar, 1976. Edibolu, Baki Sha, Bizim K uak ve tekiler, 36 air stne Anlar ve iirler, stanbul, 1968. Ege, skender Cenap, B ir Yaprak Dedi, (yayn yeri ve tarihi yok) Ege, skender Cenap, Ege'den Esintiler, Ankara, 1994.

Y A R A R LA N ILA N ESER LER

IMIMt S M .
Ertrk, Selahattin, Kkreyi, Kars, Ayl Kurt Yayn lar, 1950. Ertzn, Fikret, ktisat Politikas M odelleri, stanbul niversitesi iktisat Fakltesi, stanbul 1984. Erzurum, Haan Basri, Kur'n K erim e G re Sac lk ve Solculuun M anas ve Solcu Yazarlara C e vap, Trk M illiyetilerinin E l Kitab, stanbul 1968. Erzurumlu Emrah, Divan- Emrah, stanbul, 1332. (es.h.). Erzurumlu Emrah, D ost Elinden Gelen Turna, Erzu rumlu Emrah, Hayat, iirleri, Hrriyet Yaynlar, stanbul, 1976. Erzurumlu brahim Hakk, Divan- brahim Hakk Erzurum, stanbul, 1263. (es.h.). Esendal, Memduh evket, Ayal ve K iraclar, 4. bs. Bilgi Yaynevi, Ankara 1988. Esendal, Memduh evket, Otlak, 5. bs. Bilgi Yay nevi, Ankara 1989. Esin, Emel, Trk Kltr Tarihi- Asya'daki Erken Safhalar, Atatrk Kltr Merkezi, Ankara 1985. Esit, Emel, Trkistan Seyahatnamesi, Trk Tarih Ku rumu. E srar Dede, Divan- E srar Dede, stanbul, 1257. (es.h.). Es-Seyyid Osman Hulusi Ate, Divan- Hulusi-i Darendevi, hazlr. Muhsin Kalkm, Ltfi Alc, Ahmet Yeikale, Es-Seyyid Osman Hulusi Efendi Vakf Yaynlar, stanbul, 1997, 2 c. (ikinci c .de eski harfli metin var). Eteni zzet, On Yln Roman, Maarif Vekaleti Yayn lar, stanbul, 1933. Evliya elebi Seyahatnamesi, haz. Zuhuri Danman, stanbul, 1969. Evliya elebi Seyahatnamesi, stanbul, 1314, (1-8. ciltleri eski, dierleri Latin harfli). Evliya elebi Seyahatnamesi, sad. Tevfik Temel Kuran, stanbul, dal Neriyat, 1975-78. Evliya elebi Seyahatnamesinden Semeler, haz. H. Nihal Atsz, Milli Eitim Bakanl Yaynlar, s tanbul, 1971. Evliyagil, Necdet, Altnkm Vapuru, stanbul iirleri, Ajans-Trk Yaynlar, Ankara, 1975. Evliyagil, Necdet, ocuklarn Grkemli D ve Ac Gl, Ankara, Ajans-Trk, 1979. Evliyagil, Necdet, D ve Gerek, Ankara, Ajans-Trk Matbaaclk, 1978. Evliyagil, Necdet, stanbul D, Ankara, 1982. Eyubolu, smet Zeki, Divan iirinde Sapk Sevgi, stanbul, 1968, Okat Yaynlar. Eyubolu, smet Zeki, Hz. Ali'nin iirleri, stanbul, Pencere Yaynlar, 1997.

Erh at, Azra, Mavi Yolculuk, stanbul, 1962. Erkal, Mustafa, 101 Soruda Az Gelimilik, Der Ya ynevi, stanbul. Erkal, Mustafa, Sosyal M eselelerim iz ve Sosyal D e ime, Maya Yaynlar, Ankara 1984. Erkent, Dr. M. Kazm, Gaziantep Azyla Nostaljik, Folklorik Deyiler, Gaziantep, 2000. Erm an, Nzhet, Anadolu 1970, Ceylan Yaynevi, s tanbul, 1970. Erolu, Hamza, Atatrk ve Milliyetilik, Atatrk Aratrma Merkezi, Ankara 1992. Erol, Safiye, Cierdelen, stanbul 1946. Erz, Mehmet, D ou Anadolu'nun Trkl, 2. bs. irfan Yaynevi, stanbul 1982. Erz, Mehmet, Hristiyanlaan Trkler, Trk Klt rn Aratrma Enstits, Ankara 1983. Erz, Mehmet, M ill Kltrmz ve Meselelerimiz, Dou Yaym ve Datm, stanbul 1983. Erz, Mehmet, Trk Ailesi, Mill Eitim Bakanl, Ankara 1972. Ersava, Fahri, H am as Trk iiri Antolojisi, Ankara 1965. Ersava, Fahri, K brs iirleri Antolojisi, Yamur Yaynlar, stanbul, 1965. Ersen, Cavid, Hrriyet M cadelesi, Ankara, 1972. Ersoy, Mehmed Akif, M ehm ed A k if Klliyat, Aklam al ve Liigateli- haz. smail Hakk engler, stanbul, 1990. Ersoy, Mehmed Akif, Safahat, haz. Mehmet Ertunl Dzda, stanbul, Gonca Yaynevi, 1987. Ersoy, Mehmed Akif, Safahat, haz. mer Rza Do rul, nklap Kitabevi, stanbul, 1943. Ersoy, Mehmed kif, Safahat, stanbul, 1933, (es.h.). Ersoy, Mehmet Akif, Safahat, haz. Orhan Akay, Mustafa sen, Diyanet leri Bakanl, Ankara 1991. Ertaylan, smail Hikmet, Huruf Edebiyat rnekleri, - c. 1. G encnam e-i Re.fi'i, c. 2. M esnevi-i Penahi.. Edebiyat Fakltesi Yaynlar, stanbul, 1946. Ertekin, Fazl, B ir Teselli Aradm, stanbul, stanbul Matbaas, 1976. Ertem , Ali, N am k Kemal'in iirleri, stanbul, stanbul Kitabevi, 1957. Ertepnar, Cokun, Gzel Dnya, Ankara, 1969. Ertepnar, Cokun, Kk Dnyamn inden, Anka ra, 1982. Ertepnar, Cokun, iir klim inde B ir mr (Hepsi B ir Arada), Ankara 1995. Ertrk, Selahattin, Mehmetiin syan, zmir, 1946. Ertrk, Selhattin, Kkreyi, 2. bs. Tanr da Yay nevi, stanbul 1952.

.4 9

YA R A R LA N ILA N ES E R LER

Eyubolu, smet Zeki, Yedi Ask, A rap iirinin lk P arlak Dnemi, stanbul, Adam Yaynlar, 1985. Eyubolu, Sabahattin, P ir Sdtan Abdal, stanbul, Cem Yaynevi, 1977. Faik Ali, F ani Teselliler, Bursa, 1324, (es.h.). Fakir Baykurt, Kaplum baalar, stanbul, Remzi Ki tabevi, 1967. Fatin, Divan- Fatin, stanbul, 1288, (es.h.). Fazl Necip, Kiilhani Edipler, stanbul, 1930. Feraizci Mehmet akir, M enazr-l-Letaif Evhami - haz. Cevdet Kudret, stanbul, 1974. Ferid, Vahdet-i Vcud, stanbul, 1331, (es.h.). Feyzullah Sacit, Hayyamm R ubaileri ve Manzum Tercmeleri, stanbul, Cihan Ktphanesi, 1929. Fndkolu, Ziyaeddin Fahri, Sosyalizm; Efltun'dan M arks'a K adar, stanbul 1965. Firuz Ahmet, ttihat ve Terakki; J n Tiirkler, stanbul 1971. Fitnat Zbeyde, Divan- Fitnat, (es.h.). stanbul, 1286,

Ankara, Trkiye Bankas Kltr Yaynlar, 1963. Gen, Reat, Karahanl D evlet Tekilt: XI. Yzyl Tiirk Hkimiyet Anlay ve K arahanllar, Kltr Bakanl, Ankara 1981. Gen, Reat, Trk nanlar ile Mill G eleneklerinde Renkler ve Sar, Krmz, Yeil, Atatrk Kltr Merkezi, Ankara 1997. Genosmanolu, Niyazi Yldrm, D estanlar Burcu, stanbul 1990. Genosmanolu, Niyazi Yldrm, D estanlarda Uyamak, stanbul, Cnk Yaynlar, 1984. Georges-Gauli Berthe, Kurtulu Sava Srasnda Tiirk Milliyetilii, ev. Cenap Yazansoy, Rado Yaynlar, stanbul 1981. Gezen, Mjdat, Acayip iirler Antikalojisi, stanbul, 1987. Giridi Ali Aziz Efendi, Muhayyelat- Aziz Efendi, Aka Yay. Gocul, Basri, Trk M ill Destan Ouzlama, 1950 Goethe, Johann Wolfgang von, Faust, ev. Recai Bilgin, stanbul, Remzi Kitabevi, 1966. Gorki, Maksim, Ana, stanbul, May Yaynlar, 1971. Gkalp,Ziya Trk Tresi, haz. Yaln Toker, Toker Yaynevi, stanbul 1987. Gkalp, Ziya , Trkln Esaslar, haz. Yaln Toker, Toker Yaynevi, stanbul 1989. Gkalp, Ziya, Trklemek, slmlam ak, M uasrla mak, sad. Yaln Toker, 2. bs. Toker Yaynevi, s tanbul 1992. Gkalp, Ziya, Yeni Trkiye'nin H edefleri (Hikmet Tanyu'mm B ir ncelem esi ile), Hr Basm ve Ya ynevi, Ankara 1965. Gkalp, Ziya, naralt Konumalar, Diyarbakr' Tantma ve Kltr Demei, Ankara 1966. Gkalp, Ziya, Kzl Elma, stanbul, 1941. Gkalp, Ziya, iirler ve H alk M asallar, haz. Fevziye Abdullah Tansel, Trk Tarih Kurumu, Ankara, 1977. Gkalp, Ziya, Yeni Hayat, stanbul, 1918 (es.h.). Gkalp, Ziya, Yeni Hayat, stanbul, kbal Kitabevi, 1941. Gkalp, Ziya, Eski Tiirk Din Tarihi, stanbul 1988. Gkalp, Ziya, Husus M ektuplarna Gre Ziya Gkalp'in H ayat Gr, Der.: nder Ggn, Trk Kltrn Aratrma Enstits, Ankara 1992. Gkalp, Ziya, Terbiyenin Sosyal ve Kltrel Tem elle ri, haz. Rza Karda, Mill Eitim Bakanl, An kara 1973. Gkalp, Ziya, Trk Ahlk, haz. Yaln Toker, Toker Yaynevi, stanbul 1989. Gkalp, Ziya,Trk Medeniyeti Tarihi, haz. Yaln To ker, Toker Yaynevi, stanbul 1989.

Flaubert, Gustave, M adam e Bovarv, evl. Nurullah Ata, Sabri Esat Siyavugil, stanbul, Remzi Kitabevi, 1967. Fuat Bayramolu'nun Rubaileri, stanbul, Trkiye Bankas Kltr Yaynlar,1976. Fuzuli Divan, haz. Abdlbaki Glpnarl, stanbul, n klap Yaynlar, 1985. Fuzuli, hazl. Nazm brahimov -Yaar Garayev, Ankara, Trk birlii ve Kalknma Ajans Yayn lar, (tpkbasm ekli), Azerbaycan. Fuzuli, Divan- Fuzuli, stanbul, 1331. (es.h.). Fuzuli, Fuzuli Divan, bas. hazl. Kenan Akyz [ve dierleri.], Ankara, Aka, 2000. Fruzan, Kuatma, Ankara, Bilgi Yaynevi, 1973. Garaudy, Roger, slmn Vadettikleri, 3. bs. Pnar Ya ynevi, stanbul 1983. Garaudy, Roger, Sosyalizmin Byk Dnem eci, Mil liyet Yaynlar, stanbul 1970. Garibi, Divan- Garibi, stanbul, tarihsiz (es.h.). Gazali, hyy- Ulm d-din, tere. Ahmet Serdarolu, rfan Yaynevi, stanbul. Gazeteci, Haan, 23 Nisan ocuk iirleri, stanbul, timat Kitabevi, 1975. Gelibolulu Mustafa Ali, Cami'u'l-Buhur d er M ecalis-i Sur, edisyon kritik ve tahlil Ali ztekin, Trk Ta rih Kurumu Yaynlar Ankara, 1996, Index. Gemalnaz, Efrasiyap, Erzurum ili Azlar I-II-III, TDK y. 1995. Gemuhluolu, Fethi, Dostluk zerine, Boazii Ya ynevi, stanbul 1978. Gencosman, Mehmed Nuri, Hayyam'dan Rubailer,

YA RA R LA N ILA N ESER LER

DMCE SOM. 5 0
Glensoy, Tuncer, Ktahya Yresi Azlar, TDK y. 1988. Glensoy, Tuncer, Orhun'dan Anadolu'ya Trk Dam g a la r: D am galar, mler, Enler. Trk Dnyas Aratrmalar Vakf, stanbul 1989. Gler, Abdlkadir, Harran'da Atatrk iei, zmir, 1986. Gler, Abdlkadir, Mardin Folkloru G elenekler G renekler, 1998. Gler, Abdlkadir, Ske airleri Antolojisi, Ske, 1990. Gler, Halit, Tuna N ehri Konusayd, Trkiye Diya net Vakf, Ankara. Glpnar Taranolu, Gzide, B ir D alda Bin iek, iirlerimin Demeti, Ankara, 1997. Glpnar-Taranolu, Gzide, Huzur a, Ankara, 1981. Glseren, Cemil, Malatya li Azlar, TDK y. 1
2000 .

Gkdemir, Sevgi - Ayvaz, Yunus Emre, Gldeste, Kltr Bakanl, Ankara 1990. Gktrk, M. Gndz, Buras 27 Mays Ankaras, Bursa, 1963. Gkyay, Orhan aik, B irka iir, stanbul, Hilal Mat baas, 1976. Gkyay, Orhan aik, Bugnk D ille D ede Korkut, Remzi Kitabevi, stanbul 1963. Glpnarh, Abdlbki, 100 Soruda Trkiye'de Mez h epler ve Tarikatlar, Gerek Yaynevi, stanbul 1969. Glpnarh, Abdlbki, Divan- M evlana Celaleddin Rumi, ev. stanbul, 1971, Milliyet Yaynlar. Glpnarh, Abdlbki, Divan iiri, e. 1. XV-XVI. yy. c. 2. XVII. yy. e. 3. XVIII. yy. c. 4. XIX. yy. c. 5. X X . yy. stanbul, 1954. Glpnarh, Abdlbki, Divan- K eb ir - giildesteM evlana C elaleddin Rumi, stanbul, 1955. Glpnarh, Abdlbki, Divan- Kebir'den Sem elerM evlana Celaleddin ifa/m'Kltr Bakanl Yaynlar,, Ankara, 1995. Glpnarh, Abdlbki, Fuzuli Divan, stanbul, 1961. Glpnarh, Abdlbki, Hayyam ve Rubaileri, nklap ve Aka, stanbul, 1973. Glpnarh, Abdlbki, Nedim Divan, stanbul, nk lap Kitabevi, 1972. Grkem, Rauf, Heyecanlarm, Ankara, 1970. Gze, Ergn, Bulunmu D efterden Cuma Dnceleri, Boazii Yaynevi, stanbul 1989. Gzler, H. Fethi Edebiyatm zdaki Din, Tasavvuf ve Hikmetli Manzum Szlerden B ir Demet, Kltr Bakanl, Ankara 1989. Gzler, H. Fethi, Vatan ve Kahram anlk iirleri An tolojisi, stanbul, nklap ve Aka Kitabevleri, 1965. Gzler, H. Fethi, Yunus'tan Bugne Trk iiri, Defie Yaynlar, Ankara 1964. Gfta, Dr. Hseyin Divan iirinde lim, Ankara, 2004. Gl, Muhsin, H alk Ozan Sdki B ab a Hayat ve iirle ri, Ankara, 1984. Glahmedolu, Azmi, Yemin, stanbul 1952. Gldeste, Trk Edebiyatndan Seilmi Beyit ve Ms ralar, Ankara 1991. Gle, Azmi, Austos Gnei, Destan, Defne Yaynlar, Ankara 1967. Gle, Azmi, Azmi'den Rubailer, Defne Yaynlar, Ankara 1970. Gle, Azmi, Fetih Yldz, Destan, Ankara 1958. Gle, Azmi, Kapsz Sokaklar, Ankara 1962. Glensoy, Tuncer, - Buran, Ahmet, E laz Yresi Azlarndan D erlem eler I, TDK y. T 994.

Gmlcineli Esad, H alk iirleri, (es.h.).

stanbul,

1339,

Gnay, Turgut, Rize li Azlar, TDK y. 2002. Gndz, Aka, Bu Topran Kzlar, stanbul, 1973. Gner, Ahmet, Tarikatlar Ansiklopedisi, haz. Milliyet Yaynlar, stanbul 1991. Gney, Eflatun Cem - Gney, etin Eflatun, Ak Mesleki, stanbul Maarif Kitaphanesi, stanbul, 1953. Gney, Eflatun Cem - Gney, etin Eflatun, k Ruhsati, Hayat ve iirleri, stanbul Maarif Ki taphanesi, stanbul, 1963. Gney, Eflatun Cem, Erzurumlu Emrah, Hayat ve iirleri, stanbul Maarif Kitaphanesi, 1960. Gney, Efltun Cem, H alk iiri Antolojisi, 6. bs. Varlk Yaynevi, stanbul 1980. Gngr, Erol, Dnden Bugnden Tarih, Kltr, Mil liyetilik, 4. bs. tken Neriyat, stanbul 1988. Gngr, Erol, slm Tasavvufunun M eseleleri, t ken Neriyat, stanbul. Gngr, Erol, Kltr D eim eleri ve Milliyetilik, 2. bs. tken Neriyat, stanbul 1984. Gngr, Erol, Sosyal M eseleler ve Aydnlar, tken Neriyat, stanbul. Gngr, Erol, Tarihte Trkler, tken Neriyat, s tanbul 1983. Gngr, Erol, Trk Kltr ve Milliyetilik, tken Neriyat, stanbul 1978. Gnen, Ahmet, K rehir ve Yresi Azlar (nceleme-Metinler-Szlk), TDK y. 2000. Gn tekin, Reat Nuri, Acmak, stanbul, 1957. Gntekin, Reat Nuri, Akam Gnei, stanbul, 1928, (es.h.).

o i n i K

i i .5 i

Y A R A R LA N ILA N E S ER LER

Gntekin, Reat Nuri, Ate Gecesi, stanbul, nklap Kitabevi, 1953. Gntekin, Reat Nuri, B ir Kadn Dman, stanbul, nklap Kitabevi, 1958. Gntekin, Reat Nuri, alkuu, 37. bs. nklp Ki tabevi, stanbul 1992. Gntekin, Reat Nuri, alkuu, stanbul, (es.h.). 1928,

Grpnar, Hseyin Rahmi, E kya ninde, stanbul. 1963. Grpnar, Hseyin Rahmi, Gulyabani, stanbul, Hil mi Kitabevi, 1960. Grpnar, Hseyin Rahmi, ffet, stanbul, 1966. Grpnar, Hseyin Rahmi, nsanlar Maymun muy du? stanbul, 1982. Grpnar, Hseyin Rahmi, Kaderin Cilvesi, stanbul, Pnar Y aynevi, 1964. Grpnar, Hseyin Rahmi, K adnlar Vaizi, stanbul, 1966. Grpnar, Hseyin Rahmi, Kaynanam N asl Kudur du?, stanbul, 1964. Grpnar, Hseyin Rahmi, K esik Ba, 1963. stanbul.

Gntekin, Reat Nuri, Damga, stanbul, nklap ve Aka, 1968. Gntekin, Reat Nuri, Deirmen, stanbul, nklap Kitabevi, 1958. Gntekin, Reat Nuri, Dudaktan K albe, stanbul, 1932. Gntekin, Reat Nuri, Eski Hastalk, stanbul, 1958. Gntekin, Reat Nuri, Gizli El, stanbul, nklap ve Aka Kitabevleri, 1969. Gntekin, Reat Nuri, Gkyz, stanbul, nklap Kitabevi, 1958. Gntekin, Reat Nuri, Kan Davas, nklap Kitabevi, 1960. Gntekin, Reat Nuri, K zlck Dallar, stanbul, 1957. Gntekin, Reat Nuri, M iskinler Tekkesi, stanbul, nklap Kitabevi, 1958. Gntekin, Reat Nuri, Son Smak, stanbul, nklap Kitabevi, 1961. Gntekin, Reat Nuri, Tanr Misafiri, nklp ve Aka Kitabevleri, stanbul 1970. Gntekin, Reat Nuri, Yaprak Dkm, stanbul, Ahmet Halit Kitaphanesi, 1930. Gntekin, Reat Nuri, Yeil Gece, stanbul, nklap ve Aka Kitabevleri, 1968. Grgen, Ali Gndz, Mevlana'dan Gnmze K a d ar Dini iirleri Antolojisi, Konya, 1966. Grpnar, Hseyin Rahmi, Ak Bata, B ir M uadelei Sevda, stanbul, 1983. Grpnar, Hseyin Rahmi, Ben D eli miyim?, stan bul, 1965. Grpnar, Hseyin Rahmi, Billur Kalp, stanbul, 1967. Grpnar, Hseyin Rahmi, Cad, stanbul, 1967. Grpnar, Hseyin Rahmi, Can Pazar, stanbul, 1968. Grpnar, Hseyin Rahmi, Cehennemlik, stanbul, 1966. Grpnar, Hseyin Rahmi, D eli Filozof, stanbul, 1964. Grpnar, Hseyin Rahmi, Dirilen iskelet, stanbul, 1984. Grpnar, Hseyin Rahmi, Efsuncu B aba, stanbul, Atlas Kitabevi, 1966.

Grpnar, Hseyin Rahmi, K okotlar Mektebi, stan bul, 1981. Grpnar, Hseyin Rahmi, Kuyruklu Yldz Altnda B ir Evlenme, stanbul, 1969. Grpnar, Hseyin Rahmi, Metres, stanbul, 1965. Grpnar, Hseyin Rahmi, M ezarndan K alkan e hit, stanbul, 1966. Grpnar, Hseyin Rahmi, Mrebbiye, 1960. stanbul,

Grpnar, Hseyin Rahmi, Namuslu Kokotlar, stan bul, 1984. Grpnar, Hseyin Rahmi, Nimetinas, stanbul, 1965. Grpnar, Hseyin Rahmi, k, Ktphane-i slam ve Asker, stanbul, 1336, (es.h.). Grpnar, Hseyin Rahmi, k, stanbul, 1964. Grpnar, Hseyin Rahmi, psevdi, stanbul, 1965. Grpnar, Hseyin Rahmi, Tesadf, stanbul, 1984. Grpnar, Hseyin Rahmi, Tutumu Gnller, s tanbul, 1968. Grpnar, Hseyin Rahmi, Utanmaz Adam, stanbul, 1984. Grsevin, Grer, Uak li Azlar (Dil zellikleriMetinler-Szliik), TDKy. 2002. Grtunca, Mehmet Faruk, Bu Arslana Dokunmayn, stanbul, lk Kitap Yurdu, 1939. Grn, Kmuran, Trkler ve Trk D evletleri Tarihi, 2. bs. Bilgi Yaynevi, Ankara 1984. Gipnar Taranolu, Gzide, Ak Yllara Yenilmez, Ankara, (tarihsiz). Haceminolu, Necmettin, Trkenin K aranlk Gn leri, stanbul. Haceminolu, Necmettin, Yeni B ir Dnya, TreDevlet Yaynevi, Ankara 1976. Hafz Mehmet Sabatddin, Divan- Hafz Mehmet Sebatddin, stanbul, 1309. (es.h.).

YA RA R LA N ILA N ESER LER ______________________________

_____________________ m e n iiC E M .
Hazik Mehmed, Divan- Hazilc Efendi, stanbul, 1318. (es.h.). Hector Malot, Bilgi Kz, ev. Ahmet Midhat Efendi, stanbul, 1305, (es.h.). Helaki, Divan, (Haz.) Mehmed F. avuolu, .. Edebiyat Fakltesi Yaynlar, stanbul. 1982. Hemingway, Ernest, anlar Kimin in alyor, ev. Nurettin zyrek, Varlk Yaynlar, stanbul, 1966. Henry, Paul, M illiyetler M eselesi, ev. Fehmi Balda, Kanaat Kitabevi, stanbul 1939. Hersekli Arif Hikmet, Divan- A rif Hikmet, stanbul, 1335, (es.h.). Heyd, Uriel, Trk Ulusuluunun Temelleri, ev. Kadir Gnay, Kltr Bakanl, Ankara 1979. Hz, Salih, Atatrk B aba, Samsun, 1961. Hilmi, Divan- Hilmi, stanbul, tarihsiz, (es.h.). Hire, Jean de La, ik i ocuun Devrilemi, stanbul, 1924, (es.h.). Hisar, Abdlhak inasi, Fahim B ey ve Biz, Varlk Yaynevi, stanbul, 1966. Hugo, Victor N otre-D am e d e Paris, ev. Nizamettin Nazif Tepedelenliolu, 2 c, Milli Eitim Bakanl Yaynlar, stanbul, 1947. Hseyin evket, K a ra (es.h.). Gnlerde, stanbul, 1926,

Hafz Ulvi, Divan- H afz Ulvi, stanbul, 1290. (es.h.). Halc, Feyzi, -Ahmet zdemir, P era P alas Gnl Sohbetleri Gldestesi, Ankara, 1999. Halc, Feyzi, Dinle Neyden, Konya, 1984. Halc, Feyzi, Konya iirleri, Konya Ticaret Odas Kltr ve Eitim Yaynlar, Konya, (tarihsiz). Halc, Feyzi, Parlam enter airler, T.B.M.M. Kltr Sanat ve Yayn Kurulu Yaynlar, Ankara, 1990. Halc, Feyzi, Yaama Sevinci, Ankara 1983. Halikarnas Balks, Aganta Brina Brirata, stan bul, 1946. Halil Rd, H adikat- M arifet Teranelerim, stanbul, 1312, (es.h.). Halim Giray, Divan- H alimgiray Sultan, stanbul, 1257. (es.h.). Halit Efendi, Divan- Halit Efendi, stanbul, 1257. (es.h.). Halman, Talat Sait, Eski Uygarlklarn iirleri, Trkiye Bankas Kltr Yaynlar, stanbul, 1974. Hamamizade hsan, Divan- hsan, stanbul, 1928. (es.h.). Hamdi Haan, M akedonya ve K osova Trklerince Kullanlan Ataszleri ve Deyimler, TD K y. 1997. Hamidullah, Muhammed, slm a Giri, Beyan Ya ynlar, stanbul 1996. Hamii Amidi, Divan- Hamii Amidi, stanbul, 1272, (es.h.). Hammer, Byk Osmanl Tarihi, yay. ev. Mmin evik, Erol Kln, 2. bs. dal, kra ve Okusan Yaynevleri, stanbul 1989. Hamsun, Knut, Dm, ev. Hseyin Tztin, Milliyet Yaynlar, stanbul, 1971. Hanhan, Ziya, Baltaolu Bizans'ta, Trkiye Yaync lk, stanbul, 1971. Hanhan, Ziya, E feler ahlanyor, G ken Efe, Yeni stanbul Yaynlar, stanbul, 1969. Hanyavi efik Efendi, D ivane-i Hanyavi efik E fen di, stanbul, 1293. (es.h.). Haan Hilmi, Divan- Haan Hilmi, stanbul, 1290, (es.h.). Haek, Jaroslav, Aslan A sker vayk, ev. Ayegl Gnkut, stanbul, 1964. Hatem Ahmed, Divan- Hatem, stanbul, tarihsiz, (es.h.). Hatipolu, Aydn, Beynim Yreim, stanbul, 1978. Hatipolu, Aydn, m e Gelin, stanbul, 1966. Hayt, Baymirza, E sir Trkler, ev. ekip Engineri, Kiisel Kitaplar, Ankara, (tarihsiz). Hayreti, Divan, (tenkidli basm) haz. Mehmed F. avuolu, M. Ali Tanyeri, .. Edebiyat Faklte si Yaynlar, stanbul, 1981.

Hseyini, Hseyin Mirza Baykara, Divan- Sultan Hseyn Mirza B aykara, haz. smail Hikmet Ertaylan, .. Edebiyat Fakltesi Yaynlar, stan bul, 1946. Hzni, Divan- Hzni, stanbul, 1310, (es.h.). lgaz, Rfat, Karadenizin Kycnda, Cem Yaynevi, stanbul, 1969. Ik, hsan, Kltrmzn Kimlii, Beyan Yaynlar, stanbul 1982. dil, M. Ayas shak, yge Taba (Eve Doru), tken Neriyat, stanbul 1965, lhan, Attila, Ayrlk Sevdaya Dahil, Bilgi Yaynlar, Ankara, 1993. lhan, Attila, Byle B ir Sevmek, Ankara, Bilgi Yayn lar, 1977. lhan, Attila, Duvar, Bilgi Yaynlar, Ankara, 1977. lhan, Attila, Zenciler Birbirine Benzemez, Yaynlar, Ankara, 1957. Dost

mril Kays, Mallakat, ev. Mehmed erefeddin Yaltkaya, Milli Eitim Bakanl Yaynlar, stan bul, 1989. nal, Ayhan, Dostlarm, Ayyldz Matbaas, Ankara, 1977. nal, Ayhan, lmszlk Trks, Kltr ve Turizm Bakanl, Ankara 1987. nal, bn'l-Emin Mahmud Kemal, Son Asr Trk

I B

I K

YA R A R LA N ILA N ES E R LER

airleri, -Kemal'-uara- haz. Hidayet zcan, Atatrk Yksek Kurumu - Atatrk Kltr Merkezi Yaym, Ankara, 2000. nal, bnlemin Mahmut Kemal, Son Sadrazamlar, 3. bs. Dergh Yaynevi, stanbul 1982. an, Abdlkadir, Eski Trk Dini Tarihi, Kltr Ba kanl, Ankara 1976. nan, Abdlkadir, M akaleler, ncelem eler, 2 e. 2. bs. Trk Tarih Kurumu, Ankara 1987. nan, Abdlkadir, M anas Destan, Kltr Bakanl, Ankara 1985. nan, Abdlkadir, Tarihte ve Bugn amanizm, Trk Tarih Kurumu, Ankara 1954. nn, smet, Lozan B ar Konferans- Konuma, Deme, M akale, Mesaj, An ve Syleileri, haz: l han Turan, Atatrk Kltr, Dil ve Tarih Yksek Kurumu- Atatrk Aratrma Merkezi, Ankara, 2003. nn, smet, Millet ve insaniyet (smet nn'nn nutuklarndan sem eler), deri: Herbert Melzig, Kanaat Kitabevi, stanbul, 1943. nn, smet, Mill e f Cumhurreisi ism et nn 'nn Trkiye Byk M illet Meclisinin J.n ci ntihap Devresinin 2 'inci Toplanm a Yln A Nutku 1.11.1944, Cumhuriyet Halk Partisi Genel Sekre terlii Yaynlar, Ankara, 1944. nn, smet, Aziz Atatrk, , Milli Eitim Bakanl Yaynlar, Ankara, 1963. nn, smet, Cumhuriyet H alk Partisi snomal Biiyk Kurultayda G enel Bakan nn Tarafndan Sylenen Nutuk 26.12.1938. nn, smet, D efterler: 1919-1973, haz: Ahmet Demirel, [nsz Erdal nn], stanbul, 2001, 2 c. Fotorafl. Yap Kredi Yaynlar (c. 1. 1919-1955 - c. 2. 1956-1973). nn, smet, D evlet Kurucusu Atatrk, Trk Tarih Kurumu Basmevi, Ankara, 1969. (Belleten, Cilt XXXIII, Say 129 (Ocak 1969)'dan ayrbasm). nn, smet, E bedi e f Atatrk'n lm D olaysyla Milli e f ism et nn'nn Trk M illetine Beyan namesi, Ankara, 1938. nn, smet, H atralar: B irinci Dnya Harbi, haz: Nurer Uurlu, Ankara, 1999, Cumhuriyet Gazetesi Yaynlar nn, smet, Hatralarm, Gen Subaylk Yllar: 1884-1918, haz: Sabahattin Selek, stanbul, 1969. nn, smet, htilalden Sonra sm et nn: Konum a lar, Dem eleri, M esajlar, Sohbetleri ve Yazlary la, deri: Sabahat Toktam, stanbul, 1962. nn, smet, nn'nn Sylev ve D em eleri, c. 1. Trk Devrim Tarihi Enstits Yaynlar [T.B.M. Meclisinde ve C.H.P. Kurultaylarnda (19191946)] stanbul, 1946. nn, smet, ism et nn'nn H atralar: Byk Za

ferd en Sonra Mudanya M tarekesi ve Lozan Ant lamas, 1998. (Cumhuriyet gazetesinin armaan dr). nn, smet, sm et nn'nn T.B.M.M.'deki konu m alar 1920-1973, deri: Ali Rza Cihan, Ankara, 1992. T.B.M.M. Kltr Sanat ve Yayn Kurulu Yaynlar: 56 (c. 1. 1920-1938, c. 2. 1939-1960, c. 3. 1961-1973, E -l: Dizin). nn, smet, M ill efin ylev, D em e ve M esajlar, deri: Kadri Kemal Kop, Akay Kitabevi, stanbul, 1945. nn, smet, M uallimler B irlii K ongresinde sm et P aa Hazretlerinin Nutuklar, Ankara, 1341, (es.h.). nn, smet, Muhalefet'te ism et nn: Konumalar, D em eleri, M esajlar, Sohbetleri ve Yazlaryla, deri: Sabahat Erdemir, stanbul, 1956. pekten, Haluk, Divan Edebiyatnda E d eb Muhitler, stanbul, 1996, Milli Eitim Bakanl Yaynlar. smail Hakk Bursev Divan, (Haz.) Dr. Murat Yurt sever, Arasta Yaynlar, Bursa, 2000. smeti, Divan- smet, stanbul, 1291, (es.h.). stiklal Urunda iirler Mecmuas, Azerbeycan Ne riyat, stanbul, 1928, (es.h.). z, Mahir, Tasavvuf- Mahiyeti, Bykleri ve Tarikat lar, stanbul Kitabevi, stanbul 1990. zbudak, Veled elebi, Divan- Tiirki-i Sultan Veled, Musahhihi Kilisli Rfat, stanbul, 1341, (es.h.). Johnstone, H.A. ve Butler, Muuro, Tiirkler: K a ra k terleri, Terbiyeleri ve... ev. Hseyin Kl, Trki ye Diyanet Vakf, Ankara. Kabakl, Ahmet, Kltr Emperyalizmi, Toker Yay nevi, stanbul 1971. Kabakl, Ahmet, M bet ve Millet, Toker Yaynevi, stanbul 1970. Kabakl, Ahmet, Mslman Trkiye, Toker Yaynevi, stanbul 1970. Kabakl, Ahmet, Trk Edebiyat, 5 c., Trk Edebiyat Vakf, stanbul. (1. c. 1965, dierleri deiik tarih li) Kad Burhaneddin, Divan- K ad Burhaneddin, stan bul, 1922. (es.h.). Kafesolu, brahim, Bulgarlarn Kkeni, Trk Klt rn Aratrma Enstits, Ankara 1985. Kafesolu, brahim, H arzem ahlar D evleti Tarihi, 3. bs. Atatrk Kltr, Dil ve Tarih Yksek Kurumu, Ankara 1992. Kafesolu, brahim, Kutadgu B ilig ve Kltr Tarihi mizdeki Yeri, Kltr Bakanl, Ankara 1980. Kafesolu, brahim, Trk B ozkr Kltr, Ankara 1987. Kafesolu, brahim, Trk M ill Kltr, dzl. ve gen. 14. bs. Boazii Yaynevi, stanbul 1996.

Y A R A R LA N ILA N ESER LER

IMMESM.54
K ara, Mehmet, Gn D om ak zerine, Koza Yaynla r, Ankara, 1990. Karaaliolu, Seyyit Kemal, Edebiyatm zda air ve Yazarlar, 3. bs. nklp ve Aka Kitabevleri, stan bul 1984. Karaaliolu, Seyyit Kemal, Resimli Trk E debiyat lar Szl, genl. 2. bs. nklp ve Aka Kitabevleri, stanbul 1982. Karaaliolu, Seyyit Kemal, Trk E debiyat Tarihi, nklp Kitabevi, stanbul. Karabekir, Kzm, stikll Harbimiz, stanbul 1988. Karabekir, Kzm, stikll Harbinin Esaslar, der. Nihat Uzcan, stanbul 1982. Karabulut, Halil, D am lada D erya Gizlidir, Kltr ve Turizm Bakanl Milli Folklor Ara., Ankara, 1988. Karacaolan, Btn iirleri, haz. Cahit ztelli, Milli yet Yayn Ltd. ti., stanbul 1978. K araer, Mustafa Necati, Gvercin Uurmak, stan bul, 1977. K araer, Mustafa Necati, K ular ve nsanlar, Ankara, 1982. Karagz, M. Berdan, Gne Yzlm, Ankara, 1989. Karahan, Abdlkadir, irazl Hafz ve iirlerinden Sem eler, Ankara, 1988. Karahan, Leyl, Anadolu Azlarnn Snflandrlma s, TDK y. 1996. Karakan, Hseyin, iirimizin Cumhuriyeti, stanbul, 1958. Karakan, Hseyin, Trke Hayyam, stanbul, 1962. Karako, Abdurrahim, Btn iirleri, Fetih Yayne vi, stanbul, 1973. Karako, Abdurrahim, D osta Doru, Ankara, Ocak Yaynlar, 1984. Karako, Abdrrahim, Vur Emri, 15. bs. Ocak Yay nevi, Ankara 1990. Karako, Bahattin, lkyazda, stanbul, Cnk Yaynla r, 1984. Karako, Bahattin, K ar Sesi, Ocak Yaynlar, Anka ra, 1983. Karako, M. Sezai, H ikyeler, 2 c., 2. bs. Dirili Yaynevi, stanbul 1988. Karako, Sezai, Alnyazs Saati, stanbul, Dirili Ya ynlar, 1989. Karako, Sezai, Ate Dans, Dirili Yaynlar, stan bul, 1987. Karako, Sezai, Hzrla K rk Saat, Dirili Yaynlar, stanbul, 1989. Karako, Sezai, iirler, Dirili Yaynlar, stanbul, 1978. K arakurt, Esat Mahmut, lnceye K adar, nklap ve Aka Kitabevleri, stanbul, 1969.

Kafesolu, brahim, Trk Milliyetiliinin M eseleleri, Mill Eitim Bakanl, Ankara 1970. Kafesolu, brahim, Trk-lslm Sentezi, Aydnlar Oca, stanbul 1985. Kafesolu, brahim, Trkler ve Medeniyet, stanbul Yaynlar, stanbul 1957. Kahraman, Mehmet Divan Edebiyat zerine Tar tmalar, stanbul, 196. Kahramanlk iirleri Antolojisi, Varlk Yaynlar, stanbul, 1972. Kahun, Leon, G k Bayrak, ev. Galip Bahtiyar, s tanbul, 1970. Kakn, Tark Dursun, Denizin Kan, Cem Yaynevi, stanbul, 1968. Kakn, Tark Dursun, D eve T ellal P ire B erb er ken, Milliyet Yaynlar, stanbul, 1970. Kalay, Emin, Edirne li Azlar, TDK y. 1998. Kamil, Divan- Kamil, stanbul, 1325, (es.h.). Kandemir, Feridun Kudret, Kendi Azndan Rza Tevfik, -Hayat, Felsefesi, iirleri- Remzi Kita bevi, stanbul, 1943. Kank, Orhan Veli, Btn iirleri, 34. bs. Adam Ya ynevi, stanbul 1991. Kansu, Ceyhun Atuf, Sakarya Meydan Sava, D es tan, Bilgi Yaynevi, Ankara 1970. Kanuni Sultan Sleyman, Divan- Muhibbi, Kanuni Sultan Sleyman'n iirleri, haz. Vahit abuk, s tanbul, 1980, 3 c. Tercman Yaynlar. Kaplan, Mehmet - Birinci, Necat, Atatrk iirleri Antolojisi, Kltr Bakanl Yaynlar, Ankara, 1990. Kaplan, Mehmet, Byk Trkiye Ryas, stanbul 1969. Kaplan, Mehmet, H ikye Tahlilleri, 4. bs. Dergh Yaynevi, stanbul 1991. Kaplan, Mehmet, Kltr ve Dil, 4.bs. Dergh Yay nevi, stanbul 1986. Kaplan, Mehmet, Nesillerin Ruhu, 5. bs. Dergh Ya ynevi, stanbul 1991. Kaplan, Mehmet, iir Tahlilleri, Yaynevi, stanbul 1991. 11. bs. Dergh

Kaplan, Mehmet, iir Tahlilleri, A kif Paa'dan Yahya Kem al'e Kadar, .. Edebiyat Fakltesi Yaynlar, stanbul, 1954. Kaplan, Mehmet, iir Tahlilleri, stanbul, Dergh Yaynlar, 1975. Kaplan, Mehmet, Tanpnar'n iir Dnyas, Edebiyat Fakltesi Yaynlar, stanbul, 1963. ..

Kaplan, Mehmet, Tiirk Millletinin Kltrel D eerleri, Kltr Bakanl, Ankara 1987. Kaplancal, Kemal, Bir Fikrin Adamlar, stanbul, 1946.

i M

i . 5 5

Y A R A R LA N ILA N E S ER LER

K arakurt, Esat Mahmut, lk ve Son, inklap ve Aka Kitabevleri, stanbul, 1969. Karal, Enver Ziya, Osmanh Tarihi, 9 c., Trk Tarih Kurumu, Ankara. K araman, Hayrettin, slm Hukukunda Mezhepler, rfan Yaynevi, stanbul 1971. Karaosmanolu, Yakup Kadri, Ankara, Ankara, 1934. Karaosmanolu, Yakup Kadri, Hkm Gecesi, s tanbul, 1927, (es.h.). Karaosmanolu, Yakup Kadri, K iralk Konak, stan bul, 1974. Karaosmanolu, Yakup Kadri, M ill Sava H ikye leri, haz. Atill zkrml, letiim Yaynevi, s tanbul 1990. Karaosmanolu, Yakup Kadri, Panoram a, stanbul, 1971. Karaosmanolu, Yakup Kadri, Sodom ve Gomore, Ankara, 1966. Karaosmanolu, Yakup Kadri, Yaban, Ahmet Halit Kitaphanesi, stanbul, 1932 Muallim

Kemal Tahir, Yedinar Yaylas, Bilgi Yaynevi, An kara, 1970. Kemal Tahir, Yol Ayrm, Sander Yaynlar, stanbul, 1971. Kemal Tahir, Yorgun Sava, Remzi Kitabevi, stan bul, 1965. Keskiolu, Osman, Kur'an Tarihi ve Kur'an H akkn d a Ansiklopedik Bilgiler, Nebiolu Yaynevi, s tanbul 1953. Keskiolu, Osman, Siyer-i N eb: H azret-i P eygam be rin Hayat, 12. bs. Diyanet leri Bakanl, An kara 1991. Kethiidazade Arif, Divan- K ethdazade Arif, stan bul, 1271, (es.h.). Klk, Hseyin Hsn, Trk Sz, M alta'da Esir ken Yazdklarm, Ankara, 1930. Krmer, Cafer Seydahmet, M efkure ve Trklk, deri. brahim Otar, Emel Yaynlar, stanbul 1965. Krmer, Cafer Seydahmet, lkii ve Trklk, Ham le Yaynevi, stanbul. Krml, Hakan, Krm Tatarlarnda M ill Kim lik ve M ill H areketler, Trk Tarih Kurumu, Ankara. Krkh, H. Ahmet, Sultan nc Murad, Hayat, Edeb i Kiilii, E serleri ve Divanndan Sem eler, Kltr ve Turizm Bak., Ankara, 1988. Ksakrek, Necip Fazl, Ben ve tesi, Shulet Ktp hanesi, 1932. Ksakrek, Necip Fazl, ile, 18. bs, Byk Dou Yaynevi, stanbul 1992. Ksakrek, Necip Fazl, le nen Nr; le ve Btn Zaman ve Mekna. 6. bs. Byk Dou Y a ynevi, stanbul 1979. Ksakrek, Necip Fazl, H esaplam a, Byk Dou Yaynevi, stanbul 1985 Ksakrek, Necip Fazl, Hikyelerim, Byk Dou Yaynevi, stanbul 1983. Ksakrek, Necip Fazl, O ve Ben, 8. bs. Byk Dou Yaynevi, stanbul 1992. Ksakrek, Necip Fazl, Son Devrin Din Mazlumlar, haz. M. Kemaleddin Keeci, Toker Yaynlar, s tanbul, 1969. Ksakrek, Necip Fazl, Trkiye'nin Manzaras, To ker Yaynevi, stanbul 1968. Kitap, Zekeriya, Yeni slm Tarihi ve Trkistan, Ota Yaymevi, stanbul 1986. Kocagz, Halil, Btn Eserleri, iirler, zmir, 1986,. Kocagz, Samim, Kalpakllar, Ata Kitabevi, stan bul, 1962. Kocagz, Samim B ir ift kz, Ararat Yaynlar, stanbul, 1970. Kocatrk, Vasfi Mahir, Divan iiri Antolojisi - ter cm eleriyle- stanbul, 1947.

Karay, Refik Halid, Bugnn Sarayls, inklap ve Aka Kitabevleri, stanbul, 1965. Karay, Refik Halid, Gurbet H ikyeleri, Semih Ltfi Kitabevi, stanbul, 1940 Karay, Refik Halid, stanbul'un B ir Yz, nklap ve Aka Kitabevleri, stanbul, 1972. Karay, Refik Halid, K adn lar Tekkesi, nklap ve Aka Kitabevleri, stanbul, 1964. Karay, Refik Halid, Sonuncu Kadeh, nklap ve Aka Kitabevleri, stanbul, 1965. Karay, Refik Halid, Srgn, Semih Ltf Kitabevi, stanbul 1941. Kayacan, Isa, Aa ve Ormanla lgili iirler, Ankara, 1980. Kayacan, sa, Aa ve Orman Kltr, Orman Bakan l Yaynlar, Ankara, 1997. Kayacan, sa, M akale ve iirlerle eitleme, Ankara, 1983. Kayral, S. Sami, D enem eler, stanbul, 1970. Kazm Paa, D ivane-i Kazm P aa, stanbul, tarihsiz, (es.h.). Kefeli, Seyfettin, Gl Yamurlar, Ankara, 1990. Kemal Tahir, D evlet Ana, Bilgi Yaynevi, Ankara, 1967. Kemal Tahir, E sir ehir, Sander Yaynlar, stanbul, 1974, (c. 1. Esir ehrin nsanlar c. 2. Esir ehrin Mahpusu) Kemal Tahir, G l nsanlar, Bilgi Yaynevi, Ankara 1970. Kemal Tahir, Kurt Kanunu, Bilgi Yaynevi, Ankara, 1969.

YA RA R LA NILA N ESER LER

O ira i M tS M .
Koksal, Ahmet, lkokul nitelerine G re ocuk iir leri, stanbul, 1973. Kprl, M. Fuad, Osmanl Devletinin Kuruluu, Trk Tarih Kurumu, Ankara, 1988. Kprl, M. Fuad, Trk Edebiyat Tarihi, 2. bs. tken Neriyat, stanbul 1980. Kprl, M. Fuad, Trk Edebiyatnda lk Mutasavvf lar, 5. bs. Diyanet leri Bakanl, Ankara 1984. Kprl, M. Fuat, Trk Saz airleri, Mill Kltr Yaynlar, Ankara 1962. Kprl, Orhan F., Trk K lasikleri - Yunus Emre'den k Veysel'e - stanbul, 1984. Kprlzade Mehmet Fuad, M ill E debiyat Ceryannn lk M ibeirleri ve Divan- Tiirki-i Basit, s tanbul, 1928. Ksolu, Nevzat, Trk Dnyas Tarihi ve Trk M ede niyeti zerine Dnceler, tken Neriyat, s tanbul 1990. Ksolu, Nevzat, Trk Kim lii ve Trk Dnyas, t ken Neriyat, stanbul 1996. Kymen, Mehmet Altay, Byk Seluklu m parator luu Tarihi, 5 C., Trk Tarih Kurumu, Ankara 1991-93. Kymen, Mehmet Altay, Seluklu D evri Trk Tarihi, Trk Tarih Kurumu, Ankara 1993. Kuddusi, Divan- Kuddusi, stanbul, 1291, (es.h.). Kudret, Cevdet, Divan iirinde Bykler, stan bul, 2003. 3 c. [1. Fuzuli, 2. Baki, 3. Nedim]. Kudret, Cevdet, Eref, Hayat, Sanat, Eseri, Varlk Yaynevi, stanbul, 1977. Kudret, Cevdet, E debiyat B ilgileri -rneklerle-, nklap ve Aka Kitabevleri, stanbul, 1980. Kudret, Cevdet, Abdlhamit D evrinde Sansr, Aaolu Yaynevi, stanbul, 1977. Kudret, Cevdet, Ahmet Mithat, Trk Dil Kurumu Yaynlar, Ankara, 1962. Kudret, Cevdet, Bat Edebiyatndan Sem e Paralar, stanbul, 1972. Kudret, Cevdet, Benim Olum Bina Okur, stanbul, 1983. Kudret, Cevdet, D illeri Var Bizim D ile Benzemez, Ankara, 1966. Kudret, Cevdet, Divan iirinde Bykler, stan bul, 1985.. Kudret, Cevdet, Eref, -hayat, sanat, eseribul, 1977. stan

Kocatrk, Vasfl Mahir, Divan iirinde Mehur B e yitler, Edebiyat Yaynevi, Ankara, 1963. Kocatrk, Vasfi Mahir, H ayat arklar, Ankara, Edebiyat Yaynevi, (tarihsiz). Kocatrk, Vasfi Mahir, N am k Kemal'in iirleri, 3. bs. Edebiyat Yaynevi, Ankara 1966. Kocatrk, Vasfi Mahir, Nedim Divanndan Seilmi En Gzel iirler, Edebiyat Yaynevi, Ankara, 1968. Kocatrk, Vasfi Mahir, mer Hayyam'n Rubaileri, Bulu Yaynevi, Ankara, 1962. Kocatrk, Vasfi Mahir, iir Defteri, Yunus Emre'den Bugne K a d ar Trk Edebiyatnn H er eitten En Gzel iirleri. ? 1954. Kocatrk, Vasfi Mahir, Trk Edebiyat Tarihi, B a langtan Bugne K ad ar Trk Edebiyatnn Tarihi, Tahlili ve Tenkidi, Edebiyat Yaynevi, Ankara, 1970. Koak, Aur, Ak K ul Atr D iyor ki, stanbul, 1977. Koer, Haan Ali, Trkiye'de Modern Eitimin D ou u, 1773-1923. Ankara 1982. Koman, Glgn, B ir B ah a r Akam, Ankara, 1977. Kou, Reat Ekrem, E rkek Kzlar, Kou Yaynlar, stanbul, 1962. Kou, Reat Ekrem, F orsa Halil, stanbul, 1962. Kou, Reat Ekrem, Trk Zaferleri, Nebiolu Yay nevi, stanbul 1966. Korkmaz, Zeynep, Bartn ve Yresi Azlar, TDK y. 1994. Korkmaz, Zeynep, Gney-Bat Anadolu Azlar, TDKy. 1994. Korkmaz, Zeynep, N evehir ve Yresi Azlar, TDK y. 1994. Korkmazgil, Haan Hseyin, Acy B a l Eyledik, Bilgi Yaynlar, Ankara, 1983. Korkmazgil, Haan Hseyin, Kzlrmak, Yaynlar, Ankara, 1966. Bizim

Koryrek, Enis Behi, Miras ve Gnein lm, Ankara, 1951. Koay, Hmit Zbeyr, Etnografya, Folklor, Dil, Ta rih vd. Konularda M akaleler ve incelem eler, An kara 1974. Koay, Hamit Zbeyr, Yuvakta, stanbul, 1947. Kouku, Ali Cemal, H ayal Gc, stanbul, 1984. Kozanolu, Abdullah Ziya, Atl Han, stanbul, 1946. Kozanolu, Aptullah Ziya, Patronallar, stanbul, 1962. Kozanolu, Abdullah Ziya, Byk Tiirk Roman, Gltekin, Trkiye Yaynevi, stanbul, 1958. Kozanolu, Abdullah Ziya, H ilal ve Salip, Trkiye Yaynevi, stanbul, 1961. Kozanolu, Abdullah Ziya, Kzl Tu, stanbul, 1950.

Kudret, Cevdet, Fuzuli, -hayat, sanat, iirleri- s tanbul, 1974. Kudret, Cevdet, H alk iirinde Bykler, 1. Ymus Emre, stanbul, 1985. Kudret, Cevdet, H alk iirinde Bykler, 2. Pir Sultan Abdal, stanbul, 1985.

l i .

57

Y A R A R LA N ILA N E S ER LER

Kudret, Cevdet, H alk iirinde Bykler, 3. K aracaolan, stanbul, 1985. Kudret, Cevdet, Hseyin Rahmi Grpnar, -hayat, sanat, eserleri- Varlk Yaynlar, stanbul, 1975. Kudret, Cevdet, K aragz, Bilgi Yaynevi, Ankara, 1968. Kudret, Cevdet, Ortaoyunu, Trkiye Bankas Kl tr Yaynlan, Ankara, 1973. Kudret, Cevdet, rnekli Trk Edebiyat Tarihi, balangtan 15. yy. ortalarna kadar- Kltr Ba kanl, Ankara, 1995. Kudret, Cevdet, P ir Sultan Abdal, Yedi Tepe Yayn lar, stanbul, 1965. Kudret, Cevdet, S n f Arkadalar, nkilap ve Aka Kitabevleri, stanbul, 1976. Kudret, Cevdet, Trk Edebiyatnda H ikye ve Roman, c. 1. Tanzimattan Merutiyete k ad a r 1859-1910, Bilgi Yaynlar, Ankara, 1971. Kudret, Cevdet, Tiirk Edebiyatnda H ikye ve Roman, c. 2. Merutiyetten Cumhuriyete kadar, Bilgi Ya ynlar, Ankara, 1971. Kudret, Cevdet, Trk Edebiyatndan Sem e P aralar, nklap ve Aka Kitabevleri, stanbul, 1973. Kudret, Cevdet, Ziya Gkalp, Trk Dil Kurumu Yaynlar, Ankara, 1963. Kukul, M. Halistin, Ayiek'le Nurdede, Kltr Ba kanl Yaynlar, Ankara, 1989. Kukul, M. Halistin, iirlerle Nasreddin H oca F k ra lar, Trkiye Bankas Kltr Yaynlar, Trk Edebiyat, Ankara, 1989. Kuntay, Mithat Cemal, Trkn ehnamesinden Se meler, haz. Faruk K. Timurta, Milli Eitim Ba kanl, stanbul, 1971. Kuntay, Mithat Cemal, Trk'n ehnamesinden, Mill Eitim Bakanl, Ankara 1970. Kuntay, Mithat Cemal, stanbul, Sander Yaynla r, stanbul, 1976. Kuran, Ercment, Trkiye'nin Batllam a ve M ill M eseleler, Trkiye Diyanet Vakf, Ankara 1995. Kurat, Akdes Nimet, Trkiye ve dil Boyu, Ankara niversitesi Dil ve Tarih-Corafya Fakltesi, An kara 1966. Kurat, Yulu Tekin, Osmanl mparatorluunun Pay lalmas, 2. bs. Turhan Kitabevi, Ankara 1986. Kurban, lkil, ark Trkistan Cumhuriyeti, 19441949, Trk Tarih Kurumu, Ankara 1992. Kurdakul, kran, A clar Dnemi, Cem Yaynevi, stanbul, 1977. Kurtkan-Bilgiseven, Amiran, slm m Kltrel zel likleri ve slm Kavramlar, Filiz Yaynevi, stan bul 1989. Kushner, David, Trk Milliyetiliinin Douu, 1876-

1908. ev. evket Serdar Tret, Rekin Ertem, Fah ri Erdem, Kervan Yaynlar, stanbul 1979. Kuolu, Mehmet Zeki, Dnk Sanatmz, Kltr mz, tken Neriyat, stanbul, 1994. Kutay, Cemal, Tarihte Trkler, Araplar- H ilafet M e selesi, stanbul 1970. Kutay, Cemal, Trk Nedir, Ne Deildir?, stanbul 1986. Kutkan, evket, Kaynn Ryas, Toprak Dergisi, s tanbul 1960. Kutlu, Mustafa, Yokua Akan Sular, Dergh Yayne vi, stanbul, [1979?] Kutlu, emsettin, Balangtan Gnmze K a d ar Trk Romanlar, genl. 3. bs. Toker Yaynevi, s tanbul 1980. Kutlu, emsettin, Divan Edebiyat Antolojisi, Remzi Kitabevi, stanbul, 1983. Kutlu, emsettin, Divan Edebiyat Antolojisi, Remzi Kitabevi, stanbul 1983. Kuyucuklu, Yusuf, ktisad O laylar Tarihi, stanbul niversitesi Siyasal Bilimler Fakltesi, stanbul 1982. Kuzey Kbrs Trk Cumhuriyeti'nden Ulusal iir ler, Lefkoa, 1985. Kkavclar, Abidin - Yerlikaya, Ahmet, K onya airler Antolojisi, Konya, 1982. Klebi, Cahit, Btn iirleri, 5. bs. Adam Yaynevi, stanbul 1992. Klebi, Cahit, Btn iirleri, stanbul, 1982. Leskofal Galip, Divan- Galip, (es.h.). stanbul, 1335,

Levend, Agh Srr, Divan Edebiyat - K elim eler ve Remizler, Mazmunlar ve Mefhumlar, Nide Hal kevi Yaynlar, stanbul, 1941. Levend, Agah Srr, Divan Edebiyat, K elim eler ve Remizler, Mazmunlar ve Mefhumlar, Enderun Kitabevi, stanbul, 1984. Levend, Agh Srr, Trk Edebiyat Tarihi, 3. bs. Trk Tarih Kurumu, Ankara 1988. Lewis, Bernard, Modern Trkiye'nin Douu, ev. Metin Kratl, 2. bs. Trk Tarih Kurumu, Ankara 1984. Ligeti, Lajos, Bilinmeyen Asya, ev. Sadrettin Karatay, 2 C., Mill Eitim Bakanl, Ankara 1970. Loti, Pierre Aziyade, ev. Nahid Srr rik, Hseyin Hilmi Kitabevi, stanbul, 1967 Lker, Erhan, B eer Alemin R asathanesi O larak Trkiye, Ankara timaiyat Enstits, Ankara 1955. Lker, Erhan, Dnya Sosyolojisi, Ankara 1953. Lker, Erhan, Trk Milliyetiliinin M eseleleri, An kara Altnk Yaynlar, Ankara 1952.

YA RA R LA NILA N E SER LER

IM TKE S flM . 5 8
Mengi, Mine, Divan iirinde Rindlik, Ankara, 1985. Meril, Erdoan, G azneliler D evleti Tarihi, Trk Ta rih Kurumu, Ankara 1989. Meril, Erdoan, Mslman Trk D evletleri Tarihi, stanbul niversitesi Edebiyat Fakltesi, stanbul 1985. Meri, Cemil, Kltrden rfana, nsan Yaynevi, s tanbul 1986. Meri, Nezihe, Korsan kmaz, Ankara, Dost Yayn lar, 1961. Meriboyu, A. Kadir, Bugnn D iliyle Hayyam, merHayyam, stanbul, 1964. Meriboyu, A. Kadir, Bugnn Diliyle Mevlana, Hilal Matbaaclk, 1976. Mete, zzettin, Dnyaya Hkmetmek in Gelmi Olan Yce Trk Ulusuna, stanbul, 1976. Mete, zzettin, Tarihimizin htiam ve Cihandaki Ye rimiz, stanbul 1967. Mete, zzettin, Trklk En Yce Gayemizdir, stanbul 1965. Metin, Meretiko, A dige P rae / erkez Kz, Memle ket Yaynlar, Ankara, 1989. Mevlana Celaleddin Rumi, A klam alar le Mesnevi Ummanndan 18 H akikat ncisi ve Trke Nazmedilmi Sem e Beyitler, haz. Kemal Snmez, Anka ra, 1968. Mevlana Celaleddin Rumi, Divan, ev. Abdlbaki Glpnarl, nklap ve Aka, stanbul, 1957-74. Mevlana Celaleddin Rumi, R ubailer, ev. Feyzi Halc, Konya, 1986. Mill Egemenlik Halk iirleri, T.B.M.M. Kltr, Sa nat ve Yayn Kurulu Yaynlar, Ankara, 1985. Mill Egemenlik ve Bar iirleri, T.B.M.M. Kltr, Sanat ve Yayn Kurulu Yaynlar, Ankara, 1987. Mill Tetebbular Mecmuas, 1. c. Asar- slmiye ve Milliye Tetkik Encmeni, 1331, (es.h.) Mill Tetebbular Mecmuas, 2. c. Asar- slmiye ve Milliye Tetkik Encmeni, 1331, (es.h.) Miyasolu, Mustafa, Devran, stanbul, 1978. Miyasolu, Mustafa, D neme, Suffe Yaynlar, s tanbul. Molla M urat, Divan- M olla Murat, stanbul, 1290, (es.h.). Mollova, Mefkre, D ou R odop Trk Azlar Szl , TDK y. Morkaya, Burhan Cahit, Gurbet Yolcusu, stanbul, 1934. Muhammed Emin Sabri, Divan- Sabri, Hdavendigar, 1292, (es.h.). Mustafa Acz, Divan- E drem idi M ridzade Mustafa A czAa, stanbul, 1280. (es.h.).

Mahmud Celaleddin Paa, Divan- Asaf, stanbul, 1314, (es.h.). Makal, Tahir Kutsi, Trk H alk iiri, stanbul, Toker Yaynlar, 1978. Malazgirt ve Alparslan iirleri, Seluklu Tarih ve Medeniyeti Enstits Yaynlar, Ankara, 1971. Mantki, D ivane-i Mantk Efendi, stanbul, 1284, (es.h.). Manya, lkin, H alk iirinde Ana Sesi, Kadn H alk Ozanlar Antolojisi, nan Yaynlar, 1983. Marx, Karl, Kapital, ev. Mahmut Selek, 1966. Mazolu, Hasibe, Fuzuli ve Trke Divanndan Se meler, Ankara, 1992. Mc Gahan, Henry, Trkmenlerin Destan, stanbul 1970. Mefharet Nazmi, ki Can Yolda, stanbul, 1930. Mehmed Ata, ktitaf, stanbul, 1328, (es.h.). Mehmed Celal, Fatih Sultan M ehm ed Han Sani Yahut stanbul Fatihi, stanbul, 1308, (es.h.). Mehmed Cevdet, Resim li Asar- Nefise, Fevziye Ktphanesi, stanbul, 1335, (es.h.). Mehmed Emin Beli, Divan- Beli, stanbul, 1258. (es.h.). Mehmed Emin Hilmi, Divan- M ehmet Emin Hilmi Efendi, Trabzon, 1294. (es.h.). Mehmed Esad Paa, D ivane-i E sad Paa, stanbul, 1268, (es.h.). Mehmed Esad, Divan- Esad, stanbul, 1337, (es.h.). Mehmed Memduh Paa, Divan- Ear, stanbul, 1332. (es.h.). Mehmed Niyazi, Yazlamam Destanlar, Neriyat, stanbul 1995. Mehmed Rauf, Eyll, nklap K. 2003 Mehmed Sreyya, Tarikat- Aliyye-i Bektaiyye, (Y ce Bektai Tarikat), sad. Ahmet Grta, Trkiye Diyanet Vakf Yaynlar, Ankara, 1995. Mehmet Emin Sabri, Divan- Sabr, stanbul, 1292. (es.h.). Mehmet Emin, stanbul'dan Orta Asya'ya Seyahat, haz. Rza Akdemir, Kltr ve Turizm Bakanl, Ankara 1986. Mehmet zzet, Milliyet N azariyeleri ve M ill Hayat, haz. Halil Akgz, 3. bs. tken Neriyat, stan bul 1981. Mehmet Rauf, eyh Divan Tarama Szl, stan bul, 1317, (es.h.). Mehmet Sadk, Ergenekon Yollar, stanbul, 1935. Melville, Herman, Moby Dick, Beyaz Balina, evl. Sabahattin Eyubolu, Mina Urgan, Cem Yaynevi, stanbul, 1972. Menemenlizade Tahir, Osmanl Edebiyat, stanbul, 1314. tken

I H

. 5 9

YA R A R LA N ILA N ES E R LER

Mustafa Eref Paa, Divan- E r e f -uara, stanbul, 1278. (es.h.). Mustafa Rona, 50 Yllk Trk Musikisi, B estekarlar ve B esteleri Gfteleriyle, Trkiye Yaynevi, stan bul, 1960. Mutafiyeva, Vera, Cem Sultan olay, ev. Naime Ylmazer, May Yaynlar, stanbul, 1971. Mutluay, Rauf, Tanzimattan Gnmze K a d ar Trk iiri, Milliyet Yaynlar, stanbul, 1973. Mutluay, Rauf, Trk H alk iiri Antolojisi, Milliyet Yaynlar, stanbul, 1972. Mftolu, Ahmed Hikmet, alayanlar, stanbul, 1338 (es.h.). Mftolu, Ahmed Hikmet, Gnl Hanm, haz. Fethi Tevetolu, Milli Eitim Bakanl Yaynlar, s tanbul, 1971. Mftolu, Ahmed Hikmet, Haristan, stanbul, 1324, (es.h.). Mnif Mustafa Hezari, Divan- Mnif, stanbul, ta rihsiz, (es.h.). Msellem, Divan- Msellem, stanbul, 1326. (es.h,). Nabi, Divan- Nabi, Msr, 1257. (TBMM ktphane si mikrofilm no. 78(1216) (es.h.). Nabizade Nazm, H eves Ettim, stanbul, 1302, (es.h.). Na'ili-i Kadim, N aili-i Kadim Divan, haz. Haluk pekten, stanbul, 1970. Namk Kemal, intibah, Ali B e y in Sergzetini havi dir, stanbul, 1291, (es.h.). Nasrattnolu, rfan nver, A klardan Yce Ata trk'e Deyiler, Doumunun 110. Yldnm D o laysyla, Atatrk Kltr Dil ve Tarih Yksek Ku rumu, Ankara. Nayr, Y aar Nabi, dem ve Havva, Ahmet Halit Kitaphanesi, stanbul, 1932. Nayr, Y aar Nabi, Balangcndan Bugne Trk iiri Antolojisi, Varlk Yaynlan, stanbul, 1974. Nayr, Y aar Nabi, Kahram anlar, Ahmet Halit K tphanesi, stanbul, 1929. Nayr, Y aar Nabi, Trk iiri Antolojisi, Balangcn dan Bugne, Varlk Yaynevi, stanbul, 1968. Nazm Hikmet, 835 Satr, Muallim Ahmet Halit Kitaphanesi, stanbul, 1932. Nazm Hikmet, B enerci Kendini Niin ldrd? (ya yn yeri ve yaymc yok) 1932. Nazm Hikmet, Bu M em leket Bizim, Bilgi Yaynevi, Ankara, 1974. Nazm Hikmet, D estanlar, hazl. Sleyman Nebiolu, stanbul, 1974. Nazm Hikmet, F erh at ile irin, Bir Ak Masal, An kara, 1965. Nazm Hikmet, Gnein Sofrasnda Sylenen Trk ler, haz. Asm Bezirci, Sanat Emei Yaynlar, s tanbul, 1979.

Nazm Hikmet, Henz Vakit Varken Glm, zgn Yaynlar, stanbul, 1976. Nazm Hikmet, Kan Konumaz, Pnar Yaynevi, s tanbul, 1965. Nazm Hikmet, Kurtulu Sava Destan, stanbul, 1979. Nazm Hikmet, Kuvayi Milliye, Bilgi Yaynlar, An kara, 1968. Nazm Hikmet, Memleketimden insan M anzaralar, De Yaynevi, stanbul, 1966. Nazm Hikmet, Taranta Babu'ya M ektuplar ve Simavna K ads Olu eyh Bedrettin Destan, stan bul, 1974. Nazm Hikmet, Yaamak Gzel ey Bekardeim , Gn Yaynlar, stanbul, 1967. Nazif, Divan- Nazif, stanbul, 1266, (es.h.). Nazif, Sleyman, B atarya ile Ate, Mill Hareket Y a ynevi, stanbul 1969. Nebiolu, Haan, G eycekli Ak H aan Nebiolu'nun iirleri, Kayseri, 1985. Necatigil, Behet, Divane, ["Evler", "Eski Toprak", "Yaz Dnemi", "ki Bana Yrmek", "En/cam", "Zebra"], De Yaynevi, stanbul, 1968. Necatigil, Behet, Atatrk iirleri, deri. Trk Dil Ku rumu Yaynlar, Ankara, 1963. Necatigil, Behet, Edebiyatm zda sim ler Szl, 12. bs. Varlk Yaynevi, stanbul 1985. Necdet, Ahmet, Tekke iiri, Dini ve Tasavvuf iirler Antolojisi, nklap Kitabevi Yaynlar, stanbul, 1997. Necmeddin Veysi, B ir M uaakann Sonu, Amasya, 1931. Necmeddin Veysi, Mavi Alevler, stanbul, 1934. Necmi, Divan- Necmi, stanbul, 1289. (es.h.). Nedim, Nedim Divan, haz. Muhsin Macit, Ankara, 1997. Nefi, haz. Ebzziya Tevfk, Kitabhane-i Ebzziya, stanbul, 1311, (kitapta 5 eser bir arada olup eski harflidir). N efi, N efi Divanndan Semeler, haz. Abdulkadir Karahan, Ankara, 1992. Nemeth, Gyula, Attil ve Hunlar, ev. erif Batav, Ankara niversitesi Dil ve Tarih-Corafya Fakl tesi, Ankara, 1982. Nev'i, Divan, (hazl.) A. Mertol Tulum, M. Ali Tanyeri, .. Edebiyat Fakltesi Yaynlar, stanbul, 1977. Neyzen Tevfik, Hi, stanbul, 1919, (es.h.). Niyazi Divan, -Tam ve Tekmil Yeni lavelerle-, stan bul Maarif Kitaphanesi, 1963. Niyazi, D ivane-i Niyazi, stanbul, 1291, (es.h.). Nizami Gencevi, nciler, TT. akt. Orhan Tan, Kltr Bakanl -Azerbaycan Cumhuriyeti Devlet Mat

Y A R A R LA N ILA N ESER LER

i m ib ic e m .
Ensar, A rpaay Kylerinden D erlem eler, TDK y. 1988. Onan, K , Hiciv stadlar Neyzen Tevfk, air E r e f Biyografileri, H atralar, iir ve H icivleri - stan bul, 1961. Onan, Necmettin Halil, Divan iiri Antolojisi- izahl, Milli Eitim Bakanl Yaynlar, stanbul, 1991. Onan, Necmettin Halil, zahl Divan iiri Antolojisi, Maarif Vekaleti Yaynlar, 493, stanbul, 1940. Oraltay, Haan, Hrriyet Urunda- Dou Trkistan K azak Trkleri, zmir 1961. Orhan Kemal, 72'nci Kou, stanbul, 1967. Aaolu Yaynevi,

buat Komitesi, Kltr Bakanl Yaynlar, Anka ra, 1994. Nizami, Hsrev ve irin, ev. Sabri Sevsevil, Milli Eitim Bakanl Yaynlar, stanbul, 1967. Numan Mahir, Divar- Nman, (es.h.). stanbul, 1288.

Nur, Rza, Trk Tarihi, 14 o., Hazrl: E. Kl, Toker Yaynevi, stanbul. Nur, Dr. Rza, Arap iir B iligi Yahut El-Aruz, Sinop, 1926 (es.h.). Octave Fouillet, B ir F a k ir Delikanlnn Hikyesi, ev. Ahmet Midhat Efendi, stanbul, 1298 (es.h.). Ouz Destan, Reideddin Ouznamesi, ev. ve haz: Zeki Velid Togan, 2. bs. Enderun Yaynevi, s tanbul 1982. Ouzba, Turhan, spanyol M eyhanesinde Seni Ara dm, stanbul, 1968. Ouzcan, mit Yaar, Aclar Denizi, stanbul, 1977. Ouzcan, mit Yaar, En Eski Yalnzlmdr Ak Benim, stanbul, 1978. Ouzcan, mit Y aar, Halktan Yana, D ost Bildikle rim, stanbul, 1969. Ouzcan, mit Y aar - Elolu, Metin, Garip iirler Antolojisi, stanbul, 1968. Ouzcan, mit Y aar, Rubailer, Trkiye Bankas Kltr Yaynlar, stanbul, 1972. Ouzcan,mit Y aar - Kakn, Tark Dursun, ii rimizde Ak ve Kadn, mit Yaar Yaynlar, s tanbul, 1961. Ouzcan,mit Y aar - Kakn, Tark Dursun, ii rimizde lm, mit Yaar Yaynlar, stanbul, 1961. Ouzcan,mit Y aar - Tark Dursun Kakn, iiri mizde Tabiat, stanbul, mit Yaar Yaynlar, 1962. Ouzcan,mit Y aar - Kakn, Tark Dursun, iiri mizde Talama, mit Yaar Yaynlar, stanbul, 1962. Ouzcan,mit Yaar, Mihriban'a iirler ve Mektup lar, stanbul, 1976. Okay, Haini Nezihi, k Smmani Hayat ve iirle ri, stanbul Maarif Kitaphanesi, stanbul 1963. Okay, Haini Nezihi, Bolulu D erdli Divan (17721845), Hayat ve iirleri, stanbul Maarif Kitap hanesi, stanbul, 1960. Okay, Haim Nezihi, Develi'li (Everekli) Seyrani, stanbul Maarif Kitaphanesi, stanbul, 1963. Olcay, Selhattin, D ou Trakya Yerli Az (ncelem eDerleme-Dizin), TDK y. 1995. Olcay, Selhattin, Erzurum Az (ncelem e-D erlem eSzlk), TDK y. 1995. Olcay, Selahttin, - Ercilasun A. Bican- Aslan,

Orhan Kemal, Mfettiler Mfettii, Varlk Yaynevi, stanbul, 1966. Orhan Kemal, Sokaklarn ocuu, Altn Kitaplar Ya ynevi, stanbul, 1970. Orhan Kemal, B ereketli Topraklar zerinde, 10. bs. Can Yaynlar, stanbul 1989 Orhan Kemal, nce Ekmek, 4. bs. Tekin Yaynevi, Ankara 1988. Orhan Ural, Cumhuriyet D nem i Trk iiri, 19231983, Trkiye Bankas Yaynlar, Ankara, 1984. Orhan Veli, Btn iirleri, Can Yaynlar, stanbul, 1981. Orhan, Muhterem, Ergin Glgeler, zmir, Ticaret Matbaas, 1977. Orhon, Orhan Seyfi, Frtna ve Kar, stanbul, 1335, (es.h.). Orhon, Orhan Seyfi, Gnlden Sesler, stanbul, 1928, (es.h.). Orhon, Orhan Seyfi, stanbul'un Fethi, -Be Yznc Yldnm in- stanbul Fethi Demei Yaynlar stanbul, 1953. Orhon, Orhan Seyfi, Orhan Seyfi Orhon'dan iirler, Milli Eitim Bakanl Yaynlar, stanbul, 1970. Orhon, Orhan Seyfi, iirler, Mill Eitim Bakanl, Ankara 1970. Orkun, Hseyin Namk, Eski Tiirk Yaztlar, Trk Dil Kurumu, Ankara 1986. Orkun, Hseyin Namk, Trk Dnyas, Muallim Ah met Halit Kitaphanesi, stanbul 1932. Orkun, Hseyin Namk, Trk Sznn Asl, TDK y. 2004. Orkun, 3fseysa Namk, Trk Tarihi, 4 c. Akba Kitabevi, Ankara 1946. Orkun, Hseyin Namk, Trkln Tarihi, Berkalp Kitabevi, Ankara 1944. Orkun, Hseyin Namk, Yeryznde Trkler, naralt Yaynlar, stanbul 1944. rw ell, George, 1984, ev. Haldun Derin, Maarif Ve kaleti Yaynlar, Ankara, 1960.

m ilt lM M .6 1

Y A R A R LA N ILA N E S ER LER

Orwell, George, Hayvan iftlii, ev. Halide Edib Advar, Milli Eitim Bakanl Yaynlar, stanbul, 1954. Osman Nevres, Divan- Osman Nevres, stanbul, 1290. (es.h.). Osmay, Nvit, Dostlarn Yannda, Serbest Nazm D e nemeleri, Ankara, 1979. Oyat, Fazl, Trk Yiitlemesi, Ankara 1960. Ozan, Hseyin Avni, zmir airleri Antolojisi, zmir, 1934. Ozan, Hseyin Avni, Kalbim in klar, zmir, 1933. Ozankan, Cenab, Atatrk, Zaman Aan Adam, nk lap ve Aka Kitabevleri, stanbul, 1981. Ozankan, Cenab, Destan Adam Atatrk, nklap ve Aka, stanbul, 1972. Ozankan, Cenab, Mustafa Kem alin A nafartalar D es tan, nklap ve Aka Kitabevleri, stanbul, 1981. Ozansoy, Halit Fahri, Cenk Duygular, stanbul, 1333 (es.h.). Ozansoy, Munis Faik, K aybolan Dnya, Hisar Yayn lar, Ankara, 1971. cal, Cemal Ouz, H erey Vatan in, Eskiehir 1953. cal, Fazlolu Cemal Ouz, B ir M illet ahlanyor, stanbul, 1968. gel, Bahaeddin, Byk Hun mparatorluu Tarihi, Kltr Bakanl, Ankara 1980. gel, Bahaeddin, Trk Kltr Tarihine Giri - Gktiirklerden Osm anllara - 9 C., Kltr ve Turizm Bakanl, Ankara 1985-1986. gel, Bahaeddin, Trk Kltrnn G elim e alar, gnl. 3. bs. Trk Dnyas Aratrmalar Vakf, s tanbul 1988. gel, Bahaeddin, Trk Mitolojisi, 2 c., Trk Tarih Kurumu, Ankara 1993-1995. gel, Bahaeddin, Islmiyetten nce Trk Kltr Ta rihi, 9 c., Trk Tarih Kurumu, Ankara 1991. gel, Bahaddin, Trklerde D evlet Anlay, 13. yzyl Sonlarna K adar, Ankara 1982, mer Bin Mezid, Mecmu'atii'n-Neza'ir, haz. Mustafa Canpolat, Ankara, Trk Dil Kurumu Yaynlar, 1982. mer I Sayvam, Btn Drtlkleri, ev. Sabahattin Eyubolu, Cem Yaynevi, stanbul, 1977. mer Hayyam, Rubailer, ev. Hamamizade hsan, s tanbul, 1966. mer Hayyam, Rubailer, ev. Rt arda, Milli Eitim Bakanl Yaynlar, stanbul, 1966. mer Seyfeddin, D il Konusunda Yazlar, haz. Muzaf fer Uyguner, Bilgi Yaynevi, Ankara mer Seyfeddin, M ill Tecrbelerden karlm Am el Siyaset, Gktu Yaynevi, stanbul 1971.

mer Seyfeddin, Turan Devleti, 3. bs. Su Yaynevi, stanbul 1980. mer Seyfeddin, Trklk lks, haz. Yaln Tolcer, Toker Yaynevi, stanbul 1990. mer Seyfeddin, Yarnki Turan Devleti, Mill Hareket Yaynevi, stanbul 1971. zcan, Salih, Siyonizmin Gayeleri, Hill Yaynlar, Ankara 1961. zelik, Sadettin - Boz, Erdoan, D iyarbakr li ng ve ermik Yresi Az, TDK y. 2001. zelik, Sadettin, Urfa M erkez Az, TDKy. 1997. zdek, Refik, Ocamz Snmesin, tken Neriyat, stanbul, 1989. zdek, Refik, Vietnam kmaz, Yamur Yaynevi, stanbul. zdemir, Mehmet Niyazi, Trkiye'nin M eseleleri, 2 c., Marifet Yaynevi, stanbul 1992. zdemir, Nurettin, Yamur Sonras, stanbul Yay nevi, stanbul 1955. zden, Yekta Gngr, B ir Gn Belki, Ankara, 1981. zdenolu, inasi, Acsyla Yanmak Trkiye'nin, An kara, 1975. zdenolu, inasi, M emleketi Sevmek Suu, Erolu Yaynevi, Ankara, 1978. zdenolu, inasi, zgrlk in lmek, Erolu Y a ynevi, Ankara, 1974. zde, Ouz, afak Skerken, 7. bs. Tekin Yaynevi, stanbul 1984. zde, Ouz, Vatan Borcu, 7. bs. Tekin Yaynevi, s tanbul 1983. zde, Ouz, Yavuz'un Penesi, Tekin Yaynevi, s tanbul, 1973. zfatura, Mustafa Necati, Unutulan Vatan D ou Trkistan ve sa Yusuf Alptekin, Sinan Yaynevi, stanbul 1996. zgedik, Orhan Gkalp, Tanr Trk' Korusun, Bur han Basm ve Yaynevi, stanbul 1951. zgl, Metin Kayahan, Yeniehirli Avni H ayat ve Eserleri, Kltr Bakanl Yay., Ankara, 1990. zkan, Fatm a, Osmaniye-Tatar Az, TDKy. 1997. zkan, Hnfr, Aynal arlar, Yeni Pan Yaynlar, stanbul, 1988. zkan, Hakk, Gneli, stanbul, 1983. zker, Yat, M ehm etik Kbrs'ta, stanbul, 1960. zkrml, tM, Trk Edebiyat Ansiklopedisi, 4 e., Cem Yayraevi, stanbul 1982. zkii, Baaaeddin, G Zamsm, tken Yaynevi, stanbul, 1975. zkii, Bahaeddin, K se Kad, 3. bs. tken Neri yat, stanbul 1988. zkii, Bahaeddin, Sokakta, tken Yaynevi, stan bul, 1975.

YA RA R LA N ILA N E SER LER

o r u M T M M .
Porter, Eleanor H., Pollyanna- Mutluluk Yolu- ev. Glten Suveren, stanbul, 1967. Puzo, Mario B aba, ev. zay Ssoy, stanbul, 1969. Plten, Selim Sabit, E zberlen ecek Atatrk iirleri Antolojisi, Plten Ajans Yaynevi, Ske 1984. Pskllolu, Ali, 10 Kasm Atatrk in iirler, ocuk iirleri Antolojisi, stanbul, [tarihsiz], Pskllolu, Ali, Yaar K em al Szl, Ankara, 1974 Radloff, W ., Sibirya'dan Sem eler, ev. Ahmet Temir, Kltr Bakanl, Ankara 1986. Ragp Paa, Divan- Ragp Paa, stanbul, 1276, (es.h.). Rasim, Divan- Rasim, stanbul, 1272, (es.h.). Rasonyi, Lzl, Tarihte Trklk, Trk Kltrn Aratrma Enstits, Ankara 1971. Refi Kalayini, Divan- R efi Kalayini, stanbul, 1284. (es.h.). Resimli, Haritah, Mufassal Osmanl Tarihi, skit Yaynevi, stanbul 1957. Resulzade, Mehmet Emin, Azerbaycan Kltr G ele nekleri ve ada A zerbaycan Edebiyat, Azer baycan Kltr Demei, Ankara 1984. Resulzde, Mehmet Emin, M ill Tesaniid, Azerbay can Kltr Demei, Ankara 1978. Reat Ekrem Kou, P atron a Halil, Kou Yaynlar, stanbul, 1967. Reat Enis, Kanun Namna, Shulet Ktphanesi, stanbul, 1932. Reat Enis, K a ra Toprak, Ararat Yaynevi, stanbul, 1969. Reit Sreyya, B ir Tlsmn Naklar, Sudi Kitapha nesi, stanbul, 1929. Reit, Muzaffer, Atatrk iirleri Antolojisi, Varlk Yaymevi, stanbul, 1961. Reit, Muzaffer, En Gzel Kom alar, Varlk Yayme vi, stanbul 1962. Rfat, Oktay, obanl iirler, Adam Yaynlar, stan bul, 1983. Rodinson, Maxime, Baty Btnleyen Islm, ev. Cemil Meri, Pnar Yaymevi, stanbul 1983. Saati, Suphi, K erkk Gldestesi, tken Yaynlar, stanbul, 1997. Saba, Ziya Osman, Btn iirleri, G een Zaman, N efes Almak, Varlk Yaynlar, stanbul, 1991. Sabahattin Ali, Deirmen, D alar ve Rzgar, Varlk Yaynlan, stanbul, 1965. Sabahattin Ali, im izdeki eytan, Varlk Yaynlar, stanbul, 1966. Sabahattin Ali, Kuyucakl Yusuf, Varlk Yaynlan, stanbul, 1965.

zmen, smail, Alevi-Bektai iirleri Antolojisi, An kara, Kltr Bakanl Yay., 1998. ztelli, Cahit, Bektai Glleri, Bektai-Alevi iirleri Antolojisi, zgr Yaynlar, stanbul, 1985. ztelli, Cahit, B elg elerle Yunus Emre, Matbaas, Ankara, 1977. Ayyldz

ztelli, Cahit, K aracaolan, Btn iirleri, Milliyet Yaynlar, stanbul, 1970. ztelli, Cahit, K rolu ve D adalolu, -Hayat, Sanat, iirleri - Varlk Yaynlan, stanbul, 1977. ztuna, Ylmaz, Osmanl Devleti Tarihi, 2 c., stanbul 1986. ztuna, Ylmaz, Tarih Sohbetleri, tken yaynevi, stanbul 1988. ztuna, Ylmaz, Trk Tarihinden Yapraklar, Mill Eitim Bakanl, Ankara. ztuna, Ylmaz, Byk Trkiye Tarihi, 14 c. tken Yaynevi, stanbul 1977-79. ztuna, Ylmaz, D evletler ve H anedanlar, 5 c. Kltr Bakanl, Ankara 1996. ztrkmen, mer, Bilimden Damlalar, tken Ne riyat, stanbul, 1995. ztrkmen, mer, Gzya Medeniyeti, tken Ne riyat, stanbul, 1994. ztrkmen, mer, Zihniyet nklb, tken Neri yat, stanbul, 1995. P., Sales, A k Kum ral Sa, ev. Nzhet, stanbul, 1307, 295 (es.h.). Pala, skender, A nsiklopedik Divan iiri Szl, s kender Pala, Ankara, 1995. Pala, skender, Divan Edebiyat, stanbul, 1992, Pala, skender, Divane Gzeller, stanbul, 2004. Par, Arif Hikmet, K artal Bakl D eha, stanbul, 1981. Parmakszolu, smet, Tarih Boyunca Trkkrtleri ve Tirkmenler, Trk Kltrn Aratrma Enstits, Ankara 1983. Parmakszolu, smet, Trklerde Devlet Anlay (m paratorluk Devri, 1299-1789), Ankara 1982. Paazade Kemal, Divan- K em al Paazade, stanbul, 1313, (es.h.). Pazarl, Osman, Islm da Ahlk, Remzi Kitabevi, s tanbul. Perim, Mehmet Behet, Geit Ver Kam, zmir, 1960. Pertev Paa, Divan- Pertev Paa, stanbul, 1256, (es.h.). Pir Sultan Abdal, Hayat ve iirleri, stanbul Maarif Kitaphanesi, stanbul, 1966. Pir Sultan Abdal, Btn iirleri, haz. Cahit ztelli, Milliyet Yaynlar, stanbul, 1978.

l M I l K M .e a
Sabahattin li, Krk Mantolu M adonna, Varlk Ya ynlar, stanbul, 1966. Sbis Ali hsan, H arp H atralarm -Birinci Cihan H ar bi, Nehir Yaynevi, stanbul 1991. Sabri akir, Divan- Sabri akir, stanbul, 1296, (es.h.). Sabri, Sinan, B elasn a Sevdalandm B ebek, Komal Yaynlar, stanbul, 1976. SadriEthem , k-klar Durunca, stanbul, 1930, Safa, Peyami, Attila, stanbul, 1931. Safa, Peyami, B ir Teredddn Roman, tken Yay nevi, stanbul, 1968. Safa, Peyami, Din, nklp, rtica, deri. Ergun Gze ve Nevzat Ksolu, tken Yaynevi, stanbul 1971. Safa, Peyami, Dou-Bat Sentezi, Yamur Yaynevi, stanbul 1963. Safa, Peyami, Dokuzuncu H ariciye Kouu, 13. bs. tken Neriyat, stanbul 1987. Safa, Peyami, Fatih-H arbiye, tken Yaynlar, s tanbul, 1968. Safa, Peyami, Maher, stanbul, tken Yaynevi, 1973. Safa, Peyami, M atmazel Noraliya'nn Koltuu, t ken Yaymevi, stanbul 1972. Safa, Peyami, Nasyonalizm, Bbli Yaynevi, stan bul 1961. Safa, Peyami, Osmanlca, Trke, Uydurmaca, t ken Yaynevi, stanbul 1970. Safa, Peyami, Sanat, Edebiyat, Tenkit, tken Yay nevi, stanbul 1971. Safa, Peyami, Sosyalizm, Bbli Yaynevi, stanbul 1961. Safa, Peyami, Yalnzz, Milli Eitim Bakanl Yayn lar, stanbul, 1971. Sar, Mukim, Erzincan ve Yresi A zlan (ncelem eMetinler-Szlk), TDK y. 1995. Sait Faik, M edar M aiet Motoru, Bilgi Yaynevi, Ankara, 1970. Sakaolu, Prof. Dr. Saim, K onya zerine iirler, Konya Ticaret Odas Yaynlar, Konya, 2002. Saliholu, Mehmet, B an a ensin Yaamak, Ankara, 1966. Smanolu, Gltekin, Alacakaranlk, Hisar Yaynlar, Ankara 1970. Samanolu, Gltekin, Uzun Vuran Glge, stanbul, 1983. Sanar, Nejdet, Tarihte Trk-ltalyan Savalar, stan bul 1942. Sanar, Nejdet, Trk K ahram anlan, Afin Yaynlar, Ankara 1965. Sanar, Nejdet, Trklk Sevgisi, Tanrda Yaynlar, stanbul 1952.

Y A R A R LA N ILA N ESER LER

Sara, Tahsin, Gvercin Kasaplar, Cem Yaynlar, stanbul, 1978. Saray, Mehmet, Atatrk ve Trk Dnyas, Trk Tarih Kurumu, Ankara 1995. Saray, Mehmet, Rus gali D evrinde Osmanl Devleti ile Trkistan H anlklar Arasnda Siyas M nase betler, Trk Tarih Kurumu, Ankara 1994. Saray, Mehmet, Trk Dnyasnda Eitim Reformu ve G aspral sm ail Bey, Trk Kltrn Aratrma Enstits, Ankara 1968. Saray, Mehmet, Trkistan Trkleri: Rus ve in d a re sinde Yaayan Trklerin M ill M cadele Tarihleri, Veli Yaynevi, stanbul 1984. Sarhan, Zeki, Dnyann Btn iekleri, retmen Yaynlar, Ankara, 1984. Sarolu, Sezai, Gne le Mendilime, Emek Yayn clk, stanbul, 1988. Sartre, Jean-Paul, Akl a, Hrriyetin Yollar, ev. Glseren Devrim, Nobel Yaynlar, stanbul, 1964. Sartre, Jean-Paul, ten Geti, ev. Zbeyir Bensan, Varlk Yaynlar, stanbul, 1966 Satolu, Abdullah, H alk airi Molu'lu Revai, Ankara, 1980. Satolu, Abdullah, M imar Sinan iirleri Antolojisi, Ankara, 1988. Saylgan, Alan, nkr Frtnas, stanbul 1962. Saylgan, Alan, Komuna, Mill Hareket Yaynevi, stanbul 1968. Sem e Rom anlar: Yazarlar, zetleri, Eletiriler, Kaynaklar, Haz. Refika Tamer, Asm Bezirci, 3. bs. Varlk Yaynevi, stanbul 1983. Seferciolu, M. Nejat, D ivane-i Seferi, stanbul 1997. Seferolu, kr Kaya ve Babu, Hayri, M illet ve M ill Birlik Bilinci, Trk Kltrn Aratrma Enstits, Ankara 1985. Selami, Divan- Selami, stanbul, 1287, (es.h.). Selat, Azmi, Bingller, Ankara, 1945. Semih, Mehmet, Trk iirinde Hiciv, Talama, Yergi, stanbul, 1983. Sepetiolu, Mustafa Necati, ... ve anakkale 1: Geldiler, 2. bs. rfan Yaynevi, stanbul 1990. Sepetiolu, Mustafa Necati, ... ve anakkale 2: Grdler, irfan Yaynevi, stanbul. Sepetiolu, Mustafa Necati, ... ve anakkale 3: Dndler, rfan Yaymevi, stanbul. Sepetiolu, Mustafa Necati, Anahtar, rfan Yayme vi, stanbul. Sepetiolu, Mustafa Necati, Bu Atl G eide Gider, rfan Yaymevi, stanbul. Sepetiolu, Mustafa Necati, Can O canda Pien A, rfan Yaynevi, stanbul.

Y A R A R LA N ILAN ESER LER

I M IlftS M .

Sepetiolu, Mustafa Necati, Cevahir ile Sadk avu un Buday Kamyonu, rfan Yaynevi, stanbul. Sepetiolu, Mustafa Necati, at, 12. bs. rfan Ya ynevi, stanbul 1989. Sepetiolu, Mustafa Necati, D araac, 5. bs. rfan Yaynevi, stanbul, 1989. Sepetiolu, Mustafa Necati, Fatih lemesi: Ebem Kua, 4. bs. stanbul. Sepetiolu, Mustafa Necati, G ece Yars Gn D nm, rfan Yaynevi, stanbul. Sepetiolu, Mustafa Necati, Geitteki lke, 6. bs. rfan Yaynevi, stanbul 1989 Sepetiolu, Mustafa Necati, Gnein Drt Kesi, rfan Yaynevi, stanbul 1983. Sepetiolu, Mustafa Necati, Kap. rfan Yaynevi, stanbul. Sepetiolu, Mustafa Necati, Karanlkta Mum I, rfan Yaynevi, stanbul. Sepetiolu, Mustafa Necati, Karlatrm al Trk Destanlar, rfan Yaynevi, stanbul. Sepetiolu, Mustafa Necati, Kilit, rfan Yay. stan bul. Sepetiolu, Mustafa Necati; Konak, rfan Yaymevi, stanbul. Sepetiolu, Mustafa Necati, Sabr, rfan Yaymevi, stanbul. Sepetiolu, Mustafa Necati, ler, Yediler, Krklar, 11. bs. rfan Yaynevi, stanbul 1989. Sepetiolu, Mustafa Necati, Yaratl ve Treyi, Mill Eitim Bakanl, Ankara 1969. Serbestzade Ahmet Hamdi skilibi, Divan- Hamdi, haz. Dr. smail Gle, Pan Yaynlar, stanbul, 2004. Sermet, Divan- Sermet, stanbul, tarihsiz, (es.h.). Sertelli, skender Fahreddin, Smer Kz, Akam Kitaphanesi, stanbul, 1933. Sertkaya, Osman Fikri, Gktrk Tarihinin M eselele ri, Trk Kltrn Aratrma Enstits, Ankara 1995. Sertolu, M urat, eyh amil, timat Kitabevi, stan bul, 1972. Sevilen, Muhittin, Karagz, M.E.B., stanbul, 1969. Sevim, Ali ve Meril, Erdoan Seluklu D evletleri Tarihi, Trk Tarih Kurumu, Ankara 1995. Sevim, Ali, Anadolu'nun Fethi: Seluklular Dnemi, Trk Tarih Kurumu, Ankara 1988. Sevim, Ali, Suriye-Filistin Seluklu Devleti Tarihi, Trk Tarih Kurumu, Ankara 1989. Seyfeddin, mer, Btn Eserleri, 2 C., Bilgi Yayne vi, Ankara 1970. Seyid Mehmed Nesib, Divan- Seyid M ehm ed Nesib, stanbul, 1261. (es.h.).

Seyyid Mustafa Haem el skdari, Divan- Haim Efendi, stanbul, 1252, (es.h.). Seyyid Yusuf Hakk, Divan- Hakk, haz. Haan Mo ol, Ankara, 1996. Sezayi-i Gleni Divan, haz. ahver elikolu.; stanbul, 1985, Stk Kesriyeli, D ivane-i inaver, stanbul, 1330, (es.h.). Sinanolu, Oktay, Bye Bye Trke, B ir New York R yas, Otopsi Yaynlar, 2000. Sofuolu, M. Cemal, slm Dini nan, badet, Ahlk Esaslar, zmir 1996. Soysal, lhami, 20. Yiizy! Tiirk iiri Antolojisi, Bilgi Yaynlar, stanbul, 1973. Soyuer, Halil, Anlarla iirler Albm, Ankara, 1982. Soyuer, Halil, Liman, Gerek Yaynevi, Ankara, 1950. Steinbeck, John, G azap zmleri, ev. Ergn lgin, Halk Yaymevi, Ankara, 1974. Stendhal, Henri K zl ile K ara, ev. Nurullah Ata, Milli Eitim Bakanl Yaynlar, Ankara, 1966. Sultan Beyazd, Divan- Adli, stanbul, 1308, - (es.h.). Sultan Veled, Divan- Sultan Veled, haz. Feridun Nafiz Uzluk, stanbul, 1941, (metnin Osmanlcas var). Sultan Veled, Divan-i Trki-i Sultan Veled, stanbul, 1341 (es.h.). Sutven, Mustafa Seyit, Btn iirleri, Trkiye Bankas Kltr Yaynlar, stanbul, 1976. Suud Saffet, iiri Hayal, stanbul, 1339, (es.h.). Sleyman elebi, Mevlid, haz. Faruk K. Timurta, Mill Eitim Bakanl, Ankara 1970. Sleyman Nazif, Firak- Ira k - M esaib-i Vatana Alayan B irka Neide-, Dersaadet, 1918, (es.h.). Sleyman Nazif, M alta G eceleri, F irak- Ira k ve Galiya, haz. hsan Erzi, Tercman Yaynlar, s tanbul, 1979. Smblzade Vehbi, Divan- Vehbi, stanbul, 1287, 77 (1216) TBMM Ktphanesi Mikrofilm Blm, (es.h.). Smer, Faruk, K ara Koyunlular, Balangtan Cihan ah'a Kadar, Trk Tarih Kurumu, Ankara 1992. Smer, Faruk, Ouzlar (Trkmenler), Tarihleri, Boy Tekilt, Destanlar, Trk Dnyas Aratrma Vakf, stanbul. Smer, Faruk, Seluklular D evrinde Dou Anadolu' da Trk Beylikleri, Trk Tarih Kurumu, Ankara 1990. Sreya, Cemal, Mlkiyeli airler, stanbul, 1966. Sreya, Cemal, vercinka, De Yaynevi, stanbul, 1966. apolyo, Enver Behnan, Ayim, Ankara, 1934.

r a i.e s

Y A R A R LA N ILA N E S ER LER

apolyo, Enver Behnan, Seluklu mparatorluu Ta rihi, Ankara 1972. apolyo, Enver Behnan, Yayla Gl, Ankara, 1944. arda, Rt, K lasik Divan iirimiz, nklap ve Aka Kitabevleri, stanbul, 1976. arda, Rt, air Sultanlar, Trkiye Bankas Ya ynlar, Ankara, 1982. atrolu, k Veysel, D ostlar Beni Hatrlasn, B tn iirleri, 9. bs. der. mit Yaar Ouzcan, zgr Yayn-Datm, stanbul 1991. atim, Mustafa, M ehur air E refin Hayat, zmir, 1943. emseddin Sami, Taauk- Talat ve Fitnat, haz. Se dat Yksel, Ankara niversitesi Dil ve TarihCorafya Fakltesi Yaynlar, Ankara, 1964. emseddin Sivasi Divan, deri. Recep Toparl, Gurbet yay., Sivas 1984. enol, Erol, Giilden Gle Dam lalar, Gemiten G ele ce e H alk Ezgilerimiz ve Anlar, Ankara, 1985. ensoy, Ferhan, Gndete, Ortaoyuncular Yaynlar, stanbul, 1986. entrk, Ahmet Tufan, Gazi Mustafa Kemal Atatrk, Ankara, 1988. erefli, Ahmet erif, Trk Doduk, Trk ldk, Kl tr Bakanl, Ankara 1990. een, Ramazan, slm C orafyaclarna G re Trkler ve Trk lkeleri, Trk Kltrn Aratrma Enstits, Ankara 1985. eyh Galib, eyh Galib Divan, haz. Muhsin Kalk m, Ankara, 1994. eyh Galip, Eserlerinin D il ve Sanat Deeri, haz. edit Yksel, Ankara, Trkiye Bankas Yaynla r, 1980. eyh Galip, Sem eler, haz. Abdlbaki Glpmarl, Mil li Eitim Genlik ve Spor Bakanl Yaynlar, s tanbul, 1986. eyh Suzi Ahmet, Divan- Suzi, stanbul, 1290. (es.h.) eyh Zekai Mustafa, Divan- Zekai, stanbul, 1258. (es.h.). eyhi, Divan- eyhi, basm yeri ve tarihi yok, (TBMM. Kt. Mikrofilm no. 76(1203). eyhlislam Arif Hikmet, Divan- eyhlislam A rif Hikmet Bey, yayn yeri ve tarihi yok. (es.h.). eyhlislam Asm, Divan- Asm Efendi, stanbul, 1268, (es.h.). eyhlislam Yahya, Divan- Yahya, stanbul, 1334, (es.h.). iir Defteri, deri. Fahri Kurtulu, 1931, (eski yazl). imir, Bill N., Bulgaristan Trkleri, 1878-1985, Bilgi Yaynevi, Ankara 1986. inasi, Divan- inasi, Kitabhane-i Ebzziya, stanbul, 1303, (7 eser birarada, eski harfli).

inasi, Mntahabat- E'ar, haz. Sheyl Beken, DnBugn Yaynevi, Ankara, 1960. inasi, Mntahabat- E'arm, Divan, Akba Kitabevi, stanbul, 1945. Elin, kr, iirle Selam, Antoloji. Trk Kltrn Aratrma Enstits, Ankara 1984. kfe Nihal, lde S abah Oluyor, stanbul, 1951. Tahirolu, Tayyar, Krknc Bahar, zmir, 1988. Tahirolu, Tayyar, Sonbaharn Getirdikleri, zmir, 1985. Tamer, lk, Varlk iirleri Antolojisi 1933-1966, Yarlk Yaynevi, stanbul, 1966. Tan, M. Turhan, Cengiz Han, Kitabevleri, stanbul, (tarihsiz). nklap ve Aka

Tan, M. Turhan, Tarihi M uhasebe, stanbul, 1937. Tan, Nail - zkubat, Tevfk Borlu K em ali B a b a Ak Kem ali, Ankara, 1975. Taner, Haldun, Hikyeler, Bilgi Yaynevi, Ankara 1970. Taner, Haldun, ihaneye Yamur Yayordu, Bilgi Yaynevi, Ankara. Taneri, Aydn, Harezmahlar, Trkiye Diyanet Vakf, Ankara. Taneri, Aydn, Trk Kavramnn Gelimesi, Ankara niversitesi Trk nklp Tarihi Enstits, Ankara 1983. Tanpnar, Ahmet Hamdi, 19'uncu Asr Trk E d eb i yat, 7. bs. alayan Kitabevi, stanbul 1988. Tanpmar, Ahmet Hamdi, B e ehir, Genlik ve Spor Bakanl, Ankara 1985. Tanpnar, Ahmet Hamdi, Btn iirleri, stanbul, Dergah Yaynlar, 1976. Tanpmar, Ahmet Hamdi, E debiyat zerine M akale ler, Mill Eitim Bakanl, Ankara 1969. Tanpmar, Ahmet Hamdi, H ikyeler, 2. bs. Dergh Yaymevi, stanbul 1991. Tanpmar, Ahmet Hamdi, Huzur, stanbul, 1949. Tanpmar, Ahmet Hamdi, M hur Beste, Dergh Ya ynevi, stanbul. Tanpnar, Ahmet Hamdi, N am k K em al Antolojisi, Ahmet Halit Kitabevi, stanbul, 1944. Tanrver, Hamdullah Suphi, Gnebakan, haz. Fethi Tevetolu, Kltr Bakanl, Ankara 1987. Tansel, Fevziye Abdullah, Atatrk H akknda Aydn S n f airlerimizin Yazd iirler 1915-38, Anka ra, 1981, (Belleten 45. Cilt, 177. Say, Ocak 1981'den Ayr Basm). Tansel, Fevziye Abdullah, ocuklar in Dini iirler, Diyanet leri Bakanl Yaynlar, Ankara, 1961. Tansel, Fevziye Abdullah, M ehm ed Emin Yurdakul 'un Eserleri, Atatrk Kltr Dil ve Tarih Yksek Kurumu Yaynlar, Ankara, 1989.

Y A R A R LA NILA N ESER LER

MIKCESM.86
Tarlan, Prof. Dr. Ali Nihat, Fuzuli Divan erhi, Aka Yay. Taad, Ahmet, Gk-Trkler, Trk Tarih Kurumu, Ankara 1995. Taer, Suat, H ara Mezat, Seilmi Hikayeler Dergisi Kitaplar, Ankara, 1954. Taer, Suat, kinci Kurtulu, Bilgi Yaynevi, Ankara, 1960. Talcal Yahya Bey, Yahya B ey ve Divanndan r nekler, hazl. Mehmed avuolu, Kltr ve Tu rizm Bak., Ankara, 1983. Tat, Mustafa, Yunus Em re Divan, Kltr Bak., An kara, 1990. Tat, Mustafa, Yunus Emre, Yunus E m re Divan- Risalet'n Nushiye, (tenkitli metin) Kltr Bakanl, Ankara 1991. Tat, Yard. Do. Dr. Mustafa, Yunus Emre, Divan ve Risalet 'n-Nushiyye, (Sahaflar Kitap Saray, st. 2005 Tavkul, Ufuk, K araay-M alkar Trkesi Szl, TDKy. 2000. Tecer, Leyla, Ahmet Kutsi Tecer'in Btn iirleri, Kltr Bakanl Yaynlar, Ankara, 2001 Tekin, Yaln, Gazi'nin Destan, nklap Tarihi, Mual lim Ahmet Halit Kitaphanesi, stanbul, 1932. Tepeyran, Ebubekir Hazm, Kk Paa, stanbul, 1326, c, (es.h.). Tepeyran, Ebubekir Hazm, K a r iekleri, stanbul, 1932. Terci-i Bend-i Ruhi ile Sami'nin ve Ziya Paa'nn Nazireleri, Kitabhane-i Ebzziya, stanbul, 1304, (es.h.). Tevetolu, Fethi, Atatrk'le Samsun'a kanlar, Kl tr ve Turizm Bakanl, Ankara 1987. Tevetolu, Fethi, M ill M cadele Yllarndaki Kuru lular, Trk Tarih Kurumu, Ankara 1991. Tevfik Fikret, Btn iirleri, haz. Prof. Dr. smail Parlatr, Do. Dr. Nurullah etin, Trk Dil Kuru mu Yaynlar, Ankara, 2001. Tevfik Fikret, Haluk'un Defteri, stanbul, 1327, (es.h.) Tevfik Fikret, Rbab- ikeste ve Btn Eserleri, nklp Kitabevi, stanbul. Tevfik Fikret, Haluk'un Defteri, stanbul, 1945. Tevfik Fikret, Rubab- ikeste, stanbul, 1945. Tevfik Fikret, Tarihi Kadim - Doksan B ee Doru, s tanbul, 1928. Tevfik Fikret, Tarihi Kadim D oksan B ee Doru, eklemelerle yayna haz,- Canan Ycel Eronat, An kara, 1998. Tevfikolu, Muhtar, H ikyeler, Kltr Bakanl, Ankara 1980. Thomas A. Gaddis, Alkatraz Kuusu, ev. Naci Serez, stanbul, 1965.

Tansel, Fevziye Abdullah, Mehmet Emin Yurdakul, iirler - Trk Tarih Kurumu, Ankara, 1969. Tansel, Fevziye Abdullah, Servet-i Fnun ve Son D evir Edebiyatnda Dini iirler, Diyanet leri Bakanl Yaynlar, Ankara, 1962. Tansel, Fevziye Abdullah, Tanzimat D evri E debiya tnda Dini iirler, Diyanet leri Bakanl Yayn lar, Ankara, 1962. Tanyu, Hikmet, Atatrk ve Trk Milliyetilii, lv. 2. bs. Tre-Devlet Yaynevi, Ankara 1981. Tanyu, Hikmet, nsan ve Dnya, iirler, Emel Yayn lar, Ankara, 1978. Tanyu, Hikmet, slmlktan nce Tiirklerde Tek Tanr nanc, 2. bs. Boazii Yaynevi, stanbul 1986. Tanyu, Hikmet, Tevfk Fikret ve Din, rfan Yaynevi, stanbul, 1972. Tanyu, Hikmet, Trklk ve G erek D emokrasi, stanbul 1945. Tanyu, Hikmet, Ziya G kalp ve Trk Milliyetilii, stanbul 1962. Taranc, Cahit Stk, Btn iirleri, Can Yaynlar, stanbul, 1983. Taranc, Cahit Stk, Otuz B e Ya, Varlk Yaynlar, 1946. Taranc, Cahit Stk, Otuzbe Ya, Biitn iirleri, der. Asm Bezirci, 7. Bask. Tarhan, Abdlhak Hamid, Btn iirleri, Dergah Yaynlar, stanbul, 1979. Tarhan, Abdiilhak Hamid, lham - Vatan, stanbul, 1334, (es.h.). Tarhan, Abdlhak Hamid, M akber ve l, stanbul, 1922, (es.h.). Tarhan, Abdlhak Hamid, Tark Yahud Endls Fethi, stanbul, 1335, (es.h.). Akaln, Mehmet, (ev.) Tarih Trk iveleri, Trk Kltrn Aratrma Enstits, Ankara 1988. Tarlan, Ali Nihad, Divan Edebiyatnda Tevhidler, .. Yaynlar, stanbul, 1936, Tarlan, Ali Nihad, Ahm ed P aa Divan, Milli Eitim Basmevi, stanbul, 1966. Tarlan, Ali Nihad, Divan Edebiyatnda Muamma, . Yaynlar, stanbul, 1936. Tarlan, Ali Nihad, Divan iiri, Rahmi ve Fevri XVI. ve XVII. asr, .. Edebiyat Fakltesi y., stanbul, 1948. Tarlan, Ali Nihad, Genceli Nizami Divan, Ahmet Halit Kitabevi, stanbul, 1944. Tarlan, Ali Nihad, kbal'den iirler, arktan H aber ve Zebur- Acem - Muhammed k ba l - Trkiye Bankas Kltr Yaynlar, stanbul, 1971. Tarlan, Ali Nihad, N ecatibeg Divan, Milli Eitim Basmevi, stanbul, 1963.

M K E S O I .
Tietze, Andreas, The Kom an riddles an d Turkic fo lk lore, Berkeley, University of California Press, 1966. Tiken, Kamil, E ski Trkiye Trkesinde E datlar ve Zarf-Fiiller, TDK y. 2004. Timurta, Faruk K , Yunus Em re Divan'ndan Sem e ler, 3. bs. Kltr Bakanl, Ankara 1989. Timurta, Faruk Kadri, D il D avas ve Ziya Gkalp, stanbul 1965. Timurta, Faruk Kadri, M ehm ed k if ve Cemiyeti miz, Yamur Yaynevi, stanbul 1962. Timurta, Faruk Kadri, eyhi'nin H arnamesi, stan bul, 1981. Timurta, Faruk Kadri, Tarih inde Trk Edebiyat, 2. bs. Boazii Yaynevi, stanbul 1990. Togan, Zeki Velid, H tralar, stanbul 1969. Togan, Zeki Velid, Ouz Destan, Kay Yaynevi, s tanbul 1972. Togan, Zeki Velid, Umum Trk Tarihine Giri, 3. bs. Enderun Kitabevi, stanbul 1982. Tolasa, Harun, Ahmet Paa'nn iir Dnyas, Atatrk niversitesi Edebiyat Fakltesi Yaynlar, Ankara, 1973. Tolga, Osman, Ziya G kalp ve ktisad Fikirleri, s tanbul niversitesi ktisat Fakltesi timaiyat Enstits, stanbul. Tolstoy, Lev, Genlik, ev. Rana akrz, Cengiz Ekinci, Milli Eitim Bakanl Yaynlar, Ankara, 1947. Tolstoy, Lev, H ac Murat, ev. Nihal Yalaza Taluy, stanbul, 1966. Tolstoy, Lev, H arb ve Sulh, ev. Ali Kami Akyz, Hilmi Kitabevi, stanbul, 1938. Tolstoy, Lev, lk Genlik, ev. Rana akrz, Milli Eitim Bakanl Yaynlar, Ankara, 1946. Topalolu, Bekir, slm da Kadn, Yamur Yaynevi, stanbul 1970. Topu, Nurettin, A hlk Nizam, Hareket Yaymevi, stanbul. Topu, Nurettin, Byk Fetih, Hareket Yaynevi, s tanbul 1968. Toplu, Abdlhdi, Tarih iin de Anadolu Sakinleri ve syanlar-Ayaklanmalar, Ocak Yaynlar, Ankara 1996. Toprak, Burhan, Yunus Em re Divan, Eskiehir Odunpazar Belediyesi, Eskiehir, 2004. Toprak, Yunus, Yunus Em re Divan, Trkiye Ban kas Yaynlar, Ankara, 1966. Toros, Taha, D adalolu, X IX . Asr ukurova Sazairi, Adana, 1940. Toroslu, Abdullah, K aracaolan, Maya Matbaas, Trk Dil Kurumu Yaynlar, Ankara, 1979.

Y A R A R LA N ILA N ES E R LER

Toy, Erol, mparator, May Yaynlar, stanbul, 1973. Tu, Salih, slmiyet ve Millet Gerei, Aydnlar Oca, stanbul 1990. Tuncalp, Enver, Balyz Atatrke, Ankara, 1981. Tuncor, Ferit Ragp, 19 Mays, 23 Nisan, 30 Austos ve 29 Ekim iirleri, nklap ve Aka Kitabevleri, s tanbul, 1980. Tuncor, Ferit Ragp, Atatrk iirleri, haz. Ankara, 1958. Tuncor, Ferit Ragp, Atatrk ve K ahram anlk iirleri, nklap ve Aka Kitabevleri, stanbul, 1981. Tun, Tomris, D erlem e Szl ve Kavram lar Dizini I, TDK y. 1995. Tun, Tomris, D erlem e Szl ve K avram lar Dizini II, TDK y. 1995. Tun, Tomris, D erlem e Szl ve Kavram lar Dizini III, TDK y. 1994. Tuner, Vahap, B ir Eski, B ir Yeni, iir Antolojisi, Bolu, 1950. Turabi, Divan- Turabi, stanbul, 1291, (es.h.). Tural, Sadk K., Kltrel Kimlik zerine Dnceler, Kltr ve Turizm Bakanl, Ankara 1988. Turan, Osman, Dou Anadolu Trk D evletleri Tarihi: Saltuklular, Skmenliler, D ilm a Oullar ve Artuklularn Siyas Tarihi ve Medeniyetleri, 2. bs. Naklar Yaynevi, stanbul 1980. Turan, Osman, slm iyet ve Seluklular, Turan Ne riyat Yurdu, stanbul 1971. Turan, Osman, Seluklu Tarihi ve Trk-slm M ede niyeti, Turan Neriyat Yurdu, stanbul 1969. Turan, Osman, Seluklular D evrinde Trkiye, Turan Neriyat Yurdu, stanbul 1972. Turan, Osman, Seluklular ve slmiyet, Naklar Y a ynevi, stanbul 1980. Turan, Osman, Tarih Ak inde Din ve Medeniyet, Naklar Yaynevi, stanbul 1980. Turan, Osman, Trk Cihan Hakimiyeti M ejkresi Tarihi: Trk Dnya Nizamnn Mill, slm, nsan E saslar, 2 C., 4. bs. Naklar Yaynevi, stanbul 1980. Turan, Osman, Trkiye Seluklular H akknda Resm Vesikalar, Trk Tarih Kurumu, Ankara 1988. Turan, Osman, Trkiye'de M anev Buhran: Din ve Liklik, 2. bs. Naklar Yaynevi, stanbul 1978. Turan, Osman, Trkiye'de Siyas Buhrann K aynakla r, Naklar Yaynevi, stanbul 1979. Turan, erafettin, Trk Kltr Tarihi, Bilgi Yaynevi, stanbul 1994. Turanlolu, Ulu, Trk Ozanlar Antolojisi, stanbul, Olu Y aymevi, 1971. Turgenyev, Ivan Sergeyevi, K aderci, ev. Nihal Y a laza Taluy, stanbul, 1967.

YA R A R LA N ILA N ESER LER

OlMIIttlM.SS
Trk stiklal Sava Destanlar, Kltr Bakanl Yaynlar, Ankara, 1982 Trk ve Trklk, Trk Standardlar Enstits, Anka ra 1984. Trk, Cezmi, Dnyann ats Turan ve Rus Kafas, Toprak Yaynevi, stanbul 1964. Trk, Cezmi, M illiyetilik Anlaymz ve Komnistlik, Toprak Dergisi, stanbul 1959. Trk, brahim, Trk Toplumnda Sosyal Snflar, nc Kitabevi, stanbul 1970. Trklk Armaan, Akademi Kitabevi, zmir. Trkdoan, Orhan, A vm pa'daki ilerim iz ve o cuklar: kinci Neslin Dram, Orkun Yaynevi, s tanbul 1984. Trkdoan, Orhan, Aydnlktakiler ve K aranhktakiler (Toplumumuzun Dram), dal Neriyat, stanbul 1982. Trkdoan, Orhan, Deime, Kltr ve Sosyal zlme, Trk Dnyas Aratrmalar Vakf, stanbul 1988. Trkdoan, Orhan, D ou Anadolu'nun Sosyal Yaps, Azerbaycan Kltr Demei, Ankara 1987. Trkdoan, Orhan, K em alist M odelde F ert ve Devlet likileri, 3. bs. stanbul Kitabevi, stanbul 1982. Trkdoan, Orhan, Niin M illetleme? Trk Dnyas Aratrma Vakf, stanbul. Trkdoan, Orhan, Ziya G kalp Sosyolojisinin Tem el lkeleri, Kltr ve Turizm Bakanl, Anka ra 1982. Trkistan ile lgili Makaleler, Kltr Bakanl, Ankara 1971. Trkiyat Mecmuas, 1925 l.C. stanbul, 1925 Trkiyat Mecmuas, 1926 2.C. stanbul, 1927 Trkiyat Mecmuas, 1934 4.C. stanbul, 1934 Trkiyat Mecmuas, 1926 3.C. stanbul, 1935 Trkiyat Mecmuas, 1935 5.C. stanbul, 1935 Trkiyat Mecmuas, 1936-9 6.C. stanbul, 1939 Trkmen, Ahmed Faik, M ufassal H atay Tarihi, 4 c. Antakya, 1939. Trkz, Halil Kemal, Osmanl ve Erm eni B elg ele riyle Erm eni Mezalimi, haz. Trk Kltrn Ara trma Enstits, Ankara 1982. Uurlu, Nurer, Anadolu'nun Trks, Ok Yaynlar, stanbul, 1984. Uluay, aatay, lk Mslman Trk Devletleri, Mill Eitim Bakanl Ankara 1965. Uraz, M urat, Kadn air ve Muharrirlerimiz, Tefey yz Kitabevi, stanbul, 1941. Urfal Kemal Edip, UrfaAz, TDK y. 1991. Uaki-Zade Halid Ziya, Ak- Memnu, stanbul, 1316 Halil Nihad, Ayine-i Devran, Y .Y , 1342.

Turgenyev, Ivan Sergeyevi. lk Ak, ev: Haydar Rifat Yorulmaz, stanbul, 1931. Turgut, Mehmet, Takent'e Doru, laveli 4. bs. Bo azii Yaynevi, stanbul 1988. Turhan, Mmtaz, Kltr D eim eleri: Sosyal P siko loji Bakmndan B ir Tetkik, Marmara niversitesi lhiyat Fakltesi Vakf, stanbul 1987. Turhan, Mmtaz, Maarifimizin Ana D valar, Ya mur Yaynevi, stanbul. Turhan, Mmtaz, niversite Problem i, Yamur Ya ynevi, stanbul 1967. Tlbenti, Feridun Fazl, stanbul Kaplarnda, n klap Kitabevi, stanbul, 1954 Tlbenti, Feridun Fazl, stanbulun Fethi, nklp Kitabevi, stanbul 1984. Tlbenti, Feridun Fazd, K ahram anlar Geiyor, 8. bs. 4 C., nklp ve Aka Kitabevleri, stanbul 1984. Tlbenti, Feridun Fazl, Osmanoullar, nklap Ki tabevi, stanbul, 1958. Tlbenti, Feridun Fazl, Serhadlerin ocuu Yld rm Bayezid, Akba Kitabevi, Ankara, 1947. Tlbenti, Feridun Fazl, Sultan Yldrm Bayezid, stanbul, 1957. Tlbenti, Feridun Fazl, Sultanlarn Ak, nklap Kitabevi, stanbul, tarihsiz. Tlbenti, Feridun Fazl, ah smail, nklap Ki tabevi, stanbul, 1956. Tlbenti, Feridun Fazl, Turgut Reis, nklap Ki tabevi, stanbul, 1958. Tlbenti, Feridun Fazl, Trk Tarihinden Sayfalar, nklp Kitabevi, stanbul 1986. Tlbenti, Feridun Fazl, Yavuz Sultan Selim Alyor, Akba Kitabevi, Ankara, 1947. Trk Mill Btnlnde Dou Anadolu, haz. Bahaeddin gel, vb. Trk Kltrn Aratrma Enstits, Ankara 1985. Trk Dil Kurumu, Trk iiri zel Says, Divan iiri, Ankara, 1986, Trk Dili Dergisi'nin 415-416417/Temmuz-Austos-Eyll 1986 zel Says. Trk Dil Kurumu, Trk iiri zel Says, Eski, Trk iiri, Ankara, 1986, Trk Dili Dergisi, Ocak 1986 zel Says. Trk Dili ve Edebiyat Ansiklopedisi, 8 C., Dergh Yaynevi, stanbul 1976. Trk Dnyas El Kitab, 3 C., 2. bs. Trk Kltrn Aratrma Enstits, Ankara 1992. Trk Edebiyatnda Kahramanlk Hikyeleri, Anto loji, Der.: emsettin Kutlu, stanbul 1981. Trk Halk Edebiyat Antolojisi, haz. Cemil Yener, 2. bs. nklp Kitabevi, stanbul 1989. Trk Hikye Antolojisi, haz. Seyit Kemal Karaaliolu, nklp ve Aka Kitabevleri, stanbul 1984.

m u n asM .
Uakl, mer Bedrettin, Btiin Eserleri, haz. nci Enginn, Trk Dil Kurumu Yaynlar, Ankara, 1988. Uakl, mer Bedrettin, Btn iirleri, der. nci Enginn, Trk Dil Kurumu, Ankara 1988. Uaklgil, Halid Ziya, Alc- Memnu, nklap ve Aka Kitabevleri, stanbul, 1963. Uaklgil, Halid Ziya, K rk Kayatlar, nklap ve Aka Kitabevleri, stanbul, 1968. Uaklgil, Halit Ziya, M ai ve Siyah, yay. haz. emset tin Kutlu, nklp Kitabevi, stanbul 1988. Uyarolu, smail, Giil Sana, stanbul, 1976. Uzunarl, smail Hakk, 14 ve 15. A srlarda Ana dolu B eyliklerinde Toprak ve H alk daresi, stan bul, 1937. Uzunarl, smail Hakk, Alem dar M ustafa Paa, Mehur Rumeli Ayanlarndan Tirsinikli smail, Y lk Olu Sleyman Aalar, Trk Tarih Kurumu Yaynlar, Ankara 1942. Uzunarl, smail Hakk, Anadolu B eylikleri ve Akkoyunlu, Karakoyunlu Devletleri, 4. bs. Trk Tarih Kurumu, Ankara 1985. Uzunarl, smail Hakk, Anadolu B eylikleri ve Akkoyunlu, Karakoyunlu Devletleri, Trk Tarih Kurumu Yaynlar, Ankara, 1937 Uzunarl, smail Hakk, andarl Vezir Ailesi, An kara, Trk Tarih Kurumu Yaynlar, 1974. Uzunarl, smail Hakk, K aresi (Balkesir) Vilayeti Tarihesi, stanbul, 1928. Uzunarl, smail Hakk, K aresi M eahiri, stanbul, 1341. Uzunarl, smail Hakk, K itabeler ve Sahip, Saruhan, Aydn, Mentee, inan, H am itoullar H ak knda Malumat, stanbul, Maarif Vekaleti Yaynla r, 1929. Uzunarl, smail Hakk, Ktahya ehri: Bizans ve Selukilerle Germiyan ve Osman Oullar Zama nnda, Maarif Vekaleti Yaynlar, stanbul, 1932. Uzunarl, smail Hakk, M ekke-i M kerreme Emirleri, Ankara, Trk Tarih Kurumu Yaynlar, 1972. Uzunarl, smail Hakk, M idhat P aa ve T aif Mahkumlar, Trk Tarih Kurumu Yaynlar, Anka ra, 1950. Uzunarl, smail Hakk, M idhat ve Rt P aala rn Tevkiflerine D air Vesikalar, Trk Tarih Kuru mu Yaynlar, Ankara,1946. Uzunarl, smail Hakk, Osmanl D evleti Tekila tna M edhal, Trk Tarih Kurumu Yaynlar, stan bul, 1941. Uzunarl, smail Hakk, Osmanl D evleti T ekila tna M edhal: Byk Selukiler, Anadolu Selukileri, Anadolu Beylikleri, Ilhaniler, Karakoyunlu ve Akkoyunlularla M em lklerdeki D evlet Tekilatna

Y A R A R LA N ILA N E S ER LER

B ir Bak, Trk Tarih Kurumu Yaynlar, Ankara, 1984. Uzunarl, smail Hakk, Osmanl D evleti Tekila tndan Kapuklu Ocaklar, Trk Tarih Kurumu Yaynlar, Ankara, 1944. Uzunarl, smail Hakk, Osmanl Devleti'nin M er kez ve B ahriye Tekilat, Trk Tarih Kurumu Ya ynlan, Ankara,1948. Uzunarl, smail Hakk, Osmanl D evletinin Saray Tekilat, Trk Tarih Kurumu Yaynlar, Ankara, 1984. Uzunard, smail Hakk, Osmanl D evletinin Saray Tekilat, Trk Tarih Kurumu Yaynlar, Ankara, 1985. Uzunarl, smail Hakk, Osmanl Tarihi, 4 C., Trk Tarih Kurumu, Ankara 1994-1995. Uzunarl, smail Hakk- Karal, Enver Ziya, Osmanl Tarihi, Ankara, Trk Tarih Kurumu Ya ynlar, 1961. Uzunarl, smail Hakk, Sivas ehri: Anadolu Trk Tarihi Tetkikatndan, Rdvan Nafiz, Maarif Veka leti Yaynlar, stanbul, 1928, (es. h.) Uzunarl, smail Hakk, Vezir H akk M ehm ed Paa, VlInci Cilt, Trkiyat Mecmuasndan a.b. s tanbul,1939. ftade, Divan- ftade, stanbul, 1328, (es.h.). lken, Hilmi Ziya, tim a D oktrinler Tarihi, stanbul 1941. lken, Hilmi Ziya, Toplum Yaps ve Soya ekme, Doruktekin Yaynevi, stanbul 1971. lken, Hilmi Ziya, Trkiyed e ada Dnce Tarihi, 3. bs. lken Yaynlar, stanbul 1992. lkfisal, Mstecip, D obn ca ve Trkler, Trk Klt rn Aratrma Enstits, Ankara 1987. lksal, Mstecip, Krm Trk-Tatarlar: Dn, Bu gn, Yarn, stanbul 1980. nal, Tahsin, 1700'den 1958'e K ad ar Trk Siyas Tarihi, ilav. 2. bs. Ankara 1958. nal, Tahsin, Karam anoullar Tarihi, Ankara 1957. nal, Tahsin, OsmanlIlarda F azilet M cadelesi, Sebil Yaynevi, stanbul 1968. nsel, Kemal Edip Fatih'in iirleri, Ankara, Trk Tarih Kurumu Yaynlar, 1946, (eski harfli metin de var). nver, Bekir Sami, Kadndan Yana, Ankara, 1969. skbl shak elebi, Divan, haz. Mehmed F. avuolu, M. Ali Tanyeri, Mimar Sinan niversite si Fen-Edebiyat Fakltesi, stanbul, 1989, skdarl Mustafa Ma'nevi, D ivane-i lahiyat, haz. Dr. Mustafa Tatc, Kakns Yaynlar, Istanb'd, 2003. stn, Nevzat, H ey Sen Amerikal, Var Yaynevi, s tanbul, 1967.

YARARLANILAN ESERLER

KMC S Z . 7o I E E L K
Yavuz, Orhan, Kansu Gavri'nin Trke Divan (Metin-ncelem e-Tpkbasm ) Seluk niv., Konya,
2002.

stner, Ahad, Anadolu Azlarnda Sfat-Fiil Ekleri, TDK y. 2000. zgr, Tahir, Fehim -i Kadim, Hayat, Sanat, Divan ve Metnin Bugnk Tiirkesi, AKM, Ankara, 1991. Vahabzade, Bahtiyar, Gn Var Bin Aya Deer, Nil Yaynevi, zmir 1993. Valdemar Bonsels, Ar Maya ve Bandan Geenler, ev. Nihat Adil, stanbul, 1932. Vasf, Divan, (tenkitli basm) haz. Mehmed F. avuolu, stanbul, 1980. Vecdi, Divan- Vecdi Efendi, stanbul, 1291, (es.h.). Washington, Booker Tagliaferro, Klelikten Kurtu lu- B ir Zencinin Hikyesi, ev. Aye (Pertev) Aknc, stanbul, 1968. Yacolu, Halim - Dil, ahinkaya, Trk Kadn a irleri Antolojisi, Ankara, 1966. Yacolu, Halim, Destan Trk, Mustafa K em aller Tkenmez, Trkiye Kemalist Yazarlar ve Sanat lar Demei, Ankara, 1974. Yaz, Sleyman, B erenekli Ak Mahzuni, May Yaynlar, stanbul, 1976. Yahy Bey, Divan, Hazrlayan, Mehmed avuolu, Tenkidli bsm, stanbul nv. Edebiyat Fak., stan bul, 1977. Yahya Kemal, Tarih M usahebeleri, 2. bs. Yahya Ke mal Enstits, stanbul 1991. Yahya Kemal, E debiyata Dair, stanbul Fetih Cemi yeti, stanbul 1971. Yahya Kemal, Kendi G k Kubbemiz, 8. bs, stanbul Fetih Cemiyeti, stanbul 1987. Yahya Kemal, Siyas Hikyeler, stanbul Fetih Cemi yeti, stanbul 1968. Yamakolu, Cihan, nsan likileri: Ailede, Toplum da... B eer Mnasebetler, 2. bs. Ankara 1987. Yaa, Dursun, K ahram anlk iirlerimizden B ir Demet, Ankara 1984. Y aar Kemal, Arda Efsanesi, Cem Yaynlar, s tanbul, 970. Y aar Kemal, akrcal Efe, Ararat, stanbul, 1972. Y aar Kemal, nce Memed, Remzi Kitabevi, stan bul,1960. Yaar Kemal, Yer D em ir G k Bakr, Ant Yaynlar, stanbul, 1968. Yan, zker, Kbrs Benim Vatanm, stanbul, 1986. Yan, zker, K brs Mektubu, Varlk Yaynevi, s tanbul, 1958. Yavuz Sultan Selim Divan, haz. Ali Nihad Tarlan, Ahmet Halit Kitabevi, stanbul, 1946. Yavuz, A. Fikri, slm Fkh ve Hukuku, rfan Yay nevi, stanbul. Yavuz, Hilmi, Bedrettin zerine iirler, Cem Yayne vi, stanbul, 1975.

Yeniterzi, Emine, Divan iirinde Na't, Trkiye Diya net Vakf Yaynlar, Ankara, 1993. Yeti, Kzm, Trkenin Naklar, Kubbealt Neriya t, stanbul 1993. Yetkiner, Ayhan, A khsan i Kimdir? stanbul, 1967. Yldz, Ali, B eyaz Hrriyet, Ankara, 1964. Ylmaz Gney, Boynu Bkk ldler, Dost Kitabevi, Ankara, 1971. Ylmaz, Ali, Kanuni Sultan Sleyman'a Yazlan K asi deler, Kltr Bakanl Yaynlar, Ankara, 1996. Ylmaz, Durali, Akrebin Dans, Yedi klim Yaynevi, stanbul 1989. Ylmaz, Kaif, III. Selim (lhami),Hayat, E debi Kii lii ve Divann Tenkitli Metni, Trakya niv., Edir ne, 2001. Ylmaz, M. Kemal, Denizin Getirdii l Asker, s tanbul, 1975. Ylmaz, M. Kemal, Umurlu iekleri, iir Demeti, Denizin Getirdii l Asker, Toprak Soyu, Ya mur, Aydn, 2001. Ylmaz, Nahide, iirlerle l l Trkiye, zmir, 1997. Ynan, Mkrimin Halil, M ill Tarihimizin Ad, Ha reket Yaynevi, stanbul. Ynan, Refet, D ulkadir Beylii, Trk Tarih Kurumu, Ankara 1989. Yrcal, Stk, Kilitlenmi Dnya, Ankara, 1958. Yolsal, Tayfun, H ayat Sevince Gzel, stanbul, Hsn Tabiat Matbaas, 1976. Yuan-Xin,W ang, in deki Trk D iyalektleri Aratr m alar Tarihi, TDK y. 1994. Yunus Em re, Divan ve Risalet'n-Nshiyye, haz. Abdlbaki Glpmarl, Der Yaynevi, stanbul, 1991. Yurdakul, Mehmet Emin, D icle nnde, stanbul, 1332, (es.h.). Yurdakul, Mehmet Emin, H asta B akc Hanmlar, stanbul, 1333, (es.h.). Yurdakul, Mehmet Emin, Turan'a Doru Ey Trk Uyan, Ergenekon Yaynevi, stanbul, 1973. Yurdakul, Mehmet Emin, Trk Saz, stanbul, 1979. Y u rt Duygular, Antoloji, Trk Kltrn Aratrma Enstits, Ankara 1990. Yceba, Hilmi, Btn C epheleriyle Rza Tevfk, iir ler, M akaleler, stanbul, 1950. Yceba, Hilmi, F ilo z o f Rza Tevfk, Hayat, iirleri, H atralar, stanbul, 1958. Yceba, Hilmi, Rza Tevfk, -Hayat, Hatralar, iir leri- stanbul, 1968. Yceba, Hilmi, air E r e f -Btn iirleri ve 80 Yllk H atralar- stanbul, 1978

le H C E M .n

YA R A R LA N ILA N E S ER LER

Ycel, Can, iir Alay, stanbul, 1981. Ycel, Can, Altsbiyerde,stanbul, 1988. Ycel, Can, Kuzgunun Yavrusu, stanbul, 1990. Ycel, Haan Ali, Allah Bir, Ankara, 1961. Ycel, Yaar, Anadolu B eylikleri H akknda Aratr malar, 2 C., Trk Tarih Kurumu, Ankara 1989. Ycel, Yaar, M acaristan ve Bulgaristan'daki Trk Sanat Eserleri, Trk Tarih Kurumu, Ankara 1991. Ycel, Yaar, Timur'un Ortadou-Anadolu Seferleri ve Sonular, 1393-1402, Trk Tarih Kurumu, An kara 1989. Yksel, Nevzat, Trkiye'de G enlik Sournlar ve zm Yollar, Bayrak yaynevi, stanbul 1988. Zati, Divan- Zati, stanbul, 1257, (es.h.). Zelyut, Rza, H alk iirinde Bakaldr, stanbul, 1989. Zelyut, Rza, H alk iirinde G erekilik, stanbul, 1982. Zeren, Mehmet, Divan iiri I- Aklamal, stanbul, 1986. Zeybek, Namk Kemal, M ill Kltr Meselemiz, s tanbul 1989.

Zeytinolu, Erol, Ekonom ik Doktrinler, genl. 2. bs. Marmara niversitesi Eitim ve Yardm Vakf, s tanbul 1986. Zihni ermiki, Divan- Zihni, stanbul, 1291. (es.h.). Ziya Paa, Edibi Muhterem Merhum Ziya P a a nm Ryas, stanbul, 1932. Ziya Paa, M ukaddeme-i H arabat, Kitabhane-i Ebzziya, stanbul, 1311, (es.h.). Ziyaettin Halit, Divan- Ziyaettin Halit, stanbul, 1260, -(es.h.). Zola, Emile, D l Bereketi, ev. Hamdi Varolu, Milli Eitim Bakanl Yaynlar, stanbul, 1945. Zola, Emile, B ir Ak Sayfas, ev. Hamdi Varolu, Maarif Vekaleti Neriyat, stanbul, 1944. Zola, Emile, Hakikat, ev. Reat Nuri Ontekin, Milli Eitim Bakanl Yaynlar, stanbul, 1945. Zola, Emile, Hlya, ev. Hamdi Varolu, Milli Eitim Bakanl Yaynlar, stanbul, 1945. Zorlutuna, Halide Nusret, Bykanne, Milli Eitim Bakanl Yaynlar, Ankara, 1971. Zorlutuna, Halide Nusret, Ellerim Bom bo, Kr Y a ynlar, stanbul, 1967.

a, [a / A] is. dbl. Latin asll Trk alfabesinin ilk harfi. Ses bilgisi bakmndan geni, dz, orta da mak nlsdr. k annda ses yolu gerilmez. Ses yolu aklnda yedinci sradadr. Az biraz alr, kk dil geniz yolunu kapatr, dil hafife alalr ve ne doru kayarak ses tellerinden gelen titreim li havaya yol verir. Titreimli hava hibir engele uramadan az boluunda a s e s i meydana gelir. Orta uzunlukta, boaz yaknndan ve donuk olarak telaffuz edilir. Az boluu geni, dudaklar dz hlde iken azn arka blmnden kt iin g e ni, dz, kaln olarak nitelendirilir, fi1 a dan z ye, B atan s o n a kadar, btiinyle.\\ a takm, S em e oyunculardan kurulm u oyun takm. a, [Ar. T] (a :) is. Arap asll Trk alfabesinin ilk harfi olan elif, a, [Ar. a is. Arap asll Trk alfabesinin yirmi bi rinci harfi olan ayn harfi. Grtlak nszdr. - a - , [-a- / -e-] yap. e. 1. simden fiil tretir: b o a m a k (bo-a-m ak), oyn am ak (oy-ur-a-m ak) {eAT} (aym). bengiz-e-m ek, k a n -a-m ak 2. Fiile durum, nicelik anlamlar katarak zarf yapar: g ee , g le gle. 3. Yeterlik, srerlik ve yalcnlk bildiren birleik fiil lerde esas fiil ile yardmc fiil arasnda bir zarf fiil eki olarak yer alr: y a p a b ilm ek (yap-a-bilm ek), k a g elm ek (k-a -g el-m ek), b a k ad rm ak (bak-a-du rm ak), g id ed u rm ak (gid-e-dur-m ak), d eyazm ak (dii-e-yazm ak). 4. Trettii zarflar zamanla kalp laarak isim yapma eki durumunu almtr; tamam lanm bir iin, tarzna bal olarak ortaya km olan rn anlam katar: o y a (oy-a), ev r e (ev-ir-e), k o a (k o-a "binalarn stne kon ulan kaln y u var lak m erte k ). 5. Fiil at deiimlerinde ettirgen ve oldurgan fiillerin kuruluunu salayan -r ekinden nce gelerek balant nls grevini stlenir: gite-r-m ek, gst-e-r-m ek, kot-a-r-m ak. 6. {e l } simden fiil tretir, a t-a -m a k (a d verm ek) -a-2, [-a- / -e- / -- / -i- /-u- / --] feT} yap. e. Fiilden fiil yapma eki; pekitirmede kullanlr, k a l-a -m a k (saklam ak).

- a 1, [-a / -e / -y-a / -y-e] ek. e. smin hl eki; ad durum eki. smi ekimli fiile, fiilimsiye veya edat lara balayan isim ekim eki; asl szckteki anla ma dnii, y n elm e kavram salar; iin, ile edatlarnn grevini stlenir; ynelme durumu eki; e hli eki. {eT'} (ayn). -a2, [-a / -e / -y-a / -y-e] ek. e. 1. stek, niyet, arzu kavramlarn ifade eder, istek kipi ekimini olu turur; (eAT} (aym): gel-e-y-im , al-a-snz, yapaym (bak-a-y-tm ), g id esin (git-e-sin), y a z a (yaz-a). 2. Kk veya gvdesi nsz ile biten fiillerin geni zaman ekiminde balant nls olarak grev alr: git-e-r, g e-e-r, yaz-a-r. 3. art kipi ikinci teklik ya da okluk kii ekimli fiillerin sonuna gelerek uyar anlam katan nlemler yapar; gel-se-n -e, bak-sa-n a, tut-sa-nz-a. -a3, [-a / -e / -y-a /-y-e] {eAT} e k e. 1. imdiki zaman ekim eki. 2. Geni zaman ekim eki -ar, -r de erinde kullanlr. K ayn atsa, syn ise m idesin a rd a (a rtr). Mfredat- bni Baytar Tercemesi 3. Emir eki -sn deerinde kullanlr. K im in gn l var ise bnda du ra (dursun). " Sheyl Nevbahar. 4. Ula eki -arak ve -p deerinde kullan lr, Sen bu ev e u a (u arak) gelm i olasn. Mantkuttayr. 5. -rsa, -arsa anlamnda kullanlr. Sevdiin kim g e le (gelirse) o d a n a sevin ey le g nl. Divan- Trki-i Basit 6. Orta eki -acak de erinde kullanlr. "Bilm ezem bundan so n ra b a la rn a n e g e le (gelecek). Saadetname. 7. Ba fiil maa deerinde kullanlr. "Yedi kii, P ey g a m b er H azretin g r e (grm e e) geldk. Yz Hadis Ter cmesi. 8. Dilek ert eki -sa deerinde kullanlr. stim an dan n o la h a y y o la la r (hay olsalar). S -a m? {eAT} -a r m? -r m ?- a c a k m? -a -b ilir mi?\\ a yoru r, {eAT} On bein ci yzyldan so n ra im diki zam an ekim ek i o la r a k kullan lm aya balam tr; bugnk -iy o r; -m aktadr; -m akta g rev iy le kul lanlm tr. -a4, [-a /-e] {eAT} ek. e. 1. Ykleme durum eki (-) olarak kullanlr. "Sen m e er bu dine (dini) inkr ey ledin. Vahdetname. 2. Bulunma durum eki -da

A olarak kullanlr. B ir bunun ek lin e (eklinde) kii grm edim . Mantkuttayr. 3. ..ile anlamnda kul lanlr. B iz m allarm za, tavarlarm za m egu l idik. Mnteha. 4. ... a dein anlamnda kullan lr. n eden ipli e lem leri gzden geirip... Al Divan. -a5, [-a / -e] {eAT} ek. e. Anlam pekitirmek iin emir kipinin tekili sonuna eklenir. E y d il g e le (g el de) sen K a le n d e n ol. Tazarruname. -a6, [-a / -e] yap. e. 1. Fiilden isim treten ek. Fiilin belirttii eyleme bal olarak oluan, ortaya kan durum veya nesne, yer, yre kavram katarak isim ve sfatlar yapar: dize, doa, evre, te, sap a, y ara. 2. Fiilden isim yapma eki. Zamana bal veya za man kavram tayan isim yapar: {eT} (ayn), oz-a (nce), g e c e , sre. 3. Fiillerden ulalar yapar: a la y-a, b a t-a k-a. 4. Baz kelimelerin pekitirmesin de grev alr: sa p -a + sa la m , dp-e+dz. 5. Eski Trkede zarf fiil eki olan bu ek Eski Anadolu Trkesinde kalplaarak edat yapar, gr-e, t-e. -a7, [eT. -a /-ge > -a / -e] y a p e. Geili fiillerden sfat yapar, {eAT} (ayn). k s- a > ks-a. -a8, [-a /-e] yap. e. simler ve isim soylu kelimelerden isimler treten ek. lgili olma, dayanaklk etme kavram katarak isimler yapar: gze, tze, ilke, e r ke. gz-e, g-e, uc-a. -a9, [-a / -e / - / -i / -u / - / -y-a / -y-e / -y- / -y-i / -yu / -y-] {eAT} yap . e. 1. Fiillerden hl zarf fiilleri treten ek. 2. Kurall birleik fiillerin kuruluunda yer alan tasvir fiillerin bana getirilerek yeterlik, srerlik, yaklama kavramlar tayan birleik fiil ler kurar, a l-a + b ilm ek, b a k -a+ k alm ak , d -e+ yazm ak. N e g el r n e h o d g id e bilr te. MiftahulFerec. 3. kilemeler kurar. K a n a k an a itim. Tbb- Nebev. 4. Grmek tasvir fiilinden nceki fiile gelir ve istek kipi deerinde kullanlr. U lular gitdgi y o lc a g id e g r. 5. Bugnk -maya g reviyle edeerdir. "... zr id e b a la d la r... Miftahl-Cenne. 6. Bugnk -arak ve -p zarf fiilleri gibi kullanlr. "... evvelki g kten g e e ikinci g g e iriecek... Miftahl-Cenne. {eT}(aym). sev -e ba k t (sev erek bakt) -a+dur, {eAT} 1. G e le c ek zam ann kesinliin i bildiren k o a -o ca k tr " -ar, - r d e erin d e kullanlr. M azlum a sen kyarsan A llah s a n a kyadu r (kyacaktr). Niyazi Divan. 2. " -m ak tad r g rev in d e kullanlr. E c e l k en i basu ba n kov a d u r (kovm aktadr). Saltinname.|| a+durm ak, {eAT} S rerlik (-m akta olm ak, -m ak) an lam veren ek. A n cak b a k c a k tem am a ta s g redu ru r (grm ektedir) sanurdu. Yz Hadis Ter cmesi.]! -a+dmek, {eAT} T ezlik --verm ek, -tr-v er-m ek" anlam veren ek. C ezire karu dan g rneddi (grnverdi). Solakzade Tarihi.|| a+gelmek, {eAT) 1. G em iten b eri olag elm ek, d a im a g r lm ek an lam verir. N ie sencileyin taze fid a n n /A la n g lleri solagelm itir. Ktib. 2.

B iis g .
m a a b a la m a k . A k denizinin m evci bam dan a a g eld i (a m a a balad ). Erefolu.|| -a+grmek, {eAT} 1. -m a a devam etm ek. 2. - m a a a l m ak .| -a+kom ak, {eAT} -v e r m e k ; -p brakmak.\\ | + turur, {eAT} S ey rek o la r a k kullanlan im diki zam an ekim eki. -a 10, [Ar. / y T/L] (a :) nl. Ey! a- [Fr. a-] nek. Bama getirildii Franszca kelime lere (-siz, -sz) anlam katar, a-n orm al, a-priori, a-politik, a -s o s y a l a 1, [a (yans.)\ is. 1. ksrme, balgam karmay an latan kk. 2. Anrma, haykrma ve barmay anla tan kk. a -g r-m a k (anrm ak) a2, [a] (a :) nl. 1. Sevgi ve efkat ifadesi katarak a rma, seslenme bildirir. A yi idin gen ci, ben a d am gz nden tanrm . Efltun Cem Gney 2. Azarlama ifadesi katarak seslenme bildirilir. A uursuz, y in e kimin evini b a n a yktn d a dnyor sun? Efltun Cem Gney 3. Yazklanma ile bir likte bir hatrlatma bildirilir. A Icuzucuum, sazm y o k ki szm dinlensin. E. Cem Gney 4. nan mazlk veya ama bildirir. 5. Kabullenememe, ret bildirir. a3, [e / a] {eT} nl. 1. Seslenme nlemi; ey! [EUTS] a n d a sakntm a ! (o zam an dndm i te !) 2. armay anlatr. [DLT] a4, [aha / ] (a :) {az}] e. te. [DS] a5, [Far. / y] (a :) {OsT} nl. Hitaplardan sonra ey! anlamnda kullanlr. A. [A] ksalt. 1. as. A lay kelimesinin ksaltmasdr. 2. g k b. A lp h a y ld z la r gru bu 'nun semboldr. 3. Avusturyann uluslararas trafik iaretidir. 4. biykim. Yada znen bir vitamin grubunun ad. (A vitam ini) 5. fiz . Elektrikte a m p e rin ksaltmasdr. 6. kim. Atomda ktle saysnn semboldr. 1 . mz. Harfli notada la sesinin iaretidir. 8. Bir kt boyu (A 4:21cm x29,7cm ) standard. 9. tp. Bir kan grubu ad. 10. Madde sralamalarnda birin ci yi belirtir. A kim. A rgon 'un semboldr. A.S. [Ar. aleyhis-selm] nl. Peygamberlerin adn dan sonra S elam onun zerine olsun. anlamnda sylenen duann ksaltmas, aaa, [aaa] (a a :a :) nl. Gl bir ama, inanmama anlatr. aah, [aah] nl. 1. {az} Olumsuzluk ve ret bildiren halk ifadesi. [DS] 2. Pimanlk bildirir. 3. Acma bildirir. 4. stek, dilek bildirir. 5. Kzgnlk bildirir. ab 1, [ab /ap (yans.)] is. Dzensiz adm atma, sende leme, emekleme, imanlktan yryememe du rumlarn bildiren kk. a b -a l abal, a b -l abl. ab2, [b / aw] (a :b ) {eT} is. Av. [EUTS] [ETY] ab3, [Far. b ^T] (a :b ) {OsT} is. 1. Su. 2. m ec. arap. 3. Kanl gz ya. S ba dmek, {OsT} Suya

r a i

. 75

AB
l; h a n er vb. 4. B illu r; kristal; ije.|| b- gerdende, {OsT} 1. D nen su (billur). 2. G k kubbesi.\\ b gt, {OsT} E t suyu.| b- gade, {OsT} 1. A l | m su. 2. Sulandrlm a r a p ; kt a r a p ; bey az a ra p . 3. R a k.| b- gvre, {OsT} im i g zel ve | sindirim i k olay s.|| b- haclet, {OsT} Utan suyu; utanmann verdi i sknt ile kan ter. | b- h r | bat, {OsT} 1. H ara b elerin suyu. 2. M eyhanelerin suyu; a r a p .| b- haram , {OsTf 1. H aram su; y a | s a k su. 2. arap.\\ b- hasret, {OsT} 1. H asret su yu ; 2. m ec. A yrlk g z y a .| b- h tr, {OsT} 1. | An suyu. 2. G zel d.\\ b- hayt, {OsT} 1. H zr ? itii sylen en lm szlk suyu; bengisu. 2. m ec. Yumuak ve tatl su .| b- hayt- lal, {OsT} | 1. D udan dirilten suyu. 2. D udan c a n a can k a tan nitelii.| b- hayt- tesliyet, {OsT} Avuntunun | can lan d rcl ,| b- hayvn, {OsT} -* ab- hayat; | bengisu.|| b- hazn, {OsT} S o n b a h a r suyu; gz yam u ru.| b- faufte, {OsT} 1. Uyuyan su. 2. D ur | gun su. 3. D onmu su ; buz; kar, kra, iy. 4. B il lur; kristal; ca m ; b a rd a k ; ie. 5. K n n da duran kl vb.| b- Hzr, {OsT} H zr'n itii sylen en | lm szlk suyu; bengisu.| b- hrd, {OsT} 1. | Gnein suyu. 2. Gn . 3. Sonsuz ca n llk veren su. | b- huk, {OsT} 1. Kuru su. 2. B illu r; ca m ; | kristal. 3. Cam b a r d a k veya kadeh. 4. ie. | b- | skender, {OsT} 1. sk en d er suyu. 2. Abhayat.\\ b iret, {OsT} 1. ret suyu. 2. arap. | b- kr, | {OsT} 1. in suyu. 2. B a a r ; refah. | b- kebd, | {OsT} 1. M avi su. 2. in D enizi.| b- kevser, | {OsT} C ennet'te b ir su. | b- la l, {OsT) 1. K zl su. | 2. arap. 3. G zya.| b- ltf, {OsT} 1. Ltfn | suyu. 2. L tufkrlk,| b- M eryem , {OsT} 1. M er | yem suyu; M eryem em esi. 2. Hz. M eryem in d o ruluu ve iffeti. 3. ra; a ra p . | b- meygn, | {OsT} i . a ra p ren kli su. 2. arap. 3. G zya)] b muallak, {OsT} i. B olu kta asl duran su. 2. Gkyz. 3. G zellerin enesi.\\ b- musaff, {OsT} Artlm .sw | b- m nakid, {OsT} 1. D on .| mu su ; buz. 2. K l, h a n er vb. 3. ie; cam ; bil lur. | b- mncemid, {OsT} i . D onm u su. 2. B il | lur; cam . 3. H an er; k l.| b- m rde, {OsT} A k | m ayan su ; durgun su.\\ b- miirgn, {OsT} i. K u larn suyu. 2. Suyu, gtrld y e r d e iinden kan s rck kularnn ev r ed e k i ek irg ele ri y ed i i efsan ev i b ir em e)] b- m rvarid, {OsT} i. n ci suyu. 2. Aksu; katarakt. | b- nb, {OsT} 1. S a f su. | 2. a ra p .| b- nlt , {OsT} i. Yararl su. 2. a | rap.]] b- nr, {OsT} i. Atein suyu. 2. K rm z a rap.]] b- nrdan, {OsT} i. E ki n ar suyu. 2. K r mz a ra p . 3. Kan. 4. Gzya. | b- net, {OsT} | i. N ee suyu. 2. Sperm ; meni.]] b- puhte, {OsT} 1. K ayn am su. 2. E t suyu. 3. P e lte .| b- pt, {OsT} | i. B e l suyu; meni. 2. Omurilik.]] b- rengn, {OsT} 1. R en kli su. 2. arap. 3. Gzya. | b- revn, | {OsT} i. A karsu. 2. m ec. H ayat.| b- rez, {OsT} 1. |

dmek, b o a km ak.| b-bz, {OsT} Su ca m b az .| | | b-bern, {OsT} Su k ylarn da g r len oyuklar.\\ b-cm e, {OsT} Su kab. | b -er, {OsT} K ahvalt, jj | b-n, {OsT} l ykay clarn kulland kuru la m a bezi; p e tem a l.| b-dde, {OsT} Su verilm i. | | | b-dn, {OsT} 1. Su kab. 2. S idik to rb a s; m esa n e.,| b -dr, {OsT} 1. Sulu; taze. 2. P arlak. 3. S a | lam bnyeli. 4. Nkteli. 5. H o; z a rif; gzel. 6. Su veren kim se; su cu.| b-dendn, {OsT} 1. akn; | s a f; bn. 2. Yenilm i; m alup.| b-dh, {OsT} G | z ellik ve in celik katan. | b-emdz, {OsT} Su m | h en disi,| b-gne, {OsT} 1. Billur. 2. ie; srahi. | 3. Ayna. 4. E lm as. 5. Sevgilinin kalbi. 6. arap. 7. Gzya. 8. K l; k a m a ; bak.\\ b-gr, {OsT} 1. Su biriken y e r ; havuz. 2. D oku m ac fr a s . | b-gn, | {OsT} 1. Suya benzer. 2. M avi renk. 3. Gkyz. 4. (K l vb. iin) p a rla k . 5. N iasta. | b-gh-kafes, j {OsT} Gkyz. | b-hz, {OsT} Ykselen su d a lg a | s.| b-hrde, {OsT} Su ien.\\ b- bisten, {OsT} | 1. Sperm . 2. B itkileri bytp besley en su veya yamur).\\ b- adalet, {OsT} D oruluun verim li lii.| b- ahtrer, 1. Krm z su. 2. arap. 3. M az | lumun gzya.\\ b- m, {OsT} 1. ile b ilir su.\\ b- tein, {OsT} 1. A teli su. 2. arap. 3. M azlu mun gzya.\\ b- te-m izc, {OsT} 1. A te y a r a dll su. 2. arap.\\ b- tenk, {OsT} 1. A teli su. 2. arap. 3. M azlumun gzya.\\ b- tep re, {OsT} 1. A te p a r a s g ib i su. 2. arap. \ b- \ tenm, {OsT} 1. A tei g steren su. 2. arap. | | b- te-reng, {OsT} 1. A te ren kli su. 2. a ra p .| | b- te-sy, {OsT} 1. A telendiren su. 2. arap. | | b- te-zede, {OsT} 1. Ate vurmu su. 2. arap. | j b- zer-s, {OsT} 1. A te g ib i su. 2. a ra p .| b- | bde-reng, {OsT} 1. a ra p ren gin deki su. 2. Karl g zy a.| b- b rn , {OsT} 1. Yam ur suyu. 2. | Yamur.\\ b- bek, {OsT} 1. Sonsuzluk suyu. 2. -* abhayat.|| b- beste, {OsT} 1. D onm u su ; buz; dolu ; kra. 2. m ec. K rista l; billu r; ie.| b- | bn, {OsT} A a k a r a s ; a a r.}] b- cvid, {OsT} 1. Sonsuzluk suyu. 2. - * abhayat.|| b- cvidn, {OsT} 1. Sonsuzluk suyu. 2. - * abhayat.|| b- cevn, {OsT} 1. G en lik suyu. 2. -* abhayat.|| b- cier, {OsT} 1. C i er suyu. 2. Gzya.\\ b- cierhn, {OsT} 1. C i eri kan ayann dkt su. 2. zntden dk len g zy a .| b- eni, {OsT} | G zya.| b- dehn, {OsT} Az suyu; sa ly a .| b| | dehen, {OsT} A z suyu; salya.\\ b- dendn, {OsT} 1. D i suyu; sa ly a ; tkrk. 2. Tkrlp atlm nesne. 3. D iin g z elli i. \\ b- dde, {OsT} 1. G zya. 2. A la k gnll b a k . \\ b- dde-i cm, {OsT} 1. K a d eh in gzya. 2. m ec. a ra p .| b| engr, {OsT} 1. zm suyu; ra. 2. a ra p .| b- | ergavn, {OsT} 1. E rguvan ren kli su. 2. arap. 3. Mazlumun gzya.\\ b- eyym, {OsT} 1. Gnlerin suyu. 2. Gn . 3. Ay .| b- fsrde, {OsT} | 1. D onmu su ; buz; d olu ; kar. 2. P elte. 3. m ec. K

AB

M I

I T O M .76

A sm a ktnden dam layan su. 2. arap.\\ b- ab5, [Ar. ab (a ;b ) {OsT} is. Ayp; kusur; eksik rezn, {OsTj 1. A sm a ktnden dam layan su. 2. lik. arap. | Sb- r, {OsT} 1. Yz suyu. 2. N am us; e j ab6, -bb [Ar. 'abb _~p] {OsT} is. Ik. re f; haysiyet.\\ b- rflen, (OsT) 1. P a r la k su ; 2. ab a1, [aba] {eT} is. Ay. [DLT] S aba ba, {eT} m ec. Yz suyu; nam us; e r e f; haysiyet; izzetinefis; D a la r d a y etiip b ir tr h y ar g ib i y em len dikenli rz; iffet; ik b a l; itib ar; m evki.| b- ry, {OsTj 1. | b ir ot; y e r m rveri; ed e n e ; ken dirik; ken dir otu, Yz suyu. 2. N am us; e r e f; haysiyet.| b- sebiik, | (C am abis sativa). [DLT] { OsT} 1. H a f i f su. 2. Sindirim i k olay y iy ec e k veya iecek.\\ b- siyh, {OsT} 1. K a ra su. 2. Tufan. 3. aba2, [eT. aba / apa 1/0 {az} is. 1. {az} Abla; byk arap. 4. K a ra su ; g lo k o m .| b- surh, (OsT} 1. | kz karde; {eT} (ayn). [DS] 2. {az} vey anne. K rm z su. 2. arap.\\ ab- akayk, {OsT} 1. a k a [DS] 3. {az} Byk anne; {eAT} (ayn). [DS] 4. y k suyu. 2. arap. 3. Gzya.\\ b- eng, {OsT} 1. {az} Kaynana. [DS] 5. {az} Teyze. [DS] 6. {eT} H avuz suyu. 2. B an y o .| ab- engerf, {OsT} 1. Al | {eAT} Ana. [DLT] 7. {eT} Baba. [DLT] ren k li su. 2. arap. 3. Gzya\\ b- rn, {OsT} aba3, - a i [Ar. lab / aba (stlk) > U ] (a b a :) {OsT} 1 .Tatl su. 2. erb et.| b- r, {OsT} 1. A c su. 2. | is. 1. Ynden dvlerek yaplan cppe, hrka, po Tuzlu jw.II b- r, {OsT} Tuzlu s/.j| b- tarab , tur, akr, kaln ve terlik yapmnda kullanlan {OsT} 1. Sevin, coku suyu. 2. arap. | b- telh, | kaba ve kaln kuma; uha; kepenek; barak; ul; {OsT} 1. A c su. 2. arap. 3. G zya.| b- t, | kee; ayak. 2. Bu kumatan yaplm, yakasz {OsT} K lcn suyu.\\ b- ykt, {OsT} 1. Yakut uzun ve bol st elbisesi. 3. Bu tr kumatan yapl ren k li su. 2. a ra p .| b- yeh, {OsT} I. E riyen bu | m n ak, bol dervi hrkas. 4. sf. Bu kumatan zun suyu. 2. Buzlu s.|| b- zehre, {OsT} 1. Safra. 2. arap. 3. a fa k aydnl\\ b- zer, {OsT} 1. Altn yaplm olan (elbise ve eya) B ata a b a n sark, ten de h il li g m lek ; / B e ld e lhu r al, stnde o suyu; yaldz. 2. S afran suyu. 3. Altn ren kli a ra p . j | som srm a y elek . Mehmet Akif Ersoy 5. mec. b- zerd, {OsT} 1. Sar su. 2. K e d e r gzya.\\ b- Yoksulluk sembol. A ba d a b ir k e b e d e b ir g iy e zindegn, {OsT} D irilik suyu; bengisu. j b- zin| n e / G zel d e b ir irkin d e b ir sev en e. Atasz. S1 deg, {OsT} D irilik suyu; bengisu. | b- zr-i kah, | aba altnda er var, Giyim kuam insann g e r e k {OsT} 1. F a rk n a varlm akszn szan su. 2. Gizli d e e ri iin b ir l olamaz.\\ aba altndan denek y ete n ek ; tannm ayan kabiliyet. 3. kiyzl. 4. D gstermek, 1. st k a p a l o la r a k tehdit etm ek. 2. z en ; d o la p ; entrika. | b- zlal, {OsT} 1. B e r r a k su. | G r n rdeki uysalln a uym ayan gizli p la n la r 2. B illu r; cam . 3. Altn ren kli arap.\\ b-kend, bulunmak.\\ aba atm ak, {az} 1. K en disin i kurtar {OsT} 1. Su g e id i; dere. 2. Havuz.\\ b-kr, {OsT} mak. 2. B irin e y k olm ak. [DS]|| aba gibi atm ak, P is s u y o lu veya ukuru.| b-nk, {OsT} 1. Sulu. 2. | {az} 1. B yk s z s y lem ek ; m b ala a l konu Is la k ; nemli. | b olmak, Erim ek, su hlin e g elm ek ; | mak. 2. P a la v r a a tm a k; yksekten atm ak. 3. iintvbeyi bozm ak. | b -rh , {OsTj Su yolu. | b-rhe, | | nek. 4. (K a r iin) la p a lapa, iri p a r a la r h lin de {OsT} Su yolu.\\ b-rne, {OsT} Su m hendisi.j| byam ak. [DS]|| aba giymek, D ervili e soyun m ak.| | seyr, {OsT} Su g ib i akan. | b-svr, {OsT} 1. Su | aba grei, spor. K e ed en yap lm y e le k giym ek stnde yzen. 2. Su y zeyindeki kabarck.\\ bsu retiyle y a p la n b ir g re tr.| aba kebe, {az} | svrn, {OsT} Su veya a r a p zerin deki kp k Uygunsuz; densiz. [DS]|| abas yank, m ec. k, le r ,| b -r, {OsT} Su arlts; e la le .| b-b, | | sev d a l.| abaya brnm ek, m ec. lm ek.| aba ye | | {OsTj D ere g ib i a a la r a doru a ka n su; akarsu . | | ninden atm ak, {az} nmek. [DS]|| aba yenin b-ins, {OsT} 1. Sudan anlayan. 2. Su y o lu y a p an den yldz gstermek, K an drm aya a lm a k .| a| kim se. 3. G em i klavuzu.| b-tb, {OsT} G zellik; | bay atm ak, Ykmllkten kurtulm ak; y ap m ak p a r la k lk ,| b-tbe, {OsTj 1. Su k ov a s; bahvan | zoru n da olduu ileri d ev retm ek veya brakmak.\\ ibrii. 2. Gne biim in de y a p la n m cevher. | b | abay sermek, T eklifsizce y er le m ek ; p o stu s e r dne, {OsT} Su ve ek m ek.| b kil, {OsT} 1. Su ve | m ek .j| abay yakm ak, A k olm ak, birin e tutulmak. k il; yer. 2. F a n i vcut.\\ b hev, {OsT} 1. Su ve h a v a ; 2. B ir yerin sa lk asn dan tad y a a aba4, [Ar. eb (b a b a ) > ba U ] (a :b a :) {OsT} is. 1. n a b ilir iklim zellikleri.\\ b tb, {OsT} 1. Gzel Babalar. 2. Atalar; erkek atalar. 3. m ec. Bykler; lik ; p a r la k lk ; tazelik. 2. Yol; usul. 3. Austos.\\ bileri gelenler. S b-i ulviye, {OsTj E sk i f e l s e f e ile vend, {OsT} Su k a b ; m ara p a; b a rd a k .| b-verz, | yld z bilim inde, toprak, su, hava, a te g ib i y e r yz {OsT} Suda oynayan ; su da yzen; yzge.\\ b-yr, g leri ile insanlarn talih lerin e hkm ettii sanlan {OsT} 1. Sulayan; sulayc. 2. mec. B ollu k g etiren ; y ld z la ra verilen a d ; p ed e ra n - blend. | ba ve | b ereketlen d iren ,| b-yr, {OsT} 1. Sulayclk. 2. | ecdd, {OsT} A talar; b a b a la r ; dedeler. m ec. Yardm.\\ b-yr-i himmet, {OsT} H im m et a ba5, [Ar. ab L^l] (a -b a :) {OsT} is. 1. Ykler; ay a rd m .]| b-zh, {OsT} 1. Su sznts. 2. Gzya. rlklar. 2. Sorumluluklar. 3. Bir ift sandk veya ab4, [Ar. b > Far. b *_jT] (a ;b ) {OsT} is. Austos ay. denk.

ABA
abab, [Ar. ab'ab (a b -a :b ) {OsT} is. Sz kar bad ehrinde retilen ak sar renkli yar mat, kaim tarih ipek kt tr, abaft, [Far. bft o i U ] (a :b a :ft) {OsT} is. ok sa lam ve sk dokunmu bir tr kaln kuma, abaga, [Mo. abagka / abaka] {eT} is. Babann aa beyi; babann kk kardei; amca. [Nevy] [Mhenn] abahan, [? abalcan / abahan] {az} sf. 1. Tembel; u~ yuuk. 2. akm. 3. Kaba adam. [DS] ab ajur, [Fr. abatre (krm ak) > abat-jour] is. 1. Lamba nn gze dorudan gelmemesi iin zerine ge irilen buzlu cam, kt gibi maddelerden yaplm huni' biimindeki rt. 2. Abajur siperlii bulunan masa veya ke lambas, abajurcu, [abajur-cu] is. Abajur reten, satan kii, ab ak , - [abak] {az} is. ocuk oyunlarnda say; kama; gol. [DS] S abak atm ak, {az} Oyunda g o l a tm a k; say kazan m ak; kam a basm ak. [DS] abak2, [abak] {eAT} is. Put; suret; heykel. abak% [abak] {eAT'} is. Koku kutusu. abak4, [Lat. abacus > Fr. abaque] is. -* abaks, abak, [aba-k] {eT} is. Bostan korkuluu. [DLT] abaks, [Yun. abaks > Lat. abacus] ( a b a kus) is. 1. mim. Eski Yunan mimarisinde Dor slbu stunla rn zerindeki kare eklinde, profili yayvan anak biimli balklar. 2. Birimlere gre stunlara b lnm tablodan ibaret basit parmak hesab yap mada kullanlan say tablosu, abaks, [Yun. abaks / Lat. abacus] is. mat. Drtgen bir ereve iine onarl sralar hlinde dizili say boncuklar. abal, [Ar. bl JM ] (a :b a :l) {OsT} is. Develer. abalak, - [ab (yans.) > ab-a-la-k] {az} sf. 1. Tom bul; iman; etli. 2. is. Meme ocuu. [DS] abalam ak1, [aba-la-mak] {az} g l . f [ - r ] [-l()-y o r] Yeni elbise giydirip kuatmak. [DS] abalam ak2, [ab (yans.) > ab-a-la-mak / apalamak] {az} g s z .f. [ -r ] [-l()-y o r] 1. (ocuk iin) emek lemek; arada srada yrmeye almak; ilk adm larm atmaya balamak. 2. Yerde srnmek; sr nerek yrmek; eilip emekler gibi yrmek. [DS] abalayp gitmek, A p al a p a l yrm ek; p a y ta k p a y ta k yrm ek; to p a lla y a ra k yrm ek. abalam ak", [aba-la-mak] {az} gsz. f. [-r ] [-l()y o r ] Korkmak. [DS] abalanm ak, [aba-la-n-mak] {az} dnl. f . [-r ] Bi rinin zerine ullanmak; abanmak. [DS] abal1, [abal] {eT} iinl. Bir eyi azmsama srasnda sylenir. [DLT] abal2, [aba-l] sf. 1. Aba sahibi, aba giyen. 2. m ec. Tasavvufa giren kimse; dervi. 3. Yoksul. 4. (az} Kyl. [DS] 5. Becerikli; yiit. S abal frenk, {az} K urnaz; cin fik irli. [DS]

nndan syler gibi konuan adam, abab, [Ar. ebb > abb (a b a :b ) {OsT} is. Otu ok olan yerler; ayrlar; meralar, ababil, [Ar. ebabil] {az} is. 1. Krlang. 2. Krlan g yavrusu. [DS] ababiyet, [Ar. ab'biyyet (a b -a:b iy et) {OsT} is. Sz kamndan sylermi gibi konuabilme. ab-absrdo, [Lat. ab-absurdo (sa m a y o lu y la a n la tm)] is. man. Olmayana ergi, abac, [aba-c] is. 1. Aba yapm, retim ve satm ii ile uraan kimse. 2. m ec. Bedavac, bakalarnn srtndan geinen; bedavadan yiyip ien; asalak. 3. {az} Yalan syleyen; atc. [DS] S abac kebeci, 1. Olur olm az kim seler. 2. {az} U zak y akn a k r a ba, tam dk ve dostlar. [D S]|| Aba kebeci, ya sen neci? 1. H i ilgisi bulunm ayan kim se. 2. ",Sen b r a k d a ilg ililer konusun; sa n a d a n e olu yor? an lam larn d a k m sem e y o llu uyarm a. aback, - [aba-ck] {az} is. Anne. [DS] abacdk, - [aba-c-lk] is. Aba yapm, retim ve giyecek yapm, satm ii. aba, -c [aba-] {az} sf. (ocuk iin) annesi gibi; annesine eken; annesi ahlaknda. [DS] aba, [aba-] {eTj is. 1. ocuk korkutulan hayal bir varlk; umac. 2. Ar basma; kbus. [DLT] a bad, [Ar. abd > a'bd ^ ' ] (a -b a:t) {OsT} is. K leler. abad1, [Ar. ebed > bd jIjT] (a ;b a :d ) {OsT} is. Son suz gelecek zamanlar. abad2, [Far. bd ibT] (a :b a :d ) {OsT} sf. 1. (Y er iin) bayndr; imar edilmi, mmur; enlikli. 2. is. Yer, ehir, kent. 3. (K elim e so n la rn a getirildiin de) okluk, arlk, doluluk, bolluk bildirir. erefabat, S a d a b a t. S1 abad etmek, Mutlu klm ak, n e elendirm ek, donatm ak, gnendirmek.\\ abad ol mak, Mutlu klnm ak, neelendirilm ek. abadan1, [aba-dan] {az} is. 1. Sofra rts. 2. Bir tr ince battaniye. 3. Geni omuz rts. 4. Kaln kumatan yaplma ilemeli ve cepkene benzer bir tr ceket; aba. [DS] abadan2, [Far. bdn jb tT ] (a :b a :d a :n ) {OsT} sf. 1. Mamur; bayndr. 2. Zengin. abadan3, [Far. habbe (kpk) > aba-dan] {az} zf. (Konuma iin) mesnetsiz; dayanaksz; aslsz. [DS] abadan4, [hop / ab (yans.) > ab-adan] {az} zf. Ans zn; habersiz; birdenbire. [DS] abadani, [Far. bdn ^yblT] ( a :b a :d a :n i:) {OsT} is. Bayndrlklar; mamurluklar; enlikler, abadi, [Far. bd pljT] (a :b a :d i:) {OsT} is. 1. Bayn drlk; mamurluk; enlik. 2. Hindistann Devleta-

ABA ab am 1, [aba-m] {eT} zf. 1. imdi. [Gabait] 2. Eer; ayet. [EUTS] fi3 abam birk, E e r; a y et; b ir d e f a . [EUTS] abam 2, [Far. bm jU (a ;b a :m ) {OsT} is. 1. Kule. 2. T] Gvercin kulesi. 3. Burlarla ilgili bir iaret, abam ak, [aba-mak] gl. f . [ - r ] [-b ()-y o r] 1. (irkin ve kusurlu bir kz iin) birini kandrarak o kz ile evlendirmek. 2. Kusurlu bir mal, maln kusurunu gizleyerek ya da baka yollarla kandrmak suretiyle birine satmak. 3. Bir eyi birine zorla yaptrmak. 4. Bir suu, ilgisi olmayan birine yklemek, iftira et mek. 5. Birini iten, almaktan alkoymak. 6. Gi yilecek bir nesneyi omzuna atmak, abamu, [? abamu] {eT} sf. Daimi; ebed; lmez; meng; beng; sonsuz. [EUTS] abamulug, [abamu-lu] {eT} sf. Daimi olan; ebed; beng; lmez. [EUTS] aban, [Far. bn OU] (a :b a :n ) {OsT} is. 1. ran tak viminde Gne ylnn sekizinci ayna verilen ad. 2. ran mitolojisinde bu ayda olacaklara hkmeden melein ad. fi1 bn-gh, {OsT} Gne ylnn onuncu gn. 2. Ira n m itolojisin de bu onuncu gn le g rev li m elek. ab an a1 [Far. b-ne] is. 1. Suyu bol memleket. 2. , Ana su. abana2, [Yun. a-pona] {az} sf. Bedava. [DS] abandrm a, [aba-n-dr-ma] is. Abandrmak ii. abandrm ak, [aba-n-dr-mak] gl. f . [-r ] 1. Birinin abanma iini yapmasn salamak. 2. {az} Deveyi yere kertmek; htrmak; diz ktrmek. [DS] abandone, [Fr. abandone] is. spor. Boksta taraflar dan birinin dviiemeyecek duruma gelip ma terk etmesi. abang, [abang] (aban ) {eT} e. art edat; ayet; eer. [DLT] [EUTS] abanges, [Yun. apangios] {az} sf. Beceriksiz; akl sz; akl kt. [DS] abani, [Ar. bm (a b a :n i:) (OsT} is. 1. Krem rengi pamuklu dokuma zerine turuncu ipekle kas nakta ilenmi kuma. 2. sf. Bu tr kumatan ya plm elbise, sark, boha, yorgan yz ve kundak, abanlam ak, [aban-la-mak] {az} gsz. f . [-r ] [-l()y o r ] 1. Yrrken admlarn uzun atmak; geni admlarla yrmek; arnlamak. 2. Bir engelden ve ya arktan atlayarak gemek; uzun atlamak. 3. Emeklemek; emekleyerek yrmek. [DS] abanm a, [aban-ma] is. Abanmak fiili ve durumu; ardlma. abanm ak, [eT. abm-mak > aban-mak] dnl. f. [-r] 1. B ir eyin zerine kapanmak, gvdesinin byk bir blm ile zerini kaplamak; ullanmak; da yanmak; istinat etmek; yaslanmak; yastanmak; yu mulmak. 2. B ir nesnenin zerinden eilip uzanarak sarkmak; eilmek. 3. Birinin veya bir eyin zerine

I M I IC E S M .7 8
arlnn byk blmn verecek ekilde yas lanmak. 4. {az} Birinin srtndan geinmek; asalak yaamak; geimini bakasna yklemek. [DS] 5. {az} Yz st dmek. [DS] 6. Yz st yere uza np yatmak. abannam ak, [aban-la-mak / abannamak] {az} gsz. f [->'] [-n()-yor) 1. Abanlamak. 2. Komak. 3. Bo yere bir i yapmakszn gidip gelmek. 4. Emekle mek. 5. Geni admlarla bir yeri lmek; admla mak. 6. Bir ie hzla girimek; ie koyulmak. [DS] abanoz, [Yun. ebenos / Ar. abns] (a b a n o z ) is. bot. 1. Hindistanda yetien sert, siyah ve ar keresteli bir aa (D iospyros ebenum ). 2. Uzun sre su iin de braklmak suretiyle siyahlamas salanan aa. 3. argo. Genelev (stanbul'un A ban oz sem tinden) 4. sf. (Abanoz gibi) sert ve siyah olan. 5. sf. Aba nozdan yaplm olan. S abanoz kesilmek, 1. Aban oz g ib i sertlem ek. 2. K irden veya gneten aba n o z g ib i kararmak.\\ abanoz yrekli, A cm asz kii. abanozgiller, [abanoz-gil-ler] is. bot. Scak lkelerde yetien 350 kadar tr bulunan kerestesi sert ve siyah aaklar familyas, (D io sp y ra cea e). abanozlam a, [abanoz-la--ma] is. Abanozlamak ii. abanozlam ak, [abanoz-la--mak] dnl. f . [-r ] 1. (Kereste iin) uzun sre suda brakldnda sert lemek ve siyahlamak. 2. Gnete yanmak; plaj larda gnelenme yznden deri kalnlamak ve esmerlemek; bronzlamak. abansz1, [aban-sz] sf. Davranlar kaba, zensiz olan. abansz2, [ap+a/n-sz > aban-sz] {az} zf. Anszn; birdenbire; apansz. [DS] abanlanm ak, [Ar. ahbb + T. -la-n-mak] {az} dnl. f . [-r ] Tanmak; arkadalk, dostluk kur mak. [DS] abapu, [Ar. aba + Far. p (a b a .p u .) {OsT} sf. 1. Aba giyen; dervi. 2. Yoksul. 3. Keyif ehli; rint. a b a r1 [Ar. bir > br jU ] (a :b a :r ) {OsT} is. Su ku , yular. ab ar2, [Far. br jU ] (a :b a :r ) {OsT} is. Hesap defte ri. 0 b r-gr, {OsT} H esa p defterin i tutan; m uha s e b e c i; saym an. a b a ra 1 [Ar. abre] {az} is. 1. Buday ambar. 2. , Hayvan yemlii. 3. Geni delikli kalbur. 4. Bu dayla kark saman. [DS] ab ara2, [Ar. (Suriye) abbra] {az} is. 1. Su deir menlerinde, suyun basncn artrmak amacyla ya plm huni eklindeki byk aa oluk. 2. Tarlada suyu aktmaya yarayan st ak aa oluk; kanal. 3. ift srerken sabann toprakta at arklar; izi.

1 M K 5 S M .7 9

ABA

4. Ahap ky evlerinin tavanlarnda iki direk aras boluk. [DS] abark, [abar-k] (a b a n :k ) {az} is. Tela ve heyecan bildirir. [DS] ab arm ak 1, [ab (yans.) > abar-mak] gsz. f . [ -r ] 1. Kabarmak. 2. iirilmek; abartlmak. 3. {az} Ken dine gvenmek. [DS] ab arm ak 2, [eT. apar-mak > abar-mak] {az} g l . f [r] 1. Almak; alp gtrmek. 2. Alvermek. [DS] abart, [ab (yans.) > abar-t-] is. 1. Bir eyi olduun dan byk ve ar gsterme. 2. ed. Arlk sanat; mbalaa. 3. nl. {az} Korkutma barts. [DS] S abarty basm ak, {az} K arsn d akin i korku tm ak iin ba rm ak. [DS] abartc, [ab (yans.) > abar-t--c] is. ve sf. Olaylar abartarak anlatmay alkanlk edinmi kii; palav rac. abartclk, - [ab (yans.) > abar-t--c-lk] is. Bir eyi veya olay olduundan daha byk veya ar gsterme huyu; mbalaaclk, abartl, [ab (yans.) > abar-t--l] sf. 1. Bytmede lszce davranlm; ok ar bytlm; m balaal. 2. Allmn dma taan, yadrganacak lde. S1 abartl rol, tiy. Oyun esn a sn d a j e s t ve m im iklere, s e s e a r r o l y k lem e; m etne a r e k lem elerd e bulunma. abartlm a, [ab (yans.) > abar-t-l-ma] is. Abartma iine urama. abartlm ak, [ab (yans.) > abar-t-l-mak] edil. f . [-r ] Birisi veya bir olay hakknda abartmada bulunul mak; abartmak ii yaplmak; mbalaa edilmek. K onu m ed y a d a a b a rtld . ab artm a, [ab (yans.) > abar-t-ma] is. 1. Ar nem vermeden dolay olduundan byk veya stn gsterme; mbalaa. 2. ed. Anlatm daha etkili ve gzel klmak iin bir olay, bir dnceyi veya ger ei ar bytme veya kltme eklinde yaplan edeb sanat; mbalaa sanat. 3. Bir metni okurken dinleyicilerin ilgisini ekebilmek iin sesi ykselt me, alaltma yannda baz ses ve heceleri uzatma gibi ses oyunlarna bavurmak. 4. Yazarken oku yucunun ilgisini ekmek iin kelimelerle ar ss leme yapmak sanat; tumturak, ab artm a sanat lar, 1. o k sk kullanlm a k la yatkn a b a rtm a la r (T ebli ); 2. o k se y rek kullanlm a k la yatkn ab a rtm a la r ( rak); 3. A kla yatkn olm ayan ve h i bir kim se tarafn dan kullanlm am a b a rtm a la r (Gulv). abartm ac, [ab (yans.) > abar-t-ma-c] is. Bir olay olduundan daha byk ve ar gstermeyi huy edinmi kii; abartc; mbalaac, abartm aclk, - [ab (yans.) > abar-t-ma-c-lk] is. Bir olay olduundan daha byk ve ar gsterme tutumu; abartclk; mbalaaclk. ab artm ak 1, [ab (yawj.j>obar-t-mak / abar-t-mak ?

g l.f. [-r ] 1. Bir eye olduundan ok nem vermek; ar bytmek; byksemek; b ytmek; dallandrmak; izam etmek; mbalaa et mek; iirmek. 2. Bir olay aktarrken ar davran mak; ly karmak. {eAT} (ayn) 3. Allmn dnda gerekletirmek. 4. {az} Yalan sylemek. [DS] 5. {az} Ar vmek; pohpohlamak. [DS] ab artm ak 2, [apar-t-mak / abartmak] gl. f . [- r ] 1. Armak; almak. 2. Takas yapmak; deitirmek, abartm al, [abar-t-ma-l] sf. ve zf. Abartlm olarak; abartl; ilaveli; mbalaal, abartm asz, [abar-t-ma-sz] sf. ve zf. 1. Ar ve lsz bir durumu bulunmayan; gerekte olduu gibi. M akalelerd e, ileri srlen g r le r a b a r t m asz e le a ln m a ld r. 2. nanlmas mmkn ol masa bile gerekte olduu gibi; mbalaasz; hilaf sz. U lu da d a k i k a r abartm asz iki m etre v a rd . abas, [aba sub > aba-s] {eT} is. Eski Trk inancnda kt ruhlara verilen ad. aba, [aba- / aba] {az} nl. Sevgi ifadesi ile sy lenen kz karde sz. [DS] abao, [t. abasso (aa )] (a b a 'o ) sf. dnz. Gemi yelkenleri iin "Aa indir! komutu, abat, [Far. ibt > bt JU] (a :b a :t) {OsT} is. Koltuk altlar. abay, [Ar. kaba / aba (stlk) > abay] (a ba :y i) {OsT} is. Kei klndan yaplan bir dokuma ve giye cek. ab aytaran , [Ar. abaysarn jlJ ^ ] {OsT} is. Kekik gibi gzel kokulu bir ot; biberiye; mercankk, abayt, [? abayt] {az} sf. 1. irkin. 2. Kt huylu. [DS] abaz, [? abaz] {az} sf. 1. Fesat. 2. ddiac; inat. 3. Dangalak. 4. iman; etli; grbz. 5. is. Ay yav rusu. [DS] S abaz abaz olmak, R en gi so lm a k ; benzi um ak; kan sz h le gelm ek. | abaz abaz ye | mek, Azn d old u ra d o ld u ra y em ek ; obu r g ibi yutm ak. | abaz abaz yrmek, Byk a d m la r a ta | r a k yrm ek; sa lla p a ti yrm ek. Abaza, [abhaz] is. 1. Bir Kafkas kavmi. 2. Bu ka vimden olan kimse; Abhaz. A bazaca, [Abaza-ca] is. Abazalarm konutuu dil. 56 eit sesleri vardr. Tamlama ve cmle yaps bakmndan Trkeye benzer, abazan, [ing. habe (yiyecek) > abazan ?] is. argo. 1. Uzun sre cinsel ilikide bulunmad iin id detli bir arzu iinde bulunan erkek. 2. A ve yoksul kimse. S abazan kalmak, Uzun s re cin sel iliki d e bulunam am o lm a k .| abazan olmak, K a d n a | kar istekli olm ak. abazanlk, - [abaz-an-lk] is. Uzun sre cinsel ili kide bulunamama hli, abazmak, [abaz--mak] {az} gsz. f. [ - r ] 1. (Aa

ABA

O T M I f C tS M .B o
ri dervileri. 3. {az} Dnlerde davul zuma al mak suretiyle insanlar elendiren kimse; abdal davulcular. [DS] 4. Perian klkl kimse. 5. {az} Dilenci. [DS] 6. (15. yy.dan sonra) dervilerin kl na brnerek dolaan akl hastas; deli; meczup; mecnun; divane; tilbe; ahmak; bn. {az} (ayn) [DS] 7. Temiz yrekli, hile bilmez; safderun. 8. {az} ingene. [DS] 9. {az} Serseri. [DS] 10. {az} Snneti. [DS] 11. {az} Avare. [DS] 12. {az} Tembel. [DS] 13. {az} Beceriksiz. [DS] 14. {az} tibarsz. [DS] 15. {az} Tamahkr. [DS] 0 Abdala malum olur, B ir iin o la ca n baz k i iler n c e den sezince, onun d oru bildiin i y a n a k a ile ifa d e etm ek. (T rke a p ta l k elim esi ile kartrlarak)\\ Abdal ata binmi, bey oldum sanm, L a y k o l m ad b ir m ak am a g e e n kim senin kendini o ra y a layk g rm esi.| Abdal dili, A n a d o lu d a A bdal, | G ey g el ve C a rc a r a d verilen Yrklerin ken di a r a larn d a konutuklar g izli dil. | Abdaln karn do | yunca gz pabularnda olur, K en d i karm dnen kim selerin dostluu a n ca k ii bitinceye k a d a r srer.\\ abdal otu, {az} A fyon; esrar. [DS] abdalan, [Ar. abdl > abdln j^JoT] (a b d a :la :n ) {OsT} is. Abdallar, abdallanm ak, [abdal-la-n-mak] {az} dnl. f . [-r] Dilenmek. [DS] abdan, [Far. b-dn OI-bT] (a :b d a :n ) {OsT} is. Su ka b. abdar, [Far. b-dr (su tutan) _>JuT (a :b d a :r ) {OsT} ] sf. 1. (Meyve iin) taze ve sulu. 2. Suyu bol; sulak. 3. (Mcevher iin) renkli ve parltl. 4. m ec. (Sz ve iir iin) gzel nkteli, ince ve zarif anlaml. 5. (Kl, kama vb. iin) keskin, parlak ve zal, abdendan, [Far. b-dendn {OsT} is. akn; saf; bn. abdeslik, -i [abdest > abdes-lik] {az} is. 1. Evlerde el yz vb. ykanan yer. 2. Banyo. [DS] abdest, [Far. b (su) + dest (el) o-.jbT] {OsT} is. 1. El suyu. 2. slamiyette ibadetten nce Kuranda emredildii gibi dirseklere kadar elleri, yz ve ayak lar ykamak, ba ve kulaklar meshetmekten ibaret olan temizlik. 3. rtm ece. Dk; idrar. S1 abdest alm ak, b a d e t n cesin d e fa r z ve s nn etlerine riayet e d e r e k tem izlenm ek. A bdest aldlar, nam az k ld lar, tek b ir ektiler, h ela lletiler. m er Seyfettin.| | abdest bozmak, K k veya byik tuvalet ihtiya cn giderm ek.]] abdesti bozulmak, A bdestin a rt larn dan birin i kaybetm i olm ak, yen iden a b d est a lm a g e r e i olm ak]] abdesti gelmek, Tuvalete gitm e ihtiyac duymak.]] abdestinde namaznda, b a d eti ile m egu l d in d ar (kii).| abdestinden | phe olm amak, K en disin e gveni tam olm ak}] abdestsiz yere basm am ak, D in em ir ve y a s a k la r a (a :bd en d a :n )

iin) kabarmak; imek. 2. (Yara iin) imek. [DS] abazrm ak, [aba-z-r-mak] gsz. f . [-r ] {az} 1. Uzun sre yorucu ilerde almaktan dolay yorgun, hlsiz dmek. 2. i boalmak; ii rmek; kof lamak. [DS] abba, [Aramca. abba (b a b a )] is. 1. Dou kilisesinde piskoposlara verilen ad. 2. {az} Dede; byk ba ba. [DS] 3. Yabanc byk kadn veya kz. abbak, - [ap+a/k / abbak # 1] {az} sf. 1. Bembe yaz. {eAT} (ayn) 2. Beyaz tenli; sarn. 3. Kel; sa sz. [DS] abbas, [Ar. abbs ^ L ^] (a b b a :s ) {OsT} is. Aslan. Abbasi, [Abbs (Hz. M u h am m ed in am cas) > Ab bas (a b b a :s i:) sf. 1. Hz. Muhammedin am cas Abbasm soyundan gelen halife ailesi ile ilgili. 2. slam tarihinde Emevilerin yerini alan halifeler hanedan. 3. is. Bir mecidiye deerindeki eski bir ran paras. abbaz, [Far. b (su) + bz (oynayan) jU <_>!] (a :b b a :z ) {OsT} is. Su cambaz, abbi, [Ar. habbe] {az} is. Dar. [DS] S abbisi ba na, D ars bana. abca, [ab-ca / abu-ca] {az} is. Amca. [DS] abcal, [ap / ap > ap-al > abcal ?] {az} sf. Bir sakatl olmad hlde topal gibi yryen. [DS] S abcal abcal yrm ek, {az} k i y a n a o k a e ile r e k y r m ek; rd ek g ib i yrm ek. [DS] abcalak, - [abcal-a-k] {az} sf. -* abcal. [DS] abcalam ak, [abcal-a-mak] {az} gsz. f . [-r ] [-l()y o r ] Bacaklarn ayrarak yrmek. [DS] abcallam ak, [abcal-la-malc] {az} gsz. f . [ - r ] [-l()y o r ] 1. Sk ve telal admlarla yrmek. 2. Boca lamak; armak. 3. Byk admlarla yrmek. [DS] ab, [ab (av) > ab- / aw-] {eT} is. Av hayvanlar n bir yere doru sren; avc. [ETY] [KPy.] abd, [Ar. abd -u*-] {OsT} is. 1. Allaha gre insan. 2. Kle; bende. 0 abd-i sim, Sulu kul. | abd-i dl, | K astsz o la r a k yolunu k ay b ed en ve sahibin in evini bu lam ayan kle. | abd-i m ahcur, N ikh, alm s a | tm, bor, rehin g ib i bir takm k iisel tasarru flar yapm aktan y a sa k l kle. | abd-i m asur, D m ana | e s ir den kle. | abd-i mezun, M utlak y a d a b e d e l | k arl n d a azat ed ileb ilm esi iin ticaret y a p m a s na izin verilen k le .| abd-i miiter, P a r a ile satn | alnm kle. abdal, [Ar. bedel / bedii (tank) > abdl Jl-M] (abd a :l) {OsT} is. tasvf. 1. Nefsini terbiye etmek zere dnya ilerinden uzaklaarak Allaha ibadet ve zik re ynelmi kimse; abit; zahit; veli; sofu; dervi. {eAT} (ayn) 2. B ir eye akl yormaz, kalender yaa yl gezgin derviler; Kalenderiye grubunun serse

0H R M .81
uym akta titiz davranmak.\\ abdest tazelemek, A b desti bozu lm ad h ld e tek ra r a b d es t alm ak. M escit odasn n nn deki ta y a la kta , iki bklm, abdestin i tazeliyordu. m er Seyfettin.| abdest | vermek, B irin i kusurlu davran veya dikkatsizlii yznden azarlam ak, uyarm ak, dikkatini ekmek', a b d est aldrm ak. {eATj (ayn) | abdest virmek, | {eAT} iy ic e d a rlm a k ; halam ak. abdesta, [Far. bdest-n OU-JuT] (a :b d esta :n ) {OsT} is. Su ibrii. abdestbozan, [abdest+boz-an] is. Tenya, kl kurdu. 0 abdestbozan otu, bot. G lgillerden g zel k ok u lu kan krm zs i e k le r a a n b ir ot, (Poterium spinosm). abdestdan, [Far. bdest-dn {OsT} is. Su ibrii, abdesthane, [Far. bdest-hne .U^juT] (a b d esth a:ne) {OsT} is. 1. Abdest almak iin zel olarak ya plm yer. 2. Doal boaltm ihtiyalarnn gideril dii yer; ayakyolu; hela; kenef; memiane; mema; tuvalet; yznumara; W C; 00. abdestli, [abdest-li] sf. (Kii iin) abdest alm ve ab desti bozulmam olan, abdestlik, -i [abdest-lik] is. 1. Abdest almak iin zel olarak yaplm yer. 2. Eskiden abdest almak iin giyilen kollar kolayca svanabilen geni ve hafif elbise. 3. {az} Eski din adamlarnn en ste giydikleri n ak boy elbisesi. [DS] abdestsiz, [abdest-siz] sf. 1. (Kii iin) abdesti bo zulmu olan, ibadet edebilmek iin abdest almak zorunda olan. 2. m ec. Gnaha girmi olan. 3. {az} Korkmaz, ekinmez; senli benli; saygsz. [DS] abdi, [Ar. abd (kle, kul) > abd _S-^] (a b d i:) {OsT} sf. 1. Kleye ait. 2. Hizmetkra ait. abdiciz, [Ar. > Far. abd ciz (a bd ia:ciz ) {OsT} sf. Aciz kul; (A lak g n ll l k ifa d e etm ek zere sylenir.) abdiyet, [Ar. abd > abdiyyet] {OsT} is. Tanrya kul luk etme; ibadet etme; kulluk, abdlbatn, [Ar. abdHil-batn bur. abdlleziz, [Ar. habbl-lezz 1.JUJI ] {OsT} is. 1. Akdeniz evresi ile Afrikann kumluk alanlarnda yetien, eskiden papirs yaplan ok yllk bir ot, (Cyperus esculentus). 2. Bu bitkinin yenebilen, tatl ve bol niastal kk yer alt yumrular; yer bade mi. abdsselam, [Ar. yabruhu-anem j-jjh.] {OsT} is. bot. Kk kk bir adama benzer bitki; adamo tu, (M an drogora offcin aru m ). abe, [a (yans.) + be (yans.)] {az} ( a be) nl. Hey anlamnda kullanlan bir seslenme ve dikkati ek me sz. [DS] -ut] {OsT} sf. O(a :b d estd a :n )

ABE

abece1 [A-Be-Ce] is. Alfabe; elifba. (A lfabem izdeki , ilk harfin okunuu a ln a ra k y aplm y en i k eli m e.) abece2, [Ar. abece {OsT} is. Ahmak kimse, abecesel, [a-be-ce-sel] sf. 1. Alfabe ile ilgili. 2. Alfa betik. 3. Alfabedeki harf srasyla, abeci, [? abe-ci] sf. argo. 1. Aptal. 2. {az} Palavrac. [DS] abede, [Ar. bid > abede J-^] {OsT} is. badet edenler; tapanlar. S abede-i esnam , P uta tapan lar. | | abede-i evsn, P uta tapanlar. abefan, [Far. b-efn ulisl <_jT] (a :b e fa :n ) {OsT} sf. 1. Su saan. 2. {OsT} eyen. S abefm etmek, {OsT} em ek. abeft, [Far. beft cui] (a :b eft) {OsT} is. ok salam ve sk dokunmu bir tr kaln kuma, abek, [Far. bek (a :b e k ) {OsT} is. 1. Sulu eyler; ii su dolu nesneler. 2. Cva. 3. Sivilce; ban; ka barck. a bel, [Ar. a'bel J ^ l] (a-bel) {OsT} sf. 1. (Ta iin) ok sert. 2. is. Talk da. abendam, [Far. bendm ^_jT (a:ben d m ) {OsT} ] is. Gzel ve yakkl boy bos; dzgn endam, aberasyon, [Lat. aberare > Fr. aberration] is. fz . 1. Sapma; inhiraf. 2. mec. Saptma. 3. g k b. Yer y zndeki bir gzlemcinin n hzna gre gz ard edilemeyecek bir hzla yer deitirmesi sonucu meydana gelen optik kayma; sapn. aberat, [Ar. abre > abert o ljs-] (a b er a :t) {OsT} is. Gzyalar. abes, [Ar. abes t^p] {OsT} sf. 1. Akla ve saduyuya aykr olan; mantk d; sama. 2. Gereksiz, bo yere; lzumsuz; malayani. 3. Yersiz; mnasebetsiz. 4. Kark; dzensiz. S1 abese irca, mant. O lm aya na er g i metodu.\\ abes-g, B o s z sy ley en ; sa m a sa p a n kon uan.| abes kam ak, Uygun dm eyen, | yersiz ve g erek siz szler, davranlar. | abesle iti | gal etmek, G ereksiz ve bo e y le rle zam an h a r c a ma} 1 | abesle uram ak, G ereksiz ve b o ey lerle .1 zam an h a rca m a k, {eAT} y e l kov m ak; y e l kom ak. abese, [Ar. abese {OsT} is. Yzn ek itti an lamnda Abese Suresinin ilk kelimesi. S Abese Suresi, K u r an- K erim in seksen in ci suresinin ad. abesen, [Ar. abe-en 1 ^ ] (a b e sen ) {OsT} zf. Bou na; lzumsuz yere, abesi, [ebe-s-i / abesi] {az} is. Bir iin ustas. [DS] abesiyat, [Ar. abeiyyt o l i ^ ] (a b esiy a :t) {OsT} is. 1. Bo ve gereksiz eyler. 2. Akla ve manta aykr eyler. abeslik, -i [abes-lik] is. 1. Abes olma durumu. 2. Akla, manta aykr olma durumu.

ABE
abe1, [? abe] {az} sf. 1. Dnek; hileci. 2. irkin; kt. 3. Gln. 4. Sama sapan. 5. Sz dinlemez; aksi. 6. (Hayvan iin) insana yakn olmayan; yaba ni. [DS] abe2, [Ar. abra => abe ?] {az/ is. 1. Kula rengin de at. 2. Ak pembe renk. 3. Aln aktmal hayvan. 4. Derisi alacal hayvan veya insan. [DS] abeivermek, [aba-mak > aba--mak > aba-+vermek] {azj gsz. f. [-r] Sarmamak; kucaklamak. [DS] abet, [Rus. obat] {az} is. le yemei. [DS] abgh, [Far. b-gh ot&T] (a:bg:h) {OsT} is. 1. Su biriken yer; havuz. 2. anat. Kamn st blm, ka burgalarn hemen alt ksm, abgine, [Far. b-gne a-^T] (a:bgi:ne) {OsT} is. 1. Cam; kristal; billur. 2 . Kadeh; srahi; ie. 3. A y na. 4. Elmas. 5. Kl; haner; bak. 6. mec. arap; n gzya; n kalbi. abgn, [Far. b-gn OjSj] (a:bg:n) {OsT} sf. 1. Su rengi. 2. Mavi; gk mavisi, abhane, [Far. b-hne US-T] {OsT} is. 1. Tuvalet; abdesthane. 2. Lam ukur, abher, [Ar. abher j^s-\ {OsT} is. bot. Nergis, abher, [Ar. abher cS _^ ] (abheri:) {OsT} sf. Nergis kokulu. abherin, [Ar. abher > Far. abhern y . j ^ ] {OsT} sf. Nergise benzer; nergis renginde olan, abhord, [Far. b-hrd

O I M I I I C ME S . 3 2 o
abm ak, [ab-mak] gl. f. [-r] ocuu arkasna al mak; srtna bindirmek, abdk, [? abd-k] {az} sf. Beceriksiz; elinden i gelmeyen. [DS] abdmak, [ab-t-mak / abd-mak] {eT} gl. f. [-ur] Saklamak; gizlemek. [DLT] abhayat, [Far. b- + Ar. hayt U i_jT] (a:bha~

ya:t) {OsT} is. 1. Hayat suyu; dirilik suyu; bengi su; meng suyu; {eAT} (ayn). 2. enleri lmszle
kavuturaca sylenen efsanevi su; bengi su. 3. tasvf. mec. Sonsuz hayat kazandran lah ak; ilm-i ledn. 4. sf. mec. (Sz iin) ince; gzel; ho. 5. sf. mec. (ecek iin) ferahlk verici; dinlendirici zel lii olan; serinletici, canlandrc ve tatl. S abha yat emesi, {eAT} lmszlk suyu akan eme. | | abhayat imi, (Kii iin) ok yal olmasna ramen din ve gen grnen.\\ abhayat gibi,

(ecek iin) iene fera h lk ve canllk veren.


abk1, - [eT. ab-mak > ab-k] {az} sf. 1. Bozuk. 2. (Hayvan iin) erbezleri kamnn iinde olan. [DS] 0 abk sabk, {az} Sam a sapan; gelii gzel; ileri geri; bo sz; abuk sabuk. [DS] abk2, - [Ar. bk JjT] (a:bk) {OsT} is. 1. Bir sebep olmakszn efendisinin yanndan kaan kle. 2. C va. abkevser, [Far. b Ar. kevsero T] (a;bkevser)

{OsT} is. isi. Cennette bulunduuna inanlan, Kev


ser rmann suyu, abla, [abla > abla] {az} is. 1. Abla. 2. Kar; zevce. 3. Grmce. 4. vey kz karde. 5. Umac. [DS] ablabut, [abulabut / ablabut] {az} sf. 1. irkin; gsterisiz. 2. ri; iman. 3. ki tarafna sallanarak yryen. 4. Kaba ve anlaysz. 5. Geveze; enesi dk. [DS] abldanm ak, [ab-l-da-n-mak] {az} dnl. f. [-r] (ocuk iin) emeklemeye hazrlanmak. [DS] abm ak, [ab--mak] {eT} gl. f. [-r] rtmek; gizle mek. [DLT] abn, [ab-m] {eT} sf. Tane; adet. [EUTS] abm , [ab-m / av-n] {eT} is. 1. Teselli; avun; avunma; sevin. [Gabain] [EUTS] [ETY] 2. Rahat; sknet; rahatlk; refah. [EUTS]. [ETY] abnu, [ab-m-mak (avunmak) > abm- / ab-m] {eT} is. 1. Avunma; teselli; sevin. [EUTS] 2. Cari ye. [ETY] abneat, [Far. b- + Ar. net iL _T] (a:bnea:t)

(a:bho:rd) {OsT} is. 1.

Sulak yer. 2. Su ien kimse. 3. Su iecek kap. 4. mec. Ksmet. abhorde, [Far. b-hrde Su imi; su ien, abhun, [Far. b-hn o^-T] (a:bhu:n) {OsT} is. 1. Ada. 2. Sel suyunun oyduu yer; ukur. 3. Orman iindeki bataklk. 4. eme; su yolu, abhurd, [Far. b-hrd

(a:bho:rde) {OsT} sf.

y^~\] (a:bhu:rd) {OsT} is. 1.

Sulak yer. 2. me suyu bulunan yer. 3. Su ien kimse. 4. Su iecek kap. 5. mec. Ksmet, abhurde, [Far. b-hrde oJj^S-T] (a:bhu:rde) {OsT} sf. Su imi; su ien, abhust, [Far. b-hst c~_j3-T] (a:bhu:st) {OsT} is. 1. Ada. 2. Sel suyunun oyduu yer; ukur. 3. Orman iindeki bataklk. 4. eme; su yolu, abca, [aba (baba) > abca 4^1] {eAT} is. Amca. ab, [ap- / ab-] {az} is. ki bacak aras; ap. [DS] S ab kurm ak, Bada kurup oturmak. abka, [aba /apa (baba) > aba- (baback) > abka] {eT} is. Yal insan. [KPy.]

is. Sevin suyu; arap,


abneet, [Far. b- + Ar. neet l _ > ] (a:bme-et) _T

{az} is. Meni; er suyu; dl; sperma. [DS] abnk, [ab-m-mak (avunmak) > ab-m-k] {eT} sf. Dlek; sakin; mutlu; huzurlu. [EUTS]
abnm ak1, [ab-m-mak] {eT} dnl. f. [-ur] Avunmak. [ETY]

83
abidane, [Ar. abid + Far. ane

AB
(a :b id a ;n e)

abnmak2, [aba-n-mak] {az} dnl. f . [-r ] De yazmak; yrrken aya kaymak. [DS] ab r1, [? abir / abr] is. Kk ocuklarn piiklerini nlemek iin kask ve koltuk altlarna srlen nane, mersin, kekik, gl ve cennet sprgesi yapraklar nn dvlmesinden elde edilen toz. abr2, [Far. b- r j j o Tl {OsT} is. 1. Yz suyu. 2. Utanma; hicap. 3. Haysiyet; namus, abrcn, [? abr-cm] {az} sf. 1. Memnun. 2. Sersem; seme. 3. zf. te abukluk, gayret bildirir. [DS] 0 abrcn olmak, {az} 1. U sanm ak; bkm ak. 2. Mi s a fir e fa z l a ikram d a bulunm aya a lm a k; ikram iin a b a la m a k . [DS] abrevan, [Far. b- revn j l j j o ] {OsT} is. Akarsu. abru, [Far. b- r / b- ry lSjj oT / j j >_jT (a :] bru :) {OsT} is. 1. Yz suyu. 2. m ec. Gurur; onur; eref; haysiyet. S brfi dkmek, {OsT} Yalvarp y a k a rm a k ; yz suyu dkm ek. ab, [ap / ab] {az} is. 1. Ap; iki bacak aras. 2. Bacan diz kapandan yukars. 3. Adm. [DS] abka, [aba / apa (b a b a ) > aba- (b a b a ck ) > abka] {eAT} sf. Yal; ihtiyar,

{OsT} zf. badet edenlere yakr biimde, fi1 abida ne yaam ak, D nyadan elini ete in i e k e r e k k en dini yaln z ib a d ete vermek. abidat1, [Ar. bide > bidt oJuT (dorusu evbid) Juljl] ( a b id a .t ) {OsT} is. Abideler; antlar. S bidt- atka, {OsT} E ski antlar. abidat2, [Ar. bide > bidt ol-L.lt] (a :b id a :t) {OsT} is. badet eden kadnlar; inanm kadnlar, a bide, [Ar. abd > abide oJupI] (a-bide) {OsT} is. Kleler. abide1, [Ar. bid > bide (diil) oJuU] (a :b id e)

{OsT} is. badet eden kadn; dindar kadn.


abide2, [Ar. ebed > bide .ijT] (a :b id e ) {OsT} is. 1. Bir olay veya tannm rnek bir kiiyi gelecek nesillere tantmak, hatrlatmak iin yaplm eser; ant. O rhun a b id e le r i bin yz y l n cesin den biz g e n le r e h a y krm ak ta d r. 2. Bir zelliin a rl dolaysyla rneklik edecek kimse veya nes ne. D oru lu k abidesi, kfr a b id e s i. 3. Herhangi

bir deeri dolaysyla gelecek alara kalacak eser. abmak, [ap--mak / ab--mak] {az} dnl. f . [-r ] 1. Apmak. 2. Afallamak; armak; susmak. 3. 4. m ec. Bykl ve deeri mukayese kabul edil meyen ey. (ocuk iin) srta binmek. 4. Eyersiz veya semersiz bir hayvana binmek. 5. Bir ey zerine bacaklarn abideleme, [abide-le--me] ( a b id e le m e ) is. Abide lemek ii; abide durumuna gelme, aarak oturmak. [DS] abtgan, [abt-an] {eT} sf. Daima gizleyen; sakla abidelemek, [abide-le--mek] (a :b id elem ek ) dnl. f . [ -ir ] 1. lke ve toplum iin yapt iler veya yan. [DLT] kiilii dolaysyla byk takdir toplamak, herkes abtmak, [abt-mak / abd-mak] {eT} gl. f . [-u r ] 1. tarafndan beenilmek. 2. Ad unutulmaz bykler Saklamak; gizlemek. [DLT] 2. Teskin etmek; avut arasna karmak. 3. Yapt eserleri uzun yllar mak. [EUTS] ayakta kalan sanat, abzlal, -ii [Far. b- zll J ij k-J] {OsT} (a b z abideletirilme, [abide-le--tir-il-me] ( a b id e le t ir il l:l) is. Duru su. m e) is. Abideletirilmek ii. abi1, [aabey > bi] {az} (a :b i) is. Aabey. [DS] abideletirilmek, [abide-le--tir-il-mek] ( a b id e le t i abi2, [Far. b ^T] (a :b i :) {OsT} sf. 1. Sulu; suland rilm ek) edil. f . [ -ir ] 1. Abide durumuna getirilmek. 2. Birisi tarafndan abidesi yaplmak. 3. mec. B a rlm. 2. Suda yaayan. 3. Akc. 4. Ak mavi. 5. kalar tarafndan ok yceltilmek, ok vlmek, is. Ayva. abi3, [Ar. ib > b ^T] (a :b i:) {OsT} sf. 1. ekinen; saknan. 2. Tiksinen. 3. Nazlanan, abii, [Sansk. abijit] {eT} is. Bir yldz ad. [EUTS] abid1 [Ar. bid Ju l] (a :b id ) {OsT} is. Yanltma; me , sel. abid2, [Far. bid J^T] (a .b i.d ) {OsT} is. Kvlcm. abid3, [Ar. cabd > 'abd Ju^] (a b i.d ) {OsT} is. Kullar; kleler. abid4, [Ar. 'ibdet > bid / bide JjU / juU] (a :bid) {OsT} sf. is. badet eden; kulluk eden; tapman, abidan, [Ar. bid > bidn jJ^p] (a :b id a :n ) {OsT} is. badet edenler; abitler. abideletirme, [abide-le--tir-me] (a b id e le tir m e ) is. ok fazla deer verme, yceltme, abideletirmek, [abide-le--tir-mek] (a b id e le t ir m ek) gl. f [-ir ] 1. Uzun yllar hatrlanacak bir ya p hline getirmek. 2. m ec. ok ar yceltmek, ok fazla deer vermek, abidemsi, [abide-msi] (a b id e m s i) sf. 1. Abide gibi, abideyi andracak ekilde; abidevi. 2. ok byk ve gsterili. abidevi, [Ar. bidev lsj-jT] ( a b id e v i:) {OsT} sf. 1. Abide gibi, abideyi andracak ekilde; abidemsi. 2. m ec. ok byk ve gsterili, abidik, -i [? abidik] {az) is. 1. Dalavere. 2. Atak; acul. 3. Klhanbeyi; haylaz. [DS] S abidik ku-

AB

IO W T fflT O S O M .8 4

bidik, a rgo. 1. T em bellik; i g rm ez lik ; d algaclk. 2. Sam a sapan. abidn, [Ar. bid > 'bidn is. badet edenler; tapmanlar. abil, [Ar. bil J-J] (a :b il) {OsTf sf. 1. (Kii iin) s rye iyi bakan adam. 2. (Hayvan iin) ayrda ot lad iin suya muhta olmayan, abile, [Far. bile 4jT] (a :b ile) {OsT} is. 1. Su ka barc. 2. Kk ban; sivilce. S bile-i pistn, {OsT} M em e ucu.| bile-i rh-i felek, g k b. Yldz | lar. | bile-i rz, {OsT} Giine. | a b ir1 [Ar. bir ^U ] (a :b ir) {OsT} sf. Bir yerden ge , en; geici. abir2, [Ar. 'abr _& (a bi:r) {OsT} is. Eskiden safran, *] amber ve misk karmndan elde edilen bir tr g zel koku. abirn, [Ar. birn enler; geip gidenler, abirun, [Ar. birn ojjjU-] (abi:ru :n ) {OsT} is. -* abirin. abis1, [Ar. abis i~)W] (a :b is) {OsT} sf. Alayc; say gsz. abis2, [Ar. 'bis (a :b is) {OsT} sf. Ask suratl; yz eki. abis3, [Yun. abyssos (dipsiz)] is. dnz. Okyanuslardaki iki bin metreden daha derin ve karanlk olan yerler, abisal, [Fr. abyssal] sf. Okyanuslarn k grmeyen derin ksmlar ile ilgili, abist, [Far. ab isteJ ] (a:bist) {OsT} sf. Gebe, abistan, [Far. bistn O U -J] (a :bista :n ) {OsT} sf. 1. Gizli. 2. Gebe, abisten, [Far. abisten (a:bisten ) {OsT} sf. 1. Gebe; ykl. 2. m ec. htiva eden; bulunduran; sak layan; ieren, fi1 abisten-gh, {OsT} 1. G e b e lik y e r i; rahim . 2. D nya; lem . (abi:ri:r) {OsT} is. Ge (a :b id i:n ) {OsTJ

abit, -di [Ar. 'ibdet > abid JuU] (a:bit) {OsT} is. 1. Bir varla tapan; ona kul olan. 2. isi. Allahn emirlerini yerine getiren; Allaha kulluk eden; Al laha tapan. 3. Kendini tamamen ibadete veren, abita, [Sansk. amitbha] {eT} is. Burhan; tank; delil. [EUTS] abiye1, [Ar. biye ^Lp] (a :b iy e) {OsT} sf. (Kz veya kadn iin) gzel; zarif. abiye2, [Ar. biye <toT] (a :biy e) {OsT} sf. (Kadn veya kz iin) yzn utanla rten. abiye3, [Fr. habill (resm giyinm i o la ra k )] sf. (Elbi se, kyafet iin) bir trene veya davete uygun k ve gsterili. abiyogenez, [Fr. a-biogense] ( a biyogenez) sf. (Teori iin) hayatn, cansz maddeden kendi kendi ne meydana geldiini savunan, abiyotik, -i [Yun. abiatikos] sf. 1. (Ortam iin) hayatn, canlln mmkn olmad. 2. (Hint fa kirlerinin durumu iin) btn hayati ilevlerini en aza indirgeyerek yaayan, abkm e, [Far. bkme -ulSLT] (a :b k :m e) {OsT} is. Bir tr turu veya salata; piyaz, ab kr, [Far. bkr jlST] (a :b k :r ) {OsT} is. 1. Sucu; saka. 2. Kadeh sunucu; saki. 3. arap tccar. 4. arab ok ien; ayya, abkri, [Ar. 'abkr (Y em en d e b ir kent) > 'abkr tSjlSLp] (a :b k :r ) {OsT} s f (Kuma iin) ince ve ok gzel. abke, [Far. b-ke jiSo] {OsT} is. 1. Tekkelerde su ekenlere verilen ad. 2. Kevgir. 3. Sucu; saka. 4. Kadeh sunan; saki. 5. arap alkanl olan; ayya, abkn, [ab-kn ?] {az} sf. 1. Atlgan; giriken. 2. A gzl. [DS]

abla, [aa+bala > abla ?] ( a b l a ) is. 1. Ya bakmn dan byk olan kz karde. 2. Kardelik ilikisi ol mamakla beraber abla saylacak yataki kadna sylenen sayg sz. 3. Meslekte kdemli kadn; abisten, [Far. bisten ( / s - J ] (a :bisten i;) {OsT} is. okulda ileri snflarda bulunan kz renci. 4. nl. Genel yerlerde halk adamlarnn kadnlara hitap Gebelik. ederken kullandklar seslenme sz. 5. nl. Eski abihor, [Far. bi-hr (a :b i h o :r) {OsT} is. den, stanbulda zenci kalfalara hitap ederken kul 1. Hayvan sulama yeri. 2. ecek kab. 3. Gnlk lanlan seslenme sz; bac. 6. {az} Ahlaksz ka yiyecek. 4. Dinlenmek iin ksa sre duraklama, dn. [DS] S abla olmak, 1. (Kz ocuuiin) yen i abitengh, [Far. biten-gh (a ;b iten g :h ) b ir k a rd ei dom ak. 2. B e b e k lik y a dn a km o lm a k ; a b la d e n ile c e k y a a g elm ek, bymek. {OsT} is. 1. Gizli yer; gizlenecek yer. 2. Aptesane. abitgh, [Far. bit-gh ol5xioT] (a :b itg :h ) {OsT} ablac, [abla-c] {az} sf. 1. Ablasna ok dkn olan. 2. Sevici kadm. [DS] is. 1. Gizli yer; gizlenecek yer. 2. Aptesane. ablak, - [Ar. eblak (a la ca )] sf. 1. ki renkli; beyaz abitgeh, [Far. bitgeh &u] (a:bitg eh ) {OsT} is. ve siyahl. 2. (Yz iin) geni, yuvarlak ve dolgun. -* abitgh. 3. (Kii iin) byle bir yze sahip olan. 4. m ec. abiik, [Sansk. abhiseka] {eTf is. Takdis etmek; kut (Yz iin) kaba, kocaman ve ahmak grnl. 5. samak. [EUTS] {az} ok beyaz. [DS] 6. {az} (Aa iin) budak-

M R M . 8 5
sz; dz. [DS] 7. {az} Ak; geni; belli. [DS] 8. {az} Koyulatrlm eker. [DS] 9. {az} Ty te mizlemekte kullanlan ada. [DS] 10. {az} Cevizin mobilyaya uygun i tahtas. [DS] ablaka, [ablak-a] sf. ve zf. Ablak bir duruma ya kn, ablak gibi grnen; ablak gibi, ablalk, - [abla-lk] is. 1. Abla olma durumu veya nitelii. 2. Abla gibi davranma durumu. ablalk etmek, 1. A b la lk g rev in i y er in e g etirm ek ; 2. A b las o lm a m a kla b e r a b e r b ir a b la g ib i koruyp g zetm ek. ablamak, [ab (av) > ab-la-mak] {eT} gl. f . [- r ] A v lamak. [ETY] ablatif, [Lat. ablativus > Fr. ablatif] is. dbl. smin ayrlma hli; kma hli; uzaklama hli; -den hli; m e f ul anh; m e f ul minh. ablatya, [Yun. apladia] ( a b l a tya) is. Lfer avlamak iin kullanlan geni gzl a. abli, [Yun. aple] (a'bli) dnz. is. Yelkenli gemilerde serenleri rzgrn ynne gre ayarlamaya yarayan dzenek, fi1 abliyi brakm ak, (a rg o) Sou kkan ll n kaybetm ek. | abliyi karm ak, akn lk iin de | ne y a p a ca n bilememek.\\ abliyi koyuvermek, pin ucunu karm ak. abluka, [t. ablca] (a b lu k a ) is. 1. Bir lkeyi, bir ehri veya bir liman daryla ilikisini kesecek ekilde kuatma. 2. Bir limana giri ve klar kontrol altnda tutma. 3. Bir kimsenin serbest hare ket etmesine engel olma. S abluka etmek, A blu ka altn a almak.\\ abluka filosu, L im an d aki ablu kay kon trol altn d a tutan deniz g c .| abluka hatt, | A blu ka ed ilen lim an veya lkenin giri ve k kontrolnn y a p ld sn r izgisi.\\ abluka ilan, A bluka altn a a lm a iinin btiin d ev letlere duyu ru lm as.| abluka kaa, A b lu ka hattn a a n .| | | ablukay bozmak, Z or k u lla n a ra k a b lu k a hattn gemek.\\ ablukay kaldrm ak, A blu kadan vaz g em e k a r a r alm ak. abmak, [ab-mak] {eT} gsz. f . [ - a r ] Fkrarak k mak; akmak; flamak. [EUTS] abname, [Far. b-nme u b l] (a .b n a .m e) {OsT} is. ed. Suya, suyun gzelliine ilikin yazlm olan kaside. abnus, [Far. bns (a :b n u :s) {OsT} is. bot. Abanoz. 0 abnus ok, 1. A ban oz a a cn d a n yaplm ok. 2. m ec. K irpik. abnusi, [Far. bns! (a :b n u :si:) {OsT} sf. 1. Abanoz gibi sert ve siyah. 2. is. Abanozdan yapl m eya. abnusiye, [Far. bnsiyye is. bot. Abanozgiller, abo, [aboo (yans) / abuu / abuv] {az} nl. 1. ama, korkma gibi duygular ifade etmekte kullanlan sz. [DS] 2. Sknt, usan ve bkknlk bildirir. (a:bn u :siy e) {OsT}

ABR
abone, [Fr. abonn] is. 1. Gazete ve dergi gibi belirli aralklarla kan yaynlar ktka edinmek zere nceden para veren kii; srdrmc. A ylk d er g i lerin abon esi, g n l kyayn larn kin den o ktu r. 2. Belli artlarla kabul edilen hizmet mterisi; srd rmc. T elefon , su, havagaz, d o a l g a z a b o n e le r i. 3. Alkanlk edinme; dadan m a. A dam sa n k i kahvenin abon esi. S abone etmek, Birinin a b o n e olm asn sa lam ak, a b o n e kaydetm ek.| abone ol | mak, A b on e s z lem esi ile b a lan m a k ,| abone c | reti, A b on e olunan yayn ve hizm et iin d en en p a r a .| abone yapm ak, A bonm an a rtlar iin de b ir i | nin a bo n eli in i k ab u l etm ek. | aboneyi kesmek, | T ek tarafl o la r a k a b o n e szlem esin i s o n a erd irm ek. | aboneyi yenilemek, A b on elikle ilgili s z le | m eyi b elirli b ir s re d a h a uzatmak. abonelik, -i [abone-lik] is. 1. Abone olma hli; srdrmclk. 2. sf. Belirli sayda abonenin yararna ayrlm bulunan. B e bin a b o n elik telefon sa n tra l. abonman, [Fr. abonnement] is. 1. Abone olma du rumu. 2. Bir rn veya hizmeti belirli sre iinde sabit fiyat garantisi ile dzenli olarak sunmak ama cyla yaplan szleme; srdrm. 3. Abonelii belgeleyen kt, aborda, [t. abbordo] (a b o rd a) is. dnz. Bir geminin iskeleye veya baka bir gemiye yann vererek bor dasndan yanamas. S aborda etmek, 1. G em ile rin y a n lam a sn a yan am as. 2. Vcudunu y a sla m a k veya bedeninin byk b ir ksm ile dayanm ak. abore, [Yun. appore] {az} sf. 1. Beceriksiz. 2. De ersiz. [DS] abosa, [t. abozza] nl. Brak! S1 abosa etmek, dnz. 1. i brakm ak. 2. Stop etm ek; durm ak. 3. a rg o. Zorunlu o la r a k durmak. aboimas, [Yun. apohimaso] {az} is. Frtnaya tu tulma. [DS] 0 aboimas olmak, {az} E kilm i ta r lann yam u rdan z a r a r grm esi. [DS] abokevaris, [Yun. apokeveriso] {az} is. Etraf toplayp eki dzen verme. [DS] abov, [a-buu / a-bovv] (a b o w ) {az} nl. Korku ve aknlk bildiren nlem. [DS] a b ra 1 [abra] {eT} is. 1. Arpa. [EUTS] 2. Eski Trk , dini olan Gk Tanr inancna gre yer altndaki b yk denizde yaadna inanlan timsah andrr efsanevi canavar. ab ra2, [Erme, apray] {az} is. 1. Dara. 2. Karlkl mal deiiminde maddi deer bakmndan eitlii salamak iin ste verilen para veya mal; st. 3. Bir terazinin kefelerinin denkliini salamak iin hafif gelen tarafa konulan arlk. 4. Denge; muva zene. 5. Uurtmann terazisi; rzgrn itme gc ile ekme ipini karlayarak belirli ada kalmasn salayan saakl kuyruk. 6. Yk; angarya. 7. Min net. 8. Kifayet; yeterlik. [DS]

ABR
abrac, [abra-c] {az} is. dare eden; zor durumdan kurtaran; arac. [DS] ab rak adab ra, [Yun. abrasaks] (a b ra 'k a d a b ra ) is. lk ada baz hastalklar iyi etmek iin kullanlan, byl ve tlsml olduuna inanlan kabala sz, abral, [abra-l] {az} sf. 1. (Terazi iin) dengesi salanm; dengeli. 2. (Terazi iin) dengeyi sala mak iin arlk konulmak zorunda olan. [DS] abram a, [abra-ma] is. Abramak durumu, abram ak, [Mo. abura-mak > abra-mak / eT. opramalc] g l . f [-r ] [-r()-y or] 1. Frtnal havalarda bir deniz tatn gemicilik kurallarna ve havann de ikenliine gre kullanmak. 2. {az} Becermek; hakkndan gelmek; baarmak; stesinden gelmek. [DS] 3. {az} Bir eye hakim olmak. [DS] 4. {eAT} {az} Korumak; muhafaza etmek; kollamak. [DS] 5. {az) Zor durumdan kurtarmak. [DS] 6. {az} dare etmek; kullanmak. [DS] 7. gsz. f . {az} Eksi i tamamlamak. [DS] 8. {az} Becermek; stesin den gelmek. [DS] 9. {az} Kendini koruyacak kadar bymek, gelimek; kendini kurtarmak. [DS] 10. {az} Ancak yetmek. [DS] abran, [? abran] is. Hayvanlarn yemlerinden yiyemeyip ayrdklar kaim paralar; kes. abra, [Ar. abra (a :b r a :) {OsT} sf. 1. Alaca renkli. 2. (At iin) vcudunda alaca benekleri bulu nan. 3. {az} Sanda, yznde veya gzlerinde beklenilen rengin dnda beyazlk veya ok ak sar benekler bulunan kiiler iin halk arasnda kul lanlan bir sz. [DS] 4. Tekstilde boyama srasnda kumata enlemesine eritler hlinde kalan boyan mam ksm veya deiik renkler. 5. pek kuma larda zg ipliinin kalitesizliinden dolay mey dana gelen renk deiiklikleri. 6. {eAT} Ala tenli. 7. {az} (At, inek vb. iin) alnndaki beyazlk st du dana kadar inen. [DS] 8. {az} Doru at. [DS] 9. {az} A laca bulaca; kark renkli. [DS] 10. {azf Haldaki renk bozukluu nedeniyle ortaya kan alacalk. [DS] 11. {az} Biimsiz; irkin. [DS] 12. {az} arpk. [DS] 13. {az} a. [DS] 14. {az} Sert huylu; ters; kaba; grg kurallarn bilmez. [DS] 15. Sz hoa gitmeyen; patavatsz. S ' abra oturm ak, {az} Yan oturm ak. [DS] abram ak, [abra--mak] {az} dnl. f . [-r ] 1. Ol duu yerde kalmak; kalakalmak. 2. Bacaklar a mak. [DS] ab raz, [? abraz] {az} sf. (Kadn ve dii hayvan iin) ksr. [DS] ab re, [Ar. abre o>^] {OsT} is. Gzya, ab ret, [Ar. abret j^] {OsT} is. Gzya. abrk, - [abr-k j^T] {eAT} sf. Birbirinin stne eilmi; st ste ylm, ab rd , [Yun. abrilios Jj.^1] {Os T} {eAT} is. Nisan.

ll l i r a m o n . abrdm ak, [abr-l-mak] {eAT} dnl. f . [-u r] Bir eyin zerine kapamrcasma eilmek; yaslanmak; aban mak. abr, [Far. ebr-ve] {OsT} is. Okulukta idman yapmak iin kullanlan havada yava seyreden ok tr; ibri; ebru; ebruve abrm ak, [eT. op-mak > abr--mak] dnl. f . [-r] {az} 1. (ocuk iin) annesinin arkasna sarlmak; srnamak; direnmek. 2. Birden hcum etmek; sal drmak. [DS] abril, [Yun. apriles > Erm. april] is. Nisan, abrile, [t. imbroglia] nl. d m . "Yelkeni s a r m a la ! komutu. abrin, [Far. aferin > abrin] {eT} nl. Aferin. [ETY] abris, [Erme, abril (yaam ak) > abris] {az} nl. 1. Bravo; yaa. 2. Dnlerde oynayanlarn heyecanla ektikleri bar. [DS] abriz, [Far. b-riz jjjiT] (a :b ri:z ) {OsT} sf. 1. Su d ken. 2. is. brik; kova; testi. 3. Abdesthane; lazm lk. abroan, [Far. ab- ren > abroan] {eT} is. Aydn latma; tenvir. [ETY] abru, [Far. b-r jy. T] (a :b r u :) {OsT} sf. En bata yer alan; en nemli; zel; ekstra, abrud, [Far. b-rd Smbl. 2. Nilfer, absal, [Far. b-sl JL^T] (a :b s a :l) {OsT} is. 1. Bahe. 2. Koru; park, absalan, [Far. b-sln 1. Bahe. 2. Koru; park, abse, [Fr. abcs] is. {OsT} -* apse absent, [Yun. absinthion / Lat absinthium > Fr. absinthe] is. bot. 1. Pelin otu; melek otu; anjelik. 2. Pelinden yaplan sert bir alkoll iki, absentizm, [Fr. absinthisme] is. tp. ok miktarda absent imekten ileri gelen hastalk; pelin zehir lenmesi. absimisa, [Yun. apsimitza] {az} is. Ate bcei. [DS] absolsyon, [Fr. absolution] is. hrist. Gnah karan kimsenin papaz tarafndan balanmas, absorbe, [Fr. absorber] is. Emme, yok etme; sour ma. fi1 absorbe etmek, K oku, k, gaz, sv g ib i g eim e, y a y lm a zelli i bulunan ey leri d oku lar a ra sn a a lp ortam dan kaldrabilm ek. absorpsiyon, [Fr. absorption] is. 1. me; emme. 2. Sourma; imtisas; mas. 3. fz . Bir gazn kat ya da sv bir madde iine girmesi, abstre, [Lat. abstrahere (b ir eyden k a rm a k ; so y m ak) > Fr. abstrait] sf. 1. Gerek varl olmakszn zihinde tasarlanabilmi olan; soyutlamann sonucu. 2. Soyut. S abstre sanat, Duyu o rg a n lar ile kav ran an g er ek le rin d e il d e ses, ren k ve m addenin (a :b s a :la :n ) {OsT} is. (a :b ru :d ) {OsT} is. 1.

D ie i R S o M . 8 7

AC

bilinen fo r m la r dn da ekillen d irilm esi gr.\\ abstre say, nne b ir v a rlk a d getirilm em i, h e r hangi b ir okluun m iktar ile ilgili olm ayan s a y ; soyut say. , beten kktr. abak, [ap-mak / apk / ab-a-k j^ T ] {eAT} sf. 1. (Kii iin) bacaklar ayrk, ayaklar birbirine yakn olan. 2. {az} Tembel. [DS] 3. {az} Beceriksiz. [DS] 4. {az} Paytak; ap ayrk. [DS] abar, [Fr. b-r j U j ] (a .b a .r ) {OsT} is. alayan; elale. abt, [Ar. 'abt i^ ] {OsT} is. 1. Yalan. 2. Kuku veren davran. abu, [Far. b j J ] (a :b u :) {OsT} is. Nilfer, abu, [abo / abuu / abov y~\\ (abu :) {az} nl. 1. a knlk, korku ve hayret anlatr; aboo; abov; abuu; abuv. {eAT} (ayn) 2. Hayr; ret. [DS] abuka, [aba / apa (b a b a ) > aba- (b a b a ck ) > abka / abu-ka] {eT} is. Koca; ihtiyar; kocam kimse. [EUTS] abudane, [Far. b (su) dne (buday) b j _,T] (a :b u d a :n e) {OsT} is. Ekmek ve su gibi bir insann zaruri ihtiyalar; azk; nzk. abuhava, [Far. b hev Ija j oT] (a :b h a v a :) {OsT} is. 1. Bir yerin su ve hava bakmndan zel likleri. Altnda m stnde m idir cen n et-i l ? / E lh a k bu n e hlet, bu n e h o b u hev d r. Nedim 2. klim. 3. m ec. Bir yerin insan etkisi altna alan durumu. H o g eld i b a n a m eygedenin b u havs, / B illh g zel y e r d e y a p lm y klas. Bki abuk1, [abu / abuk] {az} is. Umut; gven. [DS] abuk2, -u [eT. ab-uk JjjI] {eAT} is. 1. Avurdu iirip parmakla vurarak karlan ses. 2. sf. Anlalama yan. 3. {az} Sersem; kt adam. [DS] S abuk sa buk, 1. (Dnce, i ve s z iin) a ra sn d a m antki b a kuru lam ayan; an lam sz; sa m a sapan . 2. (H a reket, d avran iin) yersiz, lsz, dzensiz. abukat, [avukat > abukat] {az} sf. 1. Geveze. 2. ok bilmi. 3. is. Avukat. [DS] abuklandrm ak, [abuk-la-n-dr-mak] {az} gl. f . [r] Umutlandrmak. [DS] abuklanmak, [abuk-la-n-mak] {az} dnl. f . [-r] Gvenmek; bel balamak; mitlenmek. [DS] abul1 [ab (yans) > ab-ul / ap-ul] {az} zf. 1. Yava , yava; ar ar. 2. (Yrmek iin) iki yana sallana rak. [DS] abul2, [abul] {az} sf. 1. Aptal. 2. Kemiksiz et. [DS] 0 abul st, D rt a y a k st; y e r e e ilm i durum da. abulavut, [? abulabut / abulavut] {az} sf. 1. Bece riksiz; dangalak. 2. Yolda iki yana sallanarak yr yen. 3. Yolda nne ardna bakmadan giden. [DS]

abuli, [Fr. aboulie] is. fe l. 1. rade kayb. 2. p sik ol. Ne yapmak gerektiini dnebildii hlde yapa mamak veya yapmak iin harekete geememek eklinde ortaya kan bir ruh hastal, abullabut, [? abullabut] sf. Duygularndaki kabalk ve olumsuzluklar davranlarna ve d grnne de yanstarak insanlar zerinde itici etki brakan (kimse); anlaysz; kaba saba; hantal; yontulma dk; ahmak; budala; sersem; aptal. ab u r1, [Erme, abur / apur (o rb a )] {az} is. Kara lahana, msr unu ve fasulye ile yaplan bir yemek. [DS] abur cubur, 1. u bu ; te b e ri; u fak tefek eyler. 2. B esin de eri, tad ve lezzet sra s b irb iri ne uym ayan y iy e c e k eidi. 3. m ec. Yersiz, aslsz sz. 4. Sradan, basit, kltrsz (kiiler). abur2, [? abur] {az} sf. 1. Namus; eref. 2. Klk kyafet. 3. vme. [DS] abus, [Ar. ubset (som urtkanlk) > 'abs ^ j ^ ] (abu :s) {OsT} sf. 1. (Kii iin) ask suratl; somurtkan. 2. (Yz iin) ask, dargn. 3. m ec. is. Sert, kzgn, atk yz. 4. m ec. (Zaman iin) felaketin meydana geldii. Abus y llar. absl-vech, {OsT} S o m urtkan yzl kimse. abuskal, [Yun. aposkalin] {az} is. Sonradan ta mamlanmak zere yarm braklan i. [DS] abuak, - [ap-mak > abu--ak] {az} sf. Becerik siz; baarsz. [DS] abuka, [aba / apa (b a b a ) > aba- (b a b a ck ) > abka > abuka] {eAT} sf. Yal; ihtiyar, abut, [abut] {az} sf. bilmez; sersem. [DS] abuv, [abuvv] {az} nl. 1. ama ve heyecan bildi rir. 2. Ac bildirir. [DS] abuzam bak, [Ar. eb zamzak] {az} sf. 1. Sama sapan, geliigzel konuan. 2. Eek ars. [DS] ab, [Fr. abus] is. Arlk; ifrat, abtab, [Far. b tb (parlaklk) u t j l_>T (a :b ] ta:b) {OsT} is. 1. Tazelik; canllk. 2. Parlaklk; ih tiam; gsteri. 3. m ec. Gzellik; letafet, abyari, [Far. byr ^ jL ;!] (a :b y a :r i:) {az} is. 1. Sulayclk. 2. m ec. Yardm. 3. Bir tr ince kuma. [DS] abzen, [Far. b-zen l)jjT] (a:bzen ) {OsT} is. 1. Kk havuz. 2. Banyo, abzrft, [Far. b-zrft cjjJoT] (a:bzrft) {OsT} sf. (Kavun, karpuz vb. iin) bozulmu, A c, [Fr. actinium] ksalt, kim. Atom numaras 89 olan ve A c227 ve Ac228 olmak zere iki izotopu bu lunan radyo aktif element olan aktinyumun sembo l. a c 1 [a / ac ^1] {eAT} sf. A . S ac dirilmek, {eAT} , A y a a m a k .| ac itmek, {eAT} A b rakm ak .| ac | | tutm ak, {eAT} A brakm ak.

AC

I M

. e o

ac2, [Far. c j ] (a :c ) {OsT} is. bot. Ilgn. ac3, -cc [Ar. acc ^c-] {OsT} is. Barma; nara. ac4, -cc [Ar. C cc / cce * t *=-U] (a :c) {OsT} is. Kalabalk. ac5, [Ar. c ^U ] (a :c) {OsT} is. Fil dii, acab, [Ar. aceb v - ^ 1 {OsT} zf. - * acep. acab, [Ar. a'ceb v - ^ ] {eAT} {OsT} sf. Daha da a knlk uyandran; ok acayip; pek acayip. 0 grmek, {eAT} am ak; h ayrete dmek. acab

-acaksz, [-acak-sz / -ecek-siz / -y-acak-sz / -yecek-siz] {eAT} ek. e. Gelecek zaman okluk ikinci kii eki (-acaksnz). acal, [Ar. ecel > cl JU-T] (a :c a :l) {OsT} is. 1. Va deler. 2. Eceller; doal mrlerin sonlar, acale, [Ar. icle / acle J M ] (aca. le) {OsT} is. Do latrma; gezdirme; dolandrma; cevelan ettirme, acalet, [Ar. acele > clet / aclet i)U ^] (a ca:let) {OsT} is. 1. Acele ile yaplan i. 2. El kitab, acaleten, [Ar. acele > cleten / acleten Uj-] (ac a : l e ten) {OsT} zf. Acele olarak; abucak; ara buk. acalm ak, [ac-al-mak] d n l.f. [ -r ] {az} 1. (Makine dilileri iin) fazla kullanmaktan dolay anmak. 2. aptan dmek. 3. Ackmak. [DS] A cam , [Ar. acem > acm (a -ca:m ) {OsT} is.

acaba, [Ar. acib (a la c a k ey) > acab Lp] (a'~ c a b a :) zf. 1. arma ve tereddt ifade eden soru edat; acayip; acep; bakalm; ister misin; sakn; yoksa.. A ca b a m eyl-i tea li n e d em ek on larca? Mehmet kif Ersoy 2. {eAT} Ola m? 3. is. phe. S acabada kalmak, {az} K ara rsz o lm a k; p h e d e kalm ak. [DS] acablam ak, [acab-la-mak] {eAT} {OsT} g s z .f. [-r ] [l()y or] Hayret etmek; amak, acabola, [Ar. aceb + T. ol-a] (a c a 'b o la ) {az} zf. Acaba. [DS] acac, [Ar. acc jr W ] (a c a .c ) {OsT} is. 1. Bulut. 2. **1 Duman. acafet, [Ar. acfet c j U t ] (a ca:fet) {OsT} is. Zayf lk; elimsizlik. -acagn, [-aca-m / -eceg-in / -y-aca-n / -y-eceg-in] {eAT} ek. e. Gelecek zaman teklik birinci kii eki. a c a ib, [Ar. aceb > acib (a c a .ib ) {OsT} s/olc artc; ok tuhaf; ok acayip; anlalmaz, a c a ibat, [Ar. acibt oLsU^t] (a c a :ib a :t) {OsT} is.

1. Araplara gre Arap olmayan halklar. 2. Acem ler; ranllar; Persler. acam , [Ar. ecme > cm j>U-T] (a :ca :m ) {OsT} is. Meelikler; aalklar; kamlklar, acarn, [acemi > acam] {az} sf. 1. Eli ie alma m; toy; tecrbesiz. 2. Gen; delikanl. 3. rak. 4. Bir yerin yabancs. 5. ifte almam tosun. 6. Binee almam tay. [DS] -acan, [-a-can / -e-cen / -can] yap. e. Yaknlk, ben zerlik anlamlar katan sfat ya da isimler tretir. b a b a -ca n , ev-e-cen , sev-e-cen . acan, [Far. cn OU-T] (a :c a :n ) {OsT} is. Polis. acan ta, [acente > acanta] sf. (Makine, otomobil vb iin) yepyeni,

acaplam ak, [acaip > acap-la-mak] {az} gl. f. [-r ] 1. Acayip eyler. 2. Olaanst yaratklar incele [-l()-y o r] Knamak; ayplamak. [DS] yen bilim. 3. Olaanst yaratklar, a c a r 1 [Ar. ecr > cr jU-T] (a :c a :r ) {OsT} is. 1. Ki , a c a iz, [Ar. acz / acze > aciz ^Wp] (a ca:iz ) ralar. 2. dller; mkfatlar. {OsT} is. Kocakarlar. -a c a k 1 [-acak / -ecek / y-acak / -y-ecek] ek. e. Ge a c a r2, [Ar. V c r _>U^I] {az} sf. 1. Becerikli, tuttu , lecek zaman kip eki; fiillerin gelecek zamana bal olarak ekimini salar: oku yacam (oku -y-acakm), g id ecek-sin (git-ecek-sin), d u ra ca k (dur-acak) {eAT} (ayn). -acak 2, [-acak / -ecek / -y-acak / -y-ecek] yap. e. 1. Fiil kk ve gvdelerinden belli bir amaca tahsis olunma, ilgili olma anlamlar ile sfat ve isimler yapar: y iy ecek, iecek, y iy ece k (ekm ek), g elec ek , g e le c e k (konuk). 2. Fiillerden, eylemin belirttii ile ilgili ara ve gere isimleri yapar: tutacak, s ile cek, a a ca k . 3. {eAT} Fiillerden gelecek zaman sfat fiili yapan ek; ilektir; eski Trkede yoktur, eski Anadolu Trkesi devresinde ortaya kmtr. Bu y k l- a k ev d e un yok. Dede Korkut Kitab, acak, - [Far. ckdU-T] (a .c a .k ) {OsT} is. Toprak. unu koparan, hamarat, i bilir. 2. Cesur; kabaday; atlgan; yiit; takn; atak; gz pek; cesur. 3. e vik; enerjik; tez canl. 4. Yeni, 5. Besili ve semiz hayvan; iman; etli. 6. Taze. 7. Kuvvetli; grbz; din; iriyar. 8. Akgz; zeki. 9. apkn. 10. Kes kin; sert. 11. Acms. 12. iddetli. [DS] S acar ayakl, Uzun boy lu ; iriyar. | a c a r tav, {az} 1. | S r lecek tarlann b a t ay iin deki tav. 2. Tam tav. 3. Yeni sklm tarlann ilk ekim tav. 4. in san larn en glii oldu klar d elikan llk ve olgunluk a. [DS] acarcan a, [acar-ca-n-a] {az} zf. 1. Olduka sert. 2. Olduka atik. [DS] acark , - [acar-k / acar-uk] {az} sf. 1. Yoksul; yar a; plak; sefil. 2. Zayf; clz; hastalkl. [DS]

i H

I I f M

. 8

9
aceb, [Ar. aceb

ACE
{OsT} is. alacak ey; garip (a c e b a :) {OsT} e. -*

acarlam ak, [acar-la-mak] {az} g l . f [ - r ] [-l()-y o r] Yenilemek. [DS] acarlam a, [acar-la--ma] is. Acarlamak ii. acarlam ak, [acar-la--mak] dnl. f . [- ir ] 1. Acar olmak, acar duruma gelmek. 2. {az} Kuvvetlen mek; grbzlemek; gelimek. [DS] 3. {az} Terbi yeli, ar, uslu olmak. [DS] acarl, [acar-l] {az} sf. 1. Sert; keskin. 2. Yaramaz; haar. 3. {OsT} Yeni. [DS] acarlk, - [acar-lk] is. A car olma; acarca davran ma. acarlk etmek, S abrsz davranm a, hem en atlm a. acat, [Ar. hacet > acat] {az} is. 1. Alet; aygt. 2. Ev eyas. acayip, -bi [Ar. aceb / acibe > acib (a c a :yip) sf. (A rapa a c e b kelim esin in ou lu olm asn a ram en T rke'de tekil o la r a k kullanlr.) 1. Al lmn dnda, alacak, garip karlanacak dav ranlar; garip; tuhaf; acaip; acibe; acip; garibe; garip; gayri tabii; alas; tuhaf; ucube; yabans. 2. nl. ok beenilen, abartl olarak beenilen. 3. zf. Kukulu bulma. S1 acayibe kalmak, {eAT} H ayret etm ek; a rm a k .| acayibine gitmek, A llm am | ve a rtc bu lm ak; b y le b ir durum veya d a v ra n beklememek.\\ acayip acayip, A llagelm iin dnda a la c a k b ir durum kaz an m a k acayipe, [acayip-ce] ( a c a .y i e ) zf. Yadrgatc op larak. acayipleme, [acayip-le--me] (a ca.y ip lem e) is. Acayiplemek durumu, acayiplemek, [acayip-le--mek] (a c a y ip le m e k ) dnl. f . [-ir ] Allagelmiin dna karak art c, yadrgatc bir duruma gelmek, acayipletirme, [acayip-le--tir-me] (a c a y ip le t ir me) is. Birini veya bir eyi acayipletirmek duru mu. acayipletirmek, [acayip-le--tir-mek] ( a c a y ip le tirm ek) gl. f . [-ir ] Birini veya bir eyi tuhaf ve ya drganacak bir hle getirmek, acayiplik, -i [acayip-lik] (a c a y ip lik ) is. 1. arta cak ekilde garip olma nitelii; tuhaflk; gariplik; 2. p sikol. izofren birinin karsndaki kimsede brak t davran ve konuma tutarszl izlenimi, acaz, [Ar. acz (gszlk) > ciz > acz ca:z) {OsT} is. Acizler, accac, [Ar. accc (a c c a :c ) {OsT} sf. 1. Grl tl; frtnal. 2. (At iin) soylu; has kan. acck, - [azck > acck] {az} zf. Biraz; azck; pek az. [DS] ace, [Ar. ce 4^-U] (a :c e ) {OsT} is. Bir tek fil dii. aceb, [Ar. aceb {OsT} is. Daha garip; pek a (a-

lik. fi1 acebe kalmak, {eAT} aakalm ak. aceba, [Ar. aceb > aceb acaba. aceblemek, [aceb-le-mek] {eAT} gsz. f . [ - r ] [-l(i)y o r ] Hayret etmek; armak; aakalmak, a cef, [Ar. a 'c e f^ J^ I] {OsT} sf. Zayf; ince, a cel, [Ar. acel aceleci. acelaca'ib, [ Ar. acebl-'acib => acel-ac5ib (a 'c e la c a :ib ) {OsT} zf. ok acayip, acele, [Ar. acl > acele is. 1. Bir eyi yapmak {OsT} sf. ok acele eden; pek

veya bitirmek iin abuklanma; abukluk; sabrsz lk; ivme; ivedi; tez; hemen. 2. lem grmede ve cevaplandrmada ncelii olan resm yaz ve ya zma tr. 3. sf. abuk yaplmas gereken. 4. A ce lesi olan. 5. zf. abuk olarak, fi1 acele acele, H zl hzl, a b u k o la r a k .| acele etmek, a b u k d av ran | m ak, a b u k y a p m a a davran m ak; | acele ile, a| buk.\\ acele ie eytan karr, Yeteri k a d a r d nm eden, iyi p lan la n m a d an bala n a n iten isteni len olum lu sonu aln am az.| acelesi v ar, Birinin | a b u k d avran m a zorunda, b ekley em ez durum da oluu. | acelesi yok, H em en yaplm asn n g e r e i | yok, b ek ley e b ilir durumda.\\ acele telgraf, Yerine u latrm ada d i er telg ra fla ra g r e n c elik sra s olan telgraf. | aceleye gelmek, Zam an d arl s e | b eb iy le y a p la n b ir i iin y ete ri k a d a r zam an ve em ek harcayamamak.\\ aceleye getirmek, 1. B ir ey i k sa s re iin de g erek ti i k a d a r e m ek ve z a man h arca y am ad a n yapm ak. 2. Zam an yetersizli i yznden karsndakinin y ete ri k a d a r in celey em em esi, dn em em esi durum undan y a r a r la n a r a k kan drm ak, aldatm ak. aceleci, [acele-ci] is. 1. Bir ii yapmakta abukluk gsteren, sabrsz. 2. sf. (Kii iin) tela iinde a buk i grme alkanlnda olan, acelecilik, -i [acele-ci-lik] is. Bir iin yaplmasnda, bir eyin gereklemesini beklemekte sabrsz dav ranma durumu, aceleletirme, [acele-le--tir-me] is. Aceleletirmek durumu. aceleletirmek, [acele-le--tir-mek] g l f . [-ir ] Bir iin yaplmasn, bitirilmesini abuklatrmak; hz landrmak; ivediletirmek, aceleten, [Ar. aceleten larak; ivedilikle. Acem , [Al', acem (Arap olm ayan ; A r a p a kon u y am ayan ) |*^] {OsT} is. 1. Yabanc; tat. {eAT} (ay n) 2. {eAT} ranl; Tat. 3. Araplarn, Arap rk d nda olanlara verdikleri isim. 4. Fars rkndan ol mayan ran yerlisi. 5. ran lkesi; ran topraklar. 6. (a celeten ) zf. Acele o-

rtc; ok garip. S a cebl-acib, {OsT} o k a rtc ve gln olan.

ACE
Azerbaycandaki i Trkler. 7. mz. Musikide bir makam ismi. S A cem az, D ou A n adolu 'da ran A zerilerin in syleyiin i taklit e d e r e k trk sy lem e edas.\\ A cem aslan, S ahte kah ram an (E ski Iran b a y ra zerin deki a slan resm in den dolay). | A| cem bahesi, E traf y k sek d u v a rla rla evrili, i e risin de e it eit g ller bulunan havuzlu ve f s k i y e li ran baheleri.\\ Acem adr, O sm anl sultan larnn atl g ez ile re ktklarn da ku llan dklar a dr. | Acem apkn, E skiden eh irlerin etrafn da | gezin ti y a p m a k iin kiralan an at. | Acem gmlei, | g m le i.| Acem hals, r a n d a doku nan ip ek | hal. | A cem ii, R en kli ip ek le ilenm i ve zeri a l | tn, gm p u l veya bon cu k la rla sslenm i d em e lik kum alar. | Acem kamas, n ce keskin kam a. | | | Acem klc, ki y a n d a keskin k l .| Acem klc | gibi, K im den y a n a olduu belli olm ayan, ikili oy nayan veya tuttuu ta ra fa dm anlk edebilen.\\ A cem komas, A n ad o lu d a k i sa z airlerin in dz v ey a cin asl o la r a k s y led i i ve A zerilere h a s bir m ak am la sylen en k om a tr. l o la r a k aruzun filt n , f il t n kalb kullanlr.\\ Acem kstei, E sk i y azm a k ita p la r ciltlendikten so n r a kitabn a r k a sn a y aptrlm ince deri. | Acem lalesi, bot. ir i | s a r veya turuncu ren kte i ek le ri bulunan b ir ss bitkisi; a te topu.\\ Acem makam , A cem p e r d e s in d en b a la y a r a k a rg h p e r d e s i zerin deki a rg h drtlsnn sra rla kullanld k la sik Trk mzii makam.\\ Acem manisi, B iim ve ezgi bakm ndan A zerbay can a zg olup D o u A nadolu d a d a s y len en b ir cin asl m ani tr. | Acem mbalaas, | A b artm a a rl ; p a la v r a .| Acem oca, {az} | M altz; zgaral d em ir o cak . [DS]|| Acem perdesi, Trk m ziinde tiz sekizlid eki fa . | Acem eytan, | {az} Zayf, esm er adam . [DS]|| Acem ikestesi, H azin ve doku n akl bir trk ezg isi.| Acem tra, | B an iki taraf ile tep esin d eki sa la r kesip s a d e c e a rk a sn d a b ra k m a k su retiyle y a p la n tra ekli. | | Acem yahnisi, (eATj S alm a a. A cem , [Ar. 'cem mayan kimse. A cem ane, [Ar. acem + Far. -ne (a cem a;n e) {OsT} zf. 1. Acemlere yakr biimde; ran tarzn da. 2. m ec. lsz derecede abartl; ok mbala al. acem airan, [Ar. acemar + Far. -n *-^] (acem a i:r a :n ) {OsT} is. mz. Klasik Trk mziinde bir makamn ve perdenin ortak addr. S acem a irn makam , A cem m akam na, a cem airan p e r d e s i zerin deki a rg h belisinin eklen m esiy le eld e edilmitir.\\ acem airn perdesi, O rta sekiz lid ek i fa acem borusu, -nu [acem+boru-s-u] is. Genellikle austos ve eyll aylarnda boru eklinde turuncu sar renkte iekler aan kaln gvdeli aalara trma nan sarmak, (B igon ia radicam s). {OsT} is. Arap halkndan ol acembuselik, -i [Ar. acem + Far. buselik li] (a cem bu ;selik ) {OsT} is. mz. Acem makamnn buselik drtls veya belisi ile sona eren birleik bir Trk mzii makam. Acem ce, [acem-ce] ( a c e m ce) is. Farsa, acem rak, [Ar. acem -rk j {OsT} is. mz. Bir makam ad. A cemi, [Ar. a'cem ,j^ -\ \ (a-cem i:) {OsT} sf. 1. Y a bancya ait. 2. Araplara gre Araplar dndaki halktan olan. 3. Araplara gre Arapadaki yabanc kelimeler. 4. {eAT} Arapadan baka dilde olan. 5. Cahillii vb. nedenlerle doru ve dzgn konua mayan. 6. Dilsiz; tat; ahraz. acem i, [Ar. acemi (a cem i:) {OsT} sf. 1. Bir i te henz ustalamam, iin gerei olan ustal ve beceriyi kazanamam; deneyimsiz; beceriksiz; toy. 2. {OsT} Saraya yeni alnm, slam rf ve adetleri ni, okuma ve yazmay, saraydaki grevinin ne ol duunu henz renememi cariye. S acemi aa s, O sm anl sa ra y n d a h arem hizm etlerin den s o rumlu z en ci hadm a a la r d a n b ir blm.\\ acemi aydanlk, D eneyim siz; beceriksiz. | acem i aylak, | B ir ie y en i girm i, den eyim i ve b e c e r is i olm ayan kim se. | Acem i aylak bu k ad ar u ar, B ilg i ve d e | neyim i kt o la n la rd an f a z l a b e c e r i g erektiren i beklen m ez; (A cem i b lb l b y le ter.) | acemi er, | A skere y en i alnm ve tem el a sk erlik eitim ini ta m am lam am e r .| Acem i nalbant gvur eeinde | renir, H enz m esle in in g erek tird i i b e c e r i ve ustal kazan am am kii tem rin m alzem esi o la ra k d e e r verilm em i ey leri kullan r; b ir ustann y a p t ite iyi m alzem e kullanm am as veya g er ek li titizlii gsterm em esi. | Acem i nalbant gibi kh | nalna vu ru r, kh mhna. H ib ir ii dzenli ve ku raln a uygun o la r a k y a p am am ak, b ecerik siz lik .| | acem i oca, im p a ra to rlu k d ev ri d ev let tekilatnda kapku lu o c a k la rn a a ln a c a k erleri yetitiren a s k e r kurum. | acemi olan, O sm anl dev let tekilatn | d a esirlerd en veya devirm elerden Y enieri o c a na aln m a k zere e itilm ek ve y etitirilm ek iin a cem i o c a n a g n d erilen g en ler; to rb a o lan ; adi. | acemisi olm ak, i . B ir ii y a p m a k ta veya a le | ti kullan m akta b e c e r is i bulunm am ak. 2. B ir yerin y a b a n cs olm ak. acem ice, [acemi-ce] (acem i ce) zf. 1. Ustaya yak mayacak ekilde, ancak acemilerin yapabilecei biimde. 2. Dnp tanmadan, krn ve zararn hesaplamadan, n aratrma ve planlama yapma dan. acemileme, [acemi-le--me] is. Acemilemek ii. acemilemek, [acemi-le--mek] d n l.f. [ -ir ] 1. Usta ve tecrbeli bir kimsenin eitli sebeplerden gerek tii ekilde ustaln, becerisini gsterememesi. 2. Bocalamak. l (a cem ra;k)

I M I K S .9 1 M

ACI

acemilik, -i [acemi-lik] is. 1. Deneyimi ve ustal oJL^iS"] (a cem zi:rkei:d e) {OsT} is. mz. Bir makam bulunmamak; tecrbesizlik; deneyimsizlik; toyluk. ad. 2. Beceriksizlik. 3. rkeklik, ekingenlik. 4. Y a acene, [Far. ajana (delgi)] {az} is. Trpann sap ge banclk. 5. Osmanl sarayna alman cariyelerin ilk ecek deliini delmeye yayan elik alet; zmba. hizmet dnemi. 6. Osmanl saraynda i olanlarna [DS] ilk alndklar zaman verilen para. 7. Silahtarlk, acente, [t. agente] ( a c e nte) is. 1. Ticar konularda uhadarlk ve bostanclk kethdalklarna atanan belirli ileri stlenen ve kendisine verilen yetki er lara ilk ihtiyalarn karlamak amacyla verilen evesinde araclk eden kurum veya kii. 2. Tama para. S acemilik ekmek, Yeni g ird i i ile veya irketi veya banka gibi yaygn kurulularn ubeleri gittii y a b a n c b ir y e r d e bilg i v e becerisin in ek sik veya temsilcilikleri. 3. Bu ubenin banda bulunan liinden dolay sknt ekm ek, bocalamak.\\ acemi kimse; temsilci. 4. Bir kuruluun ticar ilerini y lik etmek, Yeteri k a d a r bilg i ve b e c er iy e sa h ip o l rten ticarethane. S acenteden kma, (M otorlu duu h ld e d n cesizce i y a p m a k ; sa h ip olduu a r a iin) y en i alnm ; ikinci e l deil. ustal veya b eceriy i g sterem em ek ; g a fle t g sacentelik, -i [acente-lik] is. Acente ile ilgili ileri term ek. | acemilik gstermek, A cem ilik etm ek. | yrten kurum, kii veya bu ilerin yapld bina, Acem istan, [Ar. acem + Far. -istn OU (a cebro gibi yerler, m ista. n) {OsT} is. ran lkesi, acep, [Ar. aceb (am a) ( a cep) zf. 1. Acaba acemiyan, [Ar. acem > acemiyn j L ^ t ] (acem iy a :n ) {OsT} sf. 1. Acemiler; toylar; deneyimsizler; tecrbesizler. 2. is. Yenieri ocana giren acemi olanlar. 3. z. is. (Ba harfi byk yazlr) ranlI lar. acemkrdi, [Ar. acem + Far. krdi tp ^ - ] {OsT} is. mz. Klasik Trk mziinde Acem makamnn sonuna bir krdi drtl eklenerek meydana getiril mi bir birleik makam. Acemleme, [acem-le--me] is. Acemlemek ii; ranllama. Acemlemek, [acem-le--mek] d n l.f. [-ir ] 1. ranl gibi olmak; ranlya benzemek; ranl gibi davran mak. 2. ran kltr ve medeniyeti iinde eriyerek kendi mill benliini yitirmek. Acemperest, [Ar. acem + Far. perest A ^s-\ {OsT} sf. 1. Klasik Trk edebiyatnda biim ve s lp bakmndan ran taklit eden. 2. Sanat ve ede biyatta ran hayran ve ran kltrne dkn olan. Acemperestlik, -i [Acemperest-lik] is. ran hayran l. Acemperest, [Ar. acem + Far. perest ^ -] (a cem p eresti:) {OsT} is. mparatorluk dneminde, sanat ve kltrde ran hayranlna verilen ad; Acemperestlik. acempuselik, -i [Ar. acem + Far. pselik <^ (soru). A cep g eld i m i? 2. Nasl, nasl da... (kuv vetlendirm e). P ilavn y an n d a h o a f a c e p g id e r . 3. Yoksa (tereddt). A cep bu lam ad m ? 4. Kim bilir (m erak). A cep kim inle g ez ip tozu yor. 5. sf. Tuhaf; garip; acayip; alr. Bu k a d a rc k m a l dnya p a r a , a c e p e y ! S aceb degl, G arip d e il; alm az; a lr m ?| acebe kalmak, {eATf | H ayrette k alm ak ; aakalm ak. aceplemek, [acep-le-mek] gsz. f . [-r ] [-l(i)-y o r] {az} amak. [DS] acepleme, [acep-le--me] is. Aceplemek ii. aceplemek, [acep-le--mek] dnl. f . [ - ir ] amak; garip karlamak, acer, [Ar. 5acer => acer] {az} sf. (Eya iin) kullanlmam; eskimemi. [DS] a cez, [Ar. acez j>*s-1 (a-cez) {OsT} sf. ok ciz ve ] gsz. aceze, [Ar. ciz > aceze {OsT} is. Gszler, zavalllar, dknler; beceriksizler; zayflar. S aceze-i eytam, D kn v e korum as olm ayan y e timler.\\ aceze-i kttb, O kulda ren im g rm ed en dev let d a iresin e girm i a cem i m em u rlar.| aceze-i | mttslimn, K oru m as olm ayan dkn M slm anlar. ac1, [eT. - > ac] is. ve sf. 1. Bir yiyecein veya bir maddenin dilde brakt yakc, kavurucu tat. 2. Tad yakc, kavurucu yiyecek, iecek. 3. Bir d etkenin veya mikroorganizmalarn vcudun her hangi bir yerinde meydana getirdii ezilme, yrtl ma, sktrlma veya dokularn tahribi gibi sebep lerle meydana gelen dayanlmas g duyu; ar. 4. m ec. nsana byk znt veren olay; dert; keder; elem; azap; strap; kahr. lk sev g iy e benzeyen ilk ac, ilk ayrlk! / Yreimin yakt a tele h a v a lk. Faruk Nafiz amlbel. 5. mec. iddetli ve sert. Ac p o y ra z yzmz kavurdu. 6. Krc,

i] (a cem p u :selik) {OsT} is. mz. -* acembuselik, acem rast, [Ar. acem+ Far. rast c j ^ s - ] {OsT} is. mz. Bir makam ad. acemuak, [Ar. acem-'uk J l i t |V=^] {OsT} is. mz. Bir makam ad. Acemzade, [Ar. acem+ Far. zade o-slj acemzirkeide, [Ar. acem + Far. zrkede (acem za:d e) {OsT} is. Acemolu; ranl atalardan gelme,

ACI
hrpalayc. Onun a c szlerin i ek m ek zoru n da m ym ? 7. Hzn verici ve dokunakl; kederli; h znl; elemli. K o c a Ali, y in e cev a p verm edi. A c a c glm sedi. mer Seyfettin. 8. arpc; gz alc. 9. Istrapl; pahalya mal olmu, fi1 ac ac, zldn belli e d e c e k e k ild e o k keskin ve dokunakl. | ac acy bastrr, H er y en i fe la k e t, insan | b ir ncekin den d a h a o k y p ra tr veya n cekin i unutturur. \ ac aa, bot. Odunu h a lk hekim liin de \ tentr h lin d e tonik ve itah a c o la r a k kullanlan b ir a a k, kav a sy a (Q uassia amara).\\ ac ba dem, G lgillerden bir m eyve a a c (Amygdalus a m a ra ) ve acm trak, keskin kokulu m eyvesi. | ac | badem kurabiyesi, H azrlan an ham uruna h a fi f b ir a c lk ve koku verm esi iin a c ba d em ezm esi k a r trla ra k y a p la n k u rabiy e cin si.| ac badem ya, | A c ba d em koku su n da p a rf m erid e kullanlan nitrobenzen.\\ ac bakla, bot. Tohumu veya otu in sa n ve hay v an lar iin z eh irli olan b ir eit ss bit k isi; kurt b a k la s; Yahudi b a k la s; M sr baklas, (Lupinus termi).|| ac bal, D eli b a l.| ac balk, | zoo l. A vrupa d a v e A n adolu 'nun kuzey ta raflarn d a y a a y an eti a c b ir tr tatl su ba l ; grdek, (R hodeu s amarus).\\ ac basm ak, D erde, ked ere, skn tya uram ak. | ac ekmek, 1. Ar sz duy | m ak, ca m yanm ak. 2. B an dan zntl o la y la r g em i olm ak. 3. Yokluk ve sknt ekm ek. | ac | idem, bot. Tad a lk a lo itler yznden zehirli olan, tohum lar ve yum ru k k le ri rom atizm a a r larn g e ir m e d e kullanlan bir i dem tr; gz i d em i; m ahrut; srincan (C olchicu m autumnale). | ac dil, 1. K on u m alarn da karsn dakin i | kran, kt leyen ve ineleyen kim se. 2. {eAT} Ac s z ; dedikodu.\\ ac dil virmek, {eAT} A c s z s y lem ek ,| ac ekmei, {az} l evine kom u larn | g n d erd i i yem ek. [D S]|| ac elma bot. E lm a byk lndeki m eyveleri m shil o la r a k kullanlan b a k lag illerd en srngen b ir bitki; eb u c e h il karpuzu; k a r a dle i, (Citrullus colocynthis). | ac fndk, is. | bot. S o n b ah a rd a n k a k a d a r i e k aan, bu s e b e p le b a h e le r d e s s o la r a k yetitirilen, y a p ra k la rn d an ve kabu klarn dan d a m a r h a stalkla rn d a y a rarla n la n a l tr a a k, (H am am elis virginiana).\\ ac gelmek, H o a gitm em ek, znt y a ra t m ak]] ac geyrek, {az} M ide ek im esi ve sindirim zorlu u yznden kan geirti. [D S]|| ac gici, {az} A c tatl h e r ey. [DS]|| ac gnek, {az} bot. H in diba. [DS]|| ac haber, lm, yangn, deprem g ib i insan derin den zen olayn bildirilm esi, duyu ru lm as.| ac hyar, bot. E lm a byklndeki | m ey v eleri m shil o la r a k kullanlan b a k la g illerd en srngen b ir bitki; eb u ce h il karpuzu, k a r g a dlei. (Citrullus colocynthis)]\ ac kahve, 1. ek er siz, s a d e kahve. 2. m ec. D avette alakgn ll dav ra n a ra k y ap lan ikram. Buyurunuz, bir a c k a h vem izi iin iz.| ac kavun, bot. K a b a kg illerd en |

S IM M S M

.,2

trm anc, y a b a n i otsu b ir bitki; e e k hyar (E c ballium elaterium)]\ ac kuvvet, K a r kon ulm as z o r ez ici favve/.|| ac m arul, bot. G vdesin den y a ttrc ve uyuturucu st ka n sa r iek li ve dili y a p ra k l tad a c b ir y a b a n i m aru l e id i; hindiba, (L actu ca virosa). {eAT} (ayn)| ac ot, bot. B ileik | g illerd en sa r i e k li y o l k en a rla rn d a ve k rla rd a biten b ir ot; dvlm av rat otu, (Tom us com m nis). | acs km ak, D a h a n ced en yap t haksz | ln veya ktln son u cu olsun veya olm asn ken d isi d e zntl ve skn tl g n ler g eirm ek .| | acs iine kmek (ilemek), B ed en en veya m anen y a a d byk bir zntnn skntsn btn b en liiyle hissetm ek. | acsna dayanam am ak, ok | sev ilen birinin lm nden, rahatszlndan duydu u zntden d olay sa l bozu lm ak veya lmek.\\ acsn alm ak, 1. A c tadn g id erm ek. Acsn a l m a k iin satn ald m zeytini bira z su ya slattm . 2. A r ve szsn dindirm ek. P ansum an aya m d a k i yaran n acsn a lv erd i.|| acsn barna basm ak, ikyetlen m eden zntsn gizlem ek, stra b a katlan m ak.| acsn ekmek, Yapt kt | ve y a n l davran larn cezasn ilerid e grmek.\\ acsn karm ak, 1. E ld e bulunm ayan s e b e p le r yznden y a p la m a y an b ir ey i b a k a e k ille rd e tela fi etm eye alm ak. 2. K en d isin e z a r a r veren kiiy e d a h a so n r a fr s a t g eti in d e m u kabil b ir z a r a r verm ek, intikam alm ak. 3. jkesini veya hrsn ken disin e z a r a r v eren v ey a buna s e b e p olan dan d e il d e gcnn yetti i kendisin den d a h a z a y f k i iler e kt d a v ra n a ra k ra h a tla m a k ; (bir p s ik o lo j i k rahatszlktr)]] acsn grm ek, S evilen birinin liim ile p s ik o lo jik sarsn tya girm ek. | acsn ii | ne gmmek, znt ve a c la r a szlanm adan, y a kn m adan katlan m ak,| ac sylemek, Birinin yan l | ve olum suz d av ran lar s e b e b iy le g e r e k le r i old u u g ib i syleyip uyarm aya alm ak. D ost a c s y le r . | ac sz, K rc v e o k fa z l a zntye s e b e p o la c a k sz]] ac su, 1. ile c e k nitelikte o lm a y a n (tuzluluk oran 0.50 ile 17 a rasn d aki) su. 2. {az} M aden suyu. [DS] 3. Yara y a d a yann iin d ek i sa r su ; iltihap]] ac tatl, S evinli ve hznl b ir a ra d a . u rada a c tatl b e ylm z geti. \ ac \ tecrbe, Istrapl, ziic, p a h a ly a m al olm u ve sknt iin d e g e e n den eyim ler ve b y le y aan an gnler. | ac verm ek, 1. B irin in cann y akm ak, a c | ek m esin e y o l am ak. 2. zmek]] acya koymak, {eAT} Istra b a so k m a k ; z ah m et verm ek.| ac yav | an, {eAT} {az} Yavan o tu ;p e lin ; veron ica. [D S]|| ac yeri, {az} l evi. [D S]|| ac yeil, {az} K oyu y e il; y a p r a k y eili. [D S]|| ac yitimi, tp. B ed en sel b ir acn n a lg lan m a sn d a ve tepki g sterm e g c nde a z a lm a eklin d e b eliren b ir sin irsel rahatsz lk ; h ip oa lji]] ac yonca, bot. Y apraklar tpta kul lan lan o k a c ve kt kokulu b ir bitki; su yon cas. ac2, [ac-ck] {eAT} s f Azck; pek az.

0 1 1

S M . 93

ACI

acca, [ac-ca] sf. Tad acya yakn; acms, acck, - [az-ck] {az} zf. Pak az; azck. [DS] acdc, [ac-t-c] {eAT} sf. Elem verici; ackl; id detli. acg, [ac- / ac-k / a- / a-k / a-uk j=rT] {eT} {eAT} sf. Ac; dert; strap. [Yknek] S an al mak, {eAT} ntikam m alm a k .| an karm ak, | {eAT} ntikam m almak.\\ acg tutm ak, {eAT} fke lenm ek]| acg itmek, {eAT} Istrap verm ek; znt iin de brakmak.\\ acg olm ak, {eAT} C am acm ak. acgan, [ac-an jU ^ T ] {eAT} sf. ok acyan; ok zlen. ack1, [eT. ac- / ac-k / a-uk j^-T] {eAT} is. Ac; dert; sknt; strap. S ack etmek, {eAT} A c v er m ek; strap verm ek; znt iin d e brakm ak. ack2, [eT. ak] {az} is. fke. [DS] ack3, [az-ck] {az} zf. Pek az; azck. [DS] ackdurm ak, [ack-dur-mak] {eAT} gl. f . [-u r] 1. Ackmasna yol amak. 2. A brakmak, acklma, [ack-l-ma] is. Ackma durumu, acklmak, [ack-l-mak] edil. f . [-r ] Yemek ihtiyac duyulmak.

aclanm a, [ac-la-n-ma] is. Ac olma durumu, acl hle gelme. aclanm ak, [ac-la-n-mak] dnl. f . [-r] 1. Tad ac hle gelmek. 2. {az} zlmek, kederlenmek. [DS] aclam a, [ac-la--ma] is. Ac hle gelme durumu, aclam ak, [ac-la--mak] dnl. f . [-r ] 1. Ac bir tat kazanmak, tad bozulmak. 2. Konumalarnda kr c ve sert bir ifade kullanmaya balam olmak. 3. Sesinde hznl ve kederli bir hava belirmek, aclatrm a, [ac-la--tr-ma] is. Ac duruma getirme ii. aclatrm ak, [ac-la--tr-mak] gl. f i [ - r ] Ac hle getirmek. acl, [ac-l] sf. 1. (Yiyecek maddesi iin) iine ac katlm. Acl A dan a k fte s i. 2. (Yiyecek iin) acs fazla olan. 3. zntl ve skntl. o k a cl g n ler g e ir d i. 4. (Kii iin) bir yaknnn lm n yaam olan. Acl gnnde bu o n a y a k r m yd? acl gicili, A c ile d i er b a h a ra t ve s o s lar konulm u (yem ek). O na im di a cl g icili y e m ek ler d oku n u yor. aclk, - [ac-lk is. 1. Tat bakmndan ac ol

ackl, [ac-k-l] sf. 1. Acma duygusu uyandran; ac verecek nitelikte. 2. Kendisi iin znt ve acma duyulmasn isteyen kimsenin tutumu; acndrc; acndrmaya alan. 3. Dokunakl; alatc; hazin. acm a, [ac-ma] is. 1. Acmak ii. 2. Bakalarnn 4. (Edeb eser iin) ac olaylara dayal; dramatik. 5. mutsuzluklar, kederleri ve zntleri karsnda Bir urama ve abann boa kmas ile ortaya insan zlmeye iten duygu; merhamet. kan gln durum; garip. 6. A c ve keder iinde acm ak 1, [ac-mak] gsz. f . [-r ] 1. Bedeninin bir ye kalm kimse; yasl; matemli, rinde fiziksel bir etki veya mikrobik bir yaradan ackma, [a()-k-ma] is. A hle gelme, dolay ac hissetmek. A m eliyat yerim o k a c y o r . ackmak, [eT. -k-mak] gsz. f . [ -r ] 1. Midenin 2. (Yiyecek ve iecek iin) tad bozulmak; ac bir boalmas ve kandaki eker miktarnn azalmas hl kalmak; aclamak; aclk kesbetmek. T erey a sonucu besin alma, yeme ihtiyac ortaya kmak; nn tad bozulmu, tuzlam adm z iin a c m . alk duymak. 2. m ec. Bir eye kar iddetli istek 3. Birine yakn, sevecen ve hogrl davranmak; duymak; ok arzu etmek, merhamet etmek; rahmetmek; yazklanmak. Y ok acksnmak, [ac-k-s-n-mak] dnl. f . [-r ] Mtees su l kadnn h lin e acyan o lm a d . 4. Birinin gr sir olmak, zlmek, d zarardan veya bana gelen bir felaketten do acktrm a, is. [ack-tr-ma] A hle getirme, lay zlmek. D eprem son ras evsiz yurtsuz k alan acktrm ak, [ack-tr-mak] gl. f . [-r ] 1. Alk duy D in arllara acyan, y a rd m a k otu . 5. (Olumsuz masna sebep olmak. 2. Uzun sre yemek yemesini ekimiyle) Cimrilik etmemek, masraftan kanma engelleyerek ok a kalmasn salamak; a koy mak. P a ra y a acm ad an b ir g zel b o y a m . 6. mak. 3. (Yiyecek vb. iin) itahn amak, Kk grmek; yazklanmak; teessf etmek. B ir acla, [ac--la / a-la tU-T] {eAT} zf. A iken, koltuk iin bu k a d a r kldim . A cyorum s a n a . 7. aclaca, [ac--la-ca a- aU-T] {eAT} zf. A olarak; a acna. aclama, [ac-la-ma] {az} is. 1. Aclamak ii. 2. algam yemei. [DS] aclam ak1, [ac-la-mak] gl. f i f - r [-l()-y o r] ine ac koymak; acl hle getirmek. aclamak2, [ac-la-mak] gl. f i [ - r [-l()-y o r] Hrpa layarak sevmek; hrpalamak. {az} Sevmek; okamak. [DS] acm ak2, [eT. aT-mak > ac-mak j^ ^ T ] {eAT} gsz. fi. [- r ] Eziyet grmek; strap ekmek; ac duymak, acmakl, [ac-mak-l] sf. (Ses iin) ackl, dokunakl, hazin. acm an, [ac-man] {az} is. Anlarn petek gzlerine doldurduklar ac madde. [DS] acmasz, [ac-ma-sz] is. v e s f. 1. iine ve yarglarna

ma durumu. 2. Ac miktar. i k ftey e a c lk verm ek iin bira z d a h a b ib e r koyunuz. 3. Buruk luk, dokunakllk; kederlilik. 4. {eAT} Istrap; ezi yet; sknt.

ACI sevgilerini ve insani duygularn kartrmayan; kendinden af dileyene duyarsz kalan; kat; merha metsiz; zalim; ceberut; gaddar. 2. Deerlendirme lerinde hibir kusuru, boluu affetmeyen; kat; insafsz. 3. Sebep sonu ilikisinin kesinliini ifade eden zarf. B ilm eyen e tabiat acm aszdr. acmaszca, [ac-ma-sz-ca] (acm as z ca ) zf. Acma duygusu tamadan; gaddarca; zalimce; insafszca, acmaszlk, - [ac-ma-sz-lk] is. 1. Acmasz olma durumu; acmasz olan kiinin tutumu; merhamet sizlik; gaddarlk; insafszlk; ta yreklilik. 2. zf. Bir eyin acmaszca gerekletirilme durumu, acmazlk, [ac-maz-lk] is. Acma duygusu tama ma hli; gaddarlk; merhametsizlik, acmk, - [ac-m-k] is. bot. 1. Karanfilgillerden yapraklar karlkl pembe ve mor iek aan ya bani ot; belemir; delice; karamuk. 2. {az} ok sk dall, ac ve fena kokulu bir yabanc ot. [DS] 3. {az} Stleen. [DS] 4. Merhamet. 5. nsana sms k sarlan srnak kimse. S acmk torbas, {az} anat. S a fra kesesi. [DS] acmkt, [ac-mk-l] {az} sf. Yufka yrekli; mer hametli. [DS] acm sam ak, [ac-msa-mak] gsz. f . [-r ] [-s()-y or] A cr gibi olmak; biraz acmak, acms, [ac-ms] sf. 1. Tad acya yakn, biraz ac olan; acmtrak; az ac; acya alan. 2. Duygusal ynden dokunakl, acm trak, - [ac-mtrak] sf. Tad acya yakn biraz ac olan; acms, acm trakkk, [ac-mtrak-lk] is. Acya yakn bir tat bulunma durumu, acn, [ac-n ^ T ] {eAT} zf. A olarak; alkla; alk tan. S acn lmek, {eAT} 1. A lktan lm ek. 2. A o la r a k lm ek. acnacak, - [ac-n-acak] sf. Acma duygusu uyand racak biimde; ackl; znt verici, acnakl, [ac-n-ak-l] {az} sf. Kederli; zntl; acl; elemli. [DS] acnas, [ac-n-as] zf. Acnacak, merhamet edilecek durum. acndrm a, [ac-n-dr-ma] is. Acndrmak ii. acndrm ak, [ac-n-dr-mak] gl. f . [ -ir ] 1. Bakala rnn kendisine acmasn salamak. 2. Bir kimseyi merhamete getirmek; yumuatmak. 3. Kendisini zavall durumda gstermek suretiyle karsndaki nin merhamet duymasn salamak, anlma, [ac-n-l-ma] is. Anlmak ii. anlmak, [ac-n-l-mak] edil. f . [-r ] Bir kiiye veya canlya bakalar tarafndan acnmak: merhamet edilmek. (Bu f i i l c m lede zresiz o la r a k kullanlr.) Onun bu durum una an lm az m ? acnma, [ac-n-ma] is. Acnmak ii. acnm ak1, [ac-n-mak] edil. f . [ -r ] 1. Keder ve

BKE H

znt duyulmak. 2. Teselli edilmek. 3. dnii. f . Bir olay karsnda kendi kendine zlmek; hayflan mak. acnm ak2, [ac-n-mak] {az} dnl. f . [-r ] Dert yan mak; bakasnda merhamet uyandrmaya almak; szlanmak. [DS] acnm ak3, [ac-n-mak] dnl. f . [-r ] Birine acmak; merhamet duymak, acr, [Ar. acr => acr >=-T] {az} is. bot. Buruuk kabuklu, ak renkli bir tr hyar; acur, (Cucum is an guria). [DS] a crak 1, - [ac-rak 3j=-T] {eAT} sf. Acms, acmt rak; az ac; hafif ac. acrak 2, - [a-()rak] {az} sf. Biraz a; iyice doy mam. [DS] acrga, [Mo. acrga] is. bot. Yaban turpu, turp otu. acrm ak, [ac-r-mak / ac-ur-mak Jv?-T] {eAT} gl. f i [-u r ] 1. Acktrmak. 2. Bal ve metbu durumda bulundurmak, acsz, [ac-sz] sf. 1. ine aclk verecek herhangi bir ey katlmam olan. A csz A dan a k ftesi y e d ik . 2. m ec. Hibir znts, derdi, kederi olmama. 3. Ar, sz duyulmadan olan; ac vermeyen; actma yan. A csz a m eliy a t. acklk, [ac--k-lk {eAT} is. Ac; ar.

acrnak1 [ac--mak iy ^ r T] {eAT} dnl. f i [-r ] , [eAT.. -ur] 1. Armak; szlamak; iin iin acmak. 2. {az} zlmek; ac duymak; kederlenmek. [DS] 3. Can yanmak. 4. ite, f . {az} Birisinin lm ne, felaketine hep birlikte zlmek. [DS] acm ak2, [ac--mak] {az} ite f i [-r ] Sevimek. [DS] actrm ak, [ac--tr-mak] {az} gl. f i [-r ] Act mak; cann yakmak. [DS] actgan, [ac-t-an / ac-t-kan ctan; ok strap veren, actc, [ac-t-c] sf. A c veren; ar, sz veren, actkan, [ac-t-an / ac-t-kan j ^ T ] {eAT} sf. -* actgan. actm a, [ac-t-ma] is. Actmak durumu, fiili, actm ak, [ac-t-mak] gl. f i [-r ] [eAT, -ur] 1. Canm yakmak, fiziksel olarak ar sz vermek; artmak; szlatmak. 2. Tadn ac hle getirmek; aclatr mak. 3. {eAT} ncitmek, acyc, [ac-y-c] sf. Acyveren, merhamete gelive ren; acyan. aciz, [Ar. ciz => ciz] {eAT} sf. Gc yetmeyen; ciz. S ciz eylemek, {eAT} Gsz ve a resiz b ra k m a k .| ciz eyleyici, {eAT} Gsz ve a resiz | b ra k a n .| ciz olm ak, {eAT} Gc yetm em ek ; aciz | g sterm ek. {eAT} sf. ok a-

o b iiiic e

szm. M
deimi su; bozuk su. (aacin, [Ar. acm

ci

aci, [Ar. c ^ U ] (a:ci:) {OsT} sf. . Fildii ile ilgili. 2. Fildiinden. 3. Fildii satcs, acib, [Ar. aceb (hayret, g a rip lik ) > acb _-

acin2, [Ar. cin ^ 1 ] (a;cin ) {OsT} is. Rengi ve tad (a ci.n i:) {OsT} sf. 1. Hamur (aci:n iyet) {OsT} is.

ci:b ) {OsT} sf. Allm olann dnda; garip; tu haf; acayip; alacak; hayret verici, t? acblkyfe, {OsT} Giyimi a ca y ip olan. acib, [Ar. aceb (hayret, gariplik) > cib cak ey. acibane, [Ar. acb + Far. -ne acibe, [Ar. acb / acbe L (a c i:b a :n e) {OsT} zf. alacak tarzda; hayret verici biimde, (a c i:b e ) {OsT} is. Allmn dnda, bugne kadar hi grlmemi ey; tuhaf; garip; acayip; anormal. S acibe-i hil kat, A cayip yaratk. acibleda, [Ar. acbl-ed acil1 [Ar. acele (abu k) > cil , (a ci;b le(a :cil) {OsT} d a :) {OsT} sf. Gzelliiyle hayrete dren. sf. ok acele, beklemee zaman ve tahamml olmayan; derhl yerine getirilmesi gerekli olan; bekletilemez. S acil durum , H em en m dahaleyi veya ted b ir alm ay g erek tiren kritik durum. | acil | vaka, 1. Z a b taca zam an kay b etm ed en m d ah ale edilm esini g erek tiren g ven lik tedbiri. 2. H ekim lik e hem en g e r e k li tedavi ilem inin y aplm asn g e rekli klan sa lk problemi.\\ acil servis, H astan e lerd e hem en tedavi altn a aln m as g e r e k li h a sta la r k ab u l ve tedavi ed en blm.\\ acil ifalar dile mek, H asta olan birinin k sa zam an d a sa l n a kavum as iin du a etm ek, d ilekte bulunm ak; g e mi olsun dile in d e bulunmak. acil2, [Ar. ecel > cil / cile J=rT] (a :cil) {OsT} sf. 1. Vadeye bal; vadesi geldiinde yaplacak olan. 2. Erteli. acilane, [Ar. cil + Far. -ne (a :cila :n e) (a ~

gibi; hamur kvamnda. 2. kim. Hamurumsu, aciniyet, [Ar. acniyyet

Hamur gibi olma; macunlama, acir, [Ar. ecr (kiraya verm ek) > cir yr-T] (a :cir) {OsT} sf. Kiraya veren; kiralayan; mucir, aci, [Far. c (a :c i: ) {OsT} is. me.

ci:b) {OsT} is. Allmn dnda olan ey; ala

acitato, [t. agitato] is. mz. (alnmak ii iin) canl ve cokun, aciyo, [t. aggio] (a cyo) is. -+ acyo, ciz, [Ar. acz > ciz (a:ciz) sf. 1. Bir ii ya

pabilecek gc, becerisi ve yetenei olmayan; g sz; iktidarsz; aresiz. 2. Zavall; zayf. 3. Yoksul; dkn. 4. Himayesiz; kimsesiz. 5. arm. S ciz brakm ak, B irin i b ir i y a p am az veya iin iinden kam az h le so k m a k; b u n a l t m a k . ciz kalmak, Btn a b a la rn a ram en bir ii y a p am az durum a dm ek; a resiz kalmak.\\ cizleri, (eski) Yazma ve k on u m alard a kendisinden b a h setm ek g erek ti i zam an a l a k gnlllk ve sa y g g ster m ek iin "ben y erin e kullanlan k elim e; cizan e. aciz, -czi [Ar. acz is. 1. Gszlk, yetersizlik;

{OsT} zf. 1. Acele olarak; acele ile. 2. Acele edenle


re zg; aceleci kimselere yakr biimde. acilen1, [Ar. cil > cilen (a :ci'len ) {OsT} zf. 1. Acil olarak, geciktirmeden, hemen; ivedilikle; gecikmeden. 2. Vakti zaman geldiinde yaplmak zere. acilen2, [Ar. cil > cilen >-T] ( a c i len) {OsT} zf. Zaman geldiinde yaplmak zere; ertelenmi ola rak. aciliyet, [Ar. ciliyyet c~U-U] (a:ciliy et) {OsT} is. vedilik. acin1, [Ar. acn (yourma) > acn

iktidarszlk; 2. Beceriksizlik. 3. tic. huk. deme gn gelmi olan borlarn deyemeyecek duruma dmek. 4. Bir eyin son blm; arka taraf. 5. anat. Vcudun arka taraf; k; (insan ve hayvan iin) kala; sakrum. 6. ed. Beyitte ikinci msran son ksm. S aciz hli, fla s h lin d e birisinin m ah k em ey e b a v u ra ra k durumunun tespitini istem e durumu.\\ aciz belgesi, A cze dm b ir tccarn h acizli m allarn n p a r a y a evrilm esin den so n ra ala ca n n tam am n alam am bulunan a la c a k ly a icra d a ir esi tarafndan verilen a la ca n n k alan m iktarn belirten belge. cizan, [Ar. ciz > cizn is. Acizler; zavalllar, cizane, [Ar. ciz + Far. ne (a :ciz a ;n e) (a ;ciza ;n ) {OsT}

{OsT} sf. ve zf. 1. ciz kimselere yakr ekilde. 2. Konuma ve yazmalarda karsndakine sayg duy duunu belirtmek veya alak gnll davranmak iin kendisinden bahsederken kullanlan ifade. ciz1, [Ar. ciz + Far. - tsyr^ ] (a :ciz i:) {OsT} is. 1. Acizlik; gszlk; yetersizlik; beceriksizlik. 2. Al ak gnlllk. ciz2, [Ar. ciz + Far. - iSyr lt] (a ;ciz i:) {OsT} sf. 1. Alak gnll kimseye ait. 2. Alak gnlllk gstermek iin bana ait, benimki yerine kullan lr.

(aci:n) {OsT}

is. 1. Hamur ya da macun hline getirme; yourma.


2. Macun; hamur. 3. sf. Yorulmu; hamur veya macun hline getirilmi.

C
ciziyet, -ti [Ar. ciz! > aciz-iyyet coj-U ] (a:ciziy et) {OsT} is. 1. Yeteneksizlik; cizlik. 2. Yoksul luk. 3. Alak gnlllk, cizlik, -i [ciz-lik] (c:cizlik) sf. 1. Aciz olma hli; dknlk; yoksulluk. 2. Beceriksizlik, gszlk; iktidarszlk. 3. Yetersizlik, am ak, [c-mak / -mak Ackmak. acmiy, -yyi [Ar. acmiyy anlayl. 2. nce dnceli, acn, [Ar. acn y * * ] {OsT} is. Yourma; macun kva mna getirme, aco, [eT. aa] {az} is. Amca. [DS] acube, [Ar. ucbe (a cu :b e) {OsT} is. - * ucube, -acuk, [-a-cuk] {eAT} yap. e. Sfatta dereceyi dren isimden isim yapma eki. az-acuk. acuk, [eT. ak] is. Dert, acuk, [a-uk / ac-uk Jj-T] {eAT} sf. Ak, acul, -l [Ar. acele > acul Jj= ^ ] (acu :l) {OsT} sf. (Kii iin) iini yaparken ok acele eden; aceleci; tez canl; ii tez; sabrsz; evegen; tela. (a cu :la :n e) {OsT} sf. 1. Akll; {eAT} gsz. f . [-a r ]

n m u K H .M acyo, [t. aggio] ( a cyo) is. 1. Bankalarn yaptklar ilemlerden dolay aldklar komisyon ve cretlerin toplam. 2. Bonolarn bankalarca nakde dnt rlmesi srasnda verilen para ile zerinde yazl olan miktar arasndaki fark; krm; skonto, acyocu, [acyo-cu] is. Borsa ilemleri yapan; borsac; komisyoncu. acz, [Ar. acz {OsT} is. 1. Beceriksizlik. 2. ed. Dz yazda bir blmn son cmlesi. 3. Manzume de bir beytin ikinci dizesinin son yars. S acz-i ikdam, alp a b a la y p b ir e y yapam am a. -a 1 [-a / -e / - / -i / -u / -] yap. e. -* -. , -a2, [-a / -e] yap. e. 1. Fiil kk ve gvdelerinden iinde bulunulan duram kavram katarak sfatlar yapar: g le. 2. Fiillerden, eylemin belirttii ile ilgili ara ve gere isimleri yapar: byte, k ald ra, rete. 3. Benzerlik kavram ile isimlerden isim yapan ek: boza, topa, k p e k k kp . 4. {eT} Fiilden isim yapma eki. k m -e (kl p id esi) 5. {eAT) Fiilden isim yapan ek; alet isimleri yapar. ksa. -a3, [-a, / -e] {eT} yap. e. simden isim yapma eki. b e g - e (beyceiz)

aculane, [Ar. acl + Far. ne

-a4, [-a] {eAT} yap. e. Renk adlarndan o sfata yaknlk bildiren isimler yapan isimden isim yapma {OsT} sf. ve zf. ok acele olarak; aceleci kimsenin eki. boz-a. davranna uygun, a 1, [eT. -mak > > a] sf. 1. (Kii, hayvan iin) acun, [Sod. cn] {eT} is. Dnya; lem. [Mhenn] yemek ihtiyac iinde bulunan; ackm. {eT} (a :) (ayn). [DLT] [Gabain] [Tekin] [EUTS] [ETY] 2. Yeme a c u r 1, [Ar. acr j .^ ] is. 1. Kabakgillerden hyara ime, giyinme ve barnma gibi en doal ihtiyacn benzer bir eit sebze; (Cucum is flex u o su s). {eAT} karlayamayacak derecede yoksul kimse. 3. Ne (ayn) 2. arg o. Mnasebetsiz, belal, irret. 3. {az} kadar ok kaznrsa kazansn bunlarla yetinmeyen Olgunlam tohumluk hyar. [DS] 4. {az} San ve srekli kazanma ve biriktirme arzusu iinde olan; uzun bir tr kavun. [DS] 5. {az} Ham kavun. [DS] 6. {az} Bir tr pancar otu. [DS] 7. {az} Yemee agzl; haris; gz doymaz; tamahkr. 4. Kurak lktan dolay kurumu, kavrulmu durumdaki top konulan ya, soan, sala gibi eyler. [DS] ran hli; susuz. 5. ok istekli, zlem eken; do acu r, [acur] {eAT} sf. Kurtlanm, yumsuz. 6. {az} Yoksul. [DS] 7. {az} A gzl. acurm ak, [ac-r-mak / ac-ur-mak {eAT} gsz. [DS] S a ak, Yoksulluk iinde, evsiz barksz.\\ a f . [-u r] -* acrmak. ak kalm ak, E vsiz ba rk sz ve y o k su l durum a d acuz, [Ar. acz (acu:z) {OsT} is. Kocakar, m ek]| a acna, A o la ra k, a olduu h lde. | A | | ay oynam az. creti verilm eyen iiden y ete ri k a acuze, [Ar. acz > acze o ^ \ (acu :ze) {OsT} is. 1. j.y d a r i y a p m a s beklen em ez. | a brakm ak, 1. Ye | Kocakar, ihtiyar kadn. 2. Huysuz ve geimsiz ka m ek v erm em ek veya verm ekte gecikm ek. 2. H aksz dn. 3. irkin; suratsz. 4. m ec. Byc, ara bozucu lk y a p a r a k birin i y o k su l h le drm ek]] a bila, kadm; cad. B akm sz, kim sesiz; yoksu llu k iinde. ]\ a boaz, acl, [Far. cl J^-T] (a:c l) {OsT} is. Geirme, {az} 1. A g zl ; gz doymaz. 2. Yiyip im esi ken din e ait o la r a k tutulan gn deliki. [DS]|| a a c r, [Ar. cr yrT] (a:c r) {OsT} is. 1. Kiremit. 2. ard ak , {az} H ela. [DS]|| a plak, Yoksulluk ve Tula. 3. Kerpi, ihtiya iin d e.| a dirilmek, {eAT} A y a a m a k .| | | acri, [Ar. cr Zj=r~\] (a :c ri:) {OsT} is. Kiremiti; A doym am, tok ackm am sanr, nsan iinde tulac. bulunduu durumun h i d e im ey ece in i sanr. | a | doyurm ak, Y oksullara p a r a ve y iy e c e k g iy ece k acssin, -nni [Ar. cs-sinn ^Lt] (a:c ssin ) v er ere k y a rd m d a bulunm ak]] a gezmek (dola {OsT} is. Fil dii, mak), Yiyecek, i e c e k ve barn m a g ib i zorunlu ihti acve, [Ar. acveoj^t] {OsT} is. Hurma ezmesi. y a la rn k ard ay a m ad a n sknt iin de y aam ak]]

im iw a i.9 7 A gezmektese tok lmek yedir. Yoksulluk lmden daha zor dur.\\ a gz, 1. D oym ak bilmez bir itah sahibi. 2. htiras sahibi; muhteris .| a | gzl, Az ile yetinmeyen, ihtiyacndan ok fa zla s

AI
aasya, [a-a-s--y-a] {az} zf. Amadan nce; ancaya kadar. [DS] aavele, [t. braccia in vela] is. dnz. Serenlerin son derece prasye olunma durumu, aelerando, [t. accelerandum] zf. miiz. (almak iin) gittike hzlanarak, adurm ak, [a-mak > a-dur-mak / a-tr-mak] gl. f. [-ur] Birinin bir ey amasna yol amak: ama sn salamak; atrmak, ag, [a-g] {az} is. Hal, kilim gibi yayg. [DS] agu, [a-u] {eT} is. Anahtar. [Miihenn] aguu, [au-u] {eT} is. Kan alc. [Miihenn] a 1 [a-] is. mat. 1. Balang noktalar ortak iki , yar doru arasndaki aklk. 2. mec. Anlay ekli; olaylar anlama, ele alma biimi; gr; fikir; d nce. S a aldanmas, Alarn deeri ile ilgili olarak gz yanlmas.\\ a lm, A lme ku

n isteyen; haris; ingene; doymaz; hrsl; muhte ris; tamahkr.\\ a gzllk, Aza kanaat etmeme, a gzlii davranma hli .| andan lmek, 1. ok | ackmak. 2. Byk bir yoksulluk iinde olmak. | a | itmek, {eAT} A brakmak.\\ a kabaday, {az} 1. K abadaylk yapan yoksul kimse. 2. Yoksul olduu hlde bakalarna yardm eden. [DS] | a kalmak, ] Yiyecek bir ey bulamamak; karnn doyuramamak; skntya dmek. \\ a karnna, A iken, henz y e mek yemeden. | a koymak (brakmak), Yiyecek | vermemek .| a k urt gibi (saldrmak), 1. Ar bir | istekle... 2. Byk bir itahla...\\ a susuz, Byk bir yoksulluk ve sknt iinde. \\ A tavuk kendini dar am barnda sanr. nsan ok fa zla ihtiya duyduu eyler iin olm adk hayaller kurar.\\ a tutm ak, {eAT} A brakmak. a2, [a] {eT} is. Birini armakta kullanlan nlem;
arma; nde. [DLT] aa, [aa] {eT} is. -* e. [ETY] aacak, - [a-mak > a-acak] is. 1. ie ve konser ve kutusu gibi yiyecek iecek maddelerinin konul duu kaplarn kapaklarn amaya yarayan ara. 2. Kitap ve zarf kenarlarn kesmeye yarayan kt ba. 3. {az} Anahtar. [DS] 4. {az} Bilmece. [DS] aag, [a-a] {eT} sf. Ac. [EUTS] aagatk, [ak-a+kat-k > aalcatk] (a:agatk) {az} is. Yasz ve szlm yourttan yaplan pey nir. [DS] aagram ylan, {eT} is. zool. Boa ylan. [EUTS] aaz, [a-k + az] (a:az) {az} s f Boboaz; ukala. [DS] aalya, [Lat. azalea] (aa lya) is. bot. Gzel ve gs terili iekleri dolaysyla sakslarda yetitirilen orman gl, (Rhododendron indicum).

ral ve teknikleri.
a2, [eT. a] {eT} sf. A c; ac olan; eki. [DLT] S a su, {eT} Tuzlu sw | a teniz, {eT} Suyu tuzlu .| olan deniz. | a tiniz, {eT} -* a teniz, | a, [eT. a > a ^ ] {eAT} Ac; dert; keder; s trap. a4, [e / a] {eT} is. Yal kadn; hanm nine. [DLT] ac, [a-c] sf. 1. Ama iini srekli yapan. 2. mec. Artran; ferahlatan. tah ac, gnl ac, zihin ac. 3. Bir lkeyi aan, alan; fetheden; fatih. 4. is. Gmrklerde kontrol gerekli bavul, sandk, anta, paket gibi eyalar amakla grevli kimse. 5. Am a iinde kullanlan alet. 6. Kt hamuru hazr lama srasnda liflerin paralanarak sv iinde asl olarak kalmasn salayan ara. 7. Tekstilde balya hlinde gelen pamuk veya yn zp datmaya yarayan makine. ag1, [-] (a:g) {eT} sf. 1. Ac; strap. [ETY] [Gabain] [Yknek] [EUTS] 2. Hiddetli; gl; pek [Gabain] [Yknek] 3. Eki; acmtrak. [EUTS] 4. is. fke; kzma; hiddet, fi1 ag a, N e ac!

aan1, [a-mak > a-an] is. 1, anat. Oynak kemikler ag2, [a-mak > a-] {eT} is. 1. Bolluk iinde ya arasndaki ay geniletmeye yarayan kaslar; bst. 2. mat. Bir eri zerine sarlm ve bir ucundan ama; nimet iinde yaay; bolluk. [DLT] [KPy.] 2. Hediye; armaan. [EUTS] [Gabain] 3. Devlet b bal ip ekildiinde br ucunun izdii eri. yklerinin bahii; hann verdii bahi. [KPy.] aan2, [eT. kaan > haan] {az} zf. O zaman; yley [DLT] se. [DS] agl, [a--l] {eT} sf. Ak; alm olan. [EUTS] aani, [Sansk. jneya] {eT} is. 1. Soy; rk. 2. Soylu aglg1, [a-l / ag-lk] {eT} sf. 1. Ekili. 2. ine kk. 3. mtiyaz. 4. sf. Soylu. [EUTS] konulan ekiten. [DLT] aar1, [a-mak > a-ar] {az} is. Anahtar. [DS] aghg2, [a--l] {eT} sf. Bolluk iinde bulunan aar2, [a-mak > a-ar] {az} is. Turu; aperatif. [DS] (kimse). [DLT] fi1 aghg tutm ak, yi gdalar ile aar3, [Erme, aar] {az} is. Yeni domu erkek bu beslenmek. [DLT] za. [DS] aglk, [a-lk] {eT} is. Aclk. [DLT] aari, [Sansk. crya] {eT} is. retmen; hoca; stat. agsam ak, [a-sa-mak] {eT} f. Can eki istemek. [EUTS] [Gabain] [DLT] aasna, [a-a-s--n-a] {az} zf. Ak olacak biimde; ak olarak. [DS] a, [a-] {eT} sf. Ac. [Mhenn] S1 a su, {eT} Ac su; tuzlu su [Mhenn]

I M I IC tS M .9 8
ak1 [e > a-k ?] {e l } is. Byk karde. [DLT] , ak2, - [eT. a-uk > a-k sf. 1. Alm olan; katl, sanl, rtl, kapal durumda olmayan. 2. Herhangi bir kukuya, tartmaya meydan verme yecek ekilde belirgin ve kesin olan; belirli; aikr; grnr. 3. m ec. Kolay anlalabilir olan; sarih; sade; vazh. 4. almalarn srdrebilir durumda olmak. 5. Grevlendirilmi sorumlusu bulunmayan makam; mnhal; bo. 6. Dz ve engebesiz arazi. 7. Gizli, sakl bir dnce ve planlar bulunmayan. 8. n yarg beslemeden yenilikleri ve olumlu deiik likleri kabullenebilir olan; benimsemee, anlamaya yatkn. 9. (Toplant veya grme iin) girilmesi, geilmesi serbest; herkesin katlabilecei, izleyebi lecei. 10. (Y er vb. iin) rahata girilip klabilir; engelsiz; geie uygun. 11. Grenlerin cinsel a dan tahrik olmasna sebep olacak ve utanma duy gusunu yaralayacak ekilde cinsellii ileyen; ero tik; pornografik; mstehcen. 12. Renk bakmndan koyu olmayan. 13. (Gkyz, hava iin) gneli ve bulutsuz. 14. (Elbise iin) vcudu yeteri kadar rt meyen; plak; ryan; dekolte. 15. (Yara iin) iyile ip kapanmayan, aknts veya kanamas bulunan. 16. (Yzey, alan iin) oldurulmam; bo. 17. Biti ik veya yakn durumda bulunmayan; aralkl ve genie; seyrek. 18. Rzgr veya frtnaya kar bir engeli bulunmayan. 19. ten karlm. 20. Korunaksz olan, muhafazas bulunmayan, ambalajsz. 21. (Y er iin) st kapal, rtl olmayan; atsz. 22. inde gizli bir maksat bulunmayan, samimi. 23. Usuz bucaksz, engin. 24. ac, ferah, nee li, mutlu. 25. Duyurulmu, bildirilmi ve ilan edil mi olan. 26. (Radyo ve televizyon iin) sesi ok yksek. 27. {eAT} Serbest; laubali. 28. {az}] Uzak; rak. [DS] 29. {az} Kzl bozulmu. [DS] 30. is. Denizin kydan olduka uzak yeri. 31. Muhasebe kaytlarna gre sorumlusunun elinde bulunmayan para veya mal. 32. {az} Kahve cezvesi. [DS] 33. Kusur, su, zaaf. 34. {az} Orman iindeki aasz, plak yer. [DS] 35. zf. Ortada, meydanda, aleni. S aa alnma, H akkn da a a a lm a ilem inin uy gu lan m as,| aa almak, 1. H akkn da kam u d a v a | s alm bulunan dev let memurunu d a v a so n u la n n caya k a d a r g rev d en uzaklatrm ak. 2. B ir d e niz tatn kydan denizin iin e doru bira z uzaklatrm ak. | aa ekmek, K ydan u zaa doru | seyretmek.\\ aa karm a, 1. daren in tekilatta d e iik lik y a p a rk en baz k a d r o la r kaldrm as s e b e b iy le baz m em urlarn k a d ro d kalm as. 2. Toplum u ilgilen diren gizli ve y a s a k olan b ir ii d e lilleriy le birlikte kam uya duyurm ak; h erkesin b il m esini, tanm asn sa lam a. | aa karm ak, U| u cu b ir kim yasal rn tutunduu ve olutuu ortam dan ayrm ak. Suyun elektrolizin den hidrojen ve oksijen a a k a r. | aa kmak, 1. kim. | K im y a sa l b ir ilem sonu cun da d i er m ad d e veya elem en tlerden ayr o la r a k olum ak, en erji olum ak, b elirm ek; olu m ak; m ey d an a gelm ek. H idrojen ile oksijen tepkim eye g ir e r e k suyu m eydan a getirirken byk b ir en erji a a k a r . 2. K im y a sa l tepkim e son u cu n da h a v ay a karm ak. 3. G izli y a n k a lm a m ak; h erk es tarafn dan ren ilm ek. 4. B ir geitten, b ir k an ald an d a ry a kmak.\\ aa imza, K iileri hukuken b a la y a c a k b ir sen et veya s z lem e g ib i belg elerin m etin ksm y a zlm ad an k a r d a bulunan kim seye g vendiin i belirtm ek iin b ir k d n alt blm n e atlan im za.| aa vurm ak, Gizli tutu | lan b ir o lay veya b ir duyguyu, dnceyi fa r k n a varm adan ipu lar v e r e r e k b e lli etm ek. | a k | m ak, Zim m etinde bulunan m a l veya p a ra n n ek sik olduunun anlalmas,\\ an kapatm ak, 1. M al veya p a r a o la r a k zim m etinde g r len eksikli i g i derm ek. 2. B ir iletm enin g e lir ek sik li i ile g id er fa z la l a ra sn d a k i d en g ey i sa la m a k ; z a r a r et m ekten k u rta rm a k 3. B ilg i v e b e c e r i bakm ndan eksikli in i g id erm ek ; u stal n daki ek sik lik leri ta m am lam ak. 4. B akasn n kusurunu g izlem ek; a n rtm ek.| an yakalam ak (grmek, bul | mak), Birinin eksiini, kusurunu veya zaafn bul m ak, o rtay a karmak.\\ ak ak, H ib ir ey g iz lem eden , g e r e k te oldu u g ib i; d o sd o ru ; doru o la r a k ; a k a .| ak az, 1. Aptal, sersem ; h er | o la y d a ve durum da h akk o la n ka rla rn koru m a sn bilem eyen. 2. {az} B o b o a z ; geveze. [DS] | | ak azl, 1. A hm ak, sersem . 2. {az} Tem bel. [D S]|| ak ak, Sv ve g azlarn bo ru la rd a n h ib ir en g elle (vana) k a r la m ad a n a kp gemesi.\\ ak alnla, H ib ir kanunsuz ve a h la k d tutumu o lm a dan, y aptklarn n doruluundan em in o la r a k ; erefle.\\ ak arazi, as. D m an tarafndan g r l m eyi en g elley ec e k b ir strenin bulunm ad arazi. | | ak artrm a, A lc o lm a k isteyenlerin g zleri nn de a k a fiy a t n e r e r e k ve en o k fiy a t veren kiiye y a p la n sat ilem i. | ak ate, S ip ere g ir | m eden dm an a a te etm e. | ak at, H ed efi g r e | r e k y a p la n a t. \\ ak ayak, {az} B ir tr tulum b a c yry. [D S]|| ak bilet, B elirli b ir s re iin d e ku llan lm ak zere satn a lm a sra sn d a h a re k e t tarihi y azlm am a n c a k h a rek et gnnn y a zlm asyla g e e r lik kazan an y o lcu lu k bileti.| ak | bono, 1. d en ecek p a r a m iktar y azlm adan dzen lenm i ve im zalanm senet. 2. m ec. Snrsz gven ve y etk i.| ak boyam ak, R en k bakm ndan biraz | d a h a ay d n l a k a a n ton ile b o y a y apm ak. | ak | blge, 1. D ev letler a ra s ticaret ilikilerin de h er han gi b ir kstlam ann bulunm ad alv eri b lg e si. 2. G iri ve klarn h erh an g i b ir kstlam a ve kon trole ta bi tutulm ad yer.\\ ak brek, {az} O rtas a k b r a k la r a k p iirilen brek. [D S]|| ak bte, G eliri g id erin i karlam ay an bte. | ak | bte politikas, lkede gr len ek o n o m ik dur gun luk z am an larn d a devletin tam istihdam s a

AI
rl. 2. D ndklerini oldu u g ib i syleyen.\\ ak ekin, {az} Atn sk ve ev ik a d m larla y r y. [DS]|| ak fikirlilik, A k fik ir li olm a h li.| | ak finansman, lkedeki iktisadi durgunluk d nem inde hkmetin g elirlerin d en fa z l a h a rca m a d a bulunm asyla o rtay a kan b te a.\\ ak ge mek, (G em i iin) b ir kydan, b a k a b ir g em id en veya b ir y erd en uzak seyretm ek. | ak giyinmek, | Yakasn, gsiinii, omzunu, srtn ve kolunu n o r m al saylan l ler dn da a k ta b r a k a c a k e k il d e giyinm ek. | ak gr, C ezaev lerin d eki tutuklu| larn y a kn la ry la a r a d a h erh an g i b ir en g el o lm a d a n ,b ir a r a d a o la r a k grebilm eleri.^ ak hava, 1. K a p a l y erlerin dnda, a tm o sferle iliii k e s il m em i; kr, p a r k ve b a h elik y er. 2. Bulutsuz, a y dn lk ve p a r la k g n eli hava. | ak halka dizilii, | fo lk . O yunlarnda oyuncularn a ra la rn d a a k lk b r a k a r a k m eydan a g etird ik leri h a lk a eklin d eki dizili.\\ ak hava mzesi, Rzgr, yam ur, k a r ve g n e g ib i ta b ii etken lerden z a r a r g r m e y e c e k ta rih eserlerin serg ilen d i i st rtiil olm ayan m ze. | ak hava okulu, D erslik leri ve d i er bl m | leri ren cilerin gneten ve d i er ta b ii o rtam lar dan y ararlan m alarn sa la m a k zere y a p la n d rl m eitim kurumu.\\ ak hava oteli, G eceleyin pa rk ta , s o k a k ta yatan larn g e c e le d ik le r i bu tr y e r le r e v erd ikleri isim. | ak hava sinemas, st | k a p a l olm ayan, y a z lk sin em a.| ak hava tiyat | rosu, A m fiteatr eklin d e dzenlenm i iistii rtl olm ayan tiyatro sahn esi. | ak hece, Son sesi nl | o la n h ece. (Aruz l s nde k s a h e c e denir.) | ak | iletme, M aden cilikte m aden y a ta n a u la a b ilm ek iin stte bulunan topran b a k a y e r le r e atlm as su retiyle alm a. | ak isiz, G e erli cretle p i | y a s a d a i bu lam ayan kimse.H ak isizlik, Az g e lim i lk elerd e gizli isizlik kart o la r a k ku l lan lan ek o n o m ik terim ; gizli isiz o lm a durumu. | | ak kalp ameliyat, K a lb in g r e v i y a p a y bir k a lb e d ev red ilm ek su retiyle kan dolam sa lan dktan so n r a kalp zerinde y a p la n c erra h i ilem . | ak | kalpli, Samimi, drst, hogr l d avran an ; a k yrekli-H ak kalplilik, Sam im ilik, drstlk, ho gr l davran ; a k y rek lilik .| ak kap, 1. | D avran serb estli i sa la m a durumu. 2. Btn artlarn olum suz ve aley h te g ib i grnd du ru m larda olum lu kiik b ir ihtim alin o rtay a k m a s. 3. {az} M isafiri b o l ev. [DS] 4. {az} H erk es e a k olan m isafirh an e; ky odas. [DS]|| ak kap brakm ak, Tartlan b ir kon u da g r ile ilgili o la r a k son ve kesin sz sy lem ed en g er i dn im kn b ra k m a k; kestirip atm am ak. | ak kap | brakm am ak, 1. Tartlan kon u da iddiasndan v a z g e ec ek b ir im kn b ra k m a m a k 2. H er trl tedbiri a la r a k rakibin iine y a r a y a c a k ip cu b rakm am akt a !k kap siyaseti, B ir devletin ken d i to p raklarn d a d i er d ev letlere s e r b e s t ticaret h akk

lam a k iin e k kam u h a rc a m a la r y a p a r a k g e lir a r trm a ekli.\\ ak celse, M ah k em elerd e taraflarn dn da sey irci ve basn mensubunun d a bu lu n abil dii durum a ekli. | ak ciro, T ahsil e d e c e k a h | sn a d y azlm ad an ciro edilm i senet. | ak cezae | vi, 1. H km llerin s e r b e s t e d o la a b ild i i, k a m aya kar h erh an g i b ir m addi en gelin bulunm ad cezaevi. 2. m ec. K o la y k a la n vey a idaren in h a tas yznden o k f i r a r o la n cezaevi. | ak ek, 1. | zerine d en m esi g er ek en m iktar yazlm ad an d zenlen m i ve im zalanm ek. 2. Tam an lam yla g ven duyma.\\ ak deniz, 1. lkelerin k a r a su lar dn da k alan ve btn lkelerin kullanm a hakk bulunan deniz. 2. K a ra y a y akn olm ayan, k arad a n o k uzakta bulunan, karan n gr n m edii byiik den iz; en gin ; okyanus. 3. Savunm asz deniz. | ak | deniz teknolojisi, D en izd e p e t r o l a r a m a k iin ku rulan p la tfo r m la r v e kuyu am a, p e t r o l ka rm a konusunda g elitirilen teknoloji.\\ ak devre, 1. in den akm g e m e y e c e k e k ild e b ir y a ltka n la k e silm i devre. 2. Term ik sa n tra llerd e bu harn - su devresin in ssn den ize vey a rm a a b ra k an s o utm a sistem i tr.[| ak dilltt, (eATj K ek elem ed en syleyen ; dzgn konuan.\\ ak dizi, oyunlarnda oyuncularn a r a d a a k lk b r a k a r a k oluturduklar dizi; a k oyun. | ak dolam sistemi, E k lem b a | c a k lla rla b ir ksm yu m u akalarn b ir a ta r d a m a r ve kan boluu ndan m eydan a g elen d olam sistemi. | ak durm ak, K en d isin i ilgilen dirm em ekle | b e r a b e r a r a c lk e d e b ile c e k veya ta raflar y att ra b ile c e k kom m d a iken k arm a m ak ; m esa feli durmak.\\ ak durum a, M a h k em elerd e d av al ve davac ta raflard an b a k a basn ve izleyicilerin d e bu lunabildii durum a ekli. | ak dme, G rete | knn stne d m ek su retiyle yen ilm ek. | ak | dmek, 1. (P ehlivan iin) y a l g rete rakibin in oyunu veya ken d i h a tas yznden srt st dm ek, (grete m alup o lm a se b e b id ir .) 2. H e d e fe g r e fa r k l m esa fed e bulunmak.\\ ak e, Yaz dilin deki / e / ile / a / s e s i a ra sn d a k i yaygn ve g en i b ir az ha rek etiy le sy len en / e / s e s i: e.| ak eretileme, | ed. B ir varl ken d i a d y erin e h erh an g i b ir b a km dan ben zetildi i b ir b a k a nesnenin a d y la a n m a sanat. (B enzetm e elerin d en y a ln z ca ken d i sin e benzetilen kullanlr.) a k istiare; istiare-i m usarraha. | ak ekmek, {az} 1. P id e ; in ce tan | dr ekm ei. 2. Yufka ekm ei. [DS]|| ak ekonomi, U lu slararas ticari ilik ileri bulunan lkelerin e k o nom ik sistemi.\\ ak eksiltme, Satn a ln a c a k m al iin eitli kii veya fir m a la r n karlkl o la r a k fiy a t indirm ek y a r ek lin d e y a p la n alm ekli. | | ak el, {az} C m ert kii. [DS]|| ak elbise, G s, srt, om uz veya k o lla r a k ta brakan kadn elbisesi. | ak elli, C m ert davran an ; y a rd m se | verli ak ellilik, C m ertlikli ak fikirli, 1. Yeni likleri k olay benim seyen, tutucu olm ayan ; ileri g

I M IM M . o
tanm as; a k k a p politikas.\\ ak k art verm ek, 1. B ir kim seye b e lir li b ir kon u da tam y etk i vermek. 2. Tutar yazlm am e k verm ek. | ak ka, (Kii | iin) k ala r a ra sn d a ki m esa fe fa z la o la n .| ak | kefalet, R ehin ve ip otek istem eden k a b u l edilen kefllik\\ ak keide, K anunen y azlm as g er ek li o la n ksm lar a la c a k l tarafndan dzenlenen p o li e veya bon o. | ak kredi, ahsn s a d e c e im zasna | g v en ilerek a la n kredi.\\ ak koy, 1. Rzgra, frtn ay a k ar koru n akl olm ayan d em irlem e yeri. 2. D m an sa ld rsn a k ar korunm asz dem irlem e yeri.\\ aklar alay, {az} isiz gsz, b o g ez en le r takm. [DS]|| aklar livas, siz gsz takm ; b o ta gezenler.\\ ak liman, 1. Btn gem ilerin gm r e ta bi olm ad an m a l tadklar lim an. 2. R zgr ve frtn ay k e s e c e k b ir tabii en g ele sa h ip olm ayan liman.\\ ak maa, A a alnm b ir dev let m em uruna a k ta k ald s rece d en en te iki oran n d aki m aa. | ak mavi, R en k tonu b a k | m ndan b ey a z a y a kn m avilikte o la n ; h a v ai m avi.| | ak mektup, Kam uoyunun bilg i edinm esini ve deste in i s a la m a k a m a cy la b ir y etk ili kiiye s e s len en m ektup eklin d e k a le m e a ln a ra k b a sn d a yayn lan an makale.\\ ak okumak, D uyulur b ir s e s le o ku m a k.| ak olmak, Sam im i ve drst dav | ran m ak .| ak ordugh, A k arazide, sa h ra d a, | d a d a kurulan a d rl ordugh.]] ak oturum , G n cel kon ularn ve p ro b lem lerin d e iik g r lerd e k i k i iler tarafndan d in ley iciler nnde tart ld toplan t;pan el.]] ak oy, K ullanann kim lii ve oylanan konu h a kk n d ak i gr b e lli o la n oy. | | ak oynam ak, F u tb o l g ib i takm oyu n larn da s a vunm aya f a z l a n em verm eden oynam ak. | ak | retim , D erslerin h a b er le m e a r a la r ile takip e d ilere k baarn n b elirli z am an lard a toplu ca y a p lan sn a v larla lld retim ekli. | ak z, | tok sz, Olduu gibi, ekin m eden s y lem ek ; z sz bir.\] ak p azar, 1. S erb est p iy asa. 2. Gmrk vergisi alnm ayan, h e r d ev let veya irk et tarafndan alm satm y a p la b ilen e h ir veya lke]] ak piya sa ilemleri, E kon om ik a rtla ra g r e ban kalarn likidite hacm in i dzenlem ek, arz ve talep yolu yla p a r a p iy a sa sn d a f a i z h a d lerin i d zen lem ek g ib i b a n k a c lk fa a liy e tle ri]] ak polie, K anunen d o l durulm as zorunlu olan ksm lar y azlm ad an ilgili y e istedii m iktar, tarihi veya ism i y azm a s e rb est li i tannan p o li e ]] ak pozisyon, F iyatlarn yk s e le c e i um uduyla o k sa y d a m enkul kym et satn a la n bir b o rsacn n fiy a tlarn dm esi sonucu iin d e bulunduu skntl durum, z arar]] ak rejim, Ynetim fon ksiyon larn n kam uoyuna a k o la r a k h i b ir ba sk altn da kalm akszn yrtld d e m okratik ynetim . (Kart dikta rejim i veya d ikta trlk)]] ak rey, H erkesin g r e b ile c e i v e tan y a b ile c e i e k ild e verilen oy. | ak sak, 1. Vcu | dun gizli k alm as g er ek en y erlerin i rtm eyen kya fe t. 2. C in sel ilik ileri a rtran , yz kzartc ifa d e le r bulunduran s z v e yazlar, resim ler; m steh cen ; edepsiz. | ak sar, U uk sar, bey az katlm | sar. | ak saym, Sem en oylarn kam uoyunun | g r e b ile c e i b ir e k ild e sa y p d e erlen d irm e]] ak seik, H erhan gi b ir yoru m vey a a k la m a g e r e k tirm ey ecek nitelikte a n la lr o la n ; vazh; aydn lk; tereddtsz; belirli.]] ak senet, K anunen dold u rulm as zorunlu olan ksm lar yazlm ad an ilgiliye istedi i m iktar, tarih veya ism i y a zm a serb estli i tannan sen et]] ak srt, K itap ciltlem ed e kitabn srt k arto n a tutturulduktan so n r a taklan sa b it k a p a k .| ak szltt, 1. G er e k ler i v e dn celerin i | gizlem eyen. 2. Sziinii ekin m ed en s y ley en ; sz n esirgem ez. 3. D nd kleriyle s y led ik leri ve y a p tk la r birbirin i tutan; z sz bir.]] ak szl lk, A k szl o lm a hli.]] ak ehir, 1. Savunm a ted b irleri bulunm ayan, d m an a kar k oy am ay a c a k durum da olduunu ta ra fla r a ilan ed en ehir. 2. S av ata askersizletirilen , iin d e h i b ir a s k e r h e d e f (a s k e r kuvvet, a s k e r tesis, a s k e r depo, sa v a levazm ve m himm at, ve bunlarn y a p ld f a b r i k a la r ile bu nlar y a p a n la r ve a s k e r a m a la ku lla nlan ulatrm a y o lla r) bulunm ayan tarafsz e hir]] akta brakm ak, E vsiz barksz kalm asn a s e b e p olm ak]] akta kalm ak, 1. E vsiz barksz kalm ak, s n a ca k ve b a rn a c a k b ir y e r i o lm a m a k 2. ten karlm ak, isiz kalm ak. 3. B elirli say d a a ln a c a k elem a n la r a ra sn a katlam am ak.]] ak tan, (K azan iin) em eksizce, h es a p ve p la n d]] aktan aa, D o ru dan doruya, dpedz, s a k lam akszn]] aktan alm ak, B ir a r a c kullanan srcnn b ir viraj g en i b ir kavis iz e rek g e m e si]] aktan kazanm ak, E m e k v e serm a y e koy m a dan kazan m ak]] aktan p ara alm ak, B ir i veya m a l iin a n lala n m iktarn dn da fa z la d a n p a r a a lm a k ; rvet almak.]] aktan p ara verm ek, B ir m a la veya ie k a rarla trla n m iktar dn da f a z l a dan e k p a r a verm ek; rvet verm ek. | aktan ta | yin, B ir dev let m em urluu g rev in e allm usul le r dnda, alt k ad em elerd en y k se le re k gelm i o la n la rd an d e il d e g e r e k li a rtla r tam am o la n la rd an a ta m a y a p lm as]] aktan uydurmak, D oru dan y a la n sy lem ek]] ak tarlalar, Ayr ayr iletm elere a it o lm a sn a ra m en a ra la rn d a it v e buna ben z er en g ellerin bulunm ad bitiik tar la la r ,| ak tat, st rtlm em i ara.]] ak | tekne, G vertesiz gem i]] ak teekkr, Birinin ilgi ve y ardm d o la y sy la ken disin e basn yolu yla duyurulan teekkr]] ak tohum lular, Tohum lar a k o la r a k y a p r a k la r zerin de bulunan bitkiler]] ak tribn, A k a la n la rd a y a p la n sp o r m saba k a la rn d a zeri rtlm em i yam ur, g n e ve rz g r g ib i d o a l etk en lere m aruz k aln a bilen seyirci y eri]] ak tutm ak, B ir d ev let g rev i kadrosu n a a tam a y a p m a y a r a k b o tutmak. | ak vagon, K e |

AI
n arlar veya st k a p a l olm ayan, h a v a a rtlarn mak, 1. Ayrntl bilgi sunm ak; izah etm ek; izah at dan z a r a r g rm ey ec e k y k leri tam aya y a ra y an verm ek; izahatta bulunmak. 2. Yanl duyulan, y a n vagon. | ak verm ek, 1. B ted e veya tuttuu mu | l bilinen b ir olayn dorusunu s y lem ek ; y a n ll dzeltm ek; tavzih etm ek. h a seb e ve k a s a kaytlarn da ek sik p a r a bulunmak. 2. Gizli, sa k l ilerin i b a k a la rn a sezd irm ek ; k en aklam ak, [a-k-la-mak Ja-U^T] gl. f . [ - r ] [~l()~ dini e le verm ek. | ak yaka, B oyun ve en se ksmn | y o ] 1. {18. yy.} Ak duruma getirmek; ortaya gere in den fa z l a a k ta bra k an e lb is e y a k a s .| | koymak. 2. (Bilinmeyen veya anlalmas g bir ak yeil, K oyu olm ayan, sa rs veya beyaz biraz konu iin) kolayca renilmesini, kavranmasn d a h a fa z l a olan y e il tonu. | ak yir, {eAT} F e z a ; | salamak amacyla anlatmda bulunmak; amla boluk.| ak yiv, {az} 1. st d u dakta byklarn | mak; izah etmek. 3. Gizli tutulan, saklanan bir ger ortasnda, burun altn a d oru uzanan ukurluk. 2. ei sylemek; itiraf etmek. S an k m a h k em ed e E lbiselerin diki yeri. [DS]|| ak yrekli, Duygu ve h e r ey i a k la d . 4. Kamuoyuna duyurmak. 5. dncelerini olduu g ib i s y ley en ; iki yzllk Belli etmek. 6. (Gizli kalmas gereken belgeler ve etm eyen; ii d b ir; sam im i; driist.\\ ak yrek bilgi iin) sorumlu kamu grevlisi tarafndan ba lilik, A k y rek li o lm a hli.\\ ak zincir, ki ayr kalarna duyurmak; ifa etmek. 7. Bir toplantda ucu olan k a rb o n zinciri. veya karar verme yetkisi olan makamda alman ka akaz, [ak+az] is. bot. Turpgillerden bir bitki, rarlar duyurmak; ilan etmek. 8. Hkm aka an (H esperis acris). lalmayan bir kanun, tzk veya ynetmelik mad aka, [a-k-a] (a k a ) zf. Meydanda olan, ikar desini daha anlalr hle getirmek. 9. Anlalama olarak; alenen; aikre; yrekten, yan bir olay iin kendine gre izah tarz bulmak; akas, [ak-a-s-] zf. Daha dorusu; aslnda, yorumlamak; tabir etmek; erh etmek, ak, [a-k -] is. Borsada tahvillerin dmesinden aklamal, [a-k-la-ma-l] sf. Aklamas bulunan; yararlanarak ok miktarda tahvil satm alp deer izahl. A klam al D ivan iiri A n tolojisi. lendii zaman sat yapan borsac; speklatr, aklanm a, [a-k-la-n-ma] is. Aklama yaplmak akgz, [ak+gz] sf. (Kii iin) frsatlar deerlen ii. dirmesini bilen karc; uyank, aklanm ak, [a-k-la-n-mak] edil. f. [-r ] 1. Ak akgzlk, [ak+gz-lk] is. Ak gz olma duru lamak ii yaplmak. Snav son u lar henz a k mu. lanm ad. 2. Ak ve anlalr hle getirilmek; ale akgzlk, [ak+gz-l-lk] is. 1. Akgz olann nilemek; ayan olmak. 3. Duyurulmak; ilan edil durumu. 2. Akgze yakacak davran, mek; anlalmak, aklama, [a-k-la-ma] is. 1. Aklamak ii. 2. aklar, [ak-lar] is. tar. mparatorluk dneminde Geni bir kitleyi ilgilendiren konuyla ilgili olarak Tuna nehri zerinde kardan karya yk ve yolcu aratrma neticesinde elde edilen bilgilerin yetkili tayan st ak deniz tatlarna verilen ad. S biri tarafndan kamuoyuna duyurulmas; bilgilen aklar aas, tar. Tuna nehri zerinde ta m a clk dirme; izahat. 3. Bir yazda anlalmas g olan ta kullanlan st a k tatlarn bakm ve don at ksmlar anlalr hle getirme; yorum; tefsir. 4. m yla g rev li kimse. Birbiri ile sebep sonu ilikisi iinde bal olan an aklam a, [a-k-la--ma] is. Aklamak ii. lalmas herkese mmkn olmayan olaylar veya aklamak, [a-k-la--mak] dnl. f . [ -r ] Bir nes problemleri zme kavuturduktan sonra aydn nenin renginin koyuluunun gitmesi; tonu biraz latma. 6. Bir kitab deerlendirmek, tenkit etmek, almak; rengi ak hle gelmek; rengi almak, aklamak ve yorumlamak iin daha anlalr hle aklatrm a, [a-k-la--tr-ma] is. Aklatrmak getirmek suretiyle meydana getirilmi eser veya ii. yazlar; erh; amlama. 7. Yanl anlalmaya m aklatrm ak, [a-k-la--tr-mak] gl. f . [-r] Bir sait davranlar iin gerekli dzeltmeyi yapmak nesnenin renginin tonunun ak hle gelmesini sa veya bu konuda hesap vermek. 8. Bir kitap veya lamak; amak, makalede asl metinden ayr bir blm hlinde ve aklatm a, [a-k-la-t-ma] is. Birine yaptrlan ak rilen aydnlatc, tamamlayc bilgiler; notlar. S lama ii. aklama cmlesi, B ir c m led e, b ir en in duru munu veya niteliini a k la m a k iin eklen en cm le aklatm ak, [a-k-la-t-mak] gl. f . [-r ] Bakasna aklama iini yaptrmak. retm en sn avda b a n a veya s z le r; a r a s z ; a r a cm le. Bu ez a n lar -ki Su K a sid esV ni a k latt. ahadetleri dinin temeli- / E b e d yurdum un stnde benim inlem eli. M ehm et k if Ersoy\\ aklam ada bulunmak, 1. Ayrntl b ilg i su n m ak; izah etm ek; izahat verm ek; izahatta bulunm ak. 2. Yanl duyu lan, yan l bilin en b ir olayn dorusunu s y lem ek ; yanll dzeltm ek; tavzih etm ek.| aklam a yap | aklattrm ak, [a-k-la-t-tr-mak] gl. f . [ -r ] Ak lamak iini birine, baka birisinin aracl ile yap trmak. aklayc, [a-k-la-y-c] 1. sf. Aklamaya yarayan; aydnlatc. Bu a ra cn e l kitabn d a y ete ri k a d a r

AI
a k lay c bilgi y o k . 2. is. Aklama yapan ldmse; aklayan; izah eden, aklay, [a-k-la-y-] is. 1. Aklama ii; Bunu a k lay h o o lm a d . 2. Aklama biimi, aklk, - [a-k-lk T] is. 1. ki nesne arasn

B K E S U . i Almadka. 2. sf. (Tomurcuk iin) almam. 2. ed. (Sevgilinin duda iin) mini mini. alm ak, [a-l-mak edil. f . [-r ] 1. (Kapal, katl, rtl, sarl ve dolak durumda bulunan bir nesne iin) ak duruma getirilmek; kapal olma hli kaldrlmak; alm olmak. {eT} {eAT} (ayn). [EUTS] [Mhenn] [DLT] 2. {eAT} Fetholunmak. 3. (Yapk nesneler iin) birbirinden ayrlmak. F e r m uar a lm . 4. Faaliyete geirilmek. F a b r ik a y en i a ld . 5. (Kadro iin) boalmak. 6. Soyul mak. irketin k a s a s a lm . 7. dnl. f . Ak ve berrak hle gelmek. H av a a ld . 8. (Sis, duman, efkr vb. iin) dalmak veya younluunu kay betmek. Sis a ld . 9. {eAT} Zahir olmak; aikr olmak. 10. Genilemek. A yakkablarm a ld . 11. Uzaklamak, deniz yolculuuna balamak. 12. Dalmak, yol vermek. Aln, p a d i a h g eliy o r ! 13. Balants olmak. K apm z doru dan a n a c a d d ey e a ly o r . 14. Rengi solmak. H alnn rengi a lm . 15. Hastaln verdii sknty atlatmak. Kom unun g etird i i hlam ur ayn iin ce biraz a ld . 16. Srrm aa vurmak, derdini dkmek. A nnesine a lm ay b ir trl a k l ed e m e d i. 17. Sklganlktan, utangalktan kurtulmak, serbest lemek. G e le li b ir h a fta olm ad a m a bizim ra k m aallah iyi a ld . 18. Tutukluluu gitmek, al mak. O tom obili y en i ald, d a h a m otoru b ile a l m a d . 19. Konunun dna kmak. 20. Belirlenen istikametten uzaklamak. A vclar s a a doru a ld la r . 21. Fazla borlanmak. T atilde o k a ld k . 22. Ynelmek. T an zim atla birlikte bat y a a ld k . 23. {eAT} Ortadan kaybolmak; grn mez olmak. 24. {eAT} Yanlmak. 25. {eAT} zl mek. S A la al! {eAT} ekilin ; savulun! | alp | salmak, A k e lb is e le r giym eye balam ak. alm, [a-l-m edilmi. am, [a-m] is. Bir eserin veya kanun maddesinin anlalmas zor ksmlarn aklamak; erh. am ak 1, [a > a-mak] {eT} gsz. f . [-r ] 1. A c mak; ekimek [Gabain] [EUTS] [Mhenn] 2. (Vcut ve organ iin) acmak. [DLT] am ak2, [a-mak (m erham et duym ak) > a--malc] {eT} gsz. f . [-r ] Acmak; merhamet etmek. [KPy.] am lam a, [a-m-la-ma] is. 1. Bir konuyu derinle mesine aratrp gerei ortaya karma. 2. ncele mek maksadyla cesedi yarma, kesip paralara ayr ma; otopsi; terih. 3. Aklama yazs, metni; erh yazs. am lam ak, [a-m-la-mak] gl. f . [-r ] [-l()-y o r] 1. En ince ayrntsna kadar incelemek ve anlatmak. 2. lm nedenini aratrmak amacyla cesedi kesip {eAT} sf. Aklanm; erh

daki uzaklk; mesafe. 2. zerinde bina, aa bu lunmayan dz, geni, bo saha; alan; meydan. 3. Kr, 4. Renklerin koyu olmamas durumu. 5. Bulut suzluk. 6. m ec. Netlik, anlalrlk; vuzuh; fasihlik; fesahat; aleniyet; bedahet; belginlik; belirginlik; {eAT} (ayn). 7. Objektiflerde n getii deliin genilii. 8. Gizli olmayan, kamu ilerinin halkn bilgisi dahilinde yaplmas. 9. ffet bakmndan ol duka serbest davranma. 10. g k b. Bir yldz ile gzlemevinin bulunduu yerin deyinden meyda na gelen dzlem ile gzlemevinin boylam dzlemi arasndaki a; azimut. S akla kavum ak, An lalm o lm a k .| (olanca) aklyla, H ib ir ey | g izlem ed en ; a p ak. | aklk getirmek, D orusu | v e g e r e i y eterin ce an lalam ay an tartm al bir konuyu aydn l a kavuturm ak; tavzih etm ek. | a| klk kazanm ak, B erraklam ak, a n lalr olmak.\\ aldk m astar, D em iryollarn da raylarn h a t g e niliini d en etlem ek iin kullanlan gabari.\\ ak lk yer, B in a la r veya o rm an la rla rtl olm ayan g en i ve b o alan. aklkler, [ak-lk+l-er] is. Bir mikroskobun akln lmeye yarayan aygt, akm ak, [a-k-mak] {eT} gsz. f . [-u r] Ackmak. [DLT] aksmak, [a-k-s-mak] {eT} gsz. f . [- r ] Acla mak; ekimek. [DLT] alam a, [a--la-ma] is. K eif ve aratrma, alam ak, [a--la-mak] gl. f . [- r ] [~l()-yor] Asker hedeflerin topografk lm alarn tespit iin yaplan keif, alm, [a-l-m] is. 1. Almak iinin sonucu; yeni boyutlar kazanma, genileme. 2. Bugne kadar ge erli olan biimlerin ve konularn dna k, al, [a-l-] is. 1. Alma biimi. 2. Yeni kurulan bir iletme veya binann hizmete balay. 3. Belir li bir sra veya dzen iinde bulunan asker tim ve ya sporcu dizisinin birbirinden dengeli bir biimde uzaklamas. 4. Muhasebe kaydnn balamas. S al konumas, A l tren in de kurumun y a p l , v erece i hizm etin n em i ve yap m n d a hizm eti g e e n ler h akk n d a y ap lan konuma.\\ al treni, Tren d zen leyerek y a p la n al.\\ aln yap mak, B ir kurumu tren d zen leyerek hizm ete s o k mak. alma, [a-l-ma] is. 1. Almak fiili ve eylemi. 2. Bitki tohumlarn koruyan kozalaklarn atlamas, kanatlarnn birbirinden ayrlmas; atlama. adm adcak, [a-l-ma-dcak {eAT} zf. 1.

o m

l e t K M I . 103

paralamak; otopsi yapmak. 3. Yorumlamak, erh etmek. amlanm a, [a-m-la-n-ma] is. Amlama yaplma ii. amlanm ak, [a-m-la-n-mak] edil. f i [-r ] Am ve ya otopsi yaplmak, an, [a-m] {eT} zf. A olarak. andrm a, [a-m-dr-ma] is. 1. Gelitirme; inkiaf ettirme. 2. fo t o . Film zerindeki resmi zel kimya sal maddeler konulmu sv iinde banyo ederek grnr hle getirme; developman. 3. Geometrik bir cisme ait bir yzeyi bir dzlem zerine serme, andrmak, [a-n-dr-mak] gl. f . [ -r ] 1. Gelitir mek; inkiaf ettirmek. 2. fo to . Fotoraf filmi ze rindeki resmi grnr hle getirmek; develope et mek. 3. Cisimlerin yzeyini dzlem zerine ser mek. anlmak, [a-m-l-mak] {eAT} dnl. f . [-u r] Al mak; toplanp svanmak, anm, [a-n-m] is. 1. Teknik resimde geometrik bir cismin btn yzeylerinin izdmn alarak grnn bir tek dzlem zerinde gstermek. 2. Geliim; inkiaf, anma, [a-m-ma] is. 1. Anmak fiili. 2. Tohumun imlenme ortamnda gelimesi. 3. zerinde bulu nan rtlerin almas. U yurken an m a g ib i bir huyu v a r. 4. Ak giyinmeye balama. M od a d e nilen ey an m a ve rtnm e telan dan b a k a bir ey d e ild ir. anm ak1, [a--n-mak] {eT} dnl. f i [-u r] 1. A c mak; ihtimam etmek. [Gabain] 2. Temizlenmek; arlanmak; arnmak. [EUTS] anmak2, [a-n-mak j ^ - T ] dnl. fi. [ -r ] 1. To humun imlenme gelimesini tamamlamak. 2. U y kuda zerindeki rtleri atmak. 3. Ak giyinmeye balamak. 4. Aa vurmak; aklamak; itiraf et mek; ikrar etmek. {eT} (ayn) [Gabain] [EUTS] 5. {eT} {eAT} Almak; grnmek. [DLT] 6. {eT} Aar gibi grnmek. [DLT] anmak3, [a-mak (m erh am et duym ak) > a--mak > a--n-mak / a-()n-mak] {eT} dnl. fi. [-u r ] 1. Bakmak; beslemek; yiyecek vermek. [KPy.] [DLT] 2. Bakmak; tedavi etmek. [KPy.] 3. Kayg lanmak. [KPy.] 4. zen gstermek; byk ilgi gstermek; megul olmak; zenmek; itina etmek; ihtimam gstermek. [EUTS] [KPy.] ansama, [a-m-sa-ma] is. Bir yerin corafi zellik lerini belirlemek amacyla yerinde yaplan ayrntl aratrma ve inceleme; istikaf, ansamak, [a-n-sa-mak] gl. fi. [-r ] [-s()-y o r] Bir yerin corafi zelliklerini belirlemek amacyla ye rinde ayrntl olarak aratrma ve inceleme yap mak; istikaf etmek, aortay, [a-+orta-y] is. Bir ann tepe noktasn

dan karak o ay iki eit aya blen yar doru; ik i kom u y a r dorunun ao rta y bu nlardan eit u zaklkta bulunan n oktalarn k m esidir. fi1 aor tay dzlemi, k i dzlem li b ir an n k e n a r ayrtn dan kan ve o ay iki eit dzlem liye b len y a r dzlem. aler, [a-+l-er] is. A lmede kullanlan aletlerin genel ad; iletki; gonyometre. argam ak, [a-r-a-mak] {eAT} gl. f i [ - r ] Acmak; acnmak. arganm ak, [a-r-a-n-mak] {eAT} dnl. fi. [-u r ] Piman olmak, asal, [a--sal] sf. A ile ilgili; a trnden olan. fi1 asal blge, B ir a ile onun k ap sam olduu alan n kesim esin den m eydana g elen dzlem p a r a s.| asal ap, Gne ve Ay g ib i g k cisim lerinin | g zlem ciy e g r e veya n ced en b elirlen en bir dz lem e g r e a s a l uzaklklar.\\ asal hz, S abit bil eksen etrafn d a dn m e h a rek eti y a p a n cism in birim uzaklktaki bir noktasnn b elirli bir zam an iin d e a ld y o l veya bu noktay ek se n e ba lay an d oru p a a sn n birim zam an d a tarad a.\\ asal hz birimi, R adyan / san iye (rad/sn) dir. B ununla ilgili o la r a k dn m e hzlar d ev ir (360 lik a ) ile h e s a p lan r: devir/saat, devir/san iye gibi. | asal ivme, | A sa l hzn birim zam an da de ien nitelii veya a s a l hzn d e im e hz. | asal yol, H arek et h | lin deki b ir cism in s a b it bir n oktad aki g zlem ciy e g r e ald yol. a, [a-] is. 1. Ama ii. 2. Am a biimi, ama tarz. 3. Bir kuruluu hizmete sokma, iletmeye ama. 4. Bir faaliyeti, gsteriyi harekete geirme. 5 1 a konumas, B ir kuruluun hizm ete g em esi, bir enliin toplu ca kutlanm as veya eylem in b a lam as iin y a p la n ilk konum a. am ak1, [a--mak "I {eT} ite, f i [-u r] 1. Birlikte amak; amakta yardm ve yar etmek. [DLT] 2. {eAT} Birlikte amak; mavere etmek; danmak. am ak2, [a--mak] {eT} dnl. f i [-u r] Aclamak; ekimek. [DLT] at, [a-t] is. naatlarda kap ve pencere iin du varda braklan boluk. S at dikmesi, A tlarn iki y a n n d a bulunan tayc ve koruyucu dikm eler. | | at tepelii, B ir a t zerine veya aln l n a y e r letirilen h a fi f gen duvar. atgan, [a-t-an] {eT} sf. Daima ekiten; actan; ekitici. [DLT] atm ak 1, [a--t-mak] {eT} {eAT} gl. f i [-u r] 1. Actmak; artmak. 2. Gnl krmak. 3. A c duymak. [EUTS] [Yknek] atm ak2, [a-t-mak] {eT} gl. f i [-u r] Ekitmek; actmak. [DLT] aita, [Sanslc. aita] {eT} is. Semavi algc; gksel algc. [EUTS]

AK
aka, [a-ka] {eT} is. Anahtar [Gabain] akah, [Erme, ak] {az} is. Gzde kan arpack. [DS] ak, [a-k / a-ku] {az} is. 1. Bir yzeyi dz ve kaygan hle getirmek ilemi; perdah. 2. Metal ii liinde delikleri geniletmek iin kullanlan alet. 3. Anahtar; aacak; aar. 4. Cila; perdah. 5. Oklava ile alm hamur; yufka. 6. Hah; kilim gibi yere serilen eyler. 7. Tahtalar birbirine eklemek iin kullanlan marangoz aleti. 8. Tabaklanm derinin yzn parlatmaya yarayan kaim camdan silindir biimindeki alet. 9. Oklava. [DS] S ak am ak, Yufkayapmak.\\ ak aleti, D ericinin zerinde d eri leri yum uatt yarm d a ir e eklin d e tablas bulu nan seh p a. | ak ba, D erinin p rt klerin i y o k | etm ek iin kullanlan k r b a kla r]] ak ubuu, D ericilikte, tabaklan m d erileri p a rla tm a y a y a r a y a n dz cam silindir]] ak makinesi, D erinin yu m u ak tarafn d aki p r zleri alm a y a y a ra y an ark.]] ak tahtas, 1. K uyum cularn altn v a ra k y apm ve p a rlatm n d a ku llan dklar sert, bdaksz im ir a a cn d a n tahta m asa. 2. zerinde y u fka a la n y a d a ham u r ileri y ap lan y u v a rla k dzgn tahta ta b la. akc, [a-k-c] is. 1. Ak yapan kimse; perdah. 2. Anahtarc. aklam a, [a-k-la-ma] is. 1. Bir yzeyi sert cisim lerle srterek parlak ve kaygan hle getirme. 2. Al tndan yaplm paralar veya altnla ilenmi ss leri ak tahtas zerinde mhreyle parlatma ii. aklam ak, [a-k-la-mak] gl. f. [- r ] [-l()-y o r] Sert cisimlerle srterek bir yzeyi parlak ve kaygan hle getirmek; perdahlamak; parlatmak; cilalamak, aklanm a, [a-k-la-n-ma] is. Aklanmak ii. aklanm ak, [a-k-la-n-mak] edil. f . [-r ] Aklama eylemine uramak; perdahlanmak; cilalanmak, akl, [a-k-l] sf. Parlatlm, perdahlanm; per dahl. aklk, - [a-k-lk] {az} is. 1. Yufka amak iin kullanlan un, niasta vb.; ura. 2. Hamur amaya yarayan zl un. [DS] akna, [a-k-na] {eTj zf. Anca. [EUTS] aksz, [a-k-sz] sf. Parlatlmam, perdahlanma m. aku, [a-ku j^=-T] {eATf is. 1. Aacak, parlatacak ey; cila. 2. Anahtar, aku, [a-ku] {eAT} is. Anahtar, ala, [a-la / ac-la 2. {eAT} A iken, / iU-T] {eT} zf. 1. A olarak.

ID M I K K C M .
Reat Nuri Gntekin 2. nsan kalabalklarn tehdit eden ktlk veya yetersiz yahut dengesiz beslenme durumu. 3. Bir eye kar ar istek; itaha. S a lk beynine (bana) vurm ak, A ln iddetin de davran larn k on trol ed e m e y ec e k durum a g elm ek ; e k ersiz kalm ak]] alk ekmek, 1. A r y oksu llu k ek m ek 2. K tlk ek m ek vey a y etersiz beslen m ek]] alk grevi, A k a lm a k y o lu y la g sterilen direni]] aln bastrm ak, Tam doym adan a n c a k a lk duygusunu h a fifle te c e k k a d a r y em ek]] alktan ne fesi kokmak, A sg ari a rtla rd a b ile karnn doyura m a y a c a k k a d a r y oksu llu k iin de bulunm ak]] a lktan lmek (ba dnmek, baylmak), D ayan l m as mmkn o lm a y a c a k d e r e c e d e ackm ak]] a lktan lmeyecek k adar kazanm ak, A n cak tem el ihtiyalarn k arla y aca k , hayatta k a la b ile c e k k a d a r kazan m ak]] alktan lmeyecek k adar ye mek, A n cak tem el ihtiyalarm karla y aca k , h a y a tta k a la b ile c e k k a d a r y em ek]] alk ile tokluun aras yarm yufka, A g zl ve h rsl olm ayan lar ihtiyalarn g id erm ek iin o k ey istemez. aInmak, [a-()l-m-mak] {eT} f . Almak, [DLT] almak, [a-()-l--mak] {eT} dnl. f . [-u r] Al mak. [DLT] am a, [a-ma] is. 1. Amak iini yapma; kapal bir eyi ak hle getirme. 2. Mayal ve yal hamurla yaplan tekerlek biimli bir simit veya rek eidi. 3. Ormandan bir ksm aalar kesilerek tarla hli ne getirilmi yer. 4. Ham topraktan, meradan ile yerek ekime elverili bir tarla edinme. 5. Renklerin tonunu biraz daha ak hle getirme. 6. Cerrahide yzeye yalcn bir toplar daman meydana karma. 7. Eldivenleri kalba geirme ilemi. 8. Kt sa nayiinde kt ve kartonlar sv iinde eriterek kat maddeleri asl bir vaziyete getirme ii. 9. {az} Erik, kays kurusu. [DS] 10. {az} Atn hzm ar trma. [DS] 11. {az} Sabahtan leye kadar devam eden kadn hamam. [DS] am ac, [a-ma-c] is. Ama yapan veya ama satan simiti. am ah, [a-mah] {eAT} g l.f. [ - a r ] Amak. am ak 1, [eT. a-mak] gl. f . [ - a r ] 1. Kapal, sarl, bal, katl, drl veya buruuk vaziyetteki bir nesneyi ak, dz hle getirmek; zmek; dzelt mek; aralamak; aralk etmek. 2. Engeli kaldrp t kankl gidermek; geilir hle getirmek. 3. Bir ye ri geniletmek veya gr nleyen engelleri orta dan kaldrmak. 4. Delmek, oymak, kazmak. 5. Do lak, kark veya ilikli bir eyi zmek. 6. ki nes neyi veya iki ucu birbirinden uzaklatrmak. P en senin azm bira z d a h a a . 7. Ucunu sivriltmek, keskinletmek. K a lem i a t. 8. Aa vurmak; ortaya koymak; sylemek. {eAT} (ayn) Size d er dim i a a b ilir m iyim ? 9. Derinletirmek, yeniden balatmak. B u m eseley i bira z a a lm . 10. Anla

alh, [a-lh] {eAT} is. Alk. alk, - [a-lk] is. 1. Midenin boalmasyla birlikte yeme ihtiyacn hissettiren biyolojik olgu; yemek yeme istei; ackmak hli; ezinti; kynt. B ir g e c e d e alktan len insan tarih kaydetm em itir.

n a m c E a z M i .i H lr duruma getirmek, izah etmek. 11. Savaarak almak; fethetmek; almak; zapt etmek. {eT} {eAT} (ayn) [DLT] K ay boyu B izan s 'la m ca d ele e d e r e k St ev resin i a t ve yu rt k a z a n d . 12. Sknts n gidermek, ferahlatmak. B u g zel b a h e bizi a t. 13. Balatmak; lcat etmek. G azi, 9 ubat 1924 gn Trk O ca S k e u besini a t. 14. Uygulamay balatmak. H km etin y en i at usul, sn fta kalm ay ortad a n k a ld ry o r . 15. Ge rekli hazrlklar tamamladktan sonra almaya veya iletmeye balamak. retm en evi bu y l ba n d a a la c a k . 16. Yakmak. B u takm sen i o k iyi a t. 17. Dzenlemek; Alt E yl l'de S k e Tarm F u ar a ld . 18. Ayrmak, vermek; tahsis etmek. Siiit od ay b a k a n a a t k . 19. Bir aracn sesini ykseltmek. R adyoyu biraz d a h a a . 20. Renklerin koyuluunu azaltmak. u y e ili biraz d a h a a . 21. Bozmak, fitne sokmak. A ralarn a m a k istem em . 22. Arzu ve istek duyar hle gel mek. tah a ld . 23. Sz etmek, srrn syle mek. Skntlarnz h ek im e a a b ilirsin iz . 24. Tbb ilem iin bir organ kesmek, meydana karmak. D oktor, y aran n etrafn a t. 25. z mek, yaymak. 26. gsz. ieklenmek. G ller a t. 27. {eT} {eAT} zmek; yaymak. [EUTS] [IKPy.] [ETY] 28. {eT} Ak syleyip anlatmak. [Mhenn] 29. {eT} Aramak. 30. {eAT} Parlatmak; perdahlamak. 31. {eAT} Uzaa srmek. 32. {eAT} Yaymak. 33. {eAT} Amak. 34. {eAT} Bol bol ver mek. 35. {eAT} Uzaklatrmak; gidermek. 0 aa grmek, {eAT} A m aya b a k m a k ; a m a y a a l m ak,| A azn yum gzn. G en ellikle o c u k la | ra srpriz y a p m a k iin g zlerin i k a p a ta r a k azn a o k holan d b ir y iy ec e i verm ek iin s y len ir.| | A gzn, a arlar gzn. Y aplm akta o la n ite daim a dikkatli ve uyank bulunm al, y o k s a y ap lan hata unutulmaz b ir z a r a r v ereb ilir. \\ A t azn, yumdu gzn. A zarlam a ve sv m e nevinden a zna g elen i s y led i; o k s y len d i; o k a zarlad. amak2, [a-mak] {eT} gsz. f . [-u r] Merhamet duy mak. [KPy.] amak3, [a-mak (a :m ak ) {eT} {eAT} gsz. f . [-u r] Ackmak; a olmak. [DLT] [ETY] [EUTS] [Ga bain] [Tekin] amalk, - [a-ma-lk] is. Kir karmaya yarayan katk maddeleri; sabun, deterjan cinsi maddelerin genel ad; temizlik maddesi. amaz, [a-maz jU^-l] is. 1. Kararsz ve aresiz du rum; kmaz. 2. argo. Oyun, dalavere. 3. Satran ve dama oyununda rakibe kesin yenilgiyi kabul et tiren hamle. 4. sf. Azndan sr kmaz; ketum. 5. Sahilden iddetli rzgr estii zaman gemilerin aa srklenmemesi iin sahilden dikine verilen halat, 6. m ec. Sz tuza, mantk oyunu. S am aza

ALI
dmek, 1. iin d en klm as g b ir durum a d m ek; 2. argo. Birinin oyununa gelmek.\\ am aza getirmek, argo. Oyuna g etirm ek .| am az komak, | {eAT} Yzst b ra k m a k; olduu g ib i terk etm ek.| | am az vermek, Ortaoyunu v e tuluatta k arsn d a kinin nkteli b ir s z ed eb ilm esi iin uygun b ir s z veya c m le sylem ek. am azdan, [a-maz-dan tini belli etmeksizin; gizlice, am azlanm ak, [a-maz-la-n-mak {eAT} d n l.f. [-u r] Almak istememek, amazlk, - [a-maz-hk] is. Sr saklama, az sk olma; ketumluk, amegu, [Erme, ar (ay) + meu (ar)] {az.} is. Eek ars. aril, [Gre, aril] {az} is. Kesilmi st; kesik. [DS] asam ak, [a-mak > a-sa-mak] {eT} f Amak iste mek; amay arzulamak. [DLT] ask, [-sk] (a ;sk ) {eT} sf. 1. A [Gabain], 2. is. Acksama; alk; ackma. [ETY] [EUTS] 3. Acka cak olma; mutlak ackacak olma; a olma; ackma. [ETY] [Tekin] asz, [a-sz] {eT} sf. Tok; tokluk. [EUTS] atrm a, [a-tr-ma] is. Atrmak ii. atrm ak, [a-tr-mak] g l .f . [ -r ] 1. Birisine amak iini yaptrmak. 2. Amaa zorlamak. S A trm a kutuyu, syletme kty. B irisinin f a z l a ileri g it m esi d o la y sy la h akkn d a h o olm ayan g e r e k le r i s y lem ek zoru n da kaln aca n ikaz etm ek. (Seninle ilgili baz ey leri s y lem ey e ben i m ecbu r etm e.) atrtm ak , [a-tr-t-mak] gl. f . [ -r ] Birine, bir eyi atrma eylemini yaptrmak; amak iini biri arac l ile bir bakasna yaptrtmak, aturm ak, [a-tur-mak] {eT} f i Atrmak. [DLT] au, [a-u] {eAT} sf. Ak, auh, [a-uh] {eAT} sf. Ak. auk 1, [a -u k ^ T ] {eAT} is. Ac; dert; strap. auk2, [a-uk {eT} sf. 1. Ak. [Gabain] [DLT] {eAT} zf. Asl niye

[EUTS] 2. {eAT} Gler yzl; en. S auk boya mak, {eAT} B ir ii a k a yapmak.\\ auk gnll, {eAT} Tem iz kalpli.\\ auk okmak, {eAT} 1. A n la lr b ir d ille oku m ak; tan e tan e s y ley er ek okum ak. 2. A r a r okum ak. aukluk, [a-uk-luk {eAT} is. Saflk; temizlik, auklug, [a-uk-lu] {eT} is. 1. Aklk. [DLT] 2. G zel huylu; koak. [DLT] aurgan,[a-ur-an] {eT} sf. ok acktran; abuk acktran. [DLT] aurm ak, [a-ur-mak] {eT} f i 1. Acktrmak. 2. A brakmak. [DLT] -ad- [ad-mak (b a k a o lm a k ; fa r k l olm ak) > -ad- / ed-] {eT} yap. e. Kkn anlamndaki dnceye, duruma gelmek, getirmek; o ynde deitirmek, o

AD
durumu kazandrmak, klmak, etmek anlam ka zandran isimden fiil yapma eki. ku d -ad -m ak (mut lu klm ak) ad1, [ e l t > ad] is. 1. Bir varl cins veya zel olarak dier varlklardan ayrt etmeye yarayan ke lime; isim. 2. Kiilerin ilk adlar. 3. {eT} {eAT} n; hret; av; san; nam. [EUTS] 4. {eT} yilik ve uur belgisi. [DLT] 5. {az} Anlacak deer; nem. [DS] S ad alm ak, K en disin e b ir isim se m ek .| ad ba | lamak, {eAT} A d o la r a k a lm a k .| ad bolmak, {eT} | y ilik getirm ek. [DLT] j ad cmlesi, Yklemi isim | ve isim soylu olan cmle. | ad ekici, {az} 1. ifti j ra c ; mzevir. 2. Yaygarac. [DS]|| ad ekimi, isim leri isim ekim ek leri g etire rek sra y la sylem ek. | | ad ekme, K u ra ek m ek ii. | ad ekmek, 1. ze | rin de isim yazl k tla r ek m ek su retiyle b a vu rulan ku ra ilem i. 2. {az} B ir kii veya a ile iin kt e y le r s y lem ek ; ded ikod u etm ek. [DS]j| ad ektirm e, K u ra ek tirm ek ii. | ad karm ak, {eAT} | n sa lm a k ; h ret kazanmak.]] ad durum u, sim le rin c m lede y k lem e ba lan rken kazan dklar zellikler ve so n la rn a a ld k la r ekler.]] ad eri, {eAT} yi a d la tannm olan.]] ad eylemek, {eAT} A d verm ek; adlandrm ak.]] ad gvdesi, Yapm eki alm ve y en i k elim e tretm ede kullanlan isim ler.| | ad anlmamak, Sz edilm em ek, unutulmak,| ad | batm ak, Unutulmak, sz ed ilm em ek; soyu k esil m ek ( ocu klara h ep atalarn n a d la r verildii iin, adn v e r e c e k ocuunun olm am as dolaysyla.)]] ad belirsiz, N eseb i a k o la r a k bilinm eyen, k ar k.]] ad belli, {az} 1. yi. 2. A k; b e lli; a ikr. 3. T am am en; bal b a n a ; tem elli; b a ri oldu o lacak. [DS]|| ad belli olmak, {az} B ir eyin m iktar ve d e eri bilinm ek. [DS]|| ad bellisiz, {az}] Verem. [DS | ad bellfi, {eAT} M ehur; nl.| ad ekil | | mek, {az} (K adn veya kz iin) h akkn d a olumsuz s z le r sy len m ek; a d kt ye km a k; dedikodu su yaplm ak. [DS]|| ad kmak, 1. (K ii iin) b elirli b ir nitelii ile m ehu r olm ak. 2. K t h re t k a zanmak.]] Ad kt dokuza, inmez sekize. nsan b ir k e r e n a sl tannrsa hep y le bilinir.]] ad geen, nceden sz edilen.\\ ad gemek, K en disinden s z edilmek.]] ad gezmek, Hkm g em ek ; sz dinlenmek.]] ad ile yaasn, H oa giden, be en ilen b ir s z ed e n ler iin iyi d ile k sz. | ad kaale aln | m am ak, ahsn a nem verilm em ek,| ad kalmak, | S a d ec e a d ile an lr olm ak. | ad karm ak, Uy | gunsuz b ir olayn kiileri a ra sn d a bulunduu s a n lm ak vey a bizzat olayn iin de y e r alm olm ak. j | ad ktrlm, {eT} k tid a r sahibi. [EUTS]|| ad ktye km ak, K t bir h ret s a h ib i olmak.]] ad lazm deil, Adnn sylen m esi g erek m iy o r.| ad | na, H esabn a. | adna glge drmek, anna | uygun davran am am ak. ]] adna ne derse, {eAT} ann a n e y a k rs a .| adn ekmek, {eAT} Adn | sa y m ak ; an m ak; sylem ek.]] adm almak, B a k a

O l M I l H R C E S M .1 0 6

birinin adn ken disin e a d o la r a k sem ek.]] adn anm ak, B irin den bahsetm ek, ha trla m ak ,| adn | anm am ak, Unutmak, y o k saym ak, d e e r verm e mek.]] adn balam ak, N ezaket g e r e i birinin adn ren m ek iin sy len en sz. Ltfen adnz s y ler m isiniz? | ... adn daknm ak, {eAT}.... adn | a lm a k ; ... a d y la anlmak.]] adn koymak, Fiyatn belirlem ek.]] adn silmek, Yok sa y m ak .| adn ta | mak, A talarn dan birinin a d y la y a a m a k ; sah ip oldu u adn sorum luluunu bilm ek. | adn yire | brahm ak, {eAT} erefin i drmek.]] ad olmak, H aksz o la r a k tannmak.]] ad san, Kim lii, soyu ve h retiy le.| ad stnde, B e s b e lli.]] ad stne, | N am na, nam n o rtay a k o y m a k suretiyle.]] ad ya man, {az} 1. Adnn sy len m esin d e sa k n ca g r len ey lerd en s z ed ilirken kullanlr. 2. eftali. 3. B adem . 4. ncir. 5. Ay. 6. Domuz. 7. D eri altn daki m or lek eler. [DS]|| adyla anlmak, B a k a birinin ism iyle tannp a rlm ak. | adyla sanyla, Btn | y n leriy le.| ad issi, {eAT} M ehu r; nl.]] ad itmek | (etmek), {eAT} A d brakm ak.]] ad kazanm ak, {eAT} h ret bu lm ak; n sa lm a k .| ad kontak, {eAT} A d | verm ek; a d koymak.]] ad koym ak, B ir varla, bir o cu a b a k a la rn d a n ayrt etm ek zere isim vermek. | ad kk, dbl. H i b ir y ap m ek i alm am y en i | k elim e y a p m a k ta ku llan lan isim ler. | adl adyla, | Olduu gibi, btn akl yla. | adl sanl, ok | tannm, o k m ehu r olmu.]] ad san, {eAT} n; hret. | ad takmak, B irin e belirgin z ellikleri d o | laysyla ikinci b ir a d verm ek. | ad tam lam as, dbl. | B ird en o k isim ile m eydan a g etirilen tam lam alar; isim t a m la m a s ,| ad urm ak, {eAT} A d verm ek; a d | koym ak. | ad urunm ak, {eAT} A d taknm ak; ... a d | n almak.]] ad verm ek, A dlandrm ak, isim koy mak.]] ad virilmi, {eAT} B e lli edilm i; takdir ed il mi.]] ad virinilmek, {eAT} A dlan drlm ak; isim verilmek.]] ad virm ek, {eAT} A dlan drm ak; isim vermek.]] ad vurm ak, {eAT} A d koy m ak; a d verm ek .| ad yapm ak, B ir kon u da b a a rl olm ak, a d | n bu b a a rs sa y esin d e duyurm ak; kendini otorite o la r a k k a b u l ettirm ek.| ad yavuzlug, {eAT} A d | ktl; kt adllk. ad2, [ad] {eT} is. pekli kuma ve benzeri dokuma cinsinden sanat eseri olan her ey. [DLT] a d , -ddi [Ar. add -lp] {OsT} is. 1. Say; sayma; 2. (yle) kabul etme. ad, [Ar. d j U] (a:d) {OsT} is. detler; gelenekler. A DA1, [lk kadn programc saylan Lord Byronun kz Adanm adndan alnmtr.] z. is. Saysal ve rilerin ilenmesi, temel yazlmlarn paralel olarak almas esasna dayanan byk iletmelerin kul land standart bilgi ilem dili. ADA2, ksalt, kim. Adenozin di-fosforik asidin k saltmas.

ADA

a d a1 [Ar. acd j-Lcl] (a -d a :) {OsT} sf. Pek zalim; en , acmasz. ada2, - a i [Ar. advv > ad s IjipI] (a -d a :) (OsT) is. Dmanlar, fi1 a d -i dn, {OsT} D in dm anlan. ad a1, [ada] {eT} is. 1. Tehlike; felaket; musibet; bela. [Gabain] [EUTS], [KPy.] 2. Bask. [EUTS] ada2, [ada] {eT} is. Gereksinim; ihtiya. [EUTS] ada3, [ada] {eT} zf. Bakas; dieri; teki. [EUTS] ada4, [ata / ada] {eT} is. Baba; ata. [EUTS] ada5, [eT. ata [Rsnn]] is. 1. Drt taraf da deniz ile evrili kara paras. 2. ehir planclnda so kaklarla ayrlm birbirine bitiik bulunan parseller topluluu. 3. Kmeler hlinde bir arada ylm nesneler topluluu. O rm an da grd n u siyah a d a c k la r yangn y e r le r i o lm a l. 4. {az} i d den, bataklk ve sazlklarla kapl, kenarlan kovalk ve ayrlarla kapl otlak. [DS] ada bal, zool. G en ellikle y a (isperm eet) iin avlan an tro p ika l ve a stro p ika l b lg e den izlerin de rastlan an yirm i m etreye varan b o y d a ve 100 k ilo a rl n d a b ir dili ba lin a tr; a m b er b a l ; kaalot. | ada ay, | bot. B a llb a b a g ille r fa m ily a sn d a n fera h la tc , g s yum uatc etkisi d o la y sy la y a p ra k la r a y g ib i d em len erek iilen b ir ifal bitki, (Salvia offcinalis). | ada dd, {az} 1. A atan yap lm u| zun kaval. 2. St d aln dan yap lm ddk. [DS]|| ada leylei, {az} o k uzun boylu adam . [DS]|| ada soan, bot. 1. Z am bakgillerden s o n b a h a rd a mavi, beyaz, eflatun, p e m b e ren kli i e k le r a a n so an l bir Akdeniz bitkisi; ikil; a k so a n ; ay so a n ; b e yaz so a n ; loteir so a n ; nuteir so a n ; l s o an ; (U rgin ea Scilla). 2. Bu bitkinin h ekim likte id ra r artrc ve k alp kuvvetlen dirici o la r a k kullan lan z eh irli soan.\\ ada tavan, zool. K rk ve d e risi iin avlanan, tavan gillerden k k y a p l ve kulaklar k k b ir tavan tr, (O ryctolagus cuniculus). | ada yavrusu, sta n b u ld a B o a z ii b a j lklarnn kulland iki veya ifte k rekli bir tekne tr. adab, [Ar. edeb (terbiye, iyi a h la k) > db v*'M] (a :d a :b ) {OsT} is. 1. Toplumun deerlerine uygun olan, ahlakllk. 2. Bir ii yapmann kurallar; usul ler; yollar; metotlar. 3. huk. Herhangi bir ahlak ku ralnn uyulmasn mecbur sayd; bir toplumdaki drst insanlarn ounluunun kabul ettii ahlaki esaslarn btn. S adaba aykr, (D avran iin) toplum da a h la k a aykr saylan.\\ db- asr, {OsT} Zamann u su lleri.| adb- m uaeret, {OsT} -* ada| bmuaeret.ll db- m utavaat, {OsT} taa t usulle ri,| db- m nazara, {OsT} K on u m a ve tartm a | kurallar. | adabna uygun, O lm as g erek ti i e k il | de, ku rallarn a uygun o la ra k . | db- ummiye, | {OsT} G en el a h la k ve dav ran kur allar.\\ db- ummiye aleyhine crm ler, Trk C eza Kanunu

nun g e n e l a d a p ve a ile nizam a ley h in e ilen en su lar k apsayan blm.\\ dbuT-bahs, {OsT} T ar tm ada ra k ib i susturm ann usullerinin retild i i m an ta dayal kon um a bilg isi.] db ve erkn, {OsT} D oru ve yerin d e d avran m a; m etot; yn tem ; sra ve sayg. adabm uaeret, [Ar. db- mu'eret o y U ^bT] (a :d a :b m u a : er et) {OsT} is. 1. Toplum iinde in sanlarn birbirleriyle ilikilerinde uymalar gereken kurallar; grg kurallar. 2. Herhangi bir toplantda benimsenmesi ve uyulmas gereken ahlak, grg ve nezaket kurallar, adack, - [ada-ck] is. ok kk ada. adacyo, [t. adagio] ( a d a cyo) zf. mz. 1. Yavaa. 2. is. Bu hzla alman mzik paras. 3. Ar hareket lerle yaplan altrmalar veya bir balenin ar ola rak oynanan blm. a dad1, [Ar. aded > add JJtl] (a -d a :d ) {OsT} is. 1. Saylar; rakamlar. 2. Cari hesap ve faiz hesaplan masnda ana parann faiz getirecei gnlerin says ile arpmndan elde edilen rakamn muhasebecilik terimi. S a dd- asliye, {OsT} mat. A sl sa y la r; tam sa y la r.| a dd- kesriye, {OsT} mat. K esirli | saylar. | a dd- mtebyine, {OsT} mat. A sal s a | y la r; o rtak b len leri olm ayan sa y la r,| a dd- | rtbiye, {OsT} dbl. S ra saylar.\\ a dd- tevziiye, {OsT} dbl. letirm e say lan . a dad2, [Ar. adad > add iU itl] (a -d a :d ) {OsT} is. 1. Kollar; pazlar. 2. Havuz kenarndaki dzgn talar veya duvarlar. a dad3, [Ar. a'dad -uatl] (a-dad) {OsT} sf. (Kii iin) ince ve ksa kollu, adadiyoz, [Yun. o tetoios (filan)] sf. argo. Kabaday kyafetinde; kopuk klkl, adag, [ada] {eT} is. Ada. [Mhenn] adagide, is. [demiin Adagide (Ovakent) bucan da el tezghlarnda dokunduu iin byle adland rlmtr.] Bordo zemin zerine beyaz izgili pa muklu veya ipek karml brmcek, adagietto, [t. adagio] ( a d a g ietto) is. mz. ten ve ar tempolu ksa sren mzik paras, adagio, [t. adagio] (a d a io ) is. mz. Bir parann g ar tempoyla seslendirileceini belirten terim; adacyo. adagde, [ada+gde] {az} zf. (nsan ve hayvan vcudunda grlen ilik iin) ar derecede. [DS] adahi, [Ar. udhiyye > adab ^ U o l] (a d a :h i:) {OsT} is. Kurbanlar. adahik, [Ar. adahik dl^Uil] (a d a:h ik ) {OsT} is. G lnecek eyler; akalar, adahlu, [ad-ahlu / ad-ak-lu jl^ol] {eAT} sf. Nianl; yavuklu.

ADA

-ad ak, [-a-da-k / -edek] yap. e. Ses yansmal kkler den isim treten bir ektir; tretilen zarflar hareket tarz ifade eder. Bu ekin nsz+nl+nsz (bab) yapsndaki kklerden trettii kelime says azdr: p a ta d a k . Buna ramen nsz+nl+nsz+nsz (babb) yapsndaki kklerden tretmeye olduka elverilidir: hartadak, zn gadak. Birinci hlde ek ncesinde nsz tremesi grlr: a p a d a k > a p padak. ad ak 1, - [ada-mak > ada-lc] is. 1. Bir dilei gerek letii takdirde yerine getirilmek zere Allaha ve rilen sz. 2. Adanm olan ey; sungu; nezir. 3. {az} Yal rek. [DS] 4. faz} El byklnde kk ekmek. [DS] 5. (az} Kk ocuklara per embe gnleri datlan eker, zm, badem ii vb. erez. [DS] t5 adak a, fo lk . Yam ur d u as n c e sin d e ev lerd en toplan an y iy ec e k ler le y a p la n y em ek .j adak ocuklar, K urban v e R am azan b a y | ram a rife le rin d e evlerden h ay r o la r a k y em i ve y iy ec e k to p la m a k iizere d o la a n o c k topluluu.\\ adak etmek, {az}!. A dam ak; v a at etm ek. 2. A d a y erin e getirm ek. 3. H ayr y a p a r a k ksz ve y o k su llar doyurm ak. [DS] | adak kurban, A d a k o la | r a k k esilen koyun, kei, s r ve d ev e cinsinden hayvan. | adak mevlidi, fo lk . D oum, evlenm e, ev | v e i sa h ib i o lm a g ib i du ru m larda kr ifa d esi o la r a k okutulan mevlit. adak2, [ya-mak (yaymak, serm ek) > ya-d-malc > yad-ak > ad-mak > ad-ak (yere y aylan ey)] (adhak) {e l '} is. 1. Ayak [KJPy.] [Gabain] [Tekin] [Yknek] [EUTS] [DLT] [ETY] 2. {az} ocuun ilk admlar. [DS] S1 adak kam atm ak, K a rklk karm ak. [Gabain] adak3, [adak] {eT'} is. Kap. [Mhenn] adak4, [Far. dkilbl] (a :d a :k ) {OsT} is. Ada. adak5, -kk [Ar. adakk J-il] {OsT} is. Daha ince; en ince; ok dakik, adaklam ak, [adak (ayak) > adak-la-mak] g s z .f. [-r ] [-l()-y o r] {az} 1. (Kk ocuklar iin) yrme ye balamak; ilk admn atmak. [DS] 2. {eT} Ayak ile vurmak. [DLT] adaklanm a, [adak-la-n-ma] is. Nianlanma. ad aklanm ak1 [adak-la-n-mak] {eT} dnl.. f . [-u r] , Ayak sahibi olmak; ayaklanmak. [DLT] adaklanm ak2, [adak-la-n-mak] dnl. f . [-ir ] Nian lanmak adakl, [ad-a-lc-l] sf. 1. Adak adam olan. 2. {az} Varl kutsal bir ey uruna feda edilmi; adan m; nezredilmi. [DS] 3. {az} Nianl kz; szl; yavuklu. [DS] adaklg, [ adak-l] {eT} sf. Ayakl. [ETY] [DLT] [EUTS] adaklk1, [adal-lk] {eT} is. zm ardaklarna ayak yaplacak aa. [DLT] adaklk2, - [adak-lk] sf. 1. Adak olarak seilmi

hayvan; 2. Nian ve sz kesmek zere dnlen (kii). 3. is. Tapmaklarda adak sunulan yer. adaklu, [adak-lu] {eAT} sf. Nianl; yavuklu, a dal, [Ar. 'dl > a'dal Jl-isl] (a -d a :l) {OsT) is. 1. Denkler. 2. Eitler, adal, -Il [Ar. adali J-il] {OsT} sf. 1. Doruluktan, doru yoldan pek uzak olan; ok saptm olan; ok kt yol tutmu olan. 2. Pek ok yanl bulunan. adaiam ak1, [ada-la-mak] gl. f . [ - r ] [-l()-y o r] {az} (Yamur sular tarafndan) bir yerin etrafn doldu rarak ada hline getirmek; ada grnm vermek. [DS] adaiam ak2, [ada-la-mak] gsz. f . [ - r ] [-l()-y o r] Tar tmak; mnakaa etmek, adalanm ak, [ada-la-n-mak] {eT} f . 1. Tehlikeye d mek; tehlikeli duruma dmek; kt hlde olmak; [Gabain] 2. Kt duruma sokmak. [EUTS] adalat, [Ar. adale > adalt (ad ala. t) {OsT} is. Kaslar; adaleler, fi1 adalt- inebiye, {OsT} anat. G z b eb e i k a s la r .| adalt- mcevvefe, {OsT} a | nat. K a lp kaslar. adale, [Ar. adale (fare) a U^\ {OsT} is. Vcut hare ketlerini salayan sinir ve boyuna liflerden olu mu doku; kas. S adale-i cebhiye, {OsT} anat. Aln k a s .| adale-i cildiye-i unk, {OsT} anat. Boyun d eri | k a s .| adale-i dliye, {OsT} anat. D elta k as.| ada | | le-i fahziye, {OsT} anat. Uyluk kas. | adale-i hi| cb- haciz, {OsT} anat. D iyafram kas. | adale-i | kalb, {OsT} anat. Yrek kas. | adale-i madgye, | {OsT} anat. inem e kas.\\ adale-i medriye, {OsT} anat. ev re k a s .| adale-i mels, {OsT} anat. | Yalz t e . | adale-i m uassra, {OsT} anat. Bzgen | kas. | adale-i mudhike, {OsT} anat. Gldrc | k a s .| adale-i m uhatta, {OsT} anat. izgili kas.\\ | adale-i mukabile, {OsT} anat. K a rt k a s.| adale-i | mutiye, {OsT} anat. T arak kas.\\ adale-i m rabb a- m nharife, {OsT} anat. Yamuk kas.\\ adale-i msennene, {OsT} anat. D ili k a s .| adale-i n aliye, | {OsT} anat. N alns kas.\\ adale-i rahm iye, {OsT} anat. R ahim k a s ; d ly ata kas. | adale-i sadriye, | {OsT} anat. G s k a s .| adale-i savtiye, {OsT} | anat. Ses k a s .| adale-i eddadiye, {OsT} anat. T| kay c k a s.| adale-i evemiye-i sakiye, {OsT} anat. | B a ld r ikiz kas. | adale-i ztttr-r s-i selse, | {OsT} anat. b a l kas. adaleli, [adale-li] sf. Kaslar gelimi ve gl olan, adalesiz, [adale-siz] sf. Kaslar yeterince gelimemi, gc kuvveti olmayan, adalet, [Ar. adi > adalet cJJlp] (a d a:let) {OsT} is. 1. nsanlar arasnda hakk koruyup eziyet ve zulm olgularn kaldrma ii; dad; denkserlik; hakkani yet. 2. Hakszlk eden suluyu cezalandrmak ve hakk gasp edilen madura hakkn iade etme rg

O M

IIK E H

109

ADA

t. 3. Devletin yarglama yetkisi ve gc. 4. Hakka saygy esas alan ahlak ilkesi. 5. Doru ve drst olmak, insafl davranmak, vicdanl olmak, herkese hakkn vermek erdemlilii. 6. Ynetimi ve gze timi altndakilere kar adil, insafl ve merhametli davranma. 7. Adliye kuruluu. 3 adalet bakan, A dalet B akan lnn g rev lerin i y rtm ekle g rev li hkm et yesi.\\ adalet bakanl, Trkiye Cum huriyeti devleti iin d e a d a le t ilerinin yrtlm esi iin g erekli, y a sa l, p a r a s a l ve ynetim artlarn d zen lem ekle g rev li bakanlk.\\ adalet datmak, K anunlarn sa la d h a k la r sa h ip lerin e verm ek, tanmak.\\ A dalet Divan L a h ey A d alet D ivan y e rine 1946 y ln d a B irlem i M illetler y ayasn n 92. m addesin e g r e kurulm u b ir u lu slararas y a r g lam a kurulu. | adalet em ri, H a lk a zulm y a p lm a | m as iin sa d ra za m tarafn dan v a lilere g n d erilen yazl em ir. | adalet kaps, H a k ve hukukun k o | runm as iin b a vurulan kurum ; m ah k em e; ad liye. | adalet em ri, H a lk a zulm ve haksz m u am ele | y aplm am as iin sa d ra z a m la r tarafn dan v a lilere g n d erilen em ir. | adalete teslim etmek, Suluyu | y a rg la n m a k zere m ah k em ey e teslim etm ek. | ada | lete teslim olm ak, (Sulu, s a n k vb. iin) y a r g lan m ak zere ilgili m ak am lara kendiliinden teslim olm ak. | adaletine snmak, B irinin ken d isi hak| km d aki k ararn d a ba layc, d il ve m erham etli olm asn d ilem ek; in safn a smmak.\\ adlet-i hd, {OsTj T anklarn adil, drst ve g ven ilir o l m a zellikleri.\\ adalet mahkemesi, huk. d a ri y a r g dn da y e r a la n k i iler a ra s hukukla ilgili y a rg kurmlar.\\ adlet-nm e, Y neticilerin h a lk a zu lm ve h a ksz lk etm em elerin i n lem ek iin p a d i ah larn tahta ktklar zam an k a d la ra g n d erd ik leri em ir; a d a le t ferm a m . | adalet saray, huk. B | tn y a rg kurum larn iin d e toplayan m ah kem e bin as.| adaletten kam ak, (Y arglanm as g er ek en | sulu veya zan l iin) m ah k em ed e yarglan m aktan kan m ak; teslim olm am as. | adalet yl, 5 E yll ile | 20 Temmuz tarih leri a ra sn d a k i y a rg la m a dnem i. adaleti, [adalet-i] (a d a ;le ti) is. 1. Adalet taraftar, 2. Adalet Partisi taraftarlar, bu partiden olan siya siler. adaletkr, [Ar. 'adalet + Far. -kr k :r) {OsT} sf. Adil davranan, adaletli, adaletkrane, [Ar. adalet + Far. -kr-ne (a d a ;le tk ;r a ;n e ) {OsT} zf. Adilce, adilane, adaletli olarak, adaletkri, [Ar. adalet + Far. -kr letk. ri;) {OsT} is. Adillik; adil olma, adaletli, [adalet-li] (a d a d etli) sf. 1. Hak ve hukuk gzeten, hukuk kurallarna gre davranan; adalet duygusu tayan; dil; drst. 2. Hukuk kurallar ile hakkaniyet ls asndan yerinde olan. 3. zf. (a d a :(a d a .le t-

Hukuk kurallar ile doruluk ilkelerine uygun ola rak. adaletlilik, -i [adalet-li-lik] (ada.Tetlilik) is. Adaletli olma vasf. adaletpenah, [Ar. adalet + Far. penh (ad a :letp en a :h ) (OsT) sf. Adaletli, adil, adaletin ken disine snd, adaletperest, [Ar. adalet + F. perest] (a d ad etp erest) {OsT} sf. Adalete bal, adaleti ok seven, adaletsiz, [adalet-siz] (ad ad etsiz) sf. 1. Adalet ve hu kuk kurallarna aykr davranan; hak gzetmeyen. 2. Hak ve hukuka aykr, drstlk ve doruluk ilkelerine ters davranan; eit muamelede buluna mayan. 3. zf. Adalet ve drstlk ilkelerine bal olmadan. adaletsizlik, -i [adalet-siz-lik] (ada.letsizlik) is. 1. Adalet noksanl, adil olmayan kimsenin veya adi lane olmayan eyin zellii. 2. Doru ve drst olmayan karar ve i. adal, [ada-l] is. ve sf. 1. Ada halkndan olan kimse. 2. Adadan gelen (kimse) adalg, [ada-l] {eT} sf. Tehlikeli; korkulu. [EUTS] adal, [Ar. adal L J S (a d ali:) {OsT} sf. 1. Kaslarla ilgili olan; kas doku. 2. Adaleli. Adam , [Ar. dem joT] {eT} z. is. Hz. Adem. [EUTS] adam , [Ar. dem joT] is. 1. (Cinsiyeti dikkate aln madan) insan; kii {eAT} (ayn). 2. Bir tek kii. 3. Cinsiyeti erkek olan kii. 4. Yetikin erkek. 5. Yksek makam sahibi, tannm kii. 6. nsana ya kr olumlu nitelikleri bulunan, erdem sahibi ol mu, kendisine gvenilir, drst kii. 7. Mesleinin hakkn veren, alma alan ve kiisel davranlar ile tannan, iinin ehli olan kii. 8. Grevli, alan, mstahdem, hizmetli. 9. (Kadna gre) Erkek e, koca. 10. Desteki; koruyucu. B ak an lk ta adam n y o k s a senin i y a t a r . 11. Birinin tarafn tutan, tarafsz olamayan, yardaklk eden. O na gven olm az, patron u n a d a m d r. 12. Kar taraf veya rakip (okluk hlde). A dam lar bizi p e s tile ev ird i le r . 13. Belirsiz ahs; gayri muayyen kimse. A dam n tep esi a ty o r. 14. Birinin koruduu kii. 15. (Kii iin) alakgnlllk gstermek amacyla kendisinden bahsederken kulland sz. "Adamn ii p a r a la n r yahu buna. 16. iinl. Alay ederek bir teklifi reddetmede kullanlr. A dam (sen de), eski d elile r d e k a lm a d !" Ahmet Rasim. S adam a ben zemek, D zelm ek, ken disin e e k i dzen verm ek. | | adam adam a savunm a, B a s k e tb o l v ey a fu t b o l g ibi takm oyunlarnda, kar takm oyuncularnn h er birinin b a n a b ir oyuncu g rev len d ir er ek onun h a rek etlerin i kar savunm a ile en g elley ip say y a p m a sn a izin vermemek.\\ adam alm ak, 1. Sevdi i erk e i g iz lice evine k ab u l etm ek. 2. y erin d e

ADA a ltrm a k zere ii alm ak. | adam alm am ak, | o k kalabalklamak.\\ adam ardnca yavuz syleyici, {eAT} D edikodu cu ; ekitiren.\\ adam ayr m ak, in sa n la r a ra sn d a eitli s e b e p le r le fa r k l davranm ak, eit davranm am ak.]] adam azman, N orm al l lerin dn da o k iri insan.| adam ba | na, H er kiiye, h e r birin e.| adam beenmemek, | H erk este kusur bulm ak, kusur a ra m a k ; b a k a la rn d a ek sik lik bulm ay huy edinm ek. | adam boyu, B ir | a d a m y ksekli in d eki k ab ata slak , o rtala m a l. \ \ adam dan saym ak, A dam y erin e konulm ak, d e e r verilmek.\\ adam deil cdam , in sa n y erin e koy m ay a de m ez; insanlktan n asibin i almam.\\ ad am deilim, (Sznde d u raca n a veya dediinin o la c a n a dair) y em in sz.\\ adam eti yemek, D e dikod u etm ek. | adam etmek, 1. Yetitirmek, e it | m ek ; i ve m eslek s a h ib i y apm ak. 2. K t durum da o la n bir y e r i y a a n lr veya kt b ir ey i kullan lr durum a getirm ek ; iyi b ir h le koymak.\\ adam ev lad, yi d a v ra n la ra sahip, soylu .| adam gibi, 1. | n san a y a k r tarzda, efen d ice; 2. stenilen ekilde, ie y a r a r b ir biim d e.| (bir eyin) adam olmak, | B ir iin ustas o lm a k .| (birinin,) adam olmak, B ir | kim senin hizm etinde bulunmak.]] adam na atm ak, A ksi ve beceriksiz, karlalm as arzu edilm eyen b irin e rastlamak.]] adam na dmek, 1. yi, b e c e rik li ve u sta bir kiiy le i g rm ek ; 2. A ksi ve b e c e riksiz bir a d a m la i y a p m a k .j adamna gre, n | s a n la r a ra sn d a ayrm y a p a r a k .| adamn biri, r | n eklen d irm ek iin isim verm ek istem ediim iz z a m an anlattm z olayn kah ram an .| adamn | bulmak, iin ehlini, ustasn; arabu lu cu kiiyi bul mak.]] adam tanm ak, n san la r h a kk n d a b ilg i ve deneyim sa h ib i olmak.]] adam iine kam am ak, Toplumun h o k arlam ad bir tutum veya sutan d o la y in san lar a ra sn a karam an ak, o n la r a g rnememek.]] adam iine kmak, H alkn a ra sn a katlm ak, bakalarn n d e erlen d irece i b ir i y a p m ak. | adam ister, B ir ii h erkesin b a a ra m a y a c a | n, taliplilerin in b elirli z ellik lere sa h ip olm as gerek ti in i ifa d e iin kullanlr.]] adam kaldrma, B irin i z o r ku llan m ak su retiyle k a rm a k ; z o r la a l koymak.]] adam kayrm ak, T a r a f tutmak, iltim as gem ek. | adam ktl, A ranan nitelikte kii bu la | mamak.]] adam kollamak, B irin i takip etm ek; k k h a talarn a g z yum m ak. | adam kullanmak, | ilerin i b a k a la rn a yaptrm ann y o lla rn bilmek.]] adam olmak, 1. Yetiip m evki ve m akam sa h ib i o l m ak. 2. (E rk ek o c u k iin) bym ek; ergin lik a a n a gelm i olm ak. 3. (Eya, y e r iin) onarm ve b a km y a p la r a k k u llan lab ilir ve y a a n a b ilir h le g elm ek .| adam ldrme, Silah la veya b a k a usul | le r le birini ldrme.]] adam sarraf, n san lar ve insan p sik olojisin i iyi bilen, iyi ve kt k iileri h e m en tanyabilen kii. | adam sen de, H i umu | ru m da deil, n em i y o k ! an lam n da b ir nlem .| |

0 I M

I R

S M

.1 1 O

adam sendeci, K en d i karn d an b a k a h i b ir eyi ken din e d ert edinm eyen; nem elazm c. | adam sra | sna girmek, 1. H atr sa y lr kiilerd en olm ak, iti b a r g rm ey e balam ak. 2. (E rk ek o c u k iin) y eti kin e r k e k olm ak. | adam testi, T este tabi tutulacak | ocuun yap t insan resm in e g r e zih in sel duru munu in celem e teknii. | adam yerine konmak, | D e e r verip say g g ster m e k ; ad am d an saym ak. adam a, [ad-a-ma] is. Adak dileme ii; nezretme. ad am ak 1, [eT. ad > ad-a-mak g l .f . [-r ] [-d ()y o r ] 1. (eT) {eAT} Ad koymak; adlandrmak; sy lemek. [EUTS] 2. Allaha bir dilei gerekletii takdirde yerine getirmek amacyla vaatte bulun mak; nezretmek; {eAT} (ayn). 3. Yemin niteliinde sz vermek; harcamak; feda etmek; balanmak; hasretmek. 4. {eAT} Vaat etmek. adam ak2, [ad-a-mak] {eT} gl. f . [- r ] Birisine zarar vermek. [EUTS] adamakll, [adam + akl-l] ( a d a m akll) sf. 1. M kemmel olarak, yerli yerinde; esasl; gzelce; laykyla; mkemmelen. 2. zf. Kmsenemeyecek kadar; gereinden ok 3. Tamamyla, iyice; alabil diine; bsbtn, adam ca, [adam-ca] ( a d a m ca) zf. 1. Adam olarak, adam bakmndan. 2. nsan says olarak, adam caz, [adam-caz] is. nsanda acma ve sevgi duygusu uyandran erkek, adam casna, [adam-ca-s-na] zf. Adam gibi, adama yakr biimde, adam ck, - [adam-ck] is. 1. Kendisine acma ve sevgi duyulan erkek kii. 2. nsan yerine konmaya cak derecede ktlk dolu kimseler; aalk kii. adam cl, [adam-cl J ^ T ] sf. 1. {eAT} (Hayvan iin) insana saldran. 2. nsandan kaan, insan arasna katlmaktan holanmayan kimse. 3. [O lum lu ve olum suz iki zt an lam b ir a r a d a bulunduran bu kelim en in olum lu an lam so n rad a n o rtay a km tr. E sk i an lam y a v a y a v a unutulm aktadr.] n sanlar seven, onlara merhamet besleyen, insan ara sna karmaktan holanan kimse, adam cllanm ak, [adam-cl-la-n-mak l] {eAT} dnl. f . [-u r] Adam gibi grnmek; adamlk taslamak. adamcllk, - [adam-cl-lk] sf. Adamcl olma du rumu. adam et, [Ar. admet o-oJt] (ad a.m et) {OsT} is. Aklszlk; aptallk; budalalk, adam i, [Ar. 'demi] ( a :d a m i :) is. nsan; beer, fi1 dam dak p err, {eAT} n san la r ve cinler. adamkk, -n, -kleri [adam+kk-] is. Adamotu bitkisinin kk, adamlk, - [adam-lk jU^T] is. 1. nsana yakr hl

O M lM M U in ve hareket. B rak, a d a m lk se n d e k a lsn . 2. sf. Halk arasnda bayram ve trenler iin giyilen elbi seye verilen isim. G riicii g e lec e in i duyunca, a d am lklarm g iy d i. 3 . {az} i pamuklu erkek hr kas. [DS] 4. {eAT} Olgunluk; erginlik. 5. {az} Ev lerde erkeklerin oturduu yer; sedir. [DS] 6. {az} Misafir odas. [DS] adamotu, -nu, -tlar [adam+ot-u] is. t. bot. Kkleri insan vcudu biiminde oluundan dolay byc lkte, yumrular ise halk hekimliinde ila olarak kullanlan, Akdeniz evresinde yetien bir bitki; abdsselam, (M an dragora offcin ariu m ) adamsz, [adam-sz] is. 1. Yardmcsz, hizmetisiz. 2. sf. (Kadn iin) kocasz kalm, adamszlk, - [adam-sz-lk] is. 1. Personel azl; yetimi eleman yokluu; kaht- ricl. 2. (Kadn iin) ei olmama durumu, adan, [adan] {eT} zf. Bakas; dieri; baka trl; bundan baka. [EUTS] adanat, [Yun. anadoti] {az} is. Ekin demetlerini kanya yklemekte kullanlan atal azl ara. [DS] adanlmak, [ad-an-l-mak] {eAT} edil. f . [-u r ] Tayin ve takdir edilmek, adanm, [adan-l-m] {eAT} sf. Tayin ve takdir edilmi. adanlu, [ad-a-n-mak > ada-n-lu ^ b l ] {eAT} sf. ... ad l;... adn taknm, adanm a, [ad-a-n-ma] is. Adak dileinde bulunulma ii. adanm ak1, [ad-a-n-mak J ^ ] {eAT} dnl. f . [-u r] 1. Ad almak; ad taknmak. 2. edil. f . Ad taklmak; la kap taklmak. adanmak2, [ada-n-mak] edil. f . [ -r ] Adak dileinde bulunulmak; adak edilmek, adanm, [ada-n-m jiijT ] {eAT} sf. Muayyen; be lirli. S1 adanm vakt, {eAT} M uayyen zam an. adaptasyon, [Fr. adaptation] (a d ap ta syon) Bir eyin baka bir eye uydurulmas; bir varln bir baka varlk ile veya ortam ile badamas; uyarlama; intibak. adapte, [Fr. adapter > adapt] sf. 1. Uymu. 2. (Bir eser iin) yazld toplumun gelenek ve grenekle rinden farkl bir toplumunkine uydurulmu olan. 3. (Bir tre uygun olarak yazlm bir eser iin) baka bir tre uyarlanm olan, adapte etmek, Uyarlam ak.| adapte olm ak, 1. U yarlanm ak. 2. Uymak. | adaptr, [Fr. adaptateur] is. Bir i iin retilmi bir alet veya paray l ve standard deiik baka bir alet ile kullanmak iin arada uyumu salayan ara para; uyarlayc; uyarla. ad ar1, [? adar] {az} is. Olgunluk. [DS] adar2, [Ar. adar / Far. adar] (a d a :r) {az} is. Mart. [DS]

ADA ad ar, -rr [Ar. adarr ^ 1 ] {OsT) s f En zararl. S ad arr- mskirat, {OsT} kilerin en zararls. ad ara, [ada-r-a] {eT} is. Ayrntl; inceden inceye; te ferruatl. [EUTS] ad arm ak , [ad-ar-mak] {eT} gl. f . [-u r ] Ayrmak. [EUTS] adartm ak, [ada-r-t-mak] {eT} gl. f . [-u r ] Zarar ver mek; tehlikeye atmak, ad artu , [adar-t-u] {eT} sf. Tehlikeli. [ETY] a das, [Ar. ades > a'ds ler. ' adaz, [ada-sz] {eT} sf. Korkusuz; tehlikesiz; bask olmadan; basksz. [EUTS] ada, [ad-da > ada] is. 1. Ayn ad tayanlardan birine gre dieri. 2. {eT} Dost; arkada; e; yolda. [Gabain] [ETY] [DLT] [EUTS] 3. {az} Karde edi nilmi olan. [DS] S ada kada, {eT} A rkad a; d o st; a h b a p ; so y sop. [EUTS] adalk, - [ada-lk] is. 1. Ada olma, ayn ad tama durumu. 2. {eT} Arkadalk; dostluk. [DLT] adam ak, [ad-a-mak] ite, f . [-r ] (ocuklar iin) oyuna balamadan ad seerek elemek, adat, [Ar. det > dt o b U ] (a :d a ;t) {OsT} is. detler; alkanlklar; grenekler; usuller ve tabiat lar. 0 dt- medeniyet, {OsT} U ygarlk g e le n e k leri.,| dt ahlak, {OsT} Tre. | adatm ak, [ad-a-t-mak] gl. f . [ -r ] Birinin bir adakta bulunmasn salamak; adama iini yaptrmak, adavet, [Ar. adavet ojI-lp] (ada:vet) {OsT} is. D manlk; kin. aday, [ad-ay] sf. 1. Bir i, bir grev veya siysi ma kama gelmek iin istekli olan; namzet; gnll; talip. 2. Belirli staj dnemini geirdikten sonra ie alnacak olan; yetitirilmekte, eitilmekte olan; stajyer. 3. Bir greve getirilmesi beklenen. 4. is. Nianl; szl. ? aday aday, lk elem ey e k a tla ra k seild i i takd ird e a d a y o la c a k kii. | (birini, bir ese | ri) aday gstermek, A dayl uygun g r e r e k n er m ek.| aday olmak, K en disin i uygun g r e r e k istekli | o lm a k ; talip olm ak. | aday yoklam as, G en el s e | im lere k a tla c a k m illetvekili adaylarn tespit et m ek zere p a r t i ku ru llarn ca y a p la n seim ii. adayavrusu, [ada+yavru-s-u] is. stanbulda Boazi i balklarnn kulland iki veya ifte krekli bir tekne tr, adaylk, -, [ad-ay-lk] is. Aday olma durumu; namzetlik. S adaylk eitimi, B elirlen m i a rtla n tayan kiilerin b elirli bir d a ld a unvan kazan m a lar v e y etim eleri iin y a p la n s reli hazrlayc alm a. | adaylk sresi, B ir ie veya m esle e | g irm ek iin a d a y o la n kiinin eitim i ve yetitiril m esi iin g e r e k li o la n zam an dilim i. | adayln | {OsT} is. Mercimek

ADA

D M C E S 2 M . 1
aded-i gayr-i muntak, {OsT} mat. O ranlanam az sa y ; irrasy on el sayi.|| aded-i hakik, {OsT} mat. G e r e k say.\\ aded-i kesr, {OsT} mat. K esirli s a y]] aded-i menfi, {OsT} mat. Sfrdan kk say; n e g a t if say.\\ aded-i mevhum, {OsT} mat. S an al say.\\ aded-i m untak, {OsT} mat. O ran lan abilen sa y ; ra sy o n el say. | aded-i m retteb, {OsT} mat. | Tam say. | aded-i msbet, {OsT} mat. Sfrdan b [ y k sa y ; p o z it if say.\\ aded-i rtb, {OsT} dbl. Sra bildiren sa y .| aded-i rs, {OsT} huk. K ii says.\\ | aded-i silsile-i alel-vil, {OsT} mat. Aritm etik dizi.| aded-i tm m , {OsT} mat. Tam sa y .j aded-i | | tevzi, {OsT} mat. letirm e bildiren say. adlg, [ad-l] {e l } sf. 1. Adl; sanl; nl; tannm kimse; ad alm. [EUTS] 2. Atl; sipahi; svari. [EUTS] adeden, [Ar. adeden jip] ( a d e den) {OsT} zf. Say olarak; sayca; miktarca, aded, [Ar. aded! tp .it] (a d ed i:) {OsT} sf. Say ile ilgili; saysal. adedim rettep, -bi [Ar. aded-i mretteb ^ y n*-] ( a d e d im rettep) {OsT} is. Bir meclisi, bir kurulu meydana getiren yelerin belirlenen says; ye tam says. adediyat [Ar. adediyyt oU^Jip] (ad ed iy a:t) {OsT} is. 1. Say ile ilgili olanlar. 2. Saylabilen eyler. S adediyt- mtefvite, {OsT} B irim leri a ra sn d a d e e r fa r k bulunan eyler.\\ adediyt- m tekaribe, { OsT} B irim leri a ra sn d a d e e r fa r k bulun m ayan eyler. a del, [Ar. a'del J-lpI] (a-d el) {OsT} sf. Daha adil; en adil; pek adil; ok doru. S a dell-diln, {OsT} 1. A dillerin en adili. 2. Allah. dem, [Ar. / br. dem joT] (a:d em ) {OsT} is. 1. nsan, adam; kii. 2. m ec. nsanda bulunmas gereken er demlere sahip (kimse) 3. z. is. lk yaratlan insan; insanln babas; Hz. Adem, fi1 Adem baba, argo. 1. A fyonke, uyuturucu alkan l olan. 2. H ap is h a n eler d e h a r a la r a y a rd a k lk ed en .| Adem | elmas, anat. in san boynunun n blm nde y e r a la n g rtlak knts.| Adem evlad, nsan zellik | leri ken disin de toplayan ca n l; insan. | dem -hr, | {OsT} nsan yiyici.\\ dem-kii, {OsT} nsan ldren .| Adem olan, {eATj nsanolu.\\ Adem ogl, | {eAT} n san o lu ,| dem -pir, {OsT} B ilgili a d am ; | olgun insan.| Adem tonna girmek, {eAT} nsan | kln a girm ek. adem, [Ar. adem {OsT} is. 1. Yokluk; hilik; lm. 2. -s iz lik anlam vermek iin baz kelime lerin bana getirilmitir: a d em -i dikkat (dikkat sizlik), a d em -i im kn (im knszlk), a d em -i sa la h i y et (yetkisizlik) adem -abd, {OsT} I. Yokluk l kesi. 2. lm. | adem-i basiret, {OsT} U zak g r |

koymak, S eilm e y eterlili in e sa h ip b ir kiinin a d a y lk iin bavurmas.\\ adaylktan ekilmek, A daylar a ra sn d a bulunm asna ram en ken d i istei ile seim e katlm aktan vazgetiini ilan etm ek, s e im e katlm ay istem em ek. adayu, [ada-yu] {eTj sf. 1. Sevimli; aziz; deerli. 2. Yavru. [EUTS] adc, [ad-c] sf. fe l. Adclk retisine bal olan; nominalist; ismiye. adclk, - [ad-c-lk] is. fel. 1. Grnen eylerin kendi balarna birer varlklar bulunmadn an cak bunlarn zihnimizde canlandrdmz grnt leri ile var gibi sandmz savunan felsef gr; nominalizm; ismiyyun. 2. Bu felsefi grn etkisi ile para biriminin aslnda bir deerinin bulunmad n savunan ktisad gr. addar, [Ar. addr jI-lp] (a d d a:r) is. Denizci; gemici, addedilme, [Ar. add + T. edil-me <1^.1 dilm e) is. (yle) saylma, addedilmek, [Ar. add + T. edil-mek iJu.l J*-] ( a ddetm ek) e d il.f. [ -ir ] (yle) saylmak, addetme, [Ar. add + T. et-me is. (yle) sayma, addetmek, [Ar. add + T. et-mek -u] ( a d d et m ek) gl. f . [~ (d)-er] [~e(d)iyor] 1. (Bir eyi, bir ey) saymak; bilmek; farz etmek; telakki etmek. 2. m ec. yle kabul etmek; tutmak. H er ey a p a k o rta d a iken o bunu y o k a d d ed iy o r . 3. Sanmak. B u n lar d a ken d ilerim p o litik a c addediyor, y le m i? addn, [ad-dn] {eT} zf. 1. Dier; baka; bakas. 2. sf. Yabanc, yad. [EUTS] addng, [ad-d-n] feT} sf. Baka; bakaca; eit li; zel; sekin; mmtaz; stn derecede; hayrete deer; artc. [EUTS] addnk, - [ad-dr-k?] {az} sf. Kahpe; orospu. [DS] addrm ak, [at-tr-mak] {az} gl. f . [ -r ] 1. Bir svy fkrtmak. 2. (Kk ocuklar iin) sidii ileri doru fkrtarak iemek. [DS] addolunma, [Ar. add + T. ol-un-ma <u-jl detm ek) is. (yle) kabul edilme, addolunmak, [Ar. add + T. ol-un-mak l jp] ( a ddetm ek) e d il.f. [-u r] (yle) kabul edilmek, ade, [Ar. det > de coU] (a :d e) is. Arapa kurallara gre yaplan birleik kelimelerde usul, y o l anlam na gelen det kelimesinin ald biim, fev k 'a l- d e , a le l-de. aded, [Ar. aded j-lp] {OsT} is. -* adet, aded-i sam , {OsT} mat. K esirli sa y ; rasy on el say. | aded-i | asl, {OsT} mat. A sl 7}7.|| aded-i r, {OsT} mat. O nluk sa y .| aded-i ferd, {OsT} mat. T ek sa y .| | |
j j -\

] ( a d d e-

jp] ( a ddetm ek)

( a d

8 R M . 113 M

ADE

g :h ) {OsT} nsan olan yer; insanlarn yerletii sa h ibi o la m a m a ; basiretsizlik,| adem-i dikkat, | yer. {OsT} D ikkatsizlik.| adem-i emniyet, {OsTj Gven | lik yokluu.\\ adem-i if, {OsT} Yerine g etirem em e; ademlik, [dem-lik] {eAT} is. nsanca davran; yu yapamama.\\ adem-i ihtiml, {OsT} Olamamazlk.\\ muaklk. adem-i iktidar, {OsT} 1. Gc y etm em e; gsz ademimerkeziyet, [Ar. adem-i + merkeziyyet lk. 2. C in sel g yoklu u ; iktidarszlk,| adem-i | cojS ( a d e m im erkeziyet) {OsT} is. siy. Ynetimin y:] imkn, {OsT} O lam azlk; im knszlk.j| adem-i bir merkezden deil de yerinden yaplmas gerekti imtiza, {OsT} 1. U yuam am a; ba dam azlk. 2. ini savunan siyasi gr; yerinden ynetim, Geim sizlik.| adem-i inkta, {OsT} Kesilmezlik.\\ | adem-i inzibat, {OsT} T ertipsizlik; dzensizlik,| ademimerkeziyeti, [adem-i+merkeziyyet-i] (a d e | m im erkeziyeti) sf. Yerinden ynetim grn sa adem-i irtibat, {OsT} mant. B a lan tszlk; ay rk vunan (kimse), lk,| adem-i istikrar, {OsT} K a ra rsz lk .| adem-i | | istim , {OsT} huk. (D ava iin) d in lem e yokluu.\\ ademimdahale, [Ar. adem-i+mdhale 4 JJ-I.U adem-i itih, {OsT} tahszlk.| adem-i itaat, | ( a d e m im da:hale) {OsT} is. siy. Dorudan ilikisi {OsT} B uyruk d in lem ezlik; itaatsizlik.\\ adem-i ihti olmadka bir devletin, baka bir devletin i ileri laf, {OsT} U yum azlk y oklu u ; an lam azlk y o k lu ne karmamas. u.\\ adem-i itim t, {OsT} G vensizlik.| adem-i | demiyan, [Ar. dem + Far. -yn ol^oT] (a :d em i:kabili, {OsT} K a b u l etm em e durum.\\ adem-i ki y a:n ) {OsT} is. nsanlar, fayet, {OsT} Yetmezlik. | adem-i levn, {OsT} biy. | A knlk; albin izm .| adem -i lzum, {OsT} G e rek demiyane, [Ar. dem + Far. -yne -uL-oT] (a :d e | sizlik.| adem-i merkeziyet, {OsT} 1. M erkez y o k lu | m i:ya:n ) {OsT} zf. nsanca; adamca; erkeke. u. 2. K urulularn m erkezden d e il d e ken di k en dem iyet1, [Ar. demiyyet o-^o] (a.dem iyet) {OsT} dilerini yn etm esi sistem i; y erin den ynetim . | j is. 1. nsanlk. 2. Erkeklik. 3. Terbiyeli insan olma. adem-i mes liyet, {OsT} Sorum suzluk.| adem-i | nevcfldiyet, / OsT} Yokluk; bulunm am a durumu.\\ ademiyet2, [Ar. cadem > demiyyet c~oj^] {OsT} sf. adem-i m utbakat, {OsT} U yum azlk; uymazlk.\\ 1. Yoklukla ilgili. 2. lmle ilgili, adem-i m uvafakat, {OsT} O lursuzluk; raz o lm a demizad, [Ar. dem + Far. -zd joT] (a ;d em a durumu.| adem-i muvaffakiyet, {OsT} B aar| m iza:d) {OsT} is. nsanolu; insandan domu, szlk.\\ adem-i m dhale, {OsT} K a rm az lk.| | demlenmek, [dem-le-n-mek] {OsT} dnl. f . [ - ir ] adem-i msade, {OsT} zinsizlik.| adem-i ms| 1. nsanlamak. 2. nsanlk taslamak, vt, {OsT} E itsizlik; den g esizlik.| adem-i nezfet, | demolu, -nu, -ullar [Ar. dem + T. o(u)l-u] {OsT} Tem izlik yoklu u ; p is lik .| adem-i riyet, | (a:dem o lu ) is. 1. nsan tr, 2. m ec. Drst ve iyi {OsT} Saygszlk; k u ra lla ra uymazlk.\\ adem-i insan. selhiyet, {OsT} Yetkisizlik.| adem-i sebat, {OsT} | abu k bkp usan m a durum u; d iren m ezlik; s e b a t demotu, -nu, -tlar [Ar. dem + T.ot-u] (a:dem otu ) is. bot. - * adamotu, (M an d rag ora officinarium ) szlk; s e b a t yokluu.\\ adem-i tbiiyet, {OsT} B a adenalji, [Fr. adnalgie] is. tp. Lenf dm mer m szlk.,| adem-i ta kib, {OsT} huk. K ovuturm a | kezlerinde bulunan ar, yokluu ; takipsizlik:| adem-i tecvz, {OsT} S a l ] drm azlk:.| adem-i tediye, {OsT} dem em e duru adenandra, [Lat. adenandra] is. bot. Sedefotugiller | familyasndan Gney Afrika kkenli idrar sktrmu; d em ezlik.| adem-i tenzur, {OsT} Sim etrisiz | c ve uyarc olarak halk hekimliinde kullanlan lik; bakm szlk.| adem-i temyzl-elvn, {OsT} | bir bitki, (R utacae). R enk indisi.| adem-i teslm, {OsT} E v ra k vb. teslim | adenantera, [Lat. adenanthera] is. bot. Baklagiller etm em e durumu. den, tohumlarndan ya elde edilen bir tropik bitki; ademan, [Ar. demn OLiT] (a d em a:n ) {OsT} is. AAmerikan baklas, damlar; insanlar. adenaz, [Fr. adnase] is. fzyol. Adeninin paralana Ademcilik, -i [dem-ci-lik] (a :d em cilik ) is. Ortaa rak sindirilmesini salayan bir eit pankreas salg Avrupasnda Adem ile Havvay taklit ettiklerini s. iddia ederek plak yaamay savunan tarikat; bo adenektomi, [Fr. adnectomie] is. tp. 1. Lenf bezi hem. nin ameliyatla alnmas. 2. Bez dokularda oluan dem1, [Ar. dem (a :d em i;) {OsT} sf. 1. n zararsz urlarn alnmas ameliyat, sanla ilgili. 2. demle ilgili. adeni, [Fr. adnie] is. tp. Lenf bezlerinde lenfoit adem2, [Ar. adem / ademiyye m i:) {OsT} sf. Yoklukla ilgili. ademigh, [Ar. dem + Far. -gh *\S joT] (a .d em i:(a d e dokunun blnp oalmas ile ortaya kan hasta lk. adenilik, [Fr, adnylique] sf. biy-kim . Kaslarn ka

ADE slmasnda rol oynayan fosforik asidin bir eit t revi; adenozintrifosforik. adenilsiklaz, [Fr. adnylcyclase] is. biy-kim. Gliko jenin yapm ve ykmnda, ayrca yalarn para lanmasnda rol olan zar enzimi, adenin, [Fr. adnine] is. biy-kim , org-kim . Nkleik asitlerin birleimine girerek adenozin ve dezoksiadenozin oluumunda grev alan prik baz; form l: C5H5N 5 adenit, [Fr. adnite] is. tp. Lenfatik damarlarn lenf dmlerine balandklar yerlerde meydana gelen iltihapl hastalk. ad e r1, [Ar. der jjT] (a :d er) {OsT} sf. (Kii iin) ka sk ft olan. ad er2, [Far. der _pT] (a :d er) {OsT} is. Ate, ades, [Ar. ades {OsT} is. Mercimek,

orMictsez. m
m edii, iten g e le r e k y a p m a d h ld e ; b a k a la r y a p y o r d esin ler diye. adet, -di [Ar. aded jj^] {O s T} is. 1. Say. 2. Birim olarak kabul edilmi eylerden her biri; tane, deta, [Ar. det > det ta it] (a ;d e ta :) {OsT} zf. 1. Allageldii gibi. 2. Neredeyse; hemen hemen; sanki. 3. is. Atn, sa arka ile sol n, sol arka ile sa n ayaklarn e zamanl olarak kaldrp basa rak en yava yry, dete, [det-e] {eAT} zf. Allageldii gibi; det zere; dete uygun, adete, [adet-e] ( a d e te) zf. Sayca; miktar bak mndan; adeten. deten, [Ar. det-en s^U] ( a . d e ten) {OsT} zf. Adet zerine; det olduu gibi, detullah, [Ar. detAllah > detuJllh 4 c o lt] JJI {OsT} is. Allahn koyduu deimez dzen ve ka nunlar; snnetullah. detperest, [Ar. det + Far. perest] (a:d etp erest) sf. Adetlere bal; muhafazakr, adevan, [Ar. devn oljAt] (a :d ev a ;n ) {OsT} is. Hz la koma. adezyon, [Lat. adhaesion > Fr. adhsion] is. fz . Birbi rine demekte olan iki kat veya katilarla svlar arasndaki molekler ekim kuvveti, adgansz, [ad-an-sz] {eT} sf. Bana buyruk; z gr; hr; serbest. [EUTS] adgangu, [ad-a-nu] {eT} is. Temyiz; tefrik; ayrt et me; ayklama. [EUTS] S adgangu tr, huk. [EUTS] A yklam a t resi; tem yiz tresi. [EUTS] adganm ak, [ad-an-mak] {eT} dnl. f . [-u r] Ba lanmak. [EUTS] adgar, [ad-ar] {eT} is. Aygr. [EUTS] adgas, [Ar. das > ds ^IJlp] (a d a ;s) {OsT} is. Rya karkl, adgr, [ad-r] {eT} is. Aygr. [Gabain] [Tekin] [DLT] [EUTS] [ETY] adgrak, [ad-r-ak] {eT} is. Kulaklar beyaz vcudu nun dier taraflar kara olan erkek geyik; da kei sinin erkei; da tekesi. [EUTS] [DLT] adgrg, [ad-r-] {eT} sf. Aykr. [ETY] adgrlanm ak, [ad-r-la-n-mak] {eT} dnl. f . [-u r] 1. Aygr almak; aygr sahibi olmak. 2. Aygrlamak. [DLT] adgrlk, [ad-r-lk] {eT} sf. 1. Aygr olacak; aygr olabilecek. [ETY] 2. is. Aygrlk; hara. [Gabain] 3. Ylk. [EUTS] adguk, [ad-uk] {eT} is. Kim olduu belli olmayan snt kimse. [DLT] adha, [Ar. adh U ^ l] (a d h a :) {OsT} is. Kurbanlar; kurbanlk hayvanlar.

adesat, [Ar. adese (m ercim ek tanesi) > adest oL-Jlc-] (a d esa :t) {OsT} is. 1. Mercimekler. 2. Mer cekler. adese, [Ar. ades (m ercim ek) > adese 4-ap] {OsT} is. fz . Mercek. S adese-i ayniye, {OsT} fz . G zlem e m erc e i; ok ler. | adese-i m eriye, {OsT} fz . N esn e | m erc e i; objektif.\\ adese-i mtekarib, {OsT} fz. Y aknsak m ercek. ades, [Ar. ades > ades &] (a d esi:) {OsT} s f 1.

Mercimekle ilgili. 2. Mercimee benzeyen; merci mek gibi. 3. Mercekle ilgili, det, -ti [Ar. de > Far. det co U ] (a :d et) {OsT} is. 1. Allm faaliyet. 2. Toplum iinde yapla yapla allm olan; usul; kaide; anane; gelenek; gre nek; rf; teaml; tre; yaplageli. 3. Bir kimsenin sk sk tekrarlamak suretiyle edinmi bulunduu davran deiiklikleri, yapsnda var olan huy ve tabiat; huy; tarz. 4. eski. Vergi. 5. rtm ece. Kadn larn ayba durumu. S det karm ak, Yeni bir dav ran eid i balatmak.\\ det edinmek, B ir davran so n rad a n a lk an lk h lin e getirm ek. Ye ni bir huy sa h ib i olm ak. | det etmek, B ir davran | so n rad a n a lk an lk h lin e getirm ek. Yeni b ir huy s a h ib i olm ak. | det grmek, K adn larn ay h li | olmalar.\\ det-i agnm, {OsT} Koyun v e keid en aln an vergi. | det-i gulmiye, {OsT} D evlet ileri | ni g rd rm ek iin altralan insanlarn cretleri | ni d em ek iin aln an vergi.| deti vehiyle, A l m oldu u ekliyle. | det olduu gibi, A llm | ekliy le.| det olduu zere, A llm ekliyle.\\ | det olm ak, B ir davrann g e le n e k hlin e g elm esi.|| det rom an, G ren ekleri tem a o la r a k alm bulunan rom an. | detten kesilmek, K adn larn bir | d a h a ay h li durum una gelmemeleri.\\ detullh, A lla h n tresi.| det yerini bulsun diye, Arzu et |

M CE S M . 115

AD I

adtaam, [Ar. adham ^ i> \] {OsT'} sf. (Kii iin) iri yapl. -ad, [-ad / -edi] {eAT} e k e. stek kipinin hikye a-y-d ve art kipinin hikye sa-y-d deerinde kullanlr. Z iyaret ed p cem alin g r e d i (g rsey di). Velyet-i Hac Bekta. ad, [adi > ad] {az} sf. 1. Serseri; ahmak. 2. nsan iine girmeyen; yabani. [DS] adg, [ad-] {eT} is. Ay. [ETY] [DLT] [EUTS] S adg merdegi, Ay yavrusu. [DLT] adg, [ad-] {eT} sf. Ayk. adglamak, [ad-la-mak] {eT} gsz. f . [ -r ] aala mak. [DLT] adglg, [ad-l] {eT} sf. Ays ok olan yer. [DLT] adl, [ad-l] is. dbl. Kendisi isim olmad hlde ismin yerini tutan ve isim gibi ekimlenebilen ke lime; zamir. adllurak, [Ar. dil => adl-lu-rak] {eAT} sf. Daha doru; adalete daha uygun, adlmak, [ad-l-mak] {eT} dnl. f . [-u r] Aylmak. [DLT] adm, [at-mak > ad-m] is. 1. Yrmek veya komak iin bir aya dierinden belirli bir uzakla gtr me hareketi. 2. Yrme srasmda iki ayak arasn daki uzaklk. 3. Eskiden kullanlan bir uzunluk l s birimi (75.711 cm .) 4. Teebbs, hamle. 5. Yeryzndeki ksa mesafeler iin yaknlk anla mnda kullanlr. k i adm ted ek i b a k k a la g id em iyorm u . 6. Yaplan bir ite geilen basamaklar dan her biri. 7. zf. as. (Yry iin) admlarna belirtilen biim verilerek. S adm adlmak, {eAT} Adm atlmak.\\ adm adm 1. A r ar, 2. D ikkat le, 3. B elir li a a m a la r g e e re k , 4. Israrl ve s rekli bir e k ild e]] adm adm ak, {eAT} Adm atm ak]] adm atlam aca, Yere izilen b ir izgiye b a s a r a k bir a d m d a ileriy e s r a m a eklin d e oynanan bir o cu k oyunu.\\ adm atm ak, I. Yrm ek iin g e r e k li olan h a rek eti yap m ak. 2. T eebb s etm ek, g iri m ek..| adm atm am ak, Yrm em ek; ram am ak .| | | adma vu rm ak, {az} B ir y e r i a d m la y a ra k l mek. [DS]|| adm ba, I. H er adm da, 2. Sk admn am ak, A dm larn uzun a tm ak veya hzl yrm ek. | admn atsan p ara, H er ey p a r a y a | dayanyor, p a r a s z h i b ir e y y a p m a k mmkn d e il]] admn dek atm ak, {az} T edbirli d av ran mak. [DS]|| admn denk atm ak, T edbirli ve uya nk o lm a k .| adm kalgmak, {eAT} 1. Adm atm aya | alm ak. 2. A y a a k alkm a y a a b a la m a k ,| admla | r gri geri gitmek, B ir y e r e g id erk en isteksiz d a v ran m ak; g itm ek istem em ek. | admlarn am ak, | Hzl y r m ek.| adm larn seyrekletirmek, Hzl | yrm ekte iken y a v a la m a k .| admlarn skla | trm ak, K s a f a k a t hzl yrm ek]] () admlk yer, B elirtilen y erin o k u zak olm ad n ifa d e iin

kullan lr,| adm sekitmek, {az} 1. D urduu y e r | den s r a y a r a k uzaklam aya kalkm ak. 2. D urdu u y erd en srayp u zaklam asn a m eydan vermek. [DS]|| adm uydurm ak, /. B e r a b e r y r m ek iin ayn z am an d a adm atm ak, 2. Ayn a y a a y a b il m ek iin ayn a lm a la r y a p m a k ve ayn baary gsterm ek]] adm yirde, {eAT} Adm ban a. admak, [ad--mak / ad-a-mak ja>T] {eAT} f . Adlan drmak; ad vermek, adm lam a, [adm-la-ma] is. Bir yeri adm adm dolama veya admlar ile lme ii. admlamak, [adm-la-mak j*-boT / j/d o l] g l.f. [ - r ] [-l()-y o r] 1. Bir uzakl eit admlar atarak adm cinsinden lmek. 2. Bir yerde gayesiz dolamak, gezinmek. 3. {eAT} Yrmek, admlk, - [ad-m-lk] sf. 1. Bir yerin yaknln , be gibi kk saylarla ifade etmek iin kulla nlan sfat. 2. Adm ile ilgili, adn, [ad-mak (farkl olm ak) > ad-n] {eT} s f 1. B a ka; dier; ayr. [DLT] [ETY] [ tigsizler] [Yknek] [Gabain] [KPy.] 2. Bakas; yabanc; yad. [EUTS] S adn adn, Ayr ayr [Gabain] adna, [ad--n-a] zf. (Biri iin) hesabna; onu temsilen; vekaleten; yerine; onun azndan, adna, [Far. dna] {eT} is. Cuma. [EUTS] admagu [adm-au / adnau] {eT} zm. Bakas. [EUTS] [Gabain] t? admagun, B akasn . [EUTS] adnaguka, [ad-n-au-ka] {eT} is. kiiler; ayr ayr kimseler. [EUTS] Baka baka

adn, [ad-mak (farkl olm ak) > ad-n] {eT} is. Se me; seim; sekinlik. [KPy.] adm g, [ad-mak (farkl olm ak) > ad-m-sg > adm-()g] {eT} zf. Benzersiz; olaanst. S adng b ark , a las bir an t m ezar. adng [ad-mak (farkl olm ak) > ad-n-- / admk / adns] {eT} sf. 1. Seilmi; olaanst; zel; se kin; mmtaz; stn derecede; hayrete deer; ar tc; harikulade [KPy.] [Tekin] [EUTS] [Gabain] 2. Baka; dier; ayr; baka trl; bakaca; eitli. [EUTS] [Gabain] [ETY] adnsg, [ad-mak (farkl olm ak) > ad-n-s] {eT} zf. Benzersiz; olaan st. [ETY] adnm ak1, [ad-n-mak] {eAT} dnl. f. [-u r] Admn atmak; kendi gitmek; yrmek. adnm ak2, [ad-mak (farkl olm ak) > ad-m-mak] {eT} dnl. f . [-u r ] Deimek, iyilemek; bakalamak; ayrlmak. [Gabain] [EUTS] adnm ak3, [adm-mak] {eT} dnl. f . [-u r ] Taaccp etmek; hayret etmek; amak. [EUTS] adnsg, [ad-mak (farkl olm ak) > ad-n-s] {eT} zf. Baka; bakaca; eitli; zel; sekin; mmtaz; s tn derecede; hayrete deer; artc. [EUTS] adm ta, [adn-ta] {eT} Dier yandan; dier taraftan. [EUTS] [Gabain]

ADI a d r1, [Sansk. Ardr] {e l } is. Ardra yldz. [EUTS] adr2, [Krt, dr] {az} is. Ate. [DS] ad ra, [ad-mak (farkl olm ak) > ad-ra] {eT} zf. 1. n ceden inceye; derinden derine; etrafl. [EUTS] 2. tede beride; orada burada. [EUTS] S adra dr, {eTf teye b e riy e; o r d a bu rad a. [Gabain] adrguluk, [ad-mak (farkl olm ak) > ad-r-u-luk] {eT} sf. Ayrlacak; ayracak. [EUTS] adrlmak, [ad-mak (farkl olm ak) > ad-()r-l-mak > ad-r-l-mak] {eT} dnl. f i [-u r ] 1. Ayrlmak. [ETY] [EUTS] [ tigsizler] 2. m ec. lmek. [ETY] [EUTS] adrlmaklg, [adr-l-mak-l] {eT} sf. Ayrlmakl olan. [EUTS] adrnm ak, [adr-m-mak] {eT} dnl. f . [-u r] Ayrl mak. [ETY] adrm ak, [adr-mak / edirmek / drmek / udurmak / iidrmek] {eT} gl. f . [-u r] Ayrmak; tefrik etmek. [EUTS] [ETY] [DLT] [ tigsizler] [Gabain] [KPy.] ad rt, [ad-mak (farkl olm ak) > ad-r-t] {eT} is. 1. Farkl; fark; ayrlk; ayrma; ayrt. [EUTS] [ tigsizler] [Gabain] 2. Tpk; ayn. [EUTS] adrtk, [ad-r-t-k] {eT} is. Ayrlk; fark. [EUTS] adrtlam ak, [ad-r-t > ad-r-t-la-mak] {eT} gl. f . [-r ] Ayrt etmek; blmek; tefrik etmek; ayrmak; ayk lamak. [ tigsizler] [Gabain] adrtlayu, [adr-t-layu] {eT} zf. nceden inceye; derin; teferruatyla; ayrntlaryla. [EUTS] adrtlg, [adr-t > adr-t-l] {eT} sf. Ak; ayrntl; kesin; belli; sarih. [Gabain] [ itigsizler] adrtsz, [adr-t-sz] {eT} zf. Ayrt etmeden; ayrlma dan. [EUTS] admak, [ad-mak > ad--mak] {eT} dnl. f i [-u r ] 1. Apmak. 2. Ayrlmak. [DLT] adtit, [Toh. / Skr. adhisthia] {eT} is. Mukadderat; kader; alm yazs. [EUTS] adi, [Ar. d p U ] (a :d i:) {OsT} sf. 1. det olan. 2. Hibir stnl olmayan, her zaman grlebilen cinsten; sradan; olaan; basit; alelade. 3. Kibarlk tan uzak, incelikten yoksun; baya; basit. 4. Ah laka dk, niyeti ve davranlar kt, tiksindi ren, utanma duygusunu inciten; aalk. 5. (Niteli i dk mallar iin) kalitesiz. 6. Hain, fi1 adi adm, 1. N orm al yry adm . 2. A skerlikte ra h a t yry, a y a k uydurm adan y a p la n yry.\\ adi defter, B ir ticarethanen in yapt a lv erileri b tnyle kaydettii, fa k a t h erhan gi b ir resm iyeti o l m ayan defter. | adi gn, B ayram ve tatiller dn | d a k i gnler.\\ adi kesir, mat. B ay a kesir. | adi | mektup, Taahhtl, uak, a c e le (aps) veya eksp res kayd konulm am mektup.\\ adi senet, B ir i g r drm ek, b ir i y a p m a k veya yapm am ak, b o r veya hakkn kurulm as iin dzenlenen ve s a d e c e soru m lu tarafndan im zalanm senet.| adi sulu, huk. | A r cezay gerektirm eyen b a sit su lar ileyen

I H I I K Q 1 1 D I K E E S M I .il
kim se. | adi irket, tic. huk. T escil zorunluluu o l | m ayan, tzel kiili i bulunm ayan, ortaklarn o rtak lk b o rla rn d a n m teselsilen sorum lu oldu klar ortaklk. | adi tono, B ir uan uu yn b o | zulm akszn k a n a tla n zerin de d n er ek yapt h a va m an evras. | adi toplant, R esm kurum veya | kurulularn tzkleri g er e in c e h e r zam an y a p tk lar toplant. | adi yarglam a, h u k K anunlarn z e l | bir y a rg la m a usulne ta bi tutmad, g en el y a rg lam a k u rallarn a b a l o la r a k y a p la n y arglam a. adice [adi-ce] (a :d i: c e ) zf. 1. Adi saylacak ekilde; adi biimde. 2. Ahlak d, hoa gitmeyen ekilde. adid1, [Ar. add / 'adde hOj-ip / Juj^] (adi:d) {OsT} sf. 1. ok sayda. 2. Birbirine denk. adid2, [Ar. add (a d i:d ) {OsT} is. 1. Lokma. 2. Isrma. 3. Arkada. 4. Dman, adidas, [ng. adidas (A m erikan tic. kuruluu)] is. Bir tr hafif spor ayakkabs. Adige, [adige] (a d i g e) z. is. erkez. Adigece, [adige-ce] (a d ig e c e) z. is. erkezce. adil1, [Ar. adi > adl J a ^ ] (a d i:l) {OsT} is. E; denk; benzer. adil2, [Ar. adi > dil / dile / J^U] (a:d il) {OsT} sf. 1. Hareketlerinde, kararlarnda hak, hukuk ve eitlik ilkelerine bal kalan (kimse); adaletli. 2. Hukuk kurallarna, hak ve eitlik ilkelerine uygun olan (ey). 3. zf. Hak. hukuk ve eitlik ilkelerine bal kalarak; adaletle, adilane, [Ar. dil + Far. ne 'iblt] (a :d ila :n e) {OsT} zf. Adilce. adilce, [adil-ce] (a :d ilc e ) zf. Adalete uygun ekilde, dorulukla; haka; adilane, adile, [Ar. dil > dile <JjU] (a :d ile) {OsT} is. Ada letli kadn; doru kadn, adileme, [adi-le--me] (a :d i:le m e ) is. Adilemek ii. adilemek,[adi-le--mek] (a :d i:lem ek ) dnl. f i [-ir ] Kendini kk drecek, baya hle gelmek, adiletirme, [adi-le--tir-me] (a :d i:letirm e) is. Bir kimseyi kk ve baya gsterme, adiletirmek, [adi-le--tir-melc] (a :d i:letirm ek) gl. f i [-ir ] Birini kk ve baya gstermek, adil, [Ar. dil + Far. - let; doruluk. adilik, -i [adi-lik] (a. di. lik) is. 1. Adi olma durumu, bayalk. 2. Aalk birinden beklenebilecek bir davran. adilimit, [ak dirmit [TETZE]] {az} is. Bir zm t r. [DS] adim, [Ar. adem > adm (H.-^] (adi:m ) {OsT} sf. 1. Bulunmayan; yok; namevcut. 2. (Bir eyi) olma yan; o eyden yoksun olan. 0 adnl-imkn, (a :d ili:) {OsT} is. Ada

lM It S IM .

117

ADL

{Os T} m knsz; olam az. | adm heder eylemek, adlam ak2, [ayt-la-mak > adla-mak] {az} g l . f [-r ] | fOsT} y o k etm ek; ziyan etm ek.| admet l-cenh, [ [-l()-y o r] Ayklamak. [DS] {OsT} zool. Yeni Z e la n d a d a y a a y an b ir ku ; a p te adlandrlma, [ad-la-n-dr-l-ma] is. 1. Adlandrl riks. | adm etl-ercl, {OsT} z oo l. A yakszlar. | | | mak ii; ad verilme. 2. O ekilde deerlendirilme; admetl-tveyc, {OsT} bot. Taszlar.\\ adm nyle saylma. nazr, {OsT} E i olm ay an ; esiz. adlandrlmak, [ad-la-n-dr-l-mak] edil. f . [ -r ] 1. Ad verilmek. 2. yle saylmak; o ekilde deerlen adine, [Ar. dn (a :d i:n e) {eAT} {OsT} is. Cuma dirilmek. gn. adipoliz, [Fr. adipolyse] is. Vcutta yedek olarak depolanm olan yalarn paralanmas, adiposit, [Fr. adipocyte] is. Vcuttaki ya hcreleri, adipoz, [Fr. adipose] is. Dokularda gereinden ok ya birikmesi, adipsi, [Fr. adipsie] is. Su ime arzusunun kaybol mas eklindeki rahatszlk, adisababa, [Addis Ababa (H a b eista n n bakenti)] is. 1. Bir kt oyunu; kaptkat. 2. Bir pasta tr, adisyon, [Fr. addition (toplam a)] is. Lokanta ve gazino gibi yerlerde deme yaplacak miktar gs teren dkml hesap pusulas; hesap, adi, [Ar. d j - o l ] (a :d i: ) {OsT} is. Ate. aditya, [Skr. ditya] {eT} is. 1. Yldz; gne. [EUTS] 2. Cuma gn. [EUTS], adiyabatik, -i [Fr. adiabatique] ( a d iyabatik) sf. 1. (Is iin) deniz dibinde, su basncnn etkisi ile olu an. 2. ( Eri iin) ykselen hava katmannn scak lk deiimini gsteren. 3. Termodinamik bir or tamda dar ile s alverii olmayan. S adi yabatik dnttm, T erm odin am ik b ir sistem d e d ortam la h i s a lv erii olm akszn m eydan a g elen dnm. adiyat, [Ar. diye > diyt oIjJl*-] (a :d iy a:t) {OsT} is. Her zaman olagelen eyler; olaanlklar; allmlklar. S adiyt- um ur, {OsT} Gnlk, ola an iler. adiye, [Ar. diye edilmi; allm, adiye, [Ar. diye > diyen .j^] ( a :d i en ) {OsT} y z f 1. Her zamanki gibi. 2. Baya; basbaya, adi, [Ar. adi Jjlp] {OsT} is. Adalet; adillik. S adi eylemek, {eAT} A daletli o la r a k d av ran m ak.| adi | eyleyici, {eAT} A dil d a v ra n a n ; a d a letle h a rek et eden. | adl-penh, 1. A daletin barn d y er. 2. A d a | lete sm an k em se.| adi saklamaktk, {eAT} H akk | gzetm e; a d a le tle h a rek et etm e.| adi u dd, {OsT} | Adalet. adla, -a [Ar. dil5 (ken ar) > adl jOLil] (a d la :) {OsT} is. 1. Kenarlar. 2. dbl. Say kkleri. 3. Ka burgalar. adlam ak1, [ad-la-mak JM ] {eAT} g l . f [- r ] Ad ver mek; adlandrmak. j^] (a :d iy e) {OsT} sf. Alkanlk adlandrm a, [ad-la-n-dr-ma] is. 1. Bir eye ad ver me eylemi; tanmlamann ters ilemi. 2. yle de erlendirme; yle nitelendirme. adlandrm ak, [ad-la-n-d-mak] g l .f . [-r ] 1. Yeni bir nesneye ad koymak. 2. Bir nitelie uygun ola rak deerlendirmek. Bunu a p tallk o la r a k a d la n drrlar. adlanm a, [ad-la-n-ma] is. Adlanmak durum ve ey lemi. adlanm ak, [ad-la-n-mak edil. f . [ - r ] 1. Ad verilmek; anlmak; denilmek. 2. dnl. f . Ad sahibi olmak. 3. Mehur olmak, tannmak; n kazanmak; hret kazanmak; nam salmak; {eAT} (ayn). 4. Ad ktye kmak. adl, [(eT. ad-l > ad-l] sf. 1. Ad olan. 2. nl, mehur; tannm. 3. (Belirtilen biimde, nitelikte) ada sahip olan. S adl adnca, 1. G e r e k ism ini s y ley erek ; (Ad sy len in ce ay p olan ve k a b a k a an durum lar ve varlklar iin kullanlr.) 2. sim lerin e g re. 3. A dlarm bir b ir s a y a r a k | adl sanl, | (K ii iin) n sa h ib i; h e r k e s e tannan; tannm, m ehur. adlg, [ad-l] {eT} sf. Adl; sanl; hretli; nl. [EUTS] adl, [Ar. adi > adl ^ J ^ ] (a d li:) {OsT} sf. 1. Ada letle ilgili; adalete ait. 2. Adalet tekilatn ilgi lendiren. S adl am ir, G rev a la n la r iin d e a s k e r m ah k em eler kurabilen , ilk ve so n soru tu rm alar y aptrabilen , verilen c ez a la r uygulayabilen k u m an dan.| adl evrak, Sulularn y arg lan m as ile | ilgili o la r a k balan g tan itibaren hkm k esin le in cey e k a d a r tutulan b e lg e n iteli in deki h er trl y az ve karar. \ adl hata, huk. H akim in verdii k a \ rarda, hkm ne es a s tuttuu su u oluturan m addi unsurun varl, zelli i veya a rtla rn d a yanlm olm as h li.| adl idare rejimi, Ynetim e a d li a y r | cal n tannm ad ynetim biim i. | adl ilem. | huk. D avann alm asn dan k a r a r kesin lein cey e k a d a r y ap lan d a v a ile ilgili o la r a k y a p la n h er tr l ilem ; a d li m u am ele.| adl m erci, A dliye ile ilg i | li ileri yrten kurum.\\ adl muamele, hu k.-* adli ilem.|| adl mzaheret, huk. M addi gcnn z a yfl dolay sy la d a v a a a m a y a c a k v e kendisin i sa v u n am a y aca k durum da y o k su l o la n la ra devletin yap t maddiyardm.\\ adl sicil, huk. B ir kim senin a d li b ir su ileyip ilem edii, b y le b ir sutan d o

ADL

S O U .

lay kesin lem i b ir hakim k a r a r bulunup bulun m ad hususunda tutulan kayt.\\ adl subay, as. huk. Alay kom utanlarnn y an n d a hakim g ib i g rev y a p a n subay.\\ adl tabip, huk. A dli tp sa h a sn d a ihtisas y a p m olan hekim . | adl tatil, huk. K an u | nunda belirtilen o la y la r dn da a d li ilem y a p l m ayan (20 Temmuz ile 5 Eyll tarih leri a ra s) dev re]] adl tp, huk. H ekim liin hukuku ilgilendiren kon u lard a a la n bilim dal.\\ adl tevbih, H a k i min su luya hkm y olu y la verdii szl c e z a .| | adl yardm , M ahkem elerin birbirlerin e, zabtann m ahkem e veya sa v clk la ra k ar sorum lu oldu klar ibirlii. | adl yl, huk. M ahkem elerin y l iin de | a d l tatil dn da a lm a k zoru n da oldu klar d nem .| adl zabta, huk. Su ilen m esi durum unda | h a rek ete g een , d eliller i ve su lu lar soru tu rarak tespit eden ve koru m a altn a alp a d l m akam lara bildiren gvenlik grevlisi. adliye, [Ar. adi > adliyye] fOsT} is. 1. Hukuk ve yarg grevini yerine getiren devlet tekilat. 2. Hukuk ve yarg ilerinin yerine getirildii resm bina. S adliye aleyhine ilenen sular, huk. Yar g la m a ilem inin yrtlm esini zorlatrm a ve y a r g la r yan ltm a su u.| adliye encmeni, huk. | TBM M n de A dalet B akan lnn g rev ler i ve a d a letle ilgili kon u lar gr en alt kurul; a d a let k o m isyonu; a d a le t encm eni. | adliye mahkemesi, | huk. A n ayasa m ahkem esi, a s k e r m ah kem e v e dar m ah kem elerin g rev ler i dn da k alan btn d a v a ve an lam azlklar y a rg la m a k zere kurulan m ah k em eler; um um m ah k em eler; a d i m ah k em eler.| | adliye nezareti, ynt. O sm anl devletin de bat usu lnde kurulan a d a le t ilerinin yrtlm esi iin g e rekli, y a sa l, p a r a s a l ve ynetim artlarn dzen le m ek le g rev li b a k an lk ; A d alet B ak an l ; A dliye Vekaleti. adliyeci, [adliye-ci] is. huk. Adliye tekilatnda al an devlet memuru. adlu, [ad-lu jbT] {eAT} sf. Mehur; nl. adm a, [ad-ma] {eT} sf. Braklan; salverilen; ba bo. [DLT] adm ak1, [ad-mak] {eT} gsz. f . [ - a r ] Farkl olmak; deiik olmak. [ETY] adm ak2, [ad-mak] {eT} gsz. f . [ - a r ] 1. afak sk mek; tan atmak. [EUTS] 2. Hedefe silah atmak; ni an almak. [EUTS] 3. Fkrmak, akmak; alamak. [EUTS] 4. g l . f Vurmak; dvmek. [EUTS] adm ak3, [at-malc J^ T ] {eAT} g l .f . [-u r ] (Adm iin) atmak; yrmek; ayak basmak. adn, [br. dhen > Ar. cadn Ojui] {OsT} is. 1. Konut. 2. Cennet. adna, [Far. dna] {OsT} is. 1. Cuma gn. 2. Per embe.

adnagu, [ad-na-u] {eT} sf. Yabanc; bakas. [DLT] [EUTS] adnam ak, [ad-na-mak] {eT} gsz. f . 1. Rengi atmak. [Mhenn] 2. Deimek; bozulmak. [DLT] ad ra, [ad-()r-a] {eT} sf. Ayrlm. [EUTS] ad ras, [Ar. drs > adrs ^.1j~i>I] (a d ra :s) {OsT} is. 1. Diler. 2. Az dileri, adrah, [Far. adrah ^^->>1] {OsT} is. 1. imek. 2. Yldrm. 3. Gk grlts, adrenalin, [Lat. ad (zerinde) + ren (b b rek ) > Fr. adrnaline] is. biy-kim . Bbrek st bezlerinin ret tii difenolik aminoalkol; OH2C6CaH2-CHOHCH2NHCH3 adrenalinemi, [Fr. adrnalinmie] is. tp. Kanda ad renalin bulunmas, adreng, [Far. adreng <_pl] {OsT} is. Sknt; mihnet; keder. adres, [Fr. adresse] 1. Bir kimsenin arandnda bu lunabilecei yer; oturduu yer. 2. Posta maddeleri nin gnderildii kimsenin eline ulaabilecei yeri belirten bilgiler; bu bilgileri tayan yazlar. 3. Bil gisayar hafzasnda bir bilginin kotlanm olduu yer. S adres brakm ak, K en disin i arayan larn b u la b ilece i veya g n d erilen p o s ta m addelerin in u la a b ile c e i y e r i b ild irm ek; a d res gsterm ek. | | adres defteri, A dreslerin y a zl oldu u defter. | ad | res deitirmek, a rgo. lm ek; b r dnyaya git m ek]] adresini deitirmek, arg o. ldrm ek]] ad res k art, A dreslerin a lfa b e tik s r a d a y a z la ra k dizildii bilg i fi le rin d e n h e r biri]] adres kitab, B ir ala n ilgilendiren m eslek ve i sahiplerin in a d reslerin in yazl olduu kitap]] adres makinesi, A d resleri o tom atik o la r a k h zla b a sa n b ro m aki nesi.]] adres rehberi, A lfab etik o la r a k dzenlenm i a d res kitab vey a defteri. adresleme, [adres-le-me] is. bsy. Bilgisayar hafza snda bilgi iin bir yer kotlama ii. adreslemek, [adres-le-mek] gl. f . [ - r ] [-l(i)-y o r] bsy. Bir bilgiyi bilgisayar hafzasna kotlamak ve bu bilgiye nasl ulalabileceini tanmlamak, adreslenebilir, [adres-le-n-e-bil-ir] sf. bsy. Bir bilgi nin arandnda bu bilgilerin konumunu belirten adreslerin kullanm suretiyle ulalabilen (hafza), adresli, [adres-li] sf. zerinde adresi yazl olan, adressiz, [adres-siz] sf. zerinde adresi yazl olma yan. a d n , [ad-()r-mak > adr-] {eT} is. Buday saplarn kartrmak iin kullanlan ara; yaba; dirgen; atal; atal denek. [DLT] adr budlug, A yrk b a c a k l; e ri b a ca kl. [DLT] adrlguluk, [adr-l-mak > adr-l-uluk] {eTjis. Ayr lk [Gabain] adrdm ak, [ad-mak (farkl olm ak) > ad-()r-l-mak] {eT} f . Ayrlmak. [EUTS] [DLT] [KPy.] S adrl-

m m c E x i i i i x .i i . mak yanglmak, A yrlm ak ve ihan et etm ek. | ad| rdm ak slinmek, A yrlm ak ve se ilm ek ; lmek.\\ adrdu barnak, A yrlp gitm ek. adrm , [ad-r-m] {eT} sf. Eyerin altna, iki yana konu lan kee; teelti. [DLT] adrnm ak, [ad-mak (farkl olm ak) > ad-r-mak > ad()r-m -m ak ]/ Ayrlmak. [ETY] adr, [ad-()r-] {eT} is. 1. Ayrl. 2. kiye ayrlan yolun ba. [DLT] adrm ak, [ad-()r--mak] {eT} ite f . [-u r ] Ayr mak; birbirinden ayrlmak. [DLT] adruda, [ad-()r-u-da] {eT} sf. Ayrc; ayran. [EUTS] adrudm ak, [ad-()r-ud-mak] {eT .} g l. f. [-u r ] Ayr mak. [EUTS] adruk, [ad-mak (farkl olm ak) > ad-()-r-uk / ar-t-uk] {eT} sf. 1. Farkl; eitli; baka; bundan baka; ba ka baka; ayr; eitli; ayr ayn; eitli trden. [EUTS] [KPy.] [Gabain] 2. stn; sekin; stnlk; vasf. [DLT] [ tigsizler] [KPy.] 3. Artk; baka. [EUTS] 4. Olduu gibi; tamamyla. [EUTS] S adruk adruk, Ayr a y r; h e r trl; trl trl. [EUTS] adruklug, [adru-k-lug /ar-t-uk-lug] {eT} sf. Fevkala de; parlak; stn. [EUTS] [Gabain] adrum ak, [adru-mak] {eT} gl. f . [ - r ] Semek. [Gabain] [EUTS] adruta, [adru-ta] {eT} sf. Ayrc; ayran. [EUTS] adrutm ak, [adru-t-mak] {eT} gl. f . [-u r] Ayrmak. [EUTS] adsz, [eT. t-sz > d-sz ;~oT] sf. 1. Ad konulmam

AER
adudi, [Ar. adud! / adudiye ^ y is -] (ad u ;d i:) {OsT} is. Kolla ilgili; paz kemiine ait. adug, [ad-u / adl] {eT} is. Ay. [EUTS] adugun, [ad-u-gun] {eT} is. A t (srs); ylk [Ga bain] aduk, [ad-uk] [DLT] {eT} sf. Tannmayan; bilinmeyen.

aduklamak, [ad-uk-la-mak] {eT} f . 1. Tannmamak. 2. Garip grmek; yadrgamak. [DLT] adunsuz, [ad-un-suz] {eT} sf. Deimeyen. [EUTS] adurt, [adur-t] {eT} is. Avurt; yanak ii. [Gabain] [EUTS] ' adut, [adut] {eT} is. 1. Avu. [Gabain] 2. sf. Avu dolusu. [EUTS] adutlam ak, [adut-la-mak] {eT} g l .f . [ - r ] Avulamak. [DLT] adttv, -vvii [Ar. advv j-i*] {Os T} is. Dman. S advv-i can, Can dman. adyende, [Far. dyende ojubi] {Os T} is. Gkkua. aerob, [ng. aerobe] sf. biy. Yalnzca serbest oksijen bulunan ortamlarda yaayabilen bakteriler (mikro organizmalar), aerobik, [ng. arobics] is. spor. Solunumu hzland rarak dokulara daha ok oksijen gitmesini sala mak amacyla mzik eliinde hzl bir ritimle ya plan jimnastik, aerobiyoloji, [Fr. arobiologie] is. biy. Hava akmla ryla srklenerek atmosferde yaayan mikroorga nizmalar inceleyen biyoloji dal, aerobiyoz, [Fr. arobiose] is. biy. Serbest oksijenli ortamlarda yaayabilen bakterilerin yaama biimi,

olan (kimse). 2. Fazla tannmayan; nl olmayan. 3. {eAT} - * adsuz. fi1 adsz kahram an, Byk k a h aerodinamik, -i [Fr. arodynamique] is. fz . 1. Gazlar, zellikle hava iinde hareket eden cisimlere ra m an lk la rd a bulunm u o lm a sn a ra m en a d bu etki eden kuvvetleri ve etkilerini inceleyen bilim gne k a d a r duyulmam, unutulmu k im se.| adsz | dal. 2. sf. Hzla yol alabilmesi iin hava tarafndan parm ak, S e r e p a rm a n yan n daki, batan d r en az diren gsterebilecek ekilde tasarlanm dnc p a r m a k ; yzk p a rm a . (uak, oto vs.) 3. Havann, hareket hlindeki cisim adsorpsiyon, [Fr. adsorptione] is. 1. Kat veya sv ler zerindeki direnci ile ilgili olan. A erodin am ik maddelerin gazlar emip datmas. 2. Hcre iine sarsnt. veya organizmann iine dtan gelen maddelerin girmesi. adsuz, [ad-suz >oT] {eAT} sf. 1. Adsz. 2. Kt tann m; erefsiz. 3. hretten dm; unutulmu. 4. Aalk; namert, adsuzlk, [ad-suz-lk {eAT} is. hretsizlik. aerodinamiki, [aerodinamik-i] is. Gazlarn hareket eden cisimler zerindeki etkilerini inceleyen bilim adam. aerodinamiktik, -i [aerodinamik-lik] is. Hava iindeki hareketli bir cismin havann gsterdii direnci yenmedeki uyumluluk biimi, aerofaji, [Fr. arobhagie] is. tp. Havann yutulmak suretiyle yemek borusuna gitmesi sonucu mide ve barsaklarda meydana gelen ikinlik, aerogastri, [Fr. arogastrie] is. tp. Sindirim bozuk luuna ve arya sebep olan midede hava bulunma s hastal. aerokoli, [Fr. arocolie] is. tp. Sindirim sisteminde ar derecede gaz birikimi rahatszl.

adu, [Ar. advv j - l& (ad u ;) {OsT} is. Dman. ] adud1, [Ar. adud -uat] {OsT} is. 1. Kol. 2. Paz. 3. Yardmc. S adudd-devle, D evletin kolu (devlet ad am larn a verilen b ir unvan). adud2, [Ar. add (ad u :d ) {OsT} sf. 1. Bir lokma; bir srmlk. 2. (Durum iin) ackl; strap verici. 3. Zalim.

AER

O T M M C E S M . , ,
affn za ilticaen. | af kanunu, hk. TBM M tarafn | dan ka rlan han gi su la r a ait han g i tr cezalarn a ffed ilece in i belirten kanun. af3, -ff [Ar. aff -is-} {OsT} is. Namus; iffet. af4, -ff [Ar. 'aff / affe in) namuslu; iffetli, afacan, [Far. fet-i cn => afacan] (a fa 'can ) is. ve sf. 1. (ocuk iin) yerinde duramaz, zeki ve sevimli; yaramaz; haar; azgn; bastbacak; haylaz; kudu ruk; yumurcak. 2. {az} Zehir gibi ac. [DS] 3. {az} (Kesici alet iin) ok keskin. [DS] afacanlam a, [afacan-la--ma] is. Bir ocuun git tike yaramaz duruma gelmesi, afacanlam ak, [afacan-la--mak] dnl. f . [-ir ] Git tike yaramaz duruma gelmek, afacanlk, - [afacan-lk] is. Sevimli fakat yaramaz olma nitelii. afaf, [Ar. afaf Uus-] {OsT} is. 1. Temiz olma; temiz lik. 2. Gnah ilemekten kanma, afafet, [Ar. afafe / afafet slip / o iU t] (a fa .fet) {OsT} is. 1. Temiz olma; temizlik. 2. Gnahtan ka nma. afaif, [Ar. 'afife > afaif ^ s li-] (a fa :if) {OsT} is. Na muslu, iffetli kadnlar, afak, [Ar. ufk > fak jliT] (a :fa :k ) {OsT} is. 1. Ufuklar; gk ile yerin birlemi gibi grnd yer ler. 2. Kenar; snr; etraf; evre. 3. m ec. nsann dnda gzle grlebilen btn varlk lemi; dn ya. S gfk-gr, 1. U fuklar tutmu. 2. A lem e y a ylm . 3. D nyay fetheden.\\ afaki tutm ak, (Ad veya hreti) h e r ta ra fa yaylm o lm a k; h erkes tarafndan bilinm ek. afakan, [Ar. hafakan (arpntj] ( a f a kan) is. 1. S knt; i daralmas; yrek oynamas; fenalk; hafa kan. 2. {az} fke; sinirlilik. [DS] 3. {az} Nefesi kesen srekli ksrk. [DS] S afakan kalkmak, arpnts tutmak.| afakanlar basm ak, S klm ak; | bunalmak.\\ afakan tutm ak, {az} K zm ak; sin ir len m ek; fkelen m ek. [DS] afaki, [Ar. fak > fak! JSliT] (a :fa :k i.) {OsT} sf. 1. (Sz, konuma vb. iin) belirli bir konudan uzak, darmadank; dereden tepeden. 2. (Dnce iin) dayana olmayan. 3. Nesnel; objektif. 4. (Kii iin) da dnk karakterde. 5. is. Mekkeli olmayp da hac iin dardan gelenler, afakilik, -i [afaki-lik] (a :fa :k i:lik ) is. Objektiflik, nesnellik. afal, [Krt, aval > afal] sf. akn; aptal; bn. S afal afal, N e y a p a ca n bilem ed en ; akn akn ; bn b n ; a v a l aval. | afal tafal, A p ar topar. | afala, [Yun. falla] {az} is. Yunus bal. [DS] / <-&-] {OsTj sf. (Kadn i-

aerolik, -i [Fr. araulique] is. fz . Gazlarn borular iindeki doal akn inceleyen bilim dal, aerolit, [Fr. arolite] is .je o l. Silikatt gkta, aeroloji, [Fr. arologie] is. fz . Atmosferin yeryz engebelerinin etkilerinin dnda kalan 3000 m. den yksek katmanlarn inceleyen bilim dal, aerolojik, -i [Fr. arologique] s f fz. Atmosfer artlaryla ilgili. S aerolojik dUzeltme, as. B ir silahn at izelg elerin d e rzgr, scaklk, basn g ib i a tm o sfer etkileri d olay sy la y a p la n dzeltme. arosol, -l [Fr. arosol] is. fz . Sv ve kat parack larn basnla svlatrlm gaz iindeki aslts, aerostatik, -i [Yun. aer (hava) + statikos (den ge) > Fr. arostatique] is. fz . Gazlarn denge kanunu, aeroterm ik,-i [Fr. arothermique] sf. fz. ok byk bir hz ile akan havann sebep olduu s ve diren etkisi. aeroterm odinam ik, [Fr. arothermodynamique] is. fz. ok yksek hzlarda hava aklarnn yol at s ve s duvarnn olutuu yksek hz alanndaki s geii olaylarn inceleyen bilim dal, aerotren, [Fr. arotrain] is. Hava yast denilen zel sistemle tek ray zerinde byk bir hzla ilerleyen tren. af1, [af (yans)] is. 1. Havlama ve havlarcasma bar ma bildiren kk. af-kr-m ak, af-gr-m ak. 2. Rzgr, soluk sesini vb. bildiren kk. a f-l afl, a f-l uful. af2, -ff [Ar. afv y s- => af] is. 1. lenen bir su karlnda ceza vermekten vazgeme; balama. 2. zrn kabul etme; mazur grme. 3. Bir i veya grevden karlma; azil. 4. huk. Kamu yarar gze tilerek karlan veya daha nce karlm bulunan bir kanunla sank hakkmdaki hukuk kovuturma dan vazgeilmesi; hkm giymi olan mahkmun cezasnn bir ksmn veya tamamnn kaldrlmas, af buyurun, B irinin yanln dzeltm ek, g r n e kar km ak, k a b a b ir sz s y lem ek zoru n da k a la n k ib a r kiilerin m u hatabn a k ar s y led ikleri b ir n ezaket ifadesi.\\ af kmak, B ir a f kanununun v ey a kararn n yrrl e girm esi.| af dilemek, 1. | B ir su v ey a kusurun ba lan m asn istem ek. 2. B ir ii veya g rev i y ap am ay a ca n veya reddetti in i sayg ile bild irm ek,| affa uram ak, C ezalan | m a sz konusu iken cezas, uygulam adan kaldrlm ak .| aff- lh, {OsTj A lla h n ba lam as. A l | lah 'in 99 ism inden birisi A fvvdr. Allah, b a la y c d r; m utlak b a lay c olm asnn y an n d a kul larn d a a ffe d ic i olm alarn em re d er . \\ affn iste m ek, B ir g rev i y a p a m a y a ca iin istifasn ince lik le ifa d e etm ek. | affnza m aruren, {OsTj "Affe | d ece in iz e in a n a ra k ve sizin bu byklnzden gu ru r d u y a ra k an lam n da eskiden kullanlan bir n eza k et sz.\\ affnza snarak, "M erham et e d e ce in ize g v en erek ; an layla karlay aca n z d n erek an lam n da kullanlan b ir n ezaket sz ;

1 M IC 1.121
afalak, - [apa-la-k / afalak] {az} sf. riyan, salla pati adam. [DS] afaUahanh, [Ar. a f allh- anh

AFE

4JJI

(a fa l

la :hanh) {OsT} nl. Allah onu affetsin! afallam a, [afal-la-ma] is. Ne yapacam bilememe; arma. afallam ak, [afal-la-mak] gsz. f . [ - r ] Beklenmedik bir olay karsnda ne yapacan armak, afallamak, [afal-la--mak] dnl. f . [ - r] Beklenme dik bir durum karsnda ne yapacan bilememek, ok armak, afallatrm a, [afal-la--tr-ma] is. Birini artma, afallatrm ak, [afal-la--tr-mak] gl. f. [ - r ] Birini aknlktan ne yapacan bilemez duruma dr mek, ok artmak, afallatm a, [afal-la-t-ma] is. Ne yapacan bilememe durumuna drme, afallatm ak, [afal-la-t-mak] gl. f . [ -r ] Birini art mak. afana, [Yun. afanos] {az} sf. Hareketsiz. [DS] S afana etmek, aru r etm ek; ziyan etm ek. afanitik, [Fr. aphanitique] is. j e o l. plak gzle kris tali seilemeyen pskrk kaya dokusu, afara, [Ar.- afare (b a a kla m a )] {az} is. Ana rn alndktan soma harman yerinde kalan ta, toprak ve saman karm artklar. [DS] afarac, [afara-c] {az} is. 1. Harman yerindeki ka lntlar toplayan kii; baak. 2. Harman iisi. 3. Ba ve bahelerde, hasat sonu kalan dknt mey veleri toplayan kimse. [DS] afaralam a, [afara-la-ma] is. Afaralamak ii; baak lama. afaralam ak, [afara-la-mak] gl. f . [ - r ] [-l()-y o r] {az} 1. Harman yerinde kalan ta, toprak ve kesmikli rn kalntsn toplamak. 2. Harman yerini sprmek. 3. Bahede kalan dknt meyveleri toplamak. 4. Bir eyin irisini ufandan ayrmak. [DS] alaret, [Ar. afaret OjUp] (a fa :ret) {OsT} is. Kt ni yet ve kt dnce; eytan dnce; ifrite niyet, afarit, [Ar. ifrit > afart c-._>Up] (a fa :r i:t) {OsT} is. eytanlar, ifritler, afarna, [Yun. phalaina (balin a)] [a z is. Yunus ba l. [DS] afaronto, [t. affront] is. Kt muamele, afartm ak, [abar-t-mak / afar-t-mak] gl. f . [-r ] a z} Abartmak. [DS] afat1, [Ar. fet> afat o s l] (a :fet) {OsT) is. Felaket. afat2, [Ar. fet > afat o lil] (a ;fa :t) {OsT} is. Felaket ler. fi1 ft- arzye, {OsT} D eprem , yangn, to p rak kaym as g ib i yeryz felaketleri.\\ ft- semaviye, {OsT} im ek, yldrm , tufan g ib i gkyz afetleri.

afatlam ak, [afat-la-mak] is. fke ile kfretmek, afazi, [Fr. aphasie] ( a fa z i) is. tp. Dilin iki ynn ilgilendiren anlama ve anlatma bozukluu has tal; sz yitimi; zy- kelam af, [af-] is. argo. 1. Genel af kma olasln dnerek su ileyen kimse. 2. kacak olan aftan yararlanacak durumda olan tutuklu ya da hkml, afen, [Ar. afen ji c ] {OsT} is. rme, afend, [Far. fend -ijT] {OsT} is. Kavga; dv; sa va. afendak, [Far. fendakJI-usT] {OsT} is. Gkkua, a fer, [Ar. a'fer y ip] {OsT} sf. Pek ak; bembeyaz, aferide, [Far. ferde oJo.yT] (a :fe r i:d e ) {OsT} sf. Yaratlm; meydana getirilmi; mahlk, aferidegr, [Far. ferde-gr {OsT} is. Yaratc; yaratan; Tanr, aferidegri, [Far. ferde-gr ^jlS'.byT] (a .fe r i.d e g :r i:) {OsT) is. Yaratclk; Tanrlk, aferidekr, [Far. feride-kr jlS'-byl] (a :fe r i:d e k :r ) {OsT} is. -* aferidegr. aferidekri, [Far. ferde-kr (jjlS'ju.yT] (a :fe r i:d e k :r i:) {OsT} is. -* aferidegri. aferidgr, [Far. ferd-gr jlif-b /l] {OsT) is. -* aferidegr. aferidgri, [Far. ferd-gr ( sJ U> _ JoJs]] (a :fe r i:d g :ri:) {OsT} is. Yaratclk; Tanrlk, aferidkr, [Far. ferd-kr jli'jojT] (a :feri:d k :r ) {OsT} is. -* aferidegr. aferidkri, [Far. ferd-kr ri:) {OsT} is. -* aferidegri. a fer im, [Far. aferin T] {az} nl. -* aferin. [DS] -] (a .fe r i.d k :(a :feri:d g :r) (a :fe r i:d e g :r )

-aferin, [Far. ferlden (yaratm ak) > aferin

(a :feri:n ) {OsT) son ek. Osmanlcada eklendii ke limelere a r a t a n anlam vererek birleik sfatlar y yapan son ek. aferin, [Far. aferin (a: fe r in ) nl. 1. Olumlu ve beenilen bir davrantan dolay sylenen beenme sz; bravo; yaa; berhudar ol; bin yaa; ceddine rahmet; diline salk. 2. (a .fe r i: n) (Deiik bir vurgu ile) yakk almayan bir i dolaysyla azar lama veya alay sz; ak olsun; canna yandmn; helal olsun; kutlarm; tebrikler. 3. {OsT} Eskiden rencilerin baar derecelerini gsteren belge; te ekkr belgesi. d e fa a ferin a la n a b ir tahsin v erilir. fi1 aferin almak, 1. B ir b a k a s tarafn dan be en ilm ek, vc s z le r duymak. 2. {OsT}. B a a r b e lg e si alm ak. aferinende, [Far. aferin > ferinende oJcujjiT] (a :feri:n en de) {OsT) sf. 1. Yaratc. 2. Yaratan.

AFE aferinhan, [Far. fern-hn jU - jjjiT] (a :feri:n h a :n ) {OsT} sf. Aferin diyen, aferini, [Far. ferni (a :feri:n i) {OsT} is. 1. Yaratl; hilkat; ftrat. 2. Hz. demin ve lemin yaratl. 3. Yaratlmlk; lem, aferist, [Fr. affairiste] is. Srekli kendi karm d nen; kar salamak iin frsat kollayan kii; karc; dalavereci; dzenbaz; vurguncu. afet1, [Ar. a'fet cOtl] {OsT} sf. 1. Solak. 2. Aptal; aklsz. 3. En g ey. afet2, [Ar. fet oiT] ( a fe t ) {OsT} is. 1. Byk madd zararlara, ok sayda can ve mal kaybna yol aan olaand olay; felaket. 2. m ec. nsan iin ok kt bir durum; musibet; bela. 3. ok sayda insan ve hayvann lmne yol aan salgn hastalk. 4. Ola anst gzellie sahip kadn, S fet-i b, {OsT} 1. Su afeti. 2. Su kz; deniz kz. | fet-i cn, {OsT} | 1. Cann bela s. 2. m ec. G zelliiyle insan etk ile yen kadn.| fet-i cn- cihan, {OsT} D nya g ze | li,| fet-i devrn, {OsT} an en g zeli.| fet| | nmfin, {OsT} B e la g steren .| fet-resn, {OsT} | B e la getiren. | afet teorisi, Yeryznde m eydana | g elen byk d e im eleri ve bu a r a d a ca n lla r a r a sn daki d e im eleri a fe tle rle a klay an teo ri; k atastrofzm. afetzede, [Ar. fet + Far. -zede oi^T] (a fe tz e d e ) {OsT} is. ve sf. 1. Afete uram; bir afet olayndan zarar grm olan kimse. 2. sf. m ec. Manen bir be laya, felakete uram. S fetzede-gn, {OsT} B e lay a u ram lar; afetzed eler. affedilme, [Ar. afv => aff + T. e(d)-il-me i Jul ys-] is. A ffa urama, balanma, affedilmek, [Ar. afv => aff + e(d)-il-mek dUjjl ys.] edil. f . [-ir ] Affetmek fiiline konu olmak; affa u ramak; balanmak, affetme, [Ar. afv => aff + T. et-me fetmek ii; balama, affetmek, [Ar. afv => aff + T. et-mek y e ] gl. f . [(d )-er ] 1. Sonu itibariyle bir cezay gerektiren su, kusur, kabahat veya gnah iin ceza vermek ten vazgemek, balamak. 2. Kendine kar kt, krc veya kaba bir davran olmam saymak; zrn kabul etmek; mazur grmek. 3. Birini her hangi bir sorumluluktan ayr tutmak veya grevin den almak, iine son vermek. S affetmisin, "Hi d e yle deil, y an ly orsu n an lam n da n azik bir itiraz sz. affetmemek, [Ar. afv => aff + T. et-me-mek y* y^\ is. Af

Dli)IltM ES M .i2 2
affettirm e, [Ar. afv => aff + T. et-tir-me is. Affettirmek ii. affettirmek, [Ar. afv => aff + T. et-tir-mek ysy^\

gl. f i [ -ir ] Affedilmeyi salamak, ba latmak; aff gerekletirmek, affeyleme, [Ar. afv = > aff + T. eyle-me u-LJ y*\ is. Affetme; balama, affeylemek, [Ar. afv => aff + T. eyle-mek gl. f i [ - r ] Affetmek, balamak, affolunma, [Ar. afv => aff + T. ol-un-ma is. Affa urama; affedilme; balanma, affolunmak, [Ar. afv => aff + T. ol-un-mak ysys-] ys-]

edil, f i [-u r ] A ffa uramak, affedilmek; ba lanmak. afgan, [Far. efn] is. Uzun tyl bir kpek cinsi, afgurm ak, [af (yans) > af-gur-mak] {az} gsz. f i [ur] (Kpek iin) havlamak. [DS] afi1 [Ar. f , (a :fi:) {OsT} sf. 1. Silen. 2. Silin mi. 3. Balayan; affeden. 4. Balanm; affe dilmi af!2, [Yun. afi] is. a rg o. 1. Gsteri; alm; caka. 2. Kabadaylk; klhanbeylik. 3. Yalan. S1 afi atm ak, Yalan s y lem ek ; g steri y a p m a k ; bb rlen m ek; k a b a d a y c a d a v ra n lard a bulunmak.\\ afi kesmek, B b rlen m ek ; stnlk ta slam ak ; k a b a d a y lk tas la m a k ,| afi yapm ak, G steri y a p m a k ; c a k a sa t | m ak; fiy a k a yapmak.\\ afisi skmez, "Fiyakas, gsterii, k a b a d a y d av ran lar etkilem ez" a n la m n da ihtar ve tehdit sz. afif, [Ar. iffet > afif ^ L it] (afiv.f) {OsT} sf. 1. Temiz, doru, drst; ekingen. 2. Namuslu, iffetli. 3. Say gdeer. afifane, [Ar. afif + Far. -ne -bU^it] (a f.fa .n e) {OsT} zf. ffetli olarak; namusluca, afife, [Ar. afif > afife ^ ] ( a fi f i) {OsT} sf. (Kadn iin) iffet sahibi, namuslu, temiz ve saygdeer. afik1, [Ar. fk JiT ] ( a fi k ) {OsT} sf. Yalanc. afik2, [Ar. afik j ^ ] (afv.k) {OsT} sf. ok aptal, afil, [Ar. uful > fl JsT] ( a f i l ) {OsT} sf. Batan, kay bolan; grnmez olan, afili, [af-li] sf. arg o. Afisi olan; afi ile yaplan; fiya kal; gsterili, afir, [Ar. afir
ys-] {OsT}

sf. ok kt niyetli,

dU^.1] gl. f i [-m ez ] Karsndakinin kusurunu, an iyi kollayp deerlendirmek; msamaha gstermemek. T ra fik hatay a ffetm ez.

afi, [Fr. affche] is. 1. Herkesin grebilecei bir du vara veya ilan yerlerine yaptrlan zel olarak ha zrlanm resimli veya sadece yazl duyuru ktla r. 2. argo. Hile; dalavere; yalan. S afi asmak, D u v a rlara veya ilan p a n o la rn a a fi yaptrm ak.^ afi olm ak, a rg o. K t b ir yn, b ir suu, gizli b ir

iraiR E 1.123
yn, ii o rtay a km a k.| afite kalmak, (Sinem a | ve tiyatro iin) uzun s re oynam ak, sa h n elen m ek ,| | afiten inmek, (Sinem a veya tiyatro iin) g steri m e ve sa h n elen m esin e son verm ek. afii, [af-i] is. 1. Afi hazrlayan sanat; afi grafkeri. 2. Duvarlara afi yaptran kimse, afiilik, -i [af-i-lik] Afi hazrlama veya asma iini kendisine meslek edinmi kimse, afie, [Fr. affcher] sf. Duyurulan; ilan edilen. B u dayn a fi e fiy a t ile p iy a s a fiy a t o k f a r k l . ff afie edilmek, G izlilii o rtad an k ald rlm ak ; duyu ru lm ak; ilan edilm ek]] afie etmek, Gizli kalm as g er ek en b ir ey i a k la m a k ; duyurm ak; ilan etm ek; a k la m a ; ifa etm ek. | afie olmak, G izledii ey | m eydan a km a k; teh ir ed ilm ek; aklan m ak. afileme, [afi-le-me] is. Afi yaptrma ii. afilemek, [af-le-mek] gl. f . [-r ] 1. Duyurusu ya placak bir haberi afi hline getirmek; afi yap mak. 2. m ec. (Birinin) gizli sakl veya bilinmeyen ktlklerini aa vurmak. afitab, [Far. f (gne) + tb (aydnlk) ta:p) {OsT} -* afitap. afitap, [Far. f (gne) + tb (aydnlk) >_>U (a ;fisT] ta;p) {OsT} is. 1. Gne; gne . 2. m ec. Gzel, dilber; gzel yz. S fitb- K urey, {OsT} 1. Kurey gnei. 2. Hz. Muhammed.\\ fitb-itihr, nl; naml.\\ fitb-perest, 1. G nee tapan. 2. zool. K a y a keleri. 3. bot. m ec. A yiei. | fitb-ru, | Gne g ib i ay dn lk ve g zel yzl.\\ fitb-svr, S a b a h lar p e k erken kalkan. afiyet, [Ar. 'afiyet c~sU] ( a fiy e t) is. 1. Salk; sh hat; esenlik. 2. ifa. 3. Bahtiyarlk, mutluluk; az tad. S afiyet bulm ak, yilem ek, sa l n a k a vum ak]| afiyet olsun, (Y em ek y iy en lere) az | tadyla, ifa niyetine y iyesin iz" an lam n d a iyi d ile k sz. | afiyette bulunmak, S a lk durum u iyi ol| m ak.| afiyet zre olm ak, S a lkl ve rahat | y erin d eo lm a k; huzurlu olm ak. afkalamak, [eT. uv-mak (sktrm ak) > avk-mak > avk-ala-mak] {az} gl. f i [ - r ] f-l()-y o r ] 1. Kar trmak; alt st etmek; kabartmak. 2. Elle rsele mek; buruturmak; hrpalamak. 3. Ovalamak. 4. (Kiiyi) dvmek; hrpalamak. 5. gsz. f . Dayaktan sersemlemek; sarslmak; afallamak. [DS] afkalanmak, [avk-ala-n-mak] {az} edil, f i [-r ] 1. Sersem edilmek. 2. Isrlmak. [DS] afkn, [Erme, albm / albun > afkm / ahbn / ahbun] {az} is. 1. Gbre. 2. Gbreli toprak. [DS] afknlamak, [afkn-la-mak] {az} gl. f . [- r ] [-l(l)yor) Topra gbrelemek; gbreyi topraa kar trmak. [DS] aflak, [afla-k-?] {az} sf. Yalanc; dzenci. [DS] afoni, [Fr. aphonie] is. tp. Grtlak rahatszlndan ( a fi-

A FR

veya psikolojik bir sebepten dolay sesin tamamen yok olmas, konuamama. aforizm , [Lat. aphorismus / Yun. aphorismos (tanm lam a) > Fr. aphorisme] is. ed. Bir konu zerinde bilinmesi gerekenleri ana fikir hlinde birka keli me ile zetleyebilen szler; zl sz; z deyi; ve cize; aforizma. aforoz, [Yun. aphorizein] is. 1. Yahudilik ve Hristi yanlkta din kurallara uymayanlara verilen toplu luk dnda brakma cezas. 2. argo. Darya atma; ilgisini kesme. S aforoz etmek, 1. K ilise huku kunda k ilise birliin den ka rm a cezas. 2. gnl. B ir topluluun, b ir grubun dn a k a rm a k ; dar a t m ak. Kulp b ir oyuncuyu d a h a a fo ro z etmi. aforozlam a, [aforoz-la-ma] is. Aforoz etme, aforozlam ak, [aforoz-la-mak] gl. f i [ - r ] [-l()-y o r] Aforoz etmek, aforozlu, [aforoz-lu] sf. Aforoz edilmi olan, dlan m (kimse) afra, [Ar. tavr => tafra / afra] {az} is. Barp a rma; etraf korkutma. [DS] S afra satm ak, {az} alm satm ak. [D S]|| afra tafra, {az} alm ; s tnlk taslay; fiy a k a ; caka. [DS] afragar, [Ar. alzancr] is. Simyaclarn bakr yeiline verdikleri ad. afrab, [afra-l] {az} sf. Afras olan; alml. [DS] S afral tafral, alm l, stnlk taslayan ; fiy a k a l; cakal. afraze, [Far. frze j'yT] (a :fra :z e) {OsT} is. 1. A y dnlk; k. 2. Mum veya kandil fitili. Afrika, [Lat. africa / Ar. ifrikya] ( a r ik a ) z. is. f Be byk ktadan birinin ad. S Afrika domuzu, zool. A fr ik a nn E kv a toral b lg elerin d e y a a y an k a b a postlu, byk azl b ir domuz, (H ylochoeru s meinertzhageni).\\ Afrika menekesi, bot. Y aprak lar tyl ro z et hlinde, koyu mavi, m o r veya p e m b e ren kli i ek le ri in ce sa p larn ucundan d em et h lin d e sa rk an bir sa k s ie i. (Sainpaulia ion an tha).|| Afrika smbl, bot. Geni, etli, ucu sivri y a p ra k l; yazn uzun b ir sa p zerin de an biim li az a a b a k an s a rk k i e k le r aan , z am b a kg il lerden bir p a r k ve b a h e i e i; y a z smbl, (C alton ia can dicam ) Afrikal, [Afrika-l] sf. ve is. Afrikada doup by yen veya Afrika halkndan olan (kimse). A frikaner, [Alm. afrikaner] sf. ve is. Gney Afrika Cumhuriyetinin eski HollandalI smrgecilerine verilen ad. afrikat, [ng. affricate] sf. dbl. (nsz iin) yar kapantl. afrit, [Fr. affrite] {az} sf. Zevkle yaanan. [DS] afriyolant, [Fr. affriolant (o k lezzetli)] sf. 1. lgi ekici; cazip. 2. Ba dndrc, afrodizyak, [Fr. aphrodisiaque] is. ve sf. Kullanld

FR nda cinsel arzuyu artrd sanlan baharat tr maddeler veya haplar; kuvvet macunu; mesir ma cunu. afrue, [Far. fre helvas. afruze, [Far. frze ojjjsT] (a ;fru ;e) {OsT} is. - * afraze. afs, [Ar. af {OsT} is. 1. Maz. 2. sf. Kekre, (a ;fru ;e) {OsT} is. Un

n K i u M K s a . k im se.| fts-perest, {OsT} 1. G nee tapan. 2. | N ilfer. 3. A yiei. 4. z oo l. K a y a keleri. | ftb| r, {OsT} 1. Gne yzl. 2. Sevim li; dilber. 3. G n ee kar olan. | ftb-ruh, {OsT} G iine yzl. | | | ftb-svr, {OsT} Gn d o m ad an kalkm ay a l k an lk h lin e g etirm i olan. aftabe, [Far. ftbe <uLsT] (a :fta :b e ) {OsT} is. 1. Su kab. 2. Gne biiminde yaplan mcevher, aftabe, [Far. b-tbe / ftbe <4^1 / -bU ^T] {eT} is. Kova; gm. [DLT] aftave, [Far. ftve ojl^T] (a :fta :v e) {OsT} is. Su kab, aftos, [Yun. aftos (o, bilinen)'] is. argo. 1. Bir erkein evlilik d iliki kurup gnl elendirdii kadn; metres; oyna; nikhsz kar; kapatma. 2, Bir kad nn nikhsz olarak yaad erkek; dost, fi1 aftos piyos, Yun. (Bu kim ?) argo. 1. (K ii iin) nem siz; d e ersiz ; uyduruk. 2. B u d a kim olu y or? " a n la m n da kullanlr. afur, [Ar. afur j j i ^ ] (a :fu :r) {OsT} is. Bela kasrga s. 0 alm , g ster i .| afura tafu ra gelmemek, | Birinin alm satm asn dan h o lan m a m ak ; byle d a v ra n lara k ar g elm ek. afv, -vv [Ar. afvv y ] {OsT} sf. 1. Merhametli; daima su balayan. 2. Allah, afv, [Ar. afv y a ] {OsT} is. 1. Birinin suunu ba lama. 2. zr dileme. 3. Grevden alma. S afv eyleyici, {eAT} 1. B a lay a n ; affeden . 2. o k b a lay an (Allah)]| afv olmak, {eAT) A ffedilm ek.| | afv olunmak, {eAT} A ffedilm ek. afyon, [Yun. opion / Lat. opium / Far. efyn] is. ecz. Haha bitkisinin kapsllerinden elde edilen, ecza clkta kullanlan bileiminde morfin, kodein gibi alkaloitler bulunduran uyuturucu madde; haha; kodein; morfin. S afyon ekmek, Afyon dum ann k e y if v erici m ad d e o la r a k s ig a r a g ib i iin e ek m ek]] afyon ruhu, Sulandrlm sa fra n l a lk o l iin d e afyon eritilerek e ld e ed ilen zelti. | afyon | sakz, H enz olgu n lam am h a h a bitkisinin k o z a la k la r b a k la izildi in de kan bey az f a k a t h a va ile tem as ettiin de esm erleen a s l afyon m ad d e si]] afyonu bana vurm ak, K en din i bilm ez d e r e c e d e fk elen m ek; fk ed en n e yaptn bilem ez h le g elm ek .| (birinin) afyonunu patlatm ak, argo. | K en di hlin d e sakin birin i rah atsz ed ip fk elen dirmek.^ afyon yutm ak, Afyonu k k p a r a c k la r h lin e g etirip uyuturucu o la r a k azdan alm ak]] afyon yutmu gibi, Uyuuk, dalgn ve s n epe bir hlde. afyonke, [Far. efyn-lce ^SjjJI] {OsT} is. ve sf. Uyuturucu olarak afyon ien, afyon dumann ii ne eken ve bunu alkanlk hline getiren, afyonkelik, -i [afyonke-lik] is. Afyon yutma ve ekme alkanl.

afsun, [Far. efsun] {OsT} is. nsanlar ve dier canllar zerinde sz ve iaretle iyi veya kt bir etki b rakma ii; by; sihir. S1 afsun eyleyici, {eAT} B y c ; hastay by ile tedavi eden. afsuncu, [afsun-cu] is. Byc, frk, afsunlama, [afsun-la-ma] is. 1. Doa st veya do al gler ile ruhlar zerinde etkili olduu ne s rlen ezgili veya ezgisiz bir takm szler sylemek suretiyle by yapma ii. afsunlamak, [afsun-la-mak] gl. f . [ - r ] [-l(u )-y or] 1. By yapmak, bylemek. 2. m ec. Etkisi altnda brakmak. afsunlanma, [afsun-la-n-ma /afsun-la-n-ma] is. Af sunlanmak ii. afsunlanmak, [afsun-la-n-mak] edil. f . [ -r ] 1. Biri tarafndan bylenmek; by yaplmak. 2. dnl. f . Bylenmek; kendine by yaptrmak, afsunlu, [afsun-lu] sf. 1. (Hazine, eya, insan vb. iin) yabanclarn dokunmasna ve yaklamasna kar afsunlanmak suretiyle korunan; byl; tl sml. 2. (Kii iin) zehirli hayvanlarn sokmalarna kar afsunlanmak suretiyle baklk kazanm olan; erbetli. A far, [Kazan, av-mak (itaat etm ek, m saad e et m ek) > af-ar] ( a f a r ) z. is. Ouzlarn 24 boyun dan en kalabalk olan, afar, [af-ar] sf. 1. ini tez yapan. 2. taatli. 3. is. Muhafz. 4. {az} Bir eyin zdd, aksi. [DS] afar, [afar+ Ar. -] {az} is. Bel ba; kama. [DS] afarsz, [afar-sz] {az} sf. Geliigzel. [DS] aft1, [aft (yans.)] is. Havlama ve havlarcasma bar ma bildiren kk. aft-l-de-m ek. aft2, [Yun. aphthe (yanm ak) > Fr. aphte] is. tp. Yanaklarn i ksm, dudaklar ve dil etraf gibi az ii mukozasnda krmz izgili kabarcklar hlinde oluan bir mikrobik hastalk, aftab, [Far. f-tb <_jbsT] (a.fta. b) {OsT} is. 1. Gne. 2. Gne . 3. Gzel yz. 4. arap. 5. sf. (Kadn iin) gzel, S ftb-gerdn, {OsT} 1. Gneten koru n m ak iin giyilen balk. 2. Avc kulbesi]] ftb-gerdek, {OsT} 1. A yiei. 2. zool. K a y a k e leri]] ftb-gerd, {OsT} 1. Yeyz. 2. sf. Gne g ren y er. 3. z o o l K a y a k e le r i.| ftb-gr, {OsT} 1. | em siye. 2. G neli yer.\\ aftb- marib, {OsT} Kl]\ aftab-itihar, {OsT} Byk ve o k tannm

IIK E 1.125
afyonlama, [afyon-la-ma] is. 1. Afyonlamak ii. 2. Salkl dnmeyi engelleme. 3. Afyonla uyu turma. afyonlamak, [afyon-la-mak] gl. f . [ - r ] [-l()-y o r] 1. Afyon maddesi kartrmak. 2. m ec. Bir kimseyi, bir topluluu etki altna brakarak doru dnme sini, gerekleri bulmasn nlemek, afyonlanma, [afyon-la-n-ma] is. Afyonlanmak ii; afyon alma; afyon katlma, afyonlanmak, [afyon-la-n-mak] edil. f . [-r ] 1. Af yonlu hle getirilmek. 2. m ec. eitli etkiler altnda kalarak doru dnemeyecek, gerekleri greme yecek hle gelmek, afyonlu, [afyon-lu] sf. 1. ine afyon kartrlm; afyon ieren. 2. is. Afyon kullanm olan. 3. m ec. (Kii iin) uyuuk. 4. z. is. Afyon ilinden olan kimse. Ag. [Lat. argentum] ksalt, kim. Parlak beyazms gri renkte, kolay ilenebilen, tel hline getirilebilen; oksitlenmeyen, atom says, 47, atom arl 107.88, younluu 10.5 olan, 960C de ergiyebilen bir element olan gmn sembol. ag1 [ag /a (yansj\ is. Alama, inleme eylemi, ar, , sz durumlar bildiren kk. ag-la-m ak. ag2, [a M] {eT} {eAT} is. ki bacak arasndaki ak lk; iki bacak arasndaki boluk. [EUTS] [ETY] [DLT] ag\ [a j j ] {eAT} sf. 1. Ak; beyaz. 2. Duru; berrak. O ag ban iv, B yk a d r ; ota. | aga karm ak, | {az} Tem ize karm ak. [DS]|| aga km ak, {az} Temize km ak. [DS]|| ag karas, {eAT} yisi, kt s; h er trden olan. ag4, [a j j ] {eAT} is. A. S ag kurd, {eAT} zool. A kurdu; a ren b c e k ; trtl. aga, [aa UT] {eT} is. 1. Byk erkek karde; aabey; aka; {eAT} (ayn). [Nevy] [EUTS] 2. {eAT} Baba; ata. 3. {eAT} Byk; amir; efendi. 4. {az} Aa. [DS] B aga kadn, {eAT} B yk k ad n ; h an m efen di. agac, [eT. a > aa j-UT / {eAT} is. -* aa. S agac delegen, {eAT} Aakakan.\\ agac delen, {eAT} A a ka k an .| agacla ldrilmi, {eAT} (H ay | van iin) odun d a r b e s i ile ldrlm.\\ agac kavun, {eAT} Turun.| agac kpgi, {eAT} A a | zamk. aalamak, [aac-la-mak Sopa ile dvmek; dayak atmak, aalanmak, [aac-la-n-mak j*-ds-lpT] {eAT} edil. f . [-ur] Sopa ile dvlmek; dayak atlmak; dayak ye mek. aga, [eT. a > aa / ^Ul] {eAT} is. 1. Sopa; denek. 2. Aa yukar bir kilometre gelen uzun {eAT} gl. f . [-r ]

AGA

luk ls. 3. Uzunluk ls arac olarak 68 cm boyunda aa; arn. S aga anak, {eAT} A a k a p .| aga ev eylemek, {eAT} K ovan yapmak.\\ a| ga ev yapm ak, {eAT} A hap ev y a p m a k .| aga | karas, {eAT} rk ceviz a a c kk n de bulunan siyah y a p ka n m ad d e.| aga pus, {eAT} A a | zam k.| aga psi, {eAT} A a zam k.| aga | | urm ak, {eAT} S o p a ile dvm ek.| aga yarc yil, | {eAT} A alarn tozlam asn sa la y a n r zgr.| | agadan yap rak indrmek, {eAT} A atan y a p r a k drm ek. agadelegen, [aa+del-egen] {eAT} is. zool. A a kakan. agadelen, [aa+del-en] {eAT} is. zool. Aakakan. agalu, [aga-lu] {eAT} sf. Aal. agh, [Far. agh / geh *S~ / ol?T] (a :g :h ) {OsT} sf. \ 1. Uyank. 2. Bir konuda bilgi sahibi olan; bilgi sahibi; haberdar; farknda. 3. Bir eyin derinliine anlamn, srrm, hikmetini kavram olan. S agh olmak, 1. B ilg i edinm ek, bilg i sa h ib i olm ak. 2. tasvf. M evlevi d erg h n d a s a b a h nam az iin uyan drlm ak. aghan, [Far. ghn Bilenler. aghi, [Far. gh (a ;g ;h i;) {OsT} is. 1. Bir (a :g :h a :n ) {OsT} is.

eyden haberi olma. 2. Uyanklk; basiret. -agan, [-a-an / -e-gen / -y-a-an / -y-e-gen / -a-an > -e-gen / -een / -aan] yap. e. 1. Fiil kk ve gv delerinden sreklilik kavram katarak isimler ya par; {eT} {eAT} (ayn): gez-egen , ak-agan , yat-a an . 2. Elverililik, uygunluk, abukluk kavramlar ka tarak sfatlar yapar: ola an , p ie en . 3. Huy, tabiat kavramlar katarak sfatlar yapar: kseen, g e z e en, k el-eg en (gelm eyi a lk an lk edinen) , b a r a a n (s rekli giden, gitm eyi a lk a n lk edinm i olan ) 4. Fiilden "o eylem i o k a y a p a n anlamnda sfat tretir, ol-agan , yi-y-egen. agan 1, [aan] {eT} is. Ceza; cezaya arpma; hkm giyme; kefaret. [EUTS] agan2, [aan] {eT} sf. Genizden konuan. G enizden kon u an ; gen zek. [DLT] agan er,

aganigi, [Ar. ani (bundan an lalan udur) > Ku dili, a-ga-ni-gi] is. argo. Sevime; cinsel iliki, aganta, [t. agguanta] (a g a nta) nl. dnz. Akan halat veya zinciri bir mddet tutmak, brakmamak iin verilen emir; tut! agar, [a-ar / a-r] {eT} sf. 1. Ar, deerli; erefli; oturakl. [EUTS] [Gabain] 2. Derin; fevkalade; ola anst. S ag ar ayagm , D erin hrm etle. [EUTS] agarager, [Malayca, agar-agar] is. Uzakdou deniz lerinde yetien bir tr krmz su yosunundan elde edilerek eczaclkta, kozmetik sanayiinde ve a lkta kullanlan bir eit jle.

AGA agardca, [a-ar-d-ca 1] {eAT} zf. Aarrken.

I M I IC E M .m agende, [Far. genden (doldu rm ak) > gende o-u?T] (a :g en d e) {OsT} sf. Doldurulmu; tkal; dolu, agendegu, [Far. gende-g J - ojj^T] (a :g en d eg :) {OsT} sf. 1. Sar. 2. m ec. Sz dinlemez; asi; gnahkr. agene, [Far. gene T] (a :g en e) {OsT} sf. Doldurul mu; dolu; dolmu, agenezi, [Fr. agenesie] is. tp. Embriyonun gelime sinde doku farkllamalar srasnda bir takm ak saklklar sonucu baz organlarn meydana gelme mesi. ageste, [Far. geste T] (a .g e te) {OsT} sf. 1. Is lanm; slak. 2. Yourulmu. 3. Bulam, agete, [Far. geteT] (a .g ete) {OsT} sf. 1. Is lanm; slak. 2. Yourulmu. 3. Bulam. ag1, [a- ytT] {eT} is. 1. Servet; varlk; ok deerli

agarlag, [a-ar-la] {eT} sf. Saygdeer; hrmete layk; erefli. [EUTS] aarm ak, [ (su) > a (su beyaz) > ak-ar-mak] {eT} g s z .f. [-r ] Beyazlamak. [ETY] agartgu, [a-ar-t-u] {eT} is. Budaydan yaplan bir iki; bir eit buday biras. [DLT] aga, [aa > aa] {eAT} is. Aa, agayl, [ak+a-l > aayl JjliT / Jj.U-I] {eAT} is. 1. Al. [DK] 2. Koyun srs, agaz, [aaz] {eT} is. Az. [EUTS] agazlam ak, [aaz-la-mak / az-la-n-mak] {eT} gl. f . [ - r ] Sylemek. [Gabain] aca, [ak > -ca (a : ca ) {eAT} sf. 1. Aka; beyazca. 2. is. Atn alnndan burnuna doru inen beyazlk; aktma, agcam , [ak > -ca-m {eAT} sf. Aka; beyazca,

mal mlk; hazine. [KPy.] [EUTS] [Gabain] 2. (inden gelen) ipekli kuma; in ipei. [ETY] [Te kin] [KPy.] {eAT}. S1 ag b arm , 1. Var y o k ; s e r Biraz ak; beyaza alar, vet; varlk. [EUTS] 2. Altn veya gm ile ilenmi, agdarm ak, [a-()d-ar-mak ja jjiT ] {eAT} g l . f [-u r] srm al ip ek kum a. [DLT] 1. Altm stne getirmek; aktarmak. 2. Y ere ykag2, [a-] {eT} is. Gz ya. [EUTS] mak; devirmek; yenmek; alt etmek, ag3, [ak / ahi > a-] {eAT} sf. Cmert; eli ak, adk, - [a-dk J-u-T] {eAT} sf. 1. Kark. 2. Ters. ag, [a--] {eT} is. 1. pek kumalar muhafaza eden kimse. [DLT] [EUTS] 2. Hazine bekisi; hazi 3. Kusurlu; eksik; aksak. 4. Bozuk, neci. hazinedar. [KPy.] S ag ulug, B a hazi agdnmak, [a-d-n-mak / a-()d-m-mak] {eT} nedar. [EUTS] dnl. f . [-u r] Kalkmak; kalknmak; ykselmek. agcarak , [ak > -ca-rak j ^ T ] (a : ca ) {eAT} sf. [EUTS] adrm ak, [a-dr-mak / j^ jip T ] {eAT} gsz. f . [-u r] 1. Yukar karmak; ykseltmek; kaldr mak. 2. (Hayvan iin) iftletirmek; atrmak, agduk, [a-du-k / aduk / aduk jjJlpT] {eT} {eAT} sf. 1. Kusurlu; rk; bozuk; harap; fena. [KPy] [Gabain] 2. Deiik; belirsiz; garip; kark. [DLT] 3. Aalk. [KPy.] 4. Yoldan km. [KPy.] 5. {eAT} Ters; aksak. 6. Aka; beyazca. S1 agduk kii, K im olduu belli olm ayan snt kii. [DLT] agduklk, [a-duk-lk jJJiT] {eAT} is. Terslik; aksi lik. 2. Eksiklik; kusur, agdurlm ak, [a-dur-l-mak jljJ-c-T] {eAT} edil. f . [u r] Yukar karlmak; ykseltilmek, agdurm ak, [a-dur-mak {eAT} g l . f [-u r ] 1. Yukar karmak; ykseltmek; kaldrmak. 2. (Hay van iin) iftletirmek; atrmak, ageh, [Far. geh4?I] (a :g eh ) {OsT} sf. -* agh, agel, [Ar. ikl] is. Arap erkeklerinin balarna rttk leri kefiyenin dmemesi iin zerine geirdikleri ynden yaplma ember, agen, [Far. gen ^~\] (a:g en ) {OsT} is. Yastk, min der gibi doldurulmu eyler. al, [a-l JiT ] {eT} {eAT} is. 1. Al; koyun yata. [ETY] [EUTS] 2. Koyun pislii. [DLT] 3. {eAT} (Ay ve Gne iin) evrelerinde grlen beyaz halka; hle. S al eyleyici, {eAT} H ayvan aln dzen leyen. agam ak, [a--la-mak] {eT} gsz. f . [-r ] Alamak. [EUTS] aglk, [a--lk] {eT} is. 1. Devlet hzinesi. [Gabain] [KPy.] 2. Deerli eyalarn sakland yer; hazi ne. 3. Depo; antrepo; ambar. [EUTS] [KPy.] 4. Badisatva unvanlarndan biri. [EUTS] allanmak, [a-l-la-n-mak / a-ul-la-n-mak ji^ L iT ] {eAT} dnl. f . [-u r ] (Ay iin) hlelenmek; harmanlanmak, agllk, - [al-lk] {eAT} is. Aym evresindeki be yazlk; hle. am, [a--m] {eT} is. Ykselme; km; ykselim. [DLT] agm ak, [a-mak (am ak) > a--mak] {eT} gl. f . [r ] Pskrtmek. [ETY] an, [a-n ^ T ] {eAT} sf. 1. Cimri; pinti; hasis. 2. Zorba; haydut, am am ak, [a-()n-a-mak / a-na-mak] {eT} gsz. f . [ - r ] Arkas st yere srnmek; debelenmek; a namak; yuvarlanmak. [Gabain] [EUTS]

oku i r

1.127

AG I

agnsz, [a--n-sz] {eT} sf. 1. Yerinden oynamaz; sabit; salam; sarslmaz. [Gabain] [EUTS] 2. Salam seciye. [Gabain] [EUTS] anmak, [a-m ak> a-n-mak] {e.AT} d n l.f. [-u r] Yukar kmak; ykselmek; amak, agnanmak, [a-mak > a-n-a-n-mak] {eA T} dnl. f [-u r] Yukar kmak; ykselmek; amak, andrmak, [a-mak > a-m-dr-mak] feAT} gl. f . [-u r] Yukar kartmak; ykseltmek, agnga, [a-mak > a-m-a] feAT} is. Merdiven, agmg, [a-mak > a-n-] feAT} is. Merdiven, agngu, [a-mak > a-n-u] {eAT} is. Merdiven. ar1, [a-r / a-ar j-~\\ {eT} sf. 1. Ar; etin. [ETY]

itibar etmek; ikram ve ihsanda bulunmak; ulula mak; yceltmek. [DLT] [EUTS] 2. erefli tutmak. 3. Byk tanmak; tazim etmek. arlanm ak, [a-r-la-n-mak >T ] {eT} {eAT} edil, f . [-u r] 1. kram edilmek; arlanmak; sayg gste rilmek; ululanmak; yceltilmek. 2. Pahal bulun mak. [DLT] 3. dnl. f . Arlamak; zerine arlk kmek. arlanm , [ar-la-n-m] {eAT} sf. Sayg gren; itibar edilenen; saylan, arlatm ak, [a-r-la-t-mak] {eT} gl. f . [-u r ] Ar latmak; hrmet ettirmek; saydrmak. [EUTS]

agrlg, [a-r-l] {eT) {eAT} sf. 1. Muhterem; sayg ya deer; deerli; kymetli; erefli; saygn. [KPy.] [DLT] [EUTS] 2. nemli; deerli. [ETY] 3. anl; 2. Arlanm; arlanan. [EUTS] [Gabain] [DLT] 3. saygdeer; erefli; deerli; itibarl. [EUTS] [Gabain] Gebe; hamile. [EUTS] [Gabain] [Tekin] 4 {eAT} stn; deerli; tercih edilir. 5. {eAT} (ki vb. iin) sert; keskin. 6. {eAT} Kalaba arlk1, [a-r-lk {eAT} is. 1. {eAT} Nikhta lk; ok; bol. 7. {eAT} Arlk.8. {eAT} Zahmetli; kz tarafna verilen hediye, para; balk. 2. {eAT} Ev etin; zorlu. 9. {eAT} Kaim dayankl. S ar ar, eyas. 3. {eAT} Karlk; bedel. {eT} P e k cid d i; a rb a l; tem kinli; erefli. [EUTS] | | arlk2, [a-r-lk > T] {eT} is. 1. kram; arlay. ar ba, {eAT} 1. A r bal. 2. V akar; tem kin.| | [DLT] 2. {eAT} sf. Ar; deerli. 3. {eAT} Saygnlk; ar dmek, {eAT} Arlamak.\\ ar eylemek, itibar; deer. 4. {eAT} Vakar; temkin, arlk {eAT} 1. A rlatrm ak; a rlk la kertm ek. 2. Yk bulm ak, {eAT} Sayg g rm ek ; ken disin e hrm et altnda zorlam ak. | ar kelmek, {eAT} stn tu | edilmek]\ arlk etmek, {eAT} Arlamak; ikramda tulm ak; tercih edilmek.\\ ar knlli, {eAT} K o r bulunmak; sayg gstermek. kak.\\ ar olnm, {eAT} A r y k altn a girm i.| | arlk3, [ar-lk jjJ>T] {eAT} is. Karabasan; kbus. ar olmak, {eAT} 1. A r g elm ek ; a r basm ak. 2. (G eb e iin) doum u y a k la m a k ; a rlam ak. 3. agrhk4, [agr-lk] {eAT} is. 1. Yk; arlk. 2. Byk T em bellik ed ip y a v a davran m ak.| ar yk, {eAT} | sorumluluk; ar yk. 3. Az iitme; sarlk. 1. Arlk. 2. Yerine g etirilm esi g teklif; byk agrlklu, [a-r-lk-lu {eAT} sf. Saygdeer; sorumluluk. 3. G nah; vebal. | ar yklenmi, | sayn; deerli, {eAT} 1. A r y k altn a girm i. 2. A r yklenm i. agrm ak, [an-r-mak > a-r-mak > T] {eAT} g s z .f. ar2, [a-r j^T / T] {eA T .} is. Karabasan; kbus. S

ar basan, {eAT} K b u s.| ar basm a, {eAT} K | bus]] ar basm ak, {eAT} K b u s g rm ek. ar3, [a-r js !>T] {eAT} sf. Can skc. S ar kel mek, {eAT} Can sklm ak. agrak, [a-r-a-k] {eT} is. Arak. [ETY] ar, [ar- ^ T ] {eAT} sf. 1. Arlnca. 2. zm. Arl. agrlmak, [an-r-mak > a-r-l-mak jiy-T] {eAT} ed il.f. [-u r] (Boru iin) yksek sesle alnmak. arn1, [ar-n ... arlmdakini. arn2, [ar-mca {eAT} sf. Arlnca, agrnmak, [a()r-n-mak] {eT} d n l.f. [-u r ] 1. Sz lamak; hafife armak. [EUTS] 2. Yalvarmak; hn gr hngr alamak. [EUTS] agrlalmak, [a-r-la-l-mak] {eT} edil. f . [-u r ] kram olunmak. [DLT] arlamak, [a-r-la-mak {eT} {eAT} g l . f [- r ] 1. Arlamak; sayg gstermek; saymak; ihtiram ve {eAT} sf. ... arlnda olan;

[-u r] 1. Anrmak. 2. Haykrmak; kkremek, arak, [eT. agr-ak > ar-ak {eAT} is. 1. plik erilecek ie taklan tahtadan yarm kre ek linde veya deirmi arlk; arak. 2. Diz kapa. 3. Ak kemii. araklanm ak, [arak-la-n-mak >T] {eAT} dnl. f . [-u r] (Erginlik andaki kzlar iin) g sler kabarp yumrulanmak. agrtm ak, [an-r-t-mak > a-r-t-mak ji> T ] {eAT} g l .f . [-u r ] 1. Anrtmak. 2. (Boru iin) yksek ses le almak, ags, [a-z / a-s] {eT} is. Az. [EUTS] a1, [a- (ipekli kum a) > a--] {eT} is. 1. Servet; mal mlk. [Tekin] [ETY] 2. Hazine. [ETY] 3. Deerli eya. [ETY] a2, [a-mak (am ak) > a-] {eT} is. 1. Ykseli; k. [DLT] [ETY] 2. Yoku. [ETY] agmak, [a--mak] {eT} ite, f . [-u r] 1. Yksel mekte, kmakta yar etmek. 2. Kovmakta yar etmek. [DLT]

A GI

i r a i fflftE S M .

agtc, [at-c

{18. yy.} is. l iin tutulmu

az5, [ya-z / anz > a-z y\ {eAT} is. (At iin) yaz. azlanmak, [a-z-la-n-mak / a-az-la-n-mak] {eT} dnl. f . [-u r ] 1. Aza vurmak [DLT] 2. Az a mak; telaffuz etmek; sylemek; konumak. [Gabain] [DLT] azlk, [a-z-lk JljiT ] {eAT} is. 1. Balang. 2. Gemde atn azna yanlamasna giren para. 3. Do kuma tezghlarnda mekik atabilmek iin zgnn alp kapand yer. agzmak, [a-mak (akm ak) > ag-z-mak] g l . f [-r] [eAT, -u r] {eAT} {az} (Fasulye, nohut, mercimek gibi taneli eyler iin) aktmak. [DS] agin, [Far. gn jJfT] (a :g i:n ) {OsT} sf. Doldurulmu; dolu. -agin, [Far. gn yS\ -] (a ;g i;n ) {OsT} son ek. Ek lendii Farsa kelimelere d olm u " anlam katarak birleik sfatlar yapan son ek. agist, [Far. giste i^ S\ ] (a :g iste) {OsT} sf. Smsk balanm; dmlenmi, agi, [Far. gden (ilitirm ek) > g J^ T] (a ;g i;) {OsT} sf. 1. liik; yapk; sarkk. 2. Uzatlm, agitato, [t. acitato] ( a g itato) zf. mz. Bir parann hzl biimde alnacan belirten terim, aglagan, [a-la-an jU iil / {eAT} sf. ok alayan; sk sk alayan. aglak1 [a-lak] {eT} sf. 1. Issz; oturulmayan yer; bo , ve ssz yer. [EUTS]. 2. orak. [DLT] S1 aglak yer, B o yer. [DLT] aglak2, [Ar. alak > alak jll] {OsT} is. 1. Kilitler. 2. Kapal, anlalmaz eyler. alam ak1, [a-la-mak / y-la-mak] {eT} {eAT} gsz. f . [-r ] Alamak [Gabain] [ETY] 0 aglam aglara urmak, {eAT} A la r gr n m ek.| alam yzl, | {eAT} E ki suratl. alam ak2, [a-la-mak {eAT} gsz. f . [- r ] Ak saklk gstermek; aksamak. alam ak3, [a-la-mak] {eT} gsz. f . [ - r ] 1. Yalnz ol mak. 2. Bo olmak. [DLT] alam ak4, [ag (ak) > ag-la-mak] {az} g l . f [ - r ] [l()-y or] Ayklamak; ayklayarak temizlemek; ak lamak. [DS] aglam asm ak, [a-la-mas-mak j* /

cretli alayc kadn; at; yas, agtgan, [a-t-an] {eT} sf. Daima kartan; yksel ten. [DLT] agtm ak1, [a-t-mak / ak-t-mak] {eT} g l . f [-u r] 1. Aktmak [Gabain] 2. Kovmak; kartmak; srmek. [ETY] [Tekin] [Gabain] 3. Hezimete uratmak. [ETY] 4. karmak; belirtmek. [ETY] agtmak2, [a-t-mak] {eT} gl. f . [-u r] 1. Yksel mek. 2. karmak; ykseltmek; adrmak. [DLT] 3. (eAT} Datmak; savurmak. az1, [a-z / a-z jiT] {eT} {eAT} is. Az. [ETY] [KPy.] [Gabain] [Yknek] [DLT] [EUTS] S agza su virmek, {eAT} Az su ile y k a m a .| az bir ey | lemek, {eAT} Sz birli i yapmak.\\ az bir itmek, {eAT} Sz birli i y a p m a k .| az birikdrm ek, | {eAT} 1. Sz birli i yapm ak. 2. Ayn dnce etra fn d a toplanmak.\\ az buca, {eAT} Avurt.| az | akm ak, {eAT} H o a g id e c e k s z s y lem ek .| az | emek, {eAT} M innet etm ek; y alv a rm ak .| az it | mek, {eAT} O y ala y aca k s z le r s y lem ek ; az y apm ak .| az koklamak, {eAT} Az a ra m a k .| az | | la ra dmek, {eAT} H erk es e duyulup bilin m ek; d iller e dm ek.| az olmak, {eAT} Az a rsn a | tutulmak.\\ az ot, {eAT} 1. Az a rla rn d a kul lan lan ila. 2. Tfein azn a kon ulan baru t; a te lem e barutu.| az tfei, {eAT} 1. B ir tr esk i t | f e k . 2. {az} K uru tehdit. [DS]|| az tfengi, {eAT} B ir tr es k i tfek.| az rm ek, {eAT} Az birli | i etm ek.| az yar, {eAT} S alya.| az yel, {eT} | | B ir tr a z hastal. [EUTS]|| az ak, {eAT} H in d istan d a y etien z a m b a k biim in de iek le ri o la n b ir bitkinin ila o la r a k kullanlan nohut b ykln deki tan eleri.| az auk, {eAT} -* az | ak-H az bozuk, {eAT} (At iin) n e tr g em vuru lu rsa vurulsun b ir trl z ap t edilemeyen.\\ az e likli, {eAT} en esi g l ; dzgn s z syleyebilen.\\ az kutlu, {eAT} Azndan h ep hayrl s z le r k an ; h ep iyi e y le r syleyen.\\ azna alm ak, {eAT} A zna vurm ak.| aznn dadn virmek, {eAT} | H addin i bild irm ek; aznn p ay n verm ek. | a | znn ka, {eAT} 1. B ir kim senin y a p a b ile c e i; o kim seye y a k a n ; ken din e uygun gelen . 2. H erkesin ha kk n d a ileri g e r i konutuu kim se. | agzm poy | raza am ak, {eAT} B ir eyden yoksun k alm ak ; eli b o a km a k; azn h a v ay a am ak. | azn yile | am ak, {eAT} B ir eyden yoksun k alm ak ; eli b o a km a k; azn h av ay a am ak. | aznn tadn vir | mek, {eAT} H addini bildirm ek; aznn p a y m ver mek. az2, [a-z y -T] {eAT} is. Snr; u; hudut. az3, [a-z / a-z >T] {eAT} is. Defa; kere; kez. a Slz4 [a-z i*Tl (eATf is. Douran hayvann ilk st.

{eAT} gsz. f . [- r ] 1. Alar duruma gelmek.

2. Alar gibi yapmak, aglam sm ak, [a-la-ms-mak ,3* - ^ !] {eAT} gsz. f . [-r ] 1. Alar duruma gelmek. 2. Alar gibi yap mak. aglam snmak, [a-la-msn-mak {eAT} dnl. f . [-u r] 1. Alar duruma gelmek. 2. Alar gibi yapmak.

im mm a .129
alanmak, [a-la-n-mak JaLpI / f . [-u r] in iin alamak, aglasmak, [a-la-s-mak {eAT} gsz. f . [ -r ] 1. Alar duruma gelmek. 2. Alar gibi yapmak. {eAT} dnl.

AGR dirmek. 2. Dili buruturmak; dili arlatrmak. [DLT] agnostik, -i [Fr. agnostique] sf. fe l . nsan zeksnn m utlaka eriemeyeceini, dolaysyla bilinmezlik iinde bulunduumuzu savunan; Tanr konusunda bir ey bilmenin olanakszlna inanan; bilinmezci. agnostisizm, [Fr. agnosticisme] is. fe l. Eyann z ta biat, kayna ve kaderi konusunda insan zeksnn yeterli olmadn ileri sren felsefe retisi; bi linmezlik. agnozi, [Fr. agnosie] is. tp. lgili organ salam olmaspa ramen o organn ilettii duyguyu alglayan beyin zarndaki dokunun blgesel bozukluu se bebiyle duyu organlar araclyla edinilen bilgileri tanyamama hastal; bilmezlik. Agop, [Erme, hakob / hagop (Yakup)] zl. is. Erme nice erkek ad. S A gopun kaz gibi dnmek, Uzun s re a resiz lik iin de dnm ek; afallamak.\\ A gopun kaz gibi yemek, O bu rca yemek.\\ A gopun kr kaz gibi tknmak (yutmak, tkn mak), O bu rca yem ek. agora, [Yun. agora] is. 1. Vatandalar meclisinin top land yer. 2. Eski Yunanda din, devlet, siyaset, ticaret gibi toplum ilerinin icra edildii etraf ka mu binalar ile evrili geni meydan; kent meydan, agorafobi, [Fr. agoraphobie] is. p sik ol. Byk mey danlarda bulunma korkusu, agra, -a i [Ar. ar <Iji-l] (a g ra :) {OsT} sf. ok se vimli; ok yakkl, agraf, [Alm. krap > Fr. agrafe] is. 1. Kopa; kanca. 2. Bro; yaka inesi. 3. tp. Kesiklerin iki karlkl kenarn bir araya getirmeye yarayan zel bir pens ile kullanlan metal yara diki malzemesi,

ala, [a-la- jM-\ /


Alay.

{eAT} is. 1. Alama. 2.

agladrmak, [a-la--dr-mak jaj-LiJil / ^jju^U ] {eAT} gl. f . [-u r ] Birok kiiyi hep birden alat mak; alatrmak. alatm ak1, [a-la-t-mak] {eT} gl. f . [-u r ] 1. Sav mak; uzaklatrmak; raklatrmak. 2. Boaltmak. [DLT] alatm ak2, [ala-t-mak] {eAT} g l.f. [-u r] Alatmak, alayc, [ala-y-c] {eAT} sf. Alayan, aglg, [a-lk > a-l] {eT} is. -* aglk. alk1 [a--lk > a-lk] {eT} is. - * aglk.aglk2, [a , lk / ak-lk jJiT ] {eAT} is. 1. Aklk; beyazlk. 2. Ka dnlarn yzlerine srdkleri dzgn; stbe; pud ra. agluda, [alu-da] {eAT} is. Komu, agltinasyon, [Fr. agglutination] is. 1. tp. Antikorla.rn hastalk yapan bakterileri toplamak suretiyle hastaln nlenmesi. 2. dbl. Kmeleim, agltttinin, [Fr. agglutinine] is. tp. Kan serumunda yer alan bakteri, yabanc madde ve yabanc alyuvar gibi bir antijeni toplayarak etkisiz klan antikor. amak, [ (su) > -mak > a-mak T] {eT} gsz.

f. [ - a r ] 1. Su gibi akp gitmek; kaymak. [ETY] 2. Amak; kalkmak; yukar kmak; ykselmek; tr manmak; binmek; {eAT} (ayn). [Tekin] [DLT] [ETY] [EUTS] [Gabain] [DLT] 3. Amak. [DLT] 4. Yana yatmak; bir yana eilmek; bklmekaa inmek; agrafaj, [Fr. agrafage] 1. tp. Krk kemikleri agraflar yardm ile birbirine tutturmak. 2. Sac kenarlarn ar gelip aa meyletmek; dnmek. [DLT] [KPoluk biiminde kvrarak st ste getirip sktr y.] {eAT} (ayn). 5. Belirmek. 6. kmek. [KPy.] 7. Deimek; bakalamak; bozulmak. [DLT] [KP mak suretiyle birletirme, y.] 8. {eAT} Kaplamak; brmek. S1 aas yir, agrafi, [Fr. agraphie] ( a graf) is. p sikol. Yazma ye teneinin kaybolmas hastal, {eAT} Y kselecek y e r ; ykseklik. agrag, [a-()r- / a-()r-a] {eT} is. Sz; ar. agnagan, [a-na-an {eAT} sf. (Hayvan iin) [EUTS] ok yuvarlanan; ok anayan. agrandism an, [Fr. agrandissement] is. fo t o . Fotoraf agnak, [a-na-k J^ T ] {eAT} is. Hayvanlarn yatp yu filmindeki grnty bytme ii; bytme, varlandklar yer; anak. agrandisr, [Fr. agrandisseur] is. fo to . Fotoraf fil anamak, [a-mak (yana yatm ak, bklm ek, k mindeki grnty mercekler dzenei ile byte rek kt zerine aktarmaya yarayan ara, m ek) > a-()n-a-malc T] {eT} {eAT} gsz. f . [-r ] 1. (Hayvan iin) yatp debelenmek anamak; yerde yuvarlanmak; kvranmakarkas st yere srn mek. [EUTS] [KPy.] [Gabain], 2. Kekemelemek; dili tutulmak. [DLT] 3. {eAT} Bolluk iinde rahat yaamak. agnatm ak, [a-na-t-mak T] {eT} {eAT} gl. f . [u r] 1. Hayvann debelenmesini salamak; debelen agranlositoz, [Fr. agranulocytose] is. tp. Kanda granlosit denilen ok ekirdekli akyuvarlarn azalmas. agreb, [Ar. arib > areb v J-\] {OsT} sf. En garip; pek tuhaf, fi1 agrebl-garib, a la c a k eylerin en a rtcs; g erip lerin en garibi. agreje, [Fr. agrg] is. eit. Baz lkelerde baz

AGR
dallarda retim yelii iin yaplan yeterlilik s nav. agreman, [Fr. agrment] is. Bir devletin kendi lke sindeki bir yabanc elilie atanan grevliyi tand n ve greve baladn belirten belge. ar1, [eT. a()r-- > ar ^ > {eAT} is. Ar; ac; 1] sanc; strap; illet; dert. ar2, a()r-] {eAT} is. 1. 96 miskal (yaklak 405,5 gr) tutarnda bir arlk ls birimi. 2. Para; dir hem. agrdc, [ar-t-c] {eAT} sf. Ac verici; actc; ack l; iddetli. agrg, [a()r--] {eT} {eAT} is. Hastalk; ar; sz; sanc. [EUTS] [Gabain] [DLT] agrglanmak, [ar-la-n-mak] {eT} dnl. f . [-u r] Fenalamak; arlar artmak. [EUTS] agrglg, [ar-l] {eT} sf. Hastalkl; arl. [EUTS] agrk1, [a()r--k l?>T] {eT} {eAT} is. 1. Hasta; has talk. [EUTS] 2. {eAT} sf. Arl; aryan. agrk2, [a()r-k S J- ] {eAT} is. Ev eyas; eya; arlk. agrkanm ak, [ar-k-an-mak] {eT} d n l.f. [-u r] A rsndan ikyeti olmak. [DLT] agrkl, [ark-l {eAT} sf. Acyan; strap ve

fll M I RS M . 33 agsag, [a-mak (yana yatm ak, bklm ek, lanek) > a-sa-] {eT} sf. Aksak; topal. [EUTS] asak, [a-sa-k j-i-T ] {eAT} sf. Aksak; topal, agsaklk, [a-sa-k-ll / a-ak-lk {eAT} is. Aksaklk; topallk. agsam ak 1 [a-mak (kaym ak, akm ak) > a-sa-mak] , {eT} gsz. f . [ - r ] 1. Amak istemek. 2. kmak is temek. [DLT] agsam ak2, [a-mak (yana yatm ak, bklm ek, k m ek) > a-sa-mak / ak-sa-mak / a-a-mak & T/ {eT} {eAT) gsz. f . [-r ] Aksamak; / jL ljJ]

topallamak. agsanm ak, [a-sa-n-mak] {eT} f . Konumak; telaffuz etmek. [EUTS] agsrk, - [as-r-mak > asr-l ^ .jtT] {eAT) is. Aksrk. agsrm ak, [as (yans.) > as-r-mak > asr-mak / ahsr-mak / asur-mak / ahsur-mak {eAT} gsz. f . [-u r] Aksrmak, agsurm ak, [as (yans.) > as-r-mak > asr-mak / ahsr-mak / asur-mak / ahsur-mak l -i-T] {eAT} ^_r gsz. f . [-u r ] Aksrmak, agam, [a + Far. m > aham |v-'] {eAT} is. A k

ren; aryan. am . armak, [()r--mak] (a:g rm ak) {eT} gsz. f . [-r ] agta, [Ar. akide => ata aLpI] {eAT} is. Ada. 1. Armak [Gabain] [DLT] 2. Hastalanmak hasta agtarlm ak, [a-ta-r-l-mak / atlmak] {eT} e d il.f. [olmak; sayrlamak. [EUTS] [Tekin] [ETY] u r] 1. Yere vurulmak. 2. Sarslmak. [DLT] 3. Dn arnm ak1, [()r--n-mak] {eT} dnl. f. [-u r] A mek; eilmek. [EUTS] rmak; ac duymak. [DLT] agtarm ak, [a-ta-r-mak / ahtarmak] {eT} g l . f [-u r] arnm ak2, [ar--n-mak] {eT} dnl. f . [-u r] hti Aktarmak; devirmek; yenmek. [DLT] mam etmek; nem vermek; zen vermek. [EUTS] agtaru, [atar-u] {eT} sf. abuk; ivedilikle; acele; agrm ak, [ar--mak] {eT} dnl. f . [-u r] Arsratle. [EUTS] mak; szlanmak. [DLT] atlmak, [a-()t-l-mak / atar-l-mak] {eT} edil. f . artm ak, [ar-t-malc] {eT} gl. f . [-u r] Ar ver [-u r] 1. Yere vurulmak. 2. Sarslmak. [DLT] mek; artmak; actmak. [EUTS] [DLT] agtnmak, [a-mak (yukar km ak) > a-()t-magrug, [our-mak > o(u)r-u [Clauson] / aru mak] {eT) dnl. f . [-u r] 1. kmak; ykselmek. 2. [DLT]] {eT} is. Kemiklerin ek yerleri; eklem, fi1 Binmek; ata binmek. 3. gl. f . karmak; ykselt agrug snggi, {eT} O m urga kem iklerinin birin ci mek. [EUTS] [Gabain] s i; birin ci omur. [DLT] agturm ak, [a-mak (yukar km ak) > a-tur-malc] agru k 1, [ag-()r-u-k] {eT} is. Hasta. [EUTS] {eT} gl. f . [-u r ] 1. Daa adrmak. [ETY] 2. Yk agruk2, [a-()r-u-mak (ar olm ak) > ar-u-k >T] see kartmak; atrmak. [ETY] {eT} {eAT} is. 1. Yk; arlk; pl prt; yol eyas. -agu, [-u / -g / ku / -k / -a-u / -e-g] {eT} y ap. e. [KPy.] 2. Masrafl olan ey; arlk. [KPy.] 3. sf. --g u . Ar. [K P y.] agruk ekmek, {eT} A r h ld e agu 1 [agu (yans.)\ (agu :) is. Bebeklerin neelendik , bulunm ak; arlam ak. leri zaman kardklar keyiflenme sz. agruklanm ak, [a-()r-uk-la-n-mak] {eT} dnl. f. [agu2, [a-u jpI] {eT} is. A; zehir [KPy.] [Gabain] u r] (Bir i veya yk) ar saymak; arsmmak. [Yknek] [EUTS] [DLT] S agu aac, {eAT} Zak[DLT] kum. | agu kurd, Kuduz b ce i. | agu kunduz, | | agrum ak, [a-()r-u-mak] {eT} gsz. f . [-r ] Arla mak. [DLT] {eAT} A ksrtc bir ot. agru, [a-()r-u] {eT} is. Hastalanma; ar; azap; agucuk, -u [agu-cuk] is. Bebekleri severken ve on strap. [EUTS] [Gabain] lar neelendirmek iin sylenir. S agucuk bebek,

131

Byd h ld e b e b e k li e zen en ; b e b e k g ib i dav ran an ,| agucuk yapm ak, (B e b e k le r iin) n eelen | d ikleri zam an agu s e si k a rm a k ; agulam ak. aguj, [a-uz / aguj] {eT} is. Memeli hayvanlarn do urduklarnda verdikleri ilk st. [DLT] agujlug, [auj-lu] {eT} sf. Azl, ilk st bulunan. [DLT] agukmak, [a-u-k-mak] {eT} gsz. f . [-u r ] Zehirlen mek; alanmak. [Gabain] [DLT] [EUTS] agul1, [a-ul JjpI] {eAT} is. Al. agul2, [aul] {eAT} is. 1. Gr tarz; zihniyet. 2. G nl. aglama, [agu-la-ma] is. Bebeklerin neeli anlarnda agu sesi karmalar; agulamak ii. agulamak1, [au-la-mak] {eT} gl. f . [-r ] Alamak. [DLT] agulamak2, [agu (yans.) > agu-la-mak] g s z .f. [-r ] [l(u)-yor] (ki ile dokuzuncu aylar arasndaki bebek iin) kendiliinden sevin belirtisi olan agu eklin de ses karmak, agullanmak, [aul-la-n-mak {eAT} dnl. f . [-u r] (Ay iin) hlelenmek; harmanlanmak, agulug, [au-lu] {eT} sf. Al; zehirli. [EUTS] [ETY] agumak, [au-mak] {eT} gl. f . [ - r ] Alamak; zehir lemek. [EUTS] agun, [Far. gn ^T] (a:gu :n ) {OsT} sf. 1. Ba aa; ters. 2. Uursuz, agunde, [Far. unde J-iT] ('a:gnde) {OsT} sf. (Pa muk yuma, yn iin) halla elinden km; atlm. agur, [Far. gr j j ? ! ] (a :g u :r) {OsT} is. 1. Tula. 2. Kerpi. 3. Kiremit, aguruk, -u [aur-uk] {eAT} is. Satran, agurak, [aur-a-k] {eT} is. Arak. [DLT] aguz, [a-uz j^pl] {eT} {eAT} is. Memeli hayvanlarn dourduklarnda verdikleri ilk st; az. [DLT] ags, [Far. gs u^T] (a:g s) {OsT} is. Ta kalemi, agz, [a-z] {eT} is. Az. [KPy.] agzanmak, [a-()z-an-mak / a-az-la-n-mak] dnl. f [-u r] Telaffuz etmek; sylemek; konumak. [Gabain] [EUTS] agzanm savg, Sylenm i sz; telaffuz etm ek. [EUTS] a1 [ag /a (yans.)] is. Alama, inleme eylemi, ar, , sz durumlar bildiren kk; a -la-m ak. a2, [eT. a > a] is. 1. p, tel vs.den dmlemek suretiyle gz gz yaplm rg; ince iplik rgs; ablatya; olun; rp; rp. 2. rmcek cinsi hay vanlarn salgladklar iplikiklerle rdkleri av yuvalar. 3. gnl. Kanal, yol, tel balantlaryla oluturulmu sistem; ebeke. D em ir y o lu a. T ele fo n a 4. m ec. Tuzak. K u rtlara a k u rm a k. 5. spor. Tenis voleybol gibi oyunlarda oyun alannn

ortasna, akrobasi hareketlerinde havadaki jim nastik aletlerinin altna, futbolda kale direklerinin arkasna gerilen file. 6. {eT} Kafes eklinde seyrek rg [Mhenn] 7. {az} Ay al; hle. [DS] 8. {az} Ara; i. [DS] 9. {az} Aa dal ve yapraklar arasna a rerek yuva yapp yaprak yiyen bcek; trtl; a kurdu. [DS] 10. {az} Tel rg. [DS] 11. {az} Tarlalar snrlayan dikenli al ve aalar; al it. [DS] fi1 a atak, B a lk tutm ak zere a la r suya indirmek.\\ aa vurm ak, (B alk iin) a g zlerin e taklmak.\\ a ayklamak, An g zlerin d e bulunan y a b a n c m ad d eleri karm ak, a tem izlem ek. | a biimi, Z a r if ve k o la y b irlem elere uy | gun dikdrtgen prizm as eklin d ek i ta la rla y ap lan sslem e. | a atm ak, K ay d rm a y a p a r a k an g z j lerin i kltm ek; a daraltmak.\\ a ekmek, A a taklm olan b a lk lar to p la m a k iin a sudan k a r m a k . | a donatm ak, B a lk y a k a la m a k iin ku l | la n la c a k a, kyda hazrlam ak. | a dkmek, B a | lk tutm ak iin tekneden suya a indirm ek. | a d | emek, B a lk tutm ak iin a suyun d ibin e indir m ek .| a gemileri, Sava z am an larn d a dm an [ gem ilerinin g iriin i en g ellem ek iin tadklar e lik a la r lim anlarn azn a g e r m e k iin kullanlan savunm a gemileri.\\ a gz, An dm leri a r a sn daki byklk.\\ a inesi, A rm ekte kullan lan tahta veya p la s tik i. | a iplii, A y a p m a kta | kullanlan d e iik liflerden rlm ip ler.| a ka | y, B a lk a d km ey e veya top lam ay a uygun a r kas d a h a g en i b ir k ay k eidi.\\ a kepe, B a lk larn kulland ad an y a p lm a se p et eklin d eki kepe.\\ a kurdu, zool. rdkleri a iin e g izlen e r e k beslen en m eyve a a la r zararls, (ITyponomeuta). | a kurm ak, B ir ku veya a v hayvann | y a k a la m a k iin a y erletirm ek. \ a kurunu, B a \ lk a la rn suyun iin de d ik o la r a k tutmak iin an alt ucuna g eirilen d elikli arlklar. | a | m antar, B a lk alarnn su iin de d ik durm asn a sa la m a k iin an st ksm na b a lan an ve su s tnde kalan ii h av a dolu ortas oyuk p la s tik h a lk a lar.,| a m an tarlar, rem e e k ille ri ve sistem atik ] teki y e r i kesin o la r a k bilin em eyen ve in san larda eitli h a stalkla ra s e b e p olan ilk el bir m an tar t r. (Hyphomycetes).\\ a rmek, A retm ek zere ipleri usulne g r e d m lem ek | a reisi, B a lk | alarn n su ya atlm as veya toplan m as sra sn d a g er ek li m an evralar yn eten kii. | a sermek, A, | e k e r e k g z leri b irb irin e k a rm a y a ca k ve d o la m a y a ca k biim d e tekneye y erletirm ek. | a serp | mek, E lle atlan d a ir e biim in deki a m erk ez y e rinden tu tarak arlkl ksm a la c a k biim d e a t m ak v e toplamak.\\ a ebeke, Btn u lar a n a su boru larn dan beslen en p a r a le l ba lan tl e h ir suyu eb ek esi. j a tabaka, Gz yu v arla n d a g rm e | sin ir ularnn m eydan a g etird i i zar. | a tonoz, | A biim in de p a r a l k esim elerd en m eydana g e ti

A rilm i g o tik m im ar tarz ton oz.| a toplam ak, b a | lk. A denizden k a rp tekneye alm ak. | a vin | ci, B alk tekn elerin d e an su dan ekilm esin i k o laylatran vin. | a yatak, F ile eklin d e rlm | ve karlkl iki a a c a b a la n a ra k kullanlan y a ta k ; ham ak. a3, [eT. a] is. Pantolon ve don gibi giyeceklerin iki bacak arasndaki gen kuma dikilerinin meyda na getirdii ekil; aplk, fi1 a am ak, {az} (K a dn lar iin) d et so n ras h am am a g id ip tem izlen mek. [DS]|| a alk, K yl kadn larn i y a p a rk en g iydikleri g en i a l uzun p a a l, ukurlu alvar. a4, [a / ak] {az} sf. Ak. [DS] aa, [Mo. ka > aa] is. 1. Toplum ve aile iinde kendisine sayg duyulan erkek. 2. Byk erkek karde; aabey. 3. (Kadn iin) e; koca. 4. Yardm eden, cmert kimse. 5. Okumas yazmas olmayan fakat kyn veya kasabann ileri gelen saygdeer kiileri. 6. Krsal kesimde byk arazi sahipleri ve zengin kimse. 7. gnl. Zalim kimse, istismarc, hak yiyen. 8. mparatorluk devrinde byk konaklarda alan hizmetilerin bakan. 9. mparatorluk d nemi devlet tekilatnda belirli mevkilere gelmi olan kiilere verilen unvan. Y en ieri a a s . 10. {az} eyh. [DS] 11. {az} Hz. Peygamber soyun dan gelen kimse; seyit. [DS] 12. {az} Sevgili. [DS] 13. {az} Kayn baba; kaynata. [DS] S aa b ayra , Y en ieri a a sn a ait b a y ra k la rd a n birisi.| aa | bl, Y enieri tekilatnda stan bu l aasnn o d a s .| aa blkleri, Y enieri tekilatn da dev | irm elerd en kurulu birlikler.\\ aa ra, D evirm e k u raln a aykr o la r a k y en i eri o c a n a aln an s a n a tk rla r^ aa divan, Y enieri aasn n b a k a n l n da toplan an kurul. | aa gediklileri, Y enieri | aasn n k a ra rg h n d a g rev li 19 kii. | aa ima | m, Y enieri o ca n d a m ed rese ren im i grm imam.\\ aa kaps, 1. Aann evi. 2. Y en ieri a a larnn a ltklar resm daire. | aa kaps zinda | n, Azl su lu larla sulu y en ierilerin h a p sed ild i i zindan. | aa ktibi, A a kapsnn y azm alarn | dzen leyen grevli. | aa paa, Vezir r tbesi ve | rilm i bulunan y en i eri aasn n unvan.| aa ya | ma, Y enieri aasn n hizm et erlerin den en dk rtbelisi. aababa, [aa+baba] is. 1. Bykbaba; dede. 2. Aa ocuklarnn babalarna hitap ekli. 3. Genel an lamda kendisi kskanlan yal ve zengin kimse. 4. Emsalleri arasnda daha gl ve kymetli olan. 5. Uygunsuz bir ite ustalk kazanm kii. H rsz larn a a b a b a s . S aababas, m p arato rlu k s a ra y tekilatn da h arem a alarn n ba. aabanu, [Ar. abn / aabn^Lil] {OsT} is. Sark iin kullanlan ince beyaz ipekli kuma; abaniye. aabei, [aa+beg-i] is. Aabey. aabey, [aga > aa+bey] is. 1. Aile iinde yaa b

n e m c E S E ii.m yk erkek karde; abi. 2. Tandk ve akrabalar ara snda yaa byk olanlar. 3. Hitaplarda bir ka ya byk erkeklere sayg ifadesi. 4. Bir meslekte, bir kurumda daha eski olanlar. 5. Bir okulda st snf larda bulunanlar, aabeylik, -i [aa+bey-lik] is. Aabey olma hli; aabey durumunda bulunmak. S aabeylik et mek, A a bey g ib i davran p birin i koruyup g zet mek. aacalk, [aa-ca-lk] (a a a lk ) is. 1. Olan evi ta rafndan gelinin erkek kardeine alman hediye elbi se. 2. Uzun sre alan iilerin ve obanlarn sz leme sreleri dolduktan sonra da cretsiz olarak almalar. 3. Bir ite alana cretinin dnda verilen bahi, aacat, [aa+at] {az} is. Tabut. [DS] aa, -c [eT. (bitki) > -a [TETZE]/ aa] is. 1. Boyu olduka yksek, dallar ve gvdesi ile geni alan kaplayan uzun yllar yaayan odunsu bitki. 2. Kereste. 3. Tahta. 4. Odun. 5. Sopa; denek; srk; direk. 6. {eT} 12.000 adm gelen uzunluk birimi; denek; fersah [Mhenn] 7. {eAT}Erkeklik organ. 8. sf. Bu tr bitkiden kesilen odun, tahta ve keres teden yaplan; ahap; tahtadan. 0 aa bal, Erik, kays, kiraz g ib i a a la r n g v d elerin d en akan y a p ka n sv; kedi bal.|| aa bask, A a k a lp la r zerin e resim ve d es en le ri k az y a ra k b a sm a k su re tiyle e ld e ed ilen b a sk ij7.|| aa bayram , lke m izde a a lan d rm a y yaygn latrm ak, a a sev gisin i a la m a k iin h e r y l dzenlenen tren. | aa | bakm, in san eliy le yetitirilm i o la n p a rk , b a h e vb. a a la r n budam a, g b re le m e ve z a ra rlla ra k ar koru n m as ilem leri. | aa bilimi, bot. B o ta | niin a a la r ilgilendiren dal. | aa biti, Yarm | kan atllard an sr a m a k su retiyle g ez en a a p a r a ziti,| aa ilei, bot. Ilm an iklim k u a n da y eti | en g lg illerd en b ir bitki ve bunun krm z ren kli ve h o kokulu m eyvesi; ahududu ; frambuaz.\\ aa de len, zool. {az} A akakan . [DS] 1 aa denizi, K o 1 c a e li ile B olu D a a ra sn d a k i g r orm an lar. | aa | engeli, A skerlikte dm an g eiin i en g ellem ek iin p a tla y c d estek li devrilm i a a la r la yol, kpr tnel v e g e it g ib i y erlerin kapatlmas.\\ aa ful, bot. B a h e le r d e y etitirilen iri bey az i ek li a a k, (Philadelphus)\\ aa gs, {az} K k n a r a a cn d a biten v e y en en b ir m an tar tr. [DS]|| aa ham uru, K t retim inde kullanlan lifli m ad d e .| aa hatm i, bot. E b eg m eci fam ily asn d an | g sterili i ek le ri s e b e b iy le p a r k ve b a h ele rd e y etitirilen k s a boylu a a k, (H ibiscus syriacu s).| aa iilii, A haptan y a r a r la n a r a k kap, | p en c er e, tavan ve m ob ily a la rd a y a p la n s sle m e c i l i k aa k abartan, {az} 1. I lk ilk b a h a r rzgr. 2. A a kab u klarn yiyen ve un h lin e g e tiren b ir kurt. [DS]|| aa kaplam a, n ce ah a p lev h a la r y a p tr la ra k y a p la n s slem e z'ji.|| aa

133

AA

karas, B az a a la r d a n szan koyu zam k.| aa | kavunu, bot. B uruuk ve kaln kabu klu m eyvele rinden r e e l ve e k e rlem e y aplan , y a z k y e il y a p ra kl olu p A kdeniz kys bulunan lk elerd e y e tien o rta boylu b ir a a , (Citrus m edica). | aa | korunmas, A alarn z a r a r g rm esin e s e b e p olan taban suyu, to p rak sktrm as, y a ra la n m a ve z a ra rlla ra kar aln an tedbirler.\\ aa km r, Odunun y a klm a s su retiyle eld e ed ilen y a k a c a k maddesi.\\ aa kulak, {az} 1. K a r a sa ba n n iki yan n a taklan ve kazlan top ra iki y a n a atan a a p a r a s. 2. H ayvan a y k s a rlr k e n ip g e ir i len sem erin iki yan n d a bulunan a a kntlar. [D S]|| aa kurbaas, zool. A a la rd a y a a y an kk yapl, uzun b a ca kl, kuyruksuz b ir ku rb a a tr, (H yla a rb o re a ).|| aa kurdu, A alarn s e llozunu k em ir ere k beslen en kurtuklar. | aa | m antar, A a la r zerin de y etien bazitli m an tar tr. | aa minesi, bot. B a h e le r d e y etien y a p r a | oyuklu ve k arlkl eflatun veya m avi iek li trm anc trl bitki, (Lan tan a camara).\\ aa ol mak, 1. B irin i uzun s re a y ak ta beklem ek. 2. Uzun s re a y ak ta durm ak. | aa sakz, Reine.\\ aa | snr, Y kseklere ve kuzeye d oru g id e r e k a a la rn azald ve boylarn n k sald c o r a fi n okta lardan g eti i varsaylan izgi. | aa akay, | bot. lk b a h a r d a koru lu k y e r le r d e krm z ve beyaz i ek le r a a n y a b a n ie i. (A nem one coronaria).\\ aa ua, {eATj al rp .| A a ya iken eilir. | nsan a lk an lk la r k k y a la r d a kazanr, eitim i d e bu d n em d e b alam ald r. | aa yong, {e l } | Dlger. [Mhenn] aa, [aa-] {eAT} is. A a kesen; oduncu, aak, - [aa-ck] is. Sap dibinden itibaren dal lara ayrlan, boyu bir metreyi amayan odunsu bit kiler. aalk, - [aa--lk] is. A a yetitirme ii. aadelen, [aa+del-en] is. Aakakan, aakakan, [aa+kak-an] is. zool. Aa kabukla rndaki bceklerle beslenen gagas gl ve trma nc bir ku, (Picus). aakesen [aa+kes-en] is. zool. Trtl biimindeki larvas bitkilerin yapraklarn kemirerek zarar veren kara gvdeli, sar karnl, zar kanatl bcek, (H ylotoma). aalama, [aa-la-ma] is. 1. Aalandrma. 2. Ham bakr, inko ve kalayn tane kltme ilemi sra snda odun koyma ilemi, aalamak, [aa-la-mak] gl. f . [-r ] [-l()-y o r] 1. Aalandrmak. 2. Tahta ile kaplamak. 3. {eAT} So pa ile dvmek, aalandrlma, [aa-la-n-dr-l-ma] is. Aa diki lerek yeillendirilme, aalandrlmak, [aa-la-n-dr-l-mak] edil. f . [-r ] Aa dikilerek yeillendirilmek.

aalandrm a, [aa-la-n-dr-ma] is. Yangn ve ke sim gibi sebeplerle yok olmu orman bitkileri yeri ne yeniden aa dikerek yeillendirme ii. aalandrm ak, [aa-la-n-dr-mak] gl. f [-r ] Bo ve plak araziyi, yol ve bahe gibi yerlere aa dikerek yeillendirmek, aalanm a, [aa-la-n-ma] is. Aal hle gelme ii; aala kaplanma, aalanm ak, [aa-la-n-mak] dnl. f . [-r ] Aal hle gelmek, aalarla donanmak, aalam a, [aa-la--ma] is. 1. Aalamak ii. 2. Don olduu zaman cam zerinde aa eklinde dal l kristallerin olumas. 3. Metalrjide maden filiz lerinin yzeyinde veya iinde grlen aa ekilli desenler. aalam ak, [aa-la--mak] dnl. f . [- r ] 1. Aa hline gelmek. 2. A a kadar bymek. 3. (Yeil tketilen bitkiler iin) kartlamak, aal, [aa-l] sf. Aac bulunan, zerinde veya kenarnda aalar bulunan, aalk, - [aa-lk] is. 1. Aa kmesi; koru. 2. zeri aalarla rtl yer. aas, [aa-s] sf. ve is. Ykseklii ok olmayan, dibinden dallanan odunsu bitki, aasl, [aa-sl] sf. 1. Aala ilgili; aaca ilikin. 2. Aalardan meydana gelen, aasz, [aa-sz] sf. (Y er iin) aa bulunmayan; plak. aabet, [ak + Ar. 'akbet (son)] {az} is. Hayrl son; iyi biti; akbet. [DS] aal1, [al / aal] {azjis. Aa yaplan al. [DS] aal2, [Far. l JliT] (a :g a :l) {OsT} is. 1. Darltma. 2. Kkrtma. 3. Al. 4. Ar kovan. 5. inemeden yutma. aalam ak, [aa-la-mak] {az} g s z .f. [ - r ] [-l()-y o r] Zenginlemek. [DS] aalanm a, [aa-la-n-ma] is. Byklenme, aalk tas lama. aalanm ak, [aa-la-n-mak] dnl. f . [ -r ] Bbrlenip caka yapmak; aalk taslamak, aalk, - [aa-lk] is. 1. Aa olma hli. 2. Aa olan kimseden beklenen davran; balama, cmertlik, koruyuculuk, olgunluk. 3. {az} Dn zaman, kz babasna olan tarafnn verdii para. [DS] 4. {az} Hamamlarda zenginlerin soyunaca kafesle b lnm bir kiilik blme. [DS] 0 aalk etmek, 1. B irin e iyilik etm ek, byklk g sterip c m erte davranm ak. 2. {az} B ah i verm ek. [DS]|| aalk hakk, m p arato rlu k d evrin de has, z ea m et v e tm ar g ib i d irlik sah ip lerin d en birinin lm zerin e ta s a r r u f hakk b a k a birin e d ev red ilirken a lm an p a ra]] aalk taslam ak, A a olm ad h ld e a a g ibi davran m ak; bb rlen m ek,| aalk tevcihi, m p ara | torlu k d n em in de d ev let g rev lilerin e veya sav a ta

AA y a ra rl olm u b ir a s k e r e b ir tm ardan a a lk veril m esi. aali, [Far. li jilL i] (a :g a :li ) {OsT} is. Sald rya kkrtma, aan aac, [? aan + aa()-] is. t. bot. Zakkum, -aan, [-a-an > -e-gen / -een / -aan] yap. e. -* agan. aande, [Far. ande ojuil] (a ;g a n d e) {OsT} sf. 1. (Yastk, minder vb. iin) tepip sktrlarak doldu rulmu. 2. is. Bir tr zehirli rmcek; by. aani, [Ar. uniyye > an ^U-l] (aa.ri:) {OsT} is. arklar; trkler; nameler; melodiler, aant, [ak > a-(a)nt] {az} is. Stn stnde top lanan kaymak. [DS] aar, -rr [Ar. aarr] {OsT} sf. 1. Ak tavrl, sami mi. 2. (At iin) alnnda beyaz benei olan, aar, -rr [Ar. urre (atn aln n daki bey az lek e) > aarr J-\] {OsT} sf. 1. (At iin) alnnda beyaz benek bulunan. 2. Beyaz; ak. 3. Davranlarnda ak ve samimi olan. 4. Asil; erefli; alicenap, aaran, [ak > aar-mak > aar-an] {azf is. 1. St ve st rnleri. 2. Uzaktan ok az seilebilen beyazlk ya da k. [DS] aaranlk, [ak > aar-an-lk] {az} is. Kei, koyun gibi st veren hayvanlar. [DS] aargan, [ak > aar-mak > a-ar-gan] {az} sf. 1. Rengi umu; aarm; solmu. 2. Aarmaya ba lam. [DS] aark, - [ak > aar-k] sf. Rengi solarak aklam, aarm a, [ak > a-ar-ma] is. Renk solmas, aklama, aarm ak, [ak > a()-ar-mak] gsz. f . [-r ] 1. Beyaz lamak; aklamak; bembeyaz olmak; beyazlanmak; beyazlamak. 2. Rengi solmak, umak; krlla mak; krlamak. 3. (Gne iin) domadan nce Dnyay aydnlatmaya balamak. 4. {az} (Ekinler iin) olgunlamaya balamak. [DS] aart, [aar-t] is. 1. Bir yerde veya eya zerinde beliren aklk; hafif beyazlk. 2. {az} St ve st rnlerinin genel ad; ayran; katk; kesmik; 'kay mak; kurut; st. [DS] 3. {az} Uzaktan ancak sei lebilen beyazlk ya da k. [DS] 4. {az} Yara ya da bann zerinde grlen beyazlk. [DS] aartm a, [aar-t-ma] is. 1. Rengini ama ii. 2. Kim yasal maddeler kullanarak dokuma ve kt rn lerinin rengini giderip beyazlatma ii. 3. {az} Sa rmsak, tuz, eki ve zeytinya karm ile hazrla nan sos. [DS] 4. Aartlm nesne, aartm ak, [aar-t-mak] gl. f . [-r ] Aarmasn sa lamak, beyazlatmak. aate, [Far. aten (bu lam ak) > ate *xT] (a :g a te) {OsT} sf. 1. Bulam; bulak. 2. Islanm; slak. aavat, [T. aa Aalar.

ie i M iS M .

Ar. t

oljli-T]

(a g a:v a:t) {OsT} is.

aayan, [aa + Far. yn > yn o^ U l] (a :g a :y a :n ) {OsT} is. Aalar, aayan, [T. aa + Far. -n OLIM] (a g a :y a :n ) {OsT} is. 1. Aalar. 2. Eskiden saray, tarikat gibi kurulu lardaki yneticiler. S agayn- Bektaiyn, K a p kulu ask erlerin d en p iy a d e snf olan y en ierilerin st r tbed eki kum an dan larna, a a la r n a verilen ad. aayane, [T. aa + Far. -yne ^.U-T] (ag ay a:n e) {OsT} zf. Aaya yakr; aa gibi; aaca, aaz, [Far. ziden (ba la m a k) > z jl i - T ] (a :g a :z ) {OsT} is. 1. Balama. 2. Balang. S aaz etmek, (Sz, m usiki vb. iin) balamak.\\ aaz- destan, D esta n a b a la m a ; m esn ev ilerd e s e b e b - i t e lif bl m nden so n r a g elen a s l kon uya b a la m a ; hikyeye balam a. aaze, [Far. ze jltT] (a :g a :z e) {OsT} is. Mzik balangc; fasl ncesi giri, aazgh, [Far. zh olifjliT] (a :g a :z g :h ) {OsT} 1. Balama yeri ve zaman; mene. 2. g k b. Eskiden, dokuzuncu gk; felek-i atlas. 3. Her eyin balan gc olarak Tanr, aazkr, [Far. z-kr jlS 'jlt l] (a :g a :z k :r ) {OsT} is. Balang. aba, [Ar. b Lil] (a g b a :) {OsT} sf. 1. Daha koyu; en koyu. 2. Daha kt; en kt. aban, [ak / a + Far. ban (dam )] {eAT} is. Ak adr. fi1 agban iv, {eAT} Byk a d r ; ota. abani, [Ar. abn ^ L ^] (a b a .n i;) {OsT} 1. oun lukla sark iin kullanlan ince ipekli kuma; abani. 2. Bu kumatan yaplm giyecek, aba, [ak-ba / a+ba] {az} is. Hastalk nedeniyle tanelerinin ii dolmayan, ilenmemi buday baa . [DS] abenek, -i [ak+benek > abenek] is. zool. Arpa yapraklarnda grlen kahverengi a biiminde grnts olan askl mantar hastal, (P yrenoph o ra teres). abeneklilik, -i [a+ben-ek-li-lik] is. Abenekli ol ma durumu, aber, [Ar. ber _*!] {OsT} sf. ok tozlu, abes, [Ar. bes <j~^\] {OsT} sf. Kl rengi, abiya, [Ar. gabi > biy LJ>I] (a g b a :) {OsT} is. Ka ln kafallar; ahmaklar; budalalar, abrek, [a+brek] is. Yrk uvallarndaki drt gen motiflerin ounlukta olduu bir ssleme tr, aca, [a-ca] {eAT} sf. 1. Aka; biraz ak. 2. is. Atn alnndan burnuna doru inen beyazlk; aktma. 3.

1 H 0 H W ( .1 3 5

AF nn direnci; akmazlk; adallk; viskozite. 4. {az} rahane. [DS] adam, [a-dam] {eT} is. Boyunduruk [Mhenn] adk, - [a-dulc > a-dk] is. 1. Eksiklik; hata; kusur. 2. {az} Minnet. [DS] 3. Ktlk. 4. sf. B o zuk; hatal; kusurlu. 5. etin; sarp; ar. 6. {az} (Kii iin) yaramaz; srnak; densiz; mnasebetsiz; nadan. [DS] 7. {az} (Ayakkab, orap vb. giyimi iin) yanl; deiik. [DS] 8. {az} (Sz iin) yak ksz; yersiz. [DS] 9. {az} Dengesi bozuk; bir ta rafa doru eik. [DS] 10. {az} (Koku iin) ar; pis. [DS] adk adk konumak, {az} Yksek sesle, bararak konumak. [DS] | adk boaz, | {az} Obur; pisboaz. [D S]|| adk gelmek, {az} Yksek gelmek. [DS] adrk, - [a-dr-lc] {az} sf. 1. (Yk iin) denge siz; dengesi bozuk. 2. Kusur. 3. Tepenin arkas; grnmeyen yan. 4. Ne oldum delisi; mark; ki birli. [DS] fi1 adrk olmak, Birine y k olmak;

Siyah ve beyaz beneklerin meydana getirdii alaca renkli. [DS] S aca ferikler, E rzurum-Kars y re

sinde kzlar tarafndan oynanan bir trkl bar.


acam, [a-ca-m] {eAT} sf. ve is. - * aca, acarak, - [a-ca-rak] {eAT} zf. Beyaza yakm; be yazms; aka, ac, [a-c] is. 1. A yapan veya satan kimse. 2. Balk teknelerinde a atan veya toplayan kimse. 3. Ala balk avlayan kimse, ack, - [a-ck] is. 1. Kk a. 2. bot. Palmiye lerde yaprak ve iek knn saran lifler, aclk, - [a-c-lk] is. A yapma veya a ile balk tutma ii. ada, [Ar. akide => ada] is. Pekmez veya ekerli suya limon katlarak kaynatmak suretiyle yaplan macun. 0 ada yapm ak, Vcuttaki istenmeyen

kllar veya tyleri ada yaptrarak koparmak, temizlemek. adac, [ada-c] is. 1. eker, tatl ve helva gibi yi
yecek maddelerini i yerinde kendisi hazrlayan kimse. 2. Vcut kllarn ada ile temizleyen kii. 3. mec. nsana ikence edercesine can skan kii, adalandrma, [ada-la-n-dr-ma] is. 1. Adal hle getirme. 2. Abartma; mbalaa etme, adalandrmak, [ada-la-n-dr-mak] gl. f. [-r] 1. Bir tatlnn erbetini adal hle getirmek. 2. Abar tl anlatmak, mbalaa etmek, adalanma, [ada-la-n-ma] is. 1. Adal hle gelme. 2. Ada bulama. adalanm ak1, [ada-la-n-mak] e d l . f [-r] 1. Adal duruma getirilmek. 2. dnl. f. (Tatl veya erbet iin) koyu ada hline gelmek; koyulmak; kvam artmak. 3. {az} Bbrlenmek; kendini naza ek mek; ar satmak. [DS] adalanmak2, [ada-la-n-mak] dnl. f. [-r] Ada bulamak. adalama, [ada-la--ma] is. Adal hle dnme, adalamak, [ada-la--mak] dnl. f. [-r] (Tatl ve erbet iin) kaynatma srasnda koyuluu artarak ada hline dnmek, adalatrm a, [ada-la--tr-ma] is. Ada durumuna getirme. adalatrm ak, [ada-la--tr-mak] gl. f. [-r] Tatl larn erbetini bilerek koyulmak suretiyle ada du rumuna getirmek, adal, [ada-l] sf. 1. (Tatl erbeti iin) koyulap ada hline gelmi. 2. dbl. (Anlatm iin) sk kulla nlmayan kelimelerle veya mantk asndan zor anlalr cmleler kullanlarak yaplan. S adal kfr, ok ar hakaretler dolu svme; okkal k

ar grev stne bir de kendi iini yaptrm aya kalkmak. adrkl, [a-dr-k-l] {az} sf. 1. (Yk iin) denge
si bozuk. 2. (Kii iin) aksak; topallayarak yr yen. [DS] adrm a, [a-dr-ma] is. Adrmak ii. ad rm ak 1, [eT. a-malc (eilmek, sarkmak, inmek) > a-dr-mak] gsz. f. [-r] 1. (Yk iin) yk hayvan larnda bir taraftaki ykn dierinden daha ar olmas sonucu o tarafa doru yatmak veya devril mek. 2. (Terazi kefesi iin) tart srasnda kefeler den birinin daha ar olmas sebebiyle aada kal mak; ibre dengede olmamak. 3. {az} Topallamak. [DS] 4. gl. f. {az} Bir eyi emek; bir yana doru meylettirmek. [DS] 5. {az} Ar basmak; kert mek; bozmak. [DS] 6. {az} (Su iin) bakasna yklemek. [DS] S adran yandan aslmak, Gn

lk hayatn skntlar iinde bunalm hlde iken birisi yeni bir sknt daha ortaya karmak. Anne oyuna gitm ek iin spor ayakkablarn soran ocu una kr: -Akam a yem ek yetiecek; adran yandan aslm a. | adr dr yrm ek, {az} | Topallayarak glkle yrmek. [DS] adrm ak2, [eT. a-dur-mak (ykseltmek) > a-drmak] gl. f. [-r] 1. Bir destek veya serene bala
mak suretiyle yukarlara trmanmasn salamak. Asmalar ardaa adrd. 2. {az} Havaya do ru kaldrmak; ykseltmek; omuzlara almak. [DS] 3. {az} (Sr iin) otlatrken yamaca doru salver mek. [DS] 4. {az} Yneltmek; ynlendirmek; tev cih etmek. [DS] adiye, [Ar. d > adiye <v.-Ltl] {OsT} is. Gdalar; yenilecek iilecek eyler, afer, [Ar. afer y il] {OsT} sf. Affeden. S agferlgafirn, Affedenlerin en ok affedeni; Allah.

fr; sunturlu kfr.


adalk, - [ada-lk] sf. 1. Ada yapmaya ayrlm olan. 2. Yalnzca pekmez retilebilecek nitelikteki zm. 3 .fz. Dzgn alcl ve trblanssz bir sv

AI

IHIIMS SOM. e
allanma, [al-la-n-ma] is. Ala girme veya bir araya toplanma, allanmak, [al-la-n-mak] dnl. f. [-r] 1. (Sr iin) toplanarak ala girmek. 2. (Sr iin) ala girmi gibi bir arada toplanp beklemek. 3. (Ay iin) etrafnda beyaz halka olumak; hlelenmek. 4. {az} bann evresi ember biiminde kzarmak. [DS] am, [a-m] {az} is. Ayan parmaklar ile bilek arasnda kalan tmsek ksm. [DS] aml, [a-m-l] {az} sf. (Ayak iin) st ok tmsek, am fazla. [DS] an, [a-n] {eT} sf. 1. Dilsiz. [Mhenn] 2. {az} Yal; ihtiyar. [DS] 3. {az} Daha fazla. [DS] 4. {az} is. Ak; sevda. [DS] anma, [a-m-ma] is. (Hayvanlar iin) ayr veya yumuak toprak zerinde yatp yuvarlanma ii; a nama. anm ak1, [a-mak > a-m-malc] {eT} dnl. f. [-ur] Yukar kmak. [Mhenn] anmak2, [a-m-mak] dnl. f. [-r] {az} 1. (At ve eek vb. iin) ayrlk veya yumuak toprakl yer lerde yatp yuvarlanmak suretiyle srtn kamak; anamak. 2. (Soukta donan ve birden scaa tutu lan eller iin) ok szlamak. 3. Rengi umak; benzi solmak. [DS] anmak3, [a-m-mak] dnl. f. [-r] {az} Alktan lmek. [DS]

-a, [-a- > -a / -ei] yap. ek. sim kk ve gvde lerinden isim treten ek: a-a, ka-a, kz-ei >

ks-ei.
a'1 [a-] {eT} is. 1. briim giyim; ipek elbise [M, henn] 2. Altn ve gm srmal ipek kuma. a2, [eT. au > au > a] is. Zehir; baldran; sem; siyanr; toksin; zkkm. S a aac, {az} Zak kum. [D S]|| a barda, {az} Sinirli; aksi; titiz. [D S]|| a bcei, amkesen bcei .| a als, | {az} Zakkum. [D S]|| a alm ak, {az} 1. Zehir

lenmek. 2. Aclamak; bozulmak; zehirlemek. 3. Bir eyin zerine zehir srmek. [DS]|| a iei, {az} Zakkum. [DS]|| a gibi, 1. ok ac, keskin (yiyecek). 2. nsan ar derecede zen (sz). | a ] imek, 1. Zehir imek. 2. ok ac bir ey imek .| | a kurdu, spanyol sinei (Lytta vesictora ).|| a otu, bot. Maydanozgillerden gvdesi mor benekli, ok paral byk yaprakl, emsiye biiminde k k beyaz iekler aan, tohumlarnda zehirli bir alkaloit bulunduran yksek gvdeli otsu bir bitki; baldran, (Conium maculatum ),|| asn almak, {az} Acsn gidermek; szsn dindirmek. [DS] ack, - [a-ck] {az} is. bot. Zakkum. [DS] al, [eT. a-l / eA T a-ul] is. 1. Koyun ve kei s
rlerinin etraf it evrili gece barna; aal; avul; ayil. 2. Ayevi; hle. 3. gnl. Sr. 4. {az} Eve ya kn yerde etraf itle evrili sebze bahesi. [DS] S al tutm ak, {az} 1. Tarlann kenarlarm dikenli

allarla evirmek. 2. Hayvanlar iin ak havada barnak hazrlamak. [D S]|| al olanlar, m para torluk dneminde kasaplara ve celeplere yardm eden esn a f grubu.\\ al yapm ak, Biilen ekini, ya da msr st ste demetler hlinde koyarak ay gibi yerletirmek. alama, [a-la-ma] is. A vererek zehirleme, alamak, [a-la-mak] gl. f. [-r] 1. Zehirlemek. 2.

ar, [eT. a-mak (ar gelmek) > a-ar > a-r > a r] sf. 1. Hafif olmayan; yerinden zor oynatlan; tart bakmndan arl ok olan; battal; sakil. {eT} (ayn) [Mhenn] 2. Tanmas, kaldrlmas g olan. 3. (Hz iin) yava. 4. (Kii iin) hareketleri yava olan. 5. ( iin) yaplamayacak derecede g. 6. (Sz veya davran iin) nezaket kurallar dna kan; onur krc; yaralayc. 7. (Hastalk iin) salk asndan tehlikeli olan; vahim. 8. (Ki Yiyecek ve iecek maddesinin iine zehir koymak. i) davranlar dengeli; ciddi; olgun; terbiyeli; otu 3. Bitkileri ve hayvanlar zararllara kar ilala rakl; akl banda. 9. (Yemek iin) sindirilmesi mak. 4. mec. Aldatmak, yanl ynlendirmek, g. 10. (Eser iin) anlalmas zor ve karmak alanma, [a-la-n-ma] is. Zehirlenme, olan. 11. (Eya iin) deeri ok; pahal. 12. (Koku alanmak, [a-la-n-mak] {az} dnl.f. [-r] 1. Ze iin) keskin ve rahatsz edici. 13. Younluu yk hirli olduunu bilmedii bir eyi yiyip imek su sek. 14. ap ve boyutlar byk. 15. (Uyku iin) retiyle zehirlenmek. 2. edil. f. Biri tarafndan zehir derin; evreden habersiz olan. 16. (Kulak iin) lenmek. [DS] iitme gl olan. 17. etin. 18. {az} (Kii iin) alatm a, [a-la-t-ma] is. Alama ii yaptrma, saygdeer; erefli; itibarl. [DS] 19. zf. Arln alatm ak, [a-la-t-mak] gl. f. [-r] 1. Zehirleme hissettirecek biimde. 20. Kiinin dayanma gcn iini bir bakasna yaptrmak. 2. lalama yaptr aacak derecede. 21. Yava olarak. <5 ar ar, mak. Yava yava; sakin sakin. | ar aksak, P ek yava; | ab, [a-l] sf. Yapsnda zehir bulunan veya iine dzensiz olarak; gecikm eli .| ar aksak sema, | zehir katlm. S al bitkiler, Yapsnda bulunan Trk mziinde dokuz zam anl alt vurulu yava zehirli madde ile yiyenleri zehirleyen bitkiler.\\ al tempolu kk bir usul. | ara satm ak, ok naz | bcek, Knkanatllardan m aden parla k renkte etil lanmak, deerini olduundan fa zla gstermek.\\

bir bcek. (Carabus).


allamak, [al-la-mak] {az} gl. f. [-r] Sry samak zere ala kapamak. [DS]

ar ayak, {az} 1. D oumu yakn hamile kadn. 2.

Tembel; vurdumduymaz. 3. Yava yava; ar ar. [D S]|| ar ayak gn, {az} K utsal gn. [D S]|| ar

O l M M S flM .1 3 7

AI

basm ak, 1. Yk o la r a k d a h a a r g e lm e k 2. E tkisi d a h a o k olm ak. 3. Nfuzlu olm ak. 4. stn g e l m ek.| ar canl, {az) 1. (K adn iin) dou rm as | yakn. 2. Tem bel, uyuuk; g e d av ran an ; ihm alkr. [D S]|| ar canllk, T em bellik; yuukluk.\\ ar ekim, G sterim sra sn d a asln dan d a h a y a v a o y n a taca k e k ild e z e l ekim y n tem i.| ar ek | mek, T artda d a h a a r gelm ek. | ardan almak, | 1. B ir ii gnlsz y apm ak. 2. Nazlanmak.\\ ar davranm ak, Yeteri k a d a r nem verm em ek. | ar | deniz, D a lg a la r a ra sn d a byk u ku rlu klar m ey d an a g etiren ve g em iyi y p ratan fr tn a l denizin durumu. | ar dil kullanmak, K rc, sert ve kl | tc s z le r sylemek.\\ ar divan rah t, Altn ile m eli uzun ey e r rts. | ar dolu, (K rek eki | iin) k rekleri su ya d erin ce d a ld r a r a k y a v a y a v a vcut h am lesi ileyaplan.\\ ar duym ak (iitmek), itm e o rg a n larn d ak i rahatszlktan d olay az iit m ek.| ar elli, 1. Vurduu zam an etkisi fa z l a olan. | 2. {az} B orcun u g e d ey en ; elinden k olay k olay p a r a km ayan. [D S]|| ar ellilik, E li ile vuruldu unda etkisinin fa z l a o lm a durumu. | ar endam | fstk m akam , a rg o. Yava ve a c e le etm eden ; s a l lan arak ; istifini bozmadan.\\ ar engini, {az} Nezle. [D S]|| ar gel, arg o. Yava ol, haddin i bil; ayan d en k al. | ar gelmek, 1. Sz ve dav ran | lardan onuru y a ralan m ak. 2. Gcnn stnde bil ile karlamak.\\ ar gitmek, N orm al tem posun dan d a h a y a v a a lm a k ; y a v a y a p m a k ; a k s a m ak,| ar gn, {azj K u tsal gn. [D | S]|| ar hapis cezas, huk. Alt ay g e e n btn hrriyeti ba lay c cezalar.\\ ar hastalk, Durum u cid d i ve tehlikeli hastalk.| ar hidrojen, ek ird e in d e b ir ntron | bir p ro to n bulunan ve D teryum a d verilen H id ro jen in izotopu.\\ arna gitmek, Z oruna gitmek, krlm ak, gcenm ek. | ar i, alm a a rtla r z o r | ve tehlikeli !.|| ar ii, 1. Z or ve teh likeli ilerd e alan ii. 2. arg o. G en elev kadn.\\ ar ka mak, Sayg snrn a a c a k d e r e c e d e krc kon u m ak,| ar kanl, D av ran lar insan b e z d ire c ek | k a d a r y a v a olan. | ar konumak, Birinin onuru | nu k r a c a k veya onu k k d recek s z le r s y le m ek; h a k a ret etm ek. | ar kayp, o k f a z l a lm | ve y a ra la n m a olmas.\\ ar kre, je o l. Dnyay m eydana g etiren k atm an lardan en ite bulunan sc a k ve a r ksm .| ar lokma, Altndan k alkl| mas ve b a a rlm a s g b ir .|| ar misafir, nem verilen, s a y g d e er misafir.\\ ar otlatm a, B ir m era otunun y arsn d an ounun hay v an lara yedirilmesi.\\ ar para cezas, huk. M iktar f a z la olan p a r a cez a s.| ar sanayi, ekon. retim a r a | larn, m akin e y a p a n m ak in eleri reten sanayi. | | ar semai, miiz. K la s ik Trk m ziinde birinci, ikinci ve drdn c m sralar ayn, m eyan a d v eri len nc m sra d e iik m ak am d a b esteli a r b ir usul. | ar sklet, B az s p o r d a lla rn d a k ilo c a en |

st k a d e m e d e bulunan kategori. | ar sz, S ayg | snrm a a c a k d ereced e, krc, g cen d irici s z ; hakaret.\\ ar su, kim. H idrojen in izotoplarn dan olan D teryum ile O ksijenden m eydan a g elen su ren k ve kvam n da bileik ; D20 | ar su, huk. | Crm. | ar taban, {az} T em bel; vurdum duy | maz. [D S]|| ar tav, {az} S rerken topra s a b a n a y a p a c a k k a d a r am u r h lin d e olan tav. [D S]|| ar top, 1. ap 105 mm 'den byk o la n a teli s i lah. 2. m ec. Toplum da sz g een , etkisi olan k ii; nfuzlu k ii.| ar toprak, Srlm esi z o r bnyesin | d e y zd e otuzdan f a z la kil bulunduran toprak. | a| r uyku, K o la y c a u y an lm ayacak k a d a r dalgn ve derin uyku. | ar ya, Gres. | arbal, [ar+ba-l] sf. 1. (Kii iin) ll davra nan, olgun; ciddi; vakur; dingin; dlek; efendi; mteenni; rabtal; temkinli; vakarl; vakur. 2. (E l bise iin) klasik llerde olan, gze batc, yadr gatc olmayan, arballk, - [ar+ba-l-lk] is. Saygnlk, soylu luk kazandran, olgunluk duygusu veren davran lll; vakar; onurluluk; ciddiyet; arlk; cid dilik; oturakllk, aruk, [aur-ak > ar-uk] {eT} is. Arak. [Mhenn] ardan, [ar-dan] zf. Yava ve dikkatli olarak, arkanh, [ar+kan-l] sf. ve zf. Yava hareket eden, uyuuk. arkanllk, - [ar+kan-l-lk] is. Yava davran ma; uyuukluk, arlam a, [ar-la-ma] is. 1. Misafire ikramda bulun ma; sayg gsterme; itibar etmek. 2. Baz halk oyunlarnn ar oynanan ilk blm. 3. mz. Klasik Trk mziinde Yrk aksak olan ritmik biim. 4. Halk mziinde, dnlerde gelin veya damat kar lamalarnda alnan kvrak hava. 5. Orta oyunun da, oyun balamadan nce zurna ve ifte nara ile alman para, arlam ak, [ar-la-mak] gl. f i [ - r ] [-l() -yor] 1. Misafire itibar edip ikramda bulunmak; elendir mek; ikram etmek; izaz etmek; kabul etmek; konuk etmek; konuklamak; misafir etmek; ululamak. 2. Sayg gstermek, arlanm a, [ar-la-n-ma] is. 1. Arlanmak ii. 2. Kendisine ikram edilme, arlanm ak, [ar-la-n-mak] edil, f i [-r] 1. Arla mak ii uygulanmak. 2. Misafir olduu yerde sayg ve itibar grmek; kendisine ikramda bulunulmak, arlam a, [ar-la--ma] is. Arlamak ii; ar du ruma gelme. arlam ak, [ar-la--mak] d n l.f. [-r ] 1. Arl artmak. 2. m ec. Hz ve temposu yavalamak. 3. ler ba edilemez hle gelmek. 4. (Hasta iin) du rumu ktlemek. 5. (Hamile kadn iin) doumu yaklamak. 6. Hareketlerinde dikkatli ve ll

AI

T M llC tS O M .
arsak2, - [arak > arsak] {az} is. Koyunlarm dourmaya yakm ien memesi. [DS] arsam a, [ar-sa-ma] is. Arsamak ii. arsam ak, [ar-sa-mak] gsz. f . [ - r ] [-s() -y o r] 1. Birine istemediini belli edecek ekilde souk dav ranmak. 2. Yava davranmak; savsaklamak. 3. Kendi grevi olmadn dnmek; yksnmek. 4. {az} (Yiyecek iin) kokmaya, bozulmaya yz tutmak. [DS] arsm m ak, [ar-s-n-mak] {az} dnl. f. [-r ] 1. Bir ii ar bulmak; ar saymak. 2. Yksnmek; angarya saymak. 3. Hakaret saymak; arna git mek; alnmak. [DS] arak, - [e l ar-ak > ar-alc] is. 1. Her trl yass ve deirmi nesne. 2. Deirmen, kirman, ka n, adr gibi alet ve dzeneklere arlk merkezini aa indirmek amacyla taklan ortas delik arlk diskleri. 3. Meme ucunu evreleyen koyu renkli dairesel ksm. 4. bann etrafnda beliren yuvar lak sertlik. 5. adr direinin tepesine konulan de irmi balk. 6. Diz kapa kemii. 7. Emzik ile ie arasna konulan plastik yuvarlak. S arak ta, S a a tlerd e ba lan s stndeki m aay la ba lan t y sa la y a n itm e trna. araklanm a, [arak-la-n-ma] is. Araklanmak ii. araklanm ak, [arak-la-n-mak] dnl. f. [-r ] 1. Arakl hle gelmek, arak taklmak. 2. bann etrafnda yuvarlak bir sertlik olmak. 3. (Ergenlik dnemine giren kz ocuklar iin) gsleri by meye balamak, a, [a-] is. Ama, yukarlara kma ii ve biimi, atrm ak, [an-mak > an--tr-mak > a-tr-mak] {az} gl. f. [-r ] 1. st kapal anlatmak; ima et mek. 2. Dolaysyla duyurmak. [DS] at1, -d [a-mak (alam ak) > a-t] is. 1. lnn ardnda onun iyiliklerini sayan vgl iir; alama; deme; mersiye; sau. 2. Toplum zerinde byk etkisi olan felaketler iin yazlm iir. 3. gnl. A layp szlama; dvnerek feryat etme. 4. Gelin gi den kzm ardndan alaarak sylenen iir. 5. Be bein yksek sesle ve uzun uzun alamas. 0 at etmek, {az} B ir lm dolay sy la s rekli alam ak. [D S]|| at koparm ak, B ir lm d olay sy la s rekli alamak.\\ at tutm ak, lnn ardndan m akam la vc s z le r sylemek.\\ at treni, r a n d a Hz. P eygam berin torunlar H aan ve H sey in in katli y l dnm lerin de dzenlenen dvnm e tren leri. | | at yakm ak, B ir lm veya a ck l o la y iin iir sylemek.\\ at yitirm ek, {az} A ckl bir olay a la y a a la y a anm ak. [DS] at2, [an > a-t] {az} is. ki tarlay birbirinden ay ran set; an. [DS] at, [ang-ut] {az} is. zool. Bir tr rdek; angt. [DS]

davranr olmaya balamak. 7. (Hava, ortam vb. iin) skc ve bunaltc hle gelmek. 8. i karar mak, karamsarlamak. 9. (Yiyecek iin) bozulmaya yz tutmak. 10. (nsan organlar iin) grevini ya pamaz hle gelmek, arlatrma, [ar-la--tr-ma] is. Ar hle getirme eylemi. arlatrmak, [ar-la--tr-mak] gl. f . [ -r ] 1. Ar hle getirmek; arlamasna sebep olmak. 2. m ec. Yavalatmak; hzn azaltmak, arlatma, [ar-la-t-ma] is. Arlatmak ii. arlatmak, [ar-la-t-mak] gl. f [-r ] Arlanmas n salamak. arlay, [ar-la-y-] is. Arlamak ii ve biimi, arlk, - [ar-lk] is. 1. Yerekiminin bir cisim zerindeki etkisi. 2. Ar olma hli; sklet. 3. Ky metli olma hli. 4. Saygya deer olu; vakar; hr met. 5. Skntl ve bunaltc durum. 6. Organlarda ki uyuukluk, hlsizlik veya ar gibi hller. 7. Toplum iinde etkisinin fazla olmas durumu. 8. as. Sefere kan ordunun donatm iin gerekli olan cephane, yiyecek, giyecek vb. malzemelerin tm. 9. Arbal olma hli; vakar. 10. Olan tarafnn gelin olacak kza eyiz hazrl iin verdii para. 11. Yk; sorumluluk; klfet. 12. nem. 13. Yava davranma hli; betaet. 14. {eAT} kram; atiyye; he diye. 15. {az} Btn ev eyas. [DS] 16. {az} Yaylaya karlan eyann tm. [DS] S arln ca altn etmek, Kusursuz ve d e erli olm ak. | ar | ln koymak, stein i e ld e etm ek iin, d iledi i k arar a ld ra b ilm e k iin yetkisin i v e nfuzunu kul lanm ak^ arlk basm ak, U ykuda k b u s grmek.\\ arlk bitirmek, {az} D nden n ce kz ve o lan taraf b ir a ra y a g e le r e k y a p la c a k ileri g r m ek, k a r a r a ba lam ak. [D S]|| arlk kmek, zerine b ir uyuukluk, bir h lsizlik g elm ek, uykusu g elm ek. | arlk kazanm ak, nem bakm ndan ilk | sra la r a gemek.\\ arlk merkezi, 1. fz . B ir cis min biitn n oktalarn a etki eden y e r ekim i kuvve tinin bilekesinin uygulam a noktas. 2. zerinde durulan konunun en n em li noktas, z; a n a fikri.\\ arlk olmak, Yiik olm ak. | arlk verm ek, Btn | dikkatini ve g ayretin i younlatrm ak. arlkl, [ar-lk-l] is. 1. nemi olan. 2. Younla trlm. F e n a rlkl p ro g ra m uygulanyor. arm ak, \eT. kr-mak [T.Tekin] > ar-mak] {eAT} gsz. f. [ -r ] (Hayvan iin) barmak; brmek; anrmak. arra, [Ar. arr > arr I >1] (.a g r ra :) {OsT} is. De neyimsizler; tecrbesizler; acemiler, arrak , - [ar-rak] {az} sf. Az ar; ar sayla bilecek; arca. [DS] arsak 1 - [ar-sa-k] {az} sf. 1. Ar davranan; , yava giden. 2. Topal koyunlardan ibaret sr. [DS]

..........

.139

AI

at, [at-] is. 1. len kiinin ardndan at ya kan ve bu yolda para kazanan kimse; alayc; yas ; saucu. 2. {az} Gelin giden kzn ardndan me ziyetlerini sayp dkerek at yakan ve orada bulu nanlar alatan kimse. [DS] atlama, [at-la-ma] is. len bir kimseyi anmak iin dzenlenen trenlerde yaplan vc szler ve len hakknda yazlan yazlar, atlamak, [a-t-la-mak] [az} g l .f . [ - r ] [-l()-y o r] El kol ve vcut hareketleri ile karsndakini sakn drmak. [DS] atm ak1, [a-t-mak] {az} gsz. f . [- ir ] len kii nin iyiliklerini sayp dkmek. [DS] atmak2, [an-t-mak] {az} gsz. f. [-ir ] Hi grme dii ve bilmedii bir evrede aknlktan ve yol bilmezlikten dolay kendinden gemi gibi evreye baknmak; hayranlkla seyretmek. [DS] aye, [Ar. aye ^ T ] (a:g y e) { OsT} is. ine su bi riken ukur; glck. az1, -z [eT. a-z / a-z > az] is. 1. Vcudun ba ksmnn n alt tarafnda bulunan sindirim sistemi nin balangc, tat alma, nefes alp verme ve ko numa gibi fonksiyonlar yerine getiren organ. 2. gnl. Dudaklarla beraber azn d snr. 3. ine bir ey konup karlan nesnelerin giri ksm; ak lk. K fenin a z . 4. Nehirlerin denizlere dkl dkleri yer. 5. Yollarn birletii yer. 6. Kesici alet lerin keskin taraf. B a n a z . 7. Balang ksm. V adinin a z . 8. Kenar; ky. 9. Defa; ke re; kez; parti. 10. Bo ve ciddi olmayan szler. 11. Konuma biimi, bir meslek mensubunun ifadesi. B rak bu p o litik a c a z la rn . 12. dbl. Bir dilin farkl blgelerde deiik syleyilere dayanan he nz yaz diline gememi konuma biimlerinden her biri. Aydn az. K astam on u az. Erzurum a z . 13. naatlarda kesik koni biimindeki bo luklar. 14. j e o l. Bir volkann krateri. 15. {az} Or mandan alm boz tarla. [DS] 16. {az} Bir hav zaya bakan da yamalar; aklan. [DS] 17. {az} Ekin bierken orak ya da trpancnn bimeye ilk balad yer. [DS] 18. {az} Birka tarlann bir arada bulunduu tarm blgesi. [DS] 19. {az} U ; kenar; ky. [DS] 20. {az} Budanan ba ubuunun gze kadar kuruyan ksm. [DS] 21. {az} miiz. Mu siki makam; ezgi. [DS] S az aza, H i b o y e r k alm ay a cak k a d a r dolu olm ak. | az akl, dbl. | Sesleri ka rrk en a lt ve st en en in birbirinden ayrlm a durum u; s e s yolunun a k lk d erecesi. | | az aks, B alklarn o lta i n elerim ka rrk en balklarn azn a m a kta ku llan dklar y a y l tel. | | az ars, tp. o cu k la rd a g r len az yaralar.\\ az aza verm ek, 1. B irbirin e y a kn durup gizli gizli konum ak. 2. {az} en e yartrm ak. [D S]|| az alkanl, o k sylem ekten vey a b a k a p s i kolojik etk iler altn da bellen m i b ir sz, dnce

m ahsul olm akszn y er li y ersiz tek ra r etm e duru m u; d il pelesen gi.]] az aram ak, Tuzak so ru la rla birinin niyetini, srrn r e n e c e k e k ild e kon u m ak,| aza tat, boaza feryat, Y iyeceklerin a z l | ]] az atm ak, vnmek]] az avlam ak, {az} Birinin b ir kon u da n e dndn ren m ek; az aram ak. [D S]|| az ayrm ak, {az} A ptal a p tal bakm ak. [D S]|| az ba, {az} 1. uval azn b a lam ak ta kullanlan ip vey a sicim . 2. H arm an d a ki kzlerin sa p y em elerin i n lem ek iin a z la rn a b a lan an ip. 3. G relerd e dev elerin a z la r n ba lam ak ta kullanlan ip. 4. Yalanc a h id e v eri len cret, rvet. 5. stenilen b ir kzn verilm esin e k ar kan y a kn la rn a e r k e k ta rafn ca verilen h e diye. [D S]|| az birlii etmek, A n laarak, o rta k la a davranm ak]] az bozukluu, H ak aret etm e, kfr etm e, ayp say lan s z le ri sy lem ey i a lk a n lk edinm i o lm a hli]] az burun birbirine ka rm ak, Yznde yorgun lu k v e fk e izleri bulun m ak]] az dabts, {az} K on u m a biim i; a n la tm tarz. [D S]|| azda dalmak, (Y iyecek m a d d e si iin) o k taze ve yu m u ak olm ak. | az dad, | {az} B kkn lk; usan. [D S]|| az datmak, {az} A zna g elen i s y lem ek ; k fretm ek; a z bozm ak. [D S]|| az dala, K arlkl atm a; szl k a v g a ; k rc s z le rle y a p la n kavga]] azdan aza, Szl o la ra k, h erk es birb irin e s y ley er ek yaylm ak]] azdan aza dmek, {az} H erk es tarafndan duyulm ak; d ile dm ek. [D S]|| azdan dolma, (T fe k , top vb. sila h iin) baru t v e sam an n namlunun azndan sra y la y erletirild i i ve sktrld tr den olan. | azdan gububuk akm ak, {az} ok | irkin, i ren s z le r sylem ek. [D S]|| azdan kapm a, D in ley erek bilg i edinm e]] az davts, {az} K on u m a biim i; anlatm tarz. [D S]|| az deiiklii, Uzun s red ir y en ilen y em ek lerd e bir d e iik lik yap m a]] az deitirmek, Yerine ve zam an n a g r e sy led iklerin i deitirm ek, y a la n sylem ek. | az dil verm em ek, A r h a stalk d o la | y sy la kon uam am ak]] az dolusu, A zdan k a b ile c e k kadar, azn a la b ild i i kad ar]] az emek, {az} B ir kiinin szlerin i a la y l biim d e sylem ek. [D S]|| az ellemek, {az} Birinin b ir kon u da ne dndn ren m ek; a z aram ak. [D S]|| az eskitmek, B o y e r e ayn e y le ri tek ra r ed ip du r mak.]] az etmek, {az} G e re i s y lem em ek ; i ten konum am ak. [D S]|| az gevelemek, {az} S z c e s a r e t g sterip d e tam o la r a k syleyem em ek. [D S]|| az geveklii, Sr tutam am ak, b o b o a z lk]] az khyas, B akasn n kon u m asn a karp onu istedi i g ib i kon um aya yn len dirm eye a l an]] az kalabal, K an d rm ak iin birbirin i tutmaz ve a b u k a b u k sylen en szler]] az ka labalna getirmek, abu k a b u k k o n u a ra k b iri ni kan drm aya y elten m ek]] az karas, K on u m ak su retiyle y a p la n bozgunculuk, fitn e]] az kavaf,

AI

O l M I f C t M .4 0
A z bolu u n da m eydan a g elen nller: lal, lel, ll, lil, lol, ll, lul, ll.| az yoklam ak, 1. Sylen | m esi g er ek en ey leri s y letec e k e k ild e konum ak. 2. {az} D nce y o k la m a k ; az aram ak. [D S]|| az yorm ak, B o y e r e konum ak. | aza alnma | dk, o k ar, irkin. | aza alnm am ak, B a h si | gem em ek, s z edilm em ek]\ aza alnmaz, Sy lenm esi ayp, o k k a b a v e irkin sz, kfr.\\ aza almak, Anmak, szn etm ek. | aza almam ak, | B ahsetm em ek, szn etm em ek. | aza dmek, | H erk es tarafn dan h a k k n d a konuulur o lm a k; d e dikodusu yaplmak.\\ aza ip lmek, {az} Birinin b ir kon u da n e dndn ren m ek; az a r a m ak. [D S]|| aza kom ak, {az} Yemek. [D S]|| az ak, 1. S a f; a k n ; b u d a la ; a v an ak ; aptal. 2. B o b o a z ; g ev e z e ; s r tutnaz. 3. K a p ak sz du var d o la b. 3. {az} H rsz. [DS] 4. {az} K erpeten . [D S]|| az ak ayran delisi, G rd h er ey i akn lk la sey red en ; a lk la a n .| az ak kalmak, akn | lktan a p ta la d n m ek; h a y r e t etmek.\\ az aya, gz aya bakm ak, Yaplan ite elem a n lar d zensiz y erletirm ek ; r a s g e le yapm ak. | az ayrl | mak, {az} B ir ey i hayran hayran d in lem ek veya seyretm ek. [D S]|| az bir, B ir k on u d a ayn ey i s y lem ek iin an lam o la n kim selerin ifa d e birli i.| az bir kar ak kalmak, aknlktan d o | nup kalm ak. | az bouna, {az} B o y e r e ; fa y d a | sz ; bou bouna. [D S]|| az bozuk, Kfrbaz, s vp saym ay a lk a n lk edilm i]] az bozulmak, K a b a ve kfrl kon u m aya balamak.\\ az b ur nu yerinde, Yakkl, g zel.| az byk, K endini | o k m etheden, a r vnen. ||az iri anana dnmek, Az kuruyup aclamak.\\ az dili ba lanmak, K orku, h ey ecan ve znt g ib i eitli etki le r altn d a k a la r a k kon u am az olm ak]] az dili kurum ak, U sanncaya k a d a r b ir ey i tek ra rla m ak.| az dolu, {az} K a b a kon u an ; svm eyi huy | edinm i. [D S]|| az esenli, {az} Azndan d u a e k s ik olm ay an ; tatl dilli kim se. [D S]|| az eri, Uursuz]] az gevek, Sr sa k la m a z ; geveze. | az | gzel, {az} K ib a r kon u an ; terbiy eli konuan. [D S]|| az havada, Olup biten den habersiz]] az k ara, I. {az} F itn eci; a r a bozu cu ; ded ikod u cu ; kovcu. 2. K t h a b e r le r veren ; b y le h a b er le ri ulatrm aktan zev k alan. 3. K a v g a c; dvken. 4. Yalanc. 5. iftirac. 6. E vlen m e a n d a o lu p d a ev len em em i kim se. 7. Toy; henz olgunlam am . 8. Yabanc. 9. T arikat dn da o la n kim se. 10. S o f ta; m utaassp. 11. T opran yzn deki a tla k la rd a biriken su. [D S]|| az k ara olmak, {az} S zle b o zu lm ak; susturulm ak; utandrlm ak. [D S]|| az ke netli, S r sa k la m a sn bilen ]] az keli, {az} 1. Yerli y ersiz kon u an ; tatsz s z le r s y ley en ; can sk c s z le r eden. 2. B ob o a z . 3. B ecerik siz ; bu d ala. 4. K onuurken aznn iki y an n a tkrk top lan an kim se. [D S]|| az kilitlenmek, {az} Sz

{az} G ev eze; a len e. [D S]|| az kaba, {az} Testiye su k oy m ak iin huni y erin e kullanlan su k a b a p a r a s . [D S]|| az kaval, B irin i k an d r m ak iin o k kon u an . \\ az kavgas, S a d e c e s z lerle y a p la n kavga. | az kiras, {az} R am azan da | y e m e k veren kim senin, d a v etlilere y em ek son u n da v erdi i p a r a ; di kiras. [D S]|| az kokusu, 1. B i rinin ekilm ez, sknt veren s z leri ve istekleri. 2. {az} K f r; iren ve kt sz. [D S]|| az kul lanmak, T a r a f tu tacak biim d e veya k a r s a la y a c a k e k ild e g e r e i sa p tra ra k konum ak. | az | kuruluu, tp. ou nlukla y a lla rd a ve p sik o p a t la r d a g r len tkrk salgsn n azl. | azlan | uymak, F a rk l kiilerin ayn o la y h akk n d a s y le d ik leri birbirin i tutmak, d estek lem ek,| az m arj, | m atb. K itap la rd a d k en a r boluu. | az nian, | S z le y a p la n nian ; s z kesme.\\ az retm ek, {az} t verm ek; a k l verm ek. [D S]|| az knm ek, {az} B ir kiinin sz lerin i a la y l b iim d e s y lem ek. [D S]|| az persengi (pelesengi), Zaman z am an y ersiz o la r a k tekrarlan an sz. | az salla | m ak, B o a zam an h a rca m a k ; oyalan m ak. | az | satm ak, vnmek, yksekten atm ak. | az suyu, | S alya, tkrk.\\ az akas, S zle taklm a.| az | tad, 1. D irlik dzen lik iin d e y a a m a k ; ra h a t; hu zu r; afiyet, sa lk ; enlik. 2. {az} fo lk . N ian ve d n lerde olan tarafnn kz evin e g n d erd i i tatl, e k e r ve er ez cinsi hediyeler. [DS] 3. B a y ram larda, nianlnn o la n tarafn a g n d erd i i hediyeler. 4. lm gn, l evin e g elen k ad n la ra verilen helva, ekm ek, e rb et vb. eyler. 5. {az} f o lk . G z aydna, teb rike g e le n le r e tutulan eker. [DS] 6. {az} En o k sev ilen ve y en m esi iin en s o n a braklan yem ek. [D S]|| az tad ile satmak, {az} Uygun fiy a tla satm ak. [D S]|| az tad ver mek, {az} yi b ir ey v aat etm ek. [D S]|| az tady la, Huzur ve gvenlik iinde.\\ az tam buras alm ak, 1. S zle o y alam a y a a lm a k; b o b o a z lk etm ek. 2. Souktan en esi b irb irin e v u racak ek ild e titrem ek.| az tatll, {az} N ian treninden | so n r a o la n tarafn dan a rlla r a iirilen erb et y a d a e k e r li kahve. [D S]|| az ttn, A zda i n em ek iin retilm i ttn. | az vermek, {az} 1. | t verm ek; a k l verm ek; kkrtm ak. 2. Sz ver m ek ; v aatte bulunmak. 3. B ye kar g elm ek ; k a r lk verm ek. 4. Sr verm ek; a a vurmak. 5. B itkilerin kkn e to p rak doldurm ak. 6. K es ic i a le tin azn a yen iden elik koydu rtm ak; elikletm ek ; azlatm ak. [D S]|| az yanam ak, {az} B ir kii nin szlerin i alayl biim d e sylem ek. [D S]|| az yapm ak, 1. K arsn d akin i kan d rm ak iin dn d klerin den fa r k l konum ak. 2. (K ye eh ird en d nen kii iin) dzgn d ille konum ak]] az yar, A z suyu; tkrk.\\ Az yer, yz utanr. Rvet a la n kii m uhatabnn ricasn ken din e a r d a g e l s e y erin e g etirm ek zorundadr]] az nls, dbl.

I M I I t l M .1 4 1

A I

syleyem em ek. [D S]|| az kilitli, 1. Sr saklam asn bilen. 2. {az} Alt ve st du da beyazl at. [D S]|| az ky emesi, o k konum ay sev en ; kfrl ve irkin s z le r ed en .| az kulana yakn, {az} | U yank; a kl b a n d a ; an lay h [D S].|| az kulakla rna varm ak, o k sevinm ek, sev in ci d av ran la rndan b e lli olm ak. j az liman, {az} A zna k a | d a r dolu. [D S]|| azm kurusun, S ylediklerin den o k p im an olm ann ifad esi. | (birinin adm) azna | abdestle alm ak, B irin den say g ile bahsetmek.\\ azna bakakalm ak, K on u an birin i hay ran lkla dinlem ek. | (birinin) azna bakm ak, 1. K a rsn | dakinin s y ley ece i sz m era k la beklem ek. 2. B i rinin direktiflerin e g r e h a rek et etm ek .| azna | baktrm ak, K en disin i z ev k ve h ey e ca n la dinlet m ek; etkili ve g zel konumak.]] azna bir p a r mak bal alm ak, H ou n a g id e c e k v a atlerle kan d rp oyalam ak. | azna bir ey koymam olmak, | ok a o lm a k ; h ib ir e y y em em i olmak.]] azna bir zeytin verip ardna tulum koymak, Verdii az bir e y e k a r lk byk b ir k a r b e k lem ek ; az verip o k ummak.]] azna bir zeytin verip altna tulum tutm ak, Verdii az b ir e y e k a rlk byiik bir k a r b e k lem ek ; a z verip o k ummak.]] azna deve tepmek, {az} B ir tartm ada g er ek en k a r l verem em ek ; susm ak. [DS]|j (bir ey) azna dmek, {az} H ad d in e d m ek; y a p ab ilm ek . [DS] | azna etmek, B ir kim seye kar k a b a ve saygsz | davranmak.]] azna geldii gibi, Szn kim lere d oku nacan veya n eye m al o la ca n dnm e den; dnp tanmadan.]] azna geleni syle mek, D nm eden konumak.]] azna gem vur mak, Susturmak, konum asn en gellem ek. | azna | gre olmak, B a ed e b ilec ek , b a a r a b ile c e k du rum da olmak.]] azna k adar, y ic e d olu ; tka b a sa.]] azna kemik atm ak, R vete alm kiiye az bir ey v er ere k b ir m ddet oyalan m asn s a la mak.]] azna kilit vurm ak, K on u m am ak; sr v er memek.]] azna kira istemek, S ylen m esi istenen eyi sy lem ek te n azlan m ak; kendini a ra satm ak. | | azna layk, Z evk ve d a m a k tadn a uygun lezzette bir yiyecek. | azna yknmek, Birinin kon u | m alarn a la y l b iim d e tekrarlam ak.]] Azna sa lk! o k g zel syledin. an lam n da be en m e s z.]] azna sakz olm ak, S ylem ekten v e d ed ik o dusunu yapm aktan vazgem em ek.]] azna srm e mek, H i yem em ek, tadn a b ile bakm am ak]] az na ta almak, Sylem eyip s a b r la su sm ak.| azna | tat bulamak, nceden y a p t b ir iten kazan l km ak ve ayn ii y a p m a y srdrmek.]] azna tkrmek, Kfretm ek, svmek.]] azna verilme sini beklemek, H az ra k on m ak istem ek; h azrlk srasn da em ek v erm eden y a ra rlan m a y ummak.]] azna vur lokmasn al, (K ii iin) o k uysal ve sessiz; ciz .| azna yakm am ak, K on u an kim | senin toplum iin deki y erin e g re, itibarn a uygun

d ec e k e k ild e konum adn belirtmek.]] azna yzne bulatrm ak, B ecerik siz lik gsterm ek.]] aznda bakla slanmam ak, S r saklayamamak.\] aznda bymek, S evm edii iin v ey a b a k a olum suz se b ep lerd en dolay b ir y iy ec e i azn da i n em ek f a k a t yutam am ak.]] aznda gevelemek, B ir e y le r an latm aya alm ak, f a k a t b ir trl a s l konuyu sy ley em em ek .| (birinin) azndan, 1. | Duyduu kim senin ifad esin e g r e konum ak. 2. B ir bakasn n adna.]] azndan baklay karm ak, S abrszlk ed ip g izled i i ey i sylem ek. | azndan | bal akm ak, o k h o kon u m ak; dinleyenlerin s klm adan zev k le d in ley eb ilece i slpta kon u mak.]] azndan burnundan getirmek, Yaptna pim an etm ek; o k d a h a p a h a ly a detm ek. | a | zndan kan kula duymamak, Tartm adan, dnm eden kon u m ak; h a k a ret etmek.]] azndan t km am ak, H ib ir ey sylem em ek, kon um a mak.]] azndan dklmek, 1. S y lem ek istem edii eylerin kon um alarndan anlalm as. 2. D n dklerin i doru drst ifa d e edem em ek. | azndan | drmemek, Sk sk tek ra r etm ek.| azndan gi | rip burnundan kmak, k n a etm ek, raz etm ek iin o k d il dkmek.]] azndan karm ak, S y le m ek istem edii h ld e b o bu lu n arak s y ley iv er mek.]] azndan konumak, B irin i taklit e d e r e k veya onun ad n a konumak.]] azndan laf alm ak, lg isi olm ayan e y le r konuurken a sl ren ilm ek istenen ey i syletiverm ek. | azndan la f kapm ak, | Birinin sy led iklerin d en u stalkla y a ra rla n p g iz le dii ey i ren m ek.| azndan lafn dirhemle | kmas, K onum as iin byk g a y ret edilm esin e ra m en o k nazl kon u m ak; z o r la konuturmak.]] azndan lokmasn almak, H akkm elinden a l m ak, g a sp etmek.]] azndan yel alsn, Kt bir ihtim alden ba h sed ild i i zam an "Olayn vuku bu l m am as ve s a d e c e s z d e k a lm a s" dile in d e bu lunmak.]] Aznda torba m v a r? N iin konum u yorsun?]] aznda tkr kurum ak, U sanncay a k a d a r tek ra r e d e r e k sy lem i olmak.]] Azn fal ola! fazf G e le c e e ilikin o la r a k sylen en b ir d i lein y a d a szn doru km as iin sylen en b ir tem enni sz. [D S]|| Azn aacana, gzn a! Uyank bulunm ay em retm ek iin sylenir. | azn | ap gzn yum m ak, fkeden sylediklerin in sonunu dnm eden konum ak, b a r m a k | azn | am ak, 1. K onum aya b alam ak. 2. A zarlam ak. 3. F rsa t deerlen direm em ek, a p ta l a p tal seyretm ek. | | azn am am ak, K onum am ak, tek k elim e s y le m em ek, susm ak. | (birine) azn atrm ak, i. G iz | ledi i ey leri syletm ek. 2. Birinin h o a g itm ey ecek e y le r sy lem esin e s e b e p olm ak. | azn atrm a | mak, B irinin kon um asna h i fr s a t vermemek.]] (birinin) azn balatm ak, {az} Byletm ek. [D S]|| azn bak am am ak, zntden ve en d i ed en k o n u a ca k durumu o lm a m a k; kon u am a-

AI

I M

I M

.:

m a k .| azn bozmak, I. K a b a ve irkin s z le r sy | lem ek. 2. {az}] H e r ey i a a vurmak. [DS 3. (At iin) g em in e ald r etm eden d iled i i y e r e gitm ek. 4. {azj Tatlnn zerine ek i bir ey yem ek. [D S]|| azn aram ba pazarna evirm ek, D v erek azm , yiiznii y a ra la m a k . | azn dilini bala | mak, K on u am ayacak, cev a p v erem ey ecek durum a getirm ek. | azn gegelemek, {az} 1. Birinin sy | lediklerin i alayl b iim d e tekrarlam ak. 2. K e k e le mek. [D S]|| azn geveletmek, {az} L a f k artr m ak; sz g evelem ek. [D S]|| azn h ayra am ak, K t s z le r s y lem ey e ba la y an birin e iyi s z ler s y lem esi iin ikazd a bulunmak.\\ azn slatmak, k i im ek.| azn kapam ak, 1. (Konuan ken disi | iin) susm ak. 2. (K ar t a r a f iin) susturm ak. 3. Rvet v er ere k susm asn sa lam ak. [ azn kiraya | vermek, K on u m a ortam n da suskun du rm ak; s r a r edildi i h ld e b ir trl kon um am akta diren m ek .| azn koklamak, Yalvarm ak, m innet et| m ek.| (birinin) azn kullanmak, B aka sn a ait | fik ir le r i kendisininm i g ib i s y lem ek .| aznn a | olmamak, Sz ed ilen kiiyi k k grmek.\\ az nn iine bakm ak, Birinin konum asn dikkatle dinlemek.\\ aznn iine baktrm ak, E tkili ve g z e l kon um ak; kon u m as se v iler ek dinlenmek.\\ aznn iine girmek, o k y a k la m a k ; y a kn dur m ak^ aznn kalayn verm ek, argo. H a k ettii cev a b verm ek; l l davran m aya m ecb u r etm ek. | | aznn ka olm amak, 1. Szn b ile ed em ey e c e i k a d a r d e erli nesn e olm ak. 2. B ec er em ey e c e i nitelikte b ir iy.|| aznn kaytann ekmek, argo. 1. Kt s z le r sylem eyi kesm ek. 2. G evezeli i b ra k m a k .| aznn kokusunu dinlemek, Birinin | dayan lm az davran larn a katlan m ak,| aznn | mhryle, Orulu olarak. | aznn payn almak, | H a k ettii cev a b alm olm ak. | aznn payn | verm ek, B irin e h a k ettii cev a b vermek.\\ aznn perhizi yok, A zna g elen i s y ler; s y ley ece k ler i nin seim in i y ap m az.| aznn suyu akm ak, ok | im renm ek, id d etle arzu etm ek. | aznn suyunu | aktmak, ok imrendirmek.\\ aznn tad bozul mak, R ahat, huzur ve dzeni k alm am ak .| aznn | tadn alm ak, K t bir deneyim y a a m a k \ aznn | tadn bilmek, H er eyin iyisini ve gzelini bilip bu lm ak ve bu nlardan zev k alm ak. | aznn tad | kam ak, Rahat, huzur ve dzeni kalm am ak. I A I zn peyim. Sevin dirici bir h a b e r verdiin iin teekk r ed e r im . an lam n da kullanlr.'^ azn poyraza am ak, argo. 1. Umduunu bu lam am ak. 2. Zrt kalmak.\\ azn sangtmak, {az} ki tarafn a akn akn baknm ak. [D S]|| azn sk tutmak, Sr saklamak.\\ azn silmek, {az} B ir konu hakkn da s z sy lem em ey e veya ie barm am aya k a r a r verm ek. [D S]|| azn sulandrmak, im ren dirm ek^ Azn topla! D ikkatli konu, kt s z sylyorsu n." an lam n da uyar.| azn tu ta )

m am ak, 1. Szn d o u ra ca so n u lar dnm e den konum ak. 2. Sr saklay am am ak. \ azn tut \ mak, leri g e r i kon u m am ak; dikkatli kon u m ak veya h i kon u m am ak^ azn yaym ak, {az} Yer siz ve o k konum ak. [D S]|| azn yaya yaya ko numak, S y led ikleriy le vndn belli e d e rek konum ak. | azn yorm ak, B o y e r e kon um ak; | sylediklerin in etkisini grem em ek . | azm yu | mak, {az} B ir konu h akkn d a s z sy lem em ey e veya ie k arm a m ay a k a r a r verm ek. [D S]|| azn kurusun, K t sy ley en lere, o la y la r kt ye ek en le r e bedda.\\ azn laf yapm as, G zel ve etkili kon um a,| Azn souya! l, g e b e r " anlam nda | b ir beddua.\\ Azn v ar olsun! Birinin iyi konutu unu, doruyu sy led i in i ifa d e iin s y len ir.| az | oynam ak, A ralksz o la r a k b ir e y le r y em ek. | az | paa olmak, argo. o k n eeli v e keyifli olmak.\\ az pek, Sr sa k la m a sn bilir; ketum. | az pis, | A k s a k konum ay ve kfretm eyi a lk an lk edinm i.| az sk, Sr sa k la m a sn b ilir; ketum.\\ | az sulanmak, m ren m ek; can ekm ek, | az st | kokmak, G en, toy, deneyim siz olm ak. | az tene | keyle kapl olm ak, o k a c ve s c a k y iy ec e k ler e kar duyarsz olmak.\\ Az torba deil ki bze sin. K on u m asn a ve d ed ikod u y a p m a sn a en g el o lm a k mmkn deil.\\ az var, dili yok, Sessiz, sakin, uyumlu; y u m u ak huylu. | az varm am ak, | S ylem eye ii elv erm em ek; a k la m a y a gnl raz olmamak.\\ az yanm ak, o k z a r a r g rm ek ; p i m an o la c a k e k ild e z a r a r g rm ek ve bundan ders alm ak. | (birinin) azyla konumak, B akasn n | s y led i i s z leri tek ra rla m a k veya onun fik rin i ken di fik riy m i g ib i kommak.\\ azyla ku tut mak, H er trl b e c e r i ve hneri gstermek\\ az yonlu, {az} Az uurlu; sz hayrl kim se. [D S]|| az yukar, 1. Srt st. 2. {az} S ataca m ala o k p a r a isteyen; p a z a rl y u k a rd a tutan. [D S]|| az yumuk, {az} 1. i kym al b ir tiir b rek. 2. Sessiz; sa k in ; g eim li. 3. Sr saklam asn bilen ; ketum. [D S]|| az yumulu, 1. Sr sa k la m a s n bilen. 2. {az} S klgan ; s z syleyem eyen. [DS] az2, [eT. auz] is. Memelilerde doumu takip eden gnlerde st bezleri tarafndan retilen baklk elerince zengin sarmtrak st; yeni douran hayvann ilk st; {eT} (ayn) [Mlenn], azdan, [az-dan] zf. (Haber, bildirmek iin) szl olarak; ifahen, azlama, [az-la-ma] is. 1. Azlamak ii. 2. {az} Tarlada kazlacak yer ile kazlan yerin balangc arasndaki genilik. [DS] azlamak, [az-la-mak] gl. f . [-r ] [-l()-y o r] 1. Birine bir konuda talimat vermek, tte bulun mak. 2. Balanan ii bitirmeye yaklamak; kolay lamak. 3. Biri dierinin iine girecek iki nesneyi gemeyi kolaylatrmak iin kar karya getir mek. 4. Bir boaza, bir koya girecek olan deniz

S M . 143

AL

tatn girii ortalayacak ekilde ynlendirmek. 5. {az} Hazrlamak; hazr etmek. [DS] 6. Bir aa veya kereste zerinde balta vb. kesici arala, kesi lecek yeri belirlemek iin hafif birka vuru yapa rak entik amak. 7. {az} Birine bir i balamak. [DS] 8. {az} Hazrlamak; hazr etmek. [DS] 9. {az} Yolcu etmek; uurlamak. [DS] 10. {az} S ry otlaa, yaylaya srmek. [DS] 11. {az} Sula ma suyunu ynlendirmek; bir baka yne evir mek. [DS] 12. {az} t vermek; gerekli eyleri sylemek. [DS] 13. {az} Yemein stnden ye mek. [DS] 14. {az} Bir aracn az ksmm onar mak. [DS] 15. {az} gsz. f. (Bitki iin) yeermek; bymeye balamak. [DS] azlandrma, [az-la-n-dr-ma] is. 1. Azlandrmak ii. 2. ki damarn veya sindirim kanal para snn birlemesi, azlandrmak, [az-la-n-dr-mak] gl. f. [-r] Azlanmasn salamak; azlanmasna neden ol mak. azlanmak, [az-la-n-mak] {eAT} dnl. f . [-r] A za almak. azlama, [az-la--ma] is. 1. Azlamak ii. 2. tp. ki damarn i ie gemesi, iki sinir lifinin bir birine yaslanmas. azlamak1, [az-la--mak] dnl. f. [-r] 1. Az durumuna gelmek. 2. tp. Ameliyatla iki damar ve ya mide ve barsak balants birbiri iine ge mek. azlamak2, [az-la--mak] {az} ite, f . [-r] 1. Szlemek; anlamak. 2. ( iin) bitmesi kolay lamak; sonuna yaklamak; az kalmak. 3. Zaman; sras gelmek. [DS] azlatma, [az-la-t-ma] is. Azlatmak ii. azlatmak, [az-la-t-mak] gl. f. [-r] 1. Keskinlii kaybolmu bir kesici aleti bilemek. 2. {az} Kesici aletin azna yeniden elik kaynattrmak; elikletmek. [DS] 3. {az} Denk getirmek; yoluna koymak. [DS]

{az} Bir eyin balad yer. [DS] 11. {az} Yayk mleinin altna konulan deri kapak. [DS] 12. {az} St szerken huni iine konulan ince bez. [DS] 13. {az} Kuzu ve olaklarn emmemeleri iin azlarna taklan tel veya kirpi dikeninden yapl m kafes; burunsalk. [DS] 14. {az} Emzik. [DS] 15. {az} Su arknn sulanan yere alan ksm; ark ba; su yolu. [DS] 16. {az} Bellenirken belin top rakta at ilk ukur; belleme derinlii. [DS] 17. {az} Fidan dikmek iin alan ukur. [DS] 18. {az} Odun ktn paralarken alan yark. [DS] 19. {az} Dokumaclkta, mekiin ilemesi iin braklan boluk. [DS] 20. {az} Hazrlk. [DS] 21. {az} Be ile ipliin hepsi. [DS] 22. {az} Dzgn konuma; laf etme. [DS] 23. {az} Sra; dzen. [DS] 24. {az} sf. (Sulama suyu iin) bir kiinin sulamada ynetebilecei miktarda l bi rimi. [DS] S azlk am ak, {az} B ir eye ba lang yapmak. [D S]|| azlk almak, {az} Tarla ya, tavalara su yolu amak. [D S]|| azlk denei, {az} D okuma tezghnda arlar ayrmakta kul lanlan tahta. [D S]|| azlk erisi, {az} Dokuma tezghnda ipliin bir tarafnn gerilip dier taraf nn geveyip sarkmas durumu. [DS] azlk, [az-lk-] is. Azlk yapan veya satan
kimse. azlklamak, [az-lk-la-mak] {az} gl. f. [-r] [-l()-yor] Doru yolu gstermek. [DS] azotu, [az+ot (ate) > az+ot-u] is. Eskiden azdan dolma silahlarn atelenmesi srasnda falya deliine konulan ve atelemeyi salayan madde, azs, [az-s] sf. 1. Aza benzer; az gibi. 2. dbl. (Ses iin) art daman kalkarak geniz boluunu kapatmas suretiyle n damak, azn yan eperleri, dudaklar ve dil ile evrili bolukta meydana gelen, azsl, [az-s-1] sf. dbl. Az boluunda meydana gelen sesler. azslama, [az-s-la--ma] is. dbl. Geniz sesinin az sesine dnmesi,

azl, [az-l] sf. 1. Az bulunan; az sahibi olan. azslamak, [az-s-la--mak] dnl. f [-r] dbl. 2. Belirtilen nitelikte aza sahip olan. ki azl Geniz sesi olmaktan kmak, tfek, kei azl, susak azl, om azl. azsz, [az-sz] sf. 1. Az olmayan. 2. {az} Sz sylemesini beceremeyen. [DS] azlk, - [az-lk] is. 1. Sigara veya puro imek iin kullanlan aa veya kehribardan yaplm ii azszlk, - [az-sz-lk] is. tp. Doutan az delikli ara; ubuk; takm; zvana. 2. Nargile mayokluu. pucunun aza gelen ksmndaki para; emzik. 3. ail, [Far. l J-iT ] (a:gi:l) { OsT} is. Gz ucuyla Kuyu azlarna konulan yuvarlak ta, beton veya bakma. metal bilezik. 4. Hayvanlarn srmamas veya za aite, [Far. aten (bulanmak) > ate uAiT] (a:rarl ot yememeleri iin azlarna geirilen tel ka fes veya torba. 5. Telefonun konumalar aktaran gate) {OsT} sf. agate. ksm; ahize. 6. Borularn veya hortumlarn ucun ala, [a-la] {az} (a la ) is. Tarla, ba, bahe gibi daki metal para. 7. Meyve kfelerinin stne ko yerlerin etrafna hayvanlarn girmemesi iin al nulan dal ve yaprak paralarndan yaplan rt. 8. rpdan veya srklarn uzunlamasna konulmasyla Ekmek piirilirken frnn azna konulan bir mik yaplan engel. [DS] tar odun paras. 9. Sv koymaya yarayan huni. 10. alak, [a-la-k] {eT} sf. 1. Eksik. [Mhenn] 2. {az}

AL

IHUffliffSKb.

Olur olmaz her eye alayan; sulu gzl. [DS] 3. {az} Oyunbozan; mzk. [DS] 4. {az} Asma budanrken ubuun kesilen yerinden akan su; asma zsuyu. [DS] 5. {az} Issz; tenha; bo. [DS] alal1, [Ar. alel > all alar arasndan akan sular. alal2, [Ar. ull > all

(agl:l) {OsT} is. A(agl.l) {OsT} is. Eski

alant, [ala-n-t] is. Alak sesle hafif hafif alama durumu. alarca, [ala-r-ca] {az} is. 1. Sahip olduu eyleri olduundan daha az gsterip kendine andran kimse. 2. Olur olmaz her eye alayan kimse. 3. Tenha yerlerde yaadna ve aladna inanlan grnmez varlk; bir tr eytan. [DS] alam a1, [a-la--ma] is. 1. A hline gelme duru mu; a oluturma. 2. kim. Zincirleme olarak polimerlerin birbirine balanmas. alam a2, [ala--ma] is. Alamak ii; birlikte ya plan alama ii. alam ak1, [a-la--mak] dnl. f. [-r] A durumu na gelmek; a oluturmak; bir a oluturacak ekil de birbirine balanmak. alamak2, [ala--mak] ite, f. [-r] 1. Birlikte alamak. 2. dnl. Durumundan srekli bir yakn ma iinde olmak. 3. gsz. mec. Alama sesine ben zer sesler karmak. alat, [Ar. galat > alat i M (agl. t) {OsT} is. Yan fcl] llar; hatalar, alat, [ala-t-] is. tiy. Ackl sahneleri bulunan ti yatro eseri; trajedi, alatc, [ala-t--c] sf. (Durum iin) alamaya sebep olacak. alatm a, [a-la-t-ma] is. Alatmak ii. alatm ak, [ala-t-mak] gl. f. [-r] Birinin alamas na yol amak. alayan1 [ala-y-an] is. Alama iini yapan. , alayan2, [ala-y-an] {az} is. Dolu yamadan bir ka dakika nce duyulan uultulu ses. [DS] alayc, [ala-y-c] is. Bir lnn arkasndan para ile tutulmu yaslar; at kadn; yas, alayk, - [ala-y-k] {az} sf. 1. Alad hlinden belli olan; kederli. 2. Yerli yersiz ok alayan. [DS] alay, [ala-y-] is. 1. Alama eylemi. 2. Alama biimi. 3. mec. ikyet etme; szlanma; feryat, alaz , [ala-mak > ala-z] {az} sf. 1. Olur olmaz eylere alayan kimse; sulu gz. 2. Oyunbozan; mzk. [DS] alaz2, [Ar. alz (kaba) > alz] (agla:z) {OsT} sf. ok irkin; pek kaba; pek yakksz, alazlam ak, [ala-z-la-mak] {az} gsz. f. [-r] [-l()yor] Mzklk ederek alamakl olmak. [DS] alazlanm ak, [ala-z-la-n-mak] {az} dnl. f. [-r] Mzklk etmek. [DS alazlk, - [ala-z-lk] is. Mzklk; oyunbozan lk. aleb, [Ar. lib > aleb {OsT} sf. 1. Daha kuv vetli; en kuvvetli. 2. Daha ok; pek ok; en ok. S agleb-i ihtiml, En yksek olaslk. | agleb-i zu | hur, Olaan. alebiyet, [Ar. aleb > alebiyyet o - J i l ] {OsT} is. 1.

den mahkm veya klelerin boyunlarna ve bilek lerine balanan demir halkalar; kelepeler; pranga lar. alam a, [a-la-ma] is. 1. Alama eylemi. 2. Bir znt, korku ve acdan tr duygusunu gzya dkerek veya sesle ifade etme. 3. Hlinden ikyet i olma; yaknma; dert yanma. S alam a duvar,

K uds n Romallarca yklndan dolay Yahudilerin her Cuma gelip nnde aladklar Harem '-erif yaknndaki kmaz sokakta bulunan du var.\\ alam a duvarna dnmek, H erkesin gelip dert yanmasndan yakasn kurtaramamak. alam ak1, [eT. -la-mak > a-la-mak > a-la-mak] gsz. f. [-r] 1. Bir acdan, zntden dolay inleye
rek, hkrarak veya gz ya dkerek duygularn aa vurmak. 2. ok sevindirici bir olaydan tr gz ya dkmek. 3. mec. zlmek. 4. Yaknmak, dertlenmek. 5. ok yalvarmak. 6. (Kesilen aa iin) z suyu damlamak; akmak, fi1 alaya alaya,

Alayarak.
alam ak2, [an (snr, an) > a-la-mak] gl. f. [-r] [l()-yor] Tarlay it ile evirmek, alam akl, [ala-mak-l] sf. 1. Alamaya hazr; a lamak zere. 2. Alamay andrr biimde. 3. zf. Alayacakm gibi. 0 alamakl olmak, Alaya

cak hle gelmek.


alamal, [ala-ma-l] sf. Alama zelliini tayan; alar gibi; alayacak durumda, alam, [ala-m] sf. 1. (Gz iin) alad belli olan. 2. (Yz ifadesi iin) kederli; zgn; ask, alam sam ak, [ala-msa-mak] {az} gsz. f . [-r] [s()-yor] Alamakl olmak; alayacak gibi olmak. [DS] alams, [ala-ms] {az} sf. Alayacak duruma gel mi; alamakl. [DS] S alams olmak, Alayacak g ibi olmak; alamakl olmak. | alams alams, |

Alayacak hle gelm i bir durumda; alayacak g i bi. alan, [ala-n-] {eT} s f abuk alayan [Mhenn] alanm a, [a-la-n-ma] is. Alanmak ii. alanm ak1, [a (tor) > a-la-n-mak] dnl. f . [-r]
A sahibi olmak; a edinmek. alanm ak2, [ala-n-mak] edil. f. [-r] 1. Bir ey veya biri hakknda alama eylemi yaplmak. 2. dnl. in iin, kendi kendine alamak. 3. Hlinden memnun olmamak ve bu hlini darya hissettir mek.

lM

lK M

.u s

AR

Daha ok olma; pek ok olma. 2. ok olma; ok luk. S1 aglebiyet zre, {OsT} o k d e fa ; ounluk la ; ekseriya. alef, [Ar. alef _ill] {OsT} sf. 1. Sandkta kapal. 2. Siinnetsiz. 3. m ec. (Kalp iin) katlam; duygu suz. alez, [Ar. alz > alez JU-1] {OsT} sf. Daha kaba; pek kaba; ok irkin. al, [a-l] sf. 1. A bulunan. 2. (alvar iin) a byk ve sarkk. alime, [Ar. ulm > alime {OsT} is. Olanlar.

yumuak toprakl veya ayrlk yer. 2. {az} Keklik ve tavuklarn einmesi iin dklen toprak ya da kum. [DS] 3. {az} Eilip debelenmekten ukurla an tozlu yer. [DS] 4. {az} Scak kum; plaj kumu. [DS] 5. {az} Mandann yatt su birikintisi. [DS] 6. {az} Balklarn yumurtalarm brakmak iin suyun dibinde srtnerek atklar ukur. [DS] 7. {az} Baln glde yzmek iin setii ksm. [DS] 8. {az} Balklarn yumurta dkme zaman. [DS] 9. sf. {az} Eik. [DS] S anak vermek, (zi srlen av iin) gittii yn kay b ettirm ek iin izleri k a r trmak. anam , [Ar. anem > anam ^Ui-I] (an a:m ) {OsT} is. 1. Koyunlar. 2. {az} Hayvan vergisi. [DS] S a nam vergisi, im p a ra torlu k dn em in de koyun ve k eid en alnan vergilerin btn. anam a, [a-na-ma] is. Hayvanlarn yerde yatp yuvarlanarak kanmalar. an am ak 1, [eT. a-n-a-mak > a()n-a-mak] gsz. f . [-r ] 1. (Hayvanlar iin) yere yatp srtm kamak; debelenmek, kvranmak. 2. {az} (Balk iin) ken dine zg hareketler yapmak. [DS] 3. {az} (Direk, duvar, yk gibi belli bir konumda veya dengede durmas gereken eyler iin) eilmek; bel vermek; yana meyletmek. [DS] 4. {az} (Kii iin) sevinten koup oynamak. [DS] anam ak2, [an-la-mak] {az} gl. f. [ - r ] [-n ()-y or] Anlamak. [DS] anam c, [anam-c] is. mparatorluk dneminde koyun ve kei vergilerini toplamak zere grevlen dirilen tahsildar, ank, - [an-lk] {az} is. Sral, dizili odun yn. [DS] aniya, [Ar. an > aniy Li-I] (an iya:) {OsT} is. 1. Zenginler. 2. Gz gnl tok olanlar, aniye, [Ar. n (ark) > aniye klar; trkler, aram ak, [a. aramak] is. Krm Tatarlarnn saf kan atlar. a rar, [Ar. rr > arr jlJ-\\ (a g ra :r) {OsT} is. 1. Deneyimsizler. 2. aknlar; aptallar; beceriksizler, aras, [Ar. ars > ars(a g ra :s) {OsT} is. Di kili aalar; dikili fidanlar, araz, [Ar. garaz > arz jlJ-l] (ag ra:z) {OsT} is. 1. Maksatlar; niyetler. 2. Kt ve gizli niyetler. 3. Dmanlklar; kinler; husumetler, fi1 arz- nefsniye, N efsin niyetleri. | arz- ahsiye-i keyfiye, | stee, key fe ba l k iisel a m alar. areb, [Ar. arb > areb ^jJ-\] {OsT} sf. ok tuhaf; artc; acayip. S arebl-garib, a la ca k ey lerin en a la s olan. a r1 [eT. r-mak > ar > ar] is. 1. Duyu sinir , {OsT} is. ar

am a, [a-ma] is. 1. Yukar doru trmanma; tutuna rak uzayp ykselme ii ve eylemi. 2. {az} Akan yldz. [DS] amad, [Ar. md > amd (ag m a.d ) {OsT} is. Kl ve bak kn. S agm d- syf, K llarn knlar. amak, [eT. -mak > a-mak] gsz. f . [ - a r ] 1. Su gibi akp gitmek; kaymak. 2. Yerden ge doru ykselmek; yukar kmak. 3. Sarkmak, yere doru eilmek. 4. (Terazinin kefelerinden birisi iin) ar basmak. 5. (Hayvanlara iki tarafl olarak yklenmi olan yk iin) bir taraf dierinden daha ar gele rek aa doru baslmak; adrmak. 6. {az} A mak. [DS] 7. {az} Trmanmak. [DS] 8. {az} (Yamur iin) inmek; dmek; yamak. [DS] 9. [DS] {az} (Ylan vb. [DS] iin) kaymak. [DS] 10. {az} (Yldz iin) akmak; kaymak. [DS] 11. {az} Toplanmak; ylmak; mek. [DS] 12. {az} (Gne iin) batmak. [DS] 13. {az} Oturmak; melmek; kmek. [DS] 14. {az} Yatp yuvarlan mak; debelenmek; anamak. [DS] 15. Bir kimseye ullanmak; yklenmek. aman, [a-man] {az} is. 1. Hata; kusur; eksik ta raf; organ eksiklii. 2. Sebep; frsat; bahane. 3. En gel; yk; bela. 4. Ar taraf; arlk. 5. Bir ykn hafif taraf. [DS] am ar1, [Ar. amr > amr 1. Byk kiiler; ulular. 2. Seller. am ar2, [Ar. umr > amr jU-tl] (ag m a:r) {OsT} is. Cahiller; bilgisizler; bn kimseler. amamak, [a-ma--mak / a-m-a-mak] d n l f . [-ir ] {az} 1. Ykselmek. 2. ite, f . ullanmak. [DS] amaz, [Ar. amz > amaz (agm a:z) {OsT} is. 1. Gz krpmalar; gz yummalar. 2. Gz yumma lar; msamahalar; hogrler; kolaylk gsterme ler. ana, [Ar. ani > an ^ 1 ] (a g n a :) {OsT} sf. Daha zengin; ok zengin; en zengin. anak, [a-na-k] is. 1. Hayvanlarn yatp yuvarlana rak srtlarn kadklar ve parazitleri dktkleri (ag m a:r) {OsT} is.

AR
ularnn iddetli uyarlmasyla ortaya kan, ac dan daha srekli, szdan daha iddetli beden st rap; ac; buruntu; kulun. 2. Doum ncesi duyulan strap. 3. Manevi olarak duyulan znt, strap. S ar eii, insann grltye en fa zla dayanabildii noktadaki sesin iddeti. | ar kayb, Arlara kar | duyarszlk kazanmak. | ar kesen, Ary kesen | (ila ).|| a r kesici, Ary kesen, y o k eden ila.\\ a r kesinli, Arnn dinmesi.\\ ar kesilmesi, A

U H K f f S H .1 4 6 olan. 2. Ars, strab olan. S arl nokta, nsan

vcudunda kendiliinden veya zerine bastrld zam an aryan snrl blge. Arl2, [Ar-l] (a rl) is. Ar ilinden olan kii, arm a, [ar-ma] is. 1. Armak ii. 2. Vcudun
herhangi bir yerinde duyulan srekli acma. 3. Memeli hayvanlarda kenelerle bulaan bir asalan alyuvarlara yerlemesi sonucu meydana gelen ate li hastalk; babesiyoz. S arm a asalaklar, Sr,

ry veya acy duymaz olmak; ar veren durumun ortadan kalkm olm as. | ars tutm ak, 1. Doum | sancs balamak. 2. (Bir organda zaman zaman beliren arlar iin) tekrar ortaya kmak. | ar | sz, Arm a ve szlam a biiminde kendini gsteren rahatszlklar.\\ ar tutm ak, Doum ncesi sanc lar balamak.\\ arya yatm ak, {az} 1. Tifo has talna tutulmak. 2. Aleyhte bulunmak; ekitir mek; yermek. [D S]|| ary dindirmek, la vererek arlara kar duyarszlatrmak ,| ary kesmek, | la vererek ar duyulm az hle getirmek. ar2, [a-ar] {az} zf. 1. Tarafndan; ... ynnden;
...-den doru; ...ya doru; ...-m boyunca. 2. ... -den beri; ...-den sonra; ...-den itibaren. 3. Dolay; tr; dolaysyla. [DS] arcak, - [ar-cak] {az} is. Gzde srekli apak yapan bir gz hastal. [DS] arcaklanm ak, [a-r-cak-la-n-mak] {az} dnl. f . [-r] (Gz iin) hastalanmak. [DS] arcakl, [a-r-cak-l] {az} sf. 1. (Kii iin) hasta lktan kurtulamayan; hastalkl; arl; szl. 2. (Hayvan iin) hastalkl. [DS] ark 1, [ar-k > ar- / aru- > ar-k j > ' ] is. 1. Vcudun belli bir yerinde duyulan ar, sz; sanc; yel; {az} (ayn). [DS] 2. Hastalk, hasta. 3. {az} Srde yryemeyecek ya da zor yryebilecek durumda olan hayvan. [DS] ark2, - [a-rk / a-dk / a-duk] {az} sf. D kn; mptela. [DS] ark3, - [a()r-k] sf. (Yiyecek, zellikle et iin) bozulmaya, kokmaya yz tutmu; arlam. ark4, - [ar > a()r-k] {az}] is. 1. Yolcu eya s; arlk; yk. 2. Bir yere giderken yola kmadan nce gnderilen eya. 3. G zaman, dnte alnmak zere bir yere braklan eya; arlk. 4. Angarya i. 5. Manevi yk. 6. Engel; mani. [DS] arkl, [ark-l] {az} sf. 1. (Kii iin) hastalktan kurtulamayan; mzmin hastala tutulmu; hasta lkl; arl; szl. 2. Saraya benzer bir tr hastal a tutulmu. 3. Belal; ileli. [DS] arlanm a, [ar-la-n-ma] is. Bir yerinde ar, sz belirme. arlanm ak, [ar-la-n-mak] dnl. f. [-r] 1. Vcu dunun herhangi bir yerinde ar belirmek. 2. (Ha mile kadnlar iin) doum sanclar balamak. arl1, [ar-l] sf. 1. (Organ iin) aryan, armakta

koyun ve kpek gibi hayvanlarda asalak olarak yaayan kenelerin bulatrd bir eit alyuvar asala (Babesiadae). arm ak, [ar-mak] gsz. f. [-r] 1. Vcudun her
hangi bir yerinde rahatsz edici ar duymak; ac mak; sancmak; szlamak; arya duar olmak; bur mak; burulmak; sancmak; zonklamak. {eT} (ayn) [Mhenn] 2. Hasta olmak, hastalanmak. 3. {eT} n cinmek. [Mhenn] 4. {az} (Hayvanlar iin) sca n etkisi ile hastalanmak. [DS] arnm ak, [ar-n-mak] dnl. f [-r] 1. Birinin krc davranna gcenmek; alnmak. 2. {az} Bir eyden incinerek szlanmak; yaknmak. [DS] 3. nem vermek, ihtimam gstermek, zenmek, arnt, [ar-nt] {az} is. Yk; manevi yk. [DS] S arnt olmak, {az} Birine y k olmak. [DS] agrg, [ar] {eT} is. Ar [Mhenn] agrrm ak, [ar-r-mak] {eT} gsz. f. [-ur] enip arlamak. [Mhenn] arsz, [ar-sz] sf. 1. (Ameliyat, hastalk, doum vb. iin) ar ve ac vermeyen. 2. mec. Dertsiz, ta sasz; sorunsuz. 3. zf. Artmadan, actmadan; ar sz olarak. arsz bana kabast balamak, H i yoktan kendisine problem li bir i karmak. | | arsz ba m ezarda gerek, Yaayan her insann

kendine gre bir derdi vardr; dertleri ve problem leri ancak lm temizler.\\ arsz ba yastk iste mez, Problemi olmayan insan ok rahattr, uyku sunu karacak herhangi bir ey yoktur. arak, - [agr-ak / arak] is. - * arak, artm a, [ar-t-ma] is. Armasna sebep olma. artm ak 1, [ar-t-mak] gl. f. [-r] Vcudun bir
parasnn armasna sebep olmak, actmak. artm ak2, [ak > a-ar-t-mak] {az} gl. f. [-r] -* aartmak. [DS] aribe, [Ar. urb > aribe t] {OsT} is. 1. Karga lar. 2. Eski Araplarda, siyah anadan domu olan koyu renkli kiilere verdikleri isim. S aribetlA rap , 1. Arap kargalar. 2. Derilerinin koyuluu

dolaysyla Sudanllara verilen ad. 3. Siyah Araplar. asak, - [ak-sa-k / a-sa-k] {az} sf. -* aksak. [DS]
asan1, [Ar. un > an O U il] (asa:n) {OsT} is. Dallar. asan2, [Ar. un > an OU^I] (asa;n) is. Aa dallar.

I M lu M M

147

AH {OsT} is. Beyaz, siyahndan {OsTj is. 1. Boz ve esmer renk a, [Far. au Jiji-'] (a:g u :) {OsT} is. 1. Kucak. 2. m ec. Yatak. 3. Snlacak yer. S g be g, K u c a k k u ca a .| gunu am ak, Sevgiyle k a r | lam a k; k u ca k am ak. aute, [Far. te 4 i y J ] (a .g u .te) {OsT} sf. Bu x latrlm; kirletilmi. auz1, [a-uz] {az}] is. -* az. [DS] auz2, [ak+yz > auz] {az} sf. Namuslu. [DS] ava, [Ar. v I^pT] (a ;g v a :) {OsT} sf. Sapkla en ok den; en sapk, avas, [Ar. av > v ^ly^T] (a :g v a :s) {OsT} is. Yardm iin barmalar, avat, [Ar. vt (a :g v a :t) {OsT} is. 1. Ayakyollar; tuvaletler; aptesaneler. 2. Pislikler. 3. u kurlar. ayar, [Ar. gayr (dier) > ayar jU l] (ag y a:r) {OsTj is. 1. Bakalar. 2. Tamdk olmayanlar. 3. Rakipler. 4. Yabanclar. 5. Dmanlar. 6. tasvf. Allaha nis petle insanlar; Tanr olmayanlar, ayaz, [Ar. ayze > ayz ^ U l ] (agya:z) {OsT} is. Aalklar; meelikler, ayed, [Ar. ayed -uil] {OsT} sf. 1. Esner vcutlu. 2. Tembel; uyuuk; uykucu, ayer, [Ar. gayret > ayer j^l] {OsT} sf. Daha gay retli; pek gayretli; ok gayretli, aza, -a i [Ar. az > aza 5 >\y-\] (a z a :) {OsT} is. Dmanla savamalar; gazalar, azeb, [Ar. azab > azeb _~^pt] {OsT} sf. Pek fke li; ar gazapl, azef, [Ar. azef ^ l ] {OsT} sf. (Hayvan iin) uzun ve sarkk kulakl, azel, [Ar. gazel > azel J - ^ '] {OsT} sf. 1. Pek kane. 2. is. En iddetli stma, aziye, [Ar. z > aziye 4 jpI] {OsT} is. Yenip ii lecek eyler; gdalar. ah 1, [ah (yans.)] is. ksrme, balgam karmay an latan kk. a h -r-ak -l (ksrkl, balgam l), ahm uk (balgam ). ah", [ah (yans.)] is. Derinden bir soluk verme eylemi ile birlikte pimanlk, beenmeme, yaknma vb. duygulan ifade eden kk. ah-la-m ak. ah3, [ah] (a :h ) is. lenme, beddua, kt dilek. S1 aha gelmek, B ed d u ay a u ram ak.| ah alm ak, B iri tara | fn d a n bed d u a edilmek.\\ ah etmek, B ed d u a etm ek, ilenmek.\\ ahi gklere km ak, Yaknm alar son sn rn a gelmek.\\ ahi kalm ak, B irinin zerine kti d ile k veya b ed d u a d a bulunmak.\\ ahi (yerde) kal m am ak, B ed d u a edilen, ilenilen birin e istenilen kt l k g elm i olmak.\\ ahi k r etmemek, D ert

asem, [Ar. aem aser, [Ar. aser

daha ok sa veya sakal, li, kaba tyl kilim veya aba. 2. Kurbaa yosunu. 3. Karabatak kuu. 4. sf. (Kii iin) aalk; baya as, [a-s] sf. 1. A gibi rlm. 2. Grnm aa benzeyen. S as oluum, B eyin kk n de bulunan n ron larn u zan tlarn dan m eydan a gelm i, uyank lk, yn, a y ak -g z h a rek et uyumu, k a s g er ilm eler i nin denetim i, solunum, k alp kaslm as ve da m a r basn c g ib i fon ksiy o n la rn y n etild i i sin ir a. | | as tabaka, e m e d e byk r o l oynayan id ra r tor basn d aki a eklin d ek i k as dem eti. aslama, [a-s-la--ma] is. Baz yaptrclarda uygun bir sertletiricinin etkisiyle meydana gelen tersinmez dnm, aa, [Ar. a Ll] (a g a :) {OsT} sf. 1. (Kii iin) pek baygn. 2. (Hayvan iin) bedeni kara yz be yaz. aak1 - [a-()--ak > a-alc] {az} 1. Herhangi , bir cismin dnmesi iin taklan arca para; volan. 2. Arak. [DS] aak2, - [aak /aa] {az} sf. Alak. [DS] aiya, [Ar. > aiye perdeler. 2. Zarlar, ata, [Ar. ata gzl. atye, [Ar. t > atye *J^I] {OsTj is. Perdeler; r tler. au, [au] is. a. aul1 [Kaz. avl / avul > al / aul] {az} is. 1. Ak , alanda yaplan al; aal. 2. Eve yakn yerde etraf itle evrili sebze bahesi. [DS] aul2, [Far. fl J y - ] (a .g u .l) {OsT} is. fkeli fkeli gz ucuyla bakma, aulamak, [au-la-mak] {az} g l . f [ - r ] [-l(u )-y or] - alamak. [DS] allanmak, [au-la-n-mak] {az} e d il.fi [-r ] a lanmak. [DS] austos, [Lat. Augustus (R om a im paratoru )] is. Yln sekizinci ay, otuz bir gndr, fi1 austos bcei, 1. Z ar kan atllard an bitkilerin b e si suyu ile beslen en , g en ellik le y a z a y la rn d a o rtay a kan, erk ek leri karn altlarn d a ki z a r la r titreterek kula rahatsz e d e c e k e k ild e crlt ka ra n b ir b cek , (C icad a p leb e ja ). 2. m ec. G eveze, y e r li y ersiz o k konuup k afa iiren kii. | austos bcekleri, z oo l. Austos | b ce ig iller takm ndan k s a duyargal, e kanatl, ayaklar p a r a l b c e k le r alttakm , (C icadidae).\\ austos cevizi, Yuvarlak, sa r ve ince kab u k lu f a k a t y a l b ir ceviz eidi. | Austosta suya gir | se balta kesmez buz olur. T alihsizlik bildirir. {OsTj sf. 1. Karanlk. 2. Zayf I] {OsT} is. 1. rtler;

AH lenmesi, iky eti ve bed d u a s b ir trl y erin e g elm em ek. | ahm ahm, (K ii veya n esn eler iin, | olumsuz an latm larda) b e e n ile c e k b ir yan o lm a yan ; orta h ili; y le byle.\\ ahm alm ak, Birinin beddu asn a uram ak. | ahini ekmek, B ed d u a ed i | le c e k b ir hatan n karl n g rm ek ; ald bed d u ann b ed eli o la c a k kt l klere uram ak. | ahi tut | mak, B ed d u a eden birisinin dilein in y erin e gelm i olm as. ah4, [ah] (a :h ) nl. 1. Kendi bana anlam bulun mamakla beraber kullanld yere ve sesin tad tona gre; ac, zlem, beenme, hayret, korku, beddua, znt, dert, keder duygularm ifade eden edat. 2. Feryat; inilti. S ah ekmek, D erin b ir k e derin veya zlem in etkisi ile derin b ir n efes eli in d e A h!" sesin i karmak.\\ Ah deme, ayar duyar da O h! der, Olumsuz bir olay k arsn d a yan p yaklm an n y a ra r olmamak.\\ ah etmek, F e ry a t etm ek, i ekm ek. | Ahi gitmi, vahi kalm. E sk i | den g zel v e ek ici olan birinin bu zelliklerin i y i tirdiinin ifadesi. | ah ile, vah ile, ikayet ve dert | len m elerle. ah5, [Ar. ah T] (a :h ) {OsT} is. 1. Erkek karde. 2. Arkada; dost. S ah bil-libn, St kardei.\\ ah lieb, B a b a b ir an a ayr k a r d e.| ah li-ebeveyn, Ana | b a b a b ir karde. ah6, [Far. h ^T] (a:h) (OsT) nl. Aferin. ah7, [ak > ah] {eAT} sf. Ak; beyaz. aha1, [aha] ( a ha) {az} e. 1. ite orada! anlamnda halk arasnda gsterme edat; ite {eAT} (ayn). [DS] 2. nl. Hayret; korku; kzgnlk; alay; sevin vb. bildirir. 3. {az} Evet. [DS] aha2, [Ar. h U-T] (a :h a :) {OsT} is. 1. Karde. 2. Dost. ahab, -bb [Ar. ahabb {OsT} sf. Daha ok sevi len, en ok sevilen; pek sevilen, ahabir, [Ar. haber > ahbr (h a b erler) > ahbir y . ^ ] (a h a:b ir) {OsT) is. Haberler; rivayetler. Ahabi, [Ar. ahbe > ahbi ^ U -l] (a h a :b i) {OsT} sf. Habeistanl; Habeistanllar, ahack, [aha-ck] ( a h a ck) e. te, hemen orackta! anlamnda gsterme edat. ahad1, [Ar. ehd > hd jL^T] (a :h a :d ) {OsT} is. 1. Birler. 2. Fertler, halktan olan kiiler, sade vatan da. 3. mat. Birden dokuza kadar olan saylar. S hd hnesi, {OsT} B ir le r b a sa m a .| hd- ns, | {OsT} H alk ta b a k a s; avam . ahad2, [Ar. ehad j^I] {OsT} is. 1. Bir; tek. 2. Fert; ki i; birey. 3. mat. Birler hanesi. S alad-hma, {OsT} kiden biri.| ahadl-ahadeyn, {OsT} E siz; | ben zersiz; em salsiz. ahad3, [Ar. ahad -^1] {az} is. Pazar gn. [DS]

I M I IC E M .1 4 8

ahad4, -dd [Ar. hadd > ahadd -^-1] {OsT} sf. Daha keskin; pek keskin; ok keskin, ahadid, [Ar. hdd > ahdd Jj.iU-T] (a :h a :d i:d ) {OsT} is. Vcutta kalan sopa veya kam izleri, ahadis, [Ar. hadis > ehds ^ .j'j-1] (a h a :d i:s) {OsT} is. Hadisler. 0 ahdis-i nebeviye, {OsT} isi. Hz. M u ham m edin szleri. ahadiyet, [Ar. ehdiyyet oj.:U I] {OsT} is. 1. Birlik, teklik anlamnda sadece Allahn (sfat) isimlerin den. 2. isi. Gvenilir birok kii tarafndan deil de yalnz bir tek kiinin naklettii hadisin durumu, ahaf, -ff [Ar. hafif > ehaff ^M-\] {OsT} sf. Daha hafif; en hafif; pek hafif, ahail, [Ar. ahil Js^-I] (a h a .il) {OsT} is. ri yapl ve kibirli kiiler. ahak, -kk [Ar. halk > ehald js-l] {OsT} sf. 1. En hakl; daha ok hakl; pek hakl. 2. En fazla yetki verilmi bulunan, ahal, -li [Far. hl JU-T] (a :h a :l) {OsT} is. Bir ie yaramad iin atlacak olan ey; erp. ahali1, [Ar. ehl (m ensup) > ehll J U l ] (a h a :li:J {OsT} is. 1. Bir lkedeki, ehirdeki insanlar; ortak zellik leri yalnz bir yerde oturmak veya bulunmak olan insan topluluu. 2. Bir yerde toplanm insan gru bu; kalabalk. 3. Uyruk. 4. Cemaat. ahali2, [Ar. ehil > ehl J'-* !] (a h a :li:) {OsT} sf. yi bilenler; uzmanlar; eksperler. a h a r1 [eT. akur] {az} is. 1. ay; dere; akarsu. 2. , Hayvanlarn su itii aa, ta ya da beton yalak; eme yala. 3. Hayvan barna; ahr; tavla. 4. Hayvan yemlii. 5. Tahta dibek. [DS] ah ar2, [Ar. ahar >-T] (a .h a r) {OsT) sf. 1. Baka; di er.

2. kinci; bakas.

ah ar3, -rr [Ar. harret > aharr j^t] {OsT} sf. Daha s cak; ok scak; en scak. ah ar4, [Far. hr jUT / jl^T] (a h a ;r) {OsT} is. 1. Hat tatlarn kdn yzeyini kayganlatrmak iin kul landklar yumurta ve niasta karm cila maddesi. 2. Kahvalt. 3. Bir tr elik, ah arlam a, [ahar-la-ma] (a h a :rla m a ) is. Przl bir kt zerine ahar srerek parlatma ii. aharlam ak, [ahar-la-malc] (a h a :ia m a k ) g l . f [-l()y o r ] Ypranm veya yzeyi przl bir kd yaz yazlabilecek hle getirmek iin ahar srerek par latmak, kalemin kaymasn salamak zere cilala mak. ah arh , [ahar-l] (a h a :rl) sf. (Kt iin) ahar srerek parlatlm. ah as1, -ss [Ar. ha > eha {OsT} sf. 1,

01M { S I l I . 1 4 9 Daha zel; en zel; pek zel. 2. Daha yakn; en ya kn; pek yakn. 3. zf. Balca; belli bal. ahas2, -ss [Ar. hasis > ehass ^-=-1] {OsT} sf. 1. Daha cimri; en cimri; pek cimri. 2. (Kii iin) daha baya ; en baya. ahasn, [ak-mak > ah-a-s--n- akacan. ahasif, [Ar. ehsf (a h a :si:f) {OsT} is. Top ra tasz, yumuak ve kumlu olan yerler, ahasin, [Ar. ahsen ( o k gzel) > ehsin *>1^1] ( a h i sin) {OsT} sf. ok gzel olan (eyler), ahat, [Ar. 'ahd] {az} is. ou zaman kendi kendine verilen sz. [DS] ahavat, [Ar. uht > ahavt olji-l] (alava:t) {OsT} is. {eAT'} zf. Nasl

AH
ahbari, [Ar. ahbr > ahbr lSjM-'] (a h b a :ri:) {OsT} sf. 1. Haber verici; rivayeti. 2. Tarihi, ahbas, [Ar. habs > ahbs (a h b a :s) {OsT} is. 1. Hapishaneler; zindanlar. 2. Su bentleri. 3. Su bent lerinin oluturduu havuzlar. 4. Herhangi bir kou la bal olmakszn vakfedilen araziler, binalar vb. ahbaz, [Ar. hubuz (ekm ek) > ahbz jM -'] (a h b a :z ) {OsT} is. Ekmekler. ahbel1 [Ar. ahbel J ^ l ] {OsT} is. Brlce tanesi. , ahbel2, [Ar. ahbel J {OsT} sf. Deli; kak; divane, -I] ahben, [Ar. ahben ^ 1 ] {OsT} sf. Kamna su toplanan kimse. ahbes, [Ar. hab > ahbe c-^1] {OsT} is. ok kt;

en kt; mundar, 1. Kz kardeler. 2. Bayan arkadalar. 3. m ec. Bir ahbeseyn, [Ar. ahbes > ahbeseyn j ^ ~ '] {OsT} is. birine benzeyen eyler. S ahavt- Hud, isi. H d ok kt olan iki ey. S u resi ve benzerleri. {OsT} Ahbe, [Ar. habe > ahbe J^=~\] {OsT} is. Habe; Habeistanl. ahbn, [Erme, ab(in)] {az} is. Gbre. [DS] S ahbn tarla, {az}l. G brelenm i tarla. 2. T opra kuvvetli tarla. [DS] ahbiye, [Ar. hb > ahbiye -u^] {OsT} is. Kl bedevi adr. ahbun, [Erme, ab(m)] {az} is. -* ahbm. [DS] ahbunlam ak, [ahbun-la-mak] {az} gl. f. [ - r ] [l(u )-yor] Topra gbrelemek; gbre dkmek. [DS] ahbunluk, -u [ahbun-luk] is. Gbre konulan yer; gbrelik. ahcal, -li [Ar. hacl > ahcl JU ^ I] {OsT} is. 1. Topuklar. 2. Zincirler, ah car, [Ar. hacer (ta) > ahcr is. Talar. ahcen, [Ar. ahcen ahceste, [Far. ahceste {OsT} sf. (Sa iin) kvrck, {OsT} is. Kap eii, (a h ca .r) {OsT} is. ki karde.

ahaveyn, [Ar. aha (karde) > ehaveyn ahavi, [Ar. ahi > ahv

(a h a :v i:) {OsT} sf. 1.

Kardee; karde gibi. 2. Ahilik rgtne ilikin, ahaz, -zz [Ar. ahaz J-I] {OsT} sf. Daha mutlu; en mutlu; pek mutlu, ahba, [Ar. haba1 > ahb1 Ls~l] (a h b a :) {OsT} is. Saray adamlar. ahbab, [Ar. habb > ahbb oL ^ I] (a h b a :b ) {OsT} is. -* ahbap. ahbap, -b [Ar. habb (dost) > ahbb (dostlar) u U I ] is. (T rke'de teklik o la r a k kullanlr.) 1. Bildik; tandk; dost; arkada. 2. sf. Senli benli. 3. nl. Ta ndk olmayan birisine seslenmek, onun dikkatini ekmek iin kullanlan seslenme sz. S ahbap avular, H er zam an ve h e r y e r d e birlikte bulu nan lar.| ahbap olmak, B ir kim sey le dost, a rk a d a | olm ak. ahbapa, [ahbap-a] zf. Samimi bir ekilde, dosta, ahbaplk, - [ahbap-lk] is. Dost, arkada olma du rumu; dostluk; arkadalk, fi1 ahbaplk etmek, A r k a d a lk etm ek; undan bundan konum ak. ah b ar1 [Ar. haber > ahbr jM -'] (a h b a :r) {OsT} is. 1. , Haberler, bilgiler. 2. Hikyeler, rivayetler. 3. Tarih ler. 4. yilikler. 5. Yaz mrekkepleri. ahbar2, [Ar. hibr (bilm ek) > ahbr jl^ l] (a h b a r) {OsT} is. 1. Bilginler; alimler. 2. Yahd. Tevrat h kmlerine uygun biimde itihatta bulunan Yahudi bilginlerine verilen ad. ahbar3, [Erme, epayr] is. 1. Erkek karde. 2. nl. Ermeni erkeklerden sz ederken ya da onlara ses lenirken sylenir. 3. {az} Orta yal kimse ile alay etmek iin sylenen sz. [DS]

ahciyh, [Erme, aig (kz)] {eAT} - * ahik. aha, [ak-a] {eAT} sf. 1. Beyazmtrak; aka. 2. gen . Para. ah1, [a- > ah-] is. Yemek piirme ve yapmay meslek edinmi olan kimse. S ah ba, M utfak e fi.| ah dkkn, M utfanda tek kiinin g r e v | ald k k lokanta.\\ ah gzeli, Y em eklerin ze rin e dk len kzdrlm krm z b ib e r ve s a l a l y a ; 505.11 ah yam a, Y iyecek ayklam a, tem iz lem e ve bu lak y k a m a g ib i ilerd e aban n yardm cs. ah2, [ah-] {az} is. ou zaman yank yank ah eken kimse. [DS] ahlk, - [a()--lk] is. Yemek yapma ii ve mes lei.

AH ahik, [Erme, ailc] is. 1. Ermeni kz. 2. argo. Yabanc kadn, kz; bayan turist. ahd1 [Ar. ahd (yazl sa y fa ; verilen sz) j**] {OsT} , is. - * ahit, t? ahd balam ak, {eAT} Sz verm ek; an tlam ak; szlemek.\\ ahd eylemek, {eAT} Sz lem ek ; antlamak.\\ ahdi smak, {eAT} A nlam ay bozm ak. | ahd peymn, {OsTf S zlem e; a n tla | m a; m ukavele. ahd2, [Ar. ahd j^p] {OsT} is. Devir; zaman. S ahd-i ahdetme, [Ar. ahd+ T. et-me

I H I I H I I C E S O Z lli.
( a hdetm e) b. is. Ahdetmek ii; sz vermi olma, ahdetmek, [Ar. ahd+ T. et-mek iUsjIJljp] ( a hdetm ek) gsz. b . f . [(-d )-er ] 1. Kararlatrp kendi ken dine sz vermi olmak. 2. Szn tutacana dair Allaha yemin etmek. 3. Szlemek; antlamak. 4. (Kz iin) kocaya vermek; evlendirmek, ahd, [Ar. ahd > ahd s-i**] (ah d i:) {OsT} sf. Szle

meye dayanan. evvel, lk a. | ahd-i kadm, {OsT} E sk i zam an. | | | Ahdiatik, [Ar. ahd-i atk (eski szlem e)] (ah d iati.k) ahd-i karb, {OsT} Yakn zam an. {OsT} is. 1. Hristiyanlarm Kitab- Mukaddesinde ahda1, -a [Ar. ahda' {OsT} sf. Daha alak sadan nceki zamanlara ilikin branice veya gnll; en alak gnll. Aramice kitaplar. 2. Tevrat. ahda2, -a [Ar. hud'a > ahda' {OsT} sf. 1. En Ahdicedit, [Ar. ahd-i cedt (yeni szlem e)] (ahdi aldatc; ok aldatc. 2. is. anat. nsann ensesine c e d ir ) {OsT} is. Flristiyanlarm Kitab- Mukadde yakn iki damar, s inde sann zamanna ve daha sonrasna ilikin ahdak, [Ar. hadeka > ahdk {OsT} is. Gz be ksmlar; ncil, bekleri. ahdname, [Ar. ahd + Far. -nme (ah d n a:ahdan, [Ar. hadin / hadn > ahdn {OsT} is. Dert ortaklar; dostlar; yoldalar, ahdar, [Ar. hazar (yeil olu) > ahdar jU-l] {OsT} sf. Yemyeil. ahdariyet, [Ar. ahzar> ahdariyyet cojU -l] {OsT} is. (ahda;n ) m e) {OsT} is. mparatorluk dneminde, yabanc bir devlet ile yaplan szlemenin yazl rnei, ahe, [Ar. h (kardeim ) / eT. ak (cm ert)] {eAT} is. Sevilen kimse; dost; {az} (ayn). [DS] ahek, [Far. hek dUT] (a :h ek ) {OsT} is. Kire. S

hek-i siyah, {OsT} D ayan kl b ir tr imento.\\ Yeil olma durumu; yeillik, hek-i tefte, {OsT} Snm em i kire. ahdarm ak, [aktar-mak / ahtar-mak] {az} gl. f . [-r ] ahen, [Far. hen ^ T ] (a ;h en ) {OsT} is. 1. Demir. 2. 1. Devirmek; toplamak. 2. Kartrmak; altst et mek; evirmek. 3. Dolu olan bir eyi boaltmak. 4. Kl, kama gibi silahlar. 3. Zincir. 4. sf. m ec. Sert; Batan sonuna kadar okuyup bitirmek; hatmetmek. kat; merhametsiz. S hen-iyn, {OsTf D iki 5. Aramak; aratrmak; soruturmak. 6. Arayp yks.| hen-be, {OsT} ulhalarn d o k u y a ca k la | bulmak. 7. armak. 8. Tarlay ikinci kez srmek; r bezin iki y a n n a k oydu klar dem irli a a . | hen| aktarmak. [DS] ce, {OsT} D oku m aclarn burum ay n lem ek iin d o ku y aca kla r bezin iki tarafn a koydu klar dem irli ahdas, [Ar. hade > ahds (a h d a:s) {OsT} is. a a .| hen-cm e, {OsTf 1. D em ir e lb is e ; zrh. 2. | 1. Yeni meydana gelen olaylar. 2. m ec. Talih dei Sandklara, f la r a taklan dem ir ember.\\ henimleri. 3. Fenalklar; belalar; musibetler. 4. Gen cn, {OsT} 1. D em ir canl. 2. m ec. S a b rl; taham ler. m ll; cefa k e. 3. Katyiirekli.\\ hen-flb, {OsTf 1. ahdeb1, [Ar. ahdeb {OsT} sf. 1. Kambur. 2. D em ir u bu k; i. 2. Kepe.\\ ahen-dest, {OsT} 1. mec. artc; zor; mkl. D em ir elli. 2. E li d em ir g ib i kuvvetli. | hen-des| ahdeb2, [Ar. ahdeb {OsT} s f (Kii iin) ba tne, {OsT} E li dem ir g ib i o la n a y a k rca sn a .| [ hen-dg, {OsT} D em ir kazan .| hen-dil, {OsT} 1. | kalarnn dncesine hi deer vermeyen, uzun D em ir y rek li; k ah ram an ; cesur. 2. A cm asz; m er boylu ve ahmak, ham etsizdi hen-ger, {OsT} D em irci.| hen-geri, | ahdebiyet, [Ar. ahdebiyyet {Os T} is. Kam {OsT} Demircilik.\\ hen-h, {OsT} G em i azya alan burluk. sert ba l a t.| hen-hy, {OsT} G em i azya alan | aliden, [Ar. ahd > ahden fj^t] ( a hden) {OsT} zf. sert b a l a t.| hen-i cft, {OsT} S aban dem iri.| | | hen-i gv, {OsTf S aban dem iri.| hen-i nerm, | Szleerek; taahht ederek. {OsT} Yumuak dem ir. \ hen-i sebz, {OsT} yi ile \ ahder1, [Ar. ahder {OsT} sf. a. n ebilen e l i k | hen-i serd, {OsT} 1. S o u k dem ir. | ahder2, [Far. ahder {OsT} is. Karde ocuu; 2. m ec. n safsz kalp. | hen-i ter, {OsT} yi ilen e | yeen. bilen elik .| hen-ke, {OsT} 1. D em ir eken . 2. | M knats.| hen-pre, {OsT} D em ir paras.\\ | alderiy, - y y j [Ar. ahderiyy {OsT} is. zool. hen-pye, {OsT} D em ir a y ak l.| hen-p, {OsT} | Yaban eei.

H IK E SOR. m

AHF

D em ir kuanm ; zrh giymi.\\ len-reg, { OsT} 1. ahenkletirme, [ahenk-le--tir-me] (a ;h e;n k letirm e) D em ir d a m a rl; sa la m ; dayankl. 2. K uvvetli at. | | is. Ahenkli hle getirme, hen-rb, {OsT} Mknats.\\ hen-s, {OsT} 1. ahenkletirmek, [ahenk-le--tir-mek] ( a h e n k le tir E e ; b ile i ta. 2. Trp.| hen-sy, {OsT} -* a| m ek) g l . f [-ir ] Uyum salar hle getirmek, hen-sa. ahenkli, [ahenk-li] (a:hen kli) sf. Uyum iinde bulu nan; uygun, denk dm, ahene, [Far. hen > hene <n*T] (a ;h en e) {OsT} is. Demir halka. aheng, [Far. heng T] (a;h en g ) {OsT} is. -* ahenk. heng-dr, {OsT} Uyumlu; dzenli; ahenkli. | | heng-i esvt, {OsT} dbl. nl uyumu.\\ heng-i ezel, {OsT} fe l. ncel dzen .| heng-i savit, | {OsT} dbl. S esli uyumu.\\ heng-i selset, {OsT} ed. Akclk. | aheng-i taklid, {OsT} dbl. Yansm al | sz c k ler; onom atopi. ahenger, [Far. hen-ger Demirci. ahen, [Far. hen > hen ^ T ] (a :h en i:) {OsT} sf. 1. Demirden yaplm. 2. m ec. Sert; kat. ahenn, [Far. hen > henn j^T] (a ;h en i;n ) {OsT} sf. 1. Demirden yaplm. 2. Demir gibi; sert; kat; salam. 0 henn-cn, {OsT} K at y rek li; m erham etsiz.| henn-cier, {OsT} 1. D ayankl. 2. C e| sur.| henn-dl, {OsT} 1. D em ir y rek li; cesu r; | kahram an . 2. K at y rek li; merhametsiz.\\ henndu, {OsT} K uvvetli; m etin.| henn-kb, {OsT} | D em ir c p p e; zrh. | henn-kem er, {OsT} 1. Stun. | 2. Can p e k yi it; cen gver. | henn-reg, {OsT} | B a s e rt at. ahenk, -gi [Far. heng (a. hen g) is. 1. Uyum. 2. Seslerin uyumu. 3. Birbiri ardna gelen kelimelerin sese uyumu. 4. Ayn anda duyulan seslerin ba datrlmas sistemi; uyum; armoni; akort. 5. Bir btnn paralar arasndaki uyum. 6. Duygular arasndaki uyumun verdii rahatlama. 7. Mzikli toplant, elence. 8. ed. iir veya dz yazda, sz ck ve szck beklerinin ses ve yap benzemesin den doan gzellik. 9. fe l. Evrende grlen dzen. 10. mim. Bir eserin boyutlar ile dier eleri ara sndaki uyum. 11. mz. Sazlarn ve sesin belli bir ekilde dzenlenmesi. 12. mz. Bir paradaki nota lar arasndaki armoni. S ahenge uymak, A lm ak; katlm ak; in tibak etm ek. | ahengi bozulmak, D irli | i dzeni kalm am ak, huzursuz olm ak. | ahengini | bozmak, Huzurunu bozm ak, rahatn karmak\\ ahenk etmek, Sazl szl, ikili e len c e tertiple m ek,| ahenk eylemek, Sazl szl, ikili e len ce | tertiplem ek.^ ahenk kaidesi, dbl. nl uyumu.\\ ahenk katm ak, B ir toplantnn skcl n g id er mek, neelendirmek.\\ ahenk kurm ak, Uyumak, anlamak.\\ ahenk salam ak, D zene sokm ak, b ir lik salamak.\\ ahenk tahtas, mz. T elli sa z la rd a tellerin stne g erild i i k a p a k tahtas. | ahenk ye | ri, {az} Oyun yeri. [DS] (a :h en g er) {OsT} is. ahenklilik, -i [ahenk-li-lik] (a:hen klilik) is. Uyum ve denge iinde bulunma durumu, ahenksiz, [ahenk-siz] (a:hen ksiz) sf. Uyum iinde bulunmayan; uygunsuz, denk dmemi, ahenksizlik, -i [ahenk-siz-lik] (a:hen ksizlik) is. Uyumlu olmama durumu; dzensizlik; karmaa, ahenktar, [Far. heng-dr (a :h en kta :r) {OsT} sf. Ahenk bulunan, ahenkli; uyumlu, aher, [Ar. uhur (dier) > her > - T] (a ;h er) {OsT} sf. Baka; dier; gayr. S hern-nehr, g k b. G k yznn gn ey yarm k resin de y e r a la n en -N ehr adl burcun en p a r la k yld z; A chern ar. aheste, [Far. aheste 4 x~*T] (a :h este) {OsT} is. 1. Y a va, 2. Sakin, durgun. 3. Yumuak, mlayim. 4. (Ses iin) alak; hafif. 5. mz. Bir mzik parasnn yava alnmas ve sylenmesi. 6. zf. Ar ar, ya vaa. S aheste aheste, 1. A r ar, sakin sakin. 2. A zar azar, ted rici o la ra k. | aheste beste, alay. | K rla dkle, nazl nazl.| heste-ry (rey), {OsT} | Yargsnda itidalli; g r lerin d e m utedil olan h a kim. | heste-rev, Yava yiiryen.\\ heste-suhn, | {OsT} A la k s e s le ; y a v a y a v a konuan. ahesteg, [Far. heste-g (a :h es teg i;) {OsT} is. 1. Yavalk. 2. Durgunluk; sakinlik. 3. Yumu aklk; mlayimlik. 4. (Ses iin) hafiflik; tatllk, ahfa, [Ar. hafi > ahf <_y-T] (a h fa :) {OsT} sf. En gizli; pek gizli; ok gizli, ahfad, [Ar. hafd > ahfd ahfat. ahfas, [Ar. hfs > ahfas oUs-l] (a h fa ;s) {OsT} is. kembeler. ahfat, -di [Ar. hafd > ahfd (a h fa ;t) {OsT} is. 1. Torunlar; oul oullar; ocuklarn ocuklar. 2. Gelecek nesiller. 3. m ec. Yardmclar, hizmetiler. ahfaz1, [Ar. hfz > ahfaz {OsT} sf. 1. Kuvvetli hafz. 2. Kuran- Kerimi en gl bir ekilde ez berleyen. ahfaz2, [Ar. ahfaz ahfe, [Ar. hafe > ahfe {OsT} sf. 1. (Y er iin) alak {OsT} is. 1. Gzleri ve ukur. 2. m ec. (Kii iin) alak gnll, doutan kk olduu iin iyi gremeyen kimse. 2. Yalnz gece grebilen. S Ahfein keisi gibi ban sallam ak, H er f ik r i k a b u l ed ip dnm eden, yoru m lam adan k ab u l etm ek; din lem edi i h ld e mu (a h fa :d ) {OsT} is. -*

AHF

O T M T ! f S M . ,

hatabn dinliyorm u veya anlyorm t grnm verm ek. ahflye, [Ar. hfa > ahfye -u-l] {OsT} is. 1. Gizli ey ler. 2. bot. Aalarn iek tomurcuklarm rten d kabuklar. ahger, [Far. ahger 1 {OsT} is. 1. Kor hline gel ]

ahrlatm ak, [ahr-la-t-mak] gl. f . [-r ] {az} Playvan ahra altrmak. [DS] ahrm ak, [ak (yans.) > ah-r-mak f. [-u r] Tkrmek; tkrk atmak. Ahska gl, is. fo lk . Karsta tek ya da ift olarak bayanlar tarafndan oynanan halk oyunu. ahtmak, [a-t-mak > ah-t-mak J * - ^ l ] {eT} {eAT} gsz. f. [-u r] Aktmak. [EUTS] ahi, [eT. ak (cm ert) / Ar. h (kardeim ) > ahi] {OsT} is. 1. Bir kimsenin en ok sevdii yakm; ar kada; dost. 2. Cmert. 3. Yiit. 4. Ahilik ocan dan olan kimse, ahibba, [Ar. habb > ahibba L^l] (a h ib b a :) {OsT} is. 1. Sevgililer. 2. Dostlar; tandklar. ahid, [Ar. ahd J ^ ] {OsT} is. -* ahit. S ahd ba lam ak, {eAT} Sz vermek.\\ ahid-iken, {OsT} Sz lem eyi b o z an .| ahd peymn, {OsT} Sz ve y e | min]] ahd vef, {OsT} Sz ve vefa. ahidname, [Ar. C ahd+Far. nme Szleme. ahiha, [Ar. hha yemei. ahihte, [Far. hhte (a :h i:h te) {OsT} sf. (Kl iin) knndan syrlm; ekilmi, ahikka, [Ar. hakik > ahikk U^l] (a h ik ka :, h kaln ] (a h i:h a ) {OsT} is. Bulama {OsT} is. 1 {eAT} gsz. ]

mi ate; ate kz. 2. m ec. Akn yakc scakl. S ahger-i szn, {OsT} Yakan k o r ; y a k c kz. ahgiil, [Far. ahgl {OsT} is. Arpa ve buday

baaklarnn st ksm; baak kl. ahi1, [ahi / ak] {eT} sf. Cmert. [Yknek] ahi2, [Ar. h (kardeim ) ^ T ] {OsT} is. 1. Arkada; dost. 2. Cmert; yiit. 3. {eAT} Bir kimsenin sevdi i; en yakn. ahi3, [eT. ak > ahi] {eAT} is. On drt ve on beinci yzyllarda Anadoluda yaygn bir sosyal gvenlik kurumu olan Ahilik ocandan olan kimse. S> ahi baba, E s n a f lon calarn n b a n d a bulunan kim se. ahi4, [ahi] {eAT} {OsT} e. 1. Kuvvetlendirme edat. 2. {az} nl. Oh olsun. [DS] 3. {OsT} Oysa ki. ahc, [ak-mak > ahc Lf^ l ] {eAT} sf. Akc; seyyal. ahl, [Ar. hil (yerleik)] {az} sf. Grm geirmi, yal kimse. [DS] ahlgan, [? ahlgan] is. Arlarn, kavak ve kzl aa gibi bitkilerin taze tomurcuklarndan toplayarak kovan iindeki atlaklan, delikleri kapatmak ve petekleri kovana tespit etmekte kullandklar rei neli ve zamkl madde; pirebolu.

sylen ir) {OsT} sf. Daha ok yetkili; en yetkili, ahilenmek, [ahi-le-n-mek] dnl. f . [-ir ] Ahi gibi davranmak; ahilik etmek, ahilik, [ahl-lk / ak-lk J ^ - l ] {eT} {eAT} is. Cmert ahilik, -i [ahi-lik] is. 1, On be ve on altnc yzyl lik. [Yknek] larda, esnaf ve sanatkrlarn kendi aralarnda ku ahmsa, [Sansk. ahmsa] is. 1. iddete bavurmama. rumlaarak oluturduklar bir sosyal gvenlik rg 2. Zarar vermeme. 3. Hint dinlerinde saldrmazlk t. 2. Ahi olma durumu ve nitelii. 3. s f Cmertlik, prensibine dayanan ahlak ve siyasi davran, yiitlik. ahr, [Far. hr / e T ak-ur j^-T] is. 1. Bykba hay ahilla, [Ar. hall > ahill ^-1] (a h ill:, h kaln s y vanlarn kapatld, barnd yer; dam; arka; iten; gelembe. 2. m ec. Kirli, bakmsz, dank veya ok grltl yer. 3. {eT} Yemlik. [MhennjS1 ahr ak tarm as, Tarlann ilk b a h a rd a ilk d e fa srlm e si. | ahra ekmek, H ayvanlar a h r a kapam ak. | | | ah ra evirm ek, m ec. Bakm sz, p is ve d a n k h le g etirm ek .| ahra gelmek, Almak.\\ ahr ev, | {az} K y ev lerin d e a h ra bitiik olan oda. [DS] ahrlam a, [ahr-la-ma] is. Ahrlamak ii; hayvanlan ahra kapatma ii. ahrlam ak, [ahr-la-mak] gsz. f. [-r ] 1. (Hayvanlar iin) ahrda kapal kalmak; bir sre ahrda tutul mak. 2. Ahrda uzun sre kapal kalma yznden hamlamak; zayflamak. 3. {az} (Hayvan iin) ah ra almak. [DS] ahrlanm ak, [ahr-la-n-mak] dnl. f . [-r ] {az} Ev cillemek. [DS] lenir) {OsT} is. Sadk dostlar; candan arkadalar, ahille, [Ar. hall > ahille 4 UI] {OsT} is. 1. uvaldzlar. 2. iler. a h ir1, [Ar. uhur (geri) > ahir ^ 1 ] (ah i:r) {OsT} sf. 1. En sondaki, en sonuncu. 2. huk. Bakasnn nikh ls ile cinsel ilikide bulunan. ahir2, [Ar. uhur (geri) > hir ^-T] (a.h ir) {OsT} sf. 1. Son; sondaki; en sondaki. 2. Allahn sfatlanndan biri. 3. zf. Sonunda, nihayet, hasl. S ahir gz, K asm ay.| lir-i aram ba, {OsT} S e fe r aynn | son a ra m b a s.| hir-i k r, {OsT} 1. Son u ; se m e | r e ; m eyve. 2. En nihayet; iin sonunda. | ahir ne | fes, Son n e fe s.| h ir l-em r, {OsT} N ihayet; en | sonunda. | ahir vakit, Son zam an, m rn k alan son | y lla r .| ahir zam an, 1. K y am ete y akn zam an. 2. | D nyann sonu na doru. 3. Dnyann sonu.\\ ahir

I M R S M .

AHL

zam an peygam beri, 1. En son p ey g a m b er. 2. Hz. M uhamm ed. ahirbin, [Ar. hir + Far. -bn (a :h irb i:n ) {OsT} sf. Yapt her iin sonunu nceden dnen; tem kinli; tedbirli; uyank; akll. ahire, [Ar. hir / hire v-T] (a : h r e, h kaln sylenir) (OsT) sf. Son. ahire, [Ar. hire den. 2. Kahpe. ahiren1, [Ar. ahiren _*=-'] (ah i:ren ) {OsT} zf. Son zamanlarda; u yaknlarda; yakn gemite. ahiren2, [Ar. ahiren fjo-l] (a :h iren ) {OsT} zf. Sonra dan; en son olarak, ahiret, [Ar. uhur (geri) > ahiret o^J-T] (a:hiret) {OsT} is.-*- ahret. S ahiret ogl, {eAT} E vlatik. ahiretlik, -i [ahiret-lik] is. -* ahretlik, ahirin, [Ar. hir> hirin (a:hiri:n , h kaln s y lenir) {OsT} zf. Sonrakiler; en sonda olanlar; niha yette bulunanlar. ahirun, [Ar. hir > hirn jjjs-T] (a:hiru :n, h kaln sylenir) {OsT} zf. - * ahirin, ahissa, [Ar. hasis > ahiss L^-l] (a h issa :) {OsT} Cim riler. ahit, -hdi [Ar. ahd J4] is. 1. Sz verme. 2. Yemin. 3. Antlama, ittifak. 4. Emir, buyruk. 5. Nikh. ahde vefa, Sznde durma.\\ ahitleme, [ahit-le--me] is. Szleme; antlama, ahitlemek, [ahit-le--mek] ite, f . [-ir ] Szlemek; antlamak. ahitname, [Ar. ahid + Far. -nme (ahitna:m e) {OsT} is. Taraflarca gerekli yerleri imza lanm ve onaylanm olan yazl szleme metni, ahiyane, [Far. hiyne ?L^T] (a :h iy a:n e) {OsT} is. 1. Damak. 2. anat. Boaz. 3. B eyin kem ii. ahiye, [Ar. hiyye u=-T] (a:hiye, h kaln sylenir) {OsT} is. 1. Ucu yere berkitilip halkasna hayvan balanan ip. 2. Srekli felaket; musibet. ahiz1, -hzi [Ar. ahz M] {OsT} is. Alma; kabul etme. (A rapa ve F a r s a kelim elerin b a tarafn a g etiri lerek ta m lam a la r y ap lr.) ahiz2, [Ar. ahz > hiz i-T] (a:hiz, h kaln sylenir) {OsT} sf. Alan; alc; kabul eden, ahiz, [Ar. ahz > ahz 1^-1] (ahi:z, h kaln sylenir) {OsT} sf. Esir; tutsak, ahize, [Ar. hiz > hize (a:hize, h kaln s y le nir) {OsT} sf. 1. Alc; alan. 2. is. Telefonun ses al c ksm; alma. (a :h ire) {OsT) sf. 1. Zina e-

ahkab, [Ar. hukb > ahkab t_>L=-l] (a h k a :b ) {OsT} is. Uzun zamanlar, ahkad, [Ar. hukd > ahkd Kinler; dmanlklar; garezler, ahkaf, [Ar. hukfe > ahkf _sU=-l] (ahka:J) {OsT} is. Kum ynlar; kum tepeleri, ahkm , [Ar. hkm (yarg) > ahkm (ahk.m ) {OsT} is. 1. Bir konuda yle veya byle olduu kansna varma ve bunu sz ve yaz ile bildirme. 2. huk. Yarg kararlar; hkmler. 3. Uyulmas gerekli kararlar, hukuk kurallar; kanunlar. 4. gnl. Yldz larn hareketlerinden veya baz tabiat olaylarnn olu biimlerinden bir takm gelecek tahminleri. S ahkm karm ak, 1. K en d in e g r e baz n etic eler k a r m a k 2. Yersiz zan da bulunm ak. | ahkm - | adalet, {OsT} H ukuk hkmleri.\\ ahkm - adliye, {OsT} 1. A d alete ait hkm ler; hukukla ilgili dzen lem eler. 2. m p arato rlu k d n em in de A d a let B a k a n lnn ad.\\ ahkm - m ire, {OsT} E m red ici hukuk ku rallar.| ahkm - nahiye, {OsT} Y asaklayc hu | ku k kurallar.]] ahkm - nusret, {OsT} 1. Z afer h km leri. 2. Yasalar. 3. G k cisim lerinin h a rek etle rinden karlan kurallar.\\ ahkm - ahsiye, {OsT} K ii h a k la n ile ilgili kurallar. | ahkm - eriye, | {OsT} M ecelle hukukunda itikat, ibadet, m uam elat, nikh v e c e z a la r a ait hkm ler. | ahkm - tefsi| riye, {OsT} A klayc ku rallar)] ahkm kesmek, Yetkisizce, g e r e e aykr kesin y a rg d a bulunmak.]] ahkm yrtmek, Yetkisi dn da k a r a rla r v er mek.]] ahkm defteri, R esm d a ir e le r c e tutulan, iin e em ir ve talim atlarn y azld defter. ahkm km, [Ar. ahkm (yarglar) + kum (sizin) piLolis-l] is. Tek sz sahibi, ahkar, [Ar. hakaret (horlam ak) > hakir (hor, baya) > ahkar yis-1] {OsT} sf. En alak; en ciz; en aa; (a h k a ra :n e) {OsT} sf. 1. En ok en hakir olan, ahkarane, [Ar. ahkar + Far. -ne ahkem, [Ar. hkm > ahkem {OsT} zf. Zavall ve deersizlere yarar biimde, hkmeden. 2. Daha kuvvetli. S ahkem l-hkimn, {OsT} H akim lerin en ku dretlisi; Allah. ahker, [Far. ahker / ahger J j ~ / \ hline gelmi ate; ate kz, ahkk, [Far. ahkk iJjS-l] (ahk :k) {OsT} is. Ham zerdali. ahla, [Ar. hulv (tatl) > ahl >UI] (a h l :) {OsT} sf. Daha tatl; en tatl; pek tatl, ahlab, [Ar. hlb > ahlb u t l ] Trnaklar; peneler. ahlaf1, [Ar. hlf > ahlf l5U-I] (a h l :f) {OsT} is. Bir lemi olanlar; mttefikler; ittifak edenler. (a h l :b ) {OsT} sf. {OsT} is. Kor (a h ka :d ) {OsT} is.

AHL

M T M E S M .
veya ahlakla uygun olan. Y azarn hikyelerin i a h la k b ir y a k la m la d e erlen d ird i im iz d e... ahlaklk, - [ahlak--lk] (a h l :k lk ) is. nsanla rn btn davranlarm ahlak kurallarna gre yn lendirmeleri gerektiini; ahlakn ara deil de ama olduunu savunan idealist bir dnce sistemi; mo ralizm. ahlaken, [Ar. ahlk > ahlken ( a h l :ken, k kaln sylen ir) {OsT} zf. Ahlaki ynden, ahlak a sndan; ahlaki deerlendirme bakmndan, ahlakyat, [Ar. ahlk > ahlkyyt oL^U-l] (a h l :kya:t) {OsT} is. Ahlak bilgisi, ahlakla ilgili konu lar, grler. ahlakyet, [Ar. ahlki > ahllpyyet c-^U-l] (ahl:kyet) {OsT} is. 1. Ahlakllk. 2. fe l. Trelilik. ahlakyun, [Ar. ahlk > ahlkyyn (ahl:kyu :n ) {OsT} is. Ahlak zerine kitap yazan, g r ortaya atan bilginler; ahlaklar, ahlaki, [Ar. ahlk > ahlk (a h l :k :i, k kaln sylen ir) {OsT} sf. Ahlaka ait, ahlak ile ilgili; ahlak kurallarna uygun, fi1 ahlaki hkmler, B ir Ms lm an n A llah a, kendisin e, m illetine, lkesin e ve d i er in san lara k ar g rev lerin i ve soru m lu lu kla rn belirley en la h em ir ve y a sa klar. ahlakl, [ahlak-l] (a h l :k h ) sf. Hl, hareket ve tavr lar ahlaki ilkelere uygun (kimse), ahlakllk, - [ahlak-l-lk] (a h l :k llk) is. 1. Ahlak kurallarna bal olu. 2. Bir hl ve hareketin ahlak kurallarna uygunluk derecesi. 3. Toplumda iyi ka bul gren adet ve geleneklere uygunluk, ahlaksz, [ahlak-sz] (ah l:ksz) is. 1. Ahlak kuralla rna uymayan, bu kurallar hie sayan kimse. 2. m ec. Toplumun ahlaki deerlerini, edep ve hayy ineyen kimse; hayasz; iffetsiz; karaktersiz; ter biyesiz; utanmaz, ahlakszca, [ahlak-sz-ca] (a h l :k s zca) zf. Ahlaksz biimde; hayszca; terbiyesizce; utanmadan, ahlakszlk, - [ahlak-sz-lk] (ahl:kszlk) is. 1. Ahlak kurallarna uymama. 2. Ktlk. 3. Ahlaksz kimsenin zellii. S ahlakszlk etmek, Ahlak kurallarna aykr davranlarda bulunmak; ahlaksz davranmak. ahlal, [Ar. hll > ahll J }U-I] (a h l :l) {OsT} is. ten dostlar; samimi arkadalar, ahlam , [Ar. hulm (rya) > ahlm (ahl:m ) {OsT} is. 1. Dler; ryalar. 2. Ak sak ryalar. 3. Hayaller. 4. D azmalar, ahlam a, [ah (yans.) > ah-la-ma] is. Ahlamak, i ek mek ii. ahlam ak, [ah (yans.) > ah-la-mak] g s z .f. [-r ] [-l()y o r) Sknt ve znt sebebiyle A h! sesi kara rak i ekmek; gs geirmek. {eT} (ayn) [DLT] 0

ahlaf2, [Ar. halef > ahlaf J^U-l] (a h l :f) {OsT} is. 1. Yaayanlarn arkasndan gelecek olan nesil; halef ler. 2. Bir makamda, mevkide bulunan kiinin yeri ne geecek olan kimseler. ahlak, [Ar. hulk > ahlk (a h l :k ) {OsT} is. 1.

nsann doutan getirdii huylarla sonradan ka zand manevi yapsn sergileyen bir takm dav ran ve tavrlar; aktre; edep. 2. yi zellikler; g zel huylar; fazilet; erdem; hsnhl. 3. Allahn insan yarat ftratna uygun davranlar btn; tabiat. 0 ahlak bilimi, A h la k kavram nn konusu nu ve tabiatm in celeyen bilim .| ahlak bozukluu, | yi, g zel saylan davran larn terk edilmesi.\\ ah lak dersi, A h la kla ilgili kon u lar benimsetme.\\ ah lak d, A h la k k u ra lla rn a aykr olan. | ahlak d| clk, Btn toplu m larda var olan a h la k k u ra lla rn reddetm e. (N ietzsch ein f e l s e f i gr). \ ahlak \ duygusu, A hlak k u ra lla rn a uygun o la n la o la m a y a n s e m e yetisi. | ahlak dknl, Birinin a h | la k d tutumlar iin de bulunmas.\\ ahlak hocal etmek, B irin e a h la k d ersi verm eye kalkmak.\\ ah lak mazbut, A h lak asn dan ken disin e g venilir kimse.\\ ahlaki vazife, K anun zoru o lm a m a kla b e r a b e r a h la k a sn dan d oru k a b u l ed ild i i iin y a p lm as zorunlu iler.| ahlk- fzla, y i ahlak, | erd em li h l ve tavrlar. | ahlk- hamde, vlme | y e d e e r huylar.\\ ahlk- hasene, yi huylar, g zel ta v rla r.| ahlk- zemme, K tlenen, b e en ilm e | y en huylar, d av ran lar,| ahlak kurallar, Toplu | mun iyi ve g zel o la r a k k a b u l ettii ve kendisin i gelitiren , iyiletiren k u ra lla r. \\ ahlak ve adaba aykr muameleler, T oplum ca benim senm i a h la k k u ra lla rn a ve t reler e aykr a n lam a ve ilem ler. | | ahlak ve adap, B ir toplum da kiilerin uym ak z o ru nda oldu u dzen, k u ra l ve h a rek etler . \\ ahlak yasas, f e l . nsann m utlulua ulam as iin uym as g er ek li k u ra lla r btn. M utlulua lyk olm ann yolunu gsterm ekten b a k a b ir n ed en e dayan m a y a n y a sa y a a h la k y a sa s diyorum . K a n t | ahlak | zabtas, Byk e h ir halknn a h la k i d e e r le r a sn dan sa lk l b ir hayat s rd rebilm esi iin ku rulmu z a b ta tekilat. ahlakan, [Ar. ahlk > ahlkan Is'iU-l] ( a h l : kan) {OsT} zf. Ahlaka, ahlaka, [ahlak-a] (a h l : k a ) zf. Ahlak ynnden, ahlak bakmndan, ahlak, [ahlak-] (a h l :k ) is. 1. Ahlaki konulan ve ahlaki deerleri ele alp inceleyerek elde ettii bulgulardan bir senteze varan filozof; ahlakiyim. 2. Edebiyatta, insann ahlak yapsn inceleyen ve ku surlarn dzeltmek amacyla eser veren yazarlar. 3. evresinde meydana gelen her eyi ahlaki adan deerlendirip dnce ve hareketlerini ahlaki esas lara gre dzenleyen kimse. 4. sf. Ahlaki esaslara

S H

S M . 155

AHM

ahlayp oflamak, D ertlenm ek, ik y et etm ek, sz lanm ak. ahlas, [Ar. hul (temiz, katksz) > hli (saf, iyi ni yetli) > ahla {OsT} sf. 1. (Madde iin) en

ahmakslatan, [ahmak+s-la-t-an] is. nce ince ise leyerek yaan yamur, ahmaki, [Ar. ahmak! (ah m a.ki:, k kaln s y (ahlenir) {OsT} is. Ahmaklk; aklszlk; bnlk, ahmakiyet, [Ar. ahmak! > ahmkiyyet m a:ki:, k kaln sylenir) {OsT} is. Aklszlk; ah maklk. ahm aklam a, [ahmak-la--ma] is. Ahmaklamak ii; ahmak durumuna gelme, ahm aklam ak, [ahmak-la--mak] gl. f . [ - ] 1. Bir an iin armak; bocalamak. 2. Akl, zeks gide rek ilemez duruma gelmek; aptallamak, ahm aklatrm a, [ahmak-la--tr-ma] is. Ahmakla trmak ii; ahmak hle getirme, ahm aklatrm ak, [ahmak-la--tr-mak] gl. f. [ -r ] Birini, akl ilemez ve zeksn kullanamaz hle getirmek; ahmaklamasna neden olmak; aptalla trmak. ahmaklk, - [ahmak-lk] is. 1. Anlama ve kavrama yeteneklerini kullanamama durumu; aptallk; kafa szlk. 2. Ahmak kimselerin davran biimi, ahm al, -li [Ar. hami (yk) > ahml JU ^I] (ah m a:l) {OsT} is. Ykler; arlklar, ahm as, [Ar. humus > ahms (a h m a :s) {OsT} is. Bete birler. S ahmsttl-kadem, {OsT} anat. A yak taban. ahmed, [Ar. hamd > ahmed -u^-l] {OsT} sf. 1. ok vlm; methedilmi; en ok minnettarlkla anl maya deer. 2. z. is. (B a h a rfi byk yazlr) Hz. Muhammedin adlarndan biri. S ahmed avu, argo. Rvet. ahmedek, -i [Far. ahmedek i-u^~l] is. 1. kale. 2. Asl kalenin dnda kk bir kale (?). Ahmed, [Ar. ahmed > ahmed! (ah m ed i:) {OsT} sf. 1. Mslman. 2. Hz. Muhammed ile ilgili nitelikler; onunla ilgili eyler, ahmediye, [Ar. ahmediyye 4j-u^I] {Os T} is. Eski bir kuma tr. ahmend, [Far. ahmend j-u-T] (a:hm en d) {OsT} sf. Yalanc; dzenbaz, ahm er, [Ar. humret > ahmer y>^l] {OsT} is. Krmz; kzl. S ahm er-i safra, {OsT} biy. d sars. ahm eran, [Ar. ahmer > ahmeran jl_ ^ l] (a h m era:n ) {OsT} is. 1. Krmzlar; kzllar. 2. arap ile et. 3. Altn ile safran, ahm ereyn, [Ar. ahmer > ahmereyn ki krmz; ahmeran. ahmes, [Ar. ahmes ,j~ ^ l] {OsT} sf. kuvvetli; en yiit. 2. (Y er iin) kat, ahmet, [Ar. ahmed -u^l] sf. -* ahmed. {OsT} is.

saf; hi kar olmayan. 2. (Kii iin) ok temiz yrekli; iyi niyetli. ah lat1 [Ar. halt > ahlat .kU-l] {OsT'} . ok kark; , karmakark; en kark. ahlat2, [Ar. hlt > ahlat 5U-I] (a h l :t) {OsT} is. 1. Bir karm oluturan paralarn her biri; eler; un surlar. 2. Kark eyler. 3. Beden yapsn olutu ran eler, mizalar. S ahlt- erb aa, {OsT} E ski den, tpta on dokuzuncu yz y la k a d a r yaygn olan b ir g r e g r e aln an besin lerin insan vcudunda m eydan a g etird ik leri k a b u l ed ilen kan, sa fra , b a l gam, se v d a g ib i d en g eli d rt unsur. | ahlt- faside, | {OsT} 1. B ozu k ve uyumsuz eler. 2. m ec. B ozu k m iza.| ahlat- m ahmde, {OsT} 1. B ed en d ek i d rt | unsurun d en g eli oluu. 2. m ec. A hen kli m izalar. ahlatJ, -t [Yun. ahlad] is. 1. Krsal alanlarda yeti en, glgillerden yaban armudu (Pirus elea g rifo lia ) ve bunun kk meyveleri. 2. arg o. Davranlar kaba kimse; bilgisiz; duygusuz. 3. {az} (Kii iin) ufak tefek. [DS] S ahlat aa, K a b a kim se. | A hla | tn iyisini aylar yer, y i e y le r lay k olm ayan kim se le r elin d e h a rca n r; a h m a k la r an sl olur.\\ ahlat kurusu, Uzun boylu, z a y f ve a p ta l kii. ahlef, [Ar. ahlef-ii^l] {OsT} sf. Solak, ahles, [Ar. ahles {OsT} is. Srtnda kzl benek

ler bulunan siyah tyl koyun, ahliya, -a i [Ar. hli > ahliya >U4-l] (a h liy a:) {OsT} is. Bo eyler. ahma1, [Ar. hamiyyet > ahm Ia^I] (ah m a:) {OsT} sf. Daha milliyeti; en ok milliyeti; en milliyeti. ahma2, -a i [Ar. ahm 3 >U^I] (ah m a:) {OsT} is. K a yn biraderler. ahmak1, [ak-mak > ah-mak JJ-I] {eATf g s z .f. [ - a r ] Akmak. ahmak2, [ak-mak > ahmak] {eAT} gsz. f . [ - a r ] Y a ma iin akn yapmak. ahmak3, - [Ar. humk > ahmak j ^ - l ] {OsT} sf. An lama ve kavrama yetenekleri gelimemi; aptal; ebleh; kafasz. S ahm ak hlden, {az} n ce ve srekli y a a n yam ur. [D S]|| ahm ak yaartan , {az} Gne varken y a a n h a fi f yam ur. [DS] ahmakane, [Ar. ahmak + Far. -ne <gU^-I] (ahm aka:ne) {OsT} zf. Ahmakasna; ahmaa yakr suret te. ahmaka, [ahmak-a] ( a h m a k a ) sf. 1. Biraz ah mak. 2. zf. Bir ahmaa yakr ekilde; bnce; anla y kt olarak.

1. (Kii iin) en

AHM ahmez, [Ar. ahmez ahna, -ai [Ar. ahna ahna, -a [Ar. ahnac alak gnlllk eden, ahnas, [Ar. hanes (kvrm) > ahns ol-l] (ahn a:s) {OsT} is. Kvrmlar; bklmler, ahnas, [Ar. hn > ahns oUi-l] (ahra:s) {OsT} is. 1. Yalan yere edilen yeminler. 2. Yeminden dnme ler. ahnef, [Ar. ahnef ^ - 1 ] {OsT} sf. Ayaklar arpk, e ri br olan, ahnes, [Ar. ahnes Lr^\] {OsT} sf. (Kii iin) bask ve sivri burunlu, ahpn, [Erme, ab(in)] {az} is. 1. Gbre. 2. Gbre lenmi tarla. 3. Ekime elverili tarla. [DS] ahpunlam ak, [ahpun-la-mak] gl. f i [-r ] [-l(u )y or] Gbrelemek; gbre atmak, ah ra, [Ar. ahr sj>(a h ra :) {OsT} sf. Daha uy gun; en uygun; pek uygun, ah rab , [Ar. ahrab ^>-1] {OsT} sf. 1. (Kii iin) kula yark. 2. is. Kulaktaki kpe delii, ah rac, [Ar. hrc > ahrc j-l] (a h ra :c) {OsT} is. Hayvanlarn palan, yular, tasma vb.lerine dikilen boncuklar. ahrad, [Ar. ahrad pinti. ah rak , [Ar. ahrak J j~\] {OsT} sf. Snepe; miskin. ahram , [Ar. harem > ahrm M (ah ra.m ) {OsT} is. {OsT} sf. Pek tamahkr; ok {OsT} sf. 1. ok salam; (a h n a :) {OsT} is. 1. ar{OsT} sf. (Kii iin) ok ahraz2, [Ar. ahraz ahre, [Ar. ahre

M l i l f f S o M . s e y~\] {OsT} sf. (Kii iin) kirpik {OsT} sf. Borla; veresiye,

ok dayankl. 2. is. biy. Denizanas, paz ve aykr iler. 2. arpk ve eri eyler,

leri dklm; ipil gzl,

ahreb, [Ar. harab > ahreb _ > {OsT} sf. 1. ok ha rap; en harap; daha ykk. 2. ed. Rubai vezinlerin den m e f l ile balayan ilk on iki cze verilen ad. ahrec, [Ar. ahrec J~\] {OsT} sf. (Krk, deri, post vb. iin) alacal; benekli. S ahrec don, A tlarda beyaz ve krm z y a d a k a r a ve koyu ren kli kllarn k a r m asn dan m eydan a g elen don. ahrem , [Ar. ahrem j~\] {OsT} is. 1. Gz kapa, ku la yrtk ya da burun direi krk olan kimse. 2. ed. Rubai vezinlerinden m e f l cz ile balayan on iki bahir; bu bahirlerden her biri. 3. anat. Omuz ucu. ahrem i, [Ar. ahremi ^ y - l ] (a h rem i:) {OsT} is. Omuz ucuna ait; omuz ucu ile ilgili, ahres, [Ar. ahres ^>-1] {OsT} sf. (Nesne iin) eski, ahre, [Ar. hara > ahre J v - ' ] {OsT} sf. 1. Kabuk gibi sert ve przl. 2. Balk pulu gibi; pul pul. 3. Deve srt gibi yamr yumru ve sert. 4. (Yeni para iin) sert ve keskin przl, ah ret, [Ar. uhur (geri) > ahiret / ahret 1 {OsT} is. ] lm ile balayan hayat; lmden sonra gidilen yer; br dnya; kabir hayat; arasat; maher. S ahiret ogl, {eAT} E vlatlk.| ah ret adam , B u dn | y a y a a y ile ilgisini hem en hem en kesm i, ken d i sini ib a d ete verm i kim se.| ahrete gitmek, lm ek.| | | ahrete intikal etmek, lm ek. | ah ret hakk, Bu | dn yada iken b ir b a k a insann hakkn yiyenlerin b r dn yada h es a p gn d ey ec e k ler i m addi ve m an evi kul hakk. | ah ret kardei, B irb irin e din | inan yn yle b a l olan, bu b a ll a h rette d e devam ettirecek lerin e inanan kim seler. | ahreti | boylamak, lmek. | ahretini kazanm ak, M sl | m anln em ir ve y a sa k la r n a uygun y a a y a r a k b r dnya iin cen n etle d llen dirilm ek,| ahretini | yapm ak, D n yadaki iyilikleri ile b r dnyada iyilik o la r a k ken d isin e v er ilec ek sev a p kazanmak.\\ ah ret korkusu, B u dn yada iken iledi i su lar dan d olay b r d n yada cez a g rm ekten duyulan korku. | ah ret suali, 1. ldkten so n r a insann bu | hayatta yaptklarn n tek tek h esabn n sorulm as. 2. gnl. C evap verm esi g, u san drc bktrc s o ru lar; a h ret sorusu. | ahrette iki eli (on parma) | yakasnda olm ak, Bu dn yada g rd b ir haksz lktan d olay b r dn yada A lla h n huzurunda d a v ac o lm a k; hakkn b a lam am a k ,| ah ret yol | culuu, lm. ahretlik, -i [ahret-lik is. 1. Kk yatan itibaren yetitirilmi hizmeti kz; besleme; evlat

1. Yabanclara girmesinin, grmesinin, bilmesinin uygun grlmedii ortamlar, yerler; yasak blgeler. 2 . Bir evde bulunan kadn, kz, hizmeti ve kadn ziyaretiler topluluu. 3. Mukaddes topraklar. ah rar, [Ar. hrr > ahrr j W 1 (a h ra :r) {OsT} is. 1. zgr olanlar; hr olanlar; kul veya kle olmayan lar. 2. zgrlkler; zgrlk taraftarlar; hrri yetiler. ah raran e, [Ar. ahrr + Far. -ne j^l] (a h ra :ra :n e) {OsT} zf. zgr olanlara yakr biimde; zgrce. ah ras1, [Ar. haris > ahrs ^ _,s-l] (a h ra :s) {OsT} is. Korumalar; koruyucular. ah ras2, [Ar. ahras ,^>-1] {OsT} sf. Dilsiz. ah raz1, [Ar. ahres ^ > - 0 {az} is. ve sf. 1. Konua mayan kimse; dilsiz; dilsiz ve sar. 2. Aklsz; ahmak. [DS] fi1 ahraz olmak, D ili tutulmak, konu am az h le g elm ek.

1 M

IM

.1 5 7

AH ahsent, [Ar. ahsent ( a h s e nt) {OsT} nl.

lk. 2. Birbirlerine karde gz ile bakacana, ah rette birbirlerinin lehine ahitlik edeceine dair sz vermi iki kadndan birine gre dieri. 3. Bu dn yay terke hazr kimse. 4. {az} Kendinden gemi kimse. [DS] 0 ahretlik yoklamas, {az} B ir tr kan kardelii. [DS] ahrim an, [Zendce. (eski F a r.m n leh esi) angra mainyu] is. Zerdt dininde, iyilik ilkesi saylan Ahura-mazda (Hrmz)nm dman olan iblisler top luluunu yneten ktlk ilkesi. ahriyan1, [Yun. ahreinis (aa lk) / Far. ahriyn (aptal, cah il) l Rus. ohreyan] {a z .} i s : 1. Dou Karadeniz blgesi halknn Kzlbalara verdii ad. 2. Orta Rodoplarda yaayan dili Bulgarca olan Mslman; Pomak. 3. {eAT} sf. irkin; kaba; pis. ahriyan2, [Far. ahriyn (ahriya:n ) {OsT} is. Hediye iin elverili, deerli kuma ve kuma par as. ahru, [ah-r / ak-ru] {eT} sf. Yava. [Mhenn] ahruf, [Ar. harf > ahruf < J 1 ] {OsT} is. 1. Ular; ke narlar. 2. Leheler; iveler, ahsa, [Ar. ahsa L_-l] (a h sa :) {OsT} is. ok kumlu, tal arazi. ahsak, [ah-sa-k] {eT} sf. Aksak, topal [DLT] [M henn] S ahsak buhsak, T op a l ve o la k. [DLT] ahsamak, [ah-sa-mak ahsar, [Ar. ahar sa; daha ksa. ahsas, [Ar. hiss > ahss lar; hisler. ahsatm ak, [ah-sa-t-mak] {eT} gl. f . [-u r] Aksatmak; topallatmak. [DLT] ahseb, [Ar. ahseb {OsT} sf. 1. ok iyi hesap edilmi; mnasip; uygun. 2. m ec. ok cimri; pek hasis. 3. Esmer; koyu san. 4. Czaml, ahsem, [Ar. ahsem pi-!] {OsT} sf. 1. (Burun iin) yas s ve geni. 2. (Kii iin) yass ve geni burunlu. 3. (Kl iin) geni yzl. 4. is. Aslan. ahsen, [Ar. hasen > ahsen {OsT} sf. Daha g zel; en gzel; pek gzel. 0 ahsen-i takvim, {OsT} 1. En uygun l le rd e ; en uygun biim de. 2. nsan. | ahsen-i vech-i ebeh, {OsT} ed. B enzetm e | y n lerin den en uygun v e en g z el olan. j ahsenI| halildn, {OsT} Y aratclarn en g zeli; A llah.| | ahseniil-ksas, {OsT} K ssalarn , hikyelerin en g zeli; K u r an - K e r im d ek i Y usuf hikyesi. | | ahsenl-vecheyn, {OsT} k i y o ld a n ; iki m etottan in iyi olan. ahsent, [Ar. ahsente (iyi ettin) iyi; ok gzel; mkemmel! {OsT} nl. Pek (a h sa :s) is. Duygu i-l] {eT} {eAT} gsz.f[-r] Ak {OsT} is. sf. En ksa; pek k samak topallamak. [Mhenn] [DLT]

Aferin; bravo! ahsrm ak, [as (yans.) > as-r-mak / asr-mak / ah sr-mak / asur-mak / ahsur-mak {eT} {eAT} g s z .f. [-u r] Aksrmak. [Mhenn]ahsum, [? ahsum / ahsung] {eT} sf. Sarholukta kavga eden. [DLT] ahsurm ak, [as (yans.) > as-r-mak > asr-mak / ahsr-mak / asur-mak / ahsur-mak gsz. f . [-u r] Aksrmak, ahsttme, [Far. ahsme a h a ',,-a i [Ar. h > aha5 {OsT} is. Boza. (a h a :) {OsT} is. {eAT}

1. nsan ve hayvanlann i organlar. 2. Taraflar, blgeler. aha2, [Ar. ah (a h a :) {OsT} sf. Daha kor kun; en korkun; ok korkun, ahab, [Ar. haeb (a a cn odun ksm ) => ahb _~-l] (a h a :b ) {OsT} is. - * ahap. aham 1, [ak + Fa. -m > aham / Sod. aham / j>L-l] {eT} {eAT} is. Akam [Mhenn] [DLT] aham 2, [Ar. haem> ahm aham n, [aham-m vakti; akamleyin, aham lam ak, [aham-la-mak jjaJLoL-I] {eAT} g s z .f. [ - r ] 1. Geceyi geirmek. 2. Akama yaklamak, ahap, -b [Ar. haeb (a acn odun ksm ) > ahb ljI -I] is. 1. Kereste, tahta, aa. 2. Aatan ya plm bina vb. eyler. 3. sf. malat malzemesi ola rak tahta kullanlm; tahtadan yaplm. 0 ahap bina, Yap m alzem esi o la r a k a a kullanlm bina. | ahap at, zeri k ereste ile kapatlm dam . | | | ahap iskele, B in a yap m n d a alan iiler iin k ere ste k u lla n larak y aplm g e ic i kpr. | ahap | i, Yapnn a a ksmlara.\\ ahap iilik, A na m alzem e o la r a k a a kullanlan y a p sanat.\\ ah ap kpr, A yaklar, taban k ap lam a s vb. yerlerin byk b ir ksm a a ta n yap lm olan kpr. | ah | ap yap, A na m alzem e o la r a k a a kullanlan y a p biim i. ahef, [Ar. ahef t-i-l] (ahef) {OsT} sf. (Kii iin) uyuz. ahen, [Ar. ahen j - l ] {OsT} sf. 1. Daha sert; en sert; pek sert. 2. (Kii iin) geimsiz, ahic, [Far. ahc gunsuz. ahican, [Far. ahcn Ztlar. ahig, [Far, ahg tiL-l] (ah i:g ) {OsT} sf. Zt; uy gunsuz. (a h i:ca :n ) {OsT} is. (a h i:c) {OsT} sf. Zt; uy (ah a.m ) {OsT} {eAT} zf. Akam

is. Maiyetler; bir adamn maiyet erkn,

AH ahigan, [Far. ahgn & j-I] (a h i:g a :n ) {OsT} is. Ztlar. ahian, [Ar. ahn jU ~ -l] (a h i:a :n ) {OsT} is. Pek kat. ahme, [Far. ahme -u--t] {OsT} is. Boza. ahta, [Far. hte / Mo. ahta / akta] {eT) is. 1. di edilmi at. [Nevy] 2. Burulmu manda. ahtab, [Ar. hatab > ahtb Odunlar. ahta, [ahta-] {eT} is. Seyis; nc. [Nevy] ahtal, [Ar. ahtl JIL^I] (ah ta:l) {OsT} sf. 1. (Kii iin) abuk yryen. 2. Boboaz, ahtam , [Ar. ahtam (a h ta .b ) {OsT} is.

IMIMCtSflM. ter-ins, G k bilim i ile u raan ; m neccim . | | ahter-m r, {OsT} 1. Yldz sayan, m neccim . 2. m ec. A k belasn d an d olay g e c e le r i uyuyamayan, uykusuz. ahteran, [Far. ahter-n Yldzlar. ahterios, [Lat. october (sekizin ci a y ; y lb a m art) / Yun. ohtovres] {OsT} is. Ekim ay. ahtetmek, [Ar. ahd + et-mek dU^jj^p] g s z .f. [-(d)e r ] {az} Nikh kymak. [DS] ahu', [ahu (yans)] {az} is zool. 1. Geceleri uan bir ku; puhu kuu. 2. Sevimli hayvan. [DS] ahu2, [Ar. ahi (erk ek kard eim ) > ah js-l] (ahu:) (ah tera.n ) {OsT} is.

{OsT} is. (Kii iin) bumu

uzun; uzun burunlu, ahtan, [Ar. hatan > ahtn] (ahta:n) {OsT} is. Damat lar.

{OsT} is. I . Karde, 2. Arkada; dost. 3. {eAT} Bir kimsenin sevdii en yakn. 4. {az} Ak sakall, saygdeer yal adam. [DS] 5. {az} Sevgili; se vimli kimse. [DS]

ahu3, [Far. h 5*1] (a :h u :) {OsT} is. 1. Ceylan; ka ahtapot, [Yun. octo (sekiz) + podos (ayak)] is. zool. raca; maral. 2. m ec. Zarif, latif delikanl. 3. m ec. I. Kafadan bacakllardan, eit uzunlukta sekiz kolu Gzel, ho ve ekici kz, kadn. 4. Kadife ibi yu bulunan deniz canls; kalamar; mrekkep bal; muak, parlak, gzel bakl gz. S ahu bakl, 1. supya. (O ctopus vulgaris) 2. tp. Daha ok burun C eylan bakl. 2. Tatl y u m u ak bakl. | h-be| zar zerinde grlen bir eit ur; polip. 3. argo. e, {OsT} 1. C eylan yavrusu. 2. m ec. ekingen, r Srnak. 4. argo. karc; asalak. S ahtapot gibi, k e k gzel.\\ h-bere, {OsT} C eylan yavrusu. | h| 1. o k srarc, srnak, yapkan , arsz, yzsz. 2. bere-i felek, {OsT} G ne.| h-erende, {OsT} | G z koyduu ey i m utlaka e le g eirm ey e alan, O tlayan ceylan. | h-em , {OsT} C eylan gzl. | | | hrsl, agzl, k a rc .| ahtapot gibi kann em | h-dil, {OsT} C eylan y rek li; korkak.\\ ahu gibi, mek, B irin i etkisi altn a a lp iyice sm rm ek; onun {OsT} o k g zel ve zarif. | ahu gzl, {OsT} K a d ife j m addi ve m anevi y n d en varln tketmek. g ib i yu m u ak ve p a r la k bakl. | h-gzet, {OsT} | ah tar, [Ar. hatar > ahtr jUai-1] (ahta:r) {OsT} is. Ceylan g e ti; fr s a t eld en gitti.\\ ahu-m ade, {OsT} Tehlikeler. D ii g ey ik.| h-nigh, {OsT} 1. C eylan bakl. 2. | ahtarlm ak, [ah-ta-r-l-mak {eT} {eAT} dnl. Yaknlktan, y akn lam aktan k a a n gzel. | h| itab, {OsT} Ceylan g ib i seyirden gzel. \ hfi-p, f . [-u r ] 1. Devrilmek; alt st olmak; kendi kendine {OsT} C eylan a y a k l; ay a n a ev ik .| h-py, | yklmak. [Mhenn] 2. {eAT} Yz evirmek; baka {OsT} Ceylan g ib i a y a k l; ay a n a evik. | h-y | yana dnmek. 3. {eAT} Bakas tarafndan ykl ten, {OsT} Scak, y a k c cey la n . \\ h-y tenmak; drlmek, dem, {OsT} A te n efesli cey la n .| h-y bezm, | ahtarm ak, [ah-ta-r-mak / atar-mak {eT} gl. {OsT} M eclisin cey lan ; b ir toplulukta bulunan en f . [-u r] 1. Aktarmak; altn stne getirmek. {eAT} g zel. \ h-y n, {OsT} in k a r a c a s ; in m isk (ayn) [DLT] 2. {eAT} {az} Yere ykmak; devirmek; cey la n .| h-yi dnble-dr, {OsT} Gzelin sih ir | alt etmek; yenmek. [DS] 3. {az} Yiyip ieceini li gz.\\ h-y dmble-keide, {OsT} Kuyruklu vermek; beslemek. [DS] g z ; gzelin kuyruklu gzii.\\ h-yi felek, {OsT} ahte, [Far. hte a i - T] (a :h te) {OsT} sf. 1. (Kl vb. G ne.| h-yi harem , {OsT} 1. K b e sn rlar | iin de bulunan b ir tr ceylan. 2. m ec. E le g em e iin) dar karlm; ekilmi. 2. (Erkek hayvan yen g z el.| h-yi hver, {OsT} G ne.| h-yi | | iin) er bezleri karlarak idi edilmi, Hoten, {OsT} H oten cey la n . \\ h-yi leng-giriften, ahtem, [Ar. ahtem ^ 1 ] {OsT} sf. Kara; siyah. {OsT} 1. T op al cey lan tutmak. 2. m ec. D knlere, ah ter, [Far. ahter P - 1 {OsT} is. 1. Yldz. 2. m ec. ] z a v a llla ra kar insafsz d av ran m ak; o n la ra mu s a lla t o!mak.\\ h-yi ner, {OsT} 1. E rk ek ceylan. 2. ans; talih; uur. S ahter-bn, {OsT} Yldza bakp A la cal e lb is e .| h-yi sifd, {OsT} Sekin g z el.| | | g elec ek ten h a b e r veren k ii; m neccim. | ahter-i | h-yi simn, {OsT} ed. m ec. Saki. 3. Sevgili.]] hdn-ble-dr, Kuyruklu yldz.| ahter-g, Yldz | yi r-efgen, {OsT} 1. A slan avlayan ceylan. 2. ok la r la kon uan; mneccim.\\ ahter-pre, {OsT} Yl ek ic i ve g zel kz veya delikanl.]] h-yi r-gr, dz parac.\\ ahter-suhte, {OsT} 1. Yldz Gne 1. A slan avlayan ceylan. 2. o k e k ic i ve g zel kz n da y o k olm u. 2. m ec. Talihsiz, bed ba h t:J ah-

1.159 t

AHY

veya erkek. | h-yi T a ta r, {OsT} T atar ceylan ; | g be in d en m isk e ld e ed ilen k a ra ca . | h-yi manj de-giriften, {OsT} 1. T o p a l cey lan tutmak. 2. mec. D knlere, z av a llla ra k ar insafsz davran m ak; o n la ra m u sallat o lm a k.| hfl-yi sefid, {OsT} Sekin | ve m stena gzel. | h-y smn, {OsT} 1. Gm | kollu gzel. 2. m ec. k i sunan g zel; saki. | hfl-yi | zerrn, {OsT} Altn yaldzl cey la n ; Gne. ahubaba, [Ar. hi+baba L>lyi-T] (a ;h u b a b a ) is. 1. Ba bacan ihtiyar; sevimli yal. 2. ok sigara ien ihti yar; ahbaba; 3. {az} Esnaf birlii bakan. [DS] ahududu, [Far. h (ceylan) + tt (dut) + T. -u j i y>T] (a:hududu) is. bot. Ilman iklim kuanda yetien brtlene benzer krmz meyveleri olan glgillerden bir al; aa ilei; frambuaz, (Rubus idaeus). ahun, [Far. hn jj^T] (a:h u :n ) is. 1. Delik; gedik; yark. 2. Lam. S hn-ber, {OsT} D uvar d elici; y e r kazc. 2. m ec. M aden arayc. 3. H rsz. | hn| br, {OsT} D elik a a n ; y e r k az an ; lam c. ahund, [Far. hnd (a:hu ;n d) sf. 1. (Kii iin) byk; efendi. 2. is. iilerin din adam; hoca. 3. retmen. ahur, [Far. hr j^-T] {OsT} is. -* ahr, ff ahur-i erb, 1. B o l b o l yiyip im e ahr. 2. B o l b o l yiyip ime. Ahuram azda, [Yesta d. (eski ran dilinin b ir leh esi) ahura mazda] is. Zerdt dininde kutsal saylan en yce varlk; Hrmz, ahuri, [Far. h r i (a .h u .ri;) is. bot. Hardal, ahvad, [Ar. ahfad => ahvad torunlar. ahval2, -li [Ar. hl > ahvl J l (a h v ad ) {OsT} is. 1. is. Yksek aileden

K iilerin m ed en durum larnda kanunla belirlen m i d e iik likler: evlenm e, boan m a, o cu k sa h ib i o lm a vs. | ahvl-i airne, {OsT} a irc e tutumlar,| ah ! | vl-i trihye, {OsT} T arih olaylar.]] ahvl-i um u mye, {OsT} G en el durumlar.]] ahvl erit, D u ru m lar ve artlar. ahval2, -li [Ar. hl > ahvl Annenin erkek kardeleri; daylar, ahvas, [Ar. ahv iin) bir gz kk, ahvat, [Ar. havt (griip gzetm e) > ahvat {OsT} is. 1. ok ihtiyatl 2. Pek uygun; pek mnasip. 3. ok kapsaml; btnyle iine alan. ahvaz, [Ar. ahvz lar. ahvec, [Ar. ahvec ahvef, [Ar. ahvef (ahvec) {OsT} sf. ok muh (ahvef) {OsT} sf. 1. (Kii i(ahva:z) {OsT} is. Havuz (ah v a:s) {OsT} sf. (Kii (ahva:l) {OsT/ is.

ta; en muhta; pek muhta; daha muhta, in) en korkak. 2. ok korkun, ahvel, [Ar. havel > ahvel J y~\] {OsT} sf. 1. a; gz a olan. 2. m ec. Her eyi ters gren; kurnaz; hilekr. ahver, [Ar. ahver jjs-l] {OsT} sf. 1. (Kii iin) beyaz yzl; gzel gzl. 2. (Gz iin) ala ak, karas ka ra, iri ela. 3. (Kii iin) zeki; akll. 4. z. is. Jpiter gezegeni; Mteri, ahves, [Ar. ahver man. ahya, -a i [Ar. hayy (canl) > ahy (ah y a:) {OsT} is. Yaamakta olanlar; canllar; diriler, fi1 ahy v emvt, D iriler ve ller. ahyaf, [Ar. hayf > ahyf (ahya:f) {OsT} is. 1. Birbirinden farkl, ok eitli eyler. 2. St karde ler. ahyal, [Ar. hayl > ahyl JU -I] (ahya:l) {OsT} is. 1. At srleri. 2. Atlar. 3. sf. Atl birlikler, alyan, [Ar. hn (zam an; sra ) > ahyn o l^ l] (ahy a :n ) {OsT} is. Zamanlar; vakitler, ahyana, [Ar. ahyn UL^I] (a h y a:n a :) {OsT} zf. Za man zaman; ara sra, ahyanen, [Ar. ahynen Zaman zaman; ara sra, ahyani, [Ar. ahyn (ah y a:n i:) {OsT} zf. Ara sra; zaman zaman; vakit vakit, ahyar, [Ar. hayyir > ahyr jU -l] (ah y a:r) {OsT} is. yi, hayrl ve erdemli olanlar, ahyat, [Ar. hayt > ahyt iU -l] (ahya:t) {OsT} is. plikler; ipler. (ahya'm en ) {OsT} zf. {OsT} sf. Cesur; yiit; kahra

Hller, durumlar, vaziyetler. 2. Tavrlar, davran lar. 3. Olaylar, hadiseler. 4. artlar. S ahvl-i lem, {OsT} Dnyann g id ii; d n yada m eydan a gelen olaylar, bu o lay larn ak.\\ ahvl-i askeri ye, {OsT} A sker durum .| ahvl-i belediye, {OsT} | B eldenin durumu, ileri ve artlar.\\ ahvl-i hz ra, {OsT} u a n d a ki artlar, durumlar.\\ ahvl-i hususye, {OsT} zel hller.\\ ahvl-i hususye muharebeleri, {OsT} as. zel harekt.\\ ahvl-i isn, {OsT} sm in hlleri.\\ ahvl-i millye, {OsT} Ulusal durum, ulu sal a rtla r.| ahvl-i m utde, | {OsT} A lla g elen o la y la r; h e r zam an rastlan r gnlk olaylar. | ahvl-i pern, {OsT} zc olaylar. ] ahvl-i pr-m ell, {OsT} o k zc olay| lar.| ahvl-i ruhiye, {OsT} R uhi hller, p s ik o lo jik | durum lar.| ahvl-i shhiye, S a lk durumlar.\\ ah | vl-i siyasiye, {OsT} S iyasi durum lar.| ahvl-i si| ysiye-i dveliye, D ev letlere ilikin siy a si ortam lar veya durum lar,| ahvl-i ahsiye, {OsT} huk. |

AHY

H I V E X U . i
ahzetme, [Ar. ahz + T. et-me 4*^.1 ls-1] (a'hzetm e) {OsT} is. Kabul etme; alma, ahzetmek, [Ar. ahz + T. et-mek ahzita, [Ar. ahz it5 is. Al veri. ahzkabz, [Ar. ahz kabz ve kabul etme, ai, [ay] {eT} is. Ay. [EUTS] a ib, [Ar. ib _*iT] (a :ib ) {OsT} sf. Geri dnen, a id, [Ar. avdet (geri dn m ek) > id
a s U ]
j

ahyaz, [Ar. hayiz > ahyaz jM -'] (ahya:z) {OsT} is. Kapal yerlerin blmleri; odalar; blmeler, ahyer, [Ar. ahyr > ahyer je-l] {OsT} sf. En hayrl; daha hayrl; pek hayrl; fazla iyi olan, ahyun, [Far. ahyn (ahyu:n) {OsT} is. bot. Y lanba denilen bir ot, (Arisarum vulgare). ahz, [Ar. ahz j-I] {Os T} is. - ahiz. S ahz- asker, {OsT} A sker alm a. | ahz- asker ubesi, {OsT} A s | k e r lik ubesi.\\ ahz- intikam, {OsT} ntikam alma.\\ ahz- intikam etmek, {OsT} ntikam a lm a k .| ahz- | istifa, {OsT} Tam am en bitirm e; tket.me.\\ ahz- m evki, {OsT} Yer a lm a.| ahz- mevki etmek, | {OsT} Y erlem ek; y e r alm ak. | ahz- sr, {OsT} | alm a. | ahz- sr etmek, {OsT} alm ak. | ahz | | grift, {OsT} Tutma; y a k a la m a ; e le g e ir m e.| ahz | it, {OsT} 1. Al v eri; alm satm. 2. m ec. D ostluk a lv erii; dostluk ilikileri.\\ ahz kabz, {OsT} B e lli bir p a ra n n aln m as ve h e s a b a yazlm as. | | ahz sirkat, ed. B a k a birinin yazdm , s y led i in i biraz d e itirerek veya deitirm eden a lm a v ey a ken din e m al etme.\\ ahz siyset, Y akalam a v e ldrm e. ahza, [Ar. ahz I>-1] (ah za:) {OsT} sf. (Kii iin) daha alak; ok alak; en alak, ahzab, [Ar. hizb (blk) > ahzb (a h za :b ) {OsT} is. 1. Ktleler. 2. Blkler; ksmlar; zmre ler; hizipler. 3. Kuran- Kerimin czlerinden her birinin drtte birlik ksm; beer sayfalk blmleri. 4. Kuran- Kerimin otuz nc suresinin ad. ahzad, [Ar. ahzd bklebilen; esnek, ahzak, [Ar. hazakat (m aharet) > ahzk z a :k ) {OsT} sf. (Hekim iin) en usta; en mahir, ahzan, [Ar. hzn > ahzn ah zar1, [Ar. ahzr ahzar2, [Ar. ahzr ahzeka, [Ar. ahzek (ahza:n ) {OsT} is. zntler; skntlar; kederler; tasalar; hznler. (ahza;r) {OsT} sf. Yeil. (ah za:r) {OsT} is. Uyanklk (a h zek :) {OsT} (k kaln (ah(ah za;d ) {OsT} sf. Eilip

-u-l] (a'hzet-

m ek) g l . f [-(d )-e r ] Almak; kabullenmek, j -U-l] (ahz i:ta:) {OsT} i-l] {OsT} is. Alma

(a:id )

{OsT} sf. 1. lgili; ilikili. 2. Geri dnen. 3. Bir has tay ziyaret eden, a idat, [Ar. 'aide (gelir) > 'idt ol-tfU] (a :id a:t) {OsT} is. -* aidat, aidat, [Ar. 'aide (gelir) > idt o IjjU ] (a :id a :t) is. 1. Gelirler, krlar; kazanlar. 2. Vergi; har. 3. huk. Demeklerin ve baz kurulularn yelerinden belli miktarlarda aldklar paralar; denti, a ide, [Ar. 'aide ojjU] (a :id e) {OsT} is. 1. Ait olan ey. 2. Gelir; kazan; kr. 3. Yarar; fayda. 4. Ba; ihsan; ltuf. 5. huk. Birine ait olan hisse, a idiyet, [Ar. id > 'idiyyet c-j.jjU] (a:idiyet) {OsT} is. -* aidiyet. aidiyet, [Ar. 'id > 'idiyyet OiJJU.] (a:idiyet) is. likin olma durumu; ilikinlik; aitlik; ballk; men supluk. S aidiyet eki, A itlik e k i; ilgi e k i; -ki. ADS. [ng. acquired immune deficiency syndrome] is. Edinilmi baklk yetersizlii sendromu; let. a iffa, [Ar. 'aff > a'iffa tl] (a iffa :) {OsT} is. ffetli ler. a iffe, [Ar. 'afif > a'iffe <upI] {OsT} is. 'ffetliler, aig, [ay] {eT} is. Sz. [EUTS] a ik, [Ar. avk > ik jsU ] (a:ik, k kaln sylenir) {OsT} sf. 1. Alkoyan; engel olan; geciktiren. 2. is. Engel; mania, a ika, [Ar. 'a ik > 'a 5ika<Blp] (a :ik a ) {OsT} is. 1. En gel. 2. sf. Zor; mkl, a il, [Ar. ' il J-sLc-] (a :il) {OsT} sf. 1. Ailesinin gei mini salayan; ailesine bakan. 2. Ailesi kalabalk olan. 3. Yoksul. 4. (Terazi iin) dengede olmayan, tart birimi taraf ar basan. 5. Sapm; yoldan km. 6. Yetersiz; ehliyetsiz. 7. is. tp. Kalp sk trmas; arpnt. 8. zf. Pek ar olarak; fazlasyla, a ilat, [Ar. ' ile > ' ilt o^bU ] (a :il :t) {OsT} is. Aileler. a ile, [Ar. 'yl (b ir kim senin b a k m a k zoru n da old u u kim seler) > ' ile <dsU] (a :ile ) {OsT} is. -* aile

veren kukular; ihtiyatllldar. okunur) sf. (Kii iin) bodur ve byk karnl, ahzel, [Ar. ahzel J_^l] {OsT} sf. (Kii iin) beli krk. ahzem, [Ar. ahzem I {OsT} sf. 1. (Kii iin) ii s ]

k tutan. 2. Tedbirli; ihtiyatl. 3. (Y er iin) yksek. 4. (nsan veya hayvan) gs byk, ahzen, [Ar. hzn > ahzen y~\] {OsT} sf. ok zntl; ok kederli, ahzer, [Ar. ahzer jji-l] {OsT} sf. 1. (Kii iin) kk gzl. 2. Srekli gzn krpan.

oma i r e . s
aile, [Ar. yal> aile asU] (a :ile ) is. 1. Ayn kan,

AJM

aitlik, -i [ait-lik] (a:itlik) is. dbl. Ait olma, ilgilen dirme hli, fi1 aitlik eki, E klen d i i kelim ey e aitlik, ayn soy ve ayn atadan gelen kiilerin hepsi. 2. b a llk ve iin de bulunm a an lam katan bir isim Ayn at altnda yaayan anne, baba ve ocuklar. den zam ir ve sfa t tretm eye y a ra y an e k (-ki) tir. 3. Hanedan. 4. nsanlar dndaki varlklardan bir E vdeki h esa p a ry a uym az. birine yakn olan gruplar. 5. huk. Aralarnda kan, {OsT} sf. 1. Karlk olarak ve yaknlk veya szleme ile birbirine ballk bulu a iz, [Ar. iz nan ve ilikileri medeni yasa ile dzenlenmi toplu ren. 2. Karlk olarak verilmi, luk. S1 aile ad, B ir kim senin ken d i k k adn dan a izze, [Ar. azz > a'izze oy-1 {OsT} is. Azizler, ] so n ra g elen soyun a a it o la n a d ; soyad. ( o cu k la r aj, [Far. j jT] (a :j) {OsT} is. Dinlenme; istirahat. babalarn d an , k ad n la r d a d ile rler se k o ca la rn d an g elen a ile adn kullan rlar) | aile arasnda, A ile ajan, [t. agente > Fr. agent] is. 1. Bir kurulu veya | birey leri ve o k y akn b ir k a kii a ra sn d a y ap lan devlet hesabna gizli bilgiler szdrmak iin alan nian, dn, e len ce, kutlama.\\ aile bahesi, A ile kii; casus; at. 2. Bir kii veya kurulu adna i o la r a k g id ilip otu ru labilecek, m eru bat i ile b ile c e k gren kimse, temsilci; mmessil. 3. Devletin haber yer. \ aile boyu, 1. ( e c e k iin) b irk a kiiy e y e te \ alma rgtnde alan kii. 4. Sporculann, artistle c e k byklkteki. 2. A ile yelerinin tm.\\ aile rin ve mzikle uraan sanatlarn temsilcileri; doktoru, A ile bireylerin in sa lk durum larn takip menajer. S ajan provokatr, K krtc a ja n ; b ir eden, hastalklarn tedavi eden, sa lk p r o b le m le kurulu veya d ev let iin d e id d ete d ay al bask y a rini yakn dan bilen hekim .| aile dostu, A ilece tan | ratm ak iin yelerim veya a la n la r su ikast ve lan ve g id ip g elin eb ilen y a kn a rk ad a . | aile ef | d i er tedhi y o lla rn a b a vurm alar iin kkrtan rad, A ileyi m eydan a g etiren bireyler.\\ aile facias, kim se. A ile b irey leri a ra sn d a m eydan a g elen katil, y a r a ajanda, [Lat. agenda (y a p la c a k ey ler )] ( a j a nda) is. lam a veya fa c ia la r . | aile hastal, N esilden n esle | Yaplacak eylerin gn gnne not edildii tarihli g een ayn ailen in fe r t le r i a ra sn d a g r len kalt defter. s a l hastalk.\\ aile kurm ak, E vlen ip o lu k o c k ajanlk, - [ajan-lk] is. Ajann yapt i, casusluk, sa h ib i o lm a k .| aile oca, A ilenin kurulduu, y e r | ajans, [Fr. agence] ( a a n s ) is. 1. Belirli bir alanda j letii veya g eliti i ev.\\ aile planlam as, E vli ift mterileri ile bilgi ve insan kaynaklar arasnda lerin d o a c a k o cu k la rn saysn ve zam ann k en ticari adan araclk eden kurulu. H a b er ajans, di isteklerin e g r e d zen lem ek iin doum kontrol ilan ve reklm ajans, m an ken lik aja n s vs. 2. uygu lam alar.| aile reisi, A ilenin m addi v e m anevi | (Radyo ve televizyon iin) haber program, haber sorumluunu tayan s z sa h ib i kii. | aile saadeti, | saati. E vde kar k o c a a ra sn d a g e e n b a r ve mutluluk. ailece, [aile-ce] (a . i l e ce) zf. Aile fertlerinin hepsinin ajeh, [Far. jeh y i ] (a ;jeh ) {OsT} is. Siil, katlmyla, ailecek, [aile-cek] ( a :ile cek ) zf. Ailece, ailelik, -i [aile-lik] (a :ilelik ) is. 1. Aile olma duru mu. 2. sf. Belirtilen sayda aileyi alabilecek lde olan. a ilevi, [Ar. aile > ailev Aile ile ilgili olan, a ili, [Ar. aile > il <sJLsU (a :ili:) {OsT} sf. Ailevi, _ -] ain, [ayn] {eT} is. Korku. [EUTS] ainne, [Ar. mn (dizgin) > a'inne ^ 1 ] {OsT} is. Diz ginler. (a :ilev i:) {OsT} sf. ajende, [Far. jende JJjT] (a .jen d e) {OsT} is. Bina s vas olarak amur; har, ajeng, [Far. jeng (a.jen g) {OsT} is. eitli se beplerden yzde beliren buruukluk, aji, [Far. j gjT] (a :ji: ) {OsT} is. 1. Gcenme; k rlma. 2. Kskanlk. 3. Kin; dmanlk; nefret, ajih, [Far. jh j^jT] (a :ji:h ) {OsT} is. 1. Kir; pas. 2. apak. ajine, [Far. jlne ^jT ] (a .ji.n e ) {OsT} is. Ta dieisi; diengi. ajir, [Far. jr ^jT] (a :ji:r) {OsT} is. 1. Su ukuru; havuz; gl. 2. Kalabalk; izdiham. 3. Bart; nara. 4. sf. Hazr; amade. 5. ekingen. 6. Akgz; akll, ajirak , [Far. jrk (a :ji:r a :k ) {OsT} is. G rlt; bar ar, ajitasyon, [Fr. agitation] is. p sik ol. Tutarsz davran larla kendini gsteren bir ruhi rahatszlk, ajm uk, [aj-muk] {eT} is. Ak ap. [DLT] ajm uk taz, B a a p la svanm g ib i k e l olan. [DLT]

a i, [Ar. y (yaam a) > 'a 3i jjU ] (a :i) {OsT} sf. 1. Yaayan. 2. Rahat yaayan, (a : ie) {OsT} sf. (Bayan a ie, [Ar. ci > ie iin) iyi yaayan; yaayan, ait, [Ar. avdet (g eri dnm ek) > id -ul*] (a:it) sf. 1. Bir kimseyle veya bir eyle ilgili olan; alakal; ba lantl; bal. 2. is. Sahibi ve mal olma. 3. e. Dair; hakknda; degin; iliik. 4. e. lgili. S ait olmak, lgili olm ak, ilgisi bulunm ak, birinin olm ak.

AJU
ajun, [Sod. zwn (hayat) > ajun] {eT} is. 1. Varlk bi imi; hayat. [ tigsizler] [Gabain] 2. Dnya; lem. [Miihenn] [Ytiknek] [EUTS] [DLT] S bu ajun, Bu dn ya.| ol ajun, Ahret. [DLTJajun, [ajun-] {eT} | is. Dnya iyesi; dnya sahibi [Mhenn] ajunlug, [ajun-lu] {eT} sf. Dnyevi; dnya ile ilgili. [EUTS] ajur, [Fr. jour] is. 1. Kumalardan iplik ekme vb. yollarla alan delikleri sarma tekniiyle meydana getirilen ileme. 2. Mimarlkta, aa ve metal ii liinde, oyma ve delme suretiyle meydana getirilen sslemeler. ajurlu, [ajur-lu] sf. 1. Ajuru olan. 2. Her yan gze nekli biimde ilenmi olan. A ju rlu y elek . ajg, [Far. j j j l ] (a.j ) {OsT} is. 1. Aa bu dama. 2. Hurma lifi. -ak 1, [-ak / -ek] {eAT} ek. e. stek kipinin okluk birinci kii eki -alm deeriyle kullanlr, g id -ek (gidelim ). -ak2, [-ak / -ek] yap. e. 1. Fiilden isim ve sfat treten ek. Fiilin belirttii eyleme youn biimde uraya rak oluan sonu kavram katan isimler ve sfatlar yapar: erek, yn ak, k a a k (eya), b itek (top rak lar), siirek. 2. Fiil kknn belirttii eylemle ilgili olarak yer, yre, mekn adlar yapar: atak, s nak, barnak, durak, kavak. 3. Eylemi yapan veya yapmaya yarayan ara, gere adlar yapar: uak, lek, san cak, bak, b a y ra k (< bat-r-ak), yatak. 4. Eylemin belirttii ii srekli yapan, huy ve tabiat hline getirmi anlamnda sfatlar yapar: k o r k a k (tccar), d n ek (bakan ), rkek (kz). 5. Fiilin be lirttii hareket eylemine hzllk, seri olma anlam katarak sfatlar yapar: a k a k (aylar). -ak3 [-ak / -ek]y a p . e. 1. simden isim yapma eki. Bir yerde, bir noktada toplanma ve younlama anlam katarak isimler yapar: baak, topak, odak. 2. Ek lendii kelimeye darlk, kklk anlamlar kata rak yeni isimler yapar: y o la k, o la k (< oul-ak), k s r a k (< ksrak). -ak4, [-ak / -ek] {eAT} yap. e. 1. -c anlamnda sfat treten ek. 2. Organ isimleri treten isimden isim yapma eki. bg()r-ek, yan g-ak. 3. Geisiz fiiller den yer isimleri yapar, tur-ak, yat-ak. 4. Geisiz fiillerden sfatlar yapar, yu m u -ak -ak5, [eT. -gak > -k / -ak/ -ek] {eAT} y ap . e. -* -k. -ak6, [-k / -ak / -ek] yap. e. -* -k. ak 1, [eT. a (su beyaz) > k jT] sf. 1. Gn nn btn renklerini yanstan; st renginde olan; beyaz. 2. mec. Temiz; lekesiz. {eAT} (ayn) 3. gnl. Sknt sz, huzurlu. 4. (a :k ) {eT} Kr; beyaz. [DLT] [ETY] [Gabain] [Tekin] [Mhenn] [Yknek] [EUTS] 5. is. {az} Ba rts; tlbent; beyaz yamak. [DS] 6. {az} amar. [DS] 7. {az} Gz bebeine inen beyaz leke; glokom. [DS] B ak aa m paratorlu k d n em i sa ra y n d a m abeyin d a ir eleri ile h arem b

I M I T O M . lm lerini koru m akla g rev li Alm an ve M aca r esir lerin den s a r a y a aln p yetitirilm i hadm a a la r. | | ak ake, Gm p a r a . | ak alaca, B ey a z b e n e k ; | b ey az la k ark benekli. {eAT} (ayn)| ak alem, S el | uklu sultan tarafn dan O sm an B ey e g n d erild i i rivayet ed ilen sa ltan at san ca . | ak altn, P latinin | b ir b a k a a d .| ak altun, {eAT} H alis altn; d e erli | altn.| ak A rap , A rap kelim esin in z en ci an lam n da | kullanld y e r le r d e A ra p la ra verilen ad. | ak a, | Stla.| ak aygr, {eT} k i k a r d e le r takm yldz | [Mhenn]|| ak baht, {az}. yi talih. [D S]|| ak bak la, {az} B eyaz kuru fasu ly e. [D S]|| ak bal, {eAT} B ey a z b a l; ar b a l.| ak basm a, tp. G zlere beyaz | lek e inm esi; aksu ; katarakt.\\ ak basm ak, {az} G zlere bey az lek e in m ek [D S]|| ak ba, {az} Ta n e tutmam a v d a r b a a . 2. K a rn a ba h a r. 3. (H ayvan iin) aln veya b a beyaz. [D S]|| ak ba ak, S o n b a h a rd a ekilen, k a dayan kl ve yu m u ak b ir bu day tr.| ak bay, {eAT} B ey a z zengin.| ak | | benek, tp. Gziin saydam ta b a k a sn d a b ir y a r a veya ban d an so n r a gr len p o rse le n beyazln d a k i le k e ; lkom . | ak benizli, Solgun, kan sz kim | s e .| ak bez, {az} B ey a z p a tis k a ; kap u t bezi. [D | S]|| ak bi, {eT} K r a t; b ey az at. [EUTS]|| ak biti, {eAT} yi h l k d ; iyi a m e l d efteri; berat.\\ ak boz, {eT} D onu btn a k o la n at. [Mhenn] | ak brk, B eyaz | k eed e n y a p la n b ir tr b a lk .| ak buday, bot. | B ey a z kabuklu, k a ve s rm eye dirensiz, ku ra a v e p a s a dayan kl f a k a t tan eleri o k dk len bir ek m ek lik bu day tr. | ak bulut, {az} 1. Kn | g r len y a m u r bulutu; p a m u k bulutlar. 2. Bulutlu h a v a la rd a k i bu naltc scaklk. [D S]|| ak burun, {az} Burnu bey az o la n kpek. [D S]|| ak cinni (cin li), {az} R ak. [D S]|| ak akr, {eAT} A k d o a n .| | ak al, {az} it y a p m a k ta kullanlan d iken li bir al. [D S]|| ak albasan, B ir bu day eid i.| ak | eltik, K lk la r bey az b ir p irin tr. | ak dalak, | {az} bot. 1. Yol k en a rla rn d a biten srgan otu. 2. A kurdu. [D S]|| akdan karadan, {eAT} Olumlu veya olum suz n e o lu rsa olsun.| ak dar, {az} 1. | B ey a z msr. 2. Kk, beyaz, p a t la k msr. [D S]|| ak dem ir, D v lm ek zere kzgn a tete k o r hlin e getirilm i dem ir.| ak dikmeler, {az} K ire li top | ra k ta k i dzenli s e l yarn tlar. [D S]|| ak don, {az} 1. S o u k g e c e le r d e donm u iy; kra. 2. I p a n to lonu. [D S]|| ak doncak, {az} Yar giyin ik; i p a n tolonu ile. [D S]|| ak dut, {az} B eyaz dut. [D S]|| ak dmek, A arm aya balamak.\\ ak ev, K o n a r g e r Y rklerde soylu larn adr.\\ ak fatm a, 1. {az} L o r tatls. 2. ekerp a re. [D S]|| ak gice, (eAT} Mutlu g e c e .| ak gk, {az} 1. (Sebze, m eyve iin) | iyi kt ; y a r olm u, y a r olm am . 2. B ir tr incir. 3. eitli sebze. [D S]|| ak gz, E g e b lg esin d e y e titirilen b a s k ve e k illi y uvarlak, eti beyazm trak sar, g z leri b ey az verim li ve tutulan b ir p a ta tes tr.| ak gzleme, {az} Yasz ek m ek ; p id e. [D | S]||

l l l l f f i 1 .1 6 3

AKA

ak gzl, zool. T ropik a la n la rd a y a a y an k a h v e rengi, sa r v e y e il tyl, gzlerin in etrafn d a beyaz bir h a lk a bulunan tc b ir ku tr (Zasterop).\\ ak gn, {az} Mutlu gn. [D S]|| ak gnek, {az} K rd a y etien v e y en en b ir tr ot; hindiba. [D S]|| ak gnlk, A rd zam k; a rd rein esi. | ak grgen, | Kayn aacn n odun veya k erestesin e verilen ad. | | ak haba, {az}] Ynden dokunm u b ir tr kilim. [DS | ah hardal, {eA l} T ere tohum u.| ak kara, | | karay ak gstermek, O laylar ters anlatm ak]] ak karadan semek, iy i ile kty, doru ile yanl birbirinden a y rab ilm ek . | ak kan, biy. L e n f d a m a r | larn da d o la a n renksiz b ir sv olu p kan p laz m as ile len fositlerden olu an k an a g r e d a h a o k su, re f a k a t d a h a az p rotein , m in eral ve fb rin o jen bulunduran sarm s saydam sv ; vcut svs; p la z ma.,| ak kanat, {az} 1. Kuyruu ve y e le s i beyaz | at. 2. E sk i a s k e r rgtte en so n a s k e r e a r la c a k yal grup. [D S]|| ak katk, {az} L o r ile kartr la r a k kurutulmu yourt. [D S]|| ak kavuk, {az} B eyaz ynden y a p la n ve f e s e b en z er bir tr balk. [D S]|| ak kaya blbl, {az} Grgsz, k a b a kim se. [DS]j| ak kei, {az} Tiftik keisi. [D S]|| ak kr, {az} Btnyle bey az o la n at; st beyaz. [D S]|| Ak koyun k ara koyun geit banda belli otar. K i min ne olduu n em li b ir d en em e sra sn d a a n la lr.,| ak kozak, {az} B ey a z i ek li afyon bitkisi. | [D S]|| ak kk, {eAT} M en eke kk ; ssen kk A ak kulak, {az} B ey a z m antar. [D S]|| ak ku, 1. B eyaz gvercin. 2. {azj A tm aca. [DS][| ak kuak, E lle rlm bey az yn kuak. | ak kuyruk, {eAT} | Siyah kanatl, bey az kuyruklu b ir g v ercin ]| ak kf, iek tozu bulunan p e t e k le r d e b ir tr m an ta rn y o l at hastalk]] akla karay semek, G lk ekm ek, o k sknt ekm ek. | ak m adde, anat. | Beyni m eydana g etiren iki m ad d ed en biri. | ak | m antar, {eAT} B eyaz, k k b ir tr mantar. | ak | mk, {eAT} B oza. | ak oda, G elin odas, z if a f o d a | s]] ak olmaklk, {eAT} A arm a; beyazlam a]] ak ot, {eAT} B ey a z iekli, bey az tohum lu b ir tr h a ha]] ak y, {eTj A k k e e li ev ; yurt. [Nevy]|| ak paflak, {az} B ey a z ve im an yzl kim se. [D S]|| ak pak, Tertemiz. | ak pas, bot. L a h a n a cinsi s e b | zelerin y a p r a k ve g v d elerin d e y er le e n yosunum su zararl m an tar (A lbugo candida).]] ak pullu, {az} K en ar ilem eli b a rts; evre. [DS]j| ak pr ek, {az} htiyar kadn. [D S]|| ak prekli, {az} (Kii iin) s a sa k a l aarm . [D S]|| ak salu, {eAT} ok y a l; ihtiyar]] ak sakal, 1. {eT} htiyar; sa sa k a l a a rm ; ihtiyarlam . [DLT] 2. Kyn veya kabilen in ba. 3. {az} E rm i; evliya. [DS]|j ak sakal er, {eT} S a sa k a l a arm adam . [DLT]|| ak sakarca, {az} D a tep elerin d e gr len beyaz bulut. [D S]|| ak sarm ak, {eAT} A k asm a. | ak sa | ya, {az} 1. B ey a z g m lek. 2. G em ici g m le i. 3. Yakas, k o l ve ete i ilem eli b ir eit bey az ceket.

[DS]|j ak sere, {az} B o z renkli, beyaz b en ekli b ir tr sere. [D S]|| ak scak, K avurucu ve iddetli g ne]] ak sva, {az}] B eyaz badan a. [DS | ak soy | muk, {az} D alg a la rn den izde m eydan a g etird i i bey az kpk. [DS]|j ak su, I. tp. G z m ercein in saydam ln k a y b ed er ek beyazlam asn dan m eyda na g elen b ir g z h astal ; a k ba sm a ; k ata ra kt; p er d e. 2. {az} K a y alard an szan tatl v e b e rr a k su. [D S]|| ak sunkur, {eAT} D o an cinsinden bir k o ; a k doan ]] ak st, N am uslu ve iffetli anne]] ak st emmi, S oy ca a h la kl ve nam uslu a iled en g elen .| | aktan karadan, {eAT} {az} E vet v ey a h a y r; olum lu veya olum suz; iki eyden birisi. [D S]|| A k tan karadan haberi yok. Cahil, dnyadan h a b e r siz, oku m a y a zm a bilm iyor]] ak ta, {az} 1. K ilo m etre ta. 2. K ire ta; m erm er. [D S]|| at tavan, {eAT} A da tavan .| ak tavuk, {az} 1. G vercin e | ben z er bir ku. 2. ilk b a h a r d a aar b ir tr idem iei. [DS]|j ak tra, S a sa k a l a arm adam ]] ak tilki, Yumuak krk zellikle g e c e elb is elerin d e kullanlan b ir cins tilki]] ak top, {az} K a r topu. [D S]|| ak toprak, {az} 1. T op rak evlerin svasn da k ir e y erin e kullanlan b ir tr bey az teb eirli to p rak. 2. P ekm ez topra. 3. Killi, k ireli beyaz to p rak. [D S]|| ak tutm a, {az} tp. d ra rd a albm in bulunm as durum u; albiim ineri. [D S]|| ak ya, {az} E ritilm i in ek ya. [D S]|| ak yalavu, {az} Tatl d illi; c a n a yakn. [D S]|| ak yam ur, {az}l. ir i tan eli ve hzl y a a n yam ur. 2. D olu. [D S]|| ak yan, {az} Yalnz kilim lerd e kullanlan bir m otif. [D S]|| ak yamak, {az} D rt k e b ey az bart s; tlbent. [DS]J| ak yavan, {az}] G ereksiz kon u a n ; m n asebetsiz kim se. [DS j ak yel, {az} K im i | y e r d e gneydoudan, kim i y e r d e kuzeyden es en r zg rlara verilen ad. [D S]|| ak yem, B a lk tutm ak iin o lta la rd a y em o la r a k kullanlan izm arit ve is tavrit g ib i k k balk]] Ak Yldz 1. g k b. o ba n y ldz; olp an ; Vens 2. bot. em siyeye b en z er sa r veya bey az i e k le r aan z am ba kg illerd en k k so an l b ir bitki; k p e k so a n ; tkrk otu, (O rnitho galium)\\ ak yzl, {az} Tem iz; do ru ; drst. [D S]|| ak yzlk, {az} ffet; nam us; e ref. [DS] ak2, [in. k (kt; n efret eken )] {eT} sf. ren; kt; alak; fena. [EUTS] [KPy.] ak3, -kk [Ar. ukk (isyan etm e) > kk jU ] (a :k ) {OsT} sf. Dik bal; inat; asi; serke. ak4, -kk [Ar. ukk (isyan etm e) > akk j t ] {OsT} is. Anaya babaya kar durma. aka, [Mo. aa / aka] {eT} is. 1. Byk karde; aa bey. [EUTS] 2. Aa. 3. Bilgin. 4. {az} Baba. [DS] a kab, [Ar. akab > a'kb cjpI] (a k a :b ) {OsT} is. E v latlar; torunlar. akab, [Ar. akb > akab *_^ ] {OsT} is. 1. Topuk; k

A KA

O TUM K C t S M . 164

e. 2. Son; netice. 3. Arka; art. 4. Bir olayn ya da zamann hemen sonras; hemen ard. 5. mec. Evlat; torun; zrriyet; dl. S akab-gr, {OsT} Birini veya bir eyi kovalayan; ardna den. || akab-grn,

akagan, [ak-aan OLt T] { eAT} sf. ok akan. akaa, -c [ak+aa] (a kaa) is. Karaaagiller den beyaz kabuklu hu aac, (Betula alba). akaid, [Ar. 'akide > 'akid Ju U&] (aka:id) {OsT} is. -* akait, fi1 akid-i diniye, {OsT} Din inanlar; din esaslar. || akid-i slmiye, {OsT} slam dini nin esaslar. akaik, [Ar. 'akika > akik jiU t] (aka:ik) {OsT} is. ocuk iin kesilen adaklar. ak aim 1, [Ar. akvam (kavimler) > akim f-ilil] (aka:-

{OsT} Takip edenler; kovalayanlar; peine den ler ,|| akab- leker, {OsT} Bir asker kt'ann veya kolun hemen gerisi. || akab-rev, {OsT} 1. Arkadan gelen. 2. Ardna den; takip eden.
akabat, [Ar. 'akabe > akabt o U it] (akaba.t) {OsT}

is. 1. Almas zor dalar tepeler, srtlar, geitler. 2.


Korkun olaylar; tehlikeli durumlar; korkulu daki kalar. akabe, [Ar. 'akabe vi&] {OsT} is. 1. Almas zor ge it; dik yoku; sarp yol; tepe; yoku yer. 2. Bir du rumun ya da hastaln en tehlikeli devresi. 3. mec. Tehlike; muhatara. 4. Nilde alan bir tekne tr, akabi, [Ar. 'akabi

itn) {OsT} is. Kavimler; milletler.


akaim 2, [Ar. 'akamet (ksrlk) > 'akim |*sUt] (a-

ka;im) {OsT} sf. (Kiiler iin) ksr olan,


akair, [Ar. 'akar > 'akir _^U&] (aka.ir) {OsT/ is. Ge lir getiren mlkler, gayrimenkullar; akarlar, akait, -di [Ar. 'akide > 'akid JJU t] (aka. it) {OsT}

(akabi;) {OsT} sf. nceye ait.

akabince, [akab-i-nce] {OsT} zf. Hemen ardndan, akabinde, [akab-i-n-de] (aka.binde) zf. Hemen ar dndan, bir olayn arkasndan, ak a, -c [ak-mak > ak-a] is. 1. Birikmi svy e itli teknikler kullanmak suretiyle uzaklatran boru veya boaltan, aktan sistem. 2. Kanal, ark gibi su yolu. 3. ok nemli arazide taban suyunu aktmaya yarayan yer alt oluu, akalam a, [ak-a-la-ma] is. 1. Tarlada biriken suyu atmak iin toprak iine delikli knkler demek veya toprak iinde suyun akaca galeriler aacak ekilde srme ii; drenaj; tefcir. 2. Vcudun her hangi bir yerinde birikmi olan svy borular vas tas ile boaltma, akalam ak, [ak-a-la-mak] gl. f. f-r] [-l()-yor] stenmeyen bir svy bulunduu ortamdan eitli teknikler kullanarak uzaklatrmak, atmak; tahliye etmek. akade, [Ar. 'kid > 'akade =-ut| {OsT} is. 1. Bala yanlar; dmleyenler. 2. Szleme yapanlar, akadem i, [Yun. akademos (Pltonun ders verdii bahe) / Lat. academia] is. 1. Bilim, kltr ve sa natla ilgili olarak sz sahibi kiilerin topland kurul, demek. 2. Uygulamal yksek okul, akadem ici, [akademi-ci] is. Kendi zgn grleri yerine akademik grlere veya yerlemi gelenek lere bal kalarak eser veren sanat, akademicilik, -i [akademi-ci-lik] is. Genel kabulle re veya resm grlere uygun bir estetik anlayna ballk. akadem ik, -i [Fr. acadmique] sf. 1. (Eser, konfe rans, takvim vb. iin) bilimsel niteliklere sahip. 2. niversitelerle ilgili olan, akademisyen, [Fr. acadmicien] is. niversite re tim grevlisi veya bir akademik kurulun yesi olan kii.

is. 1. man ve itikatlar. 2. badet dnda itikat ve imanla ilgili din esaslarn, kaidelerin btn. 3. isi.
Usul ilmine giri olarak kabul edilen, imana ait s lm esaslarn, kurallarn tm, fi1 akaid kitab,

Dini inanlardan, esaslardan bahseden kitap.


akaju, [Port. acaju] is. 1. Tropikal iklim kuanda yetien meyvesi yenilebilen, kzl kahve renkli ke restesinden mobilyaclkta yararlanlan orman aa c; maun. 2. sf. Bu tr aatan yaplm olan, ak ak, [Ar. 'ak'ak <* ^ ] {OsT} is. Saksaan. 3 akak, - [ak-mak > ak-ak] is. 1. Eimi ok akarsu yata; mecra; yatak. 2. Irmak; dere; ak; kk akarsu. 3. {az} Irmak ve dere suyunun hzl akt yer; suyun ivinti yeri; alayan. [DS] 4. Eimi ve inii fazla yer. 5. {az} Kuru sel yarntlar; dere yata. [DS] 6. {az} Cereyan; aknt. [DS] 7. {az} sf. abuk meyleden; sebatsz; maymun itahl. [DS] akakr, [Ar. 'akkar > 'akkir ,* 5 ^ ] (aka.ki.r, k ler

kaln sylenir) {OsT} is. Hekimlikte ila ve ila re


timinde kullanlan bitki kkleri. akal1, -li [Ar. 'akl (bilme, anlama) > akal J-itl]

{OsT} sf. Daha akll; en akll; ok akll.


akal2, -li [Ar. kllet > akall Jil] {OsT} sf. 1. Daha az; en az. 2. Deer bakmndan hi nemi olmayan; nemsiz. S akall-i kalil, {OsT} Azn az; pek az.| | akall-i myekn, {OsT} En az muhtemel; olmas en az mmkn.\\ akall-i mddet, {OsT} En ksa zaman

paras.
akal3, [Far. kl JT] (a;ka;l) {OsT} is. er p. akala, [Akala (Meksikada bir kent)] is. Amerikan pamuundan Trkiye artlarna gre gelitirilen uzun elyafl bir pamuk cinsi, akalim, [Ar. iklim (memleket) > aklim (v^ll] (aka:-

merumtt s o m u 16 5
lim) (OsT} is. klimler; memleketler; diyarlar. S aklim -i seba, {OsT} Yedi iklim.
akalli, [Ar. akall > akall Jl '] (akalli:) {OsT} zf. Hi olmazsa; en azndan, akalliyet, [Ar. akall > akalliyet o J il] {OsT} is. 1. Kk grup. 2. Bir topluluun egemen eleri d nda kalan, ounluk oluturamayan etnik grup; aznlk; ekalliyet. akan1 [Ar. akam ,

AKA

Bir uyuz bceinin larvas yznden armut ve as ma aalarnda oluan maz.


akarat, [Ar. akr > akrt ol_,Up] (aka:ra:t) {OsT}

is. Ba, bahe, tarla gibi arazi cinsinden mlk par


alar; gayrimenkul mlk, 6 1 akrt- mevkfe, {OsT} Cami, medrese, ifahane gibi din amal

vakflar iin balanm tanmazlar.


akarca, [ak-mak > ak-ar-ca] {az} is. 1. Akarsu. 2. Srekli olarak akan eme. 3. Kaplca. 4. tp. S rekli aknt yapan yara; ban; fstl; sraca. 5. Bel soukluu gibi srekli aknt yapan hastalk. 6. Kemik veremi. 7. Hayvanlarda grlen bulac beyin hastal; deli dana hastal. 8. Kaplca. [DS] fi1 akarca su, {eAT} 1. Akarsu. 2. Gler yzl. akarcal, [ak-ar-ca-l] {az} sf. 1. (Kii iin) bakas nn malna zarar veren. 2. Bnyesi zayf; hastalkl. [DS] akaret1 [Ar. akr > akrt o ljU t] (aka.ret) {OsT} ,

{OsT} is. Ksrlk.

akam2, [Ar. 'akm j>Ut] (aka:m) {OsT} sf. 1. Ksr. 2. (Hastalk iin) tedavisi mmkn olmayan, akamber, [ak+amber] sf. t. bot. Amber bal (kaa lot) i yandan elde edilen bal mumu rengindeki kokulu madde, akamat, [Yun. akamatos (gen)\ {az} sf. Verimsiz toprak; ilenmemi, genlemi toprak. [DS] akamet, [Ar. ukm (ksr olma) > akamet oj>Up]

(aka:met) {OsT} is. 1. Ksrlk; verimsizlik. 2. Y an


yolda kalma; sonusuzluk. t? akamete uramak,

1.

( iin) sonu alnamamak. 2. Kesilmek.

is. 1. Gelir salayan ev, arsa, bahe, iftlik gibi mlk. 2. Kiraya verilmi gelir getiren ev, dkkn vb.
akaret2, [Ar. akret o jU t] (aka:ret) {OsT} is. Ksr olma hli. ak arib 1 [Ar. akreb > akrib ojU p] (aka.rib) {OsT} ,

akan, [ak-mak > ak-an] sf. Akmakta olan. S Akan sular durur. Herkese kabul gren ve bilinen bir

gereke ortaya konduunda aksini iddia etmek yer siz olur. || akan toprak, Sel sularnn alp gtrd toprak\\ akan yldz, gk b. Uzayda uuan ka yalarn yer ekimi etkisiyle atmosfere girdikten sonra srtnme scaklyla ergiyerek genleme sonucunda tekrar atmosfer dna kmas ile gr len k izgisi. akana, [aka+ana] is. 1. Byk anne; nine. 2. vey
ana; analk. [DS] akap, -b [Ar. akb > akab {OsT} is. -* akab.

is. zool. Akrepler.


akarib2, [Ar. akrib balar. akarlar, [Lat. acarus] is. zool. Dik toparlak gvdeli meyve aalar ve insanlar iin asalak olan krmz rmcekler alt snfn oluturan zararllar, (Aca-

(aka:rib) {OsT} is. Akra

rina).
akarm ak, [ak-ar-mak ^ jil] {eT} {eAT} gsz. f. [-ur] Aarmak. [Mhenn] akarsu1 [akar+su >^jlT] {eAT} sf. Gler yzl; g , le. akarsu2, [ak-mak > ak-ar+su] is. 1. Belirli bir yatak iinde akan ay, dere, rmak ile yeraltnda akan btn sular; rmak; nehir; ay; dere. 2. El tezghla rnda dokunan srma ve gm izgili kadn kuma . 3. Tek sra elmas veya prlantadan ince platin levhalarla birbirine tutturulmu gerdanlk. 4. sf. mec. Srekli; kesintisiz; aralksz. S akarsu a,

akar1 [ak-mak > ak-ar] is. ve sf. 1. Sv; akc. , Akaryakt, akarsu vs. 2. {az} Irmak; dere; ay; kk akarsu. [DS] 3. {az} eme; pmar; kaynak; su oluu. [DS] 4. {az} eme yala. [DS] 5. {eAT} Akan. akar akll, {az} Duygusu ile hareket eden kimse; iradesiz; dnek. [D S]|| akar amber,

bot. Salam keresteli, kabuundan aselbent svs elde edilen Asya kkenli byk bir scak blge aac (Liquidambar oriantalis).\\ akar bakar, {az} 1. Bakml. 2. Topran eimi. [DS]|| akar rm ak, {eAT} Akan rmak.|| akar kokar, abuk bozulan, ryen yiyecek, iecek maddeleri.\ A k a \ r, kokar yok. Grnte belli bir kusuru yok.\\ akar oluk gibi, Arkas kesilmemecesine, bol bol, srekli.|| akar su, {eAT} 1. Pnar. 2. -* akarsu.
akar2, [Ar. akr jU t] (aka:r) {OsT} is. 1. Ev, dk kn, arsa, ba, iftlik ve tarla gibi gelir getiren mlk. 2. Bu mlklerden elde edilen gelir; haslat. 3. Ksrlk. akar3, [Lat. acarus] is. zool. Kene, fi1 akar mazs,

Bir akarsuyun kollar ile birlikte meydana getirdii su ak. || akarsu az, Akarsularn denize veya gle dkld yer.
akartm ak, [ak-ar-t-mak j ^ y l ] {eAT} gl. f. [-ur] Aartmak; beyazlatmak, akaryakt, [ak-ar+yak-t] is. Yakt veya yakacak olarak kullanlan sv petrol rnleri ile alkoln or tak ad. akaryakt gemisi, Akaryakt tamak zere imal edilmi gemi.|| akaryakt ikm ali, Ara-

AKA la rd a k u lla n laca k akary akt ulatrm ak, ek sik leri ni tam am lam ak. akas, [Ar. aka {OsT'} is. Pis kokulu olma, {OsT} sf. Pek k

eiiiesM .
akbel, [Ar. akbel J J ] {OsT} sf. En ok beenilen; gzde. akbn, [Erme, ab(in) > akbm / akbun] {OsT} is. Fkl sulama suyu ile sulanan tarla. akbiye, [Ar. lab5 (stlk) > akbiye <l~SI] {OsT} is. stlkler; ste giyilen elbiseler; kaftanlar, akbun, [Erme, ab(in) > akbm / akbun] is. Su basan, gbreli, verimli tarla, akburak, - [ak+burak] is. bot. Bir metre kadar boylanabilen bir eit burak; Kanada mercimei. ak a1, [ak-ca aS1] {eAT} is. Aksu; katarakt. aka2, [ak-ca / ak-a 4^1] {eAT} is. -* ake. akclrak, - [al-l-rak] {eAT} sf. Beyaza alar; be yazms. akcier, [ak+cier] is. anat. Dorudan havayla solu num yapan canllarda ve zellikle insanda oksije nin kana karmasn salayan temel solunum or gan. S akcier gbei, A kcierin i y a n yznn o rtasn d aki bron, a k c i e r atard am ar, bron a ta r d am ar ve sinirlerin girdii, a k c i e r top lard am ar ile akk an dam arnn kt y e r .| akcier kesecik | leri, A k ci er lopuunun p ira m it biim inde, 1-2 mm. gen ili in d eki paralar.\\ akcier lopuu, S a a kci erin iki y a rkla, s o l a kci erin bir y a rk la b e p a r a y a bl n m esi ile olum u p a r a la r ; alveol. | akcier petei, K an n g a z alveriin i yapt, | ii ve d p e k o k u ku r ve k a b a r c k la r la dolu a k ci erin en k k blm olan k e s e c ik le r . \\ akcier zar, A kci eri dtan k ap lay a n s e r z m a d d e; p lev ra. akcierliler, [ak+cier-li-ler] is. zool. Karada ve tatl sularda yaayan, solunumlarn ilkel akcier say lan solunum keseleri ile salayan karndan bacakl yumuakalarn bir takm. ak a1, [ak-a / *>sl] ( a ka) sf. 1. Beyazms; beyaza yakn renkte. 2. {az} Siyahl beyazl; ala ca. [DS] 3. {az} Pamuk ipliinden dokunmu ul. [DS] 0 aka bardak, bot. {az} K a rd elen ; k a r i e i; idem . [D S]|| aka katk, {az} Tuzlanp d eri tulum iin d e sa k la n a n yourt. [D S]|| aka ka vak, {eAT} B ir tr st. | aka koca, {az} Sa | sa k a l beyazlam ihtiyar. [D S]|| aka paka, E li yz temiz, bey az tenli, g zel.| aka r zgr, {az} | K uzeybatdan esen yel. [D S]|| aka yel, Gney d o udan esen lk r zgr, keileme. aka2, [eT. a! (servet, m al) > a-a > ak-a 4j|] is. -* ake. S aka assya virmek, {eAT} F a iz le p a r a verm ek.| aka asss, {eAT} P a r a g e lir i; f a i z .| aka | | assya almak, F a iz le p a r a almak.\\ aka kaldr mak, {eAT} P a r a to p lam ak; avu dolusu p a r a edinmek.]] aka kesmek, {eAT} P a r a b a sm a k; sik k e kestirm ek.]] aka saylm kul, {eAT} P a r a ile ed i nilm i kle.

akasr, [Ar. cakar > 'akr salar.

akasi, [Ar. ak > 'aka L~ ^ ] (a k a .s i:, s kaln s y 5 lenir) {OsT) is. ok uzaklar, akasim, [Ar. ksm (blm e) > aksam > aksm *--131] (a k a .si.m ) {OsT} is. 1. Ksmlar; paralar; blmler. 2. Ksmetler; nasipler; hisseler, akasma, [ak+as-ma] is. bot. Dn ieigillerden bahelerde ss olarak yetitirilen filbahar, meryemana, yaban asmas gibi trmanc odunsu gvdeli ieklerin ortak ad. (C lem atis). akasya, [Yun. akakia / Lat. acacia > Fr. acacia] is. bot. 1. Kstm otugiller (M im osa-ceae) familya sndan ok deiik trleri bulunan, ou trleri yapran dkmeyen dikenli, ieklerinin gzelli iyle tannan aaklar. 2. Baklagillerden bir aak, (R obin ia p s e u d o a c a c ia ). akavil, [Ar. kavi (sz) > alvll (a ka :v i:l) {OsT} is. Kaviller; szler; lakrdlar. S akvil-i b tla, {OsT} B a tl szler.]] akvil-i kazibe, {OsT} Ya lan szler. akavim, [Ar. kavm > akvam > akvm (*jll] (ak a.v i.m ) {OsT} is. Kavimler, akay, [aka / akay] {az} is. Adam; erkek. [DS] akazdr, [Ar. al-hadr jfJ&jJt] {OsT} is. Simyaclarn kalaya verdikleri ad. akbaba, [ak+baba / Ar. ulcb] ( a k b a b a ) is. zool. Kayalk yksek dalarda yaayan, hayvan llerini yiyerek beslenen, ba ve boynu plak, iri ve yrt c bir ku cinsinin genel ad, (Vultur). S akbaba lar gibi mek, P aylam an n s z konusu olduu y e r e zam an kaybetm eden kou p toplam ak. akbabagiller, [akbaba-gil-ler] is. zool. Akbaba trle rini iine alan kular familyas, (Vulturidae). akbah, [Ar. kubh (irkinlik) > akbeh {OsT} sf. Daha irkin; en irkin; en uygunsuz; ok yakk sz. akbakan, [ak+bak-an] {az} sf. Beceriksiz; budala. [DS] akbalk, - [ak+balk] is. zool. Ba koyu renkli, levree benzer, kemikli 3-5 kg arlnda bir cins gl bal (P araru tilu s frisii). akbalkl, [ak+balk-l] is. zool. reme mevsimin de ssl tyleri kan, beyaz veya kl rengi gr nmnde byk bir su kuu. (E gretta a lb a). akba, [ak+ba] is. 1. bot. Baklagillerden iki yllk yem bitkisi, (M elilotus alba). 2. zool. Yazlar souk blgelerde yaayan, klar lk kylara g eden ince gagal bir kaz tr; deniz kaz (B ern icla).

m o n . 167

A KD

akaagac, [ak-a+aac

4^51] {eAT} is. Akaa

aakaaa, -c [ak-a+aa] is. bot. Ilman blgelerde yetien kerestesi salam ve hafif bir orman aac, (Acer). akaaagilller, [ak-a+aa-gil-ler] is. bot. Yaprak lar karlkl dizili ve paral, rnei akaaa olan yaklak yz elli trn ortak ad, (A ceraceae). akakavak, - [ak-a+kavak] is. bot. Dnyann pek ok yerinde yetien park ve baheleri ssleyen, yapraklarnn alt yz beyaz tyl 20- 25 metre kadar boylanabilen bir aa, (P opu los alb a). akakr, [ak+alc-r] {eAT} is. zool. Ak doan, akalamak, [ak-e / ak-a-la--mak] ite, f . [-r ] {az} Pazarlk etmek. [DS] akal, [aka-l] sf. -* akeli. akalk, - [aka-lk] {eAT} is. Para kesesi, akamuk, -u [ak-a-muk] {az} is. 1. Btnyle alm pamuk kozas. 2. Bir tr sakran hastal. [DS] ake, [eT. a! (servet) > a-a > ak-a / ak-e] is. 1. Kk gm para. 2. Her eit maden para. S1 ake etmez, D eersiz. | ake kesmek, M ad en p a | ra basm ak. | ake krts, P a r a h aberi, p a r a m i | di.| akesi ucuz olmak, C m ert, e li a k olm ak. | akeli, [ak-a-l] sf. Paral, para ile ilgili, parasal. S akeli iler, TBM M tzne g r e b te ve h er trl d en ekli iler. akl, [ak-l / J^>T] sf. Rengini atm, yer yer beyazlklar olan; beyazmtrak, {eAT} (ayn). akllanma, [ak-l-la-n-ma] is. Rengini atma, sol ma. akllanmak, [ak-l-la-n-mak] dnl. f . [-r ] Rengi ni atmak, beyazlanmaya balamak, akllama, [ak-l-la--ma] is. Akl hle gelme, akllamak, [alc-l-la--mak] dnl. f . [ -r ] Rengini atmaya yz tutmak, akllk, - [ak-l-lk] is. Akl olma hli, akn, [ak-n] sf. -* akn, aknlk, - [ak-n-lk / akn-lk] is. -* aknlk, akpleme, [ak+p-le-me] is. Zambakgillerden iri yaprakl, beyaz salkm iekli zehirli, bir otsu bitki (Veratrum albm ). akd, [Ar. akd (dm atm ak) -iit] {OsT} is. - * akit.

zimmet, {OsT} huk. slam olm ayan larn slam d ev letinin tbiiyetini k a b u l etmesi.\\ akd hal, {OsT} ed. K la s ik Trk E d ebiy atn d a n esri nazm a ev irm e y e akd, nazm n esre evirm eye d e h a l a d verilir. akdah, [Ar. kadeh (su k ab ) > akdh ^-il] (a kd a :h ) {OsT} is. Bardak, marapa, kupa gibi su ve iki ie cek kaplar; kadehler, akdam , [Ar. kadem > akdm j>Jil] (akd a:m ) {OsT} is. l Ayaklar. ak dar, [Ar. ladr (de er) > akdr jJil] (a kd a :r) {OsT} is. 1. Deerler; kymetler. 2. Kudretler, ak dara, -c [aktar-mak > aktar+aa] {az} is. -* aktara. [DS] akdar, [ak+dar] is. bot. Tohumlar ku yemi olarak kullanlan budaygillerden bir yllk otsu bitki, (Panicum ). akdanlm ak, [aldar-l-mak jij-isl] {eT} {eAT} dnl. f . [-u r] Yz evirmek; baka yana dnmek, akdarm ak, [adar-mak / akdar-mak {eAT} gl. f [-u r] 1. Yere ykmak; alt etmek; devirmek; yenmek. 2. Altn stne getirmek; aktarmak, akdem, [Ar. kadem ( n ce olm a) > aldem ?Jil] {OsT} sf. 1. nce. 2. Daha nce; ilk nce; en nce. 3. n de ve ilk planda olan; nemli. S1 akdem-i efkr, {OsT} D ncelerin en n em lisi.| akdem-i umflr, | {OsT} ilerin en nem lisi. akdemin, [Ar. akdem > akdemin oe- '] (akdem i:n ) {OsT} is. 1. nceden olanlar. 2. Gemiler. 3. nce yaam olanlar. 4. Eksikler, akdemiyet, [Ar. akdem > akdemiyyet c~o-l] {OsT} sf. 1. Zaman bakmndan eskilik; ncelik. 2. Deer ve liyakat bakmndan ncelik; stnlk. akder, [Ar. kadr > akder j-l] {OsT} sf. 1. ok gl; en kudretli. 2. Ksa boylu. 3. Ksa boyunlu, akdes, [Ar. ltudds (kutsal) > akdes Daha mukaddes; en mukaddes, akdetme, [Ar. akd+ T. et-me Yapma; dzenleme, akdetmek, [Ar. akd+ T. et-mekdU^I .U&] {OsT} gl. f . [-(d )-er] [-e(d )-iy or] Dzenlemek; yapmak, akd, [Ar. 'akd > akdi j - t ] (akd i:) {OsT} sf. Sz {OsT} is. {OsT} sf.

S akd-i encmen, {OsT} huk. E ncm en kurm a. | | leme ile belirlenmi; szlemeden doan. S akd akd-i istikraz, {OsT} huk. B o r a lm a s z lem esi.| | faiz, {OsT} M iktar s z lem e ile belirlen m i o la n akd-i ittifak, {OsT} huk. D ev letlera ra s antlama.\\ f a i z .| akd mesuliyet, {OsT} S zlem e koullarnn | akd-i meclis, {OsT} huk. M eclis kurm a; kon um ak y erin e g etirilm esi sorum luluu,| akd tazm inat, | zere toplanma.\\ akd-i muaveza, {OsT} huk. Ta {OsT} S zlem e k ou llarn a uym ayan kim senin ra fla rca ivaz k a rl n d a y a p la n szlem e. | akd-i | d em ek le ykm l olduu ve s z lem e ile b e lir nikh, {OsT} huk. E vlen m e s z lem esi; nikh.\\ aklenm i olan tazminat. din inikad, {OsT} huk. Szlem enin kurulm as. | | akd-i pey, {OsT} huk. Sat szlem esi. | akd-i akdiken, [ak+dik-en] is. bot. Meyveleri hekimlikte |

AKD
kullanlan bir al aac tr; geyik dikeni; karaa l; (Rhamrus). akdirmit, -di [ak + Yun. drimitis] {az} is. Kk taneli bir tr zm. [DS] akdiye, [Ar. akad (dm lem e) > akdiyye 4iJte] {OsT} is. anat. Eklemlerdeki boumlar, dmler, akdoan, [ak+do-an] is. zool. Kuzey yarm krenin btn blgelerinde yaayan, deniz kular ve ke mirgenlerle beslenen ve yalyarlara yuvalarn ku ran yrtc bir ku cinsi, (F alcoru stu cols). akduk, -u [eT. aduk] {az} is. Kt; fena; irkin. [DS] akdurm ak, [ak-dur-mak Aktmak. akef, [Ar. akef _iSLpl] {OsT} sf. ok aklsz; pek sersem. akese, [Far. kese aS \ ] (a :k ese ) {OsT} sf. 1. Bir eye yapm, ilimi. 2. kse, akfa, -a i [Ar. kafa (ense) > akta *liSl] ( a lfa :) {OsT} is. Ban arka taraflar; enseler, akfal, [Ar. kufi > akfal JUsl] (a kfa:l) {OsT} is. Kilit ler. ak far, [Ar. kufr > akfar jUsi] (a k fa .r) {OsT} is. l ler. akfas, [Ar. kafa > akfa ^ IS t] (a k fa .s) {OsT} is. 1. Hamal kfeleri. 2. Kafesler. akfer, [Ar. akfer yl] {OsT} s f ok ksr, en ksr. akgz, [ak+gz] {az} sf. 1. Korkak; budala; ahmak. 2. Her eyde gz olan; a gzl. 3. Fesat; hrn. [DS] akgnlk, - [ak+gn-lk] is. tp. Bosvellia cinsi aalarn kabuundan szdrlmak suretiyle elde edilen, ifal, beyaz renkli, koyu kvaml bir tr reine (O libanum ). akhaf, [Ar. lhf > akhf ^iUsl] (a k h a .f) {OsT} is. 1. Kafataslan. 2. Aatan yaplm kaplar, akhardal, [ak+hardal] is. bot. Turpgiller familyasn dan tohumlar sofra hardal olarak kullanlan, taze yeil yapraklan ise salata olarak yenen sar iekli bir yllk otsu bitki, (Sinapis alba). akher, [Ar. kahr > akher ^ 1 ] {OsT} sf. ok kahredi ci; en kahredici. ak1, [ak-] {eT} {eAT} sf. 1. Cmert; eli ak. [DLT] [EUTS] [Gabain] [Yknek] 2. Yiit; koak. ak2, [ak-mak > ak-] is. fiz. Bir kuvvet alannda, belli bir dzlemin belli bir ksmndan getii varsaylan kuvvet izgileri; seyelan. ak3, [Ar. akk > k JiU ] (a :k :) {OsT} s f syan eden; ba kaldran; asi. {eAT} gl. f . [-u r]

H K H .1 6 8 akbet, [Ar. akbet c J l t ] (a :k b et) {OsT} is. t. Son, bitim; sonu. 2. Gelecek; istikbal. 3. Daha nce yaplan ilerin sonucu; netice. 4. lm. 5. z f So nunda; neticede. S kbet-bn, {OsT} Sonucu n ced en g r e b ile n ; u zak grl.\\ kbet-bn, {OsT} U zak grrllk.]] kbet-end, {OsT} Sonunu d nen.]] akbeti hayrola, Sonunun iyi olm asn di lem ek iin sylen en s z veya dua. | kbetl-em r, | {OsT} 1. B ir iin sonu. 2. iin son u n da; neticede. akc, [ak-c] sf. 1. Kolay akan; sv. 2. m ec. Rahat, tabii, uyumlu. 3. Dil ve dnce bakmndan g lk karmadan, dncenin ve anlamann akm durdurmayan, kolay anlalr ve zevk verir bir ifade biimi. ? akc nsz, A kc b ir s y len ii o la n L ve R nszleri. akclk, - [ak-c-lk] is. 1. Akc olma hli. 2. mec. Kolaylk; dzenlilik; rahatlk; selaset. akdak, - [ak-t-ak] is. 1. {az} Lazmlk; oturak. 2. Sidik. [DS] akdk, - [ak-t-lc] {az} sf. 1. Her yere ieyen kimse. 2. Kararsz; ikiyzl; sebatsz; dnek. [DS] akdlmak, [akt-mak > ak(t)-l-mak] {eAT} edil. f . [ur] Aktmak ii yaplmak; aktlmak, akdlm, [akdl-m] {eAT} sf. Akp dalan, akdnlmak, [akd-n-l-mak] {eAT} edil. f . [-u r ] 1. Aktlmak. 2. Fkrtlmak, akg, [ak-] {eT} is. 1. Ak; akma. [ tigsizler] 2. Aknt; cereyan [Gabain] [EUTS] 3. Gz ya. [EUTS] akglg, [ak--l] {eT} sf. Akan; akc; cereyanl [Gabain] [ tigsizler] [EUTS] akgsz, [ak--sz] {eT} sf. Akc olmayan; akmayan; akntsz; cereyansz. [EUTS] [Gabain] [ tigsizler] akik, - [ak-mak > ak-k] sf. 1. Sulu. 2. apakl, kil, [Ar. akl (kstek) > kil JU-] (a:kl) {OsT} sf. 1. Akll. 2. Anlayl. 3. Bilgin. 4. Mantkl. 5. D nen; mantkl. 6. huk. Bir adam ldrme olaynn kan bedelinin denmesine katlan akraba veya ar kada. S kil bali olm ak, B ula erm ek ; ergen o lm a k ; reit o lm a k .| kll-ukal, {OsT} A kllla | rn aklls; en alall. akl, -kl [Ar. akl (kstek) Js-] is. 1. nsann kendi davranlarn tanmasna, bilmesine ve deerlen dirmesine yarayan kabiliyeti; anlak; beyin; derk; dima; havsala; izan; kafa; kavray; kiyaset; nat ka; us. 2. yiyle kty, doruyla yanl, gerekle yalan ayrt edebilme gc; ufuk. 3. Bellek; hafza. 4. Dnce ve kanaat. 5. drak; anlay; fahime; fetanet; feraset; basiret; mdrike; mfekkire. S akl alm ak (danmak), Birinin tavsiyesini alm ak. | | akl alm az, in an lm as mmkn olmayan.]] akl elmek, B irin i y o ld a n karm ak, saptrm ak]] akl da kalmak, H atrlam ak, unutmamak.]] akldan karm ak , Unutmaya alm ak]] akldan zmek,

169

AKI

H erhan gi bir a r a c a g e r e k kalm ad an zihnen h e s a p lam ak.,| akldan geirm ek, K sa b ir zam an d | nm ek]| akldan gitmemek, Unulamamak]\ akl | danmak, Birinin tavsiyesini alm ak. \ akl defteri, \ Birinin nem verdi i baz ey le ri h a trla m ak iin tuttuu not d efteri; ajan da. | akl delisi, {az} Zeki | fa k a t o k y a ra m a z ocuk. [D S]|| akl d, M evcut bilg ilerle s a d e c e a k l yrtm ekle aklan am ay an durum]\ akl dii, On y e d i ile otuz y a la r a ra sn d a kan nc az d ii.| akl doktoru, A kl h a sta la | rn tedavi ed en hekim . | akl durdurucu, artc, | hayret uyandrc]] akl eksiklii, M uhakem e y e tersizlii,| akl erdirem emek, Srrm zem em ek; | se b e p son u ilikisini kavrayam am ak. | akl erm ez| lik, {az} Cahillik. [D S]|| akl etmek, H erh an g i bir durum k arsn d a b ir a r e bu lab ilm ek ,| akl fka| ras, B akasn n yardm olm ad an doruyu bu la m ayan.| akl gitmek, {eAT} B aylm ak]] akl hasta| hanesi, Ruh ve a k l h a stalkla ry la ilgili hastan e. | | akl hastal, Ruhi fon ksiy o n la rn s rekli bozuk luu,| akl hocas, H erk es e a k l retm ey e y e lte | nen kim se. | akl iin yol birdir, D oru dnld | zam an h erk es ayn k a n a a te varr. | akl kr, | A kla yatkn. | akl kethdas, H erk es e a k l verm e | m erakls olan kim se.| akl kumkumas, K k | olm asn a ram en a kll ve b ilg i ocu k]] akl kutu su, K k o lm asn a ra m en a kll ve b ilg i o cu k .| | akllara durgunluk verm ek, D n em eyecek du ruma getirm ek, o k etkisiyapmak.\\ akllara z a ra r, A kllar m u hakem eden a lk o y a c a k k a d a r m anta aykr. | akl retm ek, Yol gsterm ek, tavsiyede | bulunmak.\\ akl satm ak, B ilg i g e in e r e k b a k a s na a k l verm eye kalkm ak]] akl terellelli, D en g e siz kim se. | akl v ar, izan v ar, D a h a o k b e lg e y e ve | dnmeye g e r e k yok.\\ akl yorm ak, D nmek, hatrlam ak iin kendini zorlam ak]] akl zayfl, Salkl dn em em e; bunam a. | akla dammak, | {az} A kla g elm ek ; sezm ek. [D S]|| akla dokunmak, artm ak]] akla gelmedik, Dnlm eyen, s rp riz]] akla gelmek, D nm ek; an m sam ak.| akla | hayale gelmez, n an lm as g, d eh et v erici.| ak | la sinmek, {eAT} A kla y atm ak]] akla yakn, K a b u l edilebilir, m akul]] akl alm am ak, O la bilece in i dnem em ek, kav rayam am ak]] akl bana gel mek, D oruyu bulm ak, aykm ak]] akl banda kalmamak, arm ak]] akl banda, U yank ve tedbirli]] akl bandan gitmek, arm ak, kendini kaybetm ek. | akl baka yerde olmak, Yapt i | lerden b a k a kon u lar dnm ek]] akl bulanmak, {eAT} Akl k arm a k ; zihn i k arm ak]] akl kmak, ok korkm ak]] akl dalmak, D ncelerini bir konu zerinde to p la y am a m a k ,| akl durm ak, D | nememek, ha y ret etm ek]] akl eren, A nlayp id ra k edebilen ]] akl erm ek, B az kon u lar a n lay a b i lec e k y eten ek te olm ak]] akl fikri (bir eyde) ol mak, D ncesini y aln z o konu zerinde top la

m ak]] akl gitmek, arm ak]] akl gznde, An c a k g z yle g rd k lerin e inanr. | akl rlmak, | {eAT} Akl gitm ek; baylm ak]] akl karm ak, N e y a p a ca n bilem em ek.]] akl kesmek, Y a p a b ilece in i dnmek.]] akl kt, A nlay ve id ra ki snrl]] aklna dmek, B ir ey i hatrlam ak]] aklna eseni yapm ak, in den g eld i i g ib i ani d a v ra n lard a bulunm ak]] aklna gelen bana gelmek, O lm a sndan korktuu b ir ey olm ak]] akima hiffet ge tirm ek, D elirm ek]] aklna koymak, B ir eyi y a p m a a k a r a r verm ek. | aklna sdram am ak, | nanm am ak, tasavvur edem em ek]] aklna amak, B irinin fik rin i veya davrann beenm em ek. | ak | lna turp skmak, a rg o. B irin in fikrin i, yaptn been m em ek. | aklna uymak, Birinin uygunsuz b ir | teklifini, grn k a b u l etm ek, on a uymak.]] akl na yer etmek, H i unutm am ak]] aklndan zoru olm ak, A kl d d av ra n lard a bulunm ak]] akln dan zoru olmak, A klszca i y apm ak. | akim al | mak, Akln m egu l etm ek]] akln bozmak, S ap t m ak]] aklnn terazisi bozulmak, D engesiz iler yapm ak.]] akln peynir ekmekle yemek, A kllca dav ran m ak g erek irk en a k l d d avran ta bulun mak.]] aklnla ok yaa, 1. sa b e tli b ir ikazdan ve y a hatrlatm adan dolay vg sz. 2. O lm ayacak b ir e y s y ley en e sylen en a la y sz.]] akl oyna mak, K orkm ak]] akl saplanmak, D evam l o la r a k b ir ey i dnmek]] akl sra, D ncesine g re. | | akl am ak, {eAT} D nem ez durum a g elm ek .| | akl taklm ak, B ir ey i s rekli o la r a k dnm ek]] akl tepesinden bir kar yukarda, Saduyudan u zak davranan]] akl yatm ak, Uygun bulmak.]] akl zvanadan km ak, K en din i k on trol ed em ey e c e k d e r e c e k z m ak aklam ak1, [ak-()-la-mak] {eT} gsz. f . [-r ] Ala mak. [Gabain] afallamak2, [ak-la-mak] {eT} gl. f. [ - r ] Cmert saymak; cmertlie nispet etmek. [DLT] aklan, [Ar. kil > aklan Akll kiiler; aklllar, aklane, [Ar. kil + Far. -ne (a :k la ;n e) {OsT} zf. Akllca; akll bir kimseye yakr biim de. aklat, [Ar. kil > klt Aklllar. aklc, [akl-c] sf. 1. Akl ve mantk verilerine daya nan. 2. fe l. Doruluu, akla uygunlukla aklayan grten yana olan; rasyonalist. 3. {az} Akl ve ren. [DS] aklclk, - [akl-c-lk] is. fe l. Doruluk ls olarak ancak akl ve mant esas alan felsef gr; rasyonalizm. akldak, - [akl-dak] {az} sf. Ayn aklda olan; ka fa dengi. [DS] (a :k la ;t) {OsT} is. (a .k la .n ) {OsT'} is.

AKI
akldane, [Ar. akil + Far. dn] (a kld a :n e) sf. ok akll. akile, [Ar. kil >(diil) kile ^isU] (a :k le) {OsT} sf. (Bayan iin) akll, aklga, [ak-mak > ak-l-ga] is. Sznt ya da yamur sularnn akmas iin ounlukla istinat duvarlarn da dikine boydan braklan yark. aklgan1, [ak-l-gan] {az} s f 1. Akntl, hzl akan su; akntl su kanallar. 2. Aacn kabuu ile gv desi arasndaki ince tabaka. [DS] aklgan2, [Ar. akl + T. -gan ?] {az} sf. Bilgi; ok bilmi. [DS] aklk, [ak-lk] {eT} is. Cmertlik; seleklik. [Yknek] [DLT] akllandrma, [akl-la-n-dr-ma] is. Eiterek doru ve kurallara gre davranmasn salama, akllandrmak, [akl-la-n-dr-mak] gl. f . [ -ir ] Us landrmak, terbiye etmek; yola getirmek, akllanma, [akl-la-n-ma] is. 1. Akllanmak ii. 2. Olaylarn kazandrd tedbirlilik, uyankllk, akllanmak, [akl-la-n-mak] dnl. f . [ -r ] 1. Bana gelen olaylardan ders alarak daha tedbirli davran mak, olmas gerektii gibi doru hareket etmek. 2. Y ola gelmek; uslanmak, akllanmaz, [akl-la-n-maz] sf. Dzelmesi olanaksz; sz anlamaz; t dinlemez, akll, [alcl-l] sf. 1. Doruyu yanltan, iyiyi ktden ayrt edebilecek durumda olan; kil. 2. Akl olan. 3. Zek seviyesi yksek olan. 4. Doru dnen; sa duyu ve anlay sahibi; arif. 5. Ar bal; dikkatli; temkinli. 6. alay. Frsat dkn, akll dav ranm ak, Akln k u lla n a ra k ted b irli o lm a k .| akll | geinmek, B aka la rn k an d rab ilece in i sanmak.\\ akll kr, A n cak b ir akllnn y a p a c a zj.|| akll uslu, T erbiyeli, a r bal. akllca, [alcl-l-ca] zf. 1. Akla uygun gelecek ekil de. 2. Doru. aklllk, [akl-l-lk] is. Akll olma durumu. S aklllk etmek, Yerinde ve en uygun k a r a n verm ek. | aklllk taslam ak, Akll olduunu se z d ire | r e k byklenm ek. akllulk, [akl-lu-lk] {eAT} is. Aklllk. aklm ak1, [ak-l-mak] {eT} dnl. f . [-u r] Akmak; yrmek. [ tigsizler]aklmak2, [ak-l-mak] {eT} g l . f [-u r ] artmak; aalatmak. [DLT] aklsz, [akl-sz] sf. 1. Doruyu yanltan, iyiyi ktden ayrt edemeyen; ahmak; aymaz; basiretsiz; beyinsiz. 2. Zek dzeyi dk; idraki yetersiz; alk; aptal; avanak. 3. Unutkan. 4. {eAT} Baygn, aklszlk, - [akl-sz-lk] is. 1. Akl eksiklii. 2. Dnmeden i yapma; aptallk. S aklszlk et mek, D n cesizce davran m ak; isa betli k a r a r ve rem em ek.

le r iM

aklsuz, [akl-suz] {eAT} sf. 1. Baygn. 2. Ahmak; alclsz; beyinsiz. ak m 1 [ak-m] is. 1. Bir akkann ve enerjinin belirli , bir ynde hareketi; cereyan. 2. Sanatta, politikada, dnce hayatnda gruplamaya sebep olan gr; r; dalga; hareket; moda. 3. Meyil; suya ak im kn veren eim; aknt yn. 4. {az} Ayan st. [DS] S1 akm ata, {az} K k sellerin birlem e yeri. [DS] akm2, [ak-m] {eT} sf. Bir defada akacak kadar olan; akm. [DLT] akm3, [Ar. akamet (ksrlk) > km piU] (a:km ) {OsT} sf. Ksr; verimsiz, akm toplar, [ak-m+top-la-r] is. retilen elektrik enerjisinin fazlasn kimyasal enerji hlinde toplayp depolamaya yarayan ara; akmlatr, akn, [Harizm. ak-mak (baskn y a p m a k) > ak-n] is. 1. Sr hlinde kesintisiz, hzl ve youn bir ak hareketi. 2. Bir yere me; ok sayda akarak gelip toplanma; tehacm. 3. Asker hcum. 4. Dman topraklarna, sindirme ve korkutma ama cyla hzla gerekletirilen talan ve yama saldrs. 5. lkeden lkeye durmakszn, akarcasna yaplan saldr, sava ve asker yrtme. 6. G. 7. {eT} is. Aknt; sel. 8. {eAT} Dalga. S akn akn, A rd a r kas kesilm ez k a la b a lk la rla . | akn apm ak, {eAT} | Akn etm ek; hcum etm ek; baskn yapmak.\\ akm etmek, 1. Sr h lin d e m ek, yrm ek. 2. B a s kn tarznda dm an lkesin e sa ld rm a k ; s e fe r eylem ek.| akm eylemek, {eAT} A km etm ek; hcum | etm ek; baskn y a p m a k .| akn munduz, {eT} B ir | d en b ire g elen s e l; d eli sel. [DLT] 1 akn saldrm ak, 1 {eAT} A km etm ek; hcum etm ek; baskn y a p m a k .| | akm salmak, {eAT} Akn etm ek; hcum etm ek; baskn yapm ak. akncak, - [ak-m-cak] {az} is. Bayr; yama. [DS] aknc [ak-m-c] is. as. Akm yapmak amacyla d man lkesine at sren zel olarak yetitirilmi sa va; komando; zel harekt grevlisi, aknc beyi, m p arato rlu k dn em i Trk akn c beylerinin kum an dan ,| aknc kads, S eferlerd e ord u d a bu | lundurulan b ir eit a d l hakim . akn, [ak-m-] {eT} is. Gece baskn yapan asker; aknc. [DLT] aknsz, [ak-m-sz] {eT} sf. Sabit; yerinden oyna maz; salam; muhkem. [EUTS] aknu, [ak-m-u] {eT} is. Aknc. [ETY] aknd, [ak-m-d] {eT} is. Aknt. [DLT] akndrk, - [ak-n-drk] {az} is. 1. Reine; am sakz. 2. Erik, zerdali, badem gibi aalarn dal ve gvdelerinden szan yapkan kvaml madde; aa pz. [DS] akngan, [ak-m-gan] {az} is. Su yrm aa. [DS] aknm ak, [ak-n-mak] {az} dnl. f . [-r ] 1. zen mek. 2. Gnl vermek; meyletmek; sevmek. 3.

lffil fllK SELK.

171

AKI

Kaymak. [DS] fi1 akn akn gitmek, {az} Siirne

siiriine, yzst gitmek. [DS]


aknt, [ak-m-mak > ak-n-t] is. 1. Sv hldeki bir maddenin akmas, szmas durumu. 2. Byk su ktlelerinin srekli olarak ayn ynde ve ayn yol dan akarak yer deitirmesi ile oluan hareket. Labrador scak s aknts. 3. Vcutta yer alan her hangi bir yaradan dolay darya szan sv. 4. Ka pal bir yerdeki svnn kapak, tapa veya bir atlak tan akan sznts. 5. Gllerin suyunu boaltan ka nallar, dereler; menfez. 6. Yamur ve sel sularnn akmasn salayan meyil. atya yeterli aknt ve rilmemi. 7. {az} Bir iin normal gidii. [DS] 8. {az} Kadnlarn det grme hli. [DS] 0 aknt aanozu, argo. 1. Vcudunda gzle grlr bir

akkan, [ak-kan] sf. 1. Normal s derecesinde sv hlde bulunan; akan. 2. is. fiz. Bulunduu kabn eklini alabilen, moleklleri birbiri zerinden kaya rak yer deitiren gaz ve svlarn fizikteki genel ad; seyyal. akkanlama, [ak-kan-la--ma] is. Akkanlamak ii. akkanlamak, [alc-kan-la--mak] dnl. fi. f-r] Akkan duruma gelmek; sv ya da gaz durumuna gemek. akkanlatrc, [ak-kan-la--tr-c] sf. ve is. Bir maddeyi akkan hline getiren zel madde, akkanlatrm a, [ak-kan-la--tr-ma] is. Akkan latrmak ii. akkanlatrm ak, [ak-kan-la--tr-mak] gl. f i [r] Akkan duruma getirmek; akkan olmasn salamak. akkanlk, - [ak-kan-lk] is. l.f iz . Akkan olma durumu; seyyaliyet. 2. ekon. Arz ve talebin birbiri ne uyabilmesi, akl, [ak-l] sf. 1. Ak olan. 2. Belli bir yne, yere doru ak bulunan, akllk, [ak-l-lk] is. Akl olma durumu; akabilme; darya yolu olma, akm a, [ak-ma] is. 1. Akmak ii. 2. dbl. Seslerin uygun biimde birbirine balanmas, akmak, [ak-mak

arpkl olan. 2. Diiiik omuzlu kimse. 3. Ayakta duramayacak kadar sarho olup saa sola yalpa yaparak yryen.\\ aknt hatt, Akntl bir yzeyin eim derecesini gsteren izgiler.\\ aknt vermek, Durgun veya bir yerde birikinti hlinde bulunan suyu aktmak iin tabanndan daha alt dzeyde ka nal, ark vb. anak.\\ (kendini) akntya brakm ak, Bir taktik belirlemeden olaylarn akna gre ha reket etmek.\\ akntya kaplmak, Akntnn etkisi ile srklenmek; kar koyamamak; akntnn etkisi altna girmek.\\ (kendini) akntya kaptrm ak, Akntnn etkisi ile srklenmek; kar koyam a mak .| akntya krek ekmek, Baaramayacan | bildii hlde bo yere uramak, direnmek. akntl, [ak-n-t-l] sf. Aknts olan, akler, [ak-+l-er] is. fiz. Manyetik endksiyon
alsndaki deimeyi lmeye yarayan aygt. akr, [Ar. 'alret (ksrlk) > kr 3. (Kadn iin) ocuksuz, akrdak, - [akr-dalc] {az} is. Kaim dilme; direk. [DS] akrgan, [ak-r-gan] {az} is. 1. Tomruun iinden kan yal cra. 2. Cereyan; akm. 3. Mecra; yatak. [DS] akrlamak, [ak-r-la-mak] {eT} g l . f [-r ] Arlamak. [EUTS] akrmak, [ak (yans.) > ak--mak] {eT} gsz. f. [-ur] Anrmak [Mhenn] akis1, [Ar. ak ,_^Lp] (a:ks) {OsT} sf. inat. akis2, [Ar. akis

ite, f i [-r] [eT. -ur] 1.

{az} Hep birlikte bir yne doru topluca yrmek.


[DS] 2. {eAT} Sel gibi akmak; saldrmak; mek. 3. {eT} Birlikte akmak. [DLT] 4. {eT} Caymak; s znde durmamak. [EUTS] 5. {az} Anlamak; kay namak; arkada olmak. [DS] aksz, [ak-sz] sf. Ak olmayan, akta, [? ahta / akta] is. Halay veya manay deni len oyunlar oynanrken beer altar kiiden oluan iki grubunun karlkl olarak bayat tarznda sy ledikleri sorulu cevapl deyi tr, akt, [ak-mak > ak-t] {az} is. 1. Ta kemer; kubbemsi ta tavan. 2. Sala. [DS] aktgan, [ak-t-an] {eT} sf. Aktan. [DLT] aktlma, [akt-l-ma] is. Aktlmak ii. aktlm ak, [akt-l-mak] edil, f i [-r] 1. Aktmak ii yaplmak. 2. zerinde aktmak ii uygulanmak, aktm a, [ak-t-ma <u^sT] is. 1. Aktmak ii. 2. Byk ba hayvanlarn bandan burnuna doru olan be yazlk. 3. Birka sra hlinde altn zincir gerdanlk. 4. amlardan elde edilen reine. 5. {az} Hamuru dorudan tava ya da sac zerine dkerek piirilen bir tr pide ya da rek; aktma. [DS] 6. sf. {eAT} (Demir iin) dkme. 7. {az} Aldan yaplan tavan ssleri. [DS] 8. {az} Tarlann yalnz ekilecek k smlarn gbreleme. [DS] 9. argo. Yankesici tara fndan birinin elbisesini fark ettirmeden keserek czdan vb. eyasn alma.

(a.kr) {OsT}

sf. 1. (Kadn iin) ksr. 2. (Toprak iin) verimsiz.

(a:ks) {OsT} sf. Pis kokulu.

ak, [ak-] is. 1. Akmak hareketi ve biimi. 2. mec. lerleme; devam etme. Trafiin ak yavalad. 3. e ileyi; nfuz edi. G nlme bir ak akt ki... S ak ak, {az} Akn akn; toplu hlde. [D S]|| ak ak gitmek, {az} A km akn gitmek; toplu hlde gitmek. [DS]|| ak aa, Akntnn ol duu yne doru. | ak yukar, Akntnn tersi y n |

de.

AKI
aktmack, - [akt-ma-ck] i az} is. Kilim, heybe ve yn oraplara ilenen bir motif. [DS] aktm a, -c [akt-ma] is. Un, st, ya ve eker ile yorulan hamurun kzgn sa zerine dklmesiyle elde edilen tatl; yass kadayf, aktmak, [ak-mak > ak-t-mak jj*T] gl. f . [ - r ] [eT. -u r ] 1. Akmasn salamak; {eAT} (ayn). 2. Dk mek. 3. m ec. ekinmeden, acmadan bol bol har camak. 4. (az) iini karmak; iemek. [DS] 5. {az} Hayvanlar sulamak. [DS] 6. {eT} Gnder mek. [DLT] 7. Akn ettirmek. [ETY] 8. {eAT} Alan akn ekmek; celbetmek. 9. {az} Meylettirmek; ekmek; evirmek. [DS] 10. {az} Drmek; d rerek kaybetmek. [DS] 11. {eAT} Fkrtmak. S akta akta, A ktarak; aktm a suretiyle. aktmal, [aktma-l] sf. 1. Aktmas olan; aktma taknm olan. 2. (At iin) alnnda aktmas olan, aktmalk, - [aktma-lk] is. naatlarda birleme izgilerindeki kurun eritle rtl ksm, akttrm a, [ak-t-tr-ma] is. Akttrmak ii. akttrm ak, [ak-t-tr-mak] gl. f . [ -r ] Aktmak iini yaptrmak; aktmak iini bakasna yaptrmak, akyagak, [al-+ya-ak] {eT} is. ceviz; ceviz ii. [DLT] akzmak, [ak-z-mak] {eT} gl. f . [-u r ] Akm ettir mek. [ETY] ak, [Ar. akk > k JiU ] (a :k i:, k kaln sylenir) {OsT} sf. syan eden; ba kaldran; asi. akib1, [Ar. akb akib2, [Ar.akb zf. nce. (aki:b, k k aim sylen ir) {OsT}

E 172 S

Akide ekeri. akidesi bozuk, (K ii iin) im am z a y f veya im an es a s la r er ev e si dn a kan.\\ akidesi zayf, n an larn n g erek tird i i biim de d a v ra n lard a bulunmayan.\\ akidesi pak, m am sa la m ; inancnda h erh an g i bir tereddt ve phe bulunmayan.\\ akide ekeri, e k e r adasn n sitrik a sit ve koku v erici b o y a r m a d d e le r k a tla ra k kesti rilm esi ile eld e ed ilen a z d a z o r eriyen e k e rlem e eid i. | akideyi bozm ak, D in inancn gevetm ek; | inan kon usu nda tered d tlere dmek. akideyn, [Ar. kid > kideyn ji-U ] (a:kideyn, k kaln sylen ir) {OsT} is. Anlama, szleme yapan taraflarn her ikisi; szleme yapan taraflar. akidn, [Ar. kid > kidn (a;kidi;n , k kaln

sylen ir) {OsT} is. Anlama yapan taraflar. akif, [Ar. akf (vakfetm e) > kif tJS'U] (a:kif) {OsT} sf. 1. Bir ite sebat eden; zerinde srarla duran. 2. Bir yerde uzun sre oturan. 3. Bir yere ekilerek ibadet eden. akik1, -i [Ar. akile (a ki:k ) is. 1. Bunaltc bir

scak. 2. Bunaltc scaklk. akik2, -i [Yun. akhates (S ic ily a d a bir n ehir) > Ar. akk (aki;k, k le r kaln sylen ir) is. 1. Yanar da ate toplarnn denize dmesi ile oluan, ke sildiinde ok sayda e merkezli erit ve damar grnts veren kuvars tr, silisli bir ss ta. 2. Akik taklidi damarl bir cam eidi. S akik-i nm, {OsT} arap. akika, [Ar. akka (a ki:k a, k le r kaln sylen ir)

sf. Hemen arkadan gelen; izleyen; takip eden. akib3, [Ar. 'akab > kib v-sU.] (a :k i:b , k kaln s y lenir) {OsT} sf. 1. Bir bakasnn ardndan giden ya da gelen. 2. (Btn peygamberlerden sonra geldii iin) Hz. Muhammed. akibinde, [Ar. akb + T. -i-n-de] (aki.b in d e) {OsT} zf. Hemen ardndan. akid1, [Ar. akd J-St] is. 1. Balama; dmleme. 2. Balanma; dmlenme. kid2, [Ar. akd > kid -U] (a :k id ) {OsT} sf. 1. Ba layan; dmleyen. 2. Toplant yapan; dzenleyen. 3 . kit. akid3, [akd (ba lam a) > akid -ifc] {OsT} sf. 1. Ph tlam; phtlatrlm. 2. Koyulatrlm; dondu rulmu; adalatrlm, akide, [Ar. akd (dm lem ek) > akde (aki:d e) {OsT} is. 1. nan; itikat. 2. Bir inancn forml hlinde zetlenmi hli. 3. Prensip. 4. Tartmas bile kabul edilemeyecek biimde benimsenmi g r; iman; nas. 5. Doktrin. 6. Bir din iinde farkl inan sistemlerinin yol at ayrlk; mezhep. 7.

is. ocuk iin kesilen adak. akil, [Ar. akl (kstek) > akl J-t] (aki.T, k kaln sylen ir) {OsT} sf. 1. Akll, mantkl. 2. Anlayl, anlalabilir. 3. Bilgin, bilge. 4. Dnceli, fi1 akil bali, {OsT} Reit, soru m lu lu k ta y a b ilece k y a a g elm i; bu la erm i. akil2, [Ar. ekele (yem e) > kil JS"T] (a;ldl) {OsT} sf. Yiyen. S kil-l-beer, Yamyam .| kill-cerrd , | {OsT} ek irg e ile beslenen.\\ kilttl-ekbd, C i er ler yiyen.\\ kill-esm k, zool. Balkl.\\ killhayi, zool. Otul.| kill-haert, zool. B | cek il. | kill-hevm, {OsT} H a a r a tla beslen en .| | | kill-hubfibt, zool. T an elerle b eslen en .| ki| ll-kl, {OsT} H em o t hem d e etle beslenen.\\ kilttl-lahm , {OsT} E t y iy en ; et ile beslen en . | kill| lhfim, zool. Etil.\\ kiltt n-nebt, {OsT} O tla b e s len en ,| kill-nemel, zool. Karncayiyen.\\ ki| ls-semek, {OsT} zool. B a lk yiyen ; b a lk la b e s lenen. akilane, [Ar. akl+Far. - n e i^ U ] (a k i:la :n e ) {OsT} zf. Akl sahibi kimseye yakacak tarzda; akllca.

r o m m u

i .

173

A KK

akile, [Ar. akil > akile aJlS"T (a :k ile) {OsT} is. tp. 1. ] Yenirce ad verilen yara. 2. Kemirici lser; kanser, akilik, -i [ak+ilik] {az} is. 1. anat. Omurilik. 2. Beyaz dme. [DS] akim, [Ar. akamet (ksrlk) > akm (aki:m , k kaim sylenir) {OsT} sf. 1. Ksr. 2. Verimsiz. 3. [" k a lm a k eylemi ile kullanldnda] (Eylem ve giriim iin) sonu getirmeyen; sonucu alnama yan. 4. (Arazi iin) plak; bitkisiz; verimsiz. 5. is. ounlukla yamur getirmeyen rzgr. <5 akim brakm ak, B ir iin, giriim in son u lan m asn eng ellem ek. | akim kalmak, B a a r y a u laam am ak; | sonulanm am ak. akinc, [Far. kinc (a :k in c) {OsT} is. 1. engel. 2. Bumbar dolmas, akinezi, [Yun. a-kinesis > Fr. akinesie] is. tp. Kas larda bir g azalmas sz konusu olmad hlde baz hareketlerin yaplamamas. akir1, [Ar. akaret (ksrlk) > akr (aki.r, k k a ln sylen ir) {OsT} sf. 1. (Erkek iin) ksr. 2. (Arazi iin) verimsiz; kra. 3. Rehine konulmu; rehinde bulunan. 4. Kesik; yaral. 5. nl. Hakaret sz. akir2, [Ar. akar] {az} is. 1. Eritilen yan dibinde kalan tortu. 2. Y a ve yourt gibi maddelerin eki tortusu. 3. Bir svnn dibindeki birikinti; tortu. [DS] akire, [Ar. akre] (aki:ri, k kaln sylen ir) {OsT} is. 1. ark syleyen, bir ey okuyan ya da alayan kimsenin sesi. 2. Tepesi kesik hurma aac. 3. sf. (Hayvan iin) yaral. akis1 -ksi [Ar. aks] is. 1. Geri evirmek; geri dn , drmek. 2. fz . Yansma; ses dalgasnn veya k demetinin bir yanstc yzeye apmak suretiyle geri gelmesi. 3. Bir cismin ayna gibi parlak bir y zeydeki grnts. 4. m ec. Bir eyin veya olayn dolayl etkisi. H alkn y a a y n d a sa v a yllarnn aksini bu labilirsin iz. 5 ed. Bir msran sondan bir parasn dierinin nne getirmekle yaplan edeb sanat. M mkn deil, H u d b ilm ek d e b ilm e y m ek d e / B ilm ek d e bilm em ek d e mmkn d e il H u d a . M. Naci 6. mat. Noktasal geometrik dn y m. S akis brakm ak, Etkisi, izi g r lm ek ; iz brakmak.\\ akis bulm ak, E tki uyandrm ak; takdir edilm ek; olum lu h a v a estirm ek. | akis uyandrm ak, | Kam uoyunu ilgilendirm ek, zerin de tartlr o l mak.

akit, -kdi, [Ar. akd (ba lam a, dm lem e)] is. hk. 1. ki ve daha ok kiiden meydana gelen taraflar arasnda birbirlerine sorumluluk ykleyen ve hak dourucu sonulan bulunan anlama; szleme; mukavele. 2. Evlenme szlemesi; nikh. S akde muhalefet, huk. S zlem e ile belirlen m i k o u lla ra aykr davranm a. | akit benzerleri, huk. H ukuka | aykr olm ayan b ir eylem son u n da b a k a sn a b o r lanm a, b a k a sn b o r altna so k m a durumlar.\\ akit serbestsi, huk. T araflarn d iled ik leri kon u da s z lem e y a p a b ilm esi durumu. | akit serbestis hu | dutlar, huk. T araflarn s z lem e y a p a rk en uym ak zoru n da oldu klar kurallar.\\ akitten doan b or lar, huk. H ukuki b ir ilem den d o a n ykm llk ler. | akit vaadi, huk. T araflarn akit d zen lem ek | zere y a p tk la r s z lem e; n szlem e. | akit yap | ma mecburiyeti, huk. S zlem e y a p m a zorunlulu uakitin, [Ar. akdln {OsT} 1. ete reisleri; B e deviler. 2. {az} sf. Yiit; cesur. [DS] akkm , [Ar. akm (ynelm e) > akkm (d ev e src s) plt] (akk;m ) {OsT} is. 1. Deveci; katrc. 2. mparatorluk dneminde, Mekkeye gnderilen srre alaynn hizmetilerine verilen ad. 3. Kervan sahibinin emrinde alan hizmeti. 4. Osmanl or dusunda grevli yksek rtbeli subaylarla vezirle rin byk adrlann kuran hizmetilere verilen ad; adr mehteri. 5. Yollarn onarlmas ve benzeri ilerde alan azapllara verilen ad. S akkm b a , S rre alaynn ba. akkarnca, [ak+kannca] is. zool. Tropikal blgelerde koloniler hlinde yaayan aa sellozlar ile bes lenen, yumuak vcutlu zararl karnca; termit; di vik. akkarncalar, [ak+kannca-lar] is. zool. rnei ter mit olan be yz kadar, yumuak vcutlu, e kanat l, koloniler hlinde yaayan tropikal bcek trleri, (Isoptera). akks, [Ar. aks (g eri dndrm e) > akks (a k k ;s) {OsT} sf. 1. Yanstc; aksettirici. 2. is. Fo toraf. akkse, [Ar. aks (geri dndrm e) > akkse 4-lSU] (a k k ;se ) {OsT} is. Sayfa kenarlar eitli renklerde yaldzlarla sslenmi, tezhipli yazma kitap. akka1, [ak+ka] {az} is. hret; lakap. [DS] akka2, [Ar. haha] {az} is. Afyon; haha. [DS] akkavak, - [ak+kavak] is. bot. Stgillerden dz, beyaz kabuklu; st parlak, alt beyaz tyl, dili ve yuvarlak yaprakl bir kavak tr; telli kavak; Hollanda kava; akakavak, (Populus a lb a ) akkefal, -li [ak+kefal] is. zool. Sazangillerden gri renkli bir tatl su bal, (Alburnus). akkelebek, -i [ak+kelebek] is. zool. Pul kanatllar

akis2, [Ar. aks > akis j-S V ] (a ;k is) {OsT} sf. Akse den; yansyan, akise, [Ar. akis > kise *~S\s-] (a :k is e) {OsT} is. I yanstan ara; reflektr; yanstc, kit, -di [Ar. ald > kid] (a:kit) {OsT} is. Szleme yapan; akit yapan, anlama dzenleyen taraflardan her biri.

AKK

ira T M M .

sitte, {OsT} H at san atn d a sls, nesih, reyhan, takmndan siyah izgili beyaz byk kanatl, trtl m uhakkak, tevk ve r i k a a d la r verilen alt tr yaz meyve aalarnn tomurcuklarna zarar veren bir eidi. kelebek tr, (A poria crataegi). akkn, [ak-mak > ak-km] sf. 1. (Yol, arazi vb. iin) aklam a, [ak-la-ma] is. 1. Temizleme; beyazlatma; arlama. 2. m ec. Temize karma; ibra; tebriye, ff az meyilli; dzgn; engebesiz. 2. (Toprak iin) s aklam a belgesi, Susuzluu an lalan kim seyi veri rlmesi, ilenmesi kolay. 3. (, giriim iin) yo lunda giden; yoluna girmi; olurunda. 4. ( iin) len b e lg e ; ibranam e. kolaylkla yaplan; abuk yaplan; akc. 5. (Aa, ak lam ak 1 [ak-la-mak] g l . f [-r ] . Beyazlatrmak; , kereste vb. iin) ilemesi kolay; dzgn; budaksz. aartmak. 2. Kirden arndrmak; temizlemek; an 6. (az) Akntl. [DS] 7. stekli; gnll; tutkun; lamak. 3. m ec. Birinin zerine atlan su iddiasnn sevmi. 8. {azf (Kii iin) anlayl; akll. [DS] 9. geersizliini ortaya koymak; beraat ettirmek; ibra is. Akarsu yata; mecra. 10. is. Meyil; eim, etmek; tebriye etmek. 4. m ec. Bir kuruluun yne akkor, [ak+kor] sf. Istlarak k saacak beyazla tim kurulunun almalarnn yasa v e belirlenen ulam bulunan, kararlara uygun altna dair verilen olumlu oy; akkorluk, -u [ak+kor-luk] is. fiz . Cisimlerin ok ibra etmek. 5. {az} Toplamak; ayklamak; devir yksek derecelerde stlmas ile elde edilen k mek. K ira z a k la d k [DS] 6. Beyaz belirti koymak; sama durumu, ak iaret koymak. S akla takla, {az} a lt st; akkur, [ak+kor ?] {az} sf. Bembeyaz; tertemiz. [DS] k arm a k a rk ; dank. [DS] akkuyruk, -u [ak+kuyruk] is. 1. bot. ayn har aklam ak2, [in. k (kt) > Brahm. k-l-mak] {eT} manlanmas srasnda lezzet vermek iin katlan gl. f i [ - r ] 1. Reddetmek; nefret etmek; kt bul beyaz renkli bir ay eidi. 2. {eAT} zool. Kanatlan mak; tiksinmek. [KPy.] [Gabain] 2. Ktlemek; siyah, kuyruu beyaz bir tr gvercin, fenalamak; gc yetmemek; muktedir olmamak. akkuzatif, [Lat. accusativus] is. -* akuzatif, [EUTS] akl, [Ar. all (ba lam a) J i * ] {OsT} is. -* akl. S a k i aklan, [ak-lan] is. co. 1. Da sralarnn iki yandaki eimli yzeyleri; vadinin iki yanndaki eimli ara delili, {eAT} A kla dayan an s z ; hikmet.\\ akl git zi; yama; mail. 2. Sularm bir denize gnderen mek, {eAT} K en dinden g em e k .| akl- bali, Ergin | akarsularn kaplad alan. E g e aklam . 3. Bir vadi k ii; bu la erm i kim se. | akl- beer, nsan akl. | | | nin taban izgisini doruk izgisine birletiren eik akl- evvel, {OsT} 1. Y aratl n ces i var o la n a kl; yzey. 4. {az} Su ark. [DS] 5. {az} Yeil kabuu Allah. 2. o k akll. 3. m ec. A kll ve b ilg i g eikolay soyulan iyi cins ceviz. [DS] 6. {az} sf. Tom n en.| akl- fal, iley en a k l; y a p c a k l.| akl- | | bul; beyaz. [DS] 0 aklan dz, B ir a klan d a iki hayvan, g d ; insiyak; sevkitabii. | akl- lh, | sert m eyil a ra sn d a k alan h a fi f ini veya dzlk.\\ Tanr z eks. | akl- nsan, {OsT} in sa n c a a k l; in | aklan yarnts, K ii k b ir akarsuyun at derin sa n kavray.\\ akl- kl, {OsT} 1. lk y a ra tlan ev y a ta k y a d a a la n ; sa rp vadi. ren sel akl. 2. E vren de gr len g e n e l uyum ve denge.|| akl- m aad, {OsT} A hrete dn k a k l; g e le c e i k avrayan a k l.| akl- m aa, {OsT} D nya h ayatn a | dn k a k l; g eim kaygsn a y n e lik akl. | akl- | nefsn, {OsT} g d lere ba l a k l; kendini k o ru m a igds.\\ akl- selm, {OsT} yiyi ktden ayrt ed e b ilm e y etisi, saduyu. | akl- eytan, | {OsT} eytan ca a k l; eytan i z ek .| akl tamamlg, | {eAT} E rg en lik a ; g en lik -akla- [-ak-la- /-ekle-] yap. e. Fiilden fiil yapan bir leik bir ek; arka arkaya yaplan youn hareketleri ifade eder; tartaklam ak, duraklam ak, srklem ek, diirtklem ek, sayklam ak, kazklam ak, m zklam ak. akla, [ak-la] {az} is. Akan suyun yatanda oy duu ukur. [DS] ak lam 1 [alc-la-m / ak-lan] {az} is. 1. Mecra; yatak. , 2. Meyil. [DS] aklam 2, [Ar. kalem (kam ) > allm *5151] (akl;m ) {OsT} is. 1. Yaz aralar; kalemler. 2. m ec. Kalem sahipleri; yazarlar. 3. gnl. Resm dairelerin yaz i lerini yrten brolar; yaz ileri. S aklm- dev let, {OsT} D evlet d a ir eleri; resm d a ireler. | aklm | aklanm a, [ak-la-n-ma] is. 1. Temizlenme, paklanma. 2. m ec. Temize kma; beraat etme, aklanm ak, [ak-la-n-mak] dnl. fi [ -r ] 1. Temiz lenmek; kirden arnmak; ykanmak. 2. m ec. zeri ne atlan sulardan temize kmak; beraat etmek; tahliye olmak, aklant, [ak-la-nt] {az} is. 1. Meyil; eim. 2. Akar su. 3. Saak oluu. [DS] aklam a, [ak-la--ma] is. Ak hle gelme, aarma, aklam ak, [ak-la--mak] dnl. f i [-r ] 1. Gne veya suyun soldurmas sonucu rengi beyazlamak, sol mak. 2. (Sa ve sakal) Beyazlanmak, krarmak. aklatm ak, [ak-la-t-mak] {eT} fi. 1. ne sevk etmek. [ETY] 2. Savmak; uzaklatrmak. [ETY] aklect, -d [Erme, aklor (horoz) + ud (civciv)] {az} is. Gen horoz. [DS] aklen, [Ar. all > aklen 5U&] ( a klen) {OsT} zf. 1. Akl gereince; akl icab. 2. Dnme yoluyla; akl ile. 3. Akla gre. 4. Akldan yana. 0 aklen ve nak len, {OsT} A kl ve duyum yoluyla.

M I ff if J E S M . 1 7 5

AKM

-akl, [-ak-l / -ekli] yap. e. Fiilden isim yapma eki olan -ek ile isimden sfat yapma eki olan -li ekleri nin kalplamasyla meydana gelmi bir fiilden s fat yapma ekidir, -n ile biten dnl ve edilgen atl fiillerden, o fiilin belirttii eylemi yapmaya yeterli gc ve imkn bulunduran kavramn kata rak sfatlar yapar: okunakl, dokunakl, konuakl, acn akl. Kimi zaman bataki geni nl daralarak ikli, -kl, -uklu, -kl biimlerini alr: dayankl. akl, [ak-l] sf. zerinde beyaz lekeler ve benekler bulunan. S akl karal, st bey az ve siyah b en ek li v ey a izgili; a la ca . aklk, - [ak-lk jliil] is. 1. Beyazlk; ak olma du rumu; beyazlk; parlaklk. {eATj (ayn). 2. {eAT} Ka dnlarn yzlerine srdkleri dzgn; stbe. 3. {az} Pudra; dzgn. [DS] aklnca, [akl-n-ca] (akl nca) zf. Kendi akima gre; dncesine gre, aklmak, [ak-()l--mak] {eT} ite, f . [-u r] Akmak. [DLT] akli, [Ar. akl > akl J ^ ] (a kli:) {OsT} sf. 1. Aklla ilgili. 2. Akla ve manta dayanan. 3. Duygularyla deil, hislerine gre hareket eden. 0 akli ilimler, E skiden mantk, m atem atik g ib i zih n fa a liy e tle r e ve a k l yrtm e ilem in e dayan an bilim lere verilen a d .| akli m alliyet, A kldan h a sta o lm a .| akli | j meleke, Akln ku lla n a bilm e y etisi; akl, id ra k y etisi. | akli muvzene, S a lkl d n ebilm e; a k l | dengesi. aklilik, -i [akl-lilc] (a kli:lik ) {OsT} is. Akli olma du rumu; akl zerine kurulan, akla dayanan bir durum veya zellik. akliyat, [Ar. akl > akliyyt oLIa^] (akliya.t) {OsT} is. Aklla elde edilenler; akl yoluyla elde edilebi len bilgiler; akla dayanarak kazanlanlar, akliye, [Ar. akl > aklyye aJlc-] (a k liy e ) {OsT} sf. 1. Aklla ilgili; akla ait. 2. Hastanelerde akl hasta lklarnn tedavisi ile ilgilenen blm; psikiyatri. 3. Rasyonalizm. akliyeci, [aklye-ci] (a k li.y eci) is. 1. Rasyonalist. 2. Akl hastalklar uzman; psikiyatrist. akliyun, [Ar. akl > akliyyn j J ^ ] (akli.yun) {OsT} is. fe l. Olaylar akl yoluyla aratran ve de erlendiren felsefe akm; aklclar, akn, [Ar. akm {OsT} is. Ksrlk. akma, [ak-ma] is. 1. Akmak ii. 2. Atmosfere giren kayalarn srtnme ile meydana getirdikleri akp giden ate topu. 3. {az} am sakz, reine; katran. [DS] 4. Asmalarda zm tanelerinin byyememe hastal. 5. {az} Meyve aalarnn dallarndan szan zamk. [DS] 6. {az} Tepe ve yarlardaki kaya paralar. [DS] 7. {az} Gnl verme; aldanma. [DS] 8. {az} Bir tr kuma. [DS] S akm a haner,

{eAT} N am lusuna o lu k alm h a n er.| akm a ol | m ak, {eAT} K a p lv erm ek ; uyuvermek. ak m ak 1, [eT. a-mak > ak-mak ^ I/ T] gsz. f . [ - a r ] 1. (Sv gibi moleklleri veya tanecikleri ko layca yer deitiren maddeler iin) bir yerden daha aada bulunan baka bir yere doru gitmek. 2. Szmak; szlmek; damlamak. Yam urda baz ev lerin dam akt. 3. (Kapal yerdeki svlar iin) da r kmak. A k a c a k kan d a m a rd a durmaz. 4. (Zaman iin) kolayca geip gitmek. mrm den bu n ca y l a kp g em i. 5. Birbiri pei sra kalabalk bir hlde gitmek. Yaz g elin ce A n kara s a h ille r e akyor. 6. Kayarak gitmek. Otlarn arasn dan b ir ylan akt. 7. Duygusal ynden meyletmek; sevmek; ak ol mak. K zn d a gnl bizim kine akm . 8. {eT} {eAT} Akm etmek. [ETY] 9. argo. Ortadan kaybolmak. 10. [yznden, gznden vb. ile birlikte] (Uyku, yorgunluk, sersemlik, aptallk vb. iin) oka bu lunmak; dayanlmaz durumda olmak. 11. {eAT} Meyletmek. 12. {eAT} Syrlp kmak. 13. {eAT} Komak. 14. {eAT} Akm akm gitmek. 15. {az} Aalara su yrmek. [DS] aka turm ak, {eT} A kp gitm ek; a k p durm ak. [DLT] | akp gitmek, | K o la y c a g em ek, gitm ek. akm ak2, [Harizm. ak-mak] {eT} gl. f . [ - a r ] 1. Y a malamak. 2. Baskn yapmak, aknalk, - [ak-na-lk] is. 1. Binalarda scak hava, duman gibi akkanlarn ynlendirildii baca, boru, hava delii gibi ksmlar. 2. Sokaklarda yamur sularnn akp gitmesini salamak iin yolun iki tarafna yaplm st ak yayvan oluklar, akm an, [ak-man] sf. 1. ffetli; temiz. 2. {az} Temiz; beyaz; gzel. [DS] 3. {az} htiyar. [DS] 4. {az} is. Alm beyaz sr. [DS] ak m an tar, [ak+mantar] is. bot. Lezzetli ve besleyici bir mantar tr; kei mantar, (A garicus cam pestris) ak m ar, [Ar. akmr jUil] (alan a.r) {OsT} is. A y ve yldzlar. akm az, [ak-maz] is. 1. Bir akarsuyun yatak deitir dikten sonra eski yatanda kalan birikinti sular; azmak. 2. {az} Bir yere aknts olmayan kk gl[DS]. 3. Kullanl srasnda atk ve zg bo yunca yrtlmayan kuma. akmed, [Ar. akmed -uil] {OsT} is. Ensesi uzun ve kaln. akm er, [Ar. kamer (ay) > akmer ^ il] {OsT} sf. 1. So luk mavi; gri. 2. (Yz iin) ay beyazlnda aydn lk olan. akm k1, - [at-mak > ak-mk] {az} is. Atmk; sper ma. [DS] akmk2, [ak-mk] {eAT} is. Boza, akmn, [Erme, ap(in)] {az} is. 1. Gbre. 2. Gbre

AKM ve benzeri eyleri tamak iin kannn yanlarna konulan tahta kanatlar. [DS] akmi, [Ar. akm Anlalmaz. akmise, [Ar. kam > akmie sylenir) {OsT} is. Gmlekler, akmie, [Ar. kuma > akmie 4i*sl] (akm i:e) {OsT} is. 1. Kumalar. 2. Ynden veya pamuktan yapl m dokumalar. akna1, -a [Ar. knf > akna kanaat eden; en ok kanaat eden. akna2, [Ar. akna ^ 1 ] (akn a:) {OsT} sf. (Kii iin) in ce ince yumru burunlu, aknan, [Ar. kum > aknn jbsl] (akn a:n ) {OsT} sf. Kullar; kleler, akne, [Yun. akme (u) > Fr. acn] is. tp. Deride g rlen kl dipleri ile ya bezlerinin iltihab; ergenlik sivilcesi. aknuna, [Kp. aknuna] {eAT} is. Kan arabas, akoli, [Fr. acholie] ( a koli) is. tp. Safra salgsnn azl veya yokluu hastal, akolrik, [Fr. acholurique] sf. tp. Safra pigmentleri nin idrarda deil de kanda bulunmas eklinde g rlen bir sarlk eidi, akonitin, [Fr. aconitine] is. tp. Kurtboan otu k knden elde edilen ve dk dozlar ar kesici ola rak kullanlan zehirli bir alkaloit, akont, [Fr. acompte] is. Borca kar yaplan ksm deme; avans, akordeon, [Fr. accordon] is. miiz. 1. Bir krk ve buna bal maden dilciklerin titremesi iin supap tan ap kapayan bir klavyeden meydana gelmi haval alg. 2. Elbisede piliden daha ince krma. S akordeon kap, Srldnde k r k g ib i katlan p top lan abilen kap. | akordeon olm ak, E zilm e son u | cu kr k g ib i katlanm ak, burum ak. akordeoncu, [akordeon-cu] is. miiz. Akordeon alan kimse. akort, -du [Fr. accord] is. mz. 1. Seslerin armoni meydana getirecek ekilde birlemesi. 2. alglarda doru ses verme dzeni. 3. Bir arada bulunan alg lar topluluunda btn mzik aletlerinin verdii seslerin birlemesi ve kaynamas; armoni. 4. mec. Bir i yerinde niteler arasndaki ujom. S akordu bozuk, 1. M zik aletinin verm esi g er ek en seslerin dnda s e s verm esi; akortsuz. 2. Tutarsz davranan kim se. \ ak ort anahtar, M zik a letlerin i a y a r la \ m aya y a ra y an a ra . | ak ort etmek, 1. B ir mzik | aletin i d oru se s v er ec e k biim d e ayarlam ak. 2. argo. (Birini a k o rt etm ek) s z le haddin i bildirm ek; dayaktan km ldayam az h le getirmek.]] ak ort yap mak, B ir o rk estra d a k i btn a lg la r ayn d iy ap a z on a getirm ek. {OsT} sf. Daha ok (akm i.se, s kaln (akm i:) {OsT} s f 1. Eskimi. 2.

I M U l f C E S M .

akortu, [akort-u] is. mz. Piyano ve org gibi yaps kark mzik aletlerini ayar etmekle geimini sa layan kimse, akortlu, [akort-lu] sf. Akordu olan, uyumlu, akortsuz, [akort-suz] sf. 1. (Mzik aleti iin) akordu bozuk olan; ses uyumu bulunmayan. 2. (Gr, dnce vb. iin) birbirini tutmayan; tutarsz, akot, [ak+ot] {eAT} is. bot. Bir eit haha, akozlam ak, [Yun. akousa (iitm e) + T. -la-mak] gl. f [~rl [-l(u) - y rJ argo. 1. Bir eyi birine gizlice sylemek; kimse duymadan anlatmak. 2. Haber vermek. akrt, [ak+rt-] is. anat. Katlgan doku liflerinden meydana gelmi beyaz, parlak ve dayankl zar; akzar. akpaflak, - [ak+paf-la-k] {az} sf. (Kii iin) beyaz yzl ve iman. [DS] akpaklak, - [ak+pa(k)-la-k] {az} is. 1. Beyaz kabarckl yank; ak patlak. 2. Patlam msr. [DS] a k ra 1, -a i [Ar. kara > akra * y] {OsT} is. Arkalar; srtlar. ak ra2, - a [Ar. akra' jSI] {OsT} sf. 1. (Kii iin) daz lak. 2. (Da iin) plak, ak rab , [ Ar. akreb] {eAT} is. Daha yakn; daha uy gun. ak rab a, [Ar. kurb (yaknlk) > akrib *l>yl] (a kra b a :) is. 1. Kan veya evlilik yoluyla birbirine bal olan kiiler; hsm. 2. m ec. Birbirine benzer zellik leri bulunan nesneler. S ak rab a km ak, Ayn soydan oldu klar anlalm ak.]] ak rab a olmak, E vli lik y o lu y la a iley e d a h il olmak.]] ak rab a diller, dbl. K ken bakm n dan ayn dilden kayn aklan dklar k a b u l ed ilen diller.]\ ak rab a saylmak, A k ra b a o l m am akla birlikte alcraba im i g ib i y a kn lk duy mak.]] ak rab a ve taallukat, A k ra b a la r ile onlarn yakn lar. akrabalk, - [akraba-lk] is. Kan ba, evlilik, evlat edinme veya daha baka yollarla kiiler arasnda kurulan ve toplumca kabul gren balayc iliki ler; soy birlii; hsmlk; dnrlk; karabet; shri yet; yaknlk; kan ba, ak ra, [ak-ra-] {az} is. Derelerin dneme yeri; bklm. [DS] ak rah , [Ar. akrah j-yl] {OsT} is. Aln beyaz at. ak ran , [Ar. karn (yakn) > akran 01y] (akra:n ) is. 1. Ya bakmndan birbirine e ve denk olanlar; yat; yata. 2. Rtbe, mevki bakmndan birbirine denk olanlar. 3. E; denk; benzer; muadil, akranclk, - [akran-c-lk] is. Yalnz kendi akran lar ile iliki iinde bulunma durumu, akraniyet, [Ar. akran > akrniyyet c~tJ\] (akra:n iyet) {OsT} is. Akran olma durumu; akran olu; ak ranlk.

im

r it e

s o a .

177

AKR

akranlk, - [akran-lk] is. Akran olma durumu; ya tlk. akrap, [Ar. akreb o s-\ {az} is. 1. Akrep. 2. Siyah renkli bir tr kertenkele. 3. Binek hayvanlarnn yularnn yan tarafna taklan ve hzl yrmesi iin uyarmakta kullanlan drt dili demir paras. 4. Kpeklerin baka kpekler ya da kurtlar tarafndan boulmasn nlemek iin boyunlarna taklan sivri derili tasma. [DS] akras, [Ar. kar > akr ^ l l] (a k ra :s) is. Yuvarlak eyler; daireler; emberler; kurslar, akre, [Ar. krat (oku m a) > akre ^51] {OsTf sf. Kuran- Kerimi en gzel ve en doru biimde okuyan. akreb1, [Ar. kurb (yaknlk) > karib (yakn) > akreb ojl] {OsT} sf. En yakn; daha yakn. akreb2, [Ar. 'akreb ^ j* - ] {OsT} is. 1. zool. Akrep. 2. Saatin ksa ibresi. 3. g k b. Gkyznn kuzey ya rm kresinde grlen byk bir bur. 4. m ec. Sez dirmeden insann canm yakan kimse, akreba, [Ar. 'akreb > akreba I is. Dii akrep, akrebe, [Ar. akreb > akrebe {OsT} is. 1. Dii akrep. 2. evik, zeki bir cariye. 3. Kazan veya ten cereyi ate stndeki destee asmaya yarayan S biimindeki kanca. 4. Ayakkab ba. akrebek, [Ar. akreb + Far. ek {OsT} is. zool. j (a k r e b a :) {OsT}

akrepler, [akrep-ler] is. zool. Yaklak sekiz yz kadar eidi bulunan rmceimsiler (A rachn ida) snfnn zehirli bcekler takm (Scorpionida). akret, [Ar. akret o &\ {OsT} is. Ksrlk, akri, [Gre, arki] {az} is. bot. Krmz ve dayankl kerestesi olan bir aa, (Betula). [DS] akriba, -a i [Ar. akriba (a k rib a :) {OsT} is. Akraba. akridin, [Lat. acer (eki) > Fr. acridine] is. kim. Ta kmr katranndan retilen bir bazik trev, akriflavin, [Fr. acriflavine] is. Akridinden elde edi len, baz mikroplara etkin san boyar madde, akriha, [Ar. akriha < -l] {OsT} is. 1. Aasz tarla. 2. = Temiz su. akruban, [Ar. akrubn jljyfc] (akru ba:n ) {OsT} is. Erkek akrep. akrilik, -i [Fr. acrylique] sf. kim. Akroleinin oksit lenmesiyle elde edilen etilenik bir asit; CH2=CHC 0 2 s akrilik lif, A krilik nitrilin p o lim erlem esin den e ld e ed ilen lif. akrobasi, [Fr. acrobatie] is. Yerde, tel, at, bisiklet s tnde tehlikeli atlamalar yapma sanat; cambazlk, akrobat, [Yun. akro (sivri) + bat (yrm ek) > akrobates > Fr. acrobate] ( a k ro b a t) is. Bedenin es nekliinden yararlanarak sirkte tehlikeli atlamalar yapan kimse; cambaz, akrobatlk, - [akrobat-lk] is. Beden esnekliine dayanan tehlikeli sirk hareketlerini yapma ii. S akrobatlk etmek, Z or b ir durum dan kurtulm ak iin teh lik e le rle syrlp kabilm ek. akrom atik, -i [Yun. a-khorama (renksiz) > Fr. ach romatique] (a krom atik) sf. fz . Bilinen boya mad deleriyle boyanamayan; boya tutmayan. S ak ro m atik i iplik, H cre bl n m elerin den mitozun ilk ev resin d e btn h crelerd e beliren ve h cre b o y a sn a uym ayan ren kte isi oluum lar. akrom atin, [Fr. aehromatine] (a'krom atin) is. biy. Hcre ekirdeindeki kromozomlar boyayan kro matin iplikikleri, akrom atopsi, [Fr. achromatopsie] ( a krom atizm ) is. tp. Retina bozukluundan kaynaklanan, gzn an cak siyah, beyaz ve gri dndaki renkleri ayrt ede meyii ile kendini gsteren kaltsal bir hastalk, akrom egali, [Fr. acromgalie] ( a krom eg ali) is. tp. Hipofiz bezinin, byme hormonunu (som atorm on) an salglamas sonucu el, ayak ve bata g rlen ar byme; tedahhum-i nihayat. akropol, -l [Yun. akro (uta) + polis (ehir)] is. Eski Yunan site ehirlerinde aa kente gre daha hakim bir mevkide yaplm bulunan saray ve tap naklar topluluu; i kale, akrosti, [Yun. aero (uta) + stikhos (satr) > Fr. ac rostiche] is. ed. Msralarmn ilk harflerini yan yana getirince bir isim kacak ekilde yazlm iir.

1. Kk akrep; akrep yavrusu. 2. Saatin kk ib resi. akreb, [Ar. akreb > akrebi Akrebe benzer; akrep gibi, akrebiye, [Ar. akreb > akrebiyye zool. Akrepler, akreditif, [Fr. accrditif] sf. 1. Kredi aan. 2. is. thalat ve ihracat firmalar arasnda araclk ede rek yurt dndaki muhabir banka adna parann tahsil edildiini bildiren mektup; itibar mektubu. 3. hk. Bir bankann sat bedelinin btn veya bir ksm iin mteriye kefil olmas, akren, [Ar. akren I J\] {OsT} sf. atk kal. akrep, -bi [Ar. kurb (yakn) > alreb o is. zool. {OsT} is. (a k re b i:) {OsT} sf.

1. Ta altlarnda, duvar diplerinde, kurak topraklar da yaayan; ba ve gvdesi tek, vcudunun en ucunda zehirli bir inesi bulunan; yeni lm veya canl bceklerle beslenen; bir yl kadar gdasz ya ayabilen rmceimsi bcek; kuyruklu, (Scorpio). 2. Saatin ksa ibresi. 3. a rg o. Polis memuru. S ak rep gibi, S zleri ile ba k a sn s rekli inciten. | ak | rep kuyruu byk, U lar yu kar doru kvrlm byk.

AKR akru, [ak-ru] {eT} sf. Yava. [Mhenn] [DLT] S akru akru, Yava yava. [DLT] akrun, [ak-ru-n] {eT} sf. Yava. [DLT] akrut, [? akrut] {az} sf. Dzenci; bilgi; kurnaz. [DS] aks1, [Ar. aks {OsT} is. arpma ve geri gelme; akis; yank; yansma. S aks endz, {OsT} arpp d u ran .| aks-i d a v, {OsT} Zt teo rem .j| aks-i | m dde, {OsT} K a r id d ia; atk.\\ aks-i mlevven, {OsT} Derkliyansma.\\ aks-i sed, {OsT} Yan k ; s e s yansm as. | aksl-amel, {OsT} Tepki. | aks2, [Fr. ahe] is. oto. Otomobilde hareketi ileten ve bir eksen etrafnda dnen ubuk; mil; dingil; eksen, aksa, [Ar. lav (u zak olm a) > al Uaisl] (a ksa :) {OsT} sf. 1. ok uzak; en uzak. 2. U ; nihayet; son; ileri; son had; son basamak. <3 aksl-m ertib, {OsT} R tbelerin en by.\\ ak sl-gye, {OsT} E n son g a y e .| aksa-y bilad, {OsT} B ir m em leketin | en utaki y e r le r i; hudut blgeleri.\\ aks-y emel, {OsT} lk; id ea l; mefkre.\\ aks-y garb, {OsT} U zak bat.\\ aks-y m erm , {OsT} A rzularn son haddi.\\ aks-y m ertib, {OsT} R tbelerin en y k se i. | aks-y m urd, {OsT} En so n ; y e g n e arzu; | m aksat.| aks-y ark , {OsT} U zak dou.\\ aks-y | eb, {OsT} G ecen in son dem leri. | aks-y terakki, | {OsT} G elim enin en son basam a , en st sev iy e s i,| aks-y um rn, {OsT} K a s a b a veya kylerin en | k e n a r m ah allelerin d en en g r s e s le duyu lam ayacak k a d a r u zak y e r le r .| aks-y yemin, {OsT} P a r la | mentonun en s a ve sa n en s a ucu. | aks-y | yesr, {OsT} P arlam entonu n en s o l ve solun en so l ucu. aksab, [Ar. kub > akb ^UaSI] (a k sa :b ) {OsT} is. Byk barsaklar; kaln barsaklar. aksad, [Ar. akd .^Ussl] (a ksa :d ) {OsT} is. Krk ey. aksade, [ak + Ar. sde] {eAT} is. Beyaz stlk; beyaz elbise. aksak, - [eT. ahsa-malc > aksa-k] sf. 1. {eAT} Baca nda bulunan hafif bir zrden dolay hafife to pallayan; aksayan; seken; topal. 2. (, giriim vb. iin) dnld ekilde yrmeyen; dzenli git meyen; bozuk; kesintiye uram. 3. Klasik Trk mziinde kullanlan dokuz zamanl, alt vurulu kk bir usul. S1 aksak sema, mz. K la s ik Trk m ziinde on zam anl, alt vurulu k k b ir usul. aksakal, [ak+sakal] is. 1. htiyar. 2. Kyn, kabile nin ba. 3. {az} Evliya; ermi. [DS] aksaklk, [aksa-k-lk] is. 1. Fiaff topallk. 2. dze nindeki geri kalmalar, gecikmeler, aksam*, [Ar. ksm > aksm ^Lil] (aksa:m ) {OsT} is. 1. Bir btn meydana getiren paralar; ksmlar. 2. Ara, gere ve malzemeler. S aksm - kelm, {OsT} sim, fiil, h a r f g ib i s z b l k leri.| aksm- |

M H I I C E SZLK. 1

rihve, {OsT} Vcuttaki yu m u ak ksm lar. \ aksm- \ seba, 1. Yedi ksm . 2. dbl. A rap dilb ilg isin d e k e lim elerin sahih, m isl, m z a f l e f f naks, m ehmz, e c v e f" bl m lerin e verilen ad. aksam 2, [Ar. kasem (yemin) > aksm j>l_il] (aksa:m ) {OsT} is. Yeminler. aksam 3, [Ar. akam | ai>!] {OsT} sf. 1. Krk; krlm. w 2. ed. (Aruz kalb iin) m efailetn (.-..-) cz kr larak fa ilet n (-..-)e dntrlm olan, aksam a, [aksa-ma] is. 1. Aksamak ii. 2. Hafife topallama. 3. m ec. lerin dzenli yrmemesi, geri kalmas. 4. Bir makinenin e zamanl alma d zensizlii. aksam ak, [eT. ahsa-mak > ak-sa-mak] g s z .f. [ - r ] 1. Yrrken hafife sekmek; topallamak [Mhenn]. 2. m ec. ( ak iin) duraklamak ve gecikmek; arza lanmak; battal olmak; bozulmak; teklemek, aksaya aksaya, T opallayarak, du ra kalka. aksan, [Lat. ac (eklenen) + cantus (ezgi) > Fr. accent] is. dbl. 1. Bir dilde kelimelerin baz hecelerini daha baskl syleme biiminde grlen kendine zg kurallar; vurgu. 2. gnl. Telaffuz. 3. ive. S aksam bozuk, B a k a dil veya iin de bulunduu blgen in syleyi zelliklerin e kaplm aktan dolay konutuu d ili y eterin ce ve doru o la r a k vurgula yam ayan . ak sar, [Ar. kar (ksm a) > akar ^ I] {OsT} sf. Daha ksa; en ksa; pek ksa. S ak sr- eyym, E n k sa gn. | aksr- tarik, En kestirm e y o l; en k s a yol. | ak sat1, [Ar. aksat ia*JI] {OsT} is. 1. Kuru ayakl hay van. 2. Pek doru ey. aksat, [Ar. kist > akst JLil] (aksa:t) {OsT} is. Pay lar; hisseler; nasipler, aksata, [Ar. ahz i5 > aksata] ( a h a t a ) {azf is. .t Alveri. [DS] aksatm a, [aksa-t-ma] is. 1. Aksatmak ii. 2. Engel leme; geciktirme, aksatm ak, [aksa-t-mak] gl. f . [-r ] Bir iin dzenli yrmesine engel olmak, geciktirmek, aksay, [aksa-y-] is. Aksamak ii ve biimi, akse, [Fr. acces] is. tp. Hastalk nbeti; kriz, aksedir, [ak+sedir] is. bot. Mobilyaclkta kaplama olarak kullanlan ak kahverengi ve sert keresteli bir orman aac (Thuya occiden talis). akselerando, [t. accelerando] zf. mz. (almak, sylemek iin) gittike artan hzla, akselerograf, [Fr. accelerographe] is. fz . Hareket hlindeki cisimlerin hzlarnda meydana gelen de imeleri yazan ara; ivme yazar, akselerom etre, [Fr. accelerometre] is. fz . Hareket hlindeki cisimlerin hzlarnda meydana gelen de imeleri len alet; ivme ler.

n e m e m . 1 9 7
aksendaz, [Ar. aks + Far. -endaz] (aksenda:z) { OsT}

AKS

sf. Srekli yanklanan; srekli yansyan; nlayp duran. S1 aksendaz olmak, 1. (Ik iin) srekli yansmak. 2. (Ses iin) nlamak; yank vermek. 3. mec. Etki uyandrmak; tepki yaratmak. akseptans, [ng. acceptance] is. 1. renimini ya
banc lkede yapmak isteyen rencilere gnderi len kabul belgesi. 2. Polielerin kabul edildiini be lirten aklama ve imza, akser, [Ar. kar (ksma) > alar y J i I] {OsT} sf. -* ak

aksrkl, [aksr-k-l] s f Sk sk aksran, fi1 aksrkl tksrkl, Hastalkl ve bnyesi z a y f yal. aksr, [aksr-] is. Aksrma ii. aksrm a, [aksr-ma] is. Aksrmak ii. aksrm ak, [as (yans.) > eT as-ur-mak > aksr-mak] gsz. f. [-r] st solunum yollar mukozasnn ya banc cisim veya yakc duman tarafndan uyarl mas ile ani refleksle az ve burundan grltl ekilde itici hava karmak; haprmak, aksrtm a, [aksr-t-ma] is. Aksrmaya sebep olma, aksrtm ak, [aksr-t-mak] gl. f. [-r] Aksrmasna sebep olmak; aksrmasn salamak,

sar. aksesuar, [Fr. accessoire] is. 1. Yan eler; vrzvr. (aksi:) (OsT) sf. 1. Bili 2. Bir aracn veya makinenin ana elerinden ol aksi, [Ar. aks > aks mayan, ancak ikinci derecede yardmc olan para nen ve bulunulan konum ve durumun ters ynnde lar. 3. tiy. Tiyatro eserleri sahnelenirken, sinema bulunan; zt; aykr; eliik; mbayin; mtitenakz; veya televizyon filmi ekilirken konunun gerei ters. 2. Uygun olmayan; nmsait. A ksi bir zam ana sahnede bulunmas gereken eya. 4. Kadn giyi denk geldi, ekleri karlayamadk. 3. Huysuz ve minde elbiseyi renk ve biim ynyle tamamlayan inat; muannit. 4. Beklenenin dnda gelien; ayakkab, anta, apka, eldiven ve ss taklar cin olumsuz. 5. Beklenmedik bir zamanda ortaya sinden eya. 5. argo. (Evli iftler iin) oluk ocuk, kan; mnasebetsiz. S aksi aksi, Olumsuz ve sert aksesuarc, [aksesuar-c] is. tiy. Sahne oyunlar veya bir ifadeyle.\\ aksi gibi, Ne ya zk ki .| aksi gitmek, | sinema, televizyon ekimleri iin gerekli aksesuar Umulan ekilde gelimemek. | aksi hlde, Yoksa, | lar hazrlamakla grevli kimse, yle olmazsa .| aksi tesadf, ansszla bak!" | anlamnda kullanlr ][aksi tesir, Beklenenin tam aksetme, [Ar. aks + T. et-me 4*^.1 (a'ksetme)

is. Aksetmek ii, yanklanma,


aksetmek, [Ar. aks + T. et-melc *iU^.I

tersi bir tepki. ( a ksetaksilenme, [aksi-le-n-me] is. Gereksiz yere huysuz luk etme. aksileme, [aksi-le--me] is. Huysuzlua balama, aksilemek, [aksi-le--mek] dnl. f. [-ir] Olumlu ve uysal davranlar terk ederek huysuzluk etmek, aksilik, -i [aksi-lik] is. 1. Aksi olma durumu. 2. Ters davranma. 3. Huysuzluk. 4. natlk. 5. ans szlk. 6. Ortamn uygunsuzluu. S aksilii tut m ak, natlk ederek direnmek. | aksilik bu ya, |

mek) gsz. b. f. [-(d)-er] 1. (Ses iin) bir engele


arpp geri gelmek; yanklanmak. 2. (Cisimler iin) yanstan dz ve parlak yzeylerde aynen g rnmek; yansmak. 3. mec. Birileri araclyla du yulmak. 4. gnl. Ulamak, yaylmak, aksettirilme, [Ar. aks + T. et-tir-il-me -djl lr t] _

(a lettirilm e) is. Aksettirilmek ii.


aksettirilmek, [Ar. aks+ T. et-tir-il-mek tilijul

(a ksettirilmek) edil. f. [-ir] Aksettirmek ii yapl


mak; yanstlmak, aksettirme, [Ar. aks + T. et-tir-me ju l (a 7c-

settirne) is. Aksettirmek ii.


aksettirmek, [Ar. aks + T. et-tir-melc dUjul

(a ksettirmek) gl. b. f [-ir] 1. zerine den ses dalgalarn yanklatmak. 2. zerine den k de metini yanstmak. 3. mec. Duyurmak, aklamak. 4. Yaymak, ulatrmak,
aksma, [Yun. oksina (eki ot) <u-il] {eAT} is. Sar holuk veren eki erbet, aksrak, [al-sra-k] (eT) sf. Mkemmel; la. [ETY] aksrk, - [aksr-mak > aksr-k] is. Nefes borusun daki bir gcklanmadan dolay nefes verdirici kasla rn ani kaslmasyla azdan ve burandan kan iddetli, grltl ve itici hava k; haprk; tk srk. 5 1 aksr cinli, abuk kzan. | aksrk tut | mak, Birbiri p e i sra aksrm a nbeti gelmesi.

Olmamas gerekirken bir terslik olur. anlamn da ,| aksilik etmek, Uyumamak, inat davran | mak. aksine, [aksi-n-e] zf. 1. Tersine; bilakis. 2. stelik. e aksine gitmek, Yaplmas gereken bir hareketin veya uygulanmas gereken bir taktiin tam tersini yapmak. aksiniyen, [Yun. aksine (balta) > Fr. ahinien] sf.
lkel topluluklarn balta yapmakta kullandklar ye im ta. aksiseda, [Ar. aks-i ada I ^ - S ^ ]

(a ksiseda:)

{OsT} is. 1. Ses dalgalarnn bir yzeye arpp geri dnmesinden oluan ikincil ses; yank. 2. mec. Bir
olayn veya aklanan fikrin toplum zerinde brak t etki; tesir, aksiseirdim, [Ar. aks-i T. seirdim jofL Geri ekilme; irkilme, aksiems, [Ar. aks-i ems { OsT} is. Gne yansmas.

is.

(a ksiems)

AKS

T MK I t t S Z l i li. o
g e ile c e k zamanda.\\ akam erifler hayr olsun, y i akamlar.\\ akam karanl, A la ca karan lk]] akam kavil, sabah savul, V erdii szd en a b u k ca y m a.| akam kuu, {az} Yarasa. [D | S]|| akaml sabahl, H er akam ve s a b a h o lm a k zere. | akam | namaz, A kam vakti klm an nam az.| akam otu, | {az} A kam ezan n a on b e yirm i d a k ik a n c e b a layan ve ez a n la biten sre. [DS]|| akam oturu, {az} A kam zeri. [D S]|| akam pazar, P a z a r y er le rin d e toplan m a sa a tin d e y a p la n ucuz a lv e ri.| akam piyasas, B u lv ar veya c a d d e le r d e a k | am zeri y a p la n gezinti. | akam saati, A kam | zeri, akam ley in ,| akam sabah, {az} B ir tr | iek. [D S]|| akam simidi, A kam vaktinde sa ta ka rlan simit. | akam st, A kam n yaklat | b ir s r a d a ; tam a kam oldu u sra d a ]] akam ze ri, A kam vaktinde.]] akam yeli, A kam zeri d e nizden esen r zgr; meltem . akam c, [akam-c] is. 1. Her akam alkoll iki imeyi alkanlk edinmi kimse. 2. Akam erken den uyumay alkanlk edinmi kii. 3. sf. alma saatleri gece vaktine denk gelen, akam ck, - [akam-ck] is. Akam. S akam ck kuu, {az} Y arasa. [DS] akamclk, - [alcam-c-lk] is. Akamc olma du rumu. akam n, [Ar. akam + T. -m] zf. Akam vakti; ak am akam. akamki, [akam-ki] sf. Akam zeri olan, akam yaplan. akam lam a, [akam-la-ma] is. 1. Akama kadar za man harcama. 2. Geceyi geirme, konaklama, akam lam ak, [akam-la-mak] gsz. f. [- r ] 1. Bir i iin akama kadar uramak; akam etmek. 2. Ge ceyi evinden baka bir yerde geirmek; konakla mak. akam lar, [akam-lar-] zf. 1. Akam vakitlerinde; akamleyin. 2. Her akam. 3. Sadece akam zeri, akamleyin, [akam-leyin] zf. Akam olduunda; ak am zeri; akam vakti; akam akam, akamlk, - [alcam-lk] sf. 1. Akama mahsus, ak amlar kullanlan. 2. Belirtilen saydaki akama yetecek kadar. a k a m lk y iy ec e k k a ld . 3. {az} Akam yemei. [DS] S akamlk sabahlk, S a lk durumunun ktye gitm esi d o la y sy la l m tahmin edilen. akamsefas, [akam+saf-s-] is. bot. Akamlar a lan gsterili krmz, sar, pembe iekleri ile ss bitkisi olarak bahelerde yetitirilen ok ylk bir bitki; gece sefas, (M irabilis j a l a p a ) . aker, [Ar. aker yl] {OsT} sf. (Kii iin) krmz yzl. akn, [ak-n] sf. Derisinde ve tylerinde boya mad desi yokluundan dolay beyazlklar bulunan; akar; albino; apar.

aksiyom, [Yun. aksioma > Fr. axiome] is. man. 1. spat ve kanta gerek kalmayan doruluu kesin nerme. 2. Herkes tarafndan doruluu kabul olu nan gr; belit, aksiyon, [Fr. actione] is. 1. Etki. 2. Bir gr, bir fikri ortaya koyabilme. 3. Bir kimsenin yapt i, eylem. 4. Bir edeb eserde gelien olaylarn btn. 5. Hisse senedi, akson, [Fr. axon] ( a kson) is. Sinirsel uyary ileten sinir hcrelerinin lif uzantlar; sinir teli, akson, [Yun. aksoni] {az} is. Deirmen arknn dndrd mil. [DS] akst, -d [ak+st] is. bot. Dallarndan sepet yaplan, su kenarlarnda yetien yirmi otuz metre kadar byyebilen bir st tr (Salix alba). aksu, [ak+su] {az} is. tp. Katarkt. aksuna, [? aksuna] {az} is. d m . Su altnda fel olarak kan dalgcn iyilemesi iin onu tekrar deni ze indirme ilemi. [DS] aksunkur, [ak+sunkur] {eAT'} is. zool. Doan trn den bir tr yrtc ku. akslamet, [Ar. aksl-'amel a -5'*] ( a kslm el) {OsT} is. Zt eylem; tepki; reaksiyon, akslmen, [ak+slmen] is. Cva ile klorun birle iminden meydana gelen zehirli, beyaz bir toz. akam , [T. ak + Far. m / Far. hap (g ece) [Rsnen] / Sod. > e T aham [Clauson]] is. 1. Gnn ikindiden sonraki, geceden hemen nceki vakti. 2. gnl. Gece; eb; tn. S akam a doru, Gnein batm asn a y akn zam an da. | akam ahra, sabah | ayra, B ir sorum luluk duym adan, gailesiz, ra h a t yaam a. Yiyip im ekten b a k a b ir e y dnmez.\\ akam a k adar, Gn boyunca, a r a verm eden. | ak | am a kalmak, G e kalm ak. | akam akam , A k | am n olduu d a r vakitte.| akam a sabaha, N ere | deyse, hem en hem en. | akam ayaz, K m evsim in | d e a kam zeri ka n dondurucu souk.\\ akam dan akam a, st ste, h e r akam . | akamdan | kalm a, G e c e o k itii iin sarholu u henz g e m em i olan. I akam dan kavur, sabaha savur, I B yk a b a la r la kazan lan p a r a o k k olay h a r c a nabilir. I akam dan sonra m erhaba, iten geti, I akln ba n a y en i m i g eld i? sa b a h e r ifle r h ay ro la ! I akam dar, {az} A kam ezanna on b e yirm i I d a k ik a n c e ba la y an ve ezan la biten sre. [D S]|| akam demez sabah demez, Gnn h er vaktinde.\\ akam ezan, Gnn drdnc n am azna davet eden ezan.\\ akam gazetesi, leden so n r a kan gnlk gazete. | akam gnei, 1. A kam a doru | y a k clk etkisi azalm gn . 2. P em b e ve sa r karm b ir k arm a renk. 3. m ec. Yalln so n demi. y akam Hac M ahm ut, sabah eskici Yahudi, Drst gr n r a m a kandrr. | akam bulmak, | o k oyalanm ak.]] akamn d ar vakti, A kam n a maznn klnd k s a zam an ; aydnlktan k a r a l a

e r * ; fS E i i. i8 i

AKT

aknlk, - [ak-n-lk] is. Akn olma durumu; albinizm; aparlk. akit, [ak+it] {az} sf. Kutlu. [DS] akt, [Ar. akt c il] {OsT} is. Zamann belirlenmesi; vaktin tespiti. akta, -a [Ar. kat' > akta' j l] {OsT} sf. (Kii iin) eli kesik. akta, -a [Ar. kat' > akta' ^Uasl] (a kta :) {OsT} is. 1. Kesilmeler; krlmalar. 2. Krmalar; kesmeler 3. Hayvan srleri. 4. Beylik araziler; ikta. aktab, [Ar. kutb (mil) > aktb _>U asl] (a kta :b ) {OsT} is. 1. Kutuplar. 2. m ec. Bir topluluk ya da grubun balar; sahipler; efendiler; reisler; ulular, aktadis, [actadis (tescilli isim)] is. Tketilen elektrik enerjisini gece ve gndz tarifelerine gre ayn ayr kaydeden saya, aktaeyn, [Ar. kat > aktaeyn kin iki ey. 2. m ec. Kl ve kalem, aktan, [Ar. kutn > aktan jlLsI] (akta.n ) {OsT} is. Pa muklar. ak tar1, [Ar. katre > aktar jliasl] (akta.r) {OsT} is. Damlalar. aktar2, [Ar. 'attr (gzel k o k u la r satan ) => aktr](ak ta :r) is. 1. eitli baharatlar ve gzel koku larla ine iplik cinsinden kk eyalarn satld dkkn. 2. Bu cins malzemeyi satan kii. aktar3, [Ar. kutr (yre) > aktar jUal] (a kta .r) {OsT} is. 1. Ynler; taraflar; hudutlar. 2. lkeler; blge ler. 3. aplar; kuturlar. S 1 ak tr- cihn, {OsT} Dnyann d rt buca. aktara, [aktar-mak > aktar+aa] {az} is. Sac zerinde pimekte olan yufkay evirmekte kullan lan ara. [DS] aktaraa, [aktar-mak > aktar+aa] {az} is. 1. Yemeni dokumaclnda yemenileri evirmekte kullanlan uzun kollu ve yuvarlak bir aa. 2. Sac zerinde piirilen ekmei evirmekte kullanlan demir ya da aa aygt. 3. Frn krei. 4. Ayakka bnn ucunu dna evirmeye yarayan aygt. [DS] aktarc, [aktar-c] is. 1. Eski kiremitleri yenisiyle deitirmek suretiyle at bakmn yapan kii. 2. Ana vericinin dalgalarn alamayan blgeler iin daha dk gte ve baka frekansta yayn yapan radyo-televizyon vericisi, aktarlm a, [akta-l-ma] is. Aktarlmak ii. aktarlm ak, [aktar-l-mak jij l] edil. f . [ -r ] 1. Ak tarmak ii yaplmak. 2. {eT} {az} Devrilmekba aa evrilmek; yuvarlanmak. [EUTS] [IKPy.] [DS] 3. {eAT} Drlmek; bakas tarafndan y klmak. 4. {eAT} Kendi kendine yklmak. 5. {eAT} Yz evirmek; baka yana dnmek. 6. {az} Alt st {OsT} is. 1. Kes

olmak. [DS] S aktarlp inmek, {az} B ay lp d m ek. [DS] aktarm , [aktar-m] is. Aktarmak ii; geirme, e virme ii. aktarm ak, [aktar--mak {eAT} ite, f . [ur] (Savata) birbirini yere ykmak, aktariye, [Ar. 'attriyye > aktriye] (akta:riye) {OsT} is. Aktarlk. aktarlk, - [aktar-lk] is. 1. Aktarn ii ve meslei. 2. Aktar dkknnda satlabilecek nesne, ak tarm a, [aktar-ma] is. 1. Yerini, ynn, yolunu deitirme. 2. Altn stne getirme. 3. letme. 4. ed. Bir eserden bir blm olduu gibi alp kul lanma; iktibas. 5. evirme; tercme etme. 6. Ekim yapmakszn tarlay srmek. 7. Bir dilin yabanc bir dilden kelime almas. 8. Kaltm; irsiyet. 9. {az} Batan savma; bakasma havale etme. [DS] 10. {az} alma. [DS] 11. {az} Ganimet. [DS] 12. {az} Kepenek. [DS] 13. {az} Tarlay ilkbaharda srme zaman. [DS] 14. sf. Bir eserden aktarlm. A ktarm a p a ra g ra f. S1 ak tarm a etmek, 1. B ir tat taki y o lcu la r b a k a b ir tata geirm ek. 2. B ir y e r d ek i eyay b a k a b ir y e r e koym ak, y erletirm ek. | | ak tarm a gemisi, L im an a g irem ey e cek k a d a r byk b ir g em id en m allar lim an a tayan d a h a k k gemz.||aktarma yapm ak, 1. B ir blm den d i er bl m e g eirm ek. 2. Yolculukta b elirli b ir du rakta a r a deitirm ek. aktarm aclk, - [aktar-ma-c-lk] is. 1. Aktarma ii. 2. Bakasnn bir cmlesini veya fikrini alp kul lanma. ak tarm a, [aktar-ma] {az} is. Yollarda birdenbire kan dnemeler. [DS] ak tarm ak , \eT. a-mak (bir y a n a e ilm ek; k m ek ; b e l verm ek) > atar-mak / ahtar-mak > aktar-mak j j j j i l / jijb s l] gl. f [-r ] 1. Bir yerden baka bir yere gtrmek; tamak; germek. 2. Bir eyin yolunu veya ynn deitirmek. 3. Topra sr mek; bellemek; {eAT} (ayn). 4. Altm stne getir mek. 5. atdaki krk kiremitleri yenisi ile deiti rerek bakm yapmak. 6. Bir kitabn iinde bir ko nuyu bulmak iin batan sona aramak; taramak. 7. Bir kitab batan sona bir defa okuyup devretmek; hatmetmek. 8. Tercme etmek; evirmek. {eT} (ay n) [EUTS] [Gabain] 9. Bir metni kendi yazsnda aynen kullanmak. 10. Ulatrmak; bildirmek. 11. Sahip olduu bilgileri retmek. 12. Elde mevcut olan bilgi ve belgeleri bir baka ortama kaydetmek. 13. Duygu ve dncelerini deiik sanat rnlerini kullanarak ifade etmek. 14. Gre gibi sporlarda rakibini yere ykmak; devirmek; yenmek. 15. {eT} Dnmek; evrilmek. [EUTS] [Gabain] 16. {eAT} Y e re ykmak; devirmek; alt etmek; yenmek. S ak tar denei, {az} D ikili a y ak ka b lar ev irm ey e y a rayan tahta aygt. [DS]|| ak tar dnder etmek,

AKT {az} 1. Altn stne g etirm ek; tarlay srm ek. 2. E ld en e le iletm ek. [DS] aktarm al, [aktar-ma-l] sf. 1. (Yolculuk iin) belli duraklarda ara deitirerek yaplan 2. (Ara iin) belirli bir istasyonda yolcular aktarma yaparak gi den. 3. zf. Aktarma yaplarak, aktarm asz, [aktar-ma-sz] sf. (Yolculuk iin) ak tarma yaplmadan; tat deitirmeden yaplan, ak tartm a, [aktar-t-ma] is. Aktartmak ii. aktartm ak, [alctar-t-mak] gl. f. [ -r ] Aktarmak iini bir bakasna yaptrmak, aktavan, [ak+tavan j l i j L jT]ls. zool. 1. Bir eit l faresi; crboa, (Jacu lu s jacu lu s). 2. {eATf Ada tavan. akt, [Ar. cakd > akd ?] {eAT} is. 1. ; alma. 2. Elii. 3. Malumat; bilgi. 4. {az} Gtr yaptrlan bir i karlnda denen cret; toptan pazarlk an lamasna gre verilen cret; el emei. [DS] aktnm ak, [ak-()t-m-malc] {eT} dnl. f . [-u r ] Ak mak; suya batmak. [Gabain] [EUTS] aktif, [Fr. actif] sf. 1. alr durumda; faal. 2. Hare ketli, canl; giriken. 3. Bizzat etki yapan; etken; malm. 4. nemli yerde, karar verme ve uygulama durumunda olan. 5. (letmenin varlklar iin) para ile deerlendirilebilen. S aktif akm, /2z. K en disini m eydan a g etiren gerilim ile ayn f a z d a olan a lter n a tifa k m . | aktif fiil, dbl. znesi doru dan y apc, | k lc olan fiille r. | aktif metot, eit. rencilerin | eitim faa liy etlerin in b ir ksm n da r o l a ld k la r e i tim m etodu.| aktif nfus, alan nfus.| aktif | | p a ra , B izzat p iy a s a d a d o la a n p a ra . | aktif rol oy | nam ak, Y aplm akta olan ite birin ci p la n d a g rev alm ak. aktifleme, [aktif-le-me] is. Etki eder durumda bu lunma. aktiflemek, [aktif-le-melc] dnl. f i [ -ir ] Etki eder bir duruma gelmek, aktinit, [Fr. actinides] is. kim. Atom numaras 89 ile 103 arasnda kalan tabii ve yapay (aktinyum, tor yum, protaktinyum, talyum, pltonyum, amerik yum, kriyum ve berkelyum) radyoaktif elementle rinin ortak ad. aktinon, [Fr. actinon] is. kim. Aktinyumun paralan mas ile meydana kan ktle numaras 223 olan radon izotopu, aktinyum, [Fr. actinium] ( a k tinyum) is. kim. Atom numaras 89, atom arl 227 ve 2 2 8 in yan sra atom arl 209 ile 232 arasnda yer alan yirmi iki yapay izotopu bulunan radyoaktif element; sembo l: Ac. S aktinyum serisi, Uranyum 2 3 5 'in p a r alan m asn d an d o a n ekird ekler. aktivizm, [Fr. activisme] is. siy. 1. Bir siyasi parti veya sendikann hizmetinde yaplan eylem. 2. id deti ho gren siyasi doktrin; eylemcilik.

IH T M M . aktolga, [ak+tolga] is. Eskiden savalarda giyilen zrhl mifer. ak tr, [Lat. actor (i g ren ) > Fr. acteur] is. tiy. 1. Sahnede veya filmde kiileri canlandran erkek; oyuncu. 2. m ec. Taknd tavrlarla karsndakini ustaca kandrmay beceren kii; dzenbaz, aktre, [ak+tre] is. yi ahlak, aktrlk, - [aktr-lk] is. 1. Aktrn yapt i, meslek; oyunculuk. 2. m ec. Dzenbazlk. t5 aktr lk etmek, B irin i k an d rm a k iin olduundan b a k a tavrlar takn m ak; dzenbazlk. aktris, [Lat. actor (i g ren ) > Fr. actrice] is. tiy. Sinema veya tiyatroda rol alan kadn oyuncu; artist, aktrislik, -i [aktris-lik] is. tiy. Aktrisin yapt i ve meslek. aktu, [ak+tu] is. At klndan yaplma, altn ve g m ile ssl hkmdarlk alameti, akturm ak, [ak-()t-ur-mak] {eT} gl. f i [-u r] 1. Yk seltmek. [EUTS] 2. Aktmak [Gabain] 3. Akttrmak. [EUTS] [DLT] aktalite, [Fr. actualit] is. 1. u ana uygun olma nitelii. 2. u andaki durum ve koullar. 3. Son gnlerin toplumu etkileyen olaylar ile ilgili olma; gncellik. aktalizm, [Fr. actualisme] is. j e o l. Gemi devirler jeolojik olaylarn gnmzde grlen benzerleri ile aklamaya alan doktrin; giincelcilik. aktel, [Lat. actulis > Fr. actuel] sf. 1. u anda nem tayan; imdiki. 2. (Olay iin) gnmzde olan ve kamuoyunun ilgilendii; sz konusu edi len; gncel. aku, [Far. ak jS"T] (a :k u :) {OsT} is. zool. Bayku; puhu. akuarel, [t. acqua (su zerine) > acquarella > Fr. aquarelle] is. Suluboya resim. akub1 [Ar. cakb , (aku :b) {OsT} is. Toz. (aku :b) {OsT} is.

akub2, [Ar. akb > akb

Halef; varis. akuka, [Rus. okko] {az} is. 1. Kk pencere. 2. Camekn. [DS] akuk, [Ar. akkjt] (aku .k) {OsT} sf. 1. Anasna babasna itaat etmeyen. 2. (Hayvan iin) gebe, akuka, [Erme, aua / akuka] {az} is. Kapal su oluu; knk. [DS] akulug, [au > aku-lu] {eT} sf. Al; zehirli. [EUTS] akunduz, [Yun. akantos] {az} is. Ak pleme, (Veratrum album ). [DS] akupunktur, [Lat. acus (ine) + punctura (batrm a) > Fr. acupuncture] is. tp. Hayat enerjisinin kayna saylan kuvvet izgileri boyunca vcutta bulunan noktalara altn ine batrmak suretiyle uygulanan in kkenli bir tedavi metodu. ak u r1, [ak-ur] {eT} is. Ahr. [DLT]

m et

so m

. i* ,

AKZ akpunktr, [Fr. acupuncture] is. tp. - * akupunktur, akva, [Ar. kav > alv (akv a;) {OsT} sf. Daha kuvvetli; en kuvvetli; ok salam, akval, [Ar. kavi > akvl Jljl] (akva:l) {OsT} is. 1. Szler. 2. gnl. Dnce; fikir; hkm; mtalaa 3. Dedikodu; bo szler; rivayetler. S akvl-i haki mane, F ilo z o f a szler. akvam, [Ar. kavm > akvam pljil] (akva:m ) {OsT} is. Kavimler; milletler; halklar, akvm - beer, n san kavim leri. akvarel, [Fr. aquarelle] is. Suluboya, akvaryum , [Fr. aquarium] ( a kvaryum ) is. inde su bitkileri ile zellikle balk beslenen yapay ortan, akvas, [Ar. lavs (yay) > alvs (akva:s) {OsT} is. 1. Yaylar; kavisler; eriler. 2. Dnemeler. 3. mat. Yaylar. akvat, [Ar. kut (yiyecek) > akvt oljl] (akva:t) {OsT} is. Yiyecekler; yenilecek eyler; azklar, fi1 akvt- yevmiye, {OsT} Gnlk y iy ec e k ler ; geim . akvaz, [Ar. lavz > akvz jljl] (akva:z) {OsT} is. Kum tepeleri, akve, [Ar. aleve lc alan; avlu, akvem, [Ar. kavim (doru) > alvem piit] {OsT} sf. Daha doru; en doru; pek doru, akverin, [Ar. alvern jo jil] (akveri:n) {OsT} is. B yk belalar. akveriyat, [Ar. alveriyyt oLjjj] (akveriya;t) {OsT} is. Byk belalar, akves, [Ar. lavs (bklm e) > akves {OsT} sf. 1. (Kii iin) yallk ya da hastalk nedeniyle beli bklm. 2. (Gn, vakit iin) skntl; zor; etin, akviya, -a i [Ar. kav! (gl) > alviy5 *1^1] (akviya:) {OsT} is. Gl kuvvetli kimseler, akya, [Yun. atias] {az} is. zool. Bir balk tr, (Lich ia aia). [DS] akyad, [Ar. kayd (ba) > alyd ^Lit] (akya:d) {OsT} is. Balar; bukalar, akyarm a, [ak+yar-ma] is. bot. Austos banda ol gunlaan, ak renkli mayho tatl, keskin kokulu yerli bir eftali eidi, akyava, [ak+yava] {az} sf. 1. (nsan ya da hayvan iin) sinsice hareket eden. 2. (Kii iin) ar kanl; tembel. [DS] akyise, [Ar. lys > alyise {OsT} is. Kyaslar. akyuvar, [alc+yuvar] is. tp. Kanda bulunan mikrop lara kar vcudu savunan, iri ve yuvarlak yapl, beyaz ve ekirdekli lenf hcresi (lkosit). a kza, [Ar. laz (yarg) > alz (a kz a:) {OsT} sf. {OsT} is. Evin nndeki st a-

akur2, [Ar. alur jy**-] (aku :r) {OsT} {az} sf. 1. A z gn; kudurmu. 2. (Hayvan iin) kuduz. [DS] akurJ, [eT. al-ur-mak > al-ur] {az} is. 1. Yam ala ra yaplan dz ve yan yol. 2. (sim tamlamas bii miyle, tamlanan akur ise) tamlayan olan nesne nin oka bulunduu yer; O ras am okurudur. 3. Hayvan yemlii. 4. sf. Dz; doru. [DS] akurane, [Ar. alr + Far. -ne (a ku :ra :n e) {OsT} zf. Kudurmu gibi; kudurmuasna. akurka, [Ar. larka'a (yans)\ {az} is. Kurbaa. [DS] akurm ak, [ak-ur-mak] {eT} gsz. f . [-r] Yava dav ranmak. [Gabain] akuru, [ak-ur-u] {eT} sf. 1. Yava. [Gabain] 2. {az} Dz; doru. [DS] S akuru akuru, Y avaa; s e s siz ce; y a v aack . [EUTS] | akuru turkuru, D o | ru; mstakim. [EUTS] akustik, -i [Yun. akoustikhos (ses bilgisi) > Fr. acoustique] sf. 1. Sesle ilgili; sese ait; iitmeye da yanan; iitme ile ilgili. 2. is. fz . Sesin oluumu, yaylmas, iitilmesi ve zellikleriyle uraan fizik dal; yank bilimi. 3. gnl. Bir yerin ses yaylm ile ilgili tad nitelikler; yank dzeni, akustik alan, fz. S es titreim lerinin ulat uzaysal b l ge]] akustik anak lar, E ski tiyatro bin alarn d a oyuncularn seslerin in d a h a g r duyulm as iin binann uygun y er le rin e y erletirilen to p rak veya tuntan yap lm an biim in deki kaplar.\\ akustik mayn, as. D eniz dibin e y erletirilen ve yaknndan g een gem inin p er v a n e grlts ile p a tla y a n m a yn. | akustik siniri, anat. ku la beyin e b a la | yan sin irler dem eti. akuka, [Rus. okko] {az} is. - * akulca. [DS] akut, [Lat. actus (bilenm i) > Alm. akut / ng. acute] sf. tp. (Hastalk iin) iddetli balayp abuk ilerleyen. akuz etmek, [Yun. kuse (dinle) + T. et-mek] argo. Haber vermek, akuzatif, [Lat. accusativus] is. dbl. znenin yapt i ve hareketten dorudan etkilenen varln (nes ne) bulunduu hl; ismin belirtme hli; ismin -i hli; ismin ykleme durumu; m e f uln bili, ak, [Fr. accumulateur > accu] is. Akmlatr. S ak doldurmak, a rg o. 1. (E rk ek iin) cin sel gc artrc e y le r y em ek veya kullanm ak. 2. i k i i m ek]] aks bitmek, argo. 1. B ir n cek i ilikiden dolay teb 'a r cin sel ilikiye g irem ey e c ek durum da bulunmak. 2. Y allktan d olay cin sel gc tken mek. 3. Gc tkenm ek; iyice yorulm ak. akgl, [ak++gl] is. bot. Baklagillerden dallar yerde srnen, kurakla dayankl, maystan tem muza kadar iek aan ok yllk bir yem bitkisi (Trifolium repen s) akm latr, [Lat. accumulare (ym ak) > Fr. accu mulateur] is. fz . Enerjiyi istenildii zaman iade et mek zere depolayan cihaz.

AKZ 1. (Yargda bulunmak, hkm vermek iin) en yet kili. 2. (Fkh, kadlk iin) en yetkin; en bilgili, akzambak, - [ak+zambak] is. bot. Zambakgiller den bir metre kadar boylanabilen iri, beyaz ve g zel kokulu bir ss bitkisi (Lilium ccmdium). akzel, [Ar. akzel JjSl] {OsT} sf. Pek aksak; ar topal, akziye, [Ar. kaza (yarg)> akziye W^l] (akza:) {OsT} is. Hkmler. -al-1, [-al- / -el-] yap. e. sim kk ve gvdelerinden fiil retir. {eT} {eAT} (ayn)', o a lm a k (ok-al-m ak), y o k -a l-m a k (yok olm ak), a l a lm a k (alak-al-m ak), azalm ak, yn elm ek, yufka-l-m ak, diri-l-m ek, y ce-lm ek, bung-al-m ak. -al-2, [-1- / -al- / -el-] yap. e. -* -1-. -al, [-al / -el] yap. e. simlerden sfat yapan bir ektir: yan -al, gen -el, z-el. Al. [Fr. aluminium] is. kim. Atom numaras 13, kt lesi 26,98 olan, hafif, yumuakl dolaysyla ko lay ilenebilen, havadan ok az etkilenen parlak beyaz bir metal olan alminyumun sembol. al1 [l J l ] {eT} {eAT} is. 1. Hile, aldatma, tuzak; do , lap; dzen. [DLT] [Gabain] [KPy.] EUTS] 2. {eT} Sava oyunu; hile. [KPy.] {eT} 3. kar yol; are; metot; vasta, usul. [KPy.] [EUTS] [Gabain] [ tigsizler] 4. {eT} Ara. [KPy.] S5 ala dmek, {az} T uzaa d m ek; h iley e g elm ek .| ala getir | mek, {az} H ileye g etirm ek ; tuzaa drm ek. | ala | tutm ak, {az} 1. Gzn boyam ak. 2. H ile y a p m ak ; k a rk l a getirm ek]] al dil, {az} K urnazlk; hile.\\ al etmek, {eAT} H ile yapm ak, dzen krm ak, aldatm ak]] al eylemek, {eAT} H ile yap m ak]] al gemek, {eAT} H ile y ap m ak]] al itmek, {eAT} H ile y apm ak. al2, [eT. l] sf. 1. Alev rengi parlak krmz. 2. gnl. Al renk; krmz, kzl; pembe. [Gabain] [DLT] [EUTS] [Yknek], 3. (At iin) donu kzla alan; ak doru. 4. {eT} (At donu iin) kl renkli; yelesi kuyruu kzl. 5. is. {eT} Hanlara bayrak, devlet adamlarnn atlarna eyer rts yaplan turuncu renkli kuma. [DLT] 6. {az} Dnde gveyin boynuna taklan mendil byklndeki krmz bez. 7. {az} Kadnlarn alnlarna baladklar ye illi krmzl ipek rt. 8. {az} Gelinlerin bana rtlen uzun krmz rt. 9. {az} Lousa kadnla rn stne kerek onlar boduu sanlan al giy mi hayal bir grnt; al kars; al kz. S al al olm ak, fkeden veya utantan kpkrm z olm ak]] al balam ak, 1. B an a a l yazm a ta k a ra k mutlulu unu ifa d e etm ek. 2. mec. Mutlu o lm a k ; sevin m ek; m u rada erm ek]] al basm a, {az} S on radan g rm e lerd e k i gurur, kibir, m arklk. [DS]|| al basm ak, (Yeni doum y ap m kadn iin) a teli b ir h astal a y a ka la n m a k]] al bayrak, Trk bayra]] al elme, Yrk ve Trkmen kadnlarnn bart s zerine

M B n m iM .m
a ln dan b a la d k la r v erev katlan m earp ]] al evre, {az} E rk ek lerin kulland byiik krmz mendil.]] al duvak, G elinlerin yzne rtlen k e n a rla r srm al krm z ip ek li kuma.]] al gmlek, {az} 1. K zl hastal. 2. K zam k; kzam kk]] al giymedim ki alnaym, Bu ile ilgim y o k ki neden alnaym ? eklin d e kendini savunm a]] al al moru m or, Tela, h ey ecan veya k orku dan dolay n efes n efese, yz kpkrm z olm u b ir hlde.]] alm al drm ak, {az} G zellik ve gen li in i kaybetm ek.]] al kanlara boyanmak, Vurularak eh it olmak.]] al kars, am anizm d e lo u sa la ra m u sallat olduuna inanlan y er su la r (kt ruhlar, cinler)]] al taz, Al kars]] al kiraz stne k ar yam ak, Bu g r l r ey d e il; olm as mmkn d e il; a k la ters olay]] al kuak, {az} D n ve ba y ra m la rd a k y kzlarnn b ellerin e d o la d k la r o k ren kli kuak]] al kuakl rd ek zool. rdekgillerden altm san tim etre b o yu n da ky h a lilerin d e ve i su la rd a y a a y an k a buklu hayvan, b a lk ve y o su n la rla beslen en siyah ba l krm z g a g a l b ir tr r d e k (T adorn a tadorn a)]] allar giymek, M utluluk ifa d esi o la r a k a l ren kli e lb is e giyinm ek. | al petemal, {az) 1. R en k | ren k izgili nlk. 2. P ekir. [D S]|| al tam ga, {eAT} 1. Tura. 2. Tura ekilm i fe r m a n .| al yanak, | {az} 1. in c e kabuklu, tatl v e krm z b ir kiraz tiirii. 2. B ir tiir zerdali. 3. B ir y a n krm z ren kli elm a. 4. K afasn n y a n lar krm z k e fa l bal. [DS]j| al ya naklar, Sa lkl olm ann ifa d es i o la r a k y an aklarn krm zl]] al yemeni, fo lk . B u rsa y res in d e o y nanan g v en d e triinde trkiilii b ir kadn oyunu. | ) al yonca, bot. {az} H ayvanlarn s e v e r e k y ed ikleri, krm z i ek li b ir ot. [DS] al3, [al] {eT} is. 1. Alt; bir eyin alt taraf; alt taraf. [EUTS] [Gabain] 2. Yan. [Gabain] 3. {eT} Elbisenin n ksm. [Mhenn] 4. {az} n; n taraf. [DS] al4, -li [Ar. l JT] (a :l) {OsT} is. 1. Akrabalk yoluyla birbirine bal olan kimseler; aile. 2. Evlat. 3. Sla le. 4. Hkmdar slalesi; hanedn. <3 I-i aba (ne bi, resl), Hz. M uham m ed(sa) 'in a iles i (kz F atm a, d a m a d Hz. Ali, torunlar H aan ve Hseyin).|| Al-i Osman, O sm anl hanedn. al5, -li [Ar. ulvv (ycelik) > l JU ] (a :l) {OsT} sf. En yce; pek yce. al6, -li [Ar. l JT] (a :l) {OsT} {eAT} is. 1. Serap. 2. Sabah ya da akamst ken sis tabakas; buu. -ala-, [-a.-la- / -e-le-] yap. e. Fiil kk ve gvdelerin den eylemi srekli tekrarlama kavram katan fiiller yapar: itelem ek, silkelem ek, a a lam ak , tap -alamak. l, [Ar. l (yce) > al J&\ / 5UI] (a :l ;) {OsT} sf. 1. En yksek, daha yksek. 2. ok iyi; mkemmel. 3. Gzel, iyi ve uygun; mkemmel. 4. nl. Peki; tamam; kabul. 5. zf. Daha iyi. S lnn ls, yi nin d e iyisi.

M M K S i . 185

A LA

ala', [? ala] iinl. aknlk bildiren nlem. ala2, [eT. l-a <JT] sf. 1. Y er yer siyah, yer yer de be yaz ksmlar bulunan renk; siyahl beyazl. 2. {eT} {az} Kark renkli; ok renkli; alaca alacal. [EUTS] [ETY]^/a u v a l. [DS] 3. {az} Kahveren gi ile krmz aras bir renk. 4 {eAT'} {az} (Gz iin) ak kestane rengi; ela. [DS] 5. {eT} Czaml. [Gabain]. 6. {eT} Teninde deri hastal sebebiyle beyazlklar olan; ala tenli; abra. [DLT] 7. {eT} (At iin) ala renkli. [EUTS] 8. {az} (Meyve iin) ol gunlamam; yan ham. [DS] 9. {az} Yarm; yar. [DS] 10. is. {eAT} {az} Kark renk; alaca. 11. {eT} Czam. [Gabain] 12. {az} Kekliin boynundaki siyah halka. 13. {az} Deiik renk ipliklerle do kunmu pamuklu bez ya da rt; kareli bez. [DS] 14. {az} Keklik avnda kullanlan eitli renklerde boyanm bezden tuzak. [DS] 15. {az} Avclarn, av hayvanlarm yuvalarndan karmak iin kullandklan bir tr mzik aleti. [DS] 16. {eT}. nsann iinde olan gizli eyler. [DLT] 17. {az} Emekli. [DS] S ala a, {az} Yar a .| ala az, {az} 1. | A ra bozucu ; b o b o a z ; geveze. 2. kiyzl; dnek.\\ ala azlk, {az} B o b o a z lk ; g ev ez elik ; a r a b o zuculuk.\\ ala ala bakm ak, {az} 1. A ptal a p ta l b a km ak; a lk a lk ba k n m a k ; bn bn bakm ak. 2. aresizlik iin de y a lv a r a r a k bakmak.\\ ala at, {eT} A la ca ren kli a t; a la k r at.\\ ala avcl, {az} A la ile y a p la n k ek lik avcl. | ala bacak, {az} B a | ca klar bey az y a d a ben ek li hayvan. | ala b ahar, | {az} ilk b a h a rn ilk g n leri; ba h a rn g eld i in i m jdeleyen g n ler.| ala ba, {az} 1. B a b en ekli | hayvan. 2. K arsnn, b a k a la r ile iliki kurm asna g z yum an erkek. 3. Ahlaksz.\\ ala bele, {az} 1. A la ca; k a r k renkli. 2. iekbozu u. 3. B e lli b e lirsiz; yarm y am alak. 4. ( iin) stnkr; a le la c e le ; dzensiz.\\ ala bicik, {az} M em eleri beyazl hayvan. | ala boncuk, {az} y i v e kt h ller i h er | y erd e bilinen, tannan kim se. | ala boz, {az} I. | B en ekli hayvan. 2. E kild i i h ld e btnyle y e e r m eyen tarla. | ala brlce, {az} Siyah ben ek li bir | tr fasu ly e. | ala brtm e, {az} 1. o k a z pim i. 2. | K lbast; k e b a p .| ala brtk, {az} Gneten h e r | taraf y an m s e b z e y a d a m eyve. | ala buuk, {az} | B atan sa v m a; yarm y a m a la k ; y a r bal. | ala bu | la, {az} 1. A la c a ; k a r k renkli. 2. K rm zm s ve karam s ren kli eya. 3. B u lan k; biim siz. 4. B atan savm a; a c e le ; yarm y a m a lak . [DS]|| ala bulank, {az} 1. Yar b e r r a k y a r bu lan k su. 2. H asta y z l; renksiz. [DS]|| ala bulak, {az} Yarm ; ta m am lanm am ; kirli b ra k lm .| ala bulut, {az} | 1. G kyznde y e r y e r toplanan beyaz, k a b a bulut lar. 2. Yamur bulutu. [D S]|| ala canl, {az} 1. Ya r canl, y a n lm ek zere olan. 2. Yar pim i, y a n i. [DS]11 ala cahre, {eAT} S ar ren k v erm ekte kul lanlan b ir k k ; cehri. | ala diri, 1. Yar l, y a r j can l; henz y en i lm (av hayvan vs.). 2. Yar

p im i y a r p im em i (yem ek). \\ ala dmek, {az} 1. ( zm ler iin) tan elerin de bazs olgunlam ak. 2. Vcutta beyazl siyahl le k e le r olum ak. [DS]|| ala gaz, {az} K m r y a n a rk en kan g a z ; k a r b o n d ioksit.| ala getirmek, {az} (H ayvan iin) y a | lan m aktan d olay k llar beyazlam ak. [DS]|| ala gnen, Suyunu iyice alm am toprak. | ala gt, | {az} Tem bel, i tutmaz adam . [DS]|| ala gz, 1. H a fif ak, m avim si g z ; ela. 2. {az} C esur; yiit. [DS] 3. Korkak.\\ ala gck, {az} B atan sa v m a; yarm . [DS]|| ala gn, {az} 1. Yazn y a r bulutlu h a v a la r d a gnein buluta girm esi ile olu an g lg e li haya. 2. Yar ak, y a r bulutlu hava. [DS]|| ala gne, {az} Yar gneli, y a r g lg e li yer. [DS]|| ala kabak, {az} 1. S aksaan. 2. G vercin irili in d e siyahl beyazl b ir ku. 3. P alam ut, m sr y i y en ve sesler i taklit ed en b ir ku. 4. A akakan . 5. B o b o a z ; sznde durmaz. 6. Serseri, isiz g sz; b o gezen . [DS]|| ala k ar, {az} Yar karl. [DS]|| ala k ara, {az} 1. D ev e ynnden dokunan kilim. 2. H ile; ktlk. [DS]|| ala k arga, {az} 1. S a k sa a n ; {eAT} (ayn). 2. B o b o a z ; a r a bozucu. [DS]|| ala karl, {az} K a rlarn erim esi ile y e r y er a k y e r le r i bulunan. [DS]|| ala kei, {az} 1. Si y a h l beyazl k l keisi. 2. A ra bozu cu ; bo b o a z. [DS]|| ala kepir, {az} 1. Yar a, y a r tok. 2. T a lk, fu n d a lk y er. [DS]|| ala kr, {az} 1. S a lar y e ni a a rm a y a ba la m adam . 2. S iyahl beyazl kr dm s a sa k al. [DS]|| ala krk, {az} 1. Kurnaz, a k a c kii. 2. Yasa d ilikiden d o a n o cu k ; pi. [DS]|| ala k, {az} Az yal, b o l g n eli g e e n k. [DS]|| ala kilim, {az} R en kli k e ed e n y a p lm a yayg. [DS]|| ala koruk, {az} Yar olm u zm. [DS]|| ala kur, {eAT} Az kurum u; y a r kuru.| ala | kuru, {az} 1. (T op rak iin) y a r tavl. 2. Yan kuru y a r ya. 3. (Atlarn beslen m e ek li iin) kim i z a m an o tla m a kim i zam an d a kuru y em ile. [DS] 1 ala 1 ku, {az} 1. P a la v r a c ; y a y g arac. 2. B a rts. [DS] 3. {eAT} Tavus kuu .j ala kuak, {az) G k | kua. [DS]|| ala kuluk, {az} leden n cek i zam an. [DS]|| ala palaz, {az} G ag as v e a y a k la n y en i krm zlam aya ba la m k ek lik yavrusu. [DS]|| ala pilav, {az} M ercim ek ve p irin le y a p la n bir tr p ila v . [DS]|| ala sark, {az} K t; d n ek adam . [DS]|| ala seme, {az} Yar uyur y a r uyank; uyku dan grltyle uyanp sersem lem e hli. [DS]|| ala srck, {eAT} -* alaca srck.|| ala sulu, {az} 1. (M eyve iin) ham ile olgun aras, y a n olgun. 2. yi p im em i; y a r sulu yem ek. 3. Uluorta, yersiz sz syleyen . [DS]|| ala tavuk, D a la r d a y a a y an bir eit ku.| ala tenl, {eAT} A b ra .| ala ton, m | | A la ca giyim. [Mhenn]|| ala torba, {az} eitli ren kte y n lerden dokunan sap l torba. [DS] alaJ, [ala] {eT} zf. 1. Acele etmeden; yava. [DLT] 2. nl. {az} ama ve hayret bildirir. [DS] S ala ala, {eT} 1. Yava yava. 2. Toplu y a p la n ilerd e birlik

ALA
ve h ey ecan uyandrm ak iin sylen en tekerlem e (a la a la hey!). 3. Grltl, am atal, e len celi toplant.\\ Ala ala bey! a rgo, {az} Yuha" a n la m n da kullanlr. ala4, -a i [Ar. l p-'Ip] (a l :) {OsT} is. Rtbece yk seklik; ycelik; eref; an. a l d-devle, a l d-din ala5, [Far. ely > l ^T] ( :l :) {OsT} sf. Kirleten. ala6, [Ar. ely > l ^T] ( :l :) {OsT} is. Bahiler; ihsanlar. 2. Nimetler; yiyecekler. ala7, [Ar. al / ale / aley (a l .) {OsT} zf. zere; zerinde; zerine. S al bahtek, {OsT} ansnn g etird i in e; bahtn a.| al ceryil-de, {OsT} A l | lm b iim d e; d e t olduu gibi. | al eyyi-hl, | {OsT} H er n asl o ls a ; h er h ld e .| al hlihi, {OsT} | Olduu g ib i; b ir d e iik lik olm akszn. | ala hide, | {OsT} T ek b a n a ; a y rca .| al k adril-hl, {OsT} | D urum a g r e ; durum ve o la n a k derecesinde.\\ ala k ad ril-imkn, {OsT} O lan aklar l s nde]] al k ad ril-istita, {OsT} E linden g eld i in ce; gc y etti i k a d a r .| al kadril-kifye, {OsT} E lv erili | lik lsnde.^ al k adrit-tka, T akat yettiin ce. | | al kavi, {OsT} (Birinin) sz n e g r e ; iddiasn a g r e .| al kavlin, {OsT} Sylendiine g r e ; s y len | tiye d a y an arak .| al kilet-takdireyn, k i s e e n e k | ten h er birin e g re. | al kll-i hl, {OsT} N e e k il | d e olu rsa olsun; olduu k a d a r ; y le veya byle. | | al kll-i eyin kadr, {OsT} H er e y e giic y eten ; A llah .| al melein-ns, {OsT} H erkesin iin de; | h erkesin k arsn d a ; a k olarak. | al m ertibi| him, {OsT} M ertebelerin e g r e ; r tbe sra s ile; d zeye g re. | al rivyetin, {OsT} Sylentiye g r e ; | rivayet ed ild i in e g re. | al tark il-icml, {OsT} | K sa lta ra k ; zetley erek.| al tark il-istidll, {OsT} | arm y o lu ile ; dedksiyon y olu ile ; kon sltas y on sistem i ile.\\ al tarld l-istihd, {OsT} Tank g s te r e r e k .| al tark il-kys, {OsT} k a rla tra | r a k ; kyas y o lu ile.\\ al tark il-kinye, {OsT} A sl a m a c g iz ley erek ; kin aye y o lu ile .| ala tark il| mnvebe, {OsT} N b etlee re k .| al tark i-e| hde, T an klk yolyla.\\ al tark it-tevil, {OsT} B a k a trl a k la m a y a a l a r a k ; tevil ed erek . | | al tilke n-niam, B u nim etlerin k arl n d a .| al | vechi, {OsT} zere.| ala vechil-icz, {OsT} K s a | ca ]] al vechil-ihta, {OsT} in e a lm a k zere; iin e a la c a k su rette; k a p s a m a k kaydyla.\\ al vechil-isticl, {OsT} A cele e k ild e; ivedi o la ra k]] al vechil-tafsil, {OsT} Ayrntl o la r a k ; inceden in cey e.| al vechil-tedkk, {OsT} A ratrm a, in ce | lem e yolu yla]] al vefk, Uygun olarak. alabacak, - [ala+bacak] is. Bacaklarnda beyaz le keler bulunan at. alabalk, - [ala+balk] is. zool. Alabalkgillerden 20 ile 100 cm boyunda 1 ile 25 kg. arasnda dei en, daha ok yksek yerlerdeki akarsulara remek

I M

l C S

iin giden, kemikli ve lezzetli bir balk tr, (Salm o trutta). alabalkgiller, [ala+balk-gil-ler] is. zool. Srt yzge cinin arkasndaki ya dokusundan ikinci bir yzge kan, tatl sularda reyip baz trleri denizlerde yaayan kemikli balklar familyas, (Salm onidae). albana, [Yun. alamana] is. - * alamana, alabanda, [t. alla banda oJal"i!T] ( a la b a nda) is. 1. Gemilerin borda kaplamalarnn ite kalan ksm. 2. Geminin yan toplar ile yapt at. 3. Gemi dme ninin sa ya da sol tarafa alabildiince krlmas. 4. argo. Azarlama; paylama. 5. argo. ok ilgi duyan kimse; asknt. 6. a rgo. Yaknlk; yaknlk kurma. S alabanda ate, S ava g em ilerin d e yaln z bir y a n d a k i toplarn a te etm esi; m eze b o r d a ate]] alabanda etmek, D m eni tam s o la (iskele) veya tam s a a (san cak) krm ak. | alabanda iskele, G e | minin b a tam s o la d n e c e k e k ild e dm en e ba sm a kom utu.| alabanda olmak, argo. 1. Asknt olm ak. | 2. D knlk gsterm ek]] alabanda sancak, D m eni gem inin b a taraf sa a d n ec e k e k ild e bas komutu. | alabanda verm ek, argo. G zda v er | m ek, kuru grlt ile korku tm ak]] alabanda virmek, {eAT} G z d a verm ek; kuru grlt ile k o r kutm ak]] alabanda yemek, a rg o. yi b ir ek ild e a za rlan m a k,| alabanday ekmek, argo. A r bi | im d e a zarlam ak]] alabanday yemek, a rgo. Ar b iim d e azarlan m ak. alaban, [Yun. alamanos] {az} sf. 1. Ak kalpli. 2. Cmert. 3. zf. Erkeke; merte. [DS] alaba, [ala+ba] is. bot. Kuzey Avrupada hemen her mevsimde yetitirilebilen, yapraklarnn ikin yerleri yenilen turpgillerden bir lahana tr, (B ross ic a o le ra c ea ). alabildiine, [al-a+bil-dii-ne] zf. 1. Bir eylemin ve niteliin ok fazla olduunu bildirir; ar derecede. 2. Kendini tutmadan, alabora, [t. albura (yukar kaldr)\ ( a la b o ra) is. dnz. 1. Yukar kaldrmak ii. 2. Geminin yan yat mas. 3. Bir teknenin ters dnerek batmas. 4. Bir serenin yatay durumdan dey duruma getirilmesi. 5. Selam iin filika krelerinin yukar kaldrlmas 6. Balk toplamak iin dalyan ann yukar aln mas. 7. m ec. Yolunda giden bir iin bozulmas, aksamas. "5 alabora etmek, 1. G em iyi batrm ak. R zgr tekneyi a la b o r a etti. 2. m ec. Ters ev ir m ek, b o z m a k . K redin in g ec ik m esi iletm eyi a la b o r a etti. | alabora olm ak, Ters ev rilm ek; devrilm ek. | alaborina, [t. alla borina] ( a lab orin a) zf. dnz. Yelkeni rzgra yaklatrarak, alabros, [Fr. la brosse] is. Fra gibi dik kesilmi sa biimi. alaca, [ala-ca 4-1 / 4=rsll / 4s-'s!T / 4 -] sf. 1. Akl koyulu ok sayda desenleri, renkleri birbirine ka rm; kark renkli; tek renkli olmayan. 2. Esas

G M 1 R S M .1 8 7

A LA

zemin rengi zerinde beyaz veya beyaza yakn be nekleri bulunan. 3. {eAT} ki yzl; mnafk. 4. is. Akl koyulu ubuk ubuk dokunmu kuma veya kilim. 5. Bitki yapraklarnda grlen beyaz lekeler. 6. Avclarn kulland kark renk ve desenlerin bulunduu bir pusu rts. 7. m ec. Kt huy; iki yzllk. 8. {az} zme den ben. [DS] 9. {az} Sraca hastal. [DS] 10. {az} iek bozuu yz; opur. [DS] 11. {az} Tahta parmaklkl bostan, bahe ve al kaps. [DS] 12. {az} Hastahane. [DS] S alaca a, {az} P irin ve bulgurdan y a p lan bir tr pilav. [DS]|| alaca av, A vclarn a la c a adn verdikleri rt k u lla n larak y a p la n bldrcn veya k ek lik av. | alaca bakla, {az} B ir tr br l | ce. [DS]|| alaca balkl, zool. S a z lk la rd a yaayan , zerinde siy ah beyaz b e n e k ler bulunan, kl rengin de, y a k la k elli san tim etre boyu n da b ir b a lk l tr, (Ardeolaralloides).\\ alca bandak, {az} Ya rm y a m a la k ; tek tk; seyrek. [DS]|| alaca basm a, {az} o k ren kli b ir tr basm a. [DS]|| alaca bay ku, zool. ounlukla orm an larda, n adiren d e in sanlarn bulunduu o rtam lard a eski, terk edilm i y kk lkla rd a yaayan , g e c e le r i kem irg en leri a v la y a r a k beslen en , tyleri a la c a l kzl ile kl ren gin de, tarm a fa y d a l iri bir bayku tr (Strix aluco).\\ alaca bayrak, im p a ra to rlu k dn em in de hkm da rn m uhafz birliklerin den olan kapku lu s v arile rinden s o l ulufeciler, s o l g a r ip le r ve s a g a rip lerin g en el a d .| alaca belece, {az} S iy ah la bey az k a r | k yer. [DS]|| alaca belece grm ek, {az} B u lan k g rm ek ; g rd klerin i iyi seem em ek. [DS]|| alaca bulaca, R en kleri k a rm a k a rk olan. | alaca orap, | E ld e rlm o k ren kli uzun yn orap.\\ alaca orba, {az} B ulgur ile m ercim ekten y a p la n o r ba. [DS]|| alaca dizi, oyu n larn da kadn ve e r k e k kark o la r a k dizilme.\\ alaca dmek, 1. (M eyve iin) olgu n lam aya b a la m a k ; a r a d a b a z la r veya baz tan eleri olgu nlam bulunm ak. 2. (K a r iin) erim eye balamak.\\ alaca esnaf, A laca tr kum a dokuyan veya satan k iiler; alacaclar.\\ alaca gne, {az} Gnein a a y a p ra k la r arasn dan szlm esi ile y a r aydn lanan y er. [DS]|| alaca kar, {az} K arn y e r y e r erim esi ile olum u akl k aral grn en yer. [DS]|| alaca karanlk, 1. S a b a h ve akam vakitlerin deki y a r aydnlk, y a r karan lk. 2. g k b. Gnein ufuk izgisinden 18 a a y a indii zam an ; p la k g z le o k z a y f yldzlarn grn d zam an .| alaca k arga, {eAT} {az} zool. S a k sa | an. [DS]|| alaca karlam a, K adn e r k e k birlikte oynanan k a rla m a tr oyunlar. | alaca m erm er, | Ufalanm deniz hayvan kab u klarn d an m eydana gelm i b ir eit m erm er.| alaca sere, {eAT} sp i | noz,| alaca srck, {eAT} ek irg e ile beslen en b ir | tr s rck kuu. \ alaca tane, B ulgur ve m ercim ek | le y aplm b ir p ila v tr. | alaca tav, {az} ok | kurumu to p rak tav. [DS] alacak, - [al-acak] is. 1. Hak edilmi fakat henz

ele gememi mal veya para; kar tarafn borcu. 2. Biilmi ekin demetlerini yerden kaldrp ykleme ye yarayan atall ara. 3. {az} Aatan meyve toplamaya yarayan ucu atall srk. [DS] 4. sf. Satn alnmas veya alnmas gereken. P az ard an a la c a k larm bitm edi. A la c a k listesini kaybetm i. S alaca olmak, 1. B irin den a la c a k p a r a s o lm a k ; a la c a k l olm ak. 2. m ec. ciin a la ca n tehdit y ollu ifa d e etme. 3. H erh an g i b ir n eden le ilcram k ib a r c a r e d detm ek veya so n ray a brakmak.\\ alacana ahin vereceine k arga, A la cak la rn iyi takip edip g nnde tahsil eden, borlarn d a mmkn olduu k a d a f erteley eb ilen kii. | alacana tutm ak, B ir | bo rcu ayn kiiden olan a la c a n a k a r lk saym ak, m ahsup etmek.\\ alacan almak, 1. H a k ettii p a r a vey a m al alm olm ak. 2. m ec. Azarlanmak.\\ alacak verecek meselesi, A n lam azlk hlin d eki b o r konusu. alacakl, [al-a-cak-l] is. ve sf. Birinden alaca olan kimse; kendisine borlu olunan kii; mukriz; dn veren. 0 alacakl kmak, (K arlkl o la r a k b ir b irleri ile ilgili a la c a k ve borlarn n dkmn y a p a n iki kii iin) birinin d i erin den a la c a k a lm ak. | alacakl olmak, B irin de a la c a bulunm ak. | alacalam a, [ala-ca-la-ma] is. Alacalamak ii; alacal hle getirme. alacalam ak, [ala-ca-la-mak] gl. f . [ - r ] [-l()-y o r] Renk renle boyamak; alacal hle getirmek, alacalandrm a, [ala-ca-la-n-dr-ma] is. Alacalandr mak ii. alacalandrm ak, [ala-ca-la-n-dr-mak] g l. f . [-r ] 1. Alaca bir durum kazanmasn salamak. 2. Alaca adl veya nitelikli bir eye sahip olmasn sala mak. alacalanm a, [ala-ca-la-n-ma] is. 1. Alacalanmak ii. 2. Alaca bir eye sahip olma, alacalanm ak, [ala-ca-la-n-mak] edil. f . [-r ] is. 1. Alaca hle getirilmek. 2. dnl. Eyann zerinde pul gibi lekeler belirmek. 3. (Kar iin) yer yer eri yip alacal hle gelmek. 4. Alaca bir eye sahip ol mak. alacalatm a, [ala-ca-la-t-ma] is. Alacalatmak ii, alacalatm ak, [ala-ca-la-t-mak] gl. f . [-r ] Birine bir eyi alaca hle getirtmek, alacal, [ala-ca-l] sf. 1. Kark renkli. 2. zerinde beyaz lekeler bulunan. 3. m ec. (Dnce iin) yete ri kadar ak olmayan; bulank ve kark. 4. {az} Cmbl. [DS] 5. is. Alaca renkli pamuklu doku ma. 0 alacal bulacal, B irbirin i tutmayan k arm a k ark ren k lerle sslenm i.| alacal karpuz, st | a la ca l, kaln kabuklu, o v a l ve lezzetli b ir karpuz tr. alacalk, - [ala-ca-lk ^ 4=-fT] is. 1. Alaca olma durumu; ok ve kark renklilik; alaca olan eyin nitelii. 2. Akam karanl. 3. m ec. {eAT} ki yz

ALA

O llf f ltI M S M .1 8 8
alafak, [? alafak / Ali Fakih ?] {az} is. Bir iin ustas; uzman. [DS] alafalm ak, [alaf-al-mak / alaf + al-mak ?] {az} gsz. f . [ -r ] 1. Kzmak; fkelenmek. 2. Telalan mak; heyecanlanmak. 3. Zor duruma dmek; ba dara gelmek. [DS] alafat, [Ar. almet] {az} sf. alacak kadar byk; ok byk. [DS] alafdar, [Ar. alf (ot, sam an ) + Far. -dr jJi^Ut] {az} is. Her tr hububat satcs; zahireci, alafr, [Yun. agnafos ?] {az} is. 1. Terbiye edilmi fakat boyanmam deriden yaplan ayakkab astar. 2 . sf. Batan savma; acele yaplan. 3. (Ekilen to hum iin) seyrek kan. 4. (Toprak iin) az tavl; yar kuru. [DS] alaflam a, [alaf-la-ma] {az} is. Yzde ban eklinde kan bir hastalk. [DS]

llk; dneklik; hilekrlk. 4. Alaca ad verilen ku man dokuma iplii. 5. {az} lkbaharda karlarn erimesiyle tarlalarn akl karal grlen yerleri. [DS] 6. {az} Ekilmi tarlada tohumun yeermedii yer ler. [DS] alacameneke, [ala-ca+meneke] is. bot. Herci me neke. alacasan sar, [ala-ca+sansar] is. z oo l. Kuzey Ame rika ormanlarnda yaayan, koyu kahverengi postu gmi izgili, genellikle ku, sincap ve farelerle beslenen yrtc bir hayvan; Amerika sansan, (Mustelid ae) alaca, [ala-ca + a] is. Aure, alacehri, [ala+ Ar. cehri <j^ r s (a la c eh r i:) is. bot. i] Boyaclkta sar renk vermek iin kullanlan ilekgillerden bodur bir aa (R esed a luteola). alack, - [eT. alak (kulbe) > alak-uk > alau > ala-ck ^ IM ] is. 1. Basit yapdaki bostan arda

alaflam ak1, [alaf-la-mak] {az} gl. f . f - r ] [-l()yor] veya hasr adr. 2. Keeden yaplm Yrk adn. Hayvanlara ot ve yem vermek. [DS] 3. Orman iindeki aasz alanlar. 4. {az} Vcutta alaflam ak2, [alaf-la-mak] {az} gl. f i [- r ] [-l()-y o r] grlen ok kk leke. [DS] 1. Alevlemek; tututurmak; atee vermek. 2. K alacuk, [ala(k)-cuk {eAT) is. -* alack, krtmak. [DS] alaam , [ala+am] is. 1. Bilinen kara amn slah ile alaflanm ak, [alaf-la-n-mak] {az} dnl. f . [-r ] 1. retilmi, el ayas byklnde alaca kabuk at Kzmak. 2. Tutumak; alevlenmek. [DS] laklan ile dikkati eken bir am tr (Pinus nigra). alafl, [alaf-l] {az} sf. 1. Alevli; ateli. 2. Kzgn; 2. fo lk . Tokat dolaylannda, yalnz kadnlann veya fkeli. 3. stekli; arzulu. [DS] yalnz erkeklerin davul zuma eliinde oynadklar alaflk, - [alaf-lk] {az} is. 1. Atei kolayca yak bir oyun; yelleme, mak iin kullanlan tututurucu eyler. 2. Yorgun alau, [ala(k)-uk] {eT} is. Alack; adr. [DLT] [Eluk gidermek iin yenilip iilen eyler. [DS] UTS] alafortanfoni, [alev rten huni] ( a l a f o rtanfoni) is. alauk, [ala(k)-uk j j ^ ' ] {eAT} is. -* alack, arg o. alay. Adnn sylenmesi zor ve karmak ey. alaulanm ak, [alau-la-n-mak] {eT} dnl. f . [-u r] alafranga, [t. alla-franca] ( a la fr a nga) sf. 1. Avrupa adr edinmek. [DLT] tarznda; Avrupa slbunda. 2. is. Bat tarznda ve alad, [Gagavuz, alat ? => alad- [TETZE] / Uyg. terbiyesinde yetimi kimse. 3. Zppe; Avrupa tak aldra-mak ( a c e le etm ek) [T.Tekin]] {az} is. 1. litisi. S alafranga mzik, B at mzii. | alafran | Acele; ivedi; abuk. 2. lk rn. [DS] S alad et ga nal, Oluklu ve iki p a r a l nal. | alafrangann | mek, A c e le etm ek. | alad gelmek, A ce le y e g e l | bebesi, Toy ve bilgisiz. | alafranga saat, Bugn | m ek.,| alad appak, ok a c e le ; abu cak. | kullandm z b ir gn 2 4 s a a t k a b u l eden ve g e c e aladm ak, [alad--mak] {az} gsz. f . [- r ] Acele et y a rs ba la y an s a a t sistem i. | alafranga tuvalet, | mek. [DS] K lozetli tuvalet. aladlam ak, [alad-la-mak] {az} gsz. f . [ - r ] [-1(0alafrangac, [alafranga-c] is. Alafranga taraflar oy o r ] Acele etmek [DS] lan. aladu, [alad- > alad-u j ^ l ] {eAT} zf. Acele; ivedi. alafrangaclk, - [alafranga-c-lk] is. Alafranga ta alaf1, [alav > alev / alaf] {az} is. Alev, scaklk, araftar olma. te. [DS] S alaf getirmek, {az} Suyu ekilm ek; alafrangalam a, [alafranga-la--ma] is. Alafranga y a n kurumak. [DS] yaay benimseme, alaf2, [Ar. elf (bin) > lf ei'slT] (a :la :f) {OsT} is. Bin alafrangalam ak, [alafranga-la--mak] dnl. f i [-r ] ler. Bat tarz yaamaya balamak, a laf3, [Ar. alef > alf os^UI] (a la :f) {OsT} is. 1. Ot alafrangalk, - [alafranga-lk] is. Avrupa adet ve ve saman gibi kuru hayvan yemi. 2. Otlar; saman lar. alafa, [Yun. agnafos] {az} is. Sumaklanm, henz ilemi tamamlanmam deri. [DS] geleneklerini benimseyip onlar taklit ederek yaa ma. alafransez, [Fr. la franaise] {az} zf. Fransz yn temiyle. [DS]

ruHHRCEM.189
alag, [Grc, alagi] (az} is. Tepelerde rzgr gren ak yerler. [DS] alaganta, [ala + ? > alaganta] (az} is. Domates. [DS] alagarson, [Fr. la garon] sf. (Sa iin) olan ocu u gibi ok ksa kesilmi, alageyik, -i [ala+geyik] is. atall boynuzlu ve srt benekli gevi getiren bir yaban hayvan; sn (Cervus dam a). alagrek, -i [Fr. la grecque] sf. (Sakal iin) Yunan usul. alaaz, [Yun. logas] {az} sf. Geveze; boboaz. [DS] alahazret, [Ar. al hadret ahma hitap sz, alaif, [Ar. alef > alif U ^U] (a l .if) {OsT} is. Ulfeler. alaik, [Ar. alka5 > alik (a l :ik , k kaim sylen ir) {OsT} is. lgiler; balar; alakalar. S1 alik-i dnyeviye, D nyaya ait b a la r ; dnya ili kileri. alaim, [Ar. almet > alim ^ Ut] (a l .im ) {OsT} is. Belirtiler; iaretler; izler; alametler. S alim-i cevviye, {OsT} G kyzne ilikin o la y la r.| alim-i | ruhiye, {OsT} P sik o lo jik b elirtiler; ru h deliller.\\ alim-i sem, - alaimisema.|| alims-sem, alaimisema. alaimisema, [Ar. alim-i sem (g k alm etleri) el*. (a l .im is em a :) {OsT} is. Gneli ve {OsT} nl. ran

ALA

alak3, - [yal-ak / yalk / alak] {az} is. Kzana gelmi kpek. [DS] alak4, [Ar. alak jJu>] {OsT} is. 1. Phtlam kan. 2. Dllenmi yumurta. 3. Slk. alak- dem, K an phts. | Alak Suresi, isi. K u r an -K erim 'in d oksan | altnc su resinin ad. alak5, [Ar. a l k j^ p ] (a l .k ) {OsT} is. Sakz, alaka, [Ar. alk (asm ak) > alka (a l :k a )

{OsT} is. 1. ki ve daha fazla ey arasndaki bal lk; karlkl ilgi. 2. Dikkat; tecesss. 3. Duygusal ba; ak. 4. ed. Gerek anlamdan mecaz anlama geirme sebebi. S alka-bah, {OsT} lg i ekici.\\ alaka beslemek, S rekli o la r a k ilgilenmek.\\ alaka ekmek, E traftan m era k e d ile r e k izlenmek\\ alkad rn , {OsT} - * alakadaran.|| alaka grm ek, K en disi ile ilg ilen ilm ek; ra b e t g rm ek ; itibar ed il m ek.| alaka gstermek, Yaknlk g s te r e r e k ilg i | lenm ek]] alakas kesilmek, lg isi ve ilikisi k a l m am ak .| (onun) alakas yok, (O na) a it deil, (onu) | ilgilendirm ez,| alaka toplam ak, E traftan m era k | e d ile r e k izlenm ek. | alaka uyandrm ak, E traftan | m era k e d ilere k izlenm ek]] alakaya ay demlemek, a rg o. B ah sed ilen konu dn daki b ir konu a ra y a g irin ce bu szn sa h ib in e konum uzla ilgisi y o k a n lam n d a " a la y etm ek.| alakay kesmek, M na | s e b e te son verm ek, grm em ek. alakadar, [Ar. alka + Far. -dr _>b 4^U] (a l :k a d a :r ) {OsT} sf. 1. lgisi, ilikisi bulunan. 2. is. Bir konuda sz hakk bulunan kimse. S1 alak adar et mek, i . lgilen dirm ek. 2. Ait olm a k .| alak adar ol | mak, 1. Y aknlk gsterm ek. 2. lgilen m ek. 3. A k olm ak. 4. B ir e y le uram ak. 5. B ak m a k alakadaran, [Ar. alka + Far. -drn oljb <5U] (al :k a d a :r a ;n ) {OsT} is. Bir konuda, bir meslekte il gisi bulunanlar; ilgililer, alakalandrm a, [alka-la-n-dr-ma] (a l .k ala n d rm a) is. ki nesne veya kii arasnda ba kurma, alakalandrm ak, [alka-la-n-dr-mak] ( a l k a la n d r m ak) g l . f [ -r ] 1. lgilendirmek. 2. Aralarnda ba kurmak. alakalanm ak, [alka-la-n-mak] (a l :k ala n m ak ) dnl. f . [-r ] 1. lgilenmek; yaknlk duymak. 2. Bir eyi ekici bulmak. 3. Gnl balamak, ak ol mak. alakal, [alka-l] (a l :k a l) sf. 1. lgili; ilgisi ve balants bulunan. 2. stekli. 3. Bir ite sz sahibi olan, fi1 alakal m akam , Yetkili v e ilgili m akam .| | alakal m erci, Yetkili ve ilgili m akam . | alakal a | hs, B ir ii yrtm ekle g rev li kimse]\ alakal ze vat, B ir ii y r tm ekle g rev li kim se. alak arga, [ala+karga] is. zool. Kargagillerden kahve rengi, beyaz, siyah tyl, kanat tyleri parlak mavi, hemen her eyi yiyen iri ve tc bir orman kuu; kestane kargas; saksaan, (G arn lu s g lan d ariu s).

yamurlu havalarda, gne nn yamur damla cklar tarafndan krlmas ile meydana gelen k tayf; alkm; ebemkua; gkkua, alajapone, [Fr. la japonais] ( a lja p on e) sf. Japon usulnde. -alak, [-al-ak / -elek] yap. e. 1. Fiil kk ve gvdele rinden sfat yapar: y a talak , a s a la k (asl-ak?). 2. Birbiri ardnca, sk sk veya srekli yaplan i ve hareket kavram veren isimler yapar: k-elek, y a t alak, gez-elek. alak1, [ala-k j^JI] {eAT} sf. 1. Karm. 2. {az} Ka rk tyl. [DS] <3 alak belek, {az} 1. (G rm ek iin) bu lan k; kark. 2. y le b y le; b e lli belirsiz; yarm y am alak. [DS]|| alak bulak, {eAT} {az} 1. A llak b u lla k; k arm a ka rk ; a lt st. 2. B u lan k; si lik; h a y a l m eyal. [DS]|| alak bulak klmak, {eAT} A llak bu lla k etm ek; d a rm ad a n etm ek .| alak fa| lak, {az} Yarm y a m a la k ; karm akark. [DS]|| alak m alak, {az} 1. B elli belirsiz; h a y a l m eyal. 2. Altst; k arm akark. [DS] alak2, - [? alak] {az} is. 1. Bataklk yer. 2. Ba, bahe kulbesi. 3. Kk; ba kulbesi. 4. nilerde kzan hzm kesmek iin nne balanan takoz. 5. At eyeri. [DS]

ALA alakart, [Fr. la carte] ( a lkart) is. 1. Bir lokantada yemekleri listeden seerek ve yemek trne gre ayr fiyat demek suretiyle yemek. 2. zf. Yemek listesinden seerek, alakasz, [alaka-sz] (a l :k asz ) sf. 1. lgisi ve ba lants bulunmayan. 2. steksiz; merak duymayan; ilgisiz. 3. hmal edilmi, ilgilenilmemi. 0 alaka sz kalmak, 1. lgilen m em ek, ek im ser davranm ak. 2. K en d isi ile ilgilenen biri bulunm am ak. alakavi, [Ar. alkav Sempatik. alakesa, [ala + Yun. kissa (saksa an )] {az} is. Sak saan. [DS] alakaszlk, - [alaka-sz-lk] (al:kaszlk) is. lgi sizlik, isteksizlik, ak krmak, [ala (yans.) > ala-kr-mak] {eT} gsz. f. [u r] 1. Haykrmak; barmak; armak; grltye getirmek; ateli konumak. [Gabain] [EUTS] 2. Ko numak. [EUTS] 3. Dzensiz duruma dmek. [EUTS] alakmak, [ala (yans) > ala-k--mak] {eT} ite, f . [u r] Barmak; armak. [EUTS] alaki, [Ar. alak (alaki:, k kaln sylen ir) {OsT} sf. 1. Phtya benzer; phtms. 2. Slk gibi; slms. alakiye, [Ar. alakiyye 4^iU] (alaki:ye, k kaln s y le nir.) {OsT} is. zool. Slkgiller. alaklamak, [alak-la-mak / arak-la-mak] {az} gl. f . [ - r ] [-l()-y o r] 1. almak; armak. 2. Kartrmak; datmak. [DS] alakmak, [alak-mak / yalak-mak] {az} gsz. f . [-r] 1. (Kanck kpek iin) kzmak; erkek istemek. 2. (Mide iin) alktan sancmak; kaznmak. [DS] alakok, [Fr. la couque (kabu k iin de)] sf. (Yumurta iin) kaynar suya atlarak bir ka dakika sonra karlmak suretiyle d tarafndaki ak biraz, iteki sars ise ok daha az pimi; rafadan, alaktrm ak, [alak-tr-mak] {az} gl. f . [-r ] 1. De dikoduyla ortal kartrmak; ara bozmak. 2. D kp samak; datmak. [DS] alaktrc, [alak-tr-c] {az} sf. Ortal birbirine ka tan; ara bozucu. [DS] alakuduru, [ala+kudur-u] {az} sf. Batan savma; stnkr. [DS] alakuru, [ala+kum] {az} sf. 1. (Toprak iin) yar tavl; alatavl. 2. Yar kuru, yar ya. 3. (Atn bes lenme biimi iin) kn hem yaylarak hem de sa man yiyerek. [DS] alaku1, [ala+ku] {eT} is. Tavus kuu. alaku2, [ala+ku] {az} sf. Yaygarac; palavrac. [DS] alakllihal, -li [Ar. al klli hlin k iilli-h a:l) {OsT} zf. Her hlde.
JS "

IMIEIM.
a lal, [Ar. illet > a'll bepler. 2. Hastalklar, alala, [Far. 'all V5U] {OsT} is. Barma, alalam a, [ala-la-ma] is. Alalamak ii; kamuflaj, alalam ak, [ala-la-mak] gl. f . [- r ] 1. Boyayarak, zerine eitli leke ve izgiler yaparak eyann g rnn deitirmek; alal hle getirmek. 2. Ne olduu uzaktan anlalamayacak biimde bir eya nn zerine deiik renklerde izgi veya ekiller yaparak gizlemek; kamufle etmek, alalanm ak, [ala-la-n-mak] d n l.f. [-r ] 1. Alal hle gelmek; alal bir grnm almak. 2. (Dalardaki kar iin) yer yer erimek, alal, [la > la-l] (a :la l) {eT} s f 1. Abra; alaca tenli. [Mhenn] 2. {az} eitli; kark. [DS] alalk, - [ala-lk jJ^T] is. 1. Ala olma durumu; ala calk. 2. Ala; ala olan ey. 3. {eAT} Bulank grme hastal. 4. {eAT} Alacalk, alalm ak, [al-ar-mak / al-al-mak ji'sH] dnl. f. [-r] 1. {az} Al renk kazanmak; kzarmaya balamak; alarmak. [DS] 2. {eAT} Renkten renge girmek; bo zulmak. 3. {eAT} Alacalanmak, alalm an, [Fr. lallemand] (a'llm an ) zf. Alman yntemine gre, a lam, [Ar. alem > alm f ^ l ] ( a l:m ) {OsT} is. 1. Belirtiler; izler; iaretler. 2. Bayraklar, sancaklar. 3. Yksek dalar. 4. Bir milletin ileri gelenleri. 5. zel isimler. alarm, [Ar. elem > lm (a :l :m ) {OsT} is. Ke derler; straplar; zntler. 0 lm - llkr, {OsT} F ikrin zntleri.| alam - gurbet, {OsT} Yurdun | dan u zak kaln a cla r. | lm u askam , {OsT} | zntler v e h astalklar. alam a, [al-mak > al-a-ma] {az} is. 1. Elle tutulup atlabilecek byklkte ta paras. 2. Sert aatan yaplma, gece gezerken elde taman sopa; cop. [DS] alan a, -c [ala-ma ?] {az} is. 1. Yksek alev; al, ot atei. 2. Yars yanm odun paras. [DS] Alam an, [t. alamanno] is. Alman, fi3 Alaman pla , B ir tr tabanca. alam an, [ala-man ?] {az} sf. 1. Byk; iri; koca man. 2. (Koyun, inek, kz vb. iin) alaca renkli. 3. (Koyun iin) her kuzuya st veren. 4. is. kelekle kark peynir. [DS] alam ana, [t. / Yun. alamana ?] ( a la m a na) is. 1. dnz. ki veya direkli, yk tamak veya balk lk yapmak iin kullanlan yelkenli tekne. 2. {az} Alamana a. [DS] 0 alam ana a, k i tekne tara fn d a n e k ile r e k kullanlan, uzunluu 200-250 ku la, d erin li i d e 7-75 k u la olan ba lk a. atam anda, [t. alla banda (dm eni sonu na k a d a r e vir) > alamanda] {az} is. 1. Hiddetli azar; payla ma. 2. Komut. [DS] (a -l :l) {OsT} is. 1. Se

(a l :k a v i:) {OsT} sf.

(a l :-

iU m

ALA

alam am , [? alamam] {az} zf. Erkeke; merte. [DS] alam arga, [t. a rimorchio] ( a lam arg a) is. dnz. Y e dee alp ekmek, alam at, [Ar. almet > almt o U }U ] (a l .m a .t) {OsT} is. zler; belirtiler; iaretler; alametler; nian lar. alame, [Ar. alem (iz) > alme <l}U] (a l :m e) {OsT} is. Nian; iz; iaret; belirti, alameleinnas, [Ar. al (stne) + melein-ns ^Ll s^iU] (a l :m elein n a:s) zf. Herkesin gz nnde. alameratibihim, [Ar. al (zere) + mertibihim (_ s1p (a l :m era:tib ih im ) zf. Mertebelerine gre, alamet, [Ar. alem (iz) > almet c~5U] (al:m et) {OsT} is. 1. z; nian; belirti; iaret. 2. Bir nesnenin ya da kimsenin tannmasn salayan zellikler. 3. Bir fikri veya inanc temsil eden ey; sembolik bi im. 4. isi. Bir eyin olacan nceden haber veren olaanst iaret ve olay. 5. mparatorluk dne minde padiahn imzas saylan tura. 6. sf. ala cak kadar byk; kocaman; iri. t? alam et eylemek, {OsT} a re t verm ek.| alm et-i farika, {OsT} Sata | sunulan b ir m al d i erlerin d en ayrm aya y a ra y an iaret veya resim ; m arka .| almet-i mmeyyize, | {OsT} Ayrt ed ici zellik.\\ alm et-i sadret, {OsT} H km darln mhr o la n sa d ra z a m lk iareti; mhr- hmyun.\\ alm et-i erfe, {OsT} P ad ia h turas. | alam et kyamet, o k byk; ar. | alamk, - [ala-mk] {az} is. Rzgrl havada g nein bulutlar arasna girip kmas ile oluan az ak hava. [DS] aleminas, [Ar. al (stne) + mele (okluk) + inns (insan)] (a l m elein n a :s) {az} zf. Herkesin g z nnde. [DS] alamint, [Fr. la minute] sf. ve zf. arabuk, bir rpda hazrlanan; dakikalk; ipak, alamsz, [alam-sz ?] {az} sf. Habersiz; anszn. [DS] alamuk, -u [ala-muk] {az} is. - * alamk. [DS] alan1, [al-an] sf. 1. Alma iini yapan; alc. 2. Alacak olan. S alan palan, {az} 1. Yer y e r ; p a r a p a r a . 2. Ylbanda, o cu k la rn ev ev d o la a r a k y iy ec e k toplam a deti. [DS]|| alan talan, D arm adank, alt iistne getirilm i. | alan talan etmek, 1. Ya | m alam ak; kapm ak. 2. Yam alanm g ib i k arm a kark h le g etirm ek ; altst etm ek. | alan talan | olmak, (Yer iin) k arm a k a r k h le g etirilm ek. alan2, [eT. alan > alan o"i!T / il^T] is. 1. Ak, dz ve geni arazi; dz ve ak yer; dzlk; meydan; saha. 2. Dalar veya dier doal engeller arasndaki ge ni ve ak dzlkler; ova; yayla; koyak; plato. 3. Yerleim birimlerinde binalarla evrili kamuya ait geni boluklar; meydan; aklk; agora. 4. Futbol

benzeri spor karlamalarnn yapld, kendileri ne gre belirli lleri bulunan geni oyun yeri; saha. 5. Geometrik ekillerin yzey ls. 6. m ec. Belli bir meslek veya ihtisas kapsam. E d ebiy a t a la n n d a ilerlem ek istiyor. 7. Bir kii veya kurulu un yetki ve sorumluluu iinde bulunan i. P olisin g r e v ala n iin d e olduundan ja n d a r m a k arm a d. 8. {az} Orman iindeki ak ve aasz yer. [DS] 9. Fotoraf makinesi, drbn gibi aralarda objektiften bakldnda grlebilen btn noktala r iine alan uzay paras. 10. {az} ki tarla arasn daki snr. [DS] 11. {az} Kr; ova. [DS] 12. {az} Dar; ak; ortalk yer. [DS] 13. {az} ayr; i menlik. [DS] 14. {az} Ufuk. [DS] 15. {az} Ekin tarlalarnda tohumun bitmedii yerler. [DS] S alanda kalmak, {az} A kta kalm ak. [DS]|| alan yaz, {eT} D z ova. [DLT]|| alan korkusu, A k a la n la rd a ve k a la b a lk m ey d an lard a bulunm aktan do a n ru h sal b ir rahatszlk; a g o r a fo b i. | alanlar | kanunu, Gne etrafn d a dnen g ez eg en leri g n e e b a lay a n n eit z am an lard a eit a la n la r s p rr. | alan rneklemesi, statistik verilerinin doru | derlen di in i d en etlem ek iin y ap lan z e l bir d en etim. | alan savunmas, B asketb old h e r oyuncunun | ken d i a la n iin deki ra k ip oyuncuyu b a sk altn da tutm asna dayan an b ir oyn taktii. alanck, - [alan-ck] {az} is. Kk dzlk. [DS] alang, [alan] (alan) {eT} sf. Zayf; ark. [Clauson] alangadm ak, [alan-ad-mak] (alah ad m ak) {eT} gl. f i [-u r] Zayflamak [Gabain] alangadturm ak, [alan-ad-tur-mak] (alanadturm ak) {eT) gl. fi. [-u r ] Arklattrmak; zayflatmak; d rmek. [EUTS] [Gabain] alangr, [alan-r] (alanr) {eT} is. Tarla faresi; geleni. [DLT] alangz, [alan-z / alan-z] {az} sf. Yaramaz; mzk . [DS] alangle, [Fr. langlais] ( a ln gle) zf. ngiliz ynte miyle. alangumak, [alan-u-mak] (alahum ak) {eT} gsz. f i [r ] Yorulmak. [Gabain] [EUTS] alangurm ak, [alan-u-r-mak] (alahu rm ak) {eT} gl. f i [-u r] Yormak; zayflatmak arklatmak; gten d rmek. [EUTS] [Gabain] alan, [Ar. 'alniyet (m eydanda olm a) > ln ^^U-] (a l :n i:) {OsT} sf. Aka; herkesin gz nnde; meydanda. alaniyet, [Ar. alniyet o.o'iU] (a l :n i:y et) {OsT} is. Bir eyin ak ve grnr olmas; meydanda oluu; gizli olmamas durumu. alaniyeten, [Ar. alniyeten *s5U] (a l :n i:y e ten) {OsT} zf. Aka; ortalkta, alantin, [Yun. amanitis] {az} is. bot. Beyaz renkte yenebilir bir tr mantar. [DS]

ALA alantoit, [Fr. allantoide] sf. 1. (Mantar sporlar iin) ular yuvarlak ve kvrk silindir eklinde. 2. is. biy. Gelimi omurgallardaki embriyon eklentisi, alantopu, [alan+top-u] is. spor. Tenis, alanyari, [Yun. alanyaris] (a la n y a :ri:) sf. 1. Klhanbeyce. 2. k ve kstah (?). 3. is. Kek (?). alanyaz, [alan+yaz] {az} is. Gz alabildiine uzanan geni dzlk; ova. [DS] alaportekiz, [t. alla portughese] ( a lportekiz) zf. 1. Portekiz yntemiyle. 2. dnz. ki halat ince bir iple birletirerek. alapap, [yalap+ap / alap+ap] {az} zf. ok acele; arabuk; zentisiz ve tezden. [DS] a la r1, [ol > a-lar jiT] {eT} {eAT} zm. Onlar. alar2, [al-a-r _>^T] {eAT} sf. Ala. alar sabah, {eAT} a fa k s k m ed en n cek i y a la n c aydnlk.\\ alar tang, {eAT} -* alar sabah, alardu, [alar-t-mak > alardu j i / i i ] {eAT} zf. -* alan. S alardu bakm ak, {eAT} -* alan alan bakmak. ala rg a 1 [t. alla larga] ( a l a rg a) is. dnz. 1. Bir gemi , nin, bir iskelenin, kynn veya koyun ak deniz taraf. 2. Bir gemiden, rhtmdan uzakta bulunma hli. 3. m ec. Karmamak, uzak durmak. 4. iinl. Aktan ge! komutu, alarga durm ak, 1. (G em i iin) kydan uzakta durm ak. 2. m ec. ekin g e n d avran m ak; k arm a m ak ; ilgi gsterm em ek. 3. a rg o . U zak du rm ak; y a n n a yaklam am ak.^ alarga etmek, 1. A lm ak, a k den izlere doru gitm ek. 2. m ec. U zak du rm ak; k en a ra ekilmek.\\ alarg a gel mek, a rg o . U zanda du rm ak; y a k la m a m a k ,| | alargaya km ak, K y d a dem irli gem inin tehlikeli fr tn a la r d a g ven lik iin kydan u zaklap den ize alm as. alarg a2, [? alarga] {az} is. 1. Orman iindeki aklk yerler. 2. Aklk; dzlk; boluk. 3. Kenar; ke. 4. (Yap iin) rtlmemi; st ak. 5. Genlerin oyun oynamak iin oluturduklar halka. [DS] a la n , [alar-mak > alar-] {eAT} zf. Dikkatli; dik dik. fi1 alan alar bakm ak, {eAT} D ikkatli dikkatli b a k m a k ; d ik d ik bakm ak. alark a, [t. alla larga] {az} is. Odann sobaya veya ocaa uzak olan yeri. [DS] alarlam ak, [alar-la-mak] gsz. f . [- r ] [-l()-y o r] {az} (Yar bulutlu hava iin) bir alp bir kapan mak. [DS] alarm , [t. alfarm e (silah ban a) > Fr. alarme] is. 1. Tehlikeli durumlarda, tehlikeyi halka duyurma. 2. Beliren tehlike durumu. 3. as. Dman ya da her hangi bir tehlikenin yaklatm bildiren ve orduyu silah bana aran emir, alarm a gemek, Yak laan tehlikeyi n ley eb ilm ek iin h azrlk y a p a r a k beklem ek. | alarm durum u, Savata ve b a rta teh | lik e durumu. | alarm halinde, T ehlikeye k ar o r | dunun veya p o lisin hazr, sila h b a y a p a c a k du

oTuM IlfES M .,92 ru m da beklemesi.\\ alarm verm ek, T eh likeli duru mu duyurmak. alarm ak ', [al-ar-mak] {eT} g s z .f. [-r ] 1. (Gz iin) kamamak. 2. {az} Kzarmak; al olmak. [DS] 3. Ala olmak; alacalamak. [DLT] 4. m ec. Utanmak. 5. (rnler iin) olgunlamaya yz tutmak. alarm ak2, [ala-r-mak] {az} gsz. f. [-r ] Gzleri aarak dik dik bakmak. [DS] alartm a, [alar-t-ma] is. 1. Alartmak ii. 2. Ara sra alan yamurlu ya da karl hava, alartm ak, [alar-t-mak] {eT} gl. f . [-u r ] 1. (Gz iin) belertmek. 2. Yan bakmak, alartu , [ala-r-tu] {az} is. Alacakaranlktaki belirti; karalt. [DS] alaru, [alar-u] {eAT} z f -*- alan. alas1, [yalaz / alaz [Deny]] {eAT} is. 1. Alaz; alev. 2. Aleve tutarak temizleme; alaz. alas2, [Far. ls ^ T ] (a :l ;s ) is. Odun kmr. alasabah, [ala+sabah / Ar. 'ale-abh j-U * afak vakti; alacakaranlk; sabahleyin, alasya, [al-as-y-a ^"if] {eAT} zf. (Satn almak iin) paras pein denmesine ramen mal ileride teslim almak zere. alassabah, [Ar. ale-abah j -U J I J ^ ] {OsT} zf. Sabahleyin; afak vakti, ala, [ala-] {az} sf. 1. (Hayvan iin) alaca. 2. ki yzl; ara bozucu. 3. ok yemek yiyen; obur. 4. is. Kpekleri uyarmada kullanlan bir alg. [DS] alaa, [Mo. alaa (b ir a t cinsi) *^1] is. 1. yi eitilmemi binek hayvan. 2. zerine semer veya eyer vurulmak iin eitilmeye allan hayvan. 3. {az} di olmayan huysuz at. [DS] 4. sf. {eAT} (At iin) sert bal; huysuz; haan. 5. {az} (A t iin) zayf ve elimsiz. [DS] 6. (A t iin) az ve burnu beyaz olan. 7. {az} (Kpek, boa, at iin) azgn. [DS] 8. {az}[ (Kadn iin) kt; orospu; oynak; cilveli. DS] 9. {az} ok ssl; all pullu. [DS] 10. {az} Herkese beenilen; ho grlen; yakkl. [DS] 11. {az} kiyzl; arabozucu; yaltaklk eden. [DS] 12. {azf (Ev, dam vb. iin) alak; engin; ba sk. [DS] 13. {az} ok acele eden. [DS] 14. {az} Yaramaz; hrn; yaygarac. [DS] alaa, [al+aa] zf. Aaya; yere. S alaa et mek, 1. G re ve k av g a g ib i durum larda birin i tu tup y e r e ykm ak, indirm ek. 2. Ynetim de bulunan birinin y a s a l veya y a s a d y o lla r la y etkisin i elin den a lm a k ; koltuktan indirm ek. alaah, [alaa-l] {az} sf. (Hayvanlar iin) cilveli; oynak. [DS] alak1 - [ala-k] is. 1. Ypranmay nlemek veya , ss iin elbiselerin eteklerine geirilen bant. 2. {az} Ereti; geici. [DS] alak2, - [ala-ck] {az} is. 1. Yaylalarda st zf.

{ B

U alaten, [ala+ten] {az} sf. Czaml. [DS]

ALA

korumak, kaymak dondurmak iin yaplm it; kam adr. 2. zeri ulla rtlen adr yerine kul lanlan 16 ubuktan yaplm barnak; kara adr. [DS] alam, [al-a-m] is. Bir metale bir veya daha fazla metal veya ametal element katlarak elde edilen metal niteliindeki yeni metal; halita, alamlama, [al-a-m-la-ma] is. Alamlamak ii. alamlamak, [al-a-m-la-mak] g l . f [- r ] [~l()-yor] Metal ve elementleri kartrarak alam elde et mek. alaka, [? alaka] {az} is. Alay; aka. [DS] alalamak, [ala-la-mak] gsz. f . [-r ] [-l()-y o r] h tiyarlamak. alaman, [ala--man] {az} sf. Kark; melez. [DS] alaur, [ala+ Far. or] {az} is. Bulut sca; boucu hava. [DS] alat1 [ala-t] {az} is. 1. Dnlerde pilavn zerine , konulan s et. 2. Karanfil, zencefil, tarn gibi baharlarn karm. 3. Bulak. [DS] alat2, [? alat] {az} is. Azgn ve tehlikeli kpek. [DS] alat3, [al-ad-u / al-ad- / al-at] {az} sf. vedi; acele. [DS] S alat sam at, {az} 1. o k a c ele. 2. Yarm yam alak. [DS] alat4, [Ar. hil'at] {a z.} is. 1. Elbise. 2. Sarya ya da krmzya boyanm yn iplik. [DS] alat5, [Ar. let] {az} is. Bez dokuma tezgh. [DS] alat6, [Ar. let > lt o^T] (a :l :t) {OsT} is. 1. Bir ii

alatengirek, -i [ala+(t)engerek] {az} is. Ksa boy lu, benekli ve zehirli bir ylan; engerek. [DS] alatlam ak, [al+at-la-mak] g l . f [ - r ] [-l()-y o r] Yeni domu bebekleri albasmasna kar allara atlat mak. alatsam ak, [ala-t-sa-mak] g l . f [ - r ] [-s()-y or] A ce le ettirmek; acele etmeyi istemek, alaturka, [t. alla Turca] (a la tu r k a ) sf. 1. (Giyim kuam, moda, mimari ve yaay iin) Trk usul; Trk tarz. 2. is. ark musikisi. 3. zf. Btnyle doulu. S alaturka mzik, Trk miizii.\\ alatu r ka nal, O rtas d elik tek p a r a nal. | alaturka saat, | Gnein batn da 1 2 .0 0 e a y arlan an sa a t; ez a n y saat. | alaturka takvim, Yl ban 1 M art o la r a k | k a b u l ed en esk i Trk takvimi. | alaturka tuvalet, | T aban d elikli tuvalet ta d eli k e r e k ihtiya g id erilen tuvalet. | alaturka yemek, Trk y em ek le | ri, Trk mutfa. alaturkac, [alaturka-c] sf. Trk sanat mzii daln da beste yapan veya ark syleyen (sanat), alaturkaclk, - [alaturka-c-lk] is. Giyim, kuam, moda, mimari ve yaayta Trk usul olan sevme ve benimseme, alaturkalam a, [alaturka-la--ma] is. Alaturkala mak ii; Trk usul yaamaya balama, alaturkalam ak, [alaturka-la--mak] dnl. f . [-r ] Trk usul yaamaya balamak ve bu yaay tar zna almak. alaturkalk, - [alaturka-lk] is. Yaayta Trk usu ln, Trk tarzn benimseme durumu; doululuk; arkllk. alatya, [Yun. alati] is. zool. Ankara keisinin kah verengi veya siyah tyl bir tr,

yaparken kullanlan aralar; aletler. 2. argo. Erkek cinsel organ. S lt- basariyye, fOsT? G zle ilgi li gzlk, diirbiin, g zl k g ib i o p tik aygtlar.\\ lt- cinsye, {OsT} C in sel organlar.\\ lt- h arp , {OsT} Sava a r a la r .| lt- kata, {OsT} K es ic i a le tle r .| | | lt- naht, {OsT} Oyma, yon tm a ilerin d e kullan alav, [Far. lv / lve {eAT} {OsT} is. lan d lger aletleri.\\ lt- nriye, {OsT} A teli si Alev; ate, lahlar,| lt- rasdye, {OsT} G kyz g zlem | alavan, [alavan] {eT} is. Timsah. [DLT] a ra la r.| lt- tab iye, {OsT} B asm a r a la r .| | | alavant, [t. al avanti] {az} is. 1. Tela. 2. Hiddet. lt- tensliye, {OsT} rem e o rg a n la r .| lt- | [DS] ziyiye, {OsT} fz . A ydnlatm a a ra la r. alavazda, [? alavazda] is. Mahsul hasat edilirken alata1, [? alata] {az} sf. Karik; toplama. [DS] dklen tohumlardan ertesi yl baka bir rn iin alata2, [? alata] {az} is. 1. Uurum. 2. Yksek. [DS] de erkenden kan seyrek bitkiler; alaza; halaza, alata3, [? alata / aluta / alta] {az} is. 1. Srye ka alavere, [t. il dare e levere (a la ca k -v er ece k ) ? / al tlamayacak kadar zayf ya da hasta hayvan. 2. Ne mak + ver-mek > al-a+ver-e] (a la v e re) is. 1. Elden kahet devresindeki itahllk. [DS] ele gei; alveri. 2. Borsa oyunu. 3. Bir gemiden alataras, [ala+ Yun. dalassa] {az} is. 1. Yar nemli bir gemiye veya karlkl iki apartman arasna ge toprak; tavl toprak, 2. Topraa tav verecek kadar rilen ip vastas ile eya veya posta maddeleri ak yaan yamur. [DS] tarmaya yarayan makaral dzenek. 4. Bir eyi el alatav, [ala+tav] {az} is. 1. Topran bitki imlen den ele geirerek aktarma ii. 5. Para ekme ve mesine yetmeyecek kadar az olan nemi. T oprak verme ii. 6. m ec. ok byk karklk, grlt ve alatavl a m a y in e d e ektik. 2. yice pimemi ye amata. 7. Emme basma tulumba. 8. argo. Avu mek. 3. Biraz kzdrlm demir. 4. Biraz scak. iindeki zar deitirme. S alavere dalavere, H er [DS] trl oyun, hile, dzen uygu layarak.| alavere da | alatk, - [ala-uk > alatk] {az} is. 1. adr di lavere evirm ek, K irli ve h ileli i y apm ak. | alave | rei. 2. ingene adr. [DS] re dalavere K rt Mehmet nbete, Sorum luluk

ALA g erek tiren b ir ii eitli oyunlar sonu cu ayn kii zerin e y k a r a k syrlp kurtulmak.\\ alavere tu lumbas, E m m e b a sm a tulumba. alavereci, [alavere-ci] sf. Fiyatlar dkken mal top layarak stok yapp ykselince piyasaya sren tc car; karaborsac; speklatr. alavrt, [ala+vrt (yans.)\ {az} sf. (Toprak iin) yar tavl; alatav. [DS] alav, [Far. alyi] {az} is. 1. Grlt patrt; ama ta. 2. Yaygara. 3. Bouma. 4. Abartma; mbalaa. [DS] alavi, [Ar. ilve > alv lveler, ekler. alavur, [? alavur] {az} sf. Az tavl; yar kuru, yar ya. [DS] alavuz, [yalb (yans.) > yalab-uz > alav-uz / yalavuz] {az} is. Isnacak kadar yaklan ate; alev. [DS] S alavuz etmek, Alevlendirmek; yalaza vermek. alay1, [Yun. allaegon > allayi => T. alay > Far. ly lS^T] (O s T. a :l :y ) is. 1. nsan topluluu; gruh; ce maat. {OsT} (aym). 2. Gsteri grubu. 3. Resm-i ge it; ge treni. 4. as. Orduda ayn ii yapan, aym snftan, ayn silah, ara ve gereleri kullanan, tu gaydan kk, taburdan byk, bamsz numara lar bulunan ihtisas birlii. 5. Dnden sonra, ge linle beraber giden kz tarafna mensup kadn ve kzlar. 6. Gelini almaya giden topluluk. 7. Halay. 8. gen l. Ses tonu, sz ve mimikler dahil her trl vasta ile bir kii veya dnce ile elenme, aa lama veya gln duruma dm e; hiciv; istihza; dalga geme; ironi; espri; komiklik; kmseme; hafife alma; tezyif; yergi. 9. aka; latife. 10. zf. Hep; btn; hepsi; top; tm. S alaya almak, E lenm ek, d a lg a g em ek. | alaya alnmak, B irisi ta | rafn dan elen tiye alnm ak, ken disiyle d a lg a g e ilm ek ,| alaya karm ak, K a la b a l a g irm ek .[] | alay alay, K a la b a lk , bir o k insan. | alay arabas, | im p a ra torlu k d n em in de hkm darlarn resm a r a b a la r ,| alay balam ak, {eAT} E skiden dman | karsn d a s a f h lin d e dizilm ek; sa v a dzenine girm ek]] alay bey, B at T rakya T rklerinde davul zurn a eli in de erkeklerin oynad b ir dizi oyun.\\ alay beyi, I. im p a ra torlu k dn em in de a lb a y (m ira lay) r tbesindeki ja n d a r m a kom utanlarna verilen isim. 2. Tanzim at 'a k a d a r zea m et sa h ip lerin e v eri len unvan. | alay bindalks, K a d ife zerine srm a | ve klaptan ilem eli kaftan. | alay bozan, B irlikte | k ararla trla n iten v azgeen ; oyunbozan. | alay | bozmak, G ru pa k ararlatrlan b ir iten v azg e m ek ; oyu n bozan lk etm ek. | alay ekmek, fo lk . H a | lay ek m ek .| alay disiplin mahkemesi, A skerlerin | disiplin su lar ile ilgili d a v a la r a bakan biri b a kan d i er ikisi ye o lm a k zere kiiden kurulu a s k e r mahkeme.\\ alay dzmek, {eAT} A skeri s a f s a f dizm ek; a la y dzen lem ek.| alay etmek, 1. B iri | (a l :v i:) {OsT} is.

I H D ESR COE M . m
nin d av ran lar veya kiili i ile elen m ek. 2. a k a etm ek. 3. K k g rm ek, h a k ir grmek.\\ alay ge mek, A lay etm ek.| alay gibi gelmek, nanlm as | g gelm ek, a k a zannetm ek. | alay gstermek, | {eAT} T ren y a p m a k ; g steri y apm ak, j alay gn, | {az} fo lk . D nden b ir h a fta so n r a dam adn a r kad alarn n ky m eydan n da e len c e yap tklar gn. [DS]|| alay havas, fo Ik . H a lk a o la r a k oynanan b ir oyun; halay.\\ ly- hmyun, m paratorlu k dnem inde, p a d ia h n s e fe r e g id i veya dnnde sa ra y ile D avu tpaa a ra sn d a dzenlenen tren. | | ly- vl ile, K a la b a lk ve g sterili t ren lerle; g rk em li o la ra k. | alay kanunu, m p arato rlu k d | nem in de y a p la n t ren lerd e vezirlerin, bilgin lerin ve p r o to k o ld e bulunm as g er ek en d i er kiilerin kyafetlerin i ve sra larn tanzim ed en kanun. | alay | k arargh, A lay kom utam , k a r a rg h ileriyle g revli su b a y la r ve d i er p erso n eld e n m eydan a g elen ekip.\\ alay kopmak, Anszn b ir insan k ala b a l b irikm ek,| alay m alay, 1. H ep b irlikte; b e ra b e rc e. | 2. G eliig zel; olduu kadar.\\ alay sanca, H er alayn on u r sem b ol olan z e l bayrak. alay2, [Ar. alye] {az} is. 1. Arka. 2. fo lk . Kna ge cesinde kadnlarn oturduklar ykseke yer. [DS] alayc, [alay-c] sf. 1. Alay etmeyi alkanlk hline getiren. 2. (Sz, ifade, bak vb. iin) alay zellii tayan; mstehzi. 3. is. Gelin getiren erkekler, alayclk, - [alay-c-lk] is. 1. Alay etmeyi alkan lk hline getirme durumu. 2. Alay edenin nitelii, alaye, [Ar. a l > alye ** ^ ] ( a l y e ) {OsT} is. Yk sek yer; ykseklik, alay, [alay- / alay--s-] {az} zf. Hepsi; btn. [DS] S alay pazarlk, Toptan pazarlk. alayif, [Ar. alef > alif is 5U] (al.y ij) {OsT} is. Ulfeler. alayik, -k [Ar. alka1 > alik & 5L& (al:yik, k k a ] ln sylen ir) {OsT} is. lgiler; irtibatlar; alakalar, alayi, [Far. lden (bu lam ak) > alyi j ^ T ] (a :l.yi) {OsT} is. 1. Bulaldk; bulama. 2. gnl. Gsteri, gz kamatrclk; debdebe; atafat; tan tana. S lyi-i dny, {OsT} n san lar ah reti d nm ekten alkoy an dnyann ssleri, e len celeri, ekicilikleri.\\ lyi-i kinat, {OsT} nsan lar a h reti dnm ekten alkoy an dnyann ssleri, e len celeri, ek icilikleri. alayili, [alayi-li] (a. l.yili) sf. Gsterili; ssl. alayl1, [al-ay-l] sf. 1. Gsterili; mutantan; tantanal. 2. Alay ieren; kmseme dolu. 3. zf. Hafife ala rak, kmseyerek; alay ederek. A layl s z leri y znden m terileri kaybetti. S alayl alayl, A lay ed erek , h a fife a la ra k. alayl2, [alay-l] is. Harp okuluna devam etmeden k tadan yetiip gelen subay.

0 R .1 9 5
alayl3, [al-ay-l] {az} is. 1 .fo lk . Dne veya bay rama gidenlerin toplu yry. 2. Gz alc ve geni etekli elbise. 3. sf. (Kadn iin) bilgi. 4. (Y ry iin) alml. [DS] alaylkl, [alay-lk-l] {az} sf. atafatl; gsterili. [DS] alays, [al-ay-s] sf. Alay andrr, alay zannedilen. alaz1, [ala-z j'slT] {az} is. 1. Aalar seyrek veya hi olmayan orman alanlar. 2. Seyrek bitmi ekin, ot vb. 3. Yar karl toprak. 4. Sa bitmeyen ba; kel. 5. Yarm yamalak; stnkr. 6. Souk vurmu meyve ve sebze. 7. Yazn anszdan kan yel; hzl esen yel. [DS] 0 alaz alaz, 1. {az} D a lg a d a lg a ; y o l yol. [DS] 2. {eAT} A la ca bu laca. | alaz alaz ol | mak, {az} D a lg a d a lg a ; y o l y o l olm ak. [D S]|| alaz ataz, {az} B atan sa v m a; a c e le ile y aplan . [DS]|j alaz belez, {az} 1. Yar k arl toprak. 2. y le b y le; bulank. [D S]|| alaz bulaz, {az} 1. S ey rek; y e r y e r ; tek tk. 2. Yar k arl toprak. [DS] alaz2, \eT. al-as > al-az / yalaz [Deny]] is. 1. Alev, ate dili; yalaz. 2. {az} Ucu ateli odunun sallan mas ile oluan kl izgi. [DS] 3. El yz ve vcut ta kan krmz sivilce, ban ve krmz lekeler. 4. Elence; cmb. 0 alaz alaz, P a r la k ; a lev alev. | j alaz alaz olmak, {az} A levlen m i g ib i p a rlam ak . [D S]|| alaz etmek, {az} B ira z a te yakm ak. [DS] alaza, [yalaz-a > alaz-a] is. Aydnlk; avk; yalm, alaza, [Ar. (Sur.) harze] is. Mahsul hasat edilirken dklen tohumlardan ertesi yl baka bir rn iin de erkenden kan seyrek bitkiler; alavazda; kendi gelen; halaza, alazdamak, [alaz-da-mak] gsz. f . [ - r ] [-d ()-y o r] Alevlenmek; yanmak, alazmak, [alaz--mak] {az} gsz. f . [ - r ] (Yamur, kar iin) dinmek; hava almak. [DS] alaztmak, [alaz-t-mak] {az} gsz. f . [- r ] 1. (Y a mur, kar iin) dinmek; hava almak. 2. gl. f. A y dnlatmak; avktmak. [DS] alazlama1 [alaz-la-ma , is. 1. Alazlamak ii; aleve veya scak bir metale tutarak hafife yakma ii; tleme. 2. tp. Vcutta kzartlarla kendini gsteren ylanck hastal. alazlama2, [alaz-la-ma] {az} is. 1. Kt, al rp vb. ile yaklan ate. 2. Birdenbire yanp geiveren kaba alev. 3. Kpek nefesi ile pislendii sanlan kaplan ykayp sonra iinde alevli bir ey yakp ttsleyerek ve etrafmzda dndrerek uygulanan ilem. [DS] alazlamak1, [alaz-la-mak] gl. f . [ r ] [-l()-y o r] 1. Aleve tutarak hafife stten yakmak. 2. (Yara vb. ey iin) tedavi amacyla kzgn demirle dalamak. 3. Yolunmu bir tavuun kalan tylerini yok etmek iin aleve tutmak. 4. Kzartlan bir tavuk veya et zerine kzdrlm tereya dkerek gevretmek. 5. mec. Mihnet altnda olgunlatrmak. 6. Kara baru

ALB

tun kullanld zamanlarda topun veya tfein namlusunu kuntmak iin az otu koyarak boa atelemek. 7. {az} al rp gibi eyleri tututura rak ate yakmak. [DS] 8. Alazlama hastaln teda vi etmek amacyla atee tutmak ya da kzgn demir uygulamak. 9. {az} m ec. Dvmek; can yakmak; korkutmak. [DS] alazlam ak2, [alaz-la-mak] {az} gl. f . [-r ] [-l()y o r ] Ozentisiz ve batan savma i yapmak. [DS] alazlanm a, [alaz-la-n-ma] is. Alazlanmak ii; alevde tlenme. alazlanm ak, [alaz-la-n-mak] edil. f. [- r ] 1. Alevde yanmak. 2. Alevde hafife yanmak, tlmek. 3. dnl. f . {az} (Vcut iin) scaktan kzarmak. [DS] 4. {az} Hafife snmak. [DS] 5. {az} yanmak; kavrulmak. [DS] 6. {az}] Alevlenmek; tutumak. [DS] alazlatm ak, [alaz-la-t-mak] gl. f . [-r] 1. Alevde ha fife yaktrmak. 2. Kzgn bir demir paras ile da lamak. 3. {az} Alazlama hastalm tedavi iin alazlama ilemini uygulatmak. [DS] albag, [al+ba j4JI] {eAT} is. Ferace. alban, [? alban] {eT} is. Hizmetle denen bir tr ver gi. [EUTS] albasm a, [al+bas-ma] is. 1. Albasmak ii. 2. Albast. 3. {az} Somadan gnnelerdeki gurur, kibir ve marklk. [DS] albasm ak, [al+bas-mak] gsz. f . [-a r ] 1. Doumdan soma lousa kadnda ateli bir hastalk belirmek. 2. (Lousa iin) kbus ya da bir sknt basmak, albast, [al+bast] is. 1. Yeni doum yapm kadnla rn mikrop kapmas sonucu yakalandklar ateli hastalk; lousa hummas. 2. {az} ok alama sonunda oluan bir tr baylma hli. [DS] alb atr, [Fr. albtre] is. Vazo ve seramik eya yap mnda kullanlan, iinde al ta bulunan yan ef faf kaymak ta, albatros, [Ar. al-atts (dalg) > Port. alcatraz] is. zool. Frtna kuugillerden, gney yarkrede yaa yan kanat akl metreyi bulan, gagas eri ulu ve kuvvetli, tyleri gri, beyaz ve siyah, balk ve yumuakalar ile beslenen byk bir deniz kuu, (D io m ed ea exulans). albay, [al(ay)+bay] is. as. Trk ordusunda yarbay ile tugeneral arasnda, alay komutanl grevini ye rine getiren bir sembol ve yldzla belirlenen rtbeyi tayan st subay; miralay, albaylk, - [al+bay-lk] is. Albayn grevi ve rtbe si. albeni, [al+ben-i] is. ekici gzellik; alm; cazibe; ekicilik; grk; gsteri; gzellik; hsn; seksapel; sevimlilik; cana yaknlk; irinlik. 0 albeni kv rak , {az} ig z a r; ham arat. [DS] albenili, [al+beni-li] sf. ekici gzellii olan.

ALB
albez, [al+bez] {az} is. 1. Bayraklk kuma; krm zya boyanm kuma. 2. Gkkua. 3. Kaynvali de tarafndan rtnlen krmz rt. [DS] B albez tartm ak, (K ayn valide iin) a lb ez rtnmek. albz, [Ar. iblis] {az} is. eytan. [DS] albino, [Lat. albus (beyaz) > Fr. albinos] sf. tp. Melanin pigmentinin doutan eksiklii sebebiyle de risi, sa veya vcut tyleri beyaz, gzndeki iris tabakas pembe bir renk alm olan; akn; apar; abra; akar. albon, [Yun. aulos > avlon] {az} is. 1. Kaval. 2. m ec. Gebelerde grlen ve ikinlik yapan bir has talk. [DS] alborata, [t. alboro-eto] {OsT} is. dnz. Yelkenli ge milerde direin tepesine konulan ilave direk, albugo, [Lat. albugo] is. tp. 1. Gzn saydam taba kasnda oluan beyaz leke; lkom. 2. Beslenme bozukluu sebebiyle trnaklarda grlen beyazlk, albuhara, [Far. l-buhr] {az} is. Sar erik kuru su. [DS] albm, [Lat. albus (ak) > Fr. albm] is. Eski Rom ada zerine resm ilanlarn yazld al kapl beyaz duvar pano, albura, [t. albura] ( a lbu ra) {az} is. dnz. Yukar kaldr komutu; alabora. [DS] albm, [Lat. albm (liste) > Fr. albm] is. 1. Foto raf, pul vs. koleksiyonu yapmak amacyla zel ola rak hazrlanm kaim dosya. 2. Resim, iir vb. ie ren basl dergi, albmin, [Lat. albumen (yumurta a k) > Fr. albumine] is. Hcrelerin ana birletiricilerinden biri olan beyazms yapkan madde; protein. S alb min usul, m atb. R tu lara ve g ren li ta ram a k o p y a la rn a elv erili b ir o fset lev h a yapm teknii.\\ albmin zamk, K an albm inini am o n y a k ve k i re li su ile k a rtra ra k e ld e ed ilen tutkal. albttminli, [albmin-li] sf. inde albmin bulunan. B albminli su, C va tuzlarnn p a n z eh iri o la r a k kullanlan yum urta a k kartrlm su. albminri, [Fr. albuminurie] is. tp. drarda alb min bulunmas, albmoz, [Fr. albumose] is. biy-kim . Proteinlerin peptik ve pankreatik sindirimi srasnda meydana gelen polipeptit. alcem, [Ar. alcem sf. Uzun boylu; uzun, alc, [Ali-ci] {az} is. Alevi mezhebinden olan. [DS] alck, [el-cik] {az} is. Kuyu krn evirmeye yarayan kol. [DS] alckar, [al-c+kar] {az} is. 1. Alkars. 2. sf. (Ka dn iin) irret; edepsiz. [DS] ala, [Yun. altsa / t. alzo] {az} is. 1. Aln. 2. Ayak kab kalplarnn n tarafna konulan keli mu kavva. [DS] alack, - [al (alt, a a taraf) > al-a-(k)-ck] ( a l a ck ) sf. ok alak; daha alak. alagrm ak, [al-a-r-mak ur] Alalmak; alaklamak,

I M

I l ;3 f S {6

{eAT} gsz. f . [-

alagrak , [al-a-rak 3 y -M '] {eAT} sf. 1, Alak; ba sk. 2. Aa dereceli. 3. Kcek. alagrtm ak, [al-a-r-t-mak [-u r] 1. Alaltmak. 2. Hafifletmek, alak, - [eT. alak / JU J] sf. 1. Yksek olma yan; yerden ykseklii az olan; aada olan. 2. Ba sk, ksa. 3. (B oy iin) ksa. 4 m ec. (Kii iin) ah lak asndan kt saylan; aalk; namert; adi; ahlaksz; baya; daltaban; deni; habis; hain; haya sz; haysiyetsiz; herif; kansz; karaktersiz; lain; muhannet; namussuz; onursuz; rezil; soysuz; sefil; silisiz; erefsiz; tynetsiz; yezit. 5. {eT} ltifat eden; hayrhah; mlteft. [Gabain] 6. {eT} {eAT} Alak g nll; yumuak huylu; uslu; ince; nazik; mtevaz; yava; sakin. [DLT] [EUTS] 7. is. Yksek olmayan yer; aa. 8. is. m ec. Ahlak kt kimse; namert. 9. (Eski gk bilimcilere gre) yeryz. 10. {az} Dere boyu; dz otlak yer; vadi. [DS] B alak asllu, {eAT} Soysuz.| alak basn, K t h a v a artlarn | ifa d e ed en ve b a ro m etre basn c 1015 m ilibarn altn da olan h a v a basn c. | alak frekans, itile | bilir s e s le r dzeyinde bulunan se s frek a n s. | alak | gerilim, P ota n siy el fa r k az o la n elek trik en erjisi. | | alak gnll, Byklk taslam ayan ; kendisini ba k a la rn d a n stn g rm ey en ; kibirlen m eyen ; m tevaz; g sterisiz; iddiasz; kasn tsz; kibirsiz; ken d i h lin d e; y alm a l a k ; yz y erd e. | alak | hll, {eAT} Uyruk.| alak k abartm a, H a fif tm| se k lik le r le y a p lm k ab artm a heykeller. \ alak od, \ {eAT} H a f i f ate. | alak olmak, {eAT} A la k gn l | l olm ak. | alak ses, Z o r iitilecek k a d a r h a fi f s y | lenen s e s ; fs lt.| alaktan almak, fkeli birin e | kar y a ttrc b ir tarzda k a rlk verm ek. | alak | tan grm ek, K ib ir etm em ek; tevazu gsterm ek. | | alak tekne, Su stnde kalan ksm y k sek o lm a y a n deniz a ra c. | alak top srm e, B asketb old | oyuncunun topu y erd en az z p la ta ra k gtrm esi. | | alak uu, Yere y akn y a p la n uu. {eAT} gl. f .

alaka, [alak-a] sf. 1. Biraz alak; pek yksek de il. 2. (a l a k a ) zf. m ec. Onur, cesaret ve saygnlk gibi nsan deerlere aykr; zelil, alaklam ak, [alak-la-mak gl. f i [ - r ] Tahkir etmek, alaklam a, [alak-la--ma] is. 1. Alaklamak ii. 2. Drstl, gvenilirlii yitirme; adileme, alaklam ak, [alak-la--mak] dnl. f i [ -r ] 1. Al ak duruma gelmek; alalmak. 2. m ec. evresinde kiler arasnda saygnln, gvenilirliini yitirtecek nsan deerlere aykr onur krc davranlar ile nefret edilir hle gelmek; adilemek; zelil olmak, alaklk, - [alak-lk jlJT ] is. 1. Az yksek olu; Jl / jjU sJT ] {eAT}

AT} gsz- % ak olma durumu. 2. m ec. nsanlar arasnda nef:t uyandran davranlar. 3. {eAT} Alak gnll de. S alaklk etmek, 1. B irin e kar h o k arla . 1, A a >ijmay a c a k kt d a v ra n lard a bulunm ak; hain lik m ek; k a llelik etm ek. 2. {eT} A la k gnll davn f eAT} gm m ak; tevazu g sterm ek]] alaklk itmek, {eAT} \ak gnlllk gsterm ek. v i ek 0V lanlak [ala-(k)-la-mak] {az} gl. f [-r ] [-l() ,r] Sindirmek; hakaret etmek; yenmek. [DS] >da olan. 2 - , n^ [aia_mac > alal-an] sf. Alalmak iini :. (Kii pan; aa doru inen. alalan titrem , dbl. k; namert, atm da duygu ve d n celere g r e a za la n titabis; hain; \ .araktersz, ( [alal-] is. 1. Alalmak ii ve biimi. 2. d; soysuz ineklik kaybetme; alaklara inme. 3 . nsanda . Junmas gereken drstlk, iyi ahlakllk, iyilik

mak, K rlan b ir kem iin dzgn ve a b u k k ay n a m as iin a l ile kap lan m as.| al kalp, D kiim | hlin d e retilen ey a la r iin n ced en o eyann zerini a l m acunu ile k a p la y a ra k karlm k a lp]] alta, min. T abiatta d o a l o la r a k bulunan kalsiyum hidros lfat; jip s , C a S 0 4 2 H 2 O. al3, [Mo. alu ^ T ] {eAT} {az} is. Ak kemii nin dikine yzlerinden birisi; dz taraf; ktn kar s. [DS] alc, [al-c] is. 1. Alnn karlmas, piirilmesi ve tlmesi gibi al imalat ile uraan kimse. 2. Al ticareti yapan kii. 3. Aly su ile yourup inaatlarda tavan ve duvar sslemesi ileriyle ura an usta. al, [al] {eT} is. Al. [Mhenn] al, [al-] {eT} is. Alc. [Mhenn] allam a, [al-la-ma] is. Allamak ii. allam ak, [al-la-mak] gl. f . [ - 1] 1. Bir eyin ze rine al srerek kaplamak. 2. Bir eyin iine al katarak kartrmak, allanm a, [al-la-n-ma] is. Allanmak ii. allanmak, [al-la-n-mak] edil. f . [-r ] 1. ine al kartrlmak. 2. zerine al srlmek. 3. dnl. f . Al sahibi olmak; al edinmek, allarm , [al-la-r-m] is. ocuklar arasnda oyna nan sraya dizilmi aklar vurarak bir kar uzaa frlatmak suretiyle ak kazanma oyunu, all, [al-l] sf. 1. ine al kartrlm olan; iin de al bulunan. 2. (Organ iin) allanm; alya alnm. 3. Al sahibi olan; als bulunan, alm, [? alm] {az} sf. 1. Sert; sarp. 2. is. eit; tr. [DS] alda, [eT. l (hile) > al-da jJT] {eAT} is. Pusu; hile; tuzak, aldaya dmek, {eAT} A ldanm ak; h iley e kaplm ak. alda, [alda-] {eT} is. lm ruhu; len kiinin ru hunu karlayan, o kiinin daha nceden lm bir yaknnn ruhu, aldagan, [alda-mak > alda-an jiljJT ] {eAT} sf. ok aldatan. aldaguc, [alda-uc j-j^IjJT] {eAT} sf. Aldatc, aldaguclk, [alda-u-c-lk {eAT} is. Aldatclk; hilekrlk, aldagu, [alda-u gi-'JJI] {eAT} sf. Aldatc, aldak, - [eT. l (hile) > alda-k] {az} is. Avutacak, kandracak, gnl alacak sz; aldanca. [DS] S aldak buldak, A ld a tara k ; kan drarak. aldam ak, [eT. l (hile) > al-da-malcjol-iJT] {eT} {eAT} {az} gl. f . [- r ] [-d ()-y o r] Aldatmak; bir kimseyi kandrmak; oyun etmek; yanltmak. [Nevy] [DLT] [DS] S aldam ak sz, {eAT} A ldatc sz. -aldan, [-al-dan / -el-den] {eAT} ek. e. -aldan; aldan beri; -al. ^ ^ tjJT ]

1
n a z ik ,

mte1 yksek deerleri kaybetme hli, m u^^, | aja_j.maj ^ j Alalmak ii; aalara in-

Jc ii. 2. nsanlar arasnda nefret uyandracak kimse, na^y^ar^ iarda buunmaya balama. Z fl alak a1 4 [ala-l-mak] 1. Bulunduu yerden daha V *13* " h ava artB 1 seviyelere inmek. K y la ra doru g id ild ik e 1015 m ilfiarn a la ld n gryoruz. 2. m ec. (Kii iin) k frekans, i p nu> gururunu yitirecek kadar bayalamak; f ekans | tzz^ etmek. 3. (Ses, grlt vb. iin) azalmak; | n elek trik enemak. am ayan ; kert, [alal-t] is. Kk dme; alalma; zillet. m' kib irlen n m , [alal-t-c] sf. Kk dren, aalayan, kasntsz; kt kran. yz yerde. | ma, [alal-t-ma] is. 1. Aa, seviyelere indir| b artm a, H afi boyunu veya yksekliini azaltma. 2. m ec. eykeller.\\ alrunu ve erefini yok etme. S alaltm a tavan, . {eAT} A la k pdann veya yapn n tavan y ksekli in i azalte c e k k a d a r haj iin a s l tavan la a ra sn d a bo lu k k a la c a k elm ak, jkeli j eklenen ikinci b ir tavan; a sm a tavan. hk vermek.\\ nak, [alal-t-mak] gl. f . [-r ] 1. Uan veya k; tevazu gbek te bulunan bir eyi aa seviyelere indir in ksm yksek 2. Boyu uzun veya yksek olan bir nesnenin srm e, Bos^ekliini kesmek veya koparmak suretiyle :p la tarak grtnak. 3. m ec. Onur ve erefini hie sayarak inm uu. r arasnda hoa gitmeyen veya nefret uyandalak; pek ykir duruma sokmak. ur, cesaret ve sac, - [ala(k)-rak] sf. Boyu biraz ksa, az alselil. [al+el-me] is. 1. Yrk ve Trkmen giyi5 kadnlarn ba rts zerine alndan verev M katlanm rtye verilen ad; krep. 2. s. 1. A a ydouda erkeklerin kulland byk krmz tirme; adileme.^ B B * k] d n l f- [ K | aj+evrej js Alelme. ^gvenilirliini y1 (hile) > ^ sf- Hileci; hilekr [M-

nr krc dvrK k- zelil a- yalu] is. 1. Piirilmi al tann tl1 le elde edilen inaat malzemesi. S al ii, Sj is. 1- Az yu v y a p j h f u in a a tla ilgili iler.| alya al n |

ALD
aldanca, [alda-n-a] {az} is. Avutacak, kandracak, gnl alacak ey. [DS] aldancak, - [alda-n-cak] {az} is. -* aldanca. [DS] aldanck, - [alda-n-ck] {az} is. Tuzak olarak ha zrlanm kar ukuru. [DS] aldan, -c [alda-n] sf. 1. Kolay aldanan. 2. {az} (Kii iin) uysal. [DS] aldangan, [alda-n-an jUi-JT] {eAT} sf. abuk alda nan; daima aldanan, aldang, -c [alda-n-g] is. 1. Aldanma arac; oya layc, aldatc ey. 2. Ot veya samanla gizlenmi tuzak ukuru, aldanglk, - [a-da-n-g-lk] {az} is. Aldanma; yanlma. [DS] aldanguc, [alda-n-uc {eAT} is. 1. Aldanma arac; oyalayc, aldatc eyler. 2. {az} Avutacak, kandracak, gnl alacak ey. [DS] aldan, [alda-n-] is. 1. Aldanmak ii ve biimi. 2. Kanma; yanlma, aldanm a, [alda-n-ma] is. Aldanmak ii. aldanm ak, [alda-n-mak] dnl. f . [ -ir ] 1. Hataya dmek; yanlmak. 2. Birinin hilesine veya yalan na kanmak; tuzana dmek; aldatlmak; alet ol mak; avlanmak. 3. Hayal krklna uramak. 4. Oyuna gelmek; bo yere gvenmek; kaplmak; ka zklanmak. 5. Avunmak, oyalanmak. 6. (Bitkiler iin) ilkbahar gelmeden bastran scaklar dolaysy la uyanmak; iek veya yaprak amak. S aldan m yorsam , B ir g r a k lam ay a b a la rk en y a nlm a p a y b ra k m a k iin sylen en g iri sz. aldam ak, [alda--mak j^-iJJT] {eAT} ite, f . [-r ] Karlkl birbirini aldatmak. S aldam ak itmek, B irin i aldatm ak. aldatc, [alda-t-c] sf. Yanltan, kandran, aldatlm a, [alda-t-l-ma] is. Aldatlmak ii. aldatlm ak, [alda-t-l-mak] edil. f . [ -r ] 1. Kendisine oyun yaplmak; kandrlmak. 2. Yanltlmak. 3. Al verite fiyat veya kalite bakamndan zarara u ramak. 4. (Evli eler iin) ei baka biri ile ilikide bulunmak. aldat, [alda-t-] is. Aldatma ii ve durumu, aldatm a, [alda-t-ma] is. Aldatmak ii. aldatm aca, [alda-t-maca] is. Aldatc oyun, hile; tu zak. aldatm ak, [alda-t-mak] gl. f . [-r] 1. Hataya y neltmek. 2. Yalan sylemek. 3. Al verite kt ve ucuz mal, iyi diye pahal satmak; kandrmak. 4. Kar cinsten birini batan karmak; ifal etmek. 5. Evlilikte einden baka birisi ile ilikide bulun mak; ihanet etmek. 6. Avutmak; oyalamak. 7. La des oyununda taraflardan birinin dierine ladese tututuklarn unutturup bir ey vererek oyunu ka zanmak. 8. (Kendi iin) olmayacak bir eye inana rak oyalanmak; teselli bulmak; oyalanmak. 9. (Nef si iin) aln geici olarak yattrmak. aldavu, [alda-u] {eAT} is. Hile,

l M lffS M .
aldayc, [alda-y-c ^ . - J / .LT] {eAT} sf. 1. Al datc. 2. Hilenin cezasn veren. 3. Sznde dur mayan; ahdini bozan; hilekr. 4. is. eytan, alday, [alda-y- jjIjJI] {eAT} is. Aldat. aldehit, -di [Fr. alcool+dhydrogenatum > aldhy de] is. kim. 1. Etil alkoln hidrojeni giderilirken oluan uucu bir sv; etanol, CH 3-CHO. 2. Benzer likleri yznden ayn ad verilen [R -C H =0] grubu organik bileikler (a set aldehit, a setik aldehit, adi aldehit, etanol). ald, [al-d] {eT} is. Alt. [EUTS] aldn, [alt-tm > al-dm [Clauson]] {eT} is. Alt; aa. [ tigsizler]aldrayaz, [al-dr+ayaz] {az} is. 1 . Her taraf ak ve souk yer. 2. rlplak ya da giyimi bozuk kimse. 3. Yldzl, ak gece. [DS] aldrk, - [al-dr-k] {az} sf. mark. [DS] aldrlma, [al-dr-l-ma] is. Aldrlmak ii. aldrlmak, [al-dr-l-mak] edil. f . [-r ] 1. Aldrmak ii yaplmak. 2. Bir yerden baka bir yere aktarl mak. 3. lgilenilmek; nem verilmek, aldr, [al-dr-] is. 1. Aldrmak ii ve biimi. 2. lgi; nem. S aldr etmek, lg ilen m ek ; nem verm ek; d ikk ate alm ak. aldrsz, [al-dr--sz] sf. Umursamaz; kaytsz ka lan. aldrm a, [al-dr-ma] is. Aldrmak ii. aldrm ak, [al-dr-mak JjjJJT] gl. f [-r ] 1. Birisine almak iini yaptrmak. 2. Birini veya bir eyi bir yerden baka bir yere getirtmek. 3. Vcuttaki her hangi bir yaral veya hastalkl organ veya ksm cerrah mdahale ile kartmak. 4. Bir tandn veya yaknm yanna getirtmek. 5. Nfuz ve yetki sini kullanarak birini bir ie veya yere kabul ettir mek. 6. Sevdii veya nem verdii birini bakasna kaptrmak; elindekini baka birisine kaptrmak. 7. (Bir nesne iin) bir kap veya yere sdrmak. 8. nem vermek; deer vermek; ilgilenmek; stnde durmak. A dam aldrm a, g e g it diyem em , a ld r rm. M. Akif. 9. (Gnl iin) k olmak; tutul mak. 10. (Meyil iin) gnln kaptrmak; k ol mak. 11. (Nefes iin) rahat brakmak; dinlendir mek. 12. Avc kua, av yakalatmak. 13. (ocuk iin) krtaj yaptrmak. 14. gsz. f . ark sylemeye balamak. 15. {az} Kendi kendine ark, trk sylemek; bir trk tutturmak. [DS] aldrm am a, [aldr-ma-ma] is. Aldrmamak ii. aldrm am ak, [aldr-ma-mak] gsz. [-z ] 1. Deer ve nem vermemek. 2. Oral olmamak; tnmamak. 3. Dikkat etmemek; stne dmemek. 4. gl. f . A l drmak iini yapmamak; almak iini yaptrmamak. fi1 aldrm a! "D eer v erm e; nem v erm e; dem ez. an lam n da kullanlan teselli sz. aldrm az, [aldr-maz] sf. 1. Vurdum duymaz; kayg-

r u

f f i l f t

SO EbU H .
ALE

sz; tasasz. 2. Ola, yan. --------------------------------aldrmazc, [al-dr-maznlan ciddiye almagrlnden yana olan k. aldrmazlk, - [al-dr-mazVldrmazlk zgisizlik, vurdumduymazlk; ;nizm kart, sizlik veya bilinli bir tutum ytytszlk; illar, olaylar, retiler karsnda', f e l lgikaydiye. S aldrmazlktan geln\durum-

ale r-re si vel-ayn, {OsT} Tam am ; etm ek zere. | | ale r-rtts, {OsT} B a sa y sn ca m a l b a stne!\\ a v i ( {OsT} ve insandan aln an vergi.\\ ale s-sabh, alessabah.|| ales-seher, {OsT} S a b a h erken d en ; {OsT} gn m ad an ; s e h e r vaktinde.\\ ales-seviye,

E it o la r a k ; h ep si ayn d e r e c e ve d e e r d e o lm a k zere.| alet-ta cl, {OsT} A c e le e d e r e k .| alet-taf| | sl, {OsT} Ayrntl ve g en i o la r a k ; tafsilatl o la r a k alet-tahkk, {OsT} phesiz; k esin olarak.\\ aldrtm a, [al-dr-t-ma] is. Aldrtmak ii. n a ~ ale t-tahm n, {OsT} Y aklak o la r a k ; tahminen.\\ aldrtm ak, [al-dr-t-mak] gl. f . [-r ] Birine alet-tahss, {OsT} zellikle; bilhassa.\\ alet-tak iini yaptrmak, rb, {OsT} Y aklak o la r a k ; a a yukar.\\ aletaldil, [eT. l (hile)+ dil] {az} is. Kurnazlk; hile. temadi, {u s / > r,r.7pnu bir biim ted rc, {OsT} Y ava y a v a ; d e r e c e derece.\\ ale taldosteron, [Fr. aldostrone] is. biy.-kim . Bbre^fl^; srekli.\\ alet-tertb , {OsT} u u alet-tetem di, {OsT} A rkas kesilm eksizin ; a ralksz o la sodyumun tutulmas, potasyumun atlmasn sala,, ku ral ve tekn iklere uygun biim i e " ' - - tn r D z, yan bbrek st bezi kabuunun salglad hor- \ {OsT} E it o la r a k ; eitlikle.\\ ale t- eva , mon. neden ; birb iri arkasn a. aldun, [altun] {eT} is. Altn. [EUTS] 31 alle] is. Aalkl yol. hfelle / lek <J] (a :le ) {OsT} is. bot. Eskiden aktarm ak, [al-dur-mak JjjjjJT ] {eAT} gl. f . [-u r ] 1. m ek, nem verm ediini sezdirm ek, Va ? la_ m ak. ttm eKaptrmak; aldrmak. 2. dnl. f . {az} Kendini beenmek; kibirlenmek. [DS] alduruk, -u [al-dur-uk] {az} sf. Kendini beenmi; kibirli. [DS] alduzmak, [al-duz-mak] {eT} gl. f . [-u r] Maln elinden aldrmak; soyulmak. [DLT] ale-, [Ar. ala (zere) {OsT} zf. Arapa kelimeler den beraberlik ya da stnlk anlatm katmakta kullanlan n ek. a le la c e le , a le la d e. 0 aled-derect, {OsT} D er e c e le r in e g r e ; sra sy la .| ale d| devm, {OsT} D evam l o la r a k ; boyun a.| alel-am | y, {OsT} K rc es in e; dnm eksizin,| alel-ekser, | {OsT} o k a s; ek seriy etle.| alel-fevr, {OsT} D er | h l; hem en .| alel-gafle, {OsT} B ek len m ed ik b ir e | k ild e; anszn; birdenbire.\\ alel-hdise, {OsT} B aka b ir o la y a katlan f a k a t o o la y zerin de etkisi olm ayan ; ep ifen om en ; g lg e olay. | alel-hesb, | {OsT} H e s a b a sa y a rak . | alel-husfls, {OsT} zellik | le; b ilh a ssa .| alel-my, {OsT} K r kr n e.| | | alel-tlk, {OsT} 1. G en ellikle; um umiyetle. 2. R astg ele.| alel-icm l, {OsT} K s a c a ; zet o la r a k .| | | alel-ihtisar, {OsT} K sa lta ra k ; zetley erek ,| alel| infird, {OsT} Ayr ay r o la r a k ; b ir e r b ire r .| alel| isticl, {OsT} v ed i o la r a k ; a c e le ile.| alel-istim| rr, {OsT} A ralksz; s rekli o la r a k .| alel-itirk, | {OsT} O rtak o la r a k ; itirak e d e r e k .| alel-ittifk, | {OsT} A n la a ra k; zerin de b irlik s a la y a ra k .| | alel-ittisl, {OsT} A rd kesilm eksizin ; devam ed e rek.| alel-kide, {OsT} K u ra la uygun biim d e; | k aid esin ce.| alel-kys, {OsT} K a rlatrm a y o | luyla; k y a slay a ra k ^ alel-kifye, {OsT} Yeterli m iktarda; y e te c e k kadar.\\ alel-umfim, {OsT} 1. G en ellikle; g e n e l o la ra k . 2. T am am ; btnyle.\\ aler-ram , {OsT} K asten k k d rerek h a k a ret ila yapmnda kullanlan ve Hint smJ atam Li\en jjjj. soanl bitki, (N ardostahys aie3, [Ar. mura kar (a : e) {OsT} is 1. Gne ve yagkirlik. 'i yer;; smak. 2. Yoksulluk; faalebat, [OsT. a. Yemi kapklar!-!*-] (a leb a :t) {OsT} is. bot. alebe, [OsT. alebe ^ar; kapsller, kapsl. Tl is- bot. Yemi kap, {OsT} is. bot. Yemi En teklifsiz; ok , alebi, [OsT. alebi L 4 t ] (l 5 kap ile ilgili. cana yakn. alef1, [Ar. lef t-iT] (a ;lej) {Os alef2, [Ar. alef UA*] {OsT} is. Ha,

kullanlan ot, saman, yulaf. 0 acalet^6 a, , 11. y em i; klcn ld rd} alef olmaK*^r Yem olm ak. 2. ldrlmek. v grevlerine belli bir sre iin verilen cret. [Dk alefi, [Yun. alif] {az} is. Deri cilalamakta k u k ^ lan mermer tozu. [DS] alegori, [Yun. allegorein (resim ler a ra cl ile k o num a) > Fr. allgorie] is. 1. Bir fikrin resim veya canl varlklar yoluyla anlatlmas. 2. Bu ekilde meydana getirilmi edeb eser, alegorici, [alegori-ci] is. Bir metni, bir yazar alegori yntemi ile yorumlayan kii, alegorik, -i [Fr. allgorique] sf. Alegoriye dayanan, alegori ile ilgili. K utadgu B ilig adalet, saad et, a k l ve k an a a t kavram larn n hkm dar, vezir, ve zirin olu ve a bit g ib i a h sla r la can lan drld a le g o r ik b ir eserdir. alefe, [Ar. alfe] {az} is. imam, oban gibi

ALE

H
I] (a :lek ) {OsT} is. bot.

l i f t SZLK, oc

alek1, [Far. aie / alek J l /

Eskiden hekimlikte ila yapmnda kullanlan ve Hint smbl de denilen bir soanl bitki, (Nardostahys jata m a n si). alek2, [Ar. alak (yapm ak) j U ] {OsT} is. -* aleka. aleka, [Ar. alak (yapm ak) -uU] {OsT} is. 1. Kan phts. 2. Balk; yapkan amur. 3. Slk, aleki, [Ar. alak > alak <_jl*] (aleki:, k k aim s y le nir) {OsT} sf. 1. Yapkan. 2. Pht hline gelmi. 3. Slklerle ilgili. 4. Slk cinsinden olan. alekiye, [Ar. alakye > alakiyye !&] {OsT} is. zool. Slkgiller. aleksandren, [Fr. alexandrin] is. ed. Fransz iirinde kullanlan on iki hecelik dize, aleksi, [Fr. alexie] is. tp. Hastann grmesinde bir kusur olmamasna ramen okuma yetisini kaybet mesi; okuma yitimi; okuma krl, alel, [Fr. allle] is. ve sf. biy. Bir kromozom ifti zerinde ayn nokta zerine yerlemi genlerden her biri. alelacayip, -bi [Ar. ale'l-'acib (a lela ca :y ip ) {OsT} sf. ok acayip; ok yadrgatc; ok garip. alelacele, [Ar. alel-acele acele, arabuk, ivedilikle, alelade, [Ar. alel-de (a le l :d e ) {OsT} sf. Sradan, her zaman rastlanr nitelikte; baya, aleladelik, -i [alelde-lik] (a 'le l :d e lik ) is. Baya lk, sradan olu, alelittifak, [Ar. 'alel-ittifak JU V ! {OsT} zf. Birleerek; az birlii ederek, alelumum, [Ar. alel-'umm alelusul, -l [Ar. alel-usl ^^U] (alelu (alelusu:!) m u:m ) {OsT} zf. Genellikle; umumiyetle, {OsT} zf. 1. Kurallarna uygun olarak; usulnce. 2. Adet yerini bulsun diye; stnkr; geliigzel, a lem, [Ar. ilm (bilm ek) > alem | p {Os T} s f 1. *A I] Daha ok bilen; en ok bilen. 2. is. Bilgin. S a leml-ulem , B ilgin lerin en bilgini. lem, [Ar. lem U-] (a:lem ) {OsT} is. 1. Yeryznde ve gkyznde var olan yaratlmlarn hepsi; ev ren; kinat. 2. Gne ve gezegenlerin meydana ge tirdii topluluk; gne sistemi. 3. Dnya; yeryz; cihan. 4. Btn insanlar. 5. evre; toplum. 6. Ken di iinde bir btn oluturduu tespit veya tahmin edilen varlklar veya soyut kavramlar topluluu. H ayvan lar lem i. R uhlar le m i. 7. m ec. Elen ce. 8. m ec. Kendine zel bir yaay ve dnce biimi olan. Alem adam dr, v es sela m . 9. mec. (alelittifa:k) ^Ip] {OsT} zf. ok

Durum; vaziyet. K ey ifler n e le m d e ? 10. Gerek; lzum; anlam. S lem -r {OsT} D nyay s sle y en .| lem-efrz, {OsT} Btn dnyaya k s a a n ; | lem i aydn latan ,jj lem -gr, {OsT} 1. D nyay tu tan; btn dnyaya yaylan . 2. D nyay alan. | | lem-i b {OsT} k i m eclisi; ikili e le n c e.| lem-i | hiret, {OsT} teki dnya; ahret. | lem-i ansr, | {OsT} U nsurlar lem i (esk ilere g r e varln drt tem el e s i olan su, hava, to p ra k v e ateten ib a ret olan m ad d e dnyas).\\ lem-i asgr, {OsT} K k dnya (insan).|| lem-i azam et, {OsT} E n y k sek gkyz ta b a k a s.| lem-i btn, {OsT} le m .j | | lem-i beka, {OsT} E b e d lem , ahret. | lem-i be | rin, {OsT} En y k sek lem .| lem-i berzh, {OsT} | R uhlarn b ed en k alb n a g irm ed en n ce bulunduk lar m an ev lem ile m ad d lem a ra sn d a k i yer.\\ lem-i bern {OsT} En y k sek lem . | lem-i ee| berrflt (melekt), {OsT} 1. A r- ln n en alt fa k a t gkyznn en st tabakas. 2. A llah 'in btn var lk lar zerin deki kudreti. | lem-i dier, {OsT} | A hret, b r dnya.\\ lem-i ecsam , {OsT} C isim ler lem i.| lem-i eflk, {OsT} F e le k ler , g k le r lemi.\\ | lem-i ekber (kebr, kbr), {OsT} En byk dn ya, kin at.| lem-i em r, {OsT} H ib ir a rta ba l | olm ayan dn ya.| lem-i ervah, {OsT} R u h lar le | m i.| lem-i esbb, {OsT} S e b e p le r lem i, dnya.| | | lem-i fak r fen, {OsT} Yoksulluk ve y o k lu k le mi, yeryz. | lem-i fni, {OsT} Sonlu dnya; bu | dnya.| lem-i fen, {OsT} G eic i lem , dnya, | y a la n dnya.| lem-i gayb, {OsT} G rlm eyen, | gizli dnya.| lem-i hb, {OsT} Uyku lem i.J lem| | i halk, {OsT} Btn dom ular, y a ra tlm la r le mi. | lem-i his, {OsT} D uyu larla an lalan lem ; | m ad d e lem i. | lem-i imkn, {OsT} H er eyin | mmkn olduu lem . | lem-i istirak, {OsT} | dnya; kiinin kendinden g e ip d a ld dnce lemi.\\ lem-i kevn, {OsT} Varlk lem i. | lem-i | kevn fesd, {OsT} Var o lm a ve bozulup dalm a dnyas.| lem-i kitmn, {OsT} Sakl, gizli dnya.| | | lem-i kuds, {OsT} K u tsal lem , A llah'n kat.\\ lem-i lhut, {OsT} M anevi lem , A lla h n kat.| | lem-i m a n, {OsT} G rlm eyen lem , rya.| | lem-i melekt {OsT} A llah in m utlak egem en o l duu lem .| lem-i menm, {OsT} G rlm eyen | lem , rya.\\ lem-i misl, {OsT} Ruhun lah lem den cisim ler lem in e inerken g eti i varlklarn h a y a lleri ile dolu le m ] | lemin azna sakz ol mak, H erkesin konutuu, dedikodu sun u yapt b ir kim se durum una g elm ek .| lemin az torba | deil ki bzesin. n san larn d ed ikod u yapm alarn , o lu r olm a z ey le ri sy lem elerin i engellem enin mmkn olm ad n an latm ak iin s y len ir.| lem| i nakayis, {OsT} E ksik lik ler lem i.| lem-i nr, | {OsT} A te dnyas.\\ lem-i nast, {OsT} nsan lk le m i.| (kendi) leminde olmak, B a k a la r ile ili | kiyi k e s e r e k ken d i i dnyas ile h esa p la m a duru-

r a m et m .

201

ALE
em2, [Ar.alem > alem ^ l * ] (a d em i:) {OsT} sf. (nsan iin) dnyaya ait; dnya ile ilgili; dnyevi, alemida, [Yun. alemida] {az} {OsT} is. plik ilele rini zg kalemlerine sarmaya yarayan ara; k rk. [DS] lemin, [A r.lem > lemin a\J.^] (a:lem i:n ) {OsT} is. Alemler; dnyalar, alemit, -di [Yun. anemidi] {az} is. plik ilelerini zg kalemlerine sarmaya yarayan aygt; dolap. [DS] lemiyan, [Ar. lem > lemiyn OLIU] (a d em i:y a :n ) {OsT} is. Dnyaya ait olanlar; insanlar, lemiyane, [Ar. lemi + Far. ne ^LU] (a d em i.y a :ne) {OsT} zf. 1. nsana yakr biimde; insanca; insan gibi. 2. Akllca; kurnazca, alemiyet, [Ar. alem > alemiyyet c~-U] {OsT} is. dbl. Bir szcn zel isim olma durumu, lemli, [lem-li J U] (a d em li) {OsT} is. Halnn bir tarafnda bulunan mihraba benzer ss elerinin tm. lem m edar, [Ar. lem + Far. medr jl-u ^U] (a :lem m ed a:r) {OsT} is. Alemin merkezi, lemnma, [Ar. lem + Far. nm ti ^U] (adem n iim a:) {OsT} sf. 1. Dnyay gsteren. 2. Byk s kenderin skenderiyede yaptrd deniz fenerinin tepesine koyduu btn dnyay gsteren ayna, lempenah, [Ar. lem + Far. penh oto 1U] (a :lem p en a:h ) {OsT} sf. (Padiah iin) lemin sna olan. lemmul, -l [Ar. lem-ml ^U] (a :lem m u.l) {OsT} sf. Dnya lsnde; dnyay kap sam; dnyay iine alan, lemtab, [Ar. lem + Far. -tb >_jIj J.U] (a :lem ta :b ) {OsT} sf. Dnyay stan; dnyay aydnlatan, lemun, [Ar. lemn 0>U] (a:lem u :n ) {OsT} is. Dnyalar; lemler, alen, [Ar. alen {OsT} is. Ak ve meydanda ol ma; aikr olu, alenik, -i [eT. ala-cuk] {az} is. ardak; adr. [DS] alenen, [Ar. alenen tiu] (a'lenen ) {OsT} zf. 1. Her kesin gz nnde; aka; meydanda. 2. Grlebi lir, ak olarak; gizlemeden saklamadan, alengirli, [Ar. lem + Far. -gir (tutan) + T. -li > alengir-li ?] sf. argo. Gsterili, fiyakal, dalavereli, aleni, [Ar. alen > alen l5ji] (alen i:) {OsT} sf. 1. Herkesin gz nnde; ak; herkesin iinde. 2, zf. Herkesin grp bildii ekilde; aka; ak olarak. S aleni celse, H alk a a k o la r a k y a p la n oturum ;

murda bulunmak.]] lem-i siyset, {OsT} P olitika dnyas.]] lem-i sr, {OsT} Grnen, a h it olunan z a h ir lem.]] lem-i sabvet, {OsT} ocu klu k dn yas.]] lem-i sfl, {OsT} B ay a lem , dnya.]] lem-i ahadet, {OsT} tasvf. Yaratln drdnc basam a. | lem-i ems {OsT} Giine ve g ez eg en | ler.]] lem-i ulvi, {OsT} 1. Yksek lem , gkyz. 2. R uhlar lemi]] (... in) lemi v ar m? Uygun d m yor; y a k k almyor.]] lem-nm {OsT} - * lemnma.|| lem-penh, {OsT} -* lempenah.|| lem-pesend {OsT) H erkesin b e en d i i,| lem -pir, | {OsT} D nyay ssleyen.]] lem-sz, {OsT} Dnyay y a k a n .| lem-ml, {OsT} - * lemmul.|| lem| tb, {OsT} - * lemtab.|| lem yapm ak, ikili, sazl szl e len c e dzenlem ek. alem1, [Ar. alem (yark, snr) jvU] {OsT} is. 1. Bir dncenin, yce ve stn bir gcn, bir toplulu un sembol; alamet; iaret; sembol; timsal. 2. Bayrak; sancak. 3. Kubbelerin, minare klahlarnn veya bayrak direklerinin tepesine konulan maden ay ve yldz. 4. Snr iaretleri; snr talar. 5. Sark iin dokunan bir kuman iindeki altn teller. 6. mec. Sfat; unvan. 7. nder; lider; temsilci. S alem-efrahte, {OsT} B ay ra k ald rm ; bay ra ykseltmi.]] alem -efrz, {OsT} B ay ra kaldran , bayra ykselten]] alem-i hm yun, {OsT} S alta nat san ca ]] alem-i Neb, {OsT} m p arato rlu k d nem inde g a z a la r d a a la n Hz. M u ham m edin bay ra]] alem olmak, B ir fik r e , b ir toplu lu a lid er olm ak. alem2, [Ar. alem (Up] {OsT} is. zel isim, f? aleml-cins, {OsT} zel isim den retilen cins ismi. lemane, [Ar. lem + Far. -ne 4 iliU] (a :lem a :n e) {OsT} sf. Dnya ile ilgili; dnyevi, alemci, [alem-ci] is. Cami kubbelerine, minarelere alem yapan veya takan kimse, alemdar, [Ar. alem + Far. -dar jl-ul*] (a lem d a :r) {OsT} is. 1. Bayrak tayan. 2. m ec. Bir ite nder olan. 3. Yenieri ocann eitli bayraklarn ta yanlardan biri. 0 alem dr- hssa, {OsT} Saltan at san caklarn tayan g sterili kii.]] alem dr- re sul, {OsT} Hz. M u ham m edin sa n ca n tayan. alemdari, [Ar. alem + Far. -dr ^jIJuJlp] (alem d a :ri:) {OsT} is. Bayraktarlk; sancaktarlk. alenderan, [Ar. alem + Far. -dr-n (alem d a :ra :n ) {OsT} is. 1. Bayrak tayanlar; sancak tarlar. 2. m ec. nderler; ileri gelenler, aleme, [Yun. anemi] {az} is. plik ilelerini zgye sarmaya yarayan ark; dolap. [DS] lemeyn, [Ar. lem-eyn Dnya ve ahret; iki lem. alen1 [Ar. alem ( z el isim) > alem , {OsTI sf. dbl. zel isimle ilgili. (alem i:) (adem eyn ) {OsT} is.

ALE

I M I M i SZLK.
ite birisin e y a rd m c olm ak. | alet verici, A m eliyat | sra sn d a g er ek en a r a la r o p e r a t r e veren a sep tik giyinm i ve eldiven takm o la n y a rd m c elem an. aletilik, [alet-i-lik] (a :letilik ) is. fe l. Dnce ve teorileri eylem iin gerekli gren felsef sistem, aletli, [alet-li] (a d etli) sf. Bir alet yardm ile yaplan. S aletli jim nastik, A tlam a beygiri, kulplu beygir, halka, d en g e a leti g ib i a le tle rle y a p la n jim n a stik hareketleri. aletlik, [alet-lik] (a d etlik ) sf. ( iin) alet kullanmay gerektiren. alev, [eT. yal-mak (yanm ak) > yal-av > alav > alev] is. 1. Yanmakta olan cisimlerden kan, dil eklin de kzl turuncu renkli, akkor hlindeki yanc gaz ktlesi. 2. Ate, scaklk, kvlcm. 3. Mzrak veya gnder ularna taklan krmz flama; tu. 4. gnl. iekleri alev renginde ve alev grnmnde olan bir tropikal kereste aac (Sterculia) ve bir ss i ei, (P hlox). 5. m ec. Ak atei; sevda. S alev al mak, 1. Tutumak, y a n m ay a balam ak. 2. P a r la m ak ; ldam ak. 3. m ec. H ey ecan d an telalanm ak. 4. m ec. fkelenmek.]] alev alev yanm ak, A teler a le v le r iin d e yanmak.\\ alev borulu kazan, B oru larnda. y a n m a g azlarn n dolat kazan tipi. | | alev dnl kazan, Yanm a rnlerinin o c a a g elm ed en n ce b ir boru dem etinden getikten so n ra a r k a p la n d a k i frn d a n kp n y ze g eld i i k a zan]] alev-gr, {OsT} 1. A levlenm i, tutumu. 2. iddetlenm i, hiddetlen m i.| alev-gn, {OsT} A lev | ren g in d e.| alev-hz, {OsT} 1. A levlenen, p arlayan . | 2. m ec. Kzgn, hiddetli.]] alev kesilmek, o k sin ir lenmek.]] alev-ke, {OsT} A levden k o p a n ; alevden sray a n ; kvlcm.]] alev makinesi, D m an zeri ne y a n a r h ld e g a z y a d a sv psk rten sila h .]] alev-nk, {OsT} Alevli, ateli. | alev-rz, {OsT} A lev | saan.]] alev saa sard, T ehlike o k ilerledi, n len em ez h le geldi. alevcik, [alev-cik] is. Kk alev. Alevi, [Ar. ali > alev SjJ^] (a lev i:) {OsT} is. ve sf. 1. Drdnc halife Hz. A linin soyundan gelen. 2. Hz. A liyi dier halifelerden daha ok seven, daha stn tutan; Hz. Ali taraftar. Alevilik, -i [Alev-lik] (a lev id ik ) is. Hz. A liyi dier halifelerden daha stn tutan ve sevenlerin gr ve mezhebi. alevlendirme, [alev-le-n-dir-me] is. 1. Alevlendir mek ii. 2. in iin yanan bir eyin alevi grnr ekilde yanmasn salama, alevlendirmek, [alev-le-n-dir-mek] gl. f . [-ir ] 1. Tututurmak. 2. m ec. Unutulmu bir konuyu tekrar gndeme getirip ortal kztrmak. 3. Bir tart may iddetlendirmek. 4. m ec. ok fkelendirmek, sinirlendirmek, alevlenirlik, -i [alev-le-n-ir-lik] is. Alev alarak yanabilme zellii.

a k c els e.| aleni mzayede, H erkesin k a tla b ile | ce i e k ild e yaplar artrm al sat; a k artrm a. alenileme, [aleni-le--me] (a len id em e) is. Aleni durumuna gelme, alenilemek, [alen-le--mek] (a le n ile m e k ) dnl. f . [-ir ] (zerinde gizlilii bulunan bir ey iin) ak lanmak suretiyle herkes tarafndan bilinir hle gel mek; aklk kazanmak, aleniyet, [Ar. alen > aleniyyet {OsT} is. 1. Bir eyin hi gizlenmeden, ortalkta, herkesin gz nnde yaplyor olmas; aklk. 2. huk. Bir i ve ya ilemin yaplrken gizli tutulmamas hli; ak lk. aleniyye, [Ar. alen > aleniyye <ud&] {OsT} is. Ak; herkesin gz nnde, alerjen, [Fr. allergene] is. Alerjiye neden olan mad de. alerji, [Yun. allos (baka) + ergon (tepki) > Fr. allergie] is. 1. Bir etken maddeye kar organizmann gstermi olduu ok ar tepki. 2. m ec. Bir kim seye veya fikre kar olumsuz ynde duyulan ar duyarllk; kar tepki, alerjik, -i [Fr. alergique] sf. 1. Alerjiyle ilgili olan, alerjiden kaynaklanan. 2. Bir etken maddeye kar duyarll olan. 3. mec. (Kii veya dnce iin) ar duyarllk sebebi olan, alerresi, [Ar. aler-res nl. Ba stne! alesta, [t. alesta] ( a lesta) nl. dnz. 1. Hazrol! komutu. 2. Buyurun, hazrm! 3. sf. Hazrlanm, hazr durumda. 0 alesta beklemek, H azr o la r a k b ek lem ek .| alesta durm ak, E m ir a lm a k iin tetikte | h a z r beklemek.\\ Alesta fero! D em ir atm aya h a z r o l! komutu.\\ alesta tutm ak, H em en ku llan la b ile c e k e k ild e h a zr bulundurm ak. alestezi, [Fr. allesthesie] is. tp. Dokunma duyumu nun, dokunulan yerin tam simetriinden alglanma s biiminde grlen bozukluk, alet, [Ar. let cJT] (a d et) {OsT} is. 1. Bir ite kulla nlmak zere yaplm nesne; ara. 2. Bir. sanat uygulama alanna koymaya yarayan zel cihaz; aygt. 3. m ec. Arac; yardmc; vasta. 4. Oyuncak. 5. Organ. 6. huk. Kendiliinden herhangi bir etkisi olmayan ancak iin sonucunu oluturmakta kullan lan ara. S alet antas, Teknik b ir ii y a p m a k iin g e r e k li o la n e l aletlerin in konulduu a n ta ; takm a n ta s.| alet edevat, eitli ve d e iik a r a la r .| | | alet etmek, M eru olm ayan bir ite y a rd m c e le m an o la r a k kullanmak.\\ let-i meclis, {OsT} Z iyafet k a p k a c a .| let-i m usavvt, {OsT} fz. Mikrofon.\\ | let-i rcliyet, {OsT} E rk ek lik o rg a n .| let-i | rb, {OsT} k i kadehi.\\ let-i tecfif, {OsT} K u rutm a m akin esi.| let-i tenasl, {OsT} Cinsiyet o r | g a n .,| alet olmak, B ile r e k veya bilm ey erek kt bir | (a lerre-si:) {OsT}

IH T I 1 M .2 0 3

ALG smdan liflerinden ip, hasr ve kt yaplan uzun mrl bir bitki, (stipa ten acissim a).

alevlenme, [alev-le-n-me] is. Alev alma, tutuma du rumu ve eylemi, alevlenmek, [alev-le-n-mek] dnl. f . [-ir ] 1. Alev kararak yanmaya balamak. 2. m ec. Birden pat lamak; iddetlenmek. 3. m ec. ok kzmak; fke lenmek.

alfa2, [Yun. alpha] is. Yunan alfabesinin ilk harfi. S1 alfa nlar, R a d y o a k tif elem en tlerin y ayd +2 ykl iki p ro to n ve iki ntron p a r a c n d a n m ey d a n a g elm i (helyum ek ird e i) n dem eti. alevli, [alev-li] sf. 1. Alev saar bir hlde yanan. 2. alfabe, [Yun. alpha + beta > alphabe] is. 1. Bir dildeki seslere dayal ifadeleri yazya geirmek iin mec. iddetli; sert; hararetli. S alevli frn, in d e kullanlan ekillerin btn. 2. Bu iaretlerin kabul ilen ecek m addenin doru dan a le v le karlat gren sralanm ekli. 3. ocuklara okuma ve tipteki frn . yazmay retmek iin hazrlanm kk kitap. 4. aley, [Ar. ala > aley l s - ] {OsT'} e. zere; stne (za J gnl. Temel bilgilerin zeti, fi1 alfabe d, dbl. B ir m irle birlikte kullanlr). d ild e kullanlan harflerin dn da bir e k il ile g s aleyh, [Ar. ala (zerine) + hi (ona) > aleyh terilen ses. | alfabe sras, H arflerin a lfa b e d e b e lir j tilen y er in e g r e dizili. {OsT} is. Kar; zt; kart; aykr, fi1 aleyh-dr, -* aleyhtar.|| aleyhe dnmek, E v v elce b e en d i i b ir alfabetik, -i [Fr. alphabtique] sf. Alfabede belirti kiiye veya dn ceye so n rad a n kar l<mak.\\ len sraya uygun olarak, fi1 alfabetik katalog, B a aleyhe kalkm ak, syan etm ek; k a r g elm ek .j | lklar a lfa b e sra sn a g r e d iz e rek m eydan a g e ti aleyhil-lane, eytandan s z ed ilirken sylen en rilm i katalog. | alfabetik olarak, A lfa b e sra sn a | lanet onun zerin e o ls u n an lam n da kt d u a .| j g re. | alfabetik yaz, Tek tek s e s birim lerini yaz | aleyhinde bulunmak, B irin i a rk ad a n ekitirm ek, ia retleriy le k aydeden yaz. dedikodu yapmak.\\ aleyhinde olmak, B ir ie veya alfaterapi, [Fr. alphatrapie] is. tp. Alfa nlarnn bir a d a m a k ar olm ak, itiraz etmek.\\ aleyhine tedavide kullanlma teknii, dnmek, E v v elce be en d i i b ir kiiy e veya dn alfel, [al (dzen) + fel (hile, sihir) [TETZE]] is. 1. ceye so n rad a n kar km ak.| aleyhis-selt ve | Hile. 2. Ktlk, sellem, {OsT} Hz. M u h a m m ed den s z edildi in de alfenit, -di [Halfen (Fr. kim yac) > Fr. alfnide] is. Allah in s a l t ve sel m onun zerin e o lsu n . e k Parlak metal rengi dolaysyla sofra takm imalin lindeki d u a .| aleyhis-selm, {OsT} P ey g a m b erler | de kullanlan yzde yirmi orannda gm katlm iin kullanlan S elm onun zerin e olsun. duas. bakr, nikel ve inko alam, aleyha, [Ar. aleyh Lj-lp] (a ley h a:) {OsT} nl. ... o- alfons, [Fr. Alphonse (er k e k ad)] is. argo. Muhabbet tellal; fahie dostu; pezevenk, nun zerine olsun! alg, [Fr. algue] is. bot. Denizlerde ve tatl sularda aleyhi, [Ar. aleyhi 4Jlp] {OsT} nl. ... onun zerine! yaayan kloroflli, kksz bitkiler; su yosunu. aleyhillane, [Ar. aleyhil-la'ne ijJJI -tip] (aley- -alga, [-al-ga / -elge] yap. e. Fiillerden isim treten ek. lek deildir: izelge. hUl:n e) {OsT} nl. (eytan iin) lanet ona! algan, [al-an] {e l } (Kadm iin) bir erkek tarafndan aleyhim, [Ar. aleyhim / aleyhim alnm; kocaya varm. [Gabain] {OsT} nl. Onlarn zerine! alganmak, [al-a-n-mak / al-ka-n-mak] {eT} edil. f . aleyhtar, [Ar. aleyh + Far. -dar jb 4 ^U] (aley h ta.r) [-u r] vlmek; nlenmek. [Gabain] algar, [Yun. alkari] {az} is. 1. Bldrcn tutmaya ya {OsT} sf. Bir ie, bir fikre kar duran, rayan, ucunda a bulunan aygt. 2. Ate ekmeye aleyhtarlk, - [aleyhtar-llc] is. Bir ie, bir fikre kar yarayan ara; gelberi. 3. Dallar emeye, ekmeye olma durumu, yarayan ucu eri ara. [DS] aleyke, [Ar. aleyke dLU] {OsT} nl. Senin zerine algarina, [t. argagno] is. 1. dnz. Gemilere ar yk olsun! koymak veya batk gemileri karmakta kullanlan, aleykm, [Ar. aleykm {OsT} nl. Sizin ze kendi motoru ile hareket eden sa tekneli duba. 2. Kaya halat ekmekte kullanlan makara. 3. arg o. rinize olsun! ri yar, gl kabaday, aleykmselam, [Ar.'aley-lcms-selm j>}UI p-SLp] algarna, [t. argagno] is. -* algarina, {OsT} nl. Allahn selam sizin de zerinize olsun algasam ak, [Mo. ala-sa-mak j*~aJT] {eAT} gl. f . anlamnda Selamn aleykm (A lla h n selam [- r ] Korkutmak; rktmek, zerinize o lsu n ) sznn karl, alg, [al-g] is. p sikol. 1. nsann zeksnn verileri ile aleyna, [Ar. aley-n bJ*] (aley n a:) {OsT} nl. Bizim birletirmek zere nesnelere ait duyular yoluyla el zerimize olsun! de ettii yaln bilgiler; idrak. 2. {az} izilmi ha alfa1, [Ar. halfa] {OsT} is. bot. Budaygiller familyaha kapslnden akan sv; afyon sakz. [DS] 3.

ALG {az} Hahatan afyon stn syrp toplamaya yarayan zel bak. [DS] 4. {az} Kazan; alacak. [DS] 5. {az} Vergi. [DS] 6. {az} Rvet. [DS], 7. {az} Ganimet. [DS] 8. {az} lgi; alaka. [DS] 0 alg ba, izilm i h a h a kapslnden a k a n ve koyu lam afyon sakzn kapsln zerinden sy rp toplam aya y a ra y an z e l b ir bak. algc, [al-g-c] {az} is. Tahsildar; almc. [DS] algclk, - [alg-c-lk] is. Alglamada, zihnin bir d gerei dorudan kavradn ve bunun bilinci ne vardn ne sren felsefe gr, algglamak, [al-la-mak] {eAT} gl. f. [ - r ] Aa lamak. alglama, [alg-la-ma] is. 1. Alglamak ii. 2. Duyu organlar araclyla bilgi sahibi olma; idrak etme, alglamak, [alg-la-mak] gl. f i [- r ] Be duyu vasta s ile darda olup bitenler hakknda bilgi edinmek; idrak etmek. alglanma, [alg-la-n-ma] is. 1. Alglanmak ii. 2. Bir nesne hakknda, biri tarafndan bilgi sahibi olma, alglanmak, [alg-la-n-mak] edil. f. [-r ] Biri tarafn dan bir ey hakknda duyu organlar yoluyla bilgi edinilmek. alglatma, [alg-la-t-ma] is. 1. Alglatmak ii ve gi riimi. 2. Birinin, duyu organlaryla bir ey hakkn da bilgi edinmesini salama, alglatmak, [alg-la-t-mak] gl. f i [-r ] Birinin, duyu organlarn kullandrtarak bir baka ey hakknda bilgi sahibi olmasn temin etmek, alglayc, [alg-la-y-c] sf. 1. Alglama yetisi bulu nan. 2. is. Duyu organlar yoluyla varln kavra yamadmz varlklar, olaylar ve durumlar gr nr ve bilinir hle getiren aygt; detektr, alglay, [alg-la-y-] is. 1. Alglama ii. 2. Algla ma tarz. algn1, [al-gm] sf. 1. (Bir hastalk tarafndan) alnm. 2. Akl alnm; sevdal; meczup. 3. {azj Renksiz; clz; zayf; hastalkl; ylgn. [DS] 4. {az} Kt rm. [DS] 5. {az} Sevdal; k; vurgun. [DS] 6. {az} Alngan; ikilli. [DS] 7. {az} akn; sersem. [DS] 8. {az} Alk; yatkn; tutkun. [DS] 9. {az} Kuvvetli; alan, yenen. [DS] 10. {az} Keskin. [DS] 11. {az} yi; gzel. [DS] 12. {az} fkeli; kinli; dman. [DS] 13. {az} Alngan; ikilli. [DS] 14. {az} Scak kanl; sevimli; cazip. [DS] 15. {az} ok fazla. [DS] 16. {az} (Yk iin) ar basan; meyilli. [DS] S algn gzle bakm ak, {az} A lc g z le bakm ak. [D S]|| algn olmak, {az} o k a lm aktan, a r iten halsiz dm ek; ktrm h le gelm ek. [DS] algn2, [al-gm] {az} is. 1. Su yolu; lam. 2. Hzl akan su. 3. Souktan kurumu ba ubuu. 4. Zorla alnm mal; yama. [DS] S algn salgn, {az}] K y m uhtarnn kylden toplad p a ra . [DS

I M T O U S S m0 M
algmlamak, [al-gn-la--mak] dnl. f i [-r ] {az} Sal bozulmak; gsz kalmak. [DS] algnlk, - [al-gm-lk] is. 1. Algn olma durumu. 2. Bir hastala sebep olan etkenlere urama, so u k algnl. 3. {az} Dmanlk; garazlk. [DS] algm mak, [al-m-mak] {eT} dnl. f . [-u r ] Kaybol mak. [EUTS] algs, [alka-mak (vm ek) > als / al-l-] {eT} is, yi dua. algsz, [al-g-sz] {az} sf. Sevimsiz; ho gelmeyen. [DS] alg, [al-ka-mak > al ^i^ll] {eAT} is. Alk. 0 alg itmek, {eAT} A lklam ak; v m ek; ulu lam ak; du a etm ek.| alg olunmak, {eAT} A lklanm ak. | algin, [Fr. algine] is. kim. Su yosunlarndan elde edi len suda erimeyen yapkan sv, alginat, [Fr. alginate] is. kim. Suyun artlmasnda ve hazr gda sanayimde koyulatnc olarak kullan lan alginik asidin tuzu, alginik asit, [Fr. alginique] is. kim. Esmer su yosun larnda bulunan sodyum tuzu hlindeki asit, algler, [Fr. algue > alg-ler] is. bot. Denizlerde ve tatl sularda yaayan kloroflli, kksz bitkiler toplulu u; su yosunlar, algoritm a, [el-Harizm (9. yy. A rap m atem atikisi) > Alguarismo (sp an y olca sylen i ekli) > Fr. algorithme] (a lg o r itm a ) is. mat. 1. Orta ada batllarm Mslmanlardan rendikleri onluk d zende hesap yapma sistemi (H arizm usul hesap). 2. Bir problemin zmnde art arda uygulanan snrl temel ilemler dizisi. 3. Bilgi ilem program larndaki saysal giri bilgilerini, yine saysal k bilgileri hline dntren dzenleme, algostaz, [Fr. algostase] is. Merkez sinir sisteminin alglamay nlemesine dayanan, travmalarda gr len bir nevi ar duymama veya arnn etkisine dayanma hli, algu, [al-u] {eT} sf. zm. Hep; btn; hepsi. [EUTS] algun1, [al-un o y J'] {eAT} sf. Akl bandan almm; meczup; algm. algun2, [al-gun ?] {az} is. 1. Lam. 2. Tmsek. [DS] algun, [Far. l-gn OjZl~\] (alg :n ) sf. Al renginde; koyu ve parlak pembe, algune, [Far. l-gne 4 53T] (algv.ne) is. 1. Allk. 2. ij Serap; pusark, alguncu, [algun-cu] {az} is. Lam temizleyicisi. [DS] algun, [al-u-n] {eT} zm. Hepsini. [EUTS] alhnmak, [alh-m-mak] {eT} dnl. f i [-u r] Bitmek; tkenmek; azalmak; eksilmek; kaybolmak. [EUTS] -al, [-a-l / -e-li / -y-a-h / -y-e-li] yap. e. Fiil kk ve gvdelerinden balang snrn belirten zarflar

nHHEESEUK.
yapar. Bu ekle kurulan zarflar yan cmlenin yk lemi olabilir. Ayrca beri, -den beri ilgeci ile kul lanld, gemi zaman ekimleri ile de ikilemeler kurduu olur: gideli, varal beri, yazdm yazal. (eATj (aym) al, [al- ^T] {eAT} is. Alma eylemi. S 1 al sat, {eATj Alm satm ; alveri.\\ al sat eylemek, {eATj Al veri y a p m a k .| ah sat eylemek, {eATj A lveri | yapm ak. | al sat itmek, {eATj A l veri yapm ak. | alc, [al-c L T ] is. 1. Bir mal para karlnda al ^ mak isteyen veya alan kii; mteri. 2.. Bir eye kar arzu ve istek besleyen; talip. 3. Kendisine posta araclyla bir mektup, koli ve havale gibi eyler gnderilen kii. 4. Bakalarnn hazrlad bir eyi alp yararlanan, kendisine mal eden kii. 5. {az} Can alan melek; Azrail[DS] 6. {az} Evlenme andaki oullar iin kz beenmeye giden kii ler; grc. [DS] 7. Bir elektromanyetik dalgay ses veya grntye eviren aygt. 8. Telefonda sesi alan aygt; ahize. 9. Kamera. 10. Bir molekln baland veya etki ettii molekl blgesi. 11. Duyu organlarnn ald uyary sinirsel bir mesaj hline dntren ksm. 12. Kendisine kan verilen veya organ taklan kii. 13. {eATj (Ku iin) avc. 14. {az}. Kurtuluu olmayan, ldrc hastalk. [DS] 15. {az} sf. li; alngan. [DS] 16. {eAT} Ka bul eden. 17. Koruyan; tutan; saklayan; muhafaza eden. 18. arg o. Edilgen ecinsel erkek. 19. argo. Fahie; deiik erkeklerle sk sk cinsel ilikiye giren kadn. S alc bulmak, S atm ak istenilen bir m al iin m teri blmak\\ alc km ak, S atlk bir m al iin m teri o lm a k .| alc grnm ek, Arzu | duymak, istekli olm ak. | alc gzle bakm ak, ok | iyi in celem ek; d ikk atle bakmak.\\ alc klna girmek, S atlk b ir m al a lm a k istem edii h ld e a la cak m g ib i davranmak.\\ alc ku, 1. A vclkta kullanlan doan , a h in trnden eitilm i yrtc ku. 2. Avm karm ay an a v c ku. | alcs tutm ak, | {az} lm cl h a sta l a y a kalan m ak. [D S]|| alc verici, O rtak b ir antenden y a ra rla n a n hem alc, hem d e v erici d ev r eler i bulunan rad y o-tekn ik alet. al, -c [eT. alu [TETZE] / Far. l-a / l [Clauson] > al] is. bot. 1. Denizden 1600 m. yksekliklere kadar orman alanlarnda grlen, glgillerden di kenli al (C rataegu s azarolu s) ve bu alnn ok ekirdekli kiraz byklndeki hafif mayho lez zetli meyveleri; akdiken; mays dikeni; soylu di ken; dikenli al; yemien. 2. Ak oyununda oyunu kazanma demek olan an bek gelme durumu, alg, [al-] {eT} is. 1. Al; alma. [ tigsizler] 2. sf. Kt; fena; alk. [DLT] 3. {eAT} Korkak, algelmek, [al-mak>al-+gel-mek dUJS' J / dUJSJl] {eAT} g l.f. [- r] Alp gelmek; getirmek, algitnek, [al-malc > al-+git-mek {eAT} g l.f. [ - r ] Alp gitmek; gtrmek. / lilojSJT]

ALI ahgsam ak, [al--sa-mak] {eT} gl. f. [ - r j Almak is temek. [DLT] -alk, [-alk / -elik] {eAT} ek. e. stek kipi okluk bi rinci kii eki; -alm. alk1, [al-k] {eT} is. Ku gagas. [DLT] alk2, - [eT. al-mak > al-] is. ve s f 1. Anlama ve sezme gc yetersiz; aptal; avanak; bn; budala; ebleh; saf; salak; sersem. 2. {az} Zayf; hlsiz; renksiz; soluk. [DS] 3. {az} Dzensiz; tertipsiz. [DS] S alk alk bakm ak, A n lam adn belli e d e c e k e k ild e bakm ak. alk, - [al-mak > al-k] {az} is. 1. Koyun ve ke ilerin belli bir yerinden tyn krpmak suretiyle yaplan belirti. 2. Besili koyanlarn yn krplrken srtnda bir tutam kadar alkonulan kesilmemi ynden belirlilik. 3. Koyunun ilk yn. 4. Nian, iaret iin kulan bir parasnn kesilerek alnmas. 5. Boalarn boynundaki ya yuma ilii. 6. Akarsularn srkleyip getirdii tahta, odun, al vb. eyler. 7. gveyisi. [DS] alk4, - [eT. al-mak > al-k / al-uk j J J ] {eAT} is. 1. Tutu; kavray. 2. Gidi biimi. alk5, - [al-mak > al-k j J l ] {az} is. 1. Hayvanla rn zerine konulan ul veya eyer, semer; palan. 2. {eAT} Eyer altna konulan ter bezi. 3. Hayvanlara semersiz vurulan yk. 4. Semerin iine konulan yn, kee veya krpnt. 5. Eski; kirli elbise. 6. Gi yecek; giysi. {eAT} (ayn) 7. Gn arn iine konu lan ya da ayaa sarlan eski orap. 8. Palto; aba; gocuk. 9. amar ykarken giyilen eski elbise. 10. sf. (Giyecek, yatak yorgan vb. iin) ok eski; yrtk; partal. [DS] alklam a, [alk-la-ma] is. 1. Alklamak ii. 2. Kaba ve hafif yk. alklam ak1, [alk-la-mak] gl. f i [-r ] [-l()-y o r] 1 . Kuzu ve koyunlarn yattklar yerde pislik bulaa rak topak hline gelen karn ynlerini kesmek; ka rn tylerini kesmek. alklam ak2, [ark (zayf) > ark-la-mak] {az} gsz. f i [~r] [-l()-y o r] Zayflamak; sararmak. [DS] alklama, [alk-la--ma] is. Alk hle gelme, alklamak, [alk-la--mak] d n l.f. [ - r] Beklenme dik bir durum veya olay karsnda ne yapacan bilememek; aptallamak; afallamak; armak, alklatrm a, [alk-la--tr-ma] is. Alk hle getirme, alklatrm ak, [alk-la--tr-mak] gl. f i [-r ] Birini, ne yapacam bilemez hle getirmek; artmak, alkl, [alk-l] {az} sf. Karsnn basksnda olan er kek. [DS] alklk, - [al-k-lk] is. Anlama ve sezme gc ye tersizlii; aptallk; avanaklk; bnlk; budalalk; eblehlik; saflk; salaklk; sersemlik, alkmak, [al--mak / al-k-mak] {eT} gsz. fi [-u r] 1. Alalmak. 2. Bozulmak. 3. Azmak. 4. Ktlemek.

ALI [DLT] 5. Azalmak; bitmek; tkenmek; sona varm olmak; sona ermek. [EUTS] 6. argo. Holanarak bakmak; szmek, alkonulma, [al-mak + ko-n-ul-mak] is. Gitmesine engel olunma; gecikmesine sebep olma, oyalanma, alkonulmak, [al-mak +ko-n-ul-mak] edil. f . [-u r] 1 . Biri tarafndan gitmesine engel olmak; zor kullana rak veya baka sebeplerle tutulmak. 2. Biri tarafn dan oyalanmak, alkoyma, [al-mak + lco-y-mak > al- ()-ko-y-ma] is. Birini zorla tutma, gitmesine engel olma, alkoymak, [al-mak + ko-y-mak > al-()-ko-y-mak] gl. f . [- a r ] 1. Birini belirli bir sre iin bir yerde tutmak. 2. Gitmesine engel olmak. 3. yapan biri sini, iinin gecikmesine sebep olacak ekilde oya lamak. 4. Birinin yapmak istedii bir ii yapmasna engel olmak, yaptrmamak. 5. Bir nesneyi dierle rinden ayrarak yannda tutmak, saklamak. 6. Geri verilmesi gereken bir nesneyi vermeyerek yannda tutmak. all, [aln / all JJ] {eAT} is. Aln. allmak, [al-mak > al-l-mak] feTj dnl. f . [-u r] 1. Alnmak [Mhenn], 2. Kendisi iin almak. [EUTS] -alm, [-alm / -elim] ek. e. Emir kipinin birinci ok luk kii ekimini salayan ek. git-elim , yaz-alm , bar-alm (varalm ). alm, [al-mak > al-m J.T] is. 1. Alma ii, satn alma eylemi. 2. Bir eyin iine alabilme, tayabilme miktar; istiab haddi; kapasite, sa. 3. Parann satn alma deeri. 4. m ec. Gzellik, ekicilik; cazibe. 5. Silahn menzili. 6. {az} Pamuk iplii. [DS] 7. {eT} Bor; bor alnan her ey. [EUTS. [Gabain] 8. {eT} {eAT} Alacak; hak. [DLT] 9. {eT} Su. 10. {az} a lm; gsteri; tavr; hl. [DS] 11. {az} Hacim; ge nilik. [DS] 12. {az} Bir seferde alnabilen miktar; l. [DS] 13. {az} Ktln karl; ceza. [DS] 14. {az} Erilmek zere hazrlanm bir para yn. [DS] S alm alm, Gzel olm ann verdii kuruntu.\\ alm geni, {az} Vurdumduymaz; ta ham m ll; hazm l. [D S]|| alimini alm ak, {az} 1. F a z la s ile tatmin o lm a k; azn a k a d a r dolm ak. 2. H a k ettii cezay g rm ek ; p a y la n m a k; h a k a rete uram ak. 3. B ir iin in celiklerin i k av ram ak; ustas o lm a k ; m elek e kazanm ak. 4. H evesini alm ak. 5. Yapt ite b a a rsz l a u ram ak; z a r a r etm ek. 6. H asta lk bu lm ak; d ert kazanm ak. 7. Ykn tut m a k ; a la c a k a d a r alm ak. [D S]|| alm satm, {eAT} Satn a lm a ve satm a ileri; alveri.\\ alm satm itmek, {eAT} Al veri yapmak.\\ alm szlemesi, B ir m al sa tm ak ve a lm a k zere sa tc ve a lc ta ra fn d a n y a p la n szlem e. almamak, [al-mak + u-ma-mak > al- + -ma-mak j ^ J T ] {eAT} gl. b . f [--m az] 1. Alamamak; kapa mamak. 2. Tutamamak. 3. Kavrayamamak.

I M

S M

.m

almc, [al-mak > al-m-c] is. Dorudan denen ver gileri toplayan memur; tahsildar, almc!, [alm-cl] {az} is. 1. Almaya, satn almaya istekli olan kimse; mteri; talip. [DS] 2. {az} Alngan; hassas; onurlu. [DS] S almcl olmak, A lm ak istem ek; m teri km a k; talip olm ak. alm, [al-m-] {eT} is. 1. Alc. 2. Bor veren; alacakl. [EUTS] [DLT] almga, [al-m-a] {eT} is. Hakann mektuplarn Trk yazsyla yazan kimse. [DLT] alm kr, [al-m + Far. -kr] (alm k.r) s f Almaa gnll olan; almaa istekli. alml1, [alm-l] sf. 1. Gl bir ekicilii olan, gzel; cazibeli; gz alc. 2. (Eya iin) beenilen, hoa giden. 3. {eAT} Alacakl. 4. {az} Gururlu; alml; kurumlu. [DS] 5. {az} Anlayl; hassas; alngan; onurlu. [DS] alml alml, Gzel ve ek ic i oldu u iin kurum lanan (kadn). alml2, [alm-l > al-m-l J l T ] {eAT} sf. Alacakl. almlg, [alm-l] {eT} is. Alacakl; alaca olan kim se. [DLT] almllk, - [alm-l-lk] is. Etkileyici ve ekici bir gzellik. almlu, [alm-l > al-m-lu ^UT] {eAT} sf. Alacakl, almsnma, [alm-sm-ma] is. Almsnmak ii. almsnmak, [al-m-sn-mak] {eT} dnl. f . [-u r] Alr gibi grnmek. [DLT] aln, -ni [eT. aln J l ] is. 1. nsan bann n tarafnda yzn st blmn oluturan sa bitimi, akaklar ve kalar arasnda kalan ksm. 2. Hayvanlarda, gz ile ban yukar bitim noktas arasnda kalan ksm. 3. Binalarn n cephesinin at geni iinde kalan blm. 4. {eT} n taraf; cephe; dan n cephesi. [EUTS] 5. {az} Kar; kar taraf. [DS] t? aln a m ak, Onur k rc h e r trl h a rek eti k o la y ca kabullen m ek.| aln ba, {eAT} K adn larn a lm larn a | b a la d k la r altn y a d a g m lerle ssl ba. | | aln at, {az} Alnn o rtas; iki kan aras. [D S]|| aln ats, k i kan a ra s; alnn ortas. | aln at | ks, 1. B a arsn d in dirm ek iin alndan ban a rk a sn a k a d a r s a r a c a k e k ild e b a lan an mendil. 2. Bu e k ild e ba lan m ve sa la r tutturmaya y a rayan bant.| aln kaba, {az} Alnn o rtas; iki | kan aras. [D S]|| aln kas, anat. Aln d erisi altn d a bulunan kas. | aln kemii, anat. K a fa tasnn | n tarafn d a bulunan tek v e b a k k kem ik. | aln | sa, {eAT} P ere m ; kk l.| aln teri, alm a ve | g a y ret son u cu n da eld e ed ilen rn.\\ aln teri dkmek, B ir e s e r veya rn ortay a k a ra b ilm ek iin o k em ek verm ek, o k almak.\\ (bir eyden) aln ak km ak, B ir ii nam usluca, g a y retle bi tirm ek]] aln ak, yz ak olmak, Utan verici b ir davran bu lunm am ak; a klan m asn a en g el bir tutumu bulunm am ak. \ aln ak, yz pak, Drst, |

207 M S

ALI alnlamak, [alm-la-mak] {az} gsz. fi. [-r ] [-l()y o r ] Frsat kollamak. [DS] alnlk, - [alm-lk] is. 1. Byk bir mimari yapnn giri ksmnn stndeki duvar hizasnda ykselen gen veya yuvarlak grnm. 2. Atlarn alnlarm korumak iin burunlar zerine taklan zrh. 3. K a dnlarn almlarna taktklar altn veya mcevher lerle ssl zincir. 4. Koltuklarn oturma yeri ile kol arasndaki boluu rten kuma. 5. {az} Levha; tabela; kitabe. [DS] 6. {az} Kapnn st; eiin tam kart. [DS] 7. {az} Hayvanlara vurulan ba ln alna gelen st ksm. [DS] 0 alnlk tablas, B ir alnln e ik iki y an k en a rla r ile yatay k a id e a ra sn d a ki ssl gen alan. alnma, [al-mak > al-m-ma] is. Almmak fiili. alnm ak1, [al-n-mak] edil, f i [ -r ] 1. Biri tarafndan alp baka bir yere aktarlmak; tanmak. Bu h a b e r le r televizyondan a ln d . 2. Konulmak; dahil edilmek. R aporun g iri ksm zet o la r a k k a r a ra b ir m ad d e o la r a k aln sn . 3. (Yaz, resim vb. iin) bir eserden, bir yazdan aynen alarak kullanmak; iktibas etmek. 4. Para denerek salanmak; elde edilmek; satn alnmak. Bu i e k le r siz e a ln d . 5. Fethedilmek; zapt edilmek. 6. Seilmek; tercih edilmek. 7. (Cenaze iin) gtrlmek; kaldrlmak. 8. dnl. k olmak; gnln kaptrmak; tutul mak. 9. {eT} Kendisi iin almak; elde etmek. [Gabain] 10. {eT} Kendi bana alacan almak. [DLT] 11. {eT} Elde edilmek; alnm olmak. [EUTS] 12. {az} Zayflamak; kuvvetten dmek. [DS] 13. {az} (Toprak iin) suyu ekilmek; kuru mak. [DS] 0 alnmak salnmak, K urum la sa ln a s a ln a yrm ek. alnmak2, [al-m-mak dnl. f i [-r ] 1. Birisinin sz ve davranlar yznden incinmek, zlmek; kendi zerine alarak gcenmek. 2. Aldr etmek; aldrmak. 3. {eT} Bir eyi zerine almak; alnmak. [Yknek] 4. {eAT} Endie duymak. 5. {eAT} Tutul mak; kaplmak. alnmak3, [avun-mak / alm-mak] {az} dnl. fi. [-r] (Dii hayvan iin) gebe kalmak; dl tutmak. [DS] alnt, [al-mak > al-nt] is. 1. Bir bakasnn yazsn dan veya birinci derecede nem tayan belgeden kaynan belirterek bilgi ve sz aktarmak; iktibas; aktarma; atf; kopya; nakil. 2. {az} Kk para; krpnt. [DS] 0 alnt kelime, Y abanc bir dilden y a zl ek li ile birlikte g e ic i o la r a k aln p kullan lan kelim e. alntlama, [al-n-t-la-ma] is. Alnt yapma ii. alntlamak, [al-m-t-la-mak] gl. f i [ - r ] Yaz ve konumalarna uzman birinin yaz ve szlerinden veya doruluu tartlmayan belgelerden destekle yici sz ve cmleler almak; alnt yapmak; iktibas etmek; aktarmak; almak; atf yapmak; gndermek; iktibas etmek; nakletmek; atfta bulunmak.

namuslu, tem iz.||alm aktmal, A lnndan boynuna doru b ey az lk bulunan at. | aln alnna, {az} | Yzde yz fa iz le . [D S]|| aln akal, {eAT} Aln s a kar. | alnn ats, {az} Alnnn o rta s; iki kan | aras. [D S]|| aln depeli, {eAT'} Aln peremli.\\ aln davul derisi, Utanmaz.\\ aln kaba, {az} Alnnn ortas; iki kan aras. [D S]|| alnna asm ak, B ir kim seyi kt sfatndan d olay h e r k e s e tantm ak; ktln ilan etm ek.| alnna yaptrm ak, B ir | kim seyi kt sfatndan d o la y h e r k e s e tantm ak; ktln ilan etmek.\\ alnn karlam ak, B irin i k m seyerek m eydan oku m ak; k a v g a y a veya d ve d a v et etmek.\\ alnnda beyaz eser, Atlarn aln n daki izgi h lin d e bey az tyler.| alnnda be | yaz niane, Atlarn aln n da bulunan bey az izginin kaln .| alnnda k ar topu, A tlarn aln n da bulunan | beyaz y u v a rla k ekil.\\ alnndan pmek, B e en mek, takdir etm ek. | alnndan te r boanm ak, ok | yorulm ak, ter le m e k | |alnndan te r dkmek, ok em ek verm ek. | alnn atm ak, K alarn n ularn | birbirin e y a klatrp yu kar doru k ald rm ak su re tiyle fkesin i b e lli etm ek. | alnnn akyla, N am u | suyla, e refiy le baa rm o la ra k. | alnnn (ar) da | m ar atlam ak, Yzszlk etm ek, utanmamak.\\ alnnn teriyle kazanm ak, B ir m al a lm a ve gayret sonu cu eld e etm ek. ||aln secdeden kalk mamak, o k ib a d et etm ek. aln, [al-n] {eT} sf. Alan; elde eden. [EUTS] abnd, [al-n-mak > aln-d] is. 1. Gnderilen posta maddesinin alcya teslim edilmek zere kaytl olarak alndn belirten belge. 2. Parann teslim alndn belirten belge; makbuz. 3. Mesaj iletme ileminde mesajn alndn belirten iaret, alndb, [al-m-d-l] sf. (Posta maddesi iin) ek bir cret karlnda kaybolmadan veya zarara ura madan alcsna teslim edilmek zere kabul edilen; taahhtl; geri gnderimli. ahndrmak, [aln-mak > aln-dr-mak gl. fi. [-r] 1. Kzdrmak; zlmesine sebep olmak; {eAT} (aym). 2. {az} gsz. f . lgilenmek; aldrmak; oral olmak; etkilenmek. [DS] alndurmak, [alm-dur-mak] {eAT} gsz. f i [-u r] M teessir olmak, alng, [al-fi] (alfi) {eT} sf. Aciz kimse; gsz kii. [EUTS] alngan, [alm-gan] is. ve sf. Ar derecede duyarl, abuk krlan; kendisine sylenen sz uzun zaman unutmayan. alnganlk, - [alm-gan-lk] is. Ar derecede du yarl davranma hli; alngan olma durumu. 0 aln ganlk etmek, A r duyarlym g ib i davranm ak. alnghg, [al-n-l] (alnlg) {eT} sf. Alnl; aln olan. [EUTS] 0 alnlk er, {eT} Aln g en i v e y k sek olan adam . [DLT] alnlmak, [al-m-l-malc] e d il.fi [-u r] Alnmak.

ALI alnyazs, [alm+yaz-s-] is. m ec. Bir insann yaa mas, bana gelmesi ezelden Allah tarafndan ka rarlatrlm, zaman gelince tahakkuk eden iyi ve kt hller; kader; mukadderat; yazg, alr, [al-mak > al-r _*!!] {eAT} s f Alan, alc,

IH K IV IE E U .
olma hli; huy; itiyat. 3. renme ve srekli al trmalar sonucunda kiide ortaya kan davran deiiklii; beceriklilik; maharet; ustalk. 4. Top lum iinde srekli yaplagelen davranlar; det. 5. Herhangi bir maddenin srekli kullanlmas sonucu insanda bamllk yapmas; tiryakilik; iptila. 6. Birine duyulan yaknlk; nsiyet. S alkanlk edinmek, S rekli tek ra rla r sonu cu b ir ey i kendine huy h lin e g etirm ek .| alkanlk kazanm ak, 1. | Uzun den ey im ler son u cu n da b ir ii iyi ve k olay y a p a b ilm e ustaln a u lam ak; m ah a ret kazan m ak; m elek e kesbetm ek. 2. B a klk kazanm ak.

alrlk, - [al-r-lk] is. p sik ol. 1. Alglama yetenei, idrak kabiliyeti; kabiliyet-i ahiz. 2. f e l. Bilgi edin mede pasiflik. S alrlk hli, B ir kim senin b a k a birinin etkisi altn da kalm asn a s e b e p olan h l; hipnotizm a; telkin. alrm ak, [al-r-mak] {az} gsz. f . [ -r ] Delirmek; kudurmak. [DS] alk, [al-mak > al-k] is. Bir kiinin uzun sre alsn, [eT. al (n) > al--sm [Vsry]] {az} is. Ekin tekrarlar sonucu edinmi olduu davran biimi; iinde biten zararl yabanc otlar. [DS] det; huy; itiyat, al1, [al-] is. 1. Alma ii. 2. zf. Al tarz; alma alkn, [al-mak > al-km] is. ve sf. 1. Alk olan biimi. 3. Bedelini deyerek satn alma ii; ahiz; kimse.; mptela; tutkun. 2. Deneyimli; becerikli. 3. alm. 4. {eT} Al veri; ticaret; [EUTS] 5. {eT} Bir Yaknl olan, vergi tr. [EUTS] 6. {eT} Borluyu borcu yzn alknlk, - [al-km-lk] is. Alkn olma hli. den sorguya ekmek. [DLT] S al beri, {eT} B ir h a k k a lm a ve verm e. [DLT]|| al fiyat, B ir sa tc alm a1, [al--ma] is. 1. Almak ii. 2. Bir ii srekli yapma sonucu veya biri ile yaknlk kurarak be nn, satt m allara alrken d ed i i p a r a m iktar. | | nimseme. 3. Uyum salama. 4. Ayn veya ayn tr al fiyatna, K r koym akszm , a ld fiy a ta y a p den uyarlara kar gsterilen fikr ve beden tepki lan saZ/f. | al kuvvetli, argo. O laan dan byiik | lerin giderek azalmas sonucu insanda grlen yu er k e k lik o rg an n a s a h ip er k e k ler le ilikiye g irm ek muaklk. ten h olan an fa h ie . al2, [al-] {eT} is. Su az; suyun havuz veya suvat alma2, [al--ma] {az} is. Koyun, sr vb. alp ortaklaa kesme; ortaklama. [DS] tan dkld azlar. [DLT] alm ak1, [al--mak] dnl. f. [ -r ] 1. Bir ii veya algan1, [al > al-an] {eT} sf. Al veri yapan eylemi srekli tekrarlama sonucu abuk ve dzgn kii. [DLT] yapabilme becerisini kazanmak; yatknlamak; algan2, [al-mak (tutumak) > al-gan] {az} is. makinelemek. 2. Ustalamak. 3. Huy edinmek; aKibrit. [DS] lkanlk kazanmak; det edinmek; itiyat edinmek; alk1, - [al-mak ( d et edinm ek) > al-k] sf. 1 . rlemek. 4. Birine veya bir eye yaknlk duy Alm olan. 2. Yatkn. mak; benimsemek; balanmak; snmak. 5. Tabiat alk2, - [al-mak (tutumak) > al-k] {az} is. artlarna veya toplumsal ortama uyum salamak; Odunu kolay tututurmak iin arasna konulan al intibak etmek. 6. Baklk salamak; dayankllk rp; yonga; altracak. [DS] kazanmak; artlanmak. 7. Bir keyif verici maddeye alk, - [al--k j-iiT] {eAT} is. 1. Alacak. 2. {az} bamllk kazanmak; tiryaki olmak; mptela ol Her trl alacak; veresiye; verilen maln karl; mak. 8. (Yaban hayvanlar iin) ehlilemek. 9. dn verilen para vb. ey. [DS] {az} (Marangozluk ya da demir ilerinde birbirine gemesi gereken paralar iin) birbirine uygun alklk, - [alk-lk ji JI] is. 1. Alm olann gelmek; intibak etmek. [DS] 10. {az} (Toprak iin) hli. 2. Yatknlk. 3. {eAT} Alkanlk; kaynama; suyu emerek tavl hle gelmek; tavlanmak. [DS] uyuma. allma, [al-l-ma] is. Allmak ii. allmak, [al-l-mak] dnl. f . [-r ] Alm hle gelmek. allm, [al-l-m] is. Her zaman olduu gibi, ya drganmayan; mutat; olaan. alkan1 [al-mak > al-kan] is. ve sf. 1. Alk olan , kimse. 2. Deneyimli, becerikli. alkan2, [al-mak (tutumak) > al-kan] is. ve sf. abuk tutuan; abuk alev alabilen madde, alkanlk, - [al-mak > al-kan-lk] is. 1. Alm olma hli. 2. Tekrarlama ve srekli uygulama so nucunda fazla dikkat harcamadan kolayca yapabilir almak2, [al--mak / j^iJT] ite, f . [-r ] {eT} 1. Karlkl almak; karlkl alp vermek; birbirin den almak; ticarette bulunmak. [Mhenn] {eAT} (ayn). 2. {eAT} Hep birden almak. 3. {eT} Alacak tahsilinde yardmlamak. [DLT] 4. {eT} Almak; elde etmek. [EUTS] almak3, [al--mak gsz. f . [ -r ] [eAT.. -ur]

{eAT} {az} (Yanc madde iin) tutuup alev al mak; tutumak; yanmaya balamak. [DS] ahsz, [al-mak > al-sz] {eT} sf. Alma nitelii bu lunmayan; almaz. [ tigsizler]abtrlma, [al

I H

209

AL

tr-l-ma] is. Alkanlk kazandrlma durumu ve eylemi. altrlmak, [al-tr-l-mak] edil, f i [ -ir ] Altrmak ii yaplmak. altrma1, [al-tr-ma] is. 1. Altrmak ii. 2. Teo rik olarak renilenleri pratik hle getirebilmek iin yaplan uygulamal tekrarlar; egzersiz; temrin. 3. Yaptrlacak yzeylerin veya birbiri iine gee cek paralarn ileme kolayln salamak iin ya plan rendeleme ve dzeltme ilemleri. 4. Piyasaya srlen bir maln tketici tarafndan aranr hle gelmesini salama. altrma2, [al-tr-ma] {az} is. abuk yanan al rp, yonga gibi eyler. [DS] altrm ak1, [al-tr-mak] g l . f [-ir ] 1. Birine bir ii veya bir eylemi kolay ve abuk yapabilme beceri sini kazandrmak. 2. Birine bir ii sevdirmek, ya drgamaz hle getirmek. 3. Dayankllk kazandr mak. 4. Birbirine yaptrlacak veya geirilecek teknik malzemelerin ileme kolayln salamak iin eelemek, dzeltmek; birbirine uydurmak. 5. det hline getirmesini salamak. 6. Yaban hay vanlarn ehliletirmek. 7. Vazgeemez bir hle getirmek; mptela klmak. 8. {az} Aalara a yapmak. [DS] 9. {az} Sindirmek. [DS] S altra altra, Yava yava, a r tepki g sterm esin e ve reddetm esin e m eydan verm eden. altrmak2, [al-tr-mak] {azj gl. f . [ -ir ] Tutu turmak; alevlendirmek; yakmak; atee vermek. [DS] alveri, [al-+ver-i] is. 1. Para ile satmak ve satn almak ii; ticaret. 2. Satn almak suretiyle ihtiya maddelerini almak. 3. Karlkl etkilenme; teati. 4. mec. Biri ile veya bir olayla olan iliki; alaka; ilgi; mnasebet, S alverie km ak, A lveri y a p m a k iin a r ve p a z a r a gitm ek. | alveri etmek, ar | p a z a r d o la a r a k ihtiya m ad d elerin i satn alm ak.| alverii kesmek, B iriy le ilikiyi sonu e r | dirm ek, a la ka y k esm ek ; ilikiyi k esm ek ; m n asebe ti kesm ek. | alveri merkezi, H er eit riiniin | satld dkkn veya m a a z a la r topluluu. altmak, [al-t-mak] {e l } gl. f i [-u r ] Yakalatmak. [ETY] alz1 [al-z] {az} sf. 1. Zayf; clz. 2. is. Y az ekini. , 3. Alanmam da armudu; ahlat. [DS] alz2, [al-z] {az} sf. Kurnaz; sinsi. [DS] alzamak, [al-z-a-mak] {az} gsz. f . [ - r ] [-z()-y or] Ypranmak; zayflamak; kuvvetten dmek. [DS] alzlamak, [al-z-la-mak] {az} gl. f . [-r ] [-l()-y o r] 1. Clz taneleri samandan ayrmak iin savurmak. 2. argo. Alp kabullenmek; iine almak. [DS] alzlk, - [al-z-lk] {az} is. Hilekrlk. [DS] a l i , [Ar. ulvv (yksek o lm a )> c\l/ liye <lJIp / J U ] (a:li:) {O sl} sf. 1. Nicelik ve nitelik bakmndan en stn olan; mmtaz; yce; ulu. 2. Mevki bakmn

dan stte bulunan S l l, { O s l } Yksek y k sek; p e k y ce. | l asker ra, {OsT} Terfi v e taltifleri | k ararla tra n y k sek a s k e r kurul; y k sek a s k e r ra.\\ l-baht, {OsT} o k talihli; y k se k bah tl.| | l-ch, { OsT} Yksek r tbeli; y c e m evkide bu lu nan,| l-cenb, {OsT} -*-alicenap.|j l-ftrt, {OsT} | Yksek y aratlt; soylu ; asil.\\ l-gher, {OsT} Yksek cevherli.\\ l-himem, {OsT} H im m etleri y c e o la n .| l-himmet, {OsT} Yksek him m etli; o k | gay retli.| l-kadr, {OsT} Yksek d e erli]] l-m a| km , {OsT} Yce m erteb e; y e r i y k sek olan. | l| mekn, {OsT} D erecesi, r tbesi stn olan .| l| m ikdr, {OsT} Yksek d e erli.| l-nazar, {OsT} | Yksek ve ileri grl]] l-neseb, {OsT} Soylu; a sil.| l-nijd, {OsT} Yce soylu.\\ l-n, {OsT} | Yksek h retli; o k erefli]] l-tebr, { OsT} Yk s e k soylu. ali2, -yyi [Ar. ulvv > alyy J u -] (ali:) {OsT} sf. 1. Yksek; byk. 2. Ycelii snrsz; Allah. 3. E r kek ad. t? A linin klahn Veliye, Velinin k lahn Aliye giydirmek, Borcunu, b a k a birin den b o r a la r a k d em ek ; bu e k ild e g eim in i s rd r m ek]| Ali Veli, K iilerd en b a h sed ilirk en ad s y len m ek istenm eyen k iiler y erin e ku llan lr.| | aliyyl-la, {OsT} En iyi; k tn . ali3, [Ar. let > l / liye aJU / ^ U ] (a :li:) {OsT} sf. 1. Arala ilgili; alete mensup; teknik. 2. Yemin eden; yemin edici, aliaba, [Ar. ehl > el > l-i aba s-Lt JT] (a .lia b a :) {OsT} is. Peygamberimiz Hz. Muhammedin kz Fatma, damad Hz. Ali ve torunlar Hz. Haan ile Hz. Hseyinden ibaret olan ve souktan korunma lar iin geceleri rtnm olduu kendi abas ile zerlerini rtt drt yakn, alicenab, [Ar. l-cenb i_jU=JIp] (a :li:c e n a :b ) sf. -* licenap. alicenabane, [Ar. l-cenb + Far. -ne ajLI^JU ] (a :li:c e n a :b a :n e ) zf. Su balayc yaradlla, alicenap, -b [Ar. l cenb ^jU^JU] (a :li:c e n a ;p ) sf. 1. Yksek mevkili; yce. 2. m ec. yiliksever, alicenaplk, - [licenap+lk] (a :li:c en a :p lk ) is. 1. Su balayc yaradl. 2. m ec. Cmertlik; iyilik severlik; iyilik bilme. Alicengiz, [Ar. l (soy) + T. Cengiz (C engiz H an) > l-i Cengiz y ^ r JT] is. 1. Cengiz Han soyu. 2. Masal kahraman. S alicengiz oyunu, U staca ve kurn azlkla dzenlenm i h ile; h ileli oyun. alif, [Ar.alef > alf s. alifatik, -i [Yun. aleiphar (ya) > Fr. aliphatique] s f kim. (Organik bileikler iin) ak zincirli. (ali:f) {OsT} w. Yem torba

AL alih1, [Ar. ilh (tapnlan) > lih^T] (a:lih ) (OsTj is. Tapnlan nesne; mabut, alih, [Ar.'alih <JU] (a :li;h ) {OsT} sf. Hafif yaradll; hoppa. alihat, [Ar. lih>lihtcjljJT] (a .lih a .t) {OsT} is. Ta pnlan eyler; mabutlar, alihe, [Ar. lih > lihe t$)T] (a :lih e) {OsT} is. Tapn lan dii eyler; tanralar, alik, [Ar. alk (ali:k, k kaln sy len ir) {OsT} is. At yemi. S alkd-devb, {OsT} Yem torbas. alikar, [Ar. ali (er k e k ad) + T. kar] {az} is. Ka dnlarn iine ok kanan erkek. [DS] alikran, [Ar. 'l-krn ? [TETZE] jlj> sf. ok uurlu, yksek bir yldz olan, (hkmdar sfat). fi1 alikran ba kesen, H a k ve hukuk tanm ayan; isteklerin i k a b a kuvvetle k ab u l ettiren; o k zorba. alikz, [Ar. ali + T. kz] {az} is. 1. Kadn ilerini yapabilen, eli ev ilerine yatkn erkek. 2. Vcudu ve davranlar ile erkee benzeyen kz. [DS] alikorna, [t. Ligomo (L iv o rn o nun esk i ad)] is. Bir fes eidi. S alikorna kd, (E skiden) iyi cins b ir tr ithal kt. alikurna, [t. Ligomo (L iv o rn o nun eski a d)] is. -* alikorna. alil1, [Ar. illet > all JJ ^ ] (ali:l) {OsT} sf. 1. Hasta lkl; illet sahibi; illetli; sakat. 2. Kr. alil2, [Fr. aliyle] is. kim. Eser veya esterlerin bilei minde yer alan bir deerli kk; [CH2=CH-CH2] alile, [Ar. all > alle iL-] (a lid e) {OsT} sf. (Kadn iin) hastalkl; illetli, lilik, -i [li-lik] (a d id ik ) is. Ycelik; ululuk; yk seklik. alim 1, [Ar. ilm (bilm ek) > lim ILp] (adim ) {OsT} sf.

T M f f l f C t S Z l i I .2 1 0
aliman, [Ar. lim > limn jliU ] (a:lim a;n ) {OsT} is. ok bilgili kimseler; alimler; bilginler, alimane, [Ar. 'lim + Far. -ne 4 JIU] (a d im am e) {OsT} zf. Bilgin bir kimseye yakacak biimde, alimenzilet, [Ar. 'l-menzilet cJy-o J U ] (a:li;m en zilet) {OsT} sf. Yksek payesi olan, alimlik, -i [alim-lik] is. 1. Geni ve derin bilgi sa hibi olma durumu; bilginlik. 2. Din bilgilerde sz sahibi olmak. alin, [Ar. aln jJ^ ] (ali;n ) {OsT} sf. Ak olarak; aleni. alinazar, [Ar. l-nazar rl. alinazik, -i [Ar. l-nzik ?] (alin a;zik) is. Kzlen mi patlcan ezmesi zerine kavrulmu kyma ve sarmsakl yourt dklerek yaplan bir yemek, alineseb, [Ar. l-neseb alirtbe, [Ar. l-rtbet (a d i:n e seb ) {OsT} J W ] {OsT} sf. Yce g

sf. Soyu yksek olan; soylu,

4-0 ^ U ] (a :li;r tb e) {OsT}

sf. Mevki ve makam yksek olan, alian, [Ar. l-n o U ^ U ] (a d i; a :n ) {OsT} sf. e refli; an yksek, aliterasyon, [Fr. allitration] is. ed. Bir edeb eserde uyum salamak iin ayn seslerin veya hecelerin tekrarlanmas sanat; ses tekrar; yineleme, alitik, [Fr. alitique] sf. j e o l. (Toprak iin) iinde bol miktarda alminyum ve demir oksit bulunan. Ali Veli, [Ar. l vel (kii isim leri)] zm. Herhangi birisi; kim olursa; bir bakas da... alivre, [Fr. livrer] sf. (Sat iin) mahsul henz tarladayken pey verilerek yaplan, aliy, -yyi [Ar. aliyy J ^ ] {OsT} sf. 1. Yksek; yce.

2. Tannm; nl; mehur. S aliyyl-l, {OsT} En y k sek d ereced e. 1. Bilgili; ok ey bilen; ilim sahibi. 2. is. Belli bir alanda aratrma yaparak bir gr ve dnce or aliyat, [Ar. l (alet) > liyt o U ] (a :li:y a ;t) {OsT} taya koyabilen fikir adam; bilgin. 3. Eskiden din is. Aletler; aralar. bilimlere ait bilgisi olan kimseye verilen ad. S aliye1, [Ar. l > liye <JU] (ad iy e) {OsT} sf. 1. Y liml-gayb ve-ehde, {OsT} G r leni ve g ce; stn. 2. is. Bir eyin en yksek noktas; en st r lm eyeni bilen ; Allah. nokta; zirve. alim2, [Ar. ilm (bilm ek) > alm p-J*] (ali;m ) {OsT} aliye2, [Ar. l > liyye 4 JT] (a d iy e) {OsT} sf. 1. Asf. 1. ok bilen. 2. Bilgisi ezel ve ebed sonsuz letle ilgili; alete mensup; teknik. 2. Yemin eden; olan anlamnda, Allahn sfatlarndan biri; her eyi yemin edici. en iyi ekilde bilen; Allah. aliylala, [Ar. aliyyl-'l |_^] (a d v y la d ;) alim3, [Ar. elem > lim ^T] (adim ) {OsT} sf. Elemli; {OsT} zf. En iyi, iyinin de iyisi; en yksek, kederli; strap eken, aliz, [Far. lzden > lz jJT] (a d i.z ) {OsT} is. ifte alimallah, [Ar. alm-Allah 4 JJI |Jip] (ali:m allah ) atma; k atma, {OsT} is. Allah da biliyor ya anlamnda bir eyin alizari, [Ar. al-ure > Fr. alizari] is. Kk boya bit doruluuna ve kesinliine inandrmak iin kulla nlan sz; phesiz; muhakkak. kisinin kk.

T M I K S M .2 1 1
alizarin, [Fr. alizarine] is. Kk boya bitkisi kkn den elde edilen glikozit hlindeki boyar madde, alize, [Fr. alizs] is. Ekvatorun iki tarafnda 30 ku zey ve 30 gney enlemleri arasnda yln btn mevsimlerinde dzenli olarak gney dou ve kuzey doudan ekvatora doru esen rzgrlar, alizende, [Far. lzden > alizende o-ujJT] (a:li:zen de) {OsT} sf. (At iin) ifte atan, alka, [ al-ka] {eT} is. Al renk; krmz. [ETY] alka, [al-mak + ka-mak > al+ka] {azjis. Evlen mek zere karlan kz. [DS] alkac, [al-mak + ka-mak > al+ka-c] {az} sf. Dolandrc; karc. [DS] aikamak, [al-mak+ka-mak] gl. f . [ - a r ] {az} Kz karmak. [DS] alkali, [Ar. al-kilyi (sod a) > el-kal > Fr. alcali] is. kim. 1. Lityum, sodyum, potasyum, rubidyum, sez yum elementlerinin hidroksitleri ile amonyum hid roksitin genel ad; kalevi. 2. Asit giderici ila. <3 alkali metaller, P eriy o d ik cetvelin birin ci stu nunda bulunan b ir d e erlik li elek tro p o z itif e le mentler. alkalik, -i [Fr. alcalique] sf. 1. Alkalilere ait; bazlk. 2. Alkali zellii tayan ila; antiasit. S alkalik ihtiyat, P la zm a d a b ik a r b o n a t eklin d e bulunan a lk ali m iktar. | alkalik kayalar, in d e ondan o k | a lk ali bulunan an d o jen kayalar. | alkalik metaller, | O ksijenle b irlein ce a lk a li m eydan a g etiren e le m entler,| alkalik tedavi, M idenin asid in i azaltm a | y a y aray an am in o asitlerin a lk a li tu zlan ile yaplan tedavi. | alkalik toprak, p H s 7 ,5 'ten y k sek olan | toprak. alkaliletirici, [alkali-le--tir-ici] is. Bir ortam alkali hle getirici madde, alkalmak, [alka-l-mak] {eT} edil. f . [-u r] Alklan mak; vlmek. [DLT] alkaloit, -di [Fr. alcaloide] is. kim. Bitkisel kaynakl, moleklnde tuz verebilecek en az bir azot bulunan bir alkali madde, alkaloz, [Fr. alcalose] is. tp. Kanda alkali ihtiyatnn artmas. alkaller, [alkal+ler] is. 1. Sodyum ve potasyum hidroksitlerinin belirlenmesine yarayan ara. 2. Karbonatl maddelerdeki karbondioksit miktarn lmeye yarayan alet, alkam, [Ar. alkam jvil] {OsT} is. bot. A c hyar, alkamak, [alka-mak] {eT} gl. f . [- r ] 1. Dua ve ilahi terennm etme. 2. vmek; methetmek; alklamak; sena etmek; takdis etmek. [ETY], [DLT] [EUTS] [Gabain] alkame, [Ar. alkame -u-Kil] {OsT} is. 1. Aclk; ac tat. 2. bot. Ac hyar, alkan, [Fr. alcane] is. Doymu alifatik hidrokarbon larn genel ad; parafn. [Cn H2n+2]

A LK

alkanm ak, [alka-n-mak] {eT} edil. f . [-u r ] 1. vl m olmak; [Gabain] [EUTS] 2. vlmek; hret bulmak; nlenmek; [Gabain] [EUTS] 3. (Hayvanlar iin) yemek. [EUTS] 4. Saldrmak; yok etmek. [EUTS] S alkansk tr, M ethetm e; vm e. [EUTS] alkara, [? alkara] is. Yaba. S alk ara klk, Siyah klkl b ir bu day tr. alkarna, [t. argagne] is. Deniz dibi kabuklularn avlamakta kullanlan ucu tarakl, az demirli a. alkam ak, [alka--mak] {eT} ite, f . [-u r ] Alkla mak; alkta yar etmek. [DLT] alkat, [alka-t] {eT} is. vme; metih; sitayi. [EUTS] alkatm ak, [alka-t-mak] {eT} gl. f . [-u r] vdrmek; methettirmek. [EUTS] alkgu, [alu-] {eT} is. Hrsz. [EUTS] alkg, [alk-mak > alk-] {eT} sf. 1. Geni; [EUTS] [Gabain] 2. Uzak. [EUTS] [Gabain] alkm, [alk-m ?] is. Gkkua; alaimisema. S1 al km salkm, B e lli belirsiz; g z le z o r seilen . alknsz, [alk-n-sz] {eT} sf. 1. Sonsuz; bitmez tkenmez; pek ok. [Gabain] 2. Eksilmeden; azal madan; bol; sonsuz. [EUTS] alknu, [alk-m-u] {eT} is. 1. Azalma; eksilme; [EUTS] 2. Son; nihayet [EUTS] S alknu d, {eT} 1. lm vakti; lm saati. [EUTS] [Gabain] 2. E c e l; so n ; nihayet. [Gabain] alknm ak, [alk-mak (bitirm ek) > alk-()n-mak] {eT} dnl. f . [-u r] 1. Tkenmek; bitmek; sonuna kadar alnmak;son bulmak; azalmak;eksilmek yok olmak; kaybolmak; mahvolmak. [ tigsizler] [DLT] [KPy.] [Gabain] [Mhenn] [Tekin] [EUTS] [ETY] 2. {az} armak; alklamak. [DS] S alknmak arlm ak, T kenm ek ve h a ra p olm ak. alkm turm ak, [alk-m-tur-mak] Kaybettirmek. [EUTS] jLJiJI / {eT} gl. f i [-u r ]

alk, [eT. al-ka-mak (vm ek, be en m ek) > al-lc- / jiiil] is. 1. {eT} {eAT} Takdis; kut sama; vme; tebrik; kutsama; hayr dua. [Gabain] [DLT] [ETY] 2.{eT} {az} Birisi iin aka iyilik dileme; hayr dua. [ETY] [EUTS] [Mhenn] [DS] 3. Beenme, takdir etme, vme; vg; takdir ve tahsin. 4. ki eli birbirine vurmak suretiyle ifade edilen beenme hareketi. 5. Hkmdarlara yaplan iyi dua. 6. {eAT} Anlma; yadedilme. alk al m ak, A lklanm ak. | alk avuu, m p arato rlu k | dn em in de hkm dar a lk lam ak la g rev li b l k ten o la n kim se.| alk dilemek, {eT} A k a iyilik | dilem ek. [Mhenn] | alk duas, P a d ia h a a lk | tutarken edilen dua. A leyke a v n u l-lah! Uurun a k olsun, ikblin fzn ! P ad iah m devletin le bin y a a ! M arur o lm a p a d iah m , sen den byk A llah v ar! Yardm cn A llah ola, y an uzun o la ! H ak T ea la efen dim ize uzun m rler v ere! D evletinle o k y a a ! | alk duas okumak, A lk tutarken |

ALK d u a etm ek. | alk etmek, {az} iy i d ilekte bulun | m ak ; du a etmek. [DS]|| alk eylemek, {eAT} 1. A l klam ak. 2. vm ek; ululam ak. 3. D u a etm ek [ al | k itmek, {eAT} 1. A lklam ak. 2. vm ek; ulula m ak. 3. D u a etm ek. | alk kazanm ak, {eAT} T akdir | toplamak.\\ alk klmak, {eAT} 1. A lklam ak. 2. vm ek; ululam ak. 3. D ua etm ek. | alk kopmak, | iddetle bird en b ire a lk la m a k ,| alk tufan, ok | id d etli a lk gsterisi. | alk tutm ak, 1. im p a ra | torlu k dn em in de h k m darlara b ir topluluk k a r sn a ktklarn da sev g i g sterisin d e bulunm ak. 2. m ec. Yaplan b ir ii, bir f ik r i desteklem ek, tevik etmek.\\ alk virmek, {eAT} 1. A lklam ak. 2. v m ek ; ululam ak. 3. D u a etm ek. alk, [alk-] is. ve sf. 1. Alklayan. 2. Birinin her davrann beenen ve hi eletiriye tutmadan bakalarna da kabul ettirmeye alan; dalkavuk; akak. alklk, - [alk--lk] is. Birini ar beenme, onu eletirmekten uzak durma ve srekli vg h linde bulunma; dalkavukluk; akaklk, alklama, [alk-la-ma] is. Ellerini birbirine vurarak veya szle beendiim ifade hareketi, alklamak, [alk-la-mak] gl. f. [- r ] [-l()-y o r] 1. Topluluk karsnda bir konuma yapan, sanat ese ri sunan veya gsteri yapan beendiini ellerini birbirine rpmak suretiyle ifade etmek. 2. m ec. Beenmek, takdir etmek, alklanma, [alk-la-n-ma] is. Yapt konuma ve ya sanat gsterisinin beenildiinin el rpmak su retiyle ifade edilmesi, alklanmak, [alk-la-n-mak] edil. f . [ - r j Alk tu tularak veya dier trl sz ve davranlarla bee nilmi olmak, alklulk, [alk-lu-lk] {eAT} is. 1. Anlma; yadedilme. 2. Hayr dua. alkmak, [alk--mak] {eT} ite, f . [-u r] 1. Birbirini mahvetmek, yok etmek. [DLT] 2. Y o k etmekte ya rmak. [DLT] alkil, [Fr. alkyle] is. kim. 1. Alkanlarm yapsnda bu lunan bir hidrojen atomunun kopmas sonucunda oluan bir deerlikli kklerin genel ad [CH2 n+-]2. B ir moleklde bulunan alkil kknn varlm belirten n ek. alkmak, [al-mak > al-k-mak] {eT} {az} gl. f . [-r] 1. Bozmak; yok etmek; berbat etmek; mahvetmek; batrmak [ETY] [Mhenn] 2. Tamamm almak; bi tirmek tketmek; sona erdirmek. [Gabain] [KPy.] 3. Yiyip bitirmek. [DLT] 4.Tamamlamak. [Tekin] [ETY] 5. Azalmak; bitmek; tkenmek; sona varm olmak; sona ermek. [EUTS] [DS] alkol, -l [Ar. el-kl > Lat. alkhol > Fr. alcool] is. 1. Meyve ralar mayalandrldktan sonra damt ma yoluyla elde edilen, abuk buharlaan sv; etil alkol; etanol; ispirto; metil karbnol; arap ruhu. 2.

lM fC ES fiM .212 gnl. Damtma yntemi ile elde edilen her trl sarholuk verici iki. 3. [Cn 2 n+OH] genel forml H ile ifade edilen oksijenli birleiklerin ortak ad. 0 alkol ayarlam a, S ert a lk oll i k ilere su k atla ra k a lk o l d erecesin i drm e ilem i.| alkol katmak, j a ra p veya ra y a a lk o l eklemek.\\ alkol mayalan mas, ekerli sv la rd a k i glikozu, etil a lk o l ve k ar b o n d io ksit g a zn a dntren m ayalan m a.| alkol | sz rejim , B eslen m ed e h ib ir alkoll ikiye y er verm eyen rejim. alkolik, -i [Fr. alcoolique] is. ve sf. 1. Srekli olarak alkoll iki kullanan kii; alkol bamls; alkoloman. 2. inde alkol bulunan, fi1 alkolik m aya lanm a, G likozun a lk o l ve k arbo n d iok sit v ererek ikiye ayrlm asn a y o l a a n m ayalan m a. | alkolik | tentrler, B az ila m addelerin in a lk o l iin deki zeltileri. alkoliz, [Fr. alcoolyse] is. B ir esterdeki alkoln klorhidrik etkisiyle baka bir alkol tarafndan tersinir olarak gertilmesi. alkolizm, [Fr. alcoolisme] is. tp. 1. A n alkol ien lerde grlen salk bozukluklar. 2. Etil alkol veya di alkol ile zehirlenmek, alkollemek, [alkol-le-mek] gl. fi [ r ] [-l( )-y or] B ir bileikteki bir ban alkol etkisi ile krlmasn sa lamak. alkollendirilmi, [alkol-le-n-dir-il-mi] sf. ine al kol katlm. alkollendirmek, [alkol-le-n-dir-mek] gl. f i [-ir ] Alkollemeyi salamak, alkolletirme, [alkol-le-tir-me] is. inde alkol bu lunan ikilerin alkol miktarlarn artrma, alkoll, [alkol-l] sf. 1. inde alkol bulunan. 2. Alkoll iki imi olan; ikili. 3. zfi. Alkoll iki imi olarak. alkoller, [alkol+l-er] is. Svlardaki alkol mikta rn belirlemekte kullanlan ara, alku, [alk-mak (bitirm ek) > alk-u] {eT} zf. 1. Tama men; bitene kadar; hep; hepsi; tamam btnyle. [ tigsizler] [Gabain] [KPy.] 2. Her yerde; her yerinde. [KPy.] 3. Hep; btn herkes; her nevi; eitli. [EUTS] [ETY] 4. zm. Herkes. [ETY] alkugun, [al-k-u-un] {eT} zf. Bsbtn; hep; btn ile. [EUTS] alkun, [alku-n] {eT} zm. Hepsi. [EUTS] allaf, [Ar. ' lle f (yem ) > allf (yem ci)] {az} is. Za hireci; alk. [DS] Allah, [Ar. el-ilh > Allah <JI] (a llad ) is. Varlklar aleminin tek sahibi ve tek yneticisi, rahmet ve merhamet sahibi, varlnn balangc ve sonu ol mayan, kinatta olup biten her eyi bilen, duyan ve gren mutlak ilim sahibi, kendisinden baka birine ibadet edilmeyen, kinatn ve kinatta kendisi d nda var olan her eyin tek yce yaratcsnn s

i;Sj .213

A LL

lam dinindeki baka kelime ve terimlerle karla namayan tek ad. S Allah! H ay ret v e a k n lk ifa d e etm ek iin s y len ir.| Allaah! akn lk bildiren | nlem .| A llah a bin kr! D urum undan memnun | olduunu ifa d e etm e.| Allah acsm . 1. o k z o r du | rum da kalm birinin kurtulm as ve iyilem esi iin edilen h ay r dua. 2. B ir belan n g elm esin d en k o r kulduu zam an ed ilen dua. | Allah acsn unut | turmasn. B ir f e l a k e t e uram , y akn lm biri sinin d a h a biiyk a c la r a uram am asn dileme.\\ Allah adam , 1. D nya hayatnn ek icili in e srt ev irerek kendisin i ib a d ete verm i kim se; b it; ahit. 2. K im sey e ktl ve yk olm ayan kii. | | Allaha bir can borcu olmak, 1. K im sey e borcu olm am ak. 2. K im seden ekinm em ek, korkm am ak. 3. A lla h tan b a k a b ir kim seye h es a p v erm e duru m unda olmamak.\\ A llah a emanet, A llah korusun, gzetsin d ile i.| A llah a em anet olun. G erid e k a | la n la ra iyilik ve es en lik ler d ilem ek iin sylen en v ed a lam a sz.\\ Allah afiyet versin! I. B ir kiiye salk, mutluluk, esen lik d ilem e duas. 2. H astalar iin iyilik ve ifa d ile i ifa d e ed en sz.|| A llaha ham t olsun! A lla h n ken disin e verdi i nim etler k arsn d a o n a m innet duyduunu ifa d e ed en dua. | | Allaha havale etmek, 1. K en d isin e ktlk e d e n lere gcnn y etm em esi veya ad aletin uygulanam am as durum larn da hesap lam an n A llah katn da olm asn istem ek. 2. Birini yard m csz o la r a k brakp g elm ek .| A llah a sm arladk! V edalam a | la rd a ayrlan larn g e r id e k a la n la ra s y led ikleri dua niteliin deki v ed a sz. | A llah a smarlada | gitmek, (Y olculua k a c a k o la n la r iin) y o lcu lu k n cesin d e yakn larn ziyaret etm ek .| A llah a kal | mak, 1. Bu d n yada y a p la n h akszlklarn g id eri lem edii durum larda h akszl a urayan larn h a k larnn a n c a k a h rette a la b ilec ek lerin i an latm ak iin sylenen sz. 2. G erek li alm ay yaptktan so n ra A llah 'a tevekkl edildi in i ifa d e etm ek iin kullan lan sz. | Allah akbetini hayr eylesin, B ir iin | sonunun h a y r getirm esin i dilem ek. | Allah akl(lar) | (fikir) versin. D nlm eden, a k lsz ca sylen en b ir szn ayplan m as iin s y len ir.| Allah Allah! | 1. H ayret ifa d e ed en nlem. 2. Savan so n sa fh as olan sng hcum unda lm g z e alan Trk a s kerinin s y led i i son szn " A llah ! olm as d ile iyle att n ara, | A llaha minnet olsun. Verdii | nim etleri karsn d a A lla h a kr d u a s.| Allah | aratm asn. A slnda p e k m akbu l o lm ad h ld e d a h a ktsnn d e o la b ilec e in i d n erek eld ek ine raz o lm a ifa d es i.| Allah artrsn. 1. B ir kiinin | kazancnn artm as iin ed ilen dua. 2. B ir kim senin servetin de gzm z y o k an lam n da a k a sz.|| Allaha snmak, B ir ktlkten veya erd en k o runmay A llah tan beklem ek. | Allah akna! 1. | A llah' seversen , an lam n da b ir istein b a la n g szii. 2. Y alvarm ak iin ku llan lan b ir sz. 3. a

kn lk ve u san m a ifa d e eden sz. 4. A llah ad n a y e min etm e sz. 5. Usanma, bkm a ifa d esi.| A llah a | kr! 1. A llah 'in verdii nim etlere kar duyulan m innet duygusunun ifadesi. 2. Yaplan iten veya olan ey d en duyulan m em nuniyet ifa d esi.| A llaha | tevekkl etmek, K a d e r e inanm ak, alm y azsm a raz olm ak. | Allaha yalvar. B en den sa n a hayr | yoktur, yardm iin A lla h tan d ilekte bulun. a n la m n da uyar sz.| Allah balasn! 1. K ii k o | cu klar iin an n e ve b a b a sn a sylen en sa lk d ile m e sz. 2. Birinin sevdiini kazad an b ela d a n k o rusun, ayrm asn an lam n da iyi dua.\\ Allah bah tndan gldrsn. E vlen m e a n d ak i k z lara iyi b ir e bu lm alar iin edilen dua, | Allah bana, ben | de sana, V erecek p a r a s bulunm adn ifa d e eden sz. | Allah baka ac gstermesin. B a k a b ir y a | knnzn lmn grm eyesin iz, eklin d e bir teselli ve b a sa l dilei. | Allah belan (belasn) ver | sin! 1. K ii o la r a k y a p a c a k b ir ey kalm aynca, k ar tarafn yaptklarn n cezasn A llah in ta kd i rin e b r a b n a dilein i belirten ve kzgnlkla s y le nen bed d u a sz. 2. B irin e kt d ilekte bulunm ak iin sylenir.\\ Allah beterinden esirgesin! Y aa nan b ir kt durumun d a h a ktsnn d e bulundu u m d n erek teselli bu lm a ifa d esi ve dua. | Al | lah beterinden korusun! Yaanan b ir kt duru mun d a h a ktsnn d e bulunduunu dn erek teselli bulm a ifa d esi ve dua. | Allah beterinden | saklasn! Yaanan b ir ktii durumun d a h a kt s nn d e bulunduunu d n erek teselli bulm a ifa d e s i ve d u a .| Allah bilir, 1. K esin lik kazan m ayan bir | durum da p h eli durumu belirtm ek iin kullanlan b ir sz. 2. A llah tank g ster ere k ifad ey i g len d irm ek iin kullanlan p ek itirm e sz. 3. B en y le tahmin ed iy o ru m an lam n da kullanlan bir sz.| Allah bilir ya! pheli durum larda A lla h | tank g sterm ek su retiyle inandrm a sz. | Allah [ bin kere bereket versin. Yem ekten ve kazantan d olay m em nuniyeti ve A llah n bollu u srdrm esi iin ed ilen d u a .| Allah bir! A llah n birli i zerin e | ed ilen yem in sz. | Allah bir, sz bir. Sznden | d n m em ek a m a cy la A llah 'n birli i zerine edilen yem in sz .| Allah bir yastkta kocatsn. Yeni | evlilerin m r boyu birlikte mutluluk iin de y a a m ala r iin edilen dua.\\ Allah byktr (kerim, kadirdir)! A lla h n gcne, kudretin e inanp k a d e r e boyun e m e ifadesi.\\ Allah cann alsn, Kzgnlk h lin d e birin e sylen en b ed d u a sz. | Allah ceza | n vermesin, A llah yaptn kt l klerin karln verm esin, an lam n daki dua. | Allah cezan (cezas | n) versin! Yaplan ktlklerin karl o la r a k A llah h a k ettii cezay versin.| Allah ocuklarna | balasn, H asta an n e veya baban n ifa bulup ocu klarn yetitirm elerin e A llah izin versin, an lam n da dua. | Allah dana gre duman verir, | A llah herkesin d a y a n a b ilece i k a d a r klfet verir. | |

A LL

0IHIlffSM .2i4
sz. | Allah Halil brahim bereketi versin, Ye | m ek so n rasn d a ev sahibin in y iy ec e k ve iecein in bollu u iin ed ilen dua. | Allah hayrl etsin. 1. | Satn alnan bir m al veya y en i ba la n a n b ir iin hayrl ve uurlu o lm as iin sylen en iyi d ile k s z. 2. Birinin tasvip edilm eyen davran iin s y lenen alayl sz. | Allah herkesin gnlne gre | versin, "H erkes d ile in e kavusun. an lam n da du a.| Allah honut olsun, B ir iyilik karl n da | A lla h tan iyilik sa h ib in e ed ilen h ay r d u a .| Al | lahm! K orku, aknlk, fk e ve h ay ran lk g ib i d e iik p s ik o lo jik h ller i ifa d e iin kullanlan nlem.\\ A llahn .... ( ou nlukla y e r ad olur) Issz ve engin y e r .| A llahn .... (Zaman kavram lar) | H er z am an .| A llahn ... (K ii a d ) K o rk u la ca k ve | a c n a c a k kii.| A llahn adaleti, la h a d a let.| Al | | lahna kavum ak, lm ek.| A llahn belas (ceza | s, gazab), in san z o r durum da brakan , sknt ve ren, m usibet.| A llahn bildiini kuldan ne sakla | yaym ? G izlem eye g e r e k gr lm eyen h ller iin sylen en k arsn d a kin e inandrm a sz.| Allahn | binasn ykmak, K en din i veya birin i ldrmek.\\ A llahn cezas, in san z o r durum da brakan , s knt veren, musibet.\\ A llahndan (Allahtan) bul sun, K en d isin e kt l k eden birisi iin b ir ktlk dnm ediini, a n c a k bu durum iin A llah katnda ikay ette bulunduunu belirten ilenm e sz. | Al | lahn davetine icabet etmek, lmek, ruhunu tes lim etm ek.| A llahn em ri, lm.\\ A llahn emri, | peygam berin kavliyle, K z istem eye g id en olan tarafnn teklifi.\\ A llahn evi, Cami, m escit, K b e ; Beytullah.\\ A llahn gazab, nsan z o r durum da brakan , sknt veren, m usibet.| A llahn gazabna | geleyim ki... B ir yem in sz.| A llahn gazabna gelmek (uramak), o k skntl ve zntl du ru m lara dm ek.| A llahn gn, H er giin a n la | m n da bkkn lk ifa d esi.| A llah n hikmeti, S e b e b i | aklan am ayan , bilin em eyen o la y la r ve durum lar iin sy len en a k n lk ifadesi. | A llahn hmna | gelmek (uramak), o k skntl ve zntl du ru m lara dmek.\\ A llah(-n) seversen, A llah a kna]] A llahn inayetiyle, Yaplm as p lan lan an bir i an latlrken A llah yardm ettii takd ird e y e r i n e g etirilece in i belirtm ek iin sy len ir ]\ A llahn seven tutmasn! "Kim se en g el olm a y a k alkm a sn. an lam n da uyar sz. | Allahn seversen, 1. | Sitem etm ek iin sylenir. 2. Yalvarm a an latan bir s z ; A llah akn a. | A llahn iine bak, B ir olayn | gid iin d e b eklen m ed ik b ir d e im e olduu zam an sylen en a k n lk sz. | A llahn iine karl maz. K a d e r e k ar klam ay aca n ifa d e eden s z .| A llahn izniyle, Y aplm as p lan la n a n bir i | an latlrken A llah izin verdi i takd ird e y erin e g eti rilece in i belirtm ek iin s y len ir. \\ A llahn kr (da, yaban), Issz y e r.| A llahn kulu, n san ; | k ii; Adem. | A llahn Itfuyla, Yaplm as p la n la

Allah dana gre verir kar, A llah kuluna ta ham m l sn rlar iin de klfet v erir.| Allah dana | gre verir k, A llah kuluna taham m l sn rlar iin de klfet verir, | Allah derim, H erh an g i bir | olay k arsn d a s y ley ec e k s z bu lam ayn ca ku lla nlan a resiz lik sz. | Allah dert verip derm an | aratm asn, "Allah a res i bulunm ayan d er tle re ve skn tlara d rm esin an lam n da d u a .| Allah | devesi, {az} P ey g a m b er devesi. [D S]|| Allah di linden kurtarsn, A lay ed en kiiye "Alayc ve kr c szlerin den kurtulm ak iin A lla h a snm aktan b a k a a r e yoktur. an lam n da yakn m a sz. | Al | lah diline drmesin, n san larn kusurlarn aratran, dedikodu sun u y a p a n kiinin ren m esi ne, g rm esin e fr s a t verm em ek gerek , an lam n da d ile k ve y a kn m a sz. | Allah dirlik dzenlik ver | sin, A ile ii mutluluun devam iin edilen hayr dua. | Allah doru yoldan ayrmasn, D oru luk | tan a m a m a k iin A llah tan yardm dilem e. | Allah | dokuzda verdiini sekizde almaz, H er ey Al l a h n takdiri zere olur, k a d e re rza g sterm ek g e r e k ir.| Allah drt gzden ayrmasn, ocuun | a n a ve babasn n hayatta kalm as, ksz kalm am a s iin ed ilen hayr dua. | Allah dmanma ver | mesin, B a a g elen skntnn o k kt olduunu vurgulam ak iin sylen en sz. | Allah ecir sabr | versin, B ir fe la k e t e uram , yakn lm birisi iin iyi d ile k s z. \\ Allah ekmei, {az} lk b a h a r d a tal a la n la rd a kan b ir tr mantar. [D S]|| Al lah eksik etmesin, 1. Yardm y a p an kim seye iyilik ve sa lk d ilem e sz. 2. P e k ie y a ra m a m a k la b ir likte insana g er ek li olan e y le r iin kullanlan kr sz. | Allah eksikliini (yokluunu) gster | mesin (vermesin), ik in ci d e r e c e d e ihtiya m ad d e lerin den o lm a kla birlikte y in e d e insana g e r e k li o la n ey ler iin A llah 'a kretm e sz. Seni g r m ezse gzm g rm ez olu r n eeyi d e ; / B a n a g s term esin A llah senin ek sik li in i. F . N afiz am lb e l.| Allah emeklerini boa karm asn, B ir ite | o k alan kiilerin b a a rs iin ed ilen dua. | Al | lah emeklerini eline vermesin, A llah bitirm ek is ted i i ileri so n a erdirm esin e izin versin an lam n da b ir iyi d ile k sz.\\ Allah encamn hayreylpsin! Sonunda n e k az an d raca b e lli olm ayan b ir i ve y a alm ann sonunun hayrl olm as iin edilen d u a.| Allah esirgesin! K tlklerden korunm ak, | sakn m ak iin 'ed ilen dua.\\ Allah etmesin, K t lklerden u zak olm ay dileme.\\ Allah evi, Cami, m escit. | Allah feyzini artrsn, renim g ren le | rin b a a rs iin ed ilen dua. | Allah geinden ver | sin, lm g e r e k o lm a kla birlikte mrn biraz d a h a uzun olm as dilei.\\ Allah gstermesin, Kt b ir durum a d m em ek iin edilen dua.\\ Allah gl(er) yzn soldurmasn, B irinin sa lk ve mutluluu iin edilen haynr dua. | Allah hakk iin, | A llah m v a r ve g e r e k olduu zerine ed ilen yem in

fllIiM M I.215
nan b ir iin A llah izin ve b a ta bulunduu tak d ird e y erin e g etirilece in i belirten sz. | A llahn | nimeti, A llah m ku llarn a verd i i yiy ecek, iecek, rahatlk, huzur, a k l ve vcut sa l trnden b tn ba lar. | A llahn rahm etine kavumak, | lm ek.| A llahn seyf-i adaleti, A lla h n a d a let | k lc.| A llahn takdiri, K a d er, aln yazs.\\ Allah | slah etsin. K t y o la dm kiilerin doru y o la g elm esi iin A lla h tan iyi d ilek te bulunm a sz .| | Allah am ak, N e yapt n bilememek.\\ Allah iin, "Dorusu, g e r e i s y lem ek g erek irse... an lam nda g iri sz. | Allah ikisini (ikinizi) bir yas | tkta kocatsn, Yeni ev liler iin iyi d ilekte bulunm a sz.\\ Allah imdat (yardm) eylesin, Z or durum da o la n la ra m o r a l verm ek iin sy len en iyi dilek.\\ Al lah (seni, sizi) inandrsn, n an lm as g b ir o la yn anlatm sra sn d a yem in etm ek iin kullanlan sz. | Allah insann akln alacana cann alsn, | Akln insan iin nem ini belirten b ir sz. | Allah | iyiliini versin, H olan lan birinin olum suz d a v ra nn g r n ce a k n lk vey a fk e belirtm ek iin sylen en sz. | Allah kabul etsin. B ir hayr y a p an | kiiye bu iyiliinin A llah katn d a k ab u l olm as iin y ap lan d u a .| Allah kadirdir, 1. A lla h n h er ey e | gc yeter. 2. A llah 'in y ard m ile h e r iin o la b ile ceini bildiren sz... 3. K a d e r e boyun e m ek g e rek.| Allah kahretsin! Y aknm a ve fk e bildiren | bed d u a sz.| Allah kavutursun! Yolcu a rk asn | dan g e r id e k alan y a kn la rn a sy len en iyi d ile k s z.|| Allah kavutursuna gitmek, Yolculua kan kiinin yakn larn ziy a ret e tm e k | Allah kazadan | beladan korusun (saklasn, esirgesin), K t bir durum la k arla m am a k iin ed ilen h ay r dua. | | Allah kelam, K u r an - K erim . | Allah kerim dir, | Allah ba ve ikram sahibidir, byktr.[| Allah kerim yeri, E sk i Trk k a h v eh an elerin d e y o k su lla rn p a r a v erm eden oturup g e c e le d ik le r i blm.\\ Allah ksmet ederse, H erh a n g i b ir en g el km az sa. an lam n da k a d e r e boyun e m e ifadesi.\\ Allah kimseye m uhta etmesin, S a lk ve v a rlk a sn dan b a k a la rn d a n yardm b e k le r durum a dr m em esi iin A lla h tan yardm dileme.\\ Allah ko laylk versin. G b ir i k arsn d a baarn n z o r luunu ifa d e etm ekle birlikte A llah tan yardm di lem e sz. | Allah korkusu, Y aplm ak istenen kt | lkler iin A lla h n cezalan drm asn dan ek in e rek vazgeme.\\ Allah kr etsin, 1. Ktln g rd mz biri iin ilenm e. 2. K u llan rken a k silik lerle karlalan ey a la r ve a le tle r iin svm e y erin e sylenen s z .| Allah korusun, 1. A lla h tan b a k a | h ibir gcn kt l kleri en g ellem ey e y etm ey ece i ni tahmin ettiim iz du ru m larda ettiim iz dua. 2. Birinin veya b ir eyin errin d en A llah a snmak.\\ Allah kulunun gtrecei k ad ar verir, 1. A llah insanlara taham m l e d e b ile c e k le r i k a d a r m kelle fiy e t ykler. 2. A llah insan a s a b r e d e b ile c e i k a d a r

A LL

sknt verir. | Allah kurtarsn, o k z o r b ir durum a | dm veya a r h a stal a ya ka la n m birinin ku r tuluu iin sylen en h ay r d u a sz. | Allah kuru | iftiradan saklasn (korusun). G e re k d b ir su lam a dolay sy la bu su lam an n doru olm adn belirtm ek iin kullanlan savun m a sz. | Allah | layn (mstahakkn) versin, 1. A llah a lm a ve a ba la rn n karl n versin, an lam n da h ay r dua. 2. m ec. K t l k y a p a n birin e A llah sa n a h a k ettiin belay versin, an lam n da beddu a. | Allah | m anda ifas versin, argo. o k y em ek y iy en ler iin sylen en y erg i sz. | Allah muinin olsun, o k z or | b ir ie g irien ler iin A lla h n yardm n dileme.\\ Allah muvaffak etsin, Z or b ir ie g irien lere b a a rm a la r iin A lla h tan yardm dileme.\\ Allah m barek etsin! A llah hayrl etsin, d u as.| Allah | m stahakkn versin, 1. A llah a lm a ve a b a la rnn karl n versin, an lam n da h ay r dua. 2. m ec. K tlk y a p an birin e A llah s a n a h a k ettiin b ela y versin, an lam n da beddua. | Allah nam erde | m uhta etmesin, A llah sa lk ve mutluluu b o z a r a k z o r durum da b ra k p kt kiilerd en yardm um ar durum a drmesin, an lam n da dua. | Allah | nasl bilirse yle yapsn, K zgnlk ve fk e bildiren beddua.\\ Allah nasip (ksmet) ederse, Y aplm ak istenen b ir i iin A lla h n iznine ve y ardm n a m uhta olunduunu ifa d e ed en b ir temenni. | Allah | nazardan saklasn, A llah kt niyetli kiilerin kt arzu ve d ileklerin den korusun. an lam n da iyi d ile k sz. | Allah ne verdiyse, Y iyecek ve i e c e k | n e varsa, onunlayetinmek.\\ Allah nice nice yllara eritirsin, Ya gnn ku tlayan lara d a h a b y le o k y lla r g eir m e si d ile iy le ed ilen dua. | Allah ona | son grl verdi, Yal birinin so n g n lerin de ulat bo llu k ve mutluluktan s z ed erk en sylen en s z .| Allah onlarn yldzlarn bartrsn, B ir b i | ri ile g ein em ey en v ey a y a ra tla ters olan k i ile rin iyi g ein m eleri iin ed ilen hayr dua. | Allah | m rler versin, 1. Sayg duyulan birin e selam verm e sz. 2. Yardm eden birisin e teekk r etm ek iin sylen en sz.\\ Allah vm de yaratm , B i rinin o k g zel olduunu belirtm ek iin kullanlan vg.\\ Allah peygam ber tanm az, 1. Dinsiz. 2. G n aha girm ekten ekinm ez. 3. ev resin d ekilere eziyet etm ekten zev k alr. | Allah rahatlk versin, | Y atarken sylen en R a h at b ir g e c e geirin . " a n la m n da iyi d ile k sz ; y i uykular!. | Allah (gani ga | ni) rah m et etsin (eylesin), len birinin ardndan A lla h n rahm etini d ilem ek iin ed ilen hayr d u a .| | Allah raz olsun. K en d isin e iyilik y a p an birisin e A lla h n rzasn d ilem ek eklin d e teekk r s z ii.| | Allah rzas iin, 1. Y alvarm ak iin kullanlan bir sz. 2. n san bir k arlk b eklem ed en s a d e c e Al lah in honutluunu k az an m a k a m a cy la ; k arlk sz.| Allah sabr(lar) versin, Sknt iin de bulunan | birisi iin A llah 'tan dayan m a gc verm esi iin

ALL edilen du a.| Allah sa eli sol ele m uhta etmesin, | 1. A llah inam y a kn la rn a b ile m uhta durum a drm esin an lam n da iyi d ile k sz. 2. Yaknla rndan y akn m a bildiren sz.\\ Allah sa gz sol gze m uhta etmesin, 1. A llah insan y akn larn a b ile m uhta durum a drm esin an lam n da iyi di le k sz. 2. Yaknlarndan y a kn m a bildiren sz.|| Allah saklasn, A llah korusun an lam n da iyi d i lek.| Allah selamet versin, 1. Y olcu lar uurla| nrken sylen en T ehlikelerden ve g l klerden zak durm alar dilei. 2. U zakta bulunan b ir ta ndktan s z edilirken "glk ve skn tlardan u z a k " kalm as iin ed ilen dua. 3. Birinin olum suz lu u m anlatrken kullanlan s z b a ifadesi. 4. Gitm esini, ayrlm asn istem ediim iz birisi m utlak g itm ek isterse, istem eden izin verildiin i ifa d e et m ek iin kullanlan a z a rlam a sz. | Allah senden | (sizden) raz olsun, K en d isin e iyilik y a p an birisin e A lla h n rzasn d ilem ek eklin d e teekk r sz .| | Allah seni dnya bo kalmasn diye yaratm , B eceriksiz v e tem bel k iilere sylen en sitem li sz. | | Allah seni m uam m er eyleye, G rlen bir iyilik karsn d a iyilik s a h ib in e A llah n mutluluk ve s a lk verm esi iin ed ilen dua. | Allah son grl | versin. mrnn so n g n lerini y a a m a k ta olan kim seye ed ilen h ay r du a.| Allah sonunu hayret | sin (hayreylesin). G rne g r e sonu p e k hayrl km a y aca tahmin edilen b ir i iin y in e d e A l l a h tan onu h a y ra evirm esi iin iyilik dilei. | Al | lah artm asn, B e en ilen birisinin davran larn de itirm em esi dilei.\\ Allah taksimi, E it m iktar d a olm ayan, kim ine az kim ine o k o la r a k datm a. | Allah taksiratn affetsin, len birinin ardndan | onun gn ahlarnn A llah tarafndan affed ilm esin i d ilem ek iin edilen h ay r dua.\\ Allah tam am na erdirsin (eritirsin), B alan g c iyi g r len b ir iin iyi b ir e k ild e son u lan drlm as iin ed ilen dua. | j A llahtan, 1. G elinen iyi durum ve kurtulu A l lah 'm d ilem esi iledir. 2. Yaratltan veya d ou tan. 3. yi k i; b e re k e t versin; kr k i...| A llahtan | bulsun, K en d isin e ktlk ed en birisi iin b ir kt lk dnm ediini a n c a k bu durum iin A llah k a tnda ikay ette bulunduunu belirten ilen m e sz. | | A llahtan gelene raz olmak, nsan kusuru ve k a s t olm akszn b a a g elen fe la k e t le r iin sylen en s a b r ve tevekkl sz .| A llahtan ki, K t b ir du | rum dan kurtuluun A llah n y ardm ve d ilem esi ile olduu. | A llahtan kork. n s a f et, ac, yazk, | utan.| Allahtan korkm ak, A llah korku su ile kt | lk y ap m aktan ekinm ek. | A llahtan korkm ayan | dan korkmal, Yapt ktlklerin cezasn g r e ce in i dnm eyen kiinin v erece i z a r a r ve zu lm den ekin m ek g e r e k ir .| Allahtan korkmaz, | in sa fsz; a cm asz; g a d d a r .| Allah tan m afiret | dilemek, A lla h tan a f dilem ek, dua.\\ A llahtan olacak, ans veya talih d em len eyin A llah m y le d ilem esi ile olduu.\\ A llahtan mit kesilmez, 1. A llah insan a en um ulm adk z am an d a yardm eder, an lam n da umut sz. 2. lm e ihtim ali olan bir h a sta iin, iyilem e umudu beslemek.\\ Allah tek rarn a erdirsin, B e en ilen , memnun olunan bir iin tek ra r edilm esin i dileme.\\ Allah tesirini halk etsin, Yaplan b ir duann A llah katn da k ab u l g r e re k ken disin e du a ed ilen kiinin y a ra rlan m a s d ile i.| Allah utandrm asn, yi b ir i y a p m a y a k a lk | a n la ra b a a r d ilem e ifadesi.\\ Allah lem. A llah en iyisini bilir, dorusunu A llah bilir.\\ Allah ekber, A llah ulularn ulusudur; A llah en byk tr.| Allah var! A llah iin doru ol, doru s y le .| | | Allah v ar ya! D orusunu s y lem ek g e r e k ir s e ...| | Allah vere de, D ileim o d r ki... n a lla h .| Allah | vergisi, B ir kim senin dou tan g elen stn y e t e n ek leri,| Allah vermesin, K t b ir durumun biz | den uzaklatrlm as iin ed ilen dua. | Allah versin, | 1. Birinin kazan cn dan duyulan m em nuniyeti ifa d e etm ek iin sy len en a k a sz. 2. G elen d ilen cilere s a d a k a v erm em ek iin sylen en sz.\\ Allah yaps deil kul yaps, in sa n la r tarafn dan im al edilm i o la n ey alarn kusurlarnn bu lu n abilecein i ifa d e ed en s z .| Allah y aratt dememek, A cm am ak, | eziyet etm ek, zulmetmek.\\ Allah yardm cs olsun, 1. A llah'tan b a k a yardm ed ecek , umut b e slen ec ek kim se kalm adn n ifadesi. 2. Z or durum da olan birin den s z ed erk en sylen en iyi d ile k sz. | Al | lah yazdysa bozsun, G ereklem esi istenm eyen kt b ir durumun u zaklatrlm as iin ed ilen du a.| | Allah yokluunu gstermesin. A slnda p e k m ak bu l o lm a d h ld e d a h a ktsnn d e o la b ile c e i ni d n erek eld ek in e raz o lm a ifa d es i; A llah aratmasm.\\ Allah yolu, A lla h n em irleri, din g rev ler,| Allah yolunuzu ak etsin, Y olcu lara s y | lenen A llah sizi y o ld a g l klerle karla trm a sn ." an lam n da uu rlam a sz.\\ Allah, yr ya kulum, deyince, a b u k ve k o la y p a r a kazan an lar veya m esle in d e a b u k y k selen ler h akk n d a s y len ir.| Allah ziyade etsin. B ir ikram veya ziyafet | son u cu n da ev sa h ib in e A lla h n d a h a o k nimet verm esi iin y a p la n d u a sz. Allahan, [Ar. Allah > Allh-n ,'OsT} is. Allah adamlar; ermiler. Allahma, [Ar. Allhuma] {OsT} nl. ama bildiril'. Allah, [Ar. Allah > Allah ^ ^ 1] (a lla .h i:) /OsT} is. Allah adam; ermi; veli. Allahiyan, [Ar. Allah + Far. -yn y a :n ) {OsT} is. Ermiler. Allahlk, - [Allah-lk] is. 1. Allahn zatna ait, Al lahla ilgili olan. 2. nsanlarn elinden geleni yap tktan sonra sonu elde edilemeyen, ancak Al lahtan medet umulur durumda olan; kendi hline braklan. 3. sf. (Kii iin) kendisinden ciddi bir (a lla .h a .n )

0 U4JJI] (a lla:h i-

f l i f M

217

ALM

hareket beklenemeyen zararsz ve kendi hlinde. B izi g erek ten usandrd y a la n dnyada, / Yar A llahsz olan lar, y a r A lla h lk la r. F . N afiz am lbel. Allahsz, [Allah-sz] sfi 1. Allaha inanmayan; ateist. 2. mec. Acma ve merhamet duygusu olmayan; ac masz; gaddar; insafsz; vicdansz. Allahszlk, -, [Allah-sz-lk] is. fe l. Allaha inan mama durumu; ateizm. Allahulem, [Ar. Allh lem bi-evb /t! < JI d

allanmak, [al-la-n-mak] dnl. f i [- r ] 1. Kzarmak; al renge brnmek. 2. {az} Sslenmek. [DS] 3. {az} alm satmak. [DS] 4. {azj Sarkntlk et mek. [DS] 5. {az} Utanmak; sklmak; arlanmak. [DS] S allanp pullanmak, Sslenmek. aile, [Fr. alle] is. Bir parka, baheye veya saraya giri veya gezinti yeri olarak kullanlan iki yannda sralanm aalar veya yeil it bulunan geni yol; hybn. allef, [Ar. alef (yem) > allf (yem ci) iU ] {OsT} is.

1. Zahireci. 2. {az} Tahl kalburla ta ve topra ndan temizleyen ii. [DS] lah daha iyi bilicidir. alleflemek, [allef-le-mek] gl. f i [ - r ] [-l(i)-y o r] {az} Allahuekber, [Ar. Allh ekber jS\ 4I] {OsT} nl. Tahl kalburla temizlemek. [DS] allegretto, [t. allegretto] zfi mz. 1. Allegrodan daha Allah en byktr; Allah ulularn ulusudur. hafif yrk ve canl. 2. is. Bu ekilde icra edilen Allahutala, [Ar. Allh tel -lU'] {Os T} nl. mzik. Allah ycelerin ycesi, ulularn ulusudur. allegro, [t. alegro] zf. mz. 1. abuk abuk; yrk. allak1 - [OsT. allk 5U] (a lla :k ) {OsT} sf. (Kii , 2. is. Bir sonatn ilk blm. 3. Bir sonatn veya senfoninin yrk icra edilen blm. 4. Dans ve iin) sznde durmayan, kendisine gvenilmez; al koreograf gsterilerinde canl icra edilen blm datc; dnek; kalle. veya altrmalar. allak2, - [Ar. allk ii^lt] (a lla:k ) {OsT} is. Sakzc. allelomorf, [Yun. allelonmorph] sf. Biy. Fonksi allak3, [al-la-mak > al-la-k] sf. Karm. S allak yonlar ayn, etkileri benzemez olan homolog iki bullak, 1. K a rm a k a rk ; dzensiz; darm adan k. kromozom zerinde ayn yeri tutan iki gen. 2. {az} (Yuvarlanm ak, d m ek iin) tek er m eker. allem kallem, [allem + kallem] is. ikile. Sz hnerle [D S]|| allak bullak etmek, 1. K artrm ak, d a t ri gstererek kandrma, ikna etme, fi1 allem (et mak, bozm ak. 2. m ec. Sakin ve doru dnem ez mek) kallem etmek, B irin i kan d rm ak veya b ir h le getirmek.\\ allak bullak olmak, Zihni k a r a m a c a u la m ak iin h e r trl y o lu d en em ek mak, sakin dnem ez olm ak, arm ak, a k n a all, [al-l] sf. 1. Rengi al olan, iinde al renk bulu dnmek.\\ allak dllek, {az} (E lb ise iin) p a r a m nan. 2. Al renkli elbiseler giyinmi olan. S all p a r a ; esk i psk. [DS] pullu, Ssl, gsterili. | all morlu, o k k a rk allam1 [al-la-m] {az} sf. Dank; dzensiz. [DS] 0 , renkli. | allm pullum, {az} o k ssl; g zel g i | atlam sellem, {az} 1. (Giyini iin) dzensiz. 2. yinm i. [D S]|| allm sallm, {az} B oylu boslu. (D avran iin) b a b o ; kontrolsz. [DS] [D S]|| allm allm, {az} Susuz gr n m eye a l a n ; susuzm u g ib i davranan. [D S]|| allm yeilim, allam2, [Ar. ilm > allm j>5U] (a ll;m ) {OsT} sf. 1. {az} 1. R en k renk. 2. A la kuak. [D S]|| all pullu, Her eyi bilen; ok bilgili. 2. z. is. Her eyi bilen; {az} M ays b c e i; g elin b ce i. [D S]|| all yeilli, Allah, A llam l-guyb, Btn gizli ve sa k l ne ok k a r k renkli. | alb yeilli kibrit, {az} H av a i | varsa hepsin i bilen (Allah). f i e k ; m aytap. [D S]|| all yeilli olmak, {az} G elin allama, [al-la-ma] is. Krmzya boyama, olm ak. [DS] allamak, [al-la-mak] gl. f i [-r ] Bir nesneyi krmz allg, [al-l] {eT} sf. Hileli; all. [EUTS] ile boyamak, fi1 allayp pullam ak, A slnda g zel allk, - [al-lk] is. 1. Krmzlk, krmz olma hli. olm ayan b ir kim seyi veya b ir ey i g z el g ster m e k 2. Kadnlarn ss maksadyla yanaklarna srdkle iin sslem ek. ri krmz boya. 3. {az} nce dvlm krmz allame, [Ar. allm > allme u ^ ] (a ll :m e) {OsT} biber. [DS] is. ve sfi Her alanda geni ve derin bilgisi olan, ok alli, [al (hile) > al-l] (a lli;) is. Ayp, bilgili, allame-i kl, H er e y i b ilen ; bilgin. allu, [al-lu] {az} nl. Vay! [DS] allamelik, -i [allame-lik] is. 1. Her alanda geni ve alm a1, [alma / almla *1T / LIT] {eT} {eAT} is. Elma. derin bilgi sahibi olma hli. 2. Yarm yamalak bilgi [DLT] [Mhenn] fi3 alma als, {az} A daay. ile ok biliyor grnme; bilgilik; ukalalk, fi1 al [D S]|| alm a ya, E lm a y a ; a d a a y y a p ra n d a n lamelik etmek (taslamak), H ib ir ey bilm edii ka rlan ya.\\ alma yapra, {az} bot. E nli y a p hlde o k e y biliyorm u g ib i d av ran m ak; b ilg ilik ra k l b ir tr ot. [DS] taslam ak; u k a la lk etm ek. alm a2, [al-ma] is. 1. Almak ii. 2. Alnt. 3. mat. M a allanma, [al-la-n-ma] is. Kzarma. tematikte bir saynn ssn, kkn hesaplama ii. {OsT} nl. Dorusunu en iyi Allah bilir; Al

ALM
almaba, [alma+ba] {az} is. 1. Krmz bal yaban rdei. 2. Sereden kk, krmz bal bir ku. 3. Kzl ar; eek ars. [DS] alm ack1, - [al-ma-ck ,J=*I] {eAT} {az} is. Uyluk kemiinin yuvarlak ba. [DS] almack2, [al-ma-ck] {az} is. Elmaya benzer kk meyveleri olan bir aa. [DS] alm a, -c [al-ma] is. fz . Alc; ahize; azlk; ku laklk; reseptr. S alm a verm e, {az} A lp v er m e; alveri. [DS] almal, [al-ma-l] sf. (Oyun iin) yenilen kimsenin ortaya koyduu para, bilye, ceviz vb.yi yenen kii nin alabilecei koulu olan, almagz, [alma+gz] {az} is. Makbul tutulmayan iri gzl at. [DS] alm ak, [eT. al-mak j i l / jil] gl. f . [ -r ] [eT. eA T u r] 1. Bir nesneyi elle veya arala tutup yerinden kaldrmak. 2. Kendine mal etmek; ahzetmek; sahip olmak. 3. (rn iin) salamak; elde etmek. 4. Ka zanmak. 5. Yklenmek. 6. Tamak. 7. Birlikte, yannda gtrmek. 8. Misafir olarak kabul etmek. 9. Semek, tercih etmek. 10. Bol veya uzun elbise yi daraltmak veya ksaltmak iin birazn kesip at mak. 11. Dolu veya ok olan bir eyi eksiltmek. 12. inden karmak; ekmek. 13. Srtna veya omuzu zerine koymak. 14. Fethetmek; savala zapt etmek igal etmek; basmak; istila etmek; kaplamak. {eT} {eAT} (ayn) [ETY] 15. Ele geirmek; elde etmek; kazanmak; yakalamak; kapmak; gtrmek. {eT} {eAT} (aym)[\3?y.] 16. ki veya sigara imek. 17. Kullanmak. 18. m ec. (lm yolu yla) ayrmak. 19. m ec. (Erkek iin) bir kadn ile evlenmek. [Gabain] 20. Posta yoluyla gnderilen eyay tesellm et mek. 21. ine almak; iine sdrmak; dahil etmek; katmak. 22. Bir nesneyi eski yerinden baka bir yere gtrmek, ekmek. 23. Yol gitmek, kat etmek, amak. 24. Kabul etmek. 25. Benimsemek. 26. Sa hibinden habersiz veya zorla ele geirmek. 27. almak. 28. (Alet ve makine iin) almaya ba lamak. 29. Alnt yapmak. 30. m ec. Belirtilen du ruma girmek; brnmek. 31. m ec. Sarmak. 32. Etki altnda brakmak. 33. Balamak. 34. Anlamak; bel lemek. 35. Grmek. 36. (Dikkat iin) gz nnde tutmak. 37. zerinde dnmek. 38. (Halk airleri iin) iir sylemeye balamak. 39. Birinden davra n biimi edinmek. 40. Balk yakalamak. 41. mat. Bir saynn ssn veya kkn hesaplamak. 42. Bir anten araclyla radyo dalgalarn toplamak. 43. Radyo, televizyon yaynlarn izleyebilmek. 44. renmek, kavramak. 45. (Okula, dern ee, p a rtiy e vb.) Kaydetmek. 46. Kararlatrlan zaman dei tirmek. 47. (Zamanla ilgili) oyalamak. 48. Boyutla rn lmek. 49. Duymak; alglamak. 50. {eT} {eAT} Elde etmek; gereken eyi kendine mal etmek. [EUTS] 51. {az} (Koyun, kei vb. iin) yavrusunu

IMTfflfCESM.zs

emzirmek; emdirmek. [DS] 52. {az} Parlamak; tu tumak. [DS] 53. {az} (Eklenecek iki para iin) birbirine uygun gelmek. [DS] 54. {az} Bir taraf ar gelmek; meyletmek; amak. [DS] 55. {eAT} Geri almak, Al abdestini ver pabucum u, Y arar umulan ite z a r a r g rm ey e ba la n n ca vazgem ek istem ek.| ala gtrm ek, {eAT} A lp gtrmek.\\ Al | Allah kulunu, zapt eyle delini, D eliliklerin e, ta kn lklarn a A lla h tan b a k a kim se en g el o la m az .| | al aa etmek, 1. Yere vurmak, y e r e serm ek, y en m ek. 2. M akam ndan, g rev in d en uzaklatrmak.\\ al aa vur yukar, o k ek im eli p a z a r lk son u cu.]] ala tutm ak, {eAT} A lkoym ak]] al batan, B ir konuyu balan g cn d an itibaren yen iden e le a lp incelem ek, tek ra r yap m ak. | al benden de o kadar, | B en d e ayn gr teyim ,| Al berab er! K rek le i | leyen g em ilerd e k reklerin h ep b e r a b e r ek ilm esi iin verilen em ir.| Al birini vu r birine, B irbirin | den fa r k yok. | Al birini, vu r tekine, k isi d e k | t]] Al bir krek! D en izcilikte m an evra iin b ir tek k rek h a rek eti y a p la ca n bildiren em ir. | Al ce | vabn otur aa, arg o. G rdn m, aznn c e vabn aldn m ? " an lam n da serzen i sz .| Ald | ele, girdi yola, Konuyu o k uzatt. | ald fitili, B ir | d en b ire o k kzd.| Aldn m? argo. G rdn m, | be en din m i?| A l glm, ver glm, 1. P ein ve | hem en m al teslim li alveri. 2. A klar ara sn d a ki sk iliki]] Al haberi, git k a b a n k ab an , Sevindi rici h a b e r alan n durumu.\]ah birmek, {eT} Alverm ek.| al gelmek, {eAT} A lp g elm ek ; getirm ek .| | | alp gitmek, 1. K o p arm a k. 2. Z o rla gtrm ek. 3. S r klem ek,| alp verem em ek, G ein em em ek, e | kem em ek]] alp verm ek, lgilen m ek, ilgisi olmak.]] alp yrm ek, 1. G elim ek; o alm ak. 2. {az} lerlem ek ; y kselm ek. [D S]|| alr alm az, H em en, o an da]] alr gz, {eAT} D ikkatli b a k ; a lc gz]] ah r gzle, D ik k atle; a lc gzyle.]] al virmek, {eAT} M cad ele etm ek; savam ak]] al ieri etmek, B ir g s a r f e d e r e k ieri ekm ek]] Al iskeleni! a r go. ek git, sv!\\ Al kaay gir ahra, yaras olan gocunsun, D oru bildiin i yap, ik ay etlere nem verme.]] alm ak verm ek, {eAT} S avam ak; m ca d ele etm ek; m u katele etm ek]] Al, on paralk da ondan, nem li b ir kon u da d e ersiz g r ler ileri s ren lerle a la y iin sylenir]] Al sana? te sana, grdn m ?| Al takke ver klah, o k b a y a | e k ild e sen li b en li olm ak]] alup virmek, {eAT} B ir iin trl y n lerin i h ey ecan iin de dnmek. | | alur gz, {eAT} D ikkatli b a k ; a lc gz. alm ak, [almak-] {az} sf. fo lk . (Kii iin) ky d nnde gelini babasnn evinden gvey evine geti ren. [DS] alm alk1, - [al-mak > al-ma-lk] {az} is. 1. Eya koymaya yarayan, tavana yakn raf; terek. 2. apka siperlii. [DS]

i p

m it 1 .2 1 9

ALO

almalk2, - [elma > alma-lk] {azj is. 1. Byk yaprakl bir tr ot. 2. Elma bahesi. [DS] Alman, [Fr. allemand] z. is. 1. Almanya halkndan olan. 2. (Tamlayan olarak) Almanya ya da Alman larla ilgili. >5 Alman gm, inko, b a k r ve ni k el karm , gm ren gin de b ir a la m ; m ay or.| | Alman papatyas, K m e le ri 15-20 cm. a p l O rta A v ru p a d a yetien b ir p a p a ty a tr, (Anthemis nobilis).\\ Alman usul, Toplu y a p la n b ir h a r c a m ad a h erkesin ken din e den p a y d em esi usul. almanak, - [Ar. / Eski Msr d. el-manah (geen yl) >Yun. alemenihiak > Lat. almanachus] is. Her eit bilimsel ve pratik bilgileri bulunduran yllk takvimli kitap. Almanca, [Alman-ca] (a lm a n c a ) is. 1. Alman dili. 2. sf. Alman dili ile yazlm, sylenmi. Almanc, [Alman-c] is. v e sf. 1. Alman yanls bir politika izleyen (kii). 2. {az} Almanyada alan Trk iisi. Almanclk, - [Alman-c-lk] is. Alman taraftarl. Almanlama, [Alman-la--ma] is. Almanlamak ii. Almanlamak, [Alman-la--mak] dnl. f . [-r ] Al nanlara benzer davran ve nitelikler edinmek. Almanlk, - [Alman-lk] is. 1. Alman olma duru mu. 2. Almanlara zg nitelik, alma, [al-ma-] is. Birden fazla nesne veya olayn dnerli olarak birbirini izlemesi; mnavebe; dei erek; dnerek; dnml; keikleme; nbetlee; srasyla. almak, - [al-ma--k] is. v e sf. 1. Dzenli aralk larla birbirini izleyen; mnavebeli. 2. {az} Yoru lann yerine koulmak zere hazr bulundurulan yedek koum veya ift hayvan; deitirmelik. [DS] S1 almak akm, A ltern a tif akm . | almak iek | li, bot. iek leri a lm a k dizilm i olan. | almak | yapraklar, B ir s a p zerinde ayn h iza d a d e il d e de iik y k sekliklerd e dizilen y a p ra klar. almaklk, - [alma--k-lk] is. bot. Bir bitkide yaprak ve ieklerin almak dizilme hli, almal, [alma--l] sf. Alma durumunda olan, almama, [alma--ma] is. 1. Almamak ii. 2. Farkl iki ss esinin srayla yinelenmesi, almamak, [alma--mak] {eA T) ite, f . [-r ] 1. N betlee kullanmak. 2. Deimek, almatrmak, [alma--tr-mak] {az} gl. f . [ -r ] De itirerek nbetlee kullanmak. [DS] almaz, [al-mak > al-maz] {az} sf. (Kei veya koyun iin) yavrusunu emdirmeyen. [DS] 0 almaz almaz bakmak, {az} K sk a n lk ve kin dolu o la r a k b a k mak. [D S]|| almazdan almazdan, {az} B n bn ; aptal aptal. [DS] almazya, [al-maz--y-a] {az} zf. Almamak niyetiy le. [DS] almazlanmak, [al-maz-la-n-mak dnl. f . [-

r] Bir eyi almak istememek, isteksiz ve ekimser davranmak; almaktan ekinmek, {eAT} (ayn). almazlk, - [al-maz-lk] {az} is. 1. Kuzusunu em zirmeyen koyunu kuzuya altrmak iin yavrusu ile birlikte konulduu yer. 2. Koyun, kei balanan dikine aklm atal aa. [DS] almla, [almla] {eT} is. Elma. [DLT] almr, [al-mak > al-mr] {eT} is. Hrs, tamah. [Gabain] alm, [al-m-] {eAT} is. Para olarak deeri, alna,-c [al-()n-a] is. 1. Bir eyin ne bakan yz; n; cephe. 2. Yze kar gelen taraf; insann kar snda bulunan, kar; anna. 3. Bir yapnn n yz; cephesi. 4. Aln, alnaklam ak, [alm > al()n-ak-la-mak] {az/ gl. f i [r ] [-l()-y o r] 1. Gzetlemek. 2. Alm dorultusunda bakmak. [DS] alngadmak, [al(a)n-ad-mak] (aln adm ak) {eT} gsz. f . [-u r] Zayflamak; arklamak; hlsiz olmak. [EUTS] alngadturm ak, [al(a)n-ad-tur-mak] (alnadturm ak) {eT} gl. f i [-u r ] Zayflatmak; arklatmak; gten drmek. [EUTS] alngatm ak, [al(a)n-at-mak] (alhatm ak) {eT} gl. f i [ur] Zayflamak; arklamak; hlsiz olmak. [EUTS] alngumak, [al-an-u-mak > al-n-u-mak] (alnum ak) {eT} gsz. f i [- r ] Zayflamak; bitkinlemek. [KPy.] alnuk, [alm-mak > al()n-uk j j J I ] {eAT} sf. Sersem; gafil; meczup, alnuklk, [alnuk-hkjltJT] {eAT} is. Acizlik. alo1 [alo] (a lo :) {az} iinl. ama, korku bildirir. , [DS] alo2, [Fr. all / ng. hello] iinl. Telefon grmesinde balanty kurma ve grmeye balama sz, aloalo, [alo (yans.) > alo+alo] (a :lo a :lo ) {az} is. Hindi. [DS] alobos, [Yun. alops] {az} is. Su zerinde oluan kpk; su kp. [DS] alogami, [Fr. allogamie] is. bot. Bir iein, ayn bit ki veya baka bitki zerindeki baka iek tozlar ile dllenmesi, alokinezi, [Fr. allocinesie] is. tp. Vcut organlarn dan birini hareket ettirmek isteyince onun yerine kar eini hareket ettirme eklinde grlen hareket bozukluu. alom etri, [Fr. allometrie] is. Baz bitki ve hayvanlar da grlen bir organn vcudun btnne gre da ha hzl veya yava bymesi; heterogoni. alonj, [Fr. allonger (uzatm ak) > allonge] is. Bankac lkta, bono veya havaleye ilikin kt, alopesi, [Fr. allopecie] is. tp. Salarn veya vcut kllarnn hi kmamas veya yer yer dklmesi, aloo, [? aloo] {az} is. Budaydan yaplan stla. [DS] alotrofi, [Fr. allotrophie] is. Deiik tr besinlerle beslenebilme zellii.

ALO
alotropi, [Fr. allotropie] is. kim. Karbon, kkrt ve fosfor gibi maddelerin deiik fiziksel zelliklerde bulunmas. alozom, [Fr. allosome] is. biy. Cinsiyetin belirmesin de temel rol oynayan zel kromozom; heterokromozom; cinsel kromozom, alrispor, [Fr. aleuriospore] is. bot. Miselyum iplik iklerinin yrtlmas ile kan mantar sporu, alrom etre, [Fr.aleurometre] is. Undaki glten mik tarn lmeye yarayan ara, alron, [Fr. aleurone] is. bot. Bitki tohumlarnn besi dokusunda bulunan yedek protein, alsemik, [Fr. aleucemique] sf. tp. Kan akyuvarlar nn saysnda art ve yapsnda bozukluk gster meyen bir lsemi tr, alp, [alp v^T] {eT} {eAT} sf. 1. Yiit; cesur; alp; kah raman; bahadr; enerjik. [KPy.] [EUTS] [DLT] [Gabain] [Mhenn] [Tekin] 2. Yiitlii gerektiren. [KP y.] 3. Saygn. [KPy.] 4. (Tehlike iin) iddetli; g; zor; mkl. [ETY] [EUTS] [ tigsizler] [M henn] 5. Yksek. 6. is. Cesur, yiit sava; kah raman; zorlu. 7. Eski Trklerde hanedan prensleri ne verilen Avrupa Orta andaki valye karl resm asalet unvan. 0 alp eren, {eAT} Yiit; b a h a d r; k ah ram an .| alp sfing, {eT} (alp sn) B ir | ila h veya eytan a d ; Sansk. Vyghra. [EUTS]|| alp tegin, {eT} Yiit kle. [DLT]|| alp yol, {eT} T ehlikeli y o l; etin y ol. [EUTS] Alp, [Fr. alp] is. Avrupann balca sradalarnn ad. S alp bahesi, Yksek d a la rd a kurulan ve iin d e bilim sel in celem eler iin a lp bitkileri yetiti rilen ba h e. | alp rk, C ilal T a D evrin de Avru | p a a yerlem i bey az rktan insanlar.\\ alp keisi, y A lp d a la rn d a y etien k s a tyl, gen bal, k la h eklin d e d ik kulakl, z a r i f grnl, b o l st v eren bir k e i tr, (Chamoisee).\\ alp lalesi, bot. Z am b akg illerd en orm an larda, a k a la n la rd a ve im en liklerd e y etien p e m b e byk sa rk k iekli, uzun bey az so an l b ir iek . | alp sistemi, je o l. | J e o l o j i k d ev irlerd en ikinci zam ann so n la r ile ncii zam ann o rtala rn a k a d a r g een d ev red e olum u g en d a la r sistem i.| alp arkc'kuu, | z oo l. Yksek d a y a m a la rn d a yaayan , b c e k ve ta n ecik lerle beslen en g ri ve kah v eren g i k k bir ku, (P run ella collaris). alpagu, [alp-a-mak > alp-a-u] {eT} is. 1. Yiit sa va; kahraman cesur sava; yiit. [Gabain] [ETY] [Tekin] 2. Bir unvan. [ETY] alpagut, [alp-a-u > alp-a-u-t] {eT} is. 1. Kahraman lar; cesurlar; alplar; yiitler; savalar. [ETY] 2. Tek bana dmana saldran ve hibir yandan ya kalanmayan kimse; sava. [DLT] [Gabain] [EUTS] alpak, - [al+pak] {az} is. Krmz. [DS] alpaka, [Gn. Amer. yer. Aymara d. > sp. alpaca] ( a lp a ka) is. zool. 1. Devegillerden Gney Ameri

IiHIMt 5 M . r;ii
kada yaayan evcilletirilmi guanakon tr bir memeli olup yumuak tyl postu iin And dala rndaki yaylalarda yetitirilen gevi getiren bir hayvan (L am a g la m a p a c o s ). 2. gnl. Bu hayvann tylerinden veya sentetik elyaf katlarak dokunmu kuma. alpaks, [Lat. al-pah] is. 1. Dkm kolay, iinde yzde 13 orannda sodyumla artlm silisyum bu lunan alminyum alam. 2. Bu alamdan yapl m dkm eya, alpam ak, [alp-a-mak] {eT} gsz. f . [- r ] Cesur olmak. [Gabain] alp argata, [sp. alpargata] is. spanyol kyllerinin veya danslarn giydikleri saz veya ipten yaplm bir eit ayakkab, alpbahesi, [alp+bahesi] is. Yksek dalarda yeti en alp kua bitkileriyle meydana getirilen park ve bahe. alpehlivan, [al+pehlivan] is. Salkm orta byklkte ve konik, taneleri sk, yuvarlak, sulu, lezzetli ve sert kabuklu, Trakyada yetitirilen sofralk krmz renkli bir avu zm tr, alperen, [alp+er-en] is. Mslmanln Anadolu ve Rumelinde yaygnlamasn salayan mcahit der vi. alpgl, [alp+gl] is. bot. 1. Alplerde, Sibirya ve A syada doal olarak yetien, yapraklarnda uyu turucu ve idrar sktrc zellikler bulunan bir ss bitkisi (R hododen dron chrysanthum ). 2. Zakkum aac (R hododen dron ferru gin eu m ). alpha, [Yun. alpha] is. Alfa. alpmak, [alp--mak] {az} gsz. f . [-r ] Sayg gs termek; hrmet etmek. [DS] alprkam ak, [alp+ ir-ke-mek (biriktirm ek) > alprkamak] {eT} g s z .f. [ - r j Kendisine yiit ss vermek; sebatla almak. [EUTS] alprkanm ak, [alp (kahram an ) + irk-e-mek (biriktir m ek) > alprka-n-mak] {eT} d n l.f. [-u r ] 1. Bir ey zerinde yorulmadan, bkmadan, srarla almak. [EUTS] 2. Kahramanca davranmak; kahramanl kendinde toplamak; kahramanlamak. [KPy.] [EUTS] 3. Kendisine yiit ss vermek. [Gabain] alpinia, [Lat. alpinia] is. bot. Zencefilgillerden gzel iekli, gvdesinden karlan madde uyarc olarak halk hekimliinde kullanlan bir ss bitkisi; havl can, (Alpina o fficin aru m ). alpinist, [Fr. alpiniste] is. Dac, alpinizm, [Fr. alpinisme] is. Daclk, alpinum, [Lat. alpinum] is. Yksek da bitkileri ye titirmek iin dzenlenmi botanik bahesi. alplk, - [alp-lk jU T ] {eAT} is. 1. Alp olma duru mu; kahramanlk; yiitlik; cesurluk. 2. Serkelik; asilik, t? alplk etmek, {eAT} C esaret g sterm ek; y i ite davranm ak.

ALT alpyldz, [alp+yldz-] is. bot. Yksek dalarn ya malarnda yetien soanl bir iek, (P a ra d isia liliastrum). alsamak, [al-mak > al-sa-mak] (eTj gl. f i [ - r ] A l mak istemek. [DLT] alskmak, [al (hile) > al-sk-mak] {eT} gsz. f i [-u r] 1. Bir eyi alnmak; alnm olmak. [EUTS] 2. So yulmak. [DLT] 3. Aldanm olmak, alskm, [al-sk-m] {eTj sf. huk. Mal mlk yama edilmi [Mtihenn] alsin, [Fr. alcyne] is. kim. l bir bala nitelenen, alifatik snftan asetilenik hidrokarbonlar, alsiyonlar, [Fr. alcyonaires] is. z oo l. Sekiz blm ve dokunal, ift yzgeli selentereler (H eliopora). alsophila, [Yun. alsosphilos] is. bot. Scak bl gelerde yetien aa grnml ereltiotu eidi (A lsophila australis). alah, [alak / alah jcill] {eAT} sf. Alak. alimi, [Ar. al-kimy > Fr. alchimie] is. 1. Adi me tallerden altn yapmak iin insanlarn uzun yllar urat bir bilim dal; simya. 2. m ec. Deeri d k bir mal deerli ve geerli bir ticar mala e virme abas. alimist, [Fr. alchimiste] is. Adi metallerden altn yapmaya alan bilim adam; simyager; simyac, alt, [al (aa ) > al-t] is. 1. Bir nesnenin aa bakan yz, yere gelen taraf; taban. B arda n alt s lanm. 2. Dik tutulan bir yzeyin aa ksmlar. Ekrann alt k a ra rd . 3. Yksekte bulunan eyin yer ile arasndaki boluk. S caktan h er k e s a a cn altna sn d. 4. st ste yaplan sralamada aa da kalan nesne. u apartm ann a lt katn da otu ruyoruz. 5. Bir yaznn son satrndan sonraki bo luk. R aporun h e r sayfasn n altn im zalaynz. 6. Kk ocuklarn ve yatalak hastalarn boaltm ihtiyalarn giderdikleri bez vs. 7. lme ve deer lendirmede l alman belirli bir deerden daha geri olanlar. Yeni s n f g e m e sistem in de ikinin altn dakiler k aly or. 8. Dip. N ehrin altndan kablo g eir d iler . 9. Bilinen ve sylenen olaylarn gerisinde yatan sebepler, gerekler. A ralarn daki kavgann altn d a g elin kayn an a srtm esi y a t yor. 10. Sonu, son; iin varaca yer. Bunun altndan d a h a n e le r ka ca k, neler! 11. Yararlan mak zere elinde bulundurma; taht. 12. {eTj Aa. [ETY] 13. {az} Delinen orabn tabanna yeniden rlen para. [DS] 14. {eAT} Nikhla bal. 15. {eAT} Buyrukla bal; emrinde olma. S alt aac, {az} D oku m a tezghn da doku nan h a l ve kilimin sarld y u v a rla k a a . [D S]|| alt alta, B iri d i eri nin altn a g e le c e k ekild e. | alt alta st ste, Yere | denin iistne dierinin kt, bazen d e tek i nin ste k a r a k y a p tk la r bo u m a veya dv. | | alt ba, {az} 1. A a ta ra f; son u ; g eri. 2. S o nunda; velhasl. [D S]|| alt ba ekm ek, {az} H a tr saym ak; ekinm ek. [D S]|| alt balk, B ir kitabn veya yaznn bal n dan so n r a onu tam am layan balk. | alt bilin, p sik ol. B ilin alt.| alt cins, biy. | | B ir cins iin deki ikinci d e r e c e cins. | alt cisim, mat. | B ir cism in ayn ilem lerle ken disi d e cisim kurulu u n da olan alt c m lesi.| alt blm, biy. C anllarn | sistem atik sn flan drm asn da b ir blm iin de y e r a la n ikinci d er ec e d ek i bl m ; a lt ube. | alt cins, | biy. C anllarn sistem atik sn flan drm asn da b ir cins iin d e y e r a la n ikin ci d e r e c e d e k i cins. | alt e | ne, anat. O m urgal ca n lla rd a alttaki h a rek etli e ne.\\ alt enesinden girip st enesinden kmak, Birini, ikna etm ek iin uramak.\\ alt deri, biy. O m urgal hay v an lard a ve in san da vcudu rten derinin alt ksm n oluturan b a doku ; h ip od erm ,| | alt di, anat. O m urgal hay v an lard a ve insanda a lt en ed e y e r a la n diler. | alt dudak, anat. O m urgal | h a y v an lard a ve insanda azn giri ksm n tekil ed en p a r a la r d a n altta olan. ||alt etmek, Yenm ek; g a lip gelm ek. | alt ev, {az} K y evlerin in zem in | katn d a hayvan b a lan an y e r ; bodrum . [D S]|| alt fam ilya, biy. C anllarn sistem atik sn flan drm a sn d a b ir a ile iin de y e r alan ikinci d e r e c e d e k i a i le. ||alt geit, K a r a y o lla rn d a birbirin i k esen k a v a k la r d a tat trafiini a ksatm am a k iin b ir yolu n altndan g eirilen d i er yol. | alt hava yuvar, g k. | b. O rtalam a 12 km. kalnlndaki, dnya ile st ha v a k resi a ra sn d a kalan a tm o sfer ta b a k a s.| alt | alay st kalay, D nn g sterii iyi f a k a t ii k t]] alt algn olm ak, {az} k i k ii a ra sn d a kin ve dm anlk bulunm ak. [D S]|| alt kaval st ehane, B irb irin e uym ayan p a r a la r la m eydan a getirilm i btn, zellikle birbirin i o kam ayan giyim.\\ altna alm ak, B irin i y e r e y kp stne k m ek]] altna bir arab a ekmek, K en disin e veya birin e o to m o b il satn alm ak. | altna etmek, B yk | veya k k boaltm ihtiyacn tutam ayp donun a veya y a ta n a yapm ak]] altna karm ak, 1. B yk veya k k boaltm ihtiyacn tutam ayp donuna veya y a ta n a yapm ak. 2. m ec. o k korkm ak]] alt na yapm ak, Byk veya k k boaltm ihtiyacn tutam ayp donunu veya y ata n p isletm ek ,| altn | da bulundurmak, huk. K ira la m a vb. y o lla rla b ir tanm az elin d e bulundurm ak; tahtnda bulundur m ak]] altnda kalm am ak, G rd b ir iyilik vey a ktl karlksz b ra k m a m ak ; ayns ile k a rlk verm ek. | altndan alm ak, Y atalak b ir hastann | p isli in i yatt y erd en yapm asn sa la m a k ve p i s liini a tm a k.| altndan apanolu kmak, B e k | len m edik olu m suzlu klarla karlam ak]] altndan girip stnden km ak, E lin e g een p a ra y l zumsuz y e r e h a rca y p bitirm ek]] altndan kalk mak, 1. B aarm ak. 2. H ak ettii c ev a b v er eb il m ek]] altn aldrm ak, {az} (Kii iin) kon um a sra sn d a kar tarafn iine y a r a y a c a k gizli ve e k sik taraflarn sezd irm ek ; a a vurmak. [D S]|| alt

ALT
n alm ak, {az} 1. Sprm ek; tem izlem ek. 2. Top lam ak. 3. H esa b k ap a tm a k ; iliii kesm ek. [DS] 4. {az} Yontm ak; kesm ek. [DS] J. {az} N iyetini a n lam ay a a lm a k; azm aram ak. [D S]|| altn iz mek, 1. nem ini belirtm ek, d ikk at ekm ek. 2. lii in i k esm ek ; dostluu so n a erdirm ek. | altn slat | m ak, iini donuna veya y a ta n a yapmak.\\ altn stne getirmek, D zeni bozm ak, k artrm ak.| | altn yakm ak, {az} K krtm ak; ktl a rtra c a k biim d e davranm ak. [D S]|| alt stne gelmek, o k karm ak]] alt ya, H ileli ve iyi son u verm e y e c e k i?. | alt kart, Ayn terim lerden olu an biri | olumlu, d i eri olumsuz iki n erm eden h e r birinin d i eri karsn d aki a d .| alt kat, B ir orm ann tem el | v e byk a a larn n altn da y etien d a h a kk a a ve a lla r topluluu,| alt komisyon, B elli bir | kon u da n a lm a y a p m a k zere ayn kom isyonun y eleri a rasn d an ayrlan kk grup. | alt ke, | p o r . K a le d ireklerin in zem in e d e d i i n oktad aki k e. | alt kurul, B ir krul tarafndan b elirli b ir | konuyu d a h a ayrntl in celem ek zere ayn kurul yeleri a rasn d an oluturulm u k k kurul.\\ alt olmak, Yenilmek, altta kalmak.\\ alt snf, biy. C an llarn sn flan drlm asn da b ir s n f iin de y e r alan ikinci d e r e c e s n f | alt ube, biy. C anllarn sn f | lan drlm asn da b ir u b e iin de y e r alan ikinci d e r e c e u b e ; alt blm . | alt tab aka, fiz. 1. A tom da | b ir tabakan n iin de bulunan elektronu n a s a l ku anta say sn a d en k g elen blm . 2. dbl. B ir dil d e de iim lere y o l a an esk i b ir dilin kaln ts.| | A ltta kalann can ksn, B a n a ne, z ay fla r varsn ezilsin, an lam n da olum suz b ir tutum ve sz. | altta | kalm am ak, 1. K en disin e y a p la n b ir iyilie iyilikle k a rlk verm ek; m innet altn da kalm am ak. 2. K en disin e y a p la n b ir ktlk veya sylen en kt b ir szn karln verm ek. | alt takm , biy. C an lla | rn sn flan drlm asn da b ir takm iin de y e r alan ikinci d e r e c e takm .| alttakiler, Alt katta oturan | kom u lar. | alttan alm ak, fkeli ve sert b irin e k a r | y u m u ak ve an layl davranm ak. | alttan alta, | G izlice, f a r k ettirm eden; aktrm adan ,| alttan g | remek, G e re k am acn gizli tu tarak stn g elm e y e alm ak. | alttan su kmak, {az} Tedirgin | e d e c e k b ir durum olum ak. [D S]|| alt taraf, 1. Bundan so n ra g elen i, g erisi. 2. D eersiz, g erek siz ; olu p o la ca . 3. {az} B ir iin asl. [D S]|| alt taraf kiraz bahesi, M oral kazan m ak iin u an d aki g l k aldktan so n ra skn tlarn g id ece in i ifa d e etm ek iin sylen en sz.|| altta yok stte yok, Yoksul. | alt teknesine erm ek, {az} K en disinden gizli | tutulan b ir iin asln aratrp ren m ek. [D S]|| alt t r, biy. C anllarn sn flan drlm asn da b ir tr iin de y e r alan ikinci d e r e c e d e k i tr. | alt u, {az} | 1. Sonu ; son. 2. p, urgan g ib i eylerin altta k alan ucu. [D S]|| alt st, B ir nesnenin alt stne, st d e altn a g e le c e k ek ild e d e itirilm e hli. | alt st |

k h i m m

.2 22

brei, Tepsinin altn a ve stne b ire r k a t y u fka s e r ile r e k peyn irli, span akl veya kym al i le h azr lanan brek. | alt st etme, Yn h lin d e bulunan | rn h av alan d rm ak veya kurutm ak a m a cy la k a rtrp altn stne g etirm e ilem i.| alt st etmek, | 1. Altn stne g e tir e c e k e k ild e evirm ek. 2. m ec. K artrm ak. 3. in sa n d a p s ik o lo jik bakm dan k ar k lk ve dzensizlik m eydan a getirm ek. | alt st | olmak, 1. Alt stne gelm ek. 2. m ec. K arm ak, dzeni bozulm ak]] alt st paras, {az} H astann bakm ve lm nden so n r a gm lm e v e h ay r ile rin e h a rca n m ak zere ayrlm p a ra . [D S]|| alt ya ka, B a lk a la rn d a kurun arlklarn bulunduu k en a r.| alt yap, 1. eh ircilikte yol, su, elektrik, | kan alizasyon, telefon ve g a z g ib i g en ellik le to p rak altn da k alan donanm lar. 2. B ir m eslek veya sa n a tn yrt lebilm esi iin g e r e k li olan tem el bilgiler. 3. M arksist fe l s e f e d e siyasi, hukuki ve estetik vb. ilik ileri etkileyen ve dzenleyen retim a r a la r ve retim ilikilerinin btn]] alt yaz, 1. G azete ve d er g iler d ek i resim lerin altn a kon ulan a k lay c yazlar. 2. Y abanc d ild e oynatlan film le r d e kon u m alarn ek ra n veya p erd en in alt tarafn da y e r alan zet tercm e yazlar]] alt yazlam a, Y abanc dilde seslen d irilm i b ir film d e k i kon u m alar zet h ld e v ereb ilm ek a m a cy la a lty a z h a zrlam a ve film ze rin e b a sm a ii]] alt yazlam ak, A lty a z hazrlam ak ve yazm ak. | alt yazlayc, A lty a z la r film zerine | b a sa n a ra . | alt yazl, (Film iin) kon u m alar | ekrann veya p erd en in altn d a zet terc m eler h lin de verilen y a b a n c d ild e seslen dirilm i. alta, [al-ta] {eT} zf. Alacak; alc; alan. [ETY] altag1, [al-ta] {eT} is. 1. Hile; aldatma. [EUTS] [Gabain] 2. Yol; metot. [ tigsizler] 3. Yardm; destek. [EUTS] altag2, [alt-a] {az} zf. Altta; alttaki, altag stek, {az} Alt a lta st ste. [DS] altair, [Ar. el-tir] (a lta :ir) {OsT} is. Uucu, altalam ak, [alt-a-la-mak] {az} g l . f [ -r ] [-l()-y o r] 1. Hastalk tekrarlamak; hlsiz brakmak; hastalk etkenleri artmak. 2. Yenmek; sindirmek. [DS] altam ak, [al-ta-mak / al-da-mak] {eT} gl. f i [-r ] 1. Aldatmak; kandrmak. [Gabain] 2. {az} Yenmek; malp etmek. [DS] altar, [Lat. altus (yksek) + ara (urban y a km a o ca ) > altar] is. Baz dinlerde adak kurbann kesilip ya kld ocak; tapmaklarda en nde bulunan masams ykseklik; sunak, altatc, [al-ta-t-c] {eT} is. Yankesici. Altay, [Mo. altan / T. altun] z. is. A syada bat Si birya ile Moolistan arasnda kalan dalk blge. A ltayca, [Altay-ca] is. dbl. Altay dalan blgesinde yaayan Abaka Trklerinin konutuu Trke. Altayistik, [Fr. altastique] is. dbl. Altay grubu mil letlerin dil, kltr, tarih ve edebiyatlar ile uraan bilim dal; Altay filolojisi.

223

ALT

altaztmak, [alta-z--t-mak] {az} gl. f [-r ] 1. (Hastalk iin) yenilenmek; artmak; hastay hlsiz brakmak. 2. Yenmek; sindirmek. [DS] altazimut, [Fr. altazimut] is. g k b. Bir yldzn yk sekliini ve azimutunu ayn anda len alet; teodolit. alt, [alt-c {eAT} is. Birden fazla ka dnla evlenen erkein ilk ei. altcu, [alt-cu ^ ) T ] {eAT} is. - * alt. alternatif, [Lat. eltenre (n betlem ek) > Fr. alternative] is. ve sf. 1. Az ok art arda tekrarlanan du rum; alma. 2. Karar verme hlinde birini dierinin yerine tercih edebilme ekli, fi1 alternatif akm, Sral ve dzenli o la r a k y n deitiren o rtala m a d e eri sfr olan elek trik a km ; a lm a k akm ; d a l g a l akm ; d e iken akm . alternatr, [Fr. altemateure] is. Dalgal akm ret meye yarayan mekanik ara, altes, [Lat. altitia > altus (yksek) > t. altezza > Fr. altesse] is. Hkmdar soyundan gelen prens ve prenseslere verilen onur unvan,

altk, - [alt-k] is. ve sf. 1. Aktan deil de dolayl anlatlan. 2. Bir eye bal, ikinci derecede olan; mtedahil. Altkarde, [alt+karde] is. g k b. Kuzey yarm k resinde Byk Ay karsnda bulunan takm yl dzlar; Zatlkrsi. altl [alt-l] sf. 1. Alt birimden meydana gelen. 2. is. ed. Bentleri altar msradan meydana gelmi manzume; mseddes. 3. mz. Alt icracdan mey dana gelen mzik topluluu. 4. zerinde alt iareti bulunan iskambil kd. 5. {az} Alt mermi alan toplu tabanca; altpatlar; altatar. [DS] S altl gan yan, Alt k olon d an m eydan a g elen a t y a r a n s oyunu. altlk, - [alt-lk] is. ve sf. 1. Alt birimden oluan veya alt birim alabilen. 2. ed. Manzumelerde alt msradan meydana gelen ktalarn her biri. 3. kinci Mahmut dneminde bastrlan 12,228 g rlk gm para.

altn1, [eT. altun / eA T altn] is. kim. 1. Atom numa ras 79, atom arl 197.2, zgl arl 19.5 gr/cm3 olan, 1064 Cde ergiyen, parlak sar renkte, youn, inceltilebilen, havadan ve sudan etkilenme alt, [al-mak > al-d / al-t / alt > alt-d] is. Beten yen, ticar deeri ok yksek bir metal; kzl; sonra, yediden nce gelen say alt says. S alt zehep; zer, sembol: Au. 2. Bu metalden yaplm kar beberuhi, B oyu k s a o la n la rla a la y etm ek ss eyas. 3. mparatorluk dneminde para birimi; iin sylen en k m sem e sz. | alt krk, {eT} | lira. 4. m ec. Parlak, parlaklk. 5. Sar renk. 6. sf. Otuz alt. [EUTS]|| alt okka etmek, B irin i k o l ve (Ses iin) gzel ve przsz. 7. Altndan yaplm. bacaklarn d an tutarak k ald rp s a lla m a k veya by fi1 altna batm ak, o k zengin olm ak. | altn adn | le tam ak.| alt otuz, {eT} Yirmi alt.| alt p ar | | bakr etmek, (E skiden iyilikleri ile tannan iin) mak, 1. E llerin d e veya a y ak la rn d a alt p a rm a yap t kt d a v ra n lar yznden iyi hretin in olan kim se. 2. tekst. Yol y o l srm a ilem eli veya unutulm asna s e b e p olm ak. [D S]|| altn am arat, byle dokunm u ip ekli kum a. 3. z oo l. stan bu l ev {az} Ziynet; s s e y a s ; m cevher. | altn ask, | resinde y a k a la n a n p a la m u t cinsi b ir balk. 4. M ey {az} Klliyat. [D S]|| altn babas, o k m iktarda vesi ufak, krmz, sulu ve lezzetli, b o l verim li, s altn olan kii.| altn ba, 1. E ge, T rakya ve | tanbul ve B u rsa ev resin d e y etien b ir kiraz tr. | | A nadolu'nun baz y erlerin d e y etien sa r ren kli alt pas, spor. F u tb o ld a k a le nn deki b e bu u k kokulu b ir kavun tr. 2. A kdeniz ve K a ra d en iz d e m etre m esa fed ek i a la n ; k a le sa h a s. | alt p atlar, | d a h a o k yum urtalar iin avlanan so lu n g a k a Alt m erm i a la n toplu taban ca. | alt yaar, {az} | p a klarn n zerinde sa r le k e le r bulunan bir k e fa l Alt y a d o la y n d a ki o c u k la r iin dikilm i a y a k k a tr, (M ugil auratus). 3. {az} Bayku. [DS] 4. a b; o cu k yem en isi. [D S]|| alt yigirmi, {eT} On a l z} R ak tr. [DS] J. {az} S ip ah i sigaras. [D S]|| t. | alt yol, tekst. 1. H er ubuu ayr ren kte o lm a k | altn beik, ik i kiinin b ir nc kiiyi tam ak zere a ltarl u bu klar h lin d e dokunm u kuma', iin b ir eliy le ken di bile in den d i er eliy le d e b r alaca. 2. Alt kollu kavak. | alt yol az, Alt yolu n | kiinin bile in den tu tarak m eydan a g etird ik leri e l birletii kava n bulunduu y e r veya ky s.\\ alt kavuturm a ekli. | altn bcek, zool. K m k an atlla r | yolu, {eT} Alt kez.| alt yzl, mat. Alt yz olan | takm ndan iek lerin v e z ellik le g llerin zerinde cisim. y a a y an p a r la k y e il ren kte b ir b c e k ; g l b ce i, altdan, [alt-dan] {az} zf. Bele; bedava; parasz. (C eton ia aurata). | altn bilezik, P a r a g etiren i, | [DS] S altdan, 1. H a sta n elerd e p er h iz i olm ayan m eslek ve sanat. | altn a, 1. B ir uygarln in | h astalara verilen o rb a s, eti, tatls tam o la n y e sa n la rn a en ra h a t ve en huzurlu y a a m a y s a la mek. 2. Tam num ara. | altdan olmak, argo. ok | d dnem . 2. M utluluk dnem i. | altn iei, | iyi durum da o lm a k (E skiden o rd u d a d atlan y e {az} bot. Latin ie i, (Alyssum). [D S]|| altn eik, m eklerin en iyisi 6 n u m ara idi.) {az} Zengin evi. [D S]|| altn heli, {az} Yaldz b o altgen, [alt + Yun. gon (ken ar) [TtETZE]] is. mat. ya. [D S]|| altn i, {az} o k n em li i. [D S]|| altn Alt as ve alt kenar bulunan geometrik ekil; kafes, Birinin m ad d o la r a k bo llu k iin d e ve r a h a t alt kenar. y a a m a sn a ra m en hrriyetinin kstl olm as h a

ALT
li,| altn kakm a, Tahta, kum a