You are on page 1of 24

Drgo para online*

moneygram.co.uk
NR. 9/18 www.thealbanian.co.uk info@thealbanian.co.uk

Tel: 02082169527

LONDON 25 GUSHT

*Pr nj list t plot t tarifave t transferimit n internet ju lutem vizitoni moneygram.co.uk. MoneyGram International Limited sht e autorizuar dhe e kontrolluar nga Autoriteti e Shrbimit Financiar. MoneyGram dhe Globi jan marka t MoneyGram. T gjitha markat e tjera jan pron e pronarve t tyre prkats. 2012 MoneyGram. T gjitha t drejtat e rezervuara.

Paraiklisti Haki Doku perfaqsues i Shqipris


PR HER T PAR, SHQIPRIA BHET PJES E LOJRAVE PARAOLIMPIKE LONDR 2012 r her t par n historin e sportit shqiptar, Shqiperia do t ket nj prfaqsues garues n LojratParaolimpike Londr 2012, t cilat do t hapen me dat 29 Gusht n Londr. Komiteti Olimpik Kombtar Shqiptar (KOKSH) bri zyrtar lajmin e pranimit t paraciklistit shqiptar Haki Doku q do jet pjes e ktyre garave madhshtore. Keshilli Britanik dhe Fondacioni Vodafone Albania prej me shume se nje vit kane mbshtetur fuqimisht prpjekjet e atletit Doku pr prfaqsimin e Shqipris n kt edicion kaq t rndsishm. Ai do t niset drejt Londrs pr t prfaqesuar denjsisht atdheun e tij dhe me synimin pr t demonstruar se aftsit e kufizuara fizike nuk mund t kufizojn pasionet dhe dshirn pr pjesmarrje. Haki Doku sht i pari paraciklist shqiptar i cili ka marr pjes n shum aktivitete sportive brenda dhe jasht vendit ku ka arritur rezultate shum t knaqshme fal puns s palodhur strvitore shumvjeare. Hakiu gjate turneve nderkombetare kualifikuese per Londer 2012 duke marre pjese ne Danimarke, Itali, Serbi, Sllovaki, France, Gjermani, Cekosllovaki Gane e shume t tjera ka arritur t mbledh vlersime dhe rezultate qe e rendisin at n vendin e 20-t n bot si individ dhe ne vendin e 42 si shtet. Pr Hakiun tashm pjesmarrja n Lojrat Paraolimpike t Londrs sht nj ndrr e kthyer n realitet. Kto dit, ai po strvitet intensivisht pr t pasur nj paraqitje sa m cilsore gjat garave. S shpejti, paraolimpisti shqiptar do prezantoj n Tiran objektivat dhe ambicjet e tija pr dy garat me daten 5 shtator edhe 7 shtator. Lojrat Paraolimpike jane nj tradite shumvjecare ndrkombtare t cilat zhvillohen menjher pas Lojrave Olimpike. Kto lojra synojn ndrgjegjsimin publik pr krijimin e kushteve t barabarta pr pjesmarrjen aktive n jetn shoqrore t t gjith personave pavarsisht kufizimeve fizike apo speciale. Shqipria organizoi Lojrat e Para Paraolimpike Kombtare n qershor 2012, me mbshtetjen e partnerve KESHILLI BRITANIK, FONDACIONI VODAFONE ALBANIA dhe KOMITETI OLIMPIK SHQIPTAR. Ne kto Lojra morrn pjes m shum se 120 atletve ne 5 lloje sportesh, ku mes t shumtve dallohej dhe Hakiu, i cili gjat ceremonis se hapjes s ktyre Lojrave pati shansin t ndez flakn olimpike n Tirane.

MINISTRJA E BRENDSHME BRITANIKE MPREH SHPATN


Martesat fallco, bashkimet familjare, vizat studentore tashm n sit shum t holl
Ambasadori britanik: Antarsimi n BE t shihet si objektiv kombtar
Ambasadori i Mbretris s Bashkuar n Shqipri zoti Nicholas Cannon gjat nj vizite n Gjirokastr ku ishte ftuar t merrte pjes n nj aktivitet kulturor ka deklaruar se Shqipria duhet ta shikoj shtjen e antarsimit n Bashkimin Evropain si nj objektiv kombtar. Ky objektiv duhet t tejkaloj interesat politike.Un mendoj q pr vendin ,pr partit politike e pr parlamentin ky prioritet nuk ka qn aq prioritar . Pa dashur t jem oponent i shtjeve t brendshme t vendit dhe problemeve t klass politike dua t them se nse ky sht nj objektiv duhet ndjekur si i till nga t gjith,-tha pr mediat zoti Cannon. Ambasadori britanik tha se sht i interesuar q Shqipria t marr statusin e vendit kandidat dhe ne shpresojm q kjo t ndodh kt vit, ose n t ardhmen e afrt. T gjith e dim se ajo q ka t bj me cshtjen e drejtsis ktu, korruspionin dhe rastet specifike q gjykohen prej gjykatave shqiptare, gjithashtu cshtjet e krimit t organizuar hyjn mes 12 kritere t cilat duhet t plotsohen pr marjen e statusit kandidat. Kto jan aspekte t rndsishme t kritereve dhe t gjitha vendet antare jan t interesuara t shikojn m shum progres rreth ketyre shtjeve,-tha ai duke veuar reformn zgjedhore. Ndaj ktyre aspekteve antart e BE jan shum t vmendshm dhe t dyja kto shtje po marrin zgjidhje prfundimatre dhe t drejt n mnyr urgjente pr ti paraprir vlersimit t ardhshm q do t vijoj nga BE,-tha m tej ambasadori. Referuar rkizs ekonomike q ka prekur Eurozonn zoti Cannon tha se Shqipria i ka mbijetuar krizs ekonomike mjaft mire. Un e shikoj kt si nj kontribut t menaxhimit ekonomik t vendit.

May: Nse ju sillni prfitime, ather dera sht e hapur. Nse jo, ather dera sht e mbyllur.
speciale faqe 6

SI NXITEJ SPASTRIMI ETNIK I SHQIPTARVE N JUGOSLLAVI?


dossier faqe 18-19

KRITIK KLASIFIKIMIT T FOLJEVE SHQIPE N ZGJEDHIME N GRAMATIKN E AKADEMIS 1976-2002


Nga Agim Morina faqe 9-11

E.U. FURNITURE LTD Ofron mundesi fantastike per biznes me Kinen dhe Vietnamin Ne kemi zyrat tona ne keto vende dhe ofrojme mundesi per hapjen e bizneseve te reja qe nga tregeti mallerash, konfeksione, elekronike etj. Na kontaktoni dhe ne ju ndihmojme E.U. FURNITURE LTD. Unit 2, The Cromwell Centre, 24-30 Minerva Road London NW10 6HJ Tel: 0208 961 8765

Transportojm makina dhe mallra pr n Shqiperi dhe Kosov

LONDON BAR & RESTORANT


Sport Bar kati i par & Restorant kati i dyte
faqe 8

Tel:

07790950960

Aktualitet

www.facebook.com/thealbanian.co.uk Kastriot Dervishi, Enkeleid Omi, Artan Zeneli, Jeni Myftari, Agim Shabani, Anila Hoxha, Shefit Domi, Web-design Shefdomi.com www.thealbanian.co.uk albania7@gmail.com

faqe 2

DREJTOR: PETRIT KUAnA Kryeredaktor: BASHKIM METALIA

REDAKSIA Akil Koci, Daut Dauti, Pranvera Smith, Blerim Ciroka, Majlind Goge, Claire Fletcher, Flori Slatina,

Tel/fax:02082169527

residenti i Republiks, Bujar Nishani i dorzoi sot Flamurin Kombtar atletit Haki Doku, i cili do t marr pjes pr her t par n Lojrat Paraolimpike Londr 2012. N nj ceremoni t posame zhvilluar me kt rast, n mjediset e Presidencs ishin t pranishm Ministri i Turizmit, Kulturs, Rinis dhe Sporteve, Aldo Bumi, Ambasadori i Mbretris s Bashkuar n vendin ton, Nicolas Cannon, Presidentja e Komitetit Olimpik Kombtar Shqiptar, Ela Tase, si dhe Drejtori i Fondacionit Vodafone, Albi Greva. Pas ekzekutimit t Himnit Kombtar, t pranishmit u prshndetn nga Drejtori i Fondacionit Vodafone, i cili sht dhe donatori kryesor pr atletin paraolimpik shqiptar, paraiklisti Haki Doku, si dhe Ambasadori britanik n Shqipri, Nicolas Cannon. Pjesmarrsit e falenderuan Presidentin Nishani pr gatishmrin e treguar n organizimin e ksaj veprimtarie, si dhe pr mbshtetjen institucionale dhe morale dhn pr atletin Doku. Presidentja e KOKSH-it, Ela Tase vuri n dukje rndsin e zhvillimit t ktyre veprimtarive q dshmojn mbshtetjen e shtetit shqiptar pr sportin, n mnyr q sporti shqiptar i t gjitha disiplinave dhe niveleve t ket prfaqsim dinjitoz n veprimtari sportive ndrkombtare. Gjat prshndetjes s tij, Ambasadori i Mbretris s Bashkuar Nicolas Cannon u shpreh ndr t tjera se Kjo ceremoni e organizuar n Presidenc nga vet Presidenti i Republiks, demonstron qart q kjo sht nj fush ku Shqipria po ndryshon me hapa t shpejt. Qeveria qendrore dhe vendore po bhen t prgjegjshme pr shtjen e prfshirjes s personave me aftsi t kufizuar. Publiku po bhet m i ndrgjegjshm pr nevojat dhe dshirat e personave me aftsi t kufizuar. Jam i knaqur q Kshilli Britanik ka

PRESIDENTI NISHANI I DORZON FLAMURIN KOMBTAR ATLETIT HAKI DOKU, PJESMARRS N LOJRAT PARAOLIMPIKE LONDR 2012
pron vlera njerzore, nj shembull q na tregon se aftsit e kufizuara fizike nuk i kufizojn dot pasionet dhe dshirat e mira t njeriut. Un, nga kjo ceremoni dshiroj t t falenderoj mbi t gjitha ty Haki, pr pasionin tnd, sakrificat e tua dhe shembullin q ti sjell duke nderuar dhe mbajtur lart flamurin ton kombtar! Sigurisht q n kt prpjekje tnden, ti nuk ke qen vetm dhe nga kjo ceremoni un shfrytzoj rastin t prcjell falenderimet e mia pr Ambasadorin Cannon dhe Mbretrin e Bashkuar, vendin organizator t Lojrave Paraolimpike Londr 2012. Padyshim q lojrat olimpike q sapo u mbylln me sukses dhe ato q pritet t nisin n pak dit jan jo vetm nj konsolidim i nj tradite mjaft t vjetr sportive, por, gjithashtu shrbejn si nj ngjarje sociale madhore dhe mundsojn sensibilizimin e gjer publik pr krijimin e kushteve pr pjesmarrje aktive n jetn shoqrore t personave me aftsi t kufizuara. Nj mirnjohje t veant pr Mbretrin e Bashkuar q me shum dinjitet po mirpret sportist nga e gjith bota dhe po krijon kushtet maksimale pr ndrgjegjsimin e duhur publik ndaj ksaj kategorie! Gjithashtu, shfrytzoj kt rast pr t falenderuar Kshillin Britanik dhe Fondacionin Vodafone Albania q prej disa kohsh jan angazhuar dhe kan mbshtetur sportistin ton pr t prfaqsuar Shqiprin n kt edicion kaq t rndsishm. Un jam i bindur dhe shpresplot se ti do t na prfaqsosh denjsisht. E bazoj kt shpres timen jo vetm n rezultatet e larta q ke mundur t arrish n shum kompeticione ndrkombtare fal puns dhe sakrifics tnde, por dhe n faktin e motivimit tnd. T mbash lart flamurin shqiptar padyshim q krahas nderit sht edhe nj prgjegjsi e madhe. Jam i sigurt se pas disa ditsh do t marrim lajme t mira pr nj shqiptar t mir q n kuadr t 100- vjetorit t pavarsis do t prcjell lajme pozitive tek t gjith ne. Ti je shembull i gjall i ngritjes mbi ato kufizime q jeta ndonjher t rezervon. Me punn dhe pasionin tnd ke ditur t ndrgjegjsosh shum prej nesh, ke vendosur nj standart t lart q padyshim imponon pun nga shum institucione shqiptare dhe shoqrin civile n mnyr, q t replikohet n mbar Shqiprin dhe jo vetm. Ndaj, n prfundim t ksaj fjale, dshiroj t t them q jam i knaqur dhe i gzuar q po t dorzoj flamurin ton kombtar. Pjesmarrja jote n kt eveniment na nderon t gjithve! Pjesmarrja e par e Shqipris n nj eveniment kaq t rndsishm sht nj moment historik pr sportin shqiptar dhe un shpresoj q kjo eksperienc t kthehet n nj tradit edhe pr t ardhmen.

qen aktiv n adresimin e ktyre nevojave. Dua t prgzoj gjithashtu punn e Fondacionit Vodafone nprmjet programit Bota e Ndryshimit, i cili nprmjet nj game t gjer projektesh mbarkombtare prshin njerzit me aftsi t kufizuara. Momenti kulmor dhe simbolik i ksaj ceremonie ishte kur Presidenti i Republiks, Bujar Nishani i dorzoi Flamurin Kombtar paraiklistit Haki Doku, duke i prcjell urimet m t przemrta pr suksese n Lojrat Paraolimpike Londr 2012. Kryetari i Shtetit shprehu bindjen se atleti Haki Doku fal puns dhe sakrifics s tij do ta prfaqsoj denjsisht Shqiprin dhe do ta mbaj lart flamurin shqiptar me nder dhe prgjegjsi. Presidenti Nishani u shpreh i sigurt se pas disa ditsh shqiptari i mir Haki Doku do t na gzoj me lajme pozi-

tive n kuadr t 100-vjetorit t pavarsis. Kreu i Shtetit vlersoi se pjesmarrja e par e Shqipris n nj eveniment kaq t rndsishm sht nj moment historik pr sportin shqiptar, duke uruar q kjo prvoj n t ardhmen t kthehet n tradit. I nderuar Zoti Ambasador i Mbretris s Bashkuar, Zoti Cannon, I nderuar Zoti Ministr, T nderuar pjesmarrs, Padyshim sht nj knaqsi e veant pr mua sot t marr pjes dhe dorzoj Flamurin Kombtar tek delegacioni olimpik kombtar q do t marr pjes n Lojrat paraolimipke, q pas pak ditsh do t nisin n Londr. Sot, kam nderin t dorzoj Flamurin Kombtar tek jo vetm nj sportist i talentuar, por mbi t gjitha tek nj njeri, q mbart dhe

Ambasada e Republiks s Shqipris n Mbretrin e Bashkuar


Embassy of the Republic of Albania 33 St. Georges Drive London SW1V 4DG Tel. +44 (0) 20 7828 8897 Fax +44 (0) 20 7828 8869 E-mail: embassy.london@mfa.gov.al http://www.albanianembassy.co.uk To contact the Albanian Embassy for emergency cases only please call: 07518662630

Ambasada e Republiks s Kosovs n Mbretrin e Bashkuar


Embassy of the Republic of Kosovo 100 Pall Mall London SW1Y 5NQ Tel.: +44(0) 207 659 6140 +44 (0) 207 659 6134 Fax.: +44(0) 207 659 6137 Email: embassy.uk@rks-gov.net

Call

Albania

Landline

Get up to 15 free credit when you bring your existing mobile number to Lycamobile*
For your FREE Lycamobile SIM visit www.lycamobile.co.uk or call 020 7132 0322
Buy and top up online or in over 115,000 stores

Customers may not be able to use Electronic Top-Up at all locations where the top-up logo appears
From the April 1st to August 31st 2012, customers with a minimum balance of 20p can enjoy free and unlimited calls from Lycamobile UK to Lycamobile UK. 1p/min promotion is valid from 01.04.2012 and valid until 31.08.2012. Visit www.lycamobile.co.uk for full terms and conditions and participating countries. *This promotion gives up to 15 free mobile top-up credit when you bring your mobile phone number from a different UK mobile phone network to Lycamobile UK between 01/05/2012 and 31/08/ 2012. Free credit is given when the customer number is ported and live on Lycamobile UK and the first top-up is made. The amount of free credit given is dependent on the value of the first top-up: If the first top-up is up to 10, 5 free credit is awarded; if the first top-up is 20, 10 free credit is awarded; and if the first top-up is 30+, 15 free credit is awarded. Customers can bring their mobile phone number from any UK network apart from GT Mobile, Toggle Mobile or Lycamobile. By taking part in the Promotion customers will be deemed to have accepted and agree to be bound by these terms and conditions. The benefits given in this Promotion cannot be transferred.

aktualitet nGA nOEL MALCOLM

www.facebook.com/thealbanian.co.uk

faqe 4

rtikulli i Gjek Gjonlekaj Nobeli dhe replika midis Kadares e Malcolmit, q ju e publikuat m 14 gusht, sht tejet ngatrrestar. Gjithsesi, shkrimi kryen nj detyr t rndsishme pr mua: at t zgjidhjes s nj misteri q m ka munduar pr nj koh tashm. Kur un publikova nj shkrim t gjat rreth Ismail Kadares, n vitin 1997, n New York Review of Books, un e mbrojta at nga disa kritik jo shum t sofistikuar si Stephen Schwartz, dhe lavdrova vlern letrare t puns s tij, t ciln megjith mend e moj lart. Kritika e vetme q kam br ka qen e nivelit dytsor. N intervistat dhe kujtimet e publikuara pas rnies s komunizmit, vija re q Kadareja kishte prirje t paraqiste veten sikur t kishte qen pr nj koh t gjat nj disident aktiv, i cili konfrontohej me regjimin; un ofrova disa arsye se pse mendoja q ky ishte nj ekzagjerim. Mendova se ajo lloj rishikimi i s kaluars thjesht nuk ishte i nevojshm, pr dy arsye. S pari, sepse duhej t kuptohet q kushdo q jetonte nn at regjim duhet t bnte kompromise me t, pasi alternativa ishte burgimi afatgjat ose vdekja; dhe s dyti, sepse vlera artistike e nj literature aq madhshtore e shpie at n nj hapsir krejt tjetr, shum m lart do aktiviteti politik. N t njjtn koh, un theksoja (ndrsa kundrshtoja kritikat siprfaqsore t Stephen Schwartz e t tjerve, t cilt n mnyr absurde prshkruanin Kadaren si vegl t partis ose si Zhdanov) q Kadare kishte shkruar romane si Gjenerali i ushtris s vdekur t cilat i kundrviheshin thellsisht llojit t realizmit socialist; po ashtu, shkrova q Npunsi i pallatit t ndrrave ishte nj meditim i thell pr natyrn e shtetit totalitar. Andaj u shtanga, kur dy muaj m von pash q New York Review of Books kishte publikuar nj letr nga Z. Kadare, n t ciln ai shprehej shum ashpr ndaj meje, me akuzn q e kisha quajtur nj Zhdanov (kur n fakt, un qartazi kisha sulmuar ata t cilt e quanin at Zhdanov), dhe prmbante disa keqkuptime t tjera thelbsore n lidhje me shkrimin tim. Duke ditur q Z. Kadare sht nj njeri inteligjent dhe i thell, kt sjellje t tij e kisha shum t

GJONLEKAJ INTERPRETON GABIMISHT SHKRIMIN TIM PR KADAREN

vshtir ta kuptoja. Pr mua dy shpjegime ishin t mundura. Njra ishte q Kadareja, i cili ka njohuri t shklqyera t frngjishtes, por t kufizuara t anglishtes, kishte lexuar shkrimin me t shpejt dhe e kishte keqkuptuar gjith logjikn. Shpjegimi tjetr ishte q Kadareja varej nga dikush tjetr q ti jepte nj prmbledhje t shkrimit, dikush q, edhe po t kishte njohuri paksa m t mira t gjuhs angleze, e kishte t vshtir t prcillte logjikn time ose ta paraqiste at n mnyr t sakt. Mbas leximit t shkrimit t

Z. Gjonlekaj, misteri zgjidhet: shpjegimi m i mundshm sht ai i dyti. M vjen keq q Z. Gjonlekaj mori prsipr n vitin 1997 t krijoj nj armiqsi krejt t panevojshme mes meje dhe Z. Kadare. M vjen keq, po ashtu, q ai vazhdon t ofroj nj version trsisht t pasakt t shkrimit tim. Po ashtu, m vjen keq q n shkrimin e tij, t cilin ju e publikuat, ai krijon t njjtn prshtypje t gabuar t letrs sime t ciln e drgova si reagim ndaj ankess s Kadares. Asnj person i arsyeshm q do lexonte letrn time nuk do arrinte n at interpretim q ka dhn Z. Gjonlekaj; do lexuesi

tuaj q ka interes n kt shtje do tju kisha sugjeruar q ta lexonin letrn vet. N veanti ndjej keqardhje q Z. Gjonlekaj tenton t rizgjoj nj keqkuptim t vjetr, disa vite mbasi u harrua ajo pun. Ethem me krenari q kam knaqsin e nj marrdhnieje t mir me Ismail Kadaren, dhe kam qen mikpritsi i tij n Oksford. Un e konsideroj at jo vetm si novelisti m i madh shqiptar, por edhe si nj prej shkrimtarve m t mdhenj botror t ditve tona, dhe nuk kam dyshim q ai e meriton mimin Nobel. Ky sht nj mendim imi i palkundshm,

mendim t cilin e mbaj sot dhe t cilin e kisha edhe n vitin 1997. Un besoj q Z. Kadare kt e kupton. Me keqardhje mendoj q personi i cili arriti t bind Z. Kadare 15 vite m par q ta keqkuptoj kt, akoma provon t bind lexuesit tuaj q ta keqkuptojn at edhe sot. Noel Malcolm, Universiteti i Oksfordit, Britania e Madhe (Foto: Malcolm ne ambientete Ambasades shqiptare Londer)

thet e Nobelit kt vit kan pushtuar hapsirn midis Shqipris dhe Japonis. Shkrimtari shqiptar Ismail Kadare dhe romancieri japonez Haruki Murakami jan dy garuesit m t fuqishm pr mimin Nobel n Letrsi. Shanset q Kadare t fitoj Nobelin pr Letrsi 2012 jan br t prekshme. T dy shkrimtart m t prfolur t gars pr mimin Nobel vihen pr her t dyt n garn e nj mimi t rndsishm. Hera e par ka qen kur konkurruan pr mimet Asturias n Spanj: Pr kt mim ishin nominuar emra t mdhenj t letrsis botrore, mes t cilve edhe shkrimtari japonez Haruki Murakami dhe shkrimtari Ismail Kadare q u shpall fituesi.

Ismail Kadare n krye t lists pr Nobel 2012


Kt her The Guardian ka dhn lajmin e shkrimtarve q kryesojn toplistn e mimit Nobel 2012 pr Letrsi. Shkrimtari japonez Haruki Murakami dhe shkrimtari Ismail Kadare kryesojn listn. Haruki Murakami sht n krye t Lists dhe sipas The Guradian sht nj konkurrues i fort. The Gurdian ka mbajtur ann e tij duke komentuar se japonezi sht autor i disa titujve t njohur, dhe ka t gjitha shanset t fitoj pr kt vit mimin Nobel. Mirpo kjo nuk i prcakton t gjitha shanset, sepse gjat marrjes s mimit Austrias pr shkrimtarin shqiptar u tha se Tani Ismail Kadares i ka mbetur pa marr vetm mimi Nobel. Komentet nga fansat e njrit apo tjetr shkrimtar sa vin e shtohen pas shpalljes s lists s t nominuarve. N kt list ata t cilt jan ngjitur ndr t part pr t fituar mimin Nobel jan: 1) Haruki Murakami 2) Mo Yan 3) Cees nooteboom 4) Ismail Kadare Megjith renditjen paraprake deri m sot nuk ka ndodhur q ai q kryeson listn t jet edhe fituesi. Vitin e kaluar Nobeli suedez, Tomas Transtrmer la pas poetin sirian, Adonis, q printe listn. Kt vit Adonis ka zbritur m posht n list s bashku me poetin koreano-verior Ko Un etj. N fillim t ktij viti kreu i akademis suedeze, Peter Englund, zbuloi se 46 emra nga 210 t dominuar pr mimin e madh ishin zgjedhur pr her t par. Emrat t rinj n Ladbrokes pr kt vit jan autori kinez Mo Yan, shkrimtari gjerman Cees Nooteboom, t cilt kan ngjitur listn pr t fituar mimin Nobel. Kandidatt jan vn prpara nj jurie e przier me antar suedez dhe figura t njohura t letrsis ndrkombtare. "Nj numr i pazakont i laureatve pr mimin Nobel kan ushtruar t drejtn pr ta fituar kt mim, shkruante Englund n blogun e tij. Kandidat t tjer t fort n list jan nga Britania Ian McEwan, romancieri amerikan Philip Roth, q ndiqet pas nga patrioti i tij, Cormac Marthy, izraeliti Amos Oz dhe nj shkrimtare femr q vjen nga Italia, Dacia Maraini. Shqiptarja.com

JETA FOODS
www.jetafoods.co.uk jetaltd@yahoo.co.uk

Nga data 10 shtator e hapur edhe me pakice nga ORA 10.00-16.00 nga E HENA NE TE SHTUNE.
TE PREMTEN DHE TE SHTUNEN nga ORA 10.00-18.00

OFERTE
Kush shpenzon me shume se 40 perfiton nje pako caji origjinal SKENDERBEU

JETA FOODS Unit 4 Excalibur Works 13 Argall Avenue Leyton London E10 7QE

07852230043
CASANOVA BAR RESTORANT

38-40 ST JAMES'S STREET WALTHAMSTOW LONDON E17 7PE

TEL: 0203 302 5653 MOB:07703520427


*Ejani dhe binnduni se nuk do t mund t gjeni nj vend m t mrekullueshm pr t gjitha festat tuaja, ditlindje, fejesa, martesa dhe do lloj feste tjetr

MBI 150 VETA


MUND T NDIQNI T GJITHA NDESHJET LIVE Nuk do tiu mungoje kuzhina e mrekullueshme shqiptare dhe mesdhetare Cilsia e garantuar Shrbimi I paprsritshm Ofert special pr t gjith klientt e rinj sidomos pr familjart
NUK DO T MUND T GJENI NJ VEND M T MREKULLUESHM PR T PIR NJ KAFE APO PR T DREKUAR

TRANSPORT MALLRASH ANGLI-SHQIPERI-KOSOVE


SHERBIM I SHPEJTE DHE I SAKTE

NA KONTAKTONI TEL:07737 597 000 07507 444 654

MUZIKE LIVE

toni.79-@hotmail.com

MUZIKE LIVE

NGA BASHKIM METALIA

Emigracion

www.facebook.com/thealbanian.co.uk

faqe 6

MINISTRJA E BRENDSHME BRITANIKE MPREH SHPATN

May: Nse ju sillni prfitime, ather dera sht e hapur. Nse jo, ather dera sht e mbyllur.

Qkur jam br Ministre e Brendshme , kam qen e qart kur kam thn se dua q emigracioni t vendoset nn kontroll. Me kt kam parasysh se do vendosim standarde t reja pr ata q duan t jetojn n mesin ton

ereza May, Ministrja e Brendshme Britanike(Home Office Secretary) tashm duket se i ka prvjelur mngt pr t realizuar qllimin e saj personal dhe politik prsa i prket emigracionit. Zonja May thot se vendi nuk mund t prballoj fluksin e madh q u pa n dekadn e fundit. Pr kt qellim ka paraqitur ndryshime pr t ndaluar politikn e dyerve t hapura t Laburistve. N artikullin saj t publikuar n t prditshmen britanike Sun, Ministrja May parashtroj nj sr veprimesh ligjore ndaj emigracionit t paligjshm q po instalohet dita-dits n Britani. Ndr shtjet shqetsuese pr May jan Martesat e rreme (sham Marriages). Pr kt ajo deklaroj se po merren masa pr t ndjekur dhe penalizuar t gjith ata q abuzojn me ligjet dhe sistemin, duke shtuar se do prdoren plane t reja kundrejt ktyre veprimtarive t paligjshme.

Q me ardhjen n pushtet t konservatorve jan zbuluar dhe kapur qindra martesa t paligjshme , ndr to dhe nj famullitar i burgosur pr organizimin e 300 ceremonive t falsifikuara. Tereza May shton se do t merren masa t rrepta pr t penguar dhe parandaluar kto lloj martesash,

duke ndryshuar ligjin pr martesat,duke i vonuar shrbimet ceremoniale me qellim par tu investiguar n fillim ato. Pavarsisht se nuk sht kundr emigracionit, Zonja May thot se dyert tona do jen t hapura vetm pr ata q i sjellin dobi Britanis .

Sigurisht, imigracioni n vetvete nuk sht nj gj e keqe. Ne gjithmon do t sigurojm nj streh t sigurt atyre q kan nevoj m s shumti, pr ata q persekutohen n vendet e tyre dhe t cilt kan nevoj t vrtet pr t krkuar azil. D e r a jon do t jet e hapur pr ata q i sjellin dobi Britanis, m t zgjuarit dhe m t mir, siprmarrsit q na frymzojn, biznesmen t cilt investojn n ne, q na argtojn me talentin tyre - n sken ose n fush Emigracioni, i menaxhuar si duhet, mund t sjell prfitime t mdha pr kombin ton - si dokush q brohorisnin Mo Farah me dy medaljet e tij t

arit , do t jen t vetdijshm. .thekson ndr t tjera Zonja May n artikullin e saj. Zonja May shton m tej se do t vendosen standarde t reja pr ata q duan t jetojn n mesin ton , dhe q padyshim duhet t zbatohet forca e ligjit pr t gjith. Nj problem shqetsues pr Ministren qndron dhe ardhja e studentve me viza n Britani. Edhe ktu abuzimi me vizat, tejqndrimi apo prdorimi i vizs studentore si justifikim pr t ardhur n Britani krkon masa shtrngese. Vetm brenda nj viti kan aplikuar pr viza studentore 304.000 student. Nga masat shtrnguese t qeveris u vrejt nj ulje rekord prej afro 62% , n erekun e par t 2012, si t vizave studentore,vizave t puns apo dhe bashkimeve familjar. Ne kemi vendosur nj t ardhur minimale prej 18.600 n vit pr bashkshortt pr t lvizur n Britani dhe futjen krkess s gjuhs angleze. Kjo do t siguroj q njerzit mund t mbshtetsin veten dhe t integrohen n komunitetet. Mbi t gjitha Ministrja e Brendshme Britanike, Znj Tereza May prcjell nj mesazh : Nse ju sillni prfitime, ather dera sht e hapur. Nse jo, ather dera sht e mbyllur.

aktualitet nGA PAnDELI MAJKO


hqipria u b vendi ku eksporti i emigrantve ka qen lnda e par me t ciln shqiptart i ofruam bots pas prmbysjes s komunizmit. Kjo shtres popullsie u b protagoniste e padiskutueshme n mnyrn se si vendi u zhvillua prej 22 vjetsh. Ky protagonizm filloi me emigrantt e par q u futn n ambasadat perndimore n 2 korrik 1990 duke i dhn zemr shoqris s tulatur shqiptare pr ndryshimet e mvonshme. Sot, vendi yn pr frym popullsie, z vendin e par n Europ pr emigracionin. Rreth 20-25% e popullats s vendit ton sht larguar n emigrim. Sipas t dhnave statistikore (ende t paqarta), prllogaritet q popullsia shqiptare (n Shqipri) t jet paksuar me 7,7% n nj dekad. Shifrat jan kontradiktore dhe konfuzioni i tyre sht ve pjesa e dukshme e ajsbergut t shtjes s emigrimit n shoqrin shqiptare. Sipas statistikave t Bashkimit Europian, shqiptart jan t part pr frym popullsie n nivelin e emigrimit. Pas tyre vin turqit dhe t tjer. Emigrimi i popullsis n Shqipri sht e dhna q bie n sy pas publikimit t treguesve t Censusit. Instat e deklaron vendin me 2 milion e 830 mij banor i cili prbn nj zvoglim popullsie prej 237 mij banorsh(!) (ironikisht, kjo shifr bie n kundrshtim me listat e zgjedhve t KQZ-s, t cilat konfirmojn nj numr m t madh t popullsis!) N Itali, numri i emigrantve shqiptare sht mbi 500 mij, sipas t dhnave zyrtare t Ministris s Punve t Brendshme t ktij shteti. Gjat viteve numri i shqiptarve ka shnuar rritje t vazhdueshme. Ai, sipas statistiks italiane arriti n janar 2011 kuotn 482.627 emigrantsh t rregullt n territorin italian i cili prbnte 10,6% t totalit t emigrantve n shtetin italian.

www.facebook.com/thealbanian.co.uk

faqe 7

EMIGRACIONI, NDERI DHE TURPI


N Greqi saktsia statistika e emigracionit shqiptar sht e paqart. N kt vend numri i emigrantve shqiptar sht m i lart se n do vend tjetr, prfshir edhe Italin. Sa sht numri i shqiptarve t cilt kan ln vendin e tyre drejt emigrimit? Ky numr zyrtarisht nuk dihet! Duke shkruar kt shkrim, mendova se duhet ti krkoj nj mirkuptim lexuesit. Nuk jam duke br opozitarin. Prgjegjsia e shtetit shqiptar nuk fillon sot Prafrsisht, duke marr s bashku Italin (500 mij), Greqine (700-800 mij), vendet e tjera te BE-se (100 mij) duke shtuar ktij edhe emigracionin n Amerikn e Veriut (ShBA dhe Kanada), Australin dhe pjesn tjetr t rruzullit shifra e emigracionit shqiptar t pas viteve 90-t shkon frikshm diku mbi 1,5 milion. Emigrantt jan historia e re e Shqipris. Ata ndryshuan raportin me shpresn pr t ardhmen, n nj shoqri t dshpruar dhe zhgnjyer postkomuniste. Me shqiptart emigrant, vendi u ndihmua n rimkmbjen financiare dhe ekonomike t tij. Remitancat (drgesat financiare) e emigrantve n drejtim t Shqipris, ishin disa her m t larta se sa ndihmat ekonomike e dhna n form grantesh apo programesh nga donatort ndrkombtar pr qeverit e tranzicionit n Tiran. Emigracioni shqiptar ndikoi n nivelin e shkollimit. Ai sa vjen e po bhet edhe m i mir edhe fal emigracionit. Mentaliteti, mnyra e t menduarit dhe deri ajo e t veshurit kan psuar ndryshime t forta fal hapjes s emigracionit. Protagonistt e suksesit shqiptar vijn, shumica e tyre, nga radht e emigrantve, pavarsisht se nj pjes e tyre reklamohet ose me vones ose kur shklqimi mediatik ndrkombtar e bn t i pashmangshm. Ndrkaq, qindra mijra emigrant vazhdojn t ken probleme me lejet e qndrimit, bashkimin familjar, sigurimet shoqrore, shkollat shqipe, keqtrajtimet, standardin e jetess apo nivelin e integrimit n shoqrit e shteteve ku kan emigruar. Kto dhe t tjera prbjn shqetsimin m t madh n marrdhnien e munguar q shteti i Shqipris ofron pr emigracionin e vet jetim. Njohja e sigurimeve shoqrore, sht nga problemet m t mdha q shqetsojn emigracionin ton, prball indiferentizmit t institucioneve t shtetit shqiptar. Ky indiferentizm me t drejt indinjon do emigrant shqiptar i cili ndodhet n kt udhkryq t s ardhmes s tij. Zgjidhja e ktij problemi kalon edhe nga realizimi i marrveshjeve shtetrore t cilat do t jen nj zgjidhje fundore pr pensionet t tyre t pleqris. Fenomeni i mohimit t njohjes s viteve t puns t emigrantve shqiptar aktualisht prbn sot nj korrupsion t llojit t veant. Ky problem social sa vjen dhe do t bhet shtje e dits. Pritshmria e emigrantve shqiptar pr njohjen e viteve t puns, n kushtet e krizs ekonomike europiane kan prball heshtjen dhe mosprofesionalizmin e institucioneve shqiptare. Pr faj t politiks reciproke, vetm n Greqi, mbi 300 mij emigrant rrezikojn t humbasin pensionet e tyre. Shteti i Greqis pak koh m par bri marrveshje reciproke me Australin pr kt cshtje pr emigrantt e vet. Qeveria shqiptare, deri tani, nuk sht kujtuar pr t biseduar pr kt cshtje, e cila do t sjell pr emigrantt e sotm pasoja t parikuperueshme. Instituti i Sigurimeve Shoqrore t Shqipris ka zgjedhur rrugn m t leht dhe n kurriz t emigrantve. Ai u krkon emigrantve t bjn sigurimin vullnetar pran tij. Nj praktik tepr e uditshme, q i detyron emigrantt t sigurohen edhe n sigurimet shoqrore shqiptare. Duket se u zgjodh rruga m e leht n kurriz t emigrantve shqiptar dhe jo dialogu pr njohjen e pensionit nga homologt grek. Shteti shqiptar nuk ka nj axhend pr emigracionin e vet. Ky sht realiteti i dhimbshm, t cilin pr ta ndryshuar duhet m s pari ta pohosh. Kjo munges fillon me nivelin e shrbimeve n ambasadat tona t cilat nuk kan personel t mjaftueshm. Ai sht nj numr, pr nga voglsia, frikshm i turpshm, (nuk besoj t jet dyshifror) dhe as q bhet fjal t ofroj shrbimet e krkuara ndaj nj komunitet emigrantsh q numron sa banort e bashkive m t mdha t Shqipris n shtete si Greqia, Italia apo si ShBA, Kanada, Gjermani etj. Thellimi i krizs ekonomike dhe politike n vendet e Bashkimit Europian dhe sidomos n Greqi dhe Itali, po errson perspektivn e emigrantve shqiptar. Nj pjes e emigracionit shqiptar po rrezikon t prfundoj atje ku nisi rrugn e emigrimit para 22 vjetsh. Ata po kthehen. T hutuar, t mallngjyer dhe shpejt edhe t indinjuar. Kthimi i tyre sot sht realitet. Ikja nga Greqia sidomos prbn rendin e dits. Grupe emigrantsh, t detyruar, po i drejtohen prfundimisht vendit t tyre t lindjes pr arsyet nga m t ndryshme ku kushtet e legalizimit, ndrprerja e kontratave t puns dhe gjendja e rnd ekonomike i kan lodhur s teprmi emigrantt shqiptar. Dikur, ata punonin me ndrrn pr t mbledhur para pr nj t ardhme sa m t mire, ndrsa sot, jeta e tyre varet nga kto kursime dhe mbi t gjitha duke rrezikuar humbjen e viteve t puns. Kjo sht nj padrejtsi pr t ciln shteti shqiptar bn ende t paditurin dhe q duhet konsideruar si paprgjegjshmri ndaj qytetarve t vet. Politika shqiptare nuk ka raporte me emigracionin. Sot, emigrantt figurojn votues n lista n Shqipri por votimin e kan thuajse nj mision t pamundur. Prezenca e tyre n listat e votimit sht shpesh arsyeja e manipulimeve industriale n zgjedhjet e radhs. Edhe kur votojn si emigrant, kjo sht nj superlodhje militantsh q me autobus udhtojn drejt Shqipris pr t votuar. Vijn si nj mall eksporti, dhe pavarsisht se kryejn nj akt t paprecedent pr nj vend antar t NATO-s, jan shtresa m kokulur dhe q do me zemr t ardhmen e atdheut t vet. Shqipria dhe politika ua ka borxh t drejtn e vots emigrantve atje ku ata jetojn. Pse po vonon kjo e drejt? mund t pys dikush. Prgjigjja e thjesht sht se emigrantt jan votues t frikshm. Ata nuk blihen as shiten, pr nj vend pune n administrat. Standardi i tyre i t kuptuarit t politiks nuk sht naiv. Votat e emigrantve do t jen nj thuajse revolucion pr mentalitetin politik shqiptar. Vota e emigrantve, pa asnj metafor optimiste, do t ishte hapja e dyt e Shqipris pas viteve 90-t. Emigrantt jan heronjt tan t tranzicionit. Ata kan ditur ti japin atdheut q nuk u dha thuajse asgj. Kta krkues t ndrrs na kujtojn do moment se nderi u takon atyre, dhe turpi mbetet pr mosmirnjohsit pa ndrra. Duket sikur mitingu idiot n sheshin Sknderbej, pr dnimin e atyre q emigruan nga hyrja n ambasadat perndimore n 2 korrikun e 1990-s nuk ka mbaruar akoma. Sigurisht!

Pr m shum informacion ju lutemi kontaktoni : Zotin Luan Dranga (Director) Email : l.dranga@glcollege.org.uk or Mobile: 07590372958

E vetmja autoshkolle qe perdor instruktore qe jane te kualifikuar plotesisht


AA Driving School Instruktori Shqiptar Artan Jakupi ne sherbimin tuaj Menyra me e lehte per te marre patenten angleze Na kontaktoniper ofertat e fundit

Ju ndihmojne nese deshironi te beheni instruktor Kontaktoni Artanin

07769628835

kulture

www.facebook.com/thealbanian.co.uk

faqe 9

Kritik klasifikimit t foljeve shqipe n zgjedhime n Gramatikn e Akademis1976-2002


Shumica e studiuesve t shqipes pajtohen se klasifikimi i foljeve shqipe n zgjedhime ka qen dhe ka mbet nj nga problemet ma t mdha t gramatikhartuesve t shqipes. Kt e thon, ndr t tjer, edhe Selman Riza, Fatmir Agalliu, Tomor Osmani, Rami Memushaj etj. t cilt jan marr me kt problem. Edhe studiuesi, Shaban Demiraj, megjithse ka b nj varg prpjekjesh pr me gjet nj zgjidhje t qndrushme q nga viti 1967 (me dispensn e tij), e tue vazhdu me artikullin kushtu klasifikimit me 1969, masandej me Gramatikn e Akademis 1976, e deri sot nuk arrijti, prore, me dhn nj zgjidhje t qndrushme. Disa studiues si F. Agalliu, T. Osmani e R. Memushaj i bn disa vrejtje konstruktive qasjes s Demirajt por kto kritika, tue qen t pjesrishme, nuk i dhan nj zgjidhje prfundimtare ktij problemi.

Me thn shkurt, trajtat e ndryshme q merr nj folje n paradigmn e vet quhet zgjedhim. Pr shembull, paradigmn e foljes punoj-punovapunu(ar) e ndjekin me mija folje t shqipes si: mendoj, krkoj, shikoj etj., sipas vets, sikohs, mnyrs, numrit etj., kshtu del q paradigma paraqet nj grup elementesh gjuhsore me tipare t prbashkta. Megjithse n shikim t par gjithka duket e thjesht, ashtja ndrlikohet kur kemi ndryshim t pjesrishm apo t plot t ndonj foljeje apo grupi foljesh nga kjo paradigm. Si pasoj, bhet e paqart se a bhet fjal pr nj zgjedhim apo pr nj klas t veant. Fjala vjen, a mun, folja shkruj (shkruaj), me hy n paradigmn e foljes punoj? Megjithse folja shkruj (shkruaj) n nj pjes t paradigms zgjedhohet njsoj me foljen punoj, (n thjeshtore (e kryera e thjesht) dhe n pjesore), ajo shfaq dallime n tashmoren (e tashme) dhe pashkutoren (e pakryera) dftore sepse n vend t -o-s tematike (pun-o-j/pun-o-ja) del me -u (apo me togun zanor -ua: shkr-u(a)-j/shkr-u(a)-ja). N kt rast studiuesi duhet me u prcaktu, me marr qndrim, se qysh mia b: me e trajtu si zgjedhim, klas a nnklas t veant apo si klas pjesrisht t ngjashme. Pr me mujt me marr fardo qndrimi, studiuesi duhet mi prcaktu kriteret e veta q sistemi i tij me qen sa ma i pranushm, i thjesht dhe i prshtatshm. Por, kto kritere e qndrime, nuk mujn mu trajtu pa pas nj vshtrim t prgjithshm pr t gjitha foljet, dhe pa i pa lidhjet ndrmjet zgjedhimesh e klasash e nnklasash me t njjtin trajtim paradigmatik. N kt mnyr del q prcaktimi i kritereve asht i nj randsie parsore gjat trajtimit t nj problemi t ktill. Kjo ka qen dhe ka mbet thembra e Akilit e t gjith studiuesve t maparshm t shqipes t cilt jan marr me klasifikimin e foljeve shqipe n zgjedhime. Kjo mbetet pik e dobt, gjithsesi, edhe e klasifikimit t Sh. Demirajt. Kriteret e Demirajt Sh. Demiraj e nis kshtu nnkapitullin pr klasifikimin e foljeve n zgjedhime n Gramatikn e Gjuhs Shqipe 1 (Grup Autorsh, Gramatika e Gjuhs Shqipe 1, AShSh, IGjL, Tiran, 2002. Kapitulli pr foljet i shkruar nga Sh. Demiraj n fqt. 259-356. Pjesa pr klasifikimin e foljeve fqt. 278-285. Fjalt n kllapa katrore tregojn ndryshimet kozmetike nga botimi i par i vitit

1976): t ksaj gramatike m 1976 e, s shtja e klasifikimit t foljeve n paku, deri n vjetin 2002 dmth. pr zgjedhime nuk ka gjetur [ende] nj gati tridhjet e kusur vite. As pr zgjidhje prfundimtare [t k- kto tri dekada, as Demiraj dhe as naqshme] n gramatologjin e Akademia e Shkencave dhe e gjuhs shqipe. Arsyeja kryesore pr Arteve e Shqipris, nuk arrijtn kt do krkuar n vshtirsit q dot me gjet kritere t prparaqit sistemi foljor i shqipes, i bashkta dhe sa m racionale! cili gjat zhvillimit historik ka p- Mbas ksaj hyrjeje pesimiste, suar ndryshime t mdha t karak- Demiraj vazhdon me mbarshtimin terit fonetik dhe gramatikor. e 5 kritereve t ndryshme, modZgjidhjen e ktij problemi e ka estisht racionale, (t cilat i pati vu vshtirsuar edhe mungesa e qysh m 1969 n Studime kritereve t prbashkta sa m Filologjike nr. 3): racionale. gramatikat e gjuhs Pr klasifikimin e foljeve n zgjedshqipe jan ndjekur kritere t hime do t ndiqen kto kritere: ndryshme pr shtje t tilla si[:] 1. Problemi do t shihet n planin trajtimi i foljeve t parregullta, for- thjesht sinkronik dhe si baz do t mat themelore q vihen n baz t merret shqipja e sotme letrare. klasifikimit n zgjedhime, numri i 2. j folje q gjat zgjedhimit zgjedhimeve dhe i nnndarjeve t paraqit parregullsi q nuk e lejojn tyre etj. t grupohet me folje t tjera, do t Pohim i par se arsyeja kryesore lihet jasht klasifikimit n zgjedqndroka n vshtirsit q hime dhe do t trajtohet si e parparaqit sistemi foljor i shqipes asht regullt. Ktu sht fjala jo vetm i paqndrushm dhe i paargumen- pr foljet supletive por edhe pr ato tuar sepse shqipja nuk ka nj sistem folje temat e t cilave gjat zgjedshum ma t ndrlikuar se shum himit psojn ndrrime tingujsh q gjuh t tjera indo-europiane, e aq n shqipen e sotme paraqiten t ma pak e ka t pazgjidhshme. N t veuara (...). vrtet, asht e kundrta: problemi 3. Pr klasifikimin e foljeve n zgma i madh pr morfologjin e jedhime do t mbshtetemi n tinshqipes jan vet autort q e kan gullin fundor (prkatsisht tingujt studiu shqipen dhe pamundsia e fundor, kur kta jan togje tyre pr mi shpjegu si duhet rreg- zanoresh) t temave si dhe n ullsit e shqipes. mbaresat vetore t kohs s tashme Pohimi i dyt se zgjidhjen e ka t mnyrs dftore n formn [divshtirsuar mungesa e kritereve t atezn] veprore. Pr t gjetur prbashkta sa m racionale qn- temn do t mbshtetemi kryesisht dron dhe asht diagnostifikim i sakt (nn. A.M.) n formn e vets s i problemit ngaq ndjekja e tret (m ndonj rast edhe n at kritereve jo t prbashkta ka (nn. A.M.) t vets s dyt njjs) shkaktu probleme. Por, kush duhet t s tashmes, pasi n kt form, mi vu kriteret e prbashkta dhe q sht nj nga m t prdorurat, mi prcaktu ato? Kush duhet mu tema e foljes mund t veohet relakujdes q klasifikimi i foljeve n tivisht leht n shqipen e sotme lezgjedhime t thjeshtohet, nse jo trare. vet studiuesit e shqipes? Pr ma 4. Pr ndarjen e mtejshme t zgtepr, ky pohim i Demirajt asht jedhimeve n klasa e nnklasa do prsrit qysh prej botimit t par t mbshtetemi jo vetm (nn. zgj. klasa kriteri shembujt numri I rreth 2300 1.1a -o-/-epunoj/shrbej 1.1b -ua-/-ye- shkruaj/lyej 1.2 laj, fshij (blej) 2.1 -t- dhe -jt- arrij, gjej dhe brej, mbaj, 2.2 -rbra dhe hyra II rreth 1300 1 hap/vendos/mat 2.1a -(j)e->-o- dredh/nxjerr/vjel 2.1b -a>-odal/marr (rrah/njoh/shoh) 2.2 -e->-ibrtas/buas/okas 2..3 -a->-eshkas/vras/ngas e grgas III 9 1 -rv/z/nx dhe prz 4 2 -tdi/fle dhe ngre 3 3 -vpi dhe shtie 2 Tabela 1

A.M.) n temn e kohs s tashme, por edhe (nn. A.M.) n at t s kryers s thjesht e n disa raste (nn. A.M.) edhe n at t pjesores. 5. Pr renditjen e zgjedhimeve t ndryshme dhe t klasave e t nnklasave prkatse do t merren parasysh sasia numerike e foljeve, q ato ngrthejn, si edhe shkalla e prodhimtaris s tyre. (fqt. 278279) Kriteret si kundr-kritere Sipas ktyre kritereve na e kemi paraqit klasifikimin e Demirajt n mnyr tabelare (Tabela 1). Le t shpjegohemi. 1. N vitin 1969 shqipe e sotme letrare nuk ishte ajo q na paraqitet vetm si toskrishte letrare. 2. Demiraj e thot qart: j folje q gjat zgjedhimit paraqit parregullsi q nuk e lejojn t grupohet me folje t tjera, do t lihet jasht klasifikimit n zgjedhime dhe do t trajtohet si e parregullt. Por problemi asht q aj nuk ka arrijt me b identifikimin e sakt t foljeve t parregullta, qoft edhe simbas kritereve t veta. Nga 18 foljet q i njihte si t parregullta m 1967, n vitet 1976-2002 i ul n 14. Folja l nuk figuron fare n vitin 1967 n listn e t parregulltave, as supletive, as josupletive! Por nga t parregulltat e vitit 1967 n vitet 1974-2002 jan heq foljet z, v, nx, shtie dhe shpie dhe jan b t rregullta. N baz t cilit kriter? Pr kt nuk jepet asnj shpjegim. 3. Edhe kriteri i tret i Demirajt asht i paqart pr vet Demirajn. Aj thot se do t mbshtetemi n mbaresat vetore t kohs s tashme dhe se pr t gjetur temn do t mbshtetemi kryesisht (nn. A.M.) n formn e vets s tret (m ndonj rast edhe (nn. A.M.) n at t vets s dyt njjs). Vet fjalt kryesisht dhe m ndonj rast edhe... e bjn kt kriter kundr-kriter, pr ekselenc! Sepse fardo q asht jasht kryesishtit dhe fardo q asht jasht mndonj-rast-it sipas kriterit t dyt t vet Demirajt, le t prkujtojm: ((n)j folje q gjat zgjedhimit paraqit parregullsi (...) do t lihet jasht klasifikimit n zgjedhime dhe do t trajtohet si e parregullt duhet me u klasifiku si e parregullt. Sepse kurrkush, e qysh shihet as vet Demiraj, nuk e din se cilat jan foljet prve kryesisht-it dhe cilat jan t m-ndonj-rast-it, tue pas parasysh faktin q vet autori nuk ka b nj listim t foljeve me pretendime shteruse, nj leksikon foljesh! Kshtu, kriteri i dyt e de-

manton kriterin e tret. N t vrtet, pyetja do t duhej me qen: a ka parimsi, a ka kriter, me prcaktimet kryesisht e m ndonj rast? Natyrisht q jo. 4. I ashtuqujturi kriter i katrt ia kalon edhe kriterit t tret pr nga mohimi shembullor i t qenit kriter sepse Demiraj pohon se pr ndarjen e mtejshme t zgjedhimeve n klasa e nnklasa do t mbshtetemi jo vetm (nn. A.M.) n temn e kohs s tashme, por edhe (nn. A.M.) n at t s kryers s thjesht e n disa raste (nn. A.M.) edhe n at t pjesores. Pra, shprehjet jo vetm, por edhe dhe, prap, n disa raste bijn ndesh edhe nj her me kriterin e dyt, sikurse me t tretin, dhe e ln pezull faktin se cilat jan foljet me nnkriterin jo vetm, cilat me nnkriterin por edhe dhe cilat mbeten me nnkriterin n disa raste! Vet fjala kriter ktu bhet e pakuptimt. E para q na vjen n mendje asht se nse egziston nj folje e cila n disa raste duhet me u pa ndryshe, pra, duhet me prmbush nj kriter shtes, ather ajo, realisht, nuk do t duhej me i taku asaj klase apo atij zgjedhimi dhe, prap, do t duhej me qen ose nj (nn)klas tjetr, ose e parregullt pr mu pajtu me kriterin e dyt. 5. Kriteri i pest i Demirajt merr pr baz shkalln numerike dmth. prpjestimin numerik t foljeve. Ky asht i vetmi kriter t cilin Demiraj e ka respektu pak ma mir sesa kriteret e tjera, megjithse edhe kt e ka dhunu me shpikjen e zgjedhimit t tret prej nand foljesh gja q ka kriju nj asimetri t paarsyetushme t zgjedhimeve. Pr me qen edhe ma keq, ky zgjedhim strndahet ma tej edhe n tri nnklasa t prbra prej 4, 3 dhe 2 foljesh! Nga analiza e kritereve q ka parashtru dhe i ka trajtu autori na mujm me thn se gjendja na del, prgjithsisht, Demiraj kundr Demirajt! Kshtu, klasifikimi i foljeve n zgjedhime i ktij studiuesi nuk paraqet ndonj risi dhe nuk shnon ndonj hap prpara n krahasim me ndarjet q ishin b tashma n gramatikat tjera. Problem tjetr asht se ky klasifikim jo vetm q vazhdoi me egzistu pa u qortu pr gati tridhjet e kusur vite, por edhe shrbeu dhe shrben edhe sot si klasifikim kryesor n shumicn e shkollave shqipe! Ksaj mujm mia shtu edhe faktin se kjo gramatik u botu nn emrin e Akademis s Shkencave dhe t Arteve t Shqipris, institucion i cili ka botu, gjithashtu, me 1980,

(vijon ne faqe 11)

Parat tuaja n destinacion brenda * pak minutash


Drgoni n Shqipri dhe Kosov deri n 100 vetm pr 4.90 tarif**

00800 8971 8971 moneygram.com

Drgoni nga:
*N varsi t kohshrbimit t operatorve lokal. **Prve tarifave t transfe ferimit t aplikueshme pr nj t transaksion, mund t zbatohet nj kurs i kmbimit t monedhs q vendoset nga MoneyGram ose ag jentt e saj. T g j se g j jith ag jentte msiprm jan ag jent t MoneyGramInternational gj Limited nofrimin e shrbimevet transfe ferimit t parave. MoneyGram International Limited sht e autorizuar dhe e kontrolluar nga Autoriteti e Shrbimit Financiar. 2012 MoneyGram. T g jitha t drejtat e rezervuara. j

Merrini n Shqipri tek:

Merrini n Kosov tek:

Kudo q shikoni simbolin MoneyGram

CS5401

www.facebook.com/thealbanian.co.uk

faqe 11

kultur
Fjalorin e Gjuhs s Sotme Shqipe, q t dy me pretendime normative! As m 1980, as sot, kundrshtit, paradokset dhe shkarjet e Gramatiks apo t Fjalorit, apo edhe e t dyve bashk, nuk u zgjidhn asnjher! far pune ma t randsishme kan pas gjuhtart e Akademis? Ma e pakta: kan mujt me u marr me qortimin e shkarjeve dhe paparimsive t veta. Zgjedhimi i par Marrja e trajts s foljes n sikohn tashmore t dftores si kriter kryesor nuk ka mujt me i dhan zgjidhje prfundimtare klasifikimit t foljeve n zgjedhime. E aq ma pak mbshtetja kryesisht dhe m ndonj rast n kritere t tjera sepse kjo qasje e zhvlerson kriterin si t till. N foljet e tipit laj-lava-lar (nnklasn 2 t klass I (zgjedh. I), fjala vjen, autori e fut edhe foljen blej tu dhan nj shnim q tema e ksaj foljeje n vetn e dyt shums t tashmores dftore, n pashkutore dhe urdhrore del bli-. N gegrishte trajta e ksaj foljeje ka shku drejt rregullsimit dhe sot mun me u ndgju e me u lexu shum shpesh si pashkutore bleja/bleje/blente apo urdhrore blej/bleni. Tash, ose do t duhej t rregullsohej kjo folje tue pranu nj tem t vetme ble- ose do t duhej t klasifikohej si e parregullt sipas kriterit t dyt t vet Demirajt. Nj rast i ngjashm ndodh edhe me foljet arrij/gjej (nnklasa 1[a A.M.] e klass II) pr t cilat Demiraj thot se hyjn n nnklasn q prfshin nj numr t kufizuar foljesh. Nga ky numr i kufizuar foljesh, n t vrtet, nuk ka tjetr folje. Asht folja mbrrij por kt Demiraj e klasifikon n nnklasn 1[b A.M.]. Sipas F1980, foljet, arrij, mbrrij dhe gjej n toskrishten letrare dalin n thjeshtore jo me -jt- (si mba-jt-a) por vetm me -t-: arri-t-a dhe mbrrit-a dhe kjo i bn me dal paradigmatikisht t parregullta. Mirpo, n gegrishten letrare dy nga kto dalin edhe si arri-jt-a dhe mbrrijt-a, dmth. ashtu qysh dalin foljet e rregullta me -jt- (mbajta, mbrojta). (Folja e tret gjej mbetet e parregullt tue qen se n asnj shkrim, n asnj gramatik dhe n asnj t folme nuk e kemi has si *gjejtagjejtur.) Pra, Demiraj smun me u prcaktu as q arrij e mbrrij me qen n nj (nn)klas. Edhe ma keq, qysh do ta shohim, bjen n kundrshti me Fjalorin e Akademis. Sh. D. zbaton dy kritere pr foljet arrij dhe mbaj (foljet q dalin me -t- 1[a] dhe me -jt- 1[b]) por i trajton si t nj nnklase. Nj list e 1[b] jepet n fusnotn 1a: gogsij, krclli-j, teshti-j dhe shty-j dmth. q zgjedhohen si gogsi-j, ~jta, ~jtur, krclli-j, ~jta, ~jtur, teshtij, ~jta, ~jtur dhe shtyj, ~jta, ~jtur Por n F:1980 /2002 jan klasifiku jo si folje t ksaj klase, por t klass s tipit: gogsi/j, ~va, ~r ose si gogsit, ~a, ~ur etj. Pra, jepen dy mundsi dhe asnjra nuk del me at t Demirajt! Folja mbrej te Demiraj asht klasifiku si e nnklass 1[b], (zgjedh. II): mbre/j, ~jta, ~jtur por n F:1980 /2002 del: mbreh, ~a, ~ur. N kt list gjendet edhe folja truaj-truajta-truajtur) q n F:1980/2002 del si e klass s tipit truaj-trova-truar! Kshtu, ose F:1980/2002 asht dash me i qortu kta zra, ose Gramatika e Akademis asht dash me rishiku listn e shembujve t vet gjat ribotimeve pr mos me i hutu nxansit e studentt me udhzime kundrthnse sepse jan tekste q dalin nga institucioni i njjt, Akademia e Shkencave dhe e Arteve, tue ia shtu ksaj pretendimet se t dyja tekstet pretendojne me qen normative. Nj shqiptar, tue ndjek dy tekste me pretendime t tilla normative, nuk din qysh mia b: a asht autoritet, n kt mes, fjalori apo gramatika e Akademis? A e shkel normn nj shqiptar kur shkrun teshtij-teshtivateshtir (F1980/2002), tue ndjek Kostallarin me grupin e tij, apo teshtij-teshtijta-teshtijtur; tue ndjek kshillat e Demirajt? A me shkru grgas-grgava-grgar apo grgas-grgita-grgitur? Ndoshta do t varet nga ajo se cilin libr e kap me dor ma par! Nnklas 2 e rregullt e ksaj klase dalin foljet bj dhe hyj pr shkak se kto folje n thjeshtore dalin me tem t zgjeruar -r-. Prap, simbas kriterit t dyt t Demirajt kto asht dash me u klasifiku si t parregullta sepse jan vetm dy folje t parme (bj, hyj) dhe pes t prejardhura (prbj, ribj, shprbj, zhbj, ndrhyj) q e prbjn kt grup dhe q, gjithsesi, shfaqin parregullsi tue qen se n thjeshtore e pjesore zgjerojn temn me nj -r. Por, nse kto folje asht dash me hy n nj klas apo nnklas t t rregulltave ather asht dash me hy n nnklasn 2 (e tipti laj, zgj. I, kl. 1), sepse kan ma shum afrsi paradigmatike. Krahasoni: b/j, ~RA, ~r me la/j, ~VA, ~r dhe kto me mbaj, ~JTA, ~JTUR! Folja bj dallohet nga folja laj vetm n thjeshtore ndrsa nga folja mbaj, edhe n thjeshtore, edhe n pjesore! Zgjedhimi i dyt N zgjedhimin II, si klas I, Sh. D. vendos foljet q dalin me t njjtn tem n t tashmen, n t kryern e thjesht dhe n pjesore: hap-hapahapur; vendos-vendosa-vendosur etj. Por, n nj shnim, aj thot se ktu futen edhe foljet e tipit: ik-i, ik-n, ik-n; hip-i, hip-n, hip-n t cilat n tri vetat tashmore dftore dalin me mbaresa. N t vrtet, kto mbaresa jan arkaizma t cilat n t kaluarn kan qen veori e ksaj klase n trsi, prandej numri i tyre ndryshon simbas autorve e ndonjher edhe n librat e ndryshm t t njjtit autor. N vitin 1967 vet Demiraj liston katr folje: ik-i, ec-i, hip-i dhe lyp-i. Kt list prej katr foljesh e ka edhe Sheperi qysh m 1927 (fq. 89). R. Memushaj (1989) propozon klasifikimin e tyre n klasn I, si t rregullta, dmth. pa kto mbaresa arkaike, nj propozim padyshim me vend, sepse mbajtja e ktyre mbaresave i bn kto folje me dal t parregullta. N grupin e foljeve q psojn apofoni (kalimet -e-/-je- n -o- (sjellsolla) dhe kjo merret si kriter pr kt nnklas 1) jan listu edhe foljet q psojn edhe palatalizim (pjek-poqa e djeg-dogja). Kto folje, sipas kritereve t Demirajt, asht dash me u trajtu si t parregullta, ose si nj nnklas e veant, gjithnj simbas kriterit t dyt t vet autorit. Poende, ktu kan hy si nnklas b) edhe foljet dal dhe marr! N nnklasn 2 t klass II Sh. D. klasifikon foljet me tem t zgjeruar t tipit prkas, q psojn ndrrim zanor a:e n vetn e dyt e t tret njjs t kohs s tashme t mnyrs dftore dhe q n t kryern e thjesht dalin ose me tem t pazgjeruar ose edhe me temn e zgjeruar t s tashmes duke psuar ndrrimin e:i. (2002 fq. 283). Autori paraqet nj list, sipas tij shteruse, tue than kto jan: brtas, buas, okas, flas (<folas/flet), grhas, grthas, humbas, kllas, klthas, krcas, plcas, pllas, prkas, rrshqas, sprkas, trokas dhe thrras. Por edhe ktu dalin probleme. Folja sprkas sipas F:1980/2002 nuk i prket ksaj klase por klass I (zgjedh. II) (haphapa-hapur) dhe zgjedhohet si sprkaT/S-sprkatA-sprkatUR e jo si sprk-AS- sprkITA-sprkITUR. Nj tjetr mosmarrveshje tridhjet-e-kusur-vjeare n mes t Fjalorit t Akademis (1980/2002) dhe Gramatiks s Akademis! Folja flas paraqet shprndrrime tingullore q si ln asnj mundsi q t trajtohet si e rregullt n asnj e rreg. 1976-02 e rreg. veta e rreg. 1967 e parrg. shtn pj. pir nj. 1 pi piva shtie 2 pi pive shtie 3 pi piu shtie sh. 1 pim pim shtiem 2 pini pit shtini 3 pin pin shtien paraqit), strshes (n F:1980) jepet vetm trajta joveprore strshitem) dhe rishes. Arsyeja pse po e japin nj list t plot asht se, qysh shihet, numri i foljeve t tipit shes asht dy her ma i madh sesa q e paraqet autori si list shteruese. Ky grup, poashtu, paraqet dallim paradigmatik nga nnklasa ku e ka klasifiku Demiraj, prandaj asht dash me u trajtu si nnklas m vete tue qen se n vetn e par e t dyt njjs tashmore dftore nuk paraqitet shprndrrimi -as/-es por -es/et (le t krahasohet, fjala vjen, njjsi (I) godas/shes, (II) godet/shet . Zgjedhimi i tret Zgjedhimi i tret asht dshmia ma e mir e dhunimit t t gjitha kritereve q Demiraj i ka parashtru si kritere. Numri i foljeve q prfshin ky zgjedhim asht 9 (me shkrim: nand)! Zgjedhimi i par 1967 - 2002 e rreg. 1976-02 1967 e parrg. 1967 shpn shtiva / shtira shpie shtive / shtire shpie shtiu / shtiri shpie shtim shtit shtin shpiem shpini shpien shpura shpure shpuri shpum shput shpun raj - dhe, fatkeqsisht, te t gjith gramatikhartuesit e shqipes - asht q aj nuk sheh kurrfar rregullsie paradigmatike te foljet q i klasifikon si t parregullta, ndoshta tue u nis prej emrit t tyre, sepse tashm jan qujt t parregullta. Mirpo, qysh do t shihet n qasjen ton, edhe foljet e parregullta t shqipes kan rregullsi mjaft t qndrushme me ndonj prjashtim shum t rrall. Foljet e nnklass 1, t klass II: nxjerr, vdjerr e marr apo ndjek, prpjek, ndjek dhe prndjek po ashtu paraqesin parregullsi n nnklasat e tyre sipas kritereve t Demirajt por nuk asht than kurrkund shkoqur e qart cili ndryshim paradigmatik, deri n far mase, nuk do t trajtohet parregullsi nse paraqitet te ndonj folje dhe pr arsye. Folja shtie, gjithnj sipas Demirajt, quhet e rregullt dhe i prket klass III (zgjedh. III) i prbam prej dy foljesh: pi dhe shtie. far ka paradigmatikisht t rregullt mes foljes pi dhe shtie? N krahasimin e foljeve n tashmoren e thjeshtoren e dftores dhe n pjesore dalin si n Tabeln 2. Qysh mun me u pa qart, n tashmoren dftore dhe n pjesore ska asgja t prbashkt n mes t foljes pi/pir dhe shtie/shtn por krahasimi n mes t foljes shtie dhe shpie tregon se do gja mun me u qujt rregullsi paradigmatike n tashmoren dftore e n pjesore. Ajo q dallohet n mes t foljes shtie e shpie jan trajtat n thjeshtoren dftore. Por n trajta t tjera t dyta na shohim q folja shtie n qiftin thjeshtore/pjesore del edhe si shtura/shtur (CIPO:1949; KAMSI:2000) e shtyra/shtyr (SHEPERI:1927) (te arbresht si pjesore del edhe shtier e shtunur (KAMSI:2000; GERBINO :2009) por del edhe si shtira/shtir (CAMAJ:1984; FGjSh:1954); ndrsa folja shpie del edhe si shpura/shpur (CIPO:1949; RIZA :1967(1997)) (te arbresht edhe shpita/shpitur (KAMSI:2000). N kt mes, egziston trajta n thjeshtore shtira/shtire/shtiri pr me u njjtsu me paradigmn e foljes shpie. Por, t klasifikohet folja shtie me foljen pi n nj klas dhe t ndahet menjan folja shpie asht, vrtet, e paarsyetushme tue marr parasysh faktin q edhe vet Demiraj pohon se trajtn e tashmores ka me e marr si kriter kryesor! Dhe n tashmore foljet shtie/shpie dalin krejt njsoj ndrsa folja pi del ndryshe nga folja shtie. Le t prmendim edhe disa folje q shfaqin parregullsi t tjera t cilat Demiraj nuk i shqyrton fare. Foljet e tipit vesh, (zhvesh, prvesh), fsheh, kreh n vetn e dyt shums tashmore dftore dhe n pashkutore ndrrojn tingullin -e-~-i-: vishni:vishja; fshihni:fshihja; krihni:krihja etj. Nuk dihet se ku bjn pjes kto folje. Nuk thuhet, masandej, se ku bjn pjes foljet pyes, picas, ndiej, ziej, prziej. Qysh shihet, nuk ka qoft edhe nj kriter t vetm t parashtruar prej vet Demirajt q nuk bjen ndesh, n mnyrn ma shembullore, me nj apo ma shum kritere t mbarshtuar prej vet autorit. A mun me u qujt ky klasifikim, klasifikim me kritere? A ka mujt nj qasje e ktill me i dhn fardo zgjidhje klasifikimit t foljeve n zgjedhime? Pa asnj dyshim, jo. Agim MORInA

Tabela 2 klas dhe me asnj kriter t vet Demirajt. Autori i referohetreferencs diakronike (nga dispensa e tij e vitit 1967 ku thoshte se nuk do t prjashtonte ndonj referenc diakronike gjat klasifikimit. Problemi asht se n tekstin e ri dhe n ribotimet e tij (1976-2002) kt gjys-kriter, vet Demiraj, e ka heq nga teksti, ndrsa vazhdon miu referu si kriter) dhe paraqet trajtn e supozuar *folas si argument pse folja flas duhet t klasifikohet n kt klas! Fundi i fundit, problemi nuk asht marrja e referencs prapavshtruese (diakronike) si kriter, por problem asht zbatimi i ktij kriteri vetm te nj folje e vetme mbrenda nj klase dhe zhversimi i kriterit t par q Sh. D. e vendos tue thn se qasja e tij ka me qen tashvshtruese (sinkronike)! Nse do t zbatohej nj kriter n mnyr t ktill przgjedhse ather pse ktu t mos kishin hy edhe dijta, arrijta e mbrrijta t cilat nuk jan vetm referenca prapavshtruese por edhe przgjedhje n mes variantesh letrare t cilat, pr ma tepr, e stabilizojn sistemin si trsi. Foljet brohoras, grgas, godas, sokllas, trohas, vrras nuk gjenden n listn e ksaj klase t Demirajt por jan n F:1980/2002 si brohor/AS-~ITA-~ITUR etj. Pr ma tepr, folja grgas te Demiraj del si e nnklass 3 e ksaj klase, bashk me foljet shkas, vras, ngas! Dmth. supozimi asht se folja grgas duhet t zgjedhohet si grASgrgaVA-grgaR! Ndrsa n F:1980/2002 del si grg/AS-~ITA~ITUR! N Shnim autori thot se n kt nnklas prfshihen edhe foljet shes, pres (prita), zbres (fq. 283). Prve ktyre jan edhe disa folje t parme: bares e qes (n F:1980/2002 jepet si kryesore trajta qit/s); dhe t prejardhura mirpres, ndrpres, parapres, paraqes (n F:1980/2002 jepet si kryesore trajta ka rreth dy mij e treqind folje; zgjedhimi i dyt ka rreth nj mij e treqind folje dhe i treti: nand! Dmth. me numra 2300:1300:9! Jan nj mori klasash e nnklasash q kan numr ma t madh sesa ky zgjedhim! Pr ma tepr, ky zgjedhim prej nand foljesh asht strnda, ma tutje, n tri klasa: - klasa I, me 4 (katr) folje: v, z, prz dhe nx; - klasa II, me 3 (tri) folje: di, fle dhe ngre ngaq n tashmore mbarokan me zanore dhe n thjeshtore marrin nj -t-. Me kt kriter ktu do t duhej me qen edhe folja vete/vajtur sepse pr Sh. D. ishte njsoj veoria -t-/-jt- dhe - klasa e III, me 2 (dy) folje: pi dhe shtie! Pra, bhet fjal pr nj klas prej DY foljesh! N shnimin e radhs autori shton se (s)ipas paradigms s zgjedhimit III zgjedhohen (...) edhe foljet e parregullta l (la-sh, l-n) dhe bie (ra-sh, r-n). E pse nuk asht prfshi ktu edhe folja bie (pru-ra, pru-r) q ndjek t njjtin model? Foljet e parregullta Sh. Demiraj njeh si t parregullta 14 folje t cilat i ndan n folje t parregullta supletive: jam, kam, bie(1), bie(2), ha, jap, rri, shoh dhe vij dhe n folje t parregullta josupletive: them, dua, l, vdes, dhe vete. Nse krahasojm foljen bie, rri apo l si t parregullta, me foljet shpie, shtie, v, z e t tjera si kto na nuk shohim ndonj dallim t madh mes tyre. N tashmoren dftore, t ciln Demiraj e ka kriter kryesor, shumica e tyre dalin me trajta t rregullta. Le t krahasojm edhe me trajta ma prfaqsuese, fjala vjen, foljen l-lash-ln me v-vura-vn; apo vete-vajta-vajtur me vdes-vdiqa-vdekur. Folja vdes e parregullt - pson, nse jo ma shum, ather po aq ndryshime sa edhe folja vete q te Demiraj del e rregullt! Pika ma e dobt te Demi-

Transporti falas kudo q t jeni n Londr

kulture

www.facebook.com/thealbanian.co.uk

faqe 14

nGA PROF.DR.SC. AKIL KOCI

KRITIKA SI SHPAT ME DY TEHA


sione informative e deri te ato muzikore me komente, kritika dhe ese muzikore. E t gjitha kto: si veprime e nocione q plotsojn njratjetrn. Shpesh nuk kam shkruar, sepse kam qen i indinjuar nga debatet e shpeshta q nuk kan rrjedhur nga procedimet artistike, por nga intrigat misterioze krejtsisht t paprcaktuara e q shpesh jepte ambiguitetin e nj situate t zymt ose, si thot Teodor Adorno n Kritika e dialektiks: Prse t shkruaj kur gjithka rreth meje sht sklerotike dhe e dyshimt. Megjithat, gjithmon kam qen optimist, se kam besuar jo vetm n prvojn time pozitive, por edhe n mendimet e njohura, se Arti i vrtet prsoset edhe n ndeshje, edhe n luft, mund t ket edhe t mundur, por kjo nuk na pengon- thot Pol Elyari-n Ese dhe shkrime t tjera kritike, ta kuptojm se duke u nisur nga ata mund t nis shpresa dhe t rifilloj prsri lufta. sht interesant t ceket nj shtje. Te ne shkruajn kritik edhe ata, t cilt jo vetm q se kan profesion muzikn, por edhe ata q kurr nuk jan pa n qarqet muzikore. E t mos flasim pr ata muzikolog, t cilt me vite t tra nuk i sheh as n koncerte e as n ngjarjet muzikore dhe marrin t drejt jo vetm t shkruajn, por edhe t kritikojn. Ka edhe t atill, t cilt edhe i mbivlersojn veprat pa kualitet, veprat n do aspekt t dobta. Kam shtruar shpesh her pyetjen: ku sht ktu funksioni i kritiks, q ka qen dhe sht zri i ndrgjegjes? Por, si duket, fjala sht devalvuar prgjithsisht, n at mas, sa q nuk vlen as t shkruhet, edhe pse ajo, pra, kritika, duhet t lidhet me krkesat pragmatike, pavarsisht nga lavdi, pompa, trivialiteti. E ka sht m tragjikja, nga vetknaqsia, jo vetm e autorit, por edhe e kritikut q shkruan pr ato vepra, dhe pr kt dukuri Balzaku thot: Krijuesi mund t mohoj faktin se n t shumtn e rasteve kritika shitet dhe blihet. Ndaj dhe korrupsioni i gazetave dhe botuesve n faqe t tra te Iluzionet e humbura . Kritika thot kshtu Balzaku ,- shrben sot vetm pr dika t mbaj gjall kritikun. N mnyr t vazhdueshme ai do t shpreh mllefin e tij kundr ksaj kritike: te Savarusi, por edhe te Shklqimi dhe mjerimi i kurtizaneve, ai do t cilsoj kritikt e paaft pr t krijuar, ashtu si edhe kurtizanet q kurr nuk mund t dashurojn. Balzaku ka dhn edhe shum vrejtje pr kritikt e dobt, pr kritikt q nuk kan sens, dinjitet, dituri dhe profesionalizm, prandaj edhe thot: Shkrimtar i zoti q e njeh e procesin krijues, edhe q kritikon, sepse e do artin, kurse te ne shkruajn kritikt jo vetm q se din dhe se duan artin, por ai nuk e gjen t arsyeshme, q, kur t shkruaj pr veprat e ndonj autori, as t zhvilloj qoft me autorin a tjetrin ndonj bised e sidomos ti ket para vetit ato krijime, pr t cilat do t bj fjal. Kt po e them nga prvoja ime

sht shum vshtir kur nj krijues ose studiues i artit, vendos dhe merr guxim pr t shkruar pr krijimtarin, pr veprat e krijuara t kompozitorve shqiptar t nj periudhe t caktuar kohore, sepse paraqet nj sfid me shum t panjohura. T flassh dhe t studiosh veprat e personalitete t njohura, personalitete q kan krijuar histori, do t thot t jesh i ndrgjegjshm se ata paraqesin alfn dhe omegn n njrn prej lmenjve artistik, shkencor, kulturor e sidomos sht vshtir t shkruhet pr kolegt e vet q jan krijues, nga se veprat e krijuara qofshin ato muzikore apo etno-muzikologjike, jan vepra dhe krijime q kan ln vler n krijimtarin muzikore shqiptare . Ato vepra, me subjektin e tyre artistik, paraqesin jo vetm karakterin informues, por edhe struktura komplekse, ata faktor t rndsishm pr historin ton muzikore, si dhe pr vlerat e tyre, po qe se shikohen nga kodet relevante t kritiks dhe t estetiks muzikologjie. Nga ana tjetr, edhe distanca kohore e krijimeve t tilla paraqet nj problem tjetr q kritiku a muzikologu has n probleme t llojllojshme gjat analizave t tyre, qofshin ato teknike, si sht sigurimi i literaturs gjegjse e deri te problemet nga m t ndryshmet pr nj shqyrtim t thell ose vshtrim profesional krijimeve t krijuara. Mund t jet shkak pr nj prezantim m t thukt, sidomos kur kjo distanc sht e madhe n mes t krijuesit dhe analistit t veprs s tij. M pastaj, krijimtaria e autorit q merret pr tu studiuar, mund t jet e gjithanshme, sepse pos veprave muzikore mund t ket edhe shkrime muzikologjie q ka ln kohn e fundit shkrimet e shumta e q mund t paraqesin nj ndihmes, por edhe breng se si do t reflektojn t gjitha ato shkrime pr akcilin krijues q paraqet m vete nj epok, si sht rasti me disa nga krijuesit tan muzikor. Kam nj prvoj modeste, edhe pse me kt gjini merrem nj koh t gjat: q nga shkrimi i im i par q daton n vitin e largt m 20 prill t vitit 1958, kur kam botuar n faqet e t vetmes gazet shqipe, Rilindja q dilte dy her n jav, t enjten dhe t shtunn; pra, prej ather e deri m sot kam shkruar mjaft, mbi 250 artikuj, kritika muzikore, ese, trajtesa, analiza, studime, punime shkencore si dhe dy libra, Portrete t kompozitorve shqiptar n Jugosllavi, botim i Shoqats s ompozitorve t Kosovs dhe Edukat muzikore pr klasn VII dhe VIII, botim i Entit pr botimin e librit t Kosovs si dhe punim i Magjistraturs, nj studim m i gjat me titull Elementt e folklorit popullor shqiptar n veprat e kompozitorve tan dhe t huaj, pastaj Nnt simfonit e Ludwik van Beethoven n dorshkrim dhe disa t tjera. Kto shkrime nuk paraqitnin vetm qasje t mirfillt muzikore bazuar n kode muzikologjie, por dhe ndjenjn time personale si edhe mendimin estetik pr ndonj koncert, por pse jo, edhe vlersime shkencore pr ndonj vepr muzikore apo etnomuzikologjike. Jam munduar q shkrimet e mia mos t konfondojn si

objekt diskutimesh, as si zbulimi i t metave t veprs, por t bj prezantimin dhe promovimin e anve m t mira t saj. Aty sht angazhimi profesional i autorit, sepse do vepr e krijuar, pos kualiteteve artistike, estetike, ajo ka edhe nj rol tjetr, paraqet prvojn e zhvillimit t autorit dhe t krijimtaris s tij n trsi. Ishte mundimi q deri n fund t respektohej puna e madhe e autorit, por duke u bazuar n kodet e vrteta artistike dhe estetike e t mbshtetura n shkencn muzikologjike, duke i vlersuar realisht vlerat artistike sipas bindjeve profesionale, si realizime t suksesshme. N asnj moment nuk bj krahasime pr tua dhn vendin e merituar n piedestalin e krijimtaris muzikore shqiptare, i vetdijshm se ka edhe shum gjra pr tu ndriuar dhe kshtu t qiten n pah vlerat e tyre artistike dhe estetike n hapsirn mbarshqiptare. I vetdijshm se shpesh kritika mund t jet shpat me dy tehe, ngase mbresat e mia mund t jen edhe subjektive pr nj vepr t analizuar nga njra an, kurse nga ana tjetr mund t ket edhe shkrime t bra me tendenca t caktuara, ose t lihen n heshtje vlerat dhe jo vlerat; ishte piksynim i autorit q kjo t ndodh pa dashje dhe jo me vetdije. Pr ksi lloj shkrimesh sht interesant t ceken mendimet e Brehtit, i cili thot:Kritika sht nj arm q mund t shpartalloj edhe regjime, t rregulloj edhe nivelin e lumit, t mbjell drur frutor e ve ksaj sht model i artit . Pra, ky krijues, si njohs i mir i kritiks universale, pohon, por njkohsisht edhe shfaq brengn pr mohim t vlerave t veprs, varsisht se nga cili kndvshtrim shkruhet, analizohet, vlersohet ose denigrohet, por kritika duhet t ket synim objektivitetin shkencor dhe artistik. Balzaku njihet si shkrimtar, i cili gjithnj ka pasur vrejtjen n kritikn e kohs. Kundr nj sulmi, duke nnvizuar se ka pasur pr qllim shkatrrimin e veprs, ai thot: Ai q mezi flet gjuhn e tij, thot jam purist, e mohon stilin, kur nj libr ka nj stil t bukur, e mohon planin, kur ka nj plan; mohon gjithka ka t mir nj vepr dhe lavdron gjithka q ajo nuk ka: kjo sht mnyra e tij. Vzhgon ato an q krijuesi ia del mban dhe kur ia ka

njohur cilsit reale, ai mbshtet ktu akuzat e tij e tij duke deklaruar: kjo nuk sht kshtu. Ideja pr ti prmbledhur disa nga shkrimet e mia n nj libr q e kam titulluar Nnt kompozitort shqiptar, t botuara n gazetn The Albaniant Londrs, Illyria t Nju Jorkut si dhe n shum gazeta t tjera, si jan Fokus, Koha ditore, Zri e Iliria Post t Prishtins, pastaj n shum gazeta dhe faqe virtuale t Internetit, pa pretendime t mdha, sht e kahershme. Por pr nj realizim ksisoj kam vendosur bukur von, tani kur jam n moshn e tret t jets, t qes n letr t gjitha ato q kam lexuar, jo vetm si prirje e specifikes narrative, si mjeshtri artistike, ashtu sikundr shfaqt dshira t bj ndriime jo vetm nga kndvshtrimi im, por edhe nga shum aspekte artistike, si dhe nga dimensioni estetik. Shtysa vjen, pasi kam pasur rastin t shoh, t dgjoj dhe, me mundsit e mia, t prcaktoj vlerat e vrteta t krijimeve t kompozitorve shqiptar. Ato i kam shfaqure duke mbajtur ligjrata t shumta q ua kam ligjeruar nxnsve t shkolls s mesme muzikore, studentve t Fakultetit t Arteve q nga viti 1975, kur kam ligjruar lndn Njohuri e literaturs muzikore, ligjratat e mbajtura n shum konferenca, simpoziume, kongrese kombtare dhe ndrkombtare e sidomos n Fakultetin e Arteve n Tiran, kan qen vshtrimet e opsionet si nxitje t brendshme q e shtyn njeriun n veprim. Kam shkruar shum dhe e kam njohur opinionin e gjer me shkrime, s pari n gazetn Rilindja si gazet e vetme shqipe, q nga viti 1958, pastaj n Flaka e Vllazrimit t Shkupit, Jeta e Re, revist letrare, Zri i Rinis, Prparimi - revist shkencore Zvuk, Pro musica revista muzikore t ish Jugosllavis; si redaktor dhe bashkpuntor i Enciklopedive t ish Jugosllavis: kroate, sllovene dhe shqipe, si dhe n shum revista dhe gazeta n shqip edhe n disa gjuh t tjera. Ktu hyjn edhe emisionet e mia t Radio Prishtins, q ishin t shumta q nga viti 1962 e deri m 1975 e q quheshin Takimi n or 14:02, Fjala dhe muzika, vshtrime dhe kritika q emitoheshin n ditar, si emi-

e gjat. Pr shum vepra t mia muzikore kan shkruar kritika jo vetm pa i dgjuar, pa i par, por as pa biseduar me mua. Prandaj n kritikat e shumta pr krijimtarin time, ka edhe kritika q turprohem edhe jan shkruar me plot lavde. Ndr ta prijn muzikologt e diplomuar. Pra, kritika e shndosh duhet t jet ajo q kritiku, s bashku me krijuesin, duhet ti ken shum pika t prbashkta, sepse ai, pos q do t analizoj, duhet edhe t gjurmoj dhe t krkoj edhe mendimin e autorit gjat procesit krijues. Kurse te ne ky relacion as q ekziston, por e thot mendimin e vet pa ditur se si dhe ka ka dasht autori t thot n veprn e vet. Prandaj kemi edhe kritik t dobt, kritik servile, denigruese, n vend q t jet kritik e matur, e mir dhe e bazuar n kodet e shkencs muzikologjike dhe t estetiks, e cila ngrit reitingun jo vetm t krijuesit, por edhe t kritikut. Me ket prmbledhje shkrimesh q e kam quajtur Nnt kompozitor shqiptar, asnjher nuk kam menduar q t jap mendimin e prer pr kta krijues dhe pr krijimtarin e tyre. Kto jan mbresat e mia, ndjenjat personale, respekti ndaj krijuesit dhe puns s tij t madhe, si shkrime pa pretendime q t jen shkencore, por kan karakter njohs, informues pr krijimtarin dhe aktivitetin e kolegve t mi q ende jan n mesin ton, kurse disa jan n amshim, por q kan ln nj krijimtari t denj pr respekt. Jam i vetdijshm pr dobsit eventuale, pr mangsit dhe t metat e puns sime individuale. Por kisha pr qllim krijimtarin e kolegve t mi, pos t tjerave, q mos t harrohen dhe mos t kaloj pa u vlersuar, sepsearti- si thon filozoft- nuk sht loj, nuk sht vetm form, arti sht ndjenj dhe ide. Prandaj edhe duhet dhn vendin e merituar krijuesve, t cilt me veprimtarin e tyre e kan begatuar jo vetm opusin e tyre, por edhe at kombtar. N kt krkim, analiz, rrfim n veten e par pr kolegt e mi, sht pa dyshim nj arketip i diskursit komentues dhe i diskursit muzikologjik e, n ket kontekst, sht bazuar edhe koncepti themelor i shkrimeve t mia , si shkrime investiguese, si vlersime artistike, shkencore, si krkime empirike t krijimtaris artistike t nj periudhe me prmbajtje konsistente. Besoj se do tu shrbejn lexuesve t nderuar, pse jo edhe historianve muzikologve, pr t ofruar njohuri e informim m t gjithanshm prkitazi pr kta krijues dhe pr veprimtarin e tyre. E pra, na sht e njohur se muzika nuk sht art i heshtjes, si sht arti pamor, por sht edhe art, i cili sa po lind, ajo menjher vdes, q nuk sht rast me artin pamor si thot Leonardo da Vini (1452-1519). Me kt qllim u jam rrek edhe ktyre shkrimeve dhe po i prezantoj n kt prmbledhje, duke besuar se kam br nj pun modeste, por t vlefshme. N fund, shpreh falnderimet e mia redaktorve t gazetave dhe revistave q mi botuan kto punime e n veanti Petrit Kuann drejtorin e gazets The Albanian q m zgjodhi pr antar t redaksis sepse m krijoi mundsin e botimieve t tilla dhe, n ket mnyr, s bashku begatuam mendimin kritik pr krijimtarin muzikore shqipe n trsi.

LONDON BAR & RESTORANT

Sport Bar kati i par & Restorant kati i dyte vendi me fantastik per te pare te gjitha N D E S H J E T L I V E -Komapionati Evropian i futbollit po fillon, lojerat olimpike gjithashtu... ambient komod dhe private room -Restorant me ushqim te mrekullueshem shqiptar dhe mesdhetar -Vend ideal per te gjitha festat tuaja familjare, ditelindje, fejesa martesa etj, deri ne 100 veta -Ejani dhe binduni se nuk do te gjeni vend m fantastik

TEL: 02087404767

Adresa: 112 ASKEW ROAD SHEPERS BUSH LONDON W12 9 BL

speciale

www.facebook.com/thealbanian.co.uk

faqe 16

nGA EMAnUEL BAJRA


doshta duhet ta fillojme me cimenton, apo me nivelin e madh apo te vogel te importeve apo eksporteve qe Shqiperia apo Kosova tejkalojne njera-tjetren? Mos ndoshta duhet te ia fillojme me idene se prosperiteti ekonomik i njerit shtet do te duhej te varet nga prosperiteti i tjetrit, dhe se sa mire shkojne punet ne njerin apo tjetrin shtet, apo mos mund te japim edhe ndonje mendim mbi investimet e mundshme kineze ne token e shqiponjave? Mund ta fillojme edhe me nje fenomen shume me te rendesishem, me te prekshem per jeten e shqiptareve, fenomenin qe prek dinijitetin, moralin si edhe te ardhmen e cdo qytetari Shqiptar ne cdo kohe dhe ne cdo vend ku jetojne ata - skamjen, varferine e papunesine. Ta fillojme pra nga fundi. Duke u munduar te gjejme dicka qe te vej pakes faj te dikush sikurse mund te jete ne formen e nje institucioni, grupi njerezish apo ide konspirative qe kane te bejne me katrahuren tone sociale, po perpiqem qe te mos i ik pergjegjesise institucionale politike, akademike dhe sociale qe kane institucionet tona pikerisht per katrahuren pra. Gjendja ekonomike e sociale e shqiptareve nuk eshte hic e mire. Me nje papunesi me te madhen ne rajonin e varfer te Ballkanit, me qeverisje ne te dy anet pa asnje strategji kombetare per shpetim, me nje elite intelektuale te abuzuar, diskriminuar e anashkaluar, me mungese kronike te kreativitetit kulturor, ekonomik e biznesor, me diplomaci te brishte dhe jo-efektive, me ekonomi qe filloje te reformohej duke e futur te ardhmen e te rinjve tane ne borxhe e te tjera shume procese te veshtira , se bashku me makiazhin e rreme se shqiptaret jane duke perparuar dhe se nje e ardhme e mire na pret te gjtheve - mund te supozojme se gjendja e tille reale do te duhet te jete imagjinare vetem ne krijimtarine gjeniale te Charles Dickens. Por , ky eshte realiteti i perditshem shqiptar ne te dy anet e kufirit. Para se te zbarkojme ne token e optimizmit dhe te ardhmes se pa njohur per shqiptaret, le te trajtojme, ne pika te shkurtera situaten momentale ekonomike e shpirterore duke perjashtuar elementin politik qe eshte mese monotonik dhe hiq i vlefshem per tu permend. Ka vite qe Kosova eshte e cliruar nga Serbia , kompetencat ekonomike te plota i ka fituar shteti i ri qe nga 2002 , institucionet jane konsoliduar dhe deri me tani i kemi te gjitha, presidence, kryeministri, parlament, gjykata, polici e ushtri. Po valle, pse institucionet nuk ndjehen te jene kompetente ne percimin e proceseve zhvillimore perpara? Apo pse shteti shqiptar nuk ndjehet te jete ne gjendje epersisht fuqie te rrumbullakoje problemet e veta ekonomike per te krijuar vlera te qendrueshme ekonomike? , vec sa per ti perkujtuar lexuesit se shteti shqiptar posedon me rezervat me te medha te naftes ne te gjthe gadishullin Ballkanik. Keto mbeten pyetje qe nuk adresohen per me shume se dy dekada ne rastin e Shqiperise , ndersa me shume se dhjete vite ne rastin e Kosoves. Ne

SFIDAT EKONOMIKE NE KURRIZIN E SHQIPTAREVE NE SHEKULLIN XXI


tencialin me te madh qe kane Shqiptaret tani per tani. Minierat e Kosoves do te jene te parcializuara ne investime te vogla te udhehequra nga bashkesi fondesh nga e gjithe bota , por asnjera e rendesishme - kjo do te i bej nje dem shume te madh ekonomise kosovare duke e lene ate pa asnje burim te ardhurash nga keto miniera si pasoje. Do te vie puna qe autoritetet shteterore Kosovare do te ndermarrin hapa per te nacionalizuar keto asete cka si pasoje investitoret e huaj do te humbin interesim per investime ne Kosove duke i mundesuar keshtu qe ata te koncentrohen ne Shqiperi. Vale e re humbjes se nderbesimit ne mesin e Shqiptareve do te filloje si pasoje e humbjes se balances ekonomike si edhe mungeses se distribuimit korrekt apo ferr te resurseve kombetare. Autoritetet ne Shqiperi do te argumentojne se ata nuk duan qe te distribuojne pasurine Shqiptare ne Kosove e gjetke perderisa autoritetet kosovare do te mundohen qe te gjejne alternativa tjera ekonomike per te vete-ekzistuar. Konceptet, ideologjite, filozofite si edhe politika e mirefillte do te jete inekzsitente - kjo si rezultat i zhvillimeve teknologjike ne bote dhe ndikimit te saj ne jeten kombetare por po ashtu edhe si pasoje e humbjes se sensit patriotik si edhe shkaperderdhjes se mentalitetit tone i cili do te jete plotesisht i orientuar ne preservimin individual, antifamilje, anti-vlera dhe me nje mortalitet ne rritje e natalitet ne renie, shoqeria Shqiptare do te gjendet ne nje krize te thelle socio-ekonomike si bashkesi. Duke mos u bere zani i rende i lajmeve te keqija, mendoj se mendesia jone e sotshme, duke perfshire gjendjen ekonomike si edhe zbehjen sociale ne te gjitha apektet sic jane ; mosalternativa individuale, skamja materiale , rritja e kerkesave por mundesite per konsum te vogla, kerkimi i rrugeve nga me te veshtirat vetem per te vete-ekzistuar - te gjitha keto se bashku me mungesen strategjike te nje ideje, inspirimi por me te rendesishmin, nje programi konkret kombetare per te shpetuar qenien ekonomike Shqiptare si edhe preservimin e vlerave te familjes, shoqerise dhe individit te shendoshe. Eshte koha qe idete iluministe qe quan kombin tone perpara me shume se njeqind vite me heret , te formatizohen ne ide konkrete ekonomike sepse nese ne mendojme se si shqiptaret me gjithe ato idete emocionale per bashkimin e kombit dhe dashurine e rrespektin qe e kemi per njeri-tjetrin , nunk mund te arrijme dicka materiale , se bashku , ne unison te plote tek e fundit edhe me nje union ekonomik, atehere , shume gjasa te pakta kemi te jemi te fuqishem e ti rezistojme valeve dhe cunameve ekonomike ne vitet dhe dekadat e ardhshme qe po vijne, nje gje eshte e sigurt , perpara se te behet me mire do te jete shume veshtire - e thote nje fjale e urte e popullit anglez.

duhet te pranojme se pikerisht ajo endrra e madhe e nacionalizem-patriotizmit te dikurshem , e shume lufterave te kaluara per bashkimin kombetare apo edhe per prosperitetin e mrekullueshem ekonomik qe do te percjelle, eventualisht clirimi yne nga thundrrat e huaja. Na bjen ne mend ajo thenja e vjeter per shqiptaret se "...ata jane te mire vec per lufte. Apo , " Nese don me ia vu flaken krejt dynjase, merri kater Kosovar me vehte". Lufte mund te behet edhe ne frontin ekonomik. Mund te shfrytezohen metodat bashkekohore te zhvillimit te bizneseve per te lidhur marredhenie te reja me kapitalizmin ne reformim perendimore. Me pastaj, ndryshimi i fytyres se biznesit shqiptar duke i c'maskuar vetite egotistike e korruptuese dhe duke mbjelle nje sistem vlerash profesionale ne komunitetin e bizneseve, duke futur nen kontroll asetet kombetare por pa u bere socialist te dehur, duke menaxhuar ne menyre me te mire sistemin e korruptuar kapitalist pa e humbur tregun e jashtem dhe pa i demtuar interesat e bizneseve progresive brenda kombit ekonomik. Por perpara se te ngjitemi ne malin e perparimit e mundesive per zhvillim, te mendojme pak me thellesisht mbi sfidat qe na dalin perpara. Ekonomite shqiptare ne te dy anet e kufirit do te perballen me nje vale krizash te vogla ekonomike si pasoje e efekteve te tronditjeve te eurozones. Sistemi bankar ne te dy vendet eshte ne likuiditet te limituar por stabil , pasi qe huate e lira nuk mund te sigurohen me nga tregu i jashtem -keshtu qe deshen apo nuk deshen keto banka do te marrin hua nga depozitat e konsumatoreve. Niveli dhe kualiteti olimpik i korrupsionit ne te dy vendet , i bejne keto te fundit qe te mos jene atraktive ndaj in-

vestimeve te jashtme dhe per pasoje kjo do te krijoje nje stagnacion ne imazhin tone nderkombetare tek investitoret e huaj edhe per njezet deri ne tridhjete vitet e ardhshme. Si Shqiperia po ashtu edhe Kosova nuk posedojne tradite konsoliduese te rafinimit dhe mobilizimit te resurseve publike duke i shnderruar ato ne asete publike me perfitime per te miren e publikut. Prona private do te jete mbreti i pasurise ne te dyja vendet edhe per pesedhjete vitet e ardhshme. Kjo do te beje qe te rrise nivelin e cmimeve duke krijuar keshtu nje inflacion ne tregun e pronave pasi qe brenda dhjete viteve parate nga remitancat dhe investimet e vogla do te jene minimale. Kina dhe Turqia do te behen investitoret me te rendesishem ne Shqiperi duke filluar qe nga viti 2014 e tutje ( duhet ta kemi parasysh krizen e eurozones, renia e interesimit perendimore per te investuar ne vendet ish-komuniste si edhe orientimi i Shqiptareve nga lindja ). Infrastruktura fizike e kombit do te jete ne gjendje te mire per te ballafaquar nivelin e sterngarkuar te importeve Kineze e Turke, dheu i kuq i Turqise dhe ai ngjyre hiri i Kines do te dali zvarre mbi asfaltet e autostradave Shqiptare. Mase e madhe e emigracionit ne vendet e largeta te Evropes Veriore, SHBA, Australi dhe Zelande te re do te kaploje popullatat Shqiptare ne Ballkan. Kosova do ta humb peshen e saj ekonomike , do te zvogeloje monopolin e produkteve te saj si edhe do te jete faktor i pa rendesishem ne politiken ekonomike te Ballkanit -kjo si rezultat i afrimit te Kosoves me Shqiperine dhe gradualisht leshimin e sovranitetit ndaj Shqiperise. Faktori diaspore ne te dy vendet do te

jete vendimtar por problematik pasi qe rryma te reja politike do te krijoheshin ne te dy vendet , njeri pro-perendimore i udhehequr e inspiruar nga elita e diaspores dhe tjetra anti-perendimore dhe neutrale e udhehequr nga vendasit. Investimet e mbetura ne te dy vendet do te jene te parcializuara pasi qe shumicen e bizneseve do te jene nen drejtimin e elites nga diaspora, kjo do te krijoje nje kercenim per elitat tjera vendase te cilat do ta shohin kete si gllaberim te pasurise nga mergimtaret. Per shkak te konsumit te vogel si pasoje e rrogave te vogla, ndrydhjes se klases punetore duke mbetur pa te drejta elementare si edhe rritjes se varferise ne mesin e gjenerates se "kafeneve" apo "machiatto" gjeneratesinvestitoret do te bankrotojne dhe terheqin depozitat e tyre nga bankat ne Kosove e Shqiperi. Si pasoje e gjenerates se "kafenese" , nataliteti i Shqiptareve do te jete me i vogli ne gjithe rajonin e Ballkanit, kjo do te konfirmoje nje problem shume te madh pasi qe dyndja e madhe e emigranteve nga Azia dhe Afrika duke i perdorur shtetet Shqiptare si vende tranzicionale per te kaluar ne perendim, qendrimi , rritja dhe fuqia e prezences se ketyre emigranteve do te krijoje mundesite qe keta te fundit te integrohen ne jeten sociale te Shqiptareve dhe ne kete menyre edhe influencoje perberjen potencialisht racore te Shqiptareve. Gjeostrategjia Amerikane ne Ballkan do te shperqendrohet dhe ripozicionohet me teper ne vendet e Azise Juglindore dhe Afrikes, duke i lene shqiptaret ne meshiren e aleancave proto-aziatike dhe kercenimit permanent serbo-rusogrek. Shume investime nga Rusia dhe Kina do te monopolizojne bregdetin Shqiptar duke shtire ne dore resurse te vlefshme natyrore dhe po-

Londer Shqiperi

Bejme transpot mallrash Londer Shqiperi Sherbim i shpejte dhe i sigurte

2 per kg
Per pesha te medha mund te negociojme Na kontaktoni sa me pare

Tel:07900994527

histori

www.facebook.com/thealbanian.co.uk

faqe 18

Raportet e Konsullats s Manastirit

SI NXITEJ SPASTRIMI ETNIK I SHQIPTARVE N JUGOSLLAVI


N
vitet 30 prfaqsit diplomatike shqiptare n Jugosllavi, Manastir, Shkup dhe Beograd informonin Ministrin e Punve t Jashtme se shteti jugosllav vazhdonte prpjekjet e tij t disa forma pr t larguar shqiptart e Kosovs nga trojet e tyre. Deri n fund t vitit 1938 raport q vinin nga prfaqsit diplomatike shqiptare n Jugosllavi ishin shqetsuese. Xhemal Frashri ishte njri prej diplomatve m t rndsishm t viteve 20 30 t shtetit shqiptar. Ai kishte pasur funksione t rndsishme n Ministrin e Punve t Jashtme si dhe n prfaqsit diplomatike shqiptare n rajonin e Ballkanit, por edhe m gjer. Raportimi q ai bn n vitin 1937, bn fjal pr grupin q organizonte punn pr dbimin elegant t shqiptar nga Jugosllavia pr n Turqi. Raporti nga Manastiri dhe ai i vitit 1935 tregojn politikn konstante t shtetit jugosllav pr spastrimin etnik t shqiptarve. *** Mbretria Shqiptare Konsullata Mbretrore e Shqipris Manastir Viti, 1937 Shkurtimi: Mbi shtjen e emigrimit Drejtuar: Ministrit Pr dijeni: S ndershmes Ministri t Punve t Jashtme n tiran, s ndershmes Kryekonsullats Mbretrore n Shkup Zoti ministr Kam nderin t sjell n dijeni t Shklqesis Suaj se autoritetet lokale po intensifikojn propagandn e tyre sistematike duke shtn n dor agjent t rinj, tani s shpejti, pr zhvillimin sa m mir t propagands s tyre n favor t emigrimit. Kta jan: 1-Ahmed Sadik nga Zllakuqani, shqiptar. 2-Halili nga fshati Raun, shqiptar. 3-Nashid Efendi 4-Hamdi Hasan. 5-Fazil bej 6.Drithshitsi Hasib 7-Imam zyrtar Mehmed Abdulla (tyrq) 8-Imam zyrtar Mehmed Ismail, shqiptar 9-Hafiz Teufik, banues n fshatin Kinalli, shqiptar nga Perlepe 10-Imam zyrtar Ilias Ibrahim, shqiptar nga fshati Beje 11-Xhaferr Hoxha, nga fshati Lera, shqiptar. Agjentt e policis s qyteteve zhvillojn propagandn e tyre helmuese npr fshatrat me an t ktyre hoxhallarve e civilve. Kta prve rrogs s tyre klerikale, marrin edhe rroga t posame si informator edhe propagandist. Propagandistt e lartprmendur u flasin shqiptarve n kt mnyr: Kur tu pyes komisioni miks turko - jugosllav, t gjith shfaqni dshirn se doni t shkoni n Turqi. Sakn, mos u deklaroni si shqiptar. Sepse pastaj do t pendoheni. Do t mbeteni ktu si skllevr edhe do t bheni t krishter. Edhe sikur t doni m pastaj t shkoni n Turqi, Turqia nuk do tju pranoj. Nga Shqipria e keni hajr. Ajo sht e vogl. Nuk sht e zonja tju mbroj juve ashtu si mund t mbroj nj shtet i fuqishm si sht Turqia. Hapni syt mir edhe krkoni vullnetarisht prpara komisionit pr ti emigruar n Turqi. Kto propaganda kan demoralizuar popullsin shqiptare edhe dshprimi vjen gjithnj duke u shtuar. Njerzia kan ln pas dore punt e tyre bujqsore. Jan ftohur prej vendeve t tyre, rrojn tr kohn me frik duke pritur fatin q do ti caktoj komisioni i mallkuar mbi t ardhmen e tyre. Pyesin gjithnj kt Konsullat Mbretrore, q Shqipria a do t

histori english
ndaloj kt Komision Mikst q t mos i ngreh shqiptart, apo kjo gj do t lihet n dor t komisionit - t bj si t doj ai vet? Pranoni, Ju lutem, zoti Ministr, nderimet tona m t larta. Ministri Xhemal M. Frashri ***

www.facebook.com/thealbanian.co.uk

faqe 19 faqe 23

Konsullata Mbretrore e Shqipris Tepr rezervante Shkup 29 korrik 1935 Drguar shklqesis s tij Rauf Fico, ministr fuqiplot i Shqipris n Beograd Z. Ministr! Kam nderin ti sjell n dijeni shklqesis suaj se sipas informatave q marrim nga burime t ndryshme dhe t besueshme, m dat 20 vazhdues, nj komision i prbr nga koloneli Malin Branavacki, drejtor i reforms agrare, me ndenje n Shkup, nga nj npuns i lart i Drejtoris Agrare t Beogradit dhe dy npuns t Banovins s Vardarit t shoqruar nga nnprefekti i Gjilanit Bogdanovi, nga kryetar i komuns s Vitins dhe nga qarkkomandanti i xhandarmris, kan vajtur n katundin Derna Glava t Gjilanit ku kan mbledhur shqiptart e atij katundi e kan thn: Ata q dshirojn t shkojn si emigrant n Turqi, tokn mos tia shesin kurrkujt, por tia lshojn qeveris, e cila do ti nxjerr falas dhe pa paguar asnj taks, pasaportat dhe do i drgoj me shpenzimet e veta deri n Ederne t Turqis me ann e Bullgaris; gjithashtu edhe ata q e kan shitur tokn dhe prgatiten t emigrojn n Turqi, Qeveria Jugosllave pr ti nxjerr n kufirin e Turqis duke paguar vetm gjysmat e shpenzimeve t udhtimit. Njkohsisht i kshilluan q t mos vijn n kontakt me komisionart e ndryshm pasi qeveria merr prsipr gjithka duhet pr vajtjen e tyre n Turqi. N pyetjen e disa katunarive, midis t cilve i quajturi Rexhep Deli Muslli, se ata dshirojn t shkojn t Shqipri, dy prej npunsve n fjal jan prgjigjur: N Shqipri keni pr t vdekur pr buk. Pasaporta pr Shqipri nuk ju lshojm T nesrmen komisioni n fjal sht kthyer n Shkup, por nnprefekti i Gjilanit qysh prej dats 24 deri m 27 t ktij muaji, ka shtitur katundet e qarkut si Desivoica, Leai e Beloglava dhe ka prsritur deklaratat e komisionit duke br propagand n kt sens q katunart sa m par t emigrojn n Turqi. Informatn e siprme e kemi marr nga disa shqiptar t katundit Drna glava, t cilt kan dgjuar deklaratn e komisionit dhe duke marr parasysh rndsin e saj, kemi br hetime t imta rreth saktsis s saj. Rezultati sht se ajo i prshtatet plotsisht s vrtets, sip shihet nga kopjet e letrave

q ju paraqesim ngjitasi t marra nga besnikt tan n Gjilan si dhe nga prkthimi i nj letre t shkruar n gjuhn e vjetr turqisht drguar dashamirsit ton t njohur z.Hoxha Sait Idriz nga nj imam i atyre katundeve. Vetm besniku yn n Gjilan z.Aqif Ismaili pretendon se koloneli ska qen me ta por gjith informatort e tjer insistojn se ka qen dhe nj kolonel (pukovnik) i Shkupit, i cili smund t jet tjetr vese Mila Branavacki i reforms agrare. Gjithashtu postkomandanti i xhandarmris s katundit Desivoica t Gjillanit i quajturi Dragutin Ustolic, qysh prej disa muajsh, por sidomos koht e fundit sht duke br nj propagand t fort pr t shtrnguar kosovart e atij qarku t emigrojn n Turqi. Ky njeri sht me origjin nga Kosova dhe flet mir gjuhn shqipe. Gjendet n at detyr qysh prej 12 vjetsh. Natyrisht mbasi qndron atje nj koh t gjat njeh mir vendin dhe cilsit e tjera, sht personi m i prshtatshm pr kt propagand. Midis argumenteve q prdor i lartprmenduri sht edhe ky: Toka jote i thot tjetrit sot, sot ka nj fare vlere, bie fjala 2000 dinar. Nse nuk e shet sot, nesr nuk do t ket vler m shum se 200 dinar. Juve, sido q t jeni keni pr t ikur prej kndej pr tia lshuar vendin malazezve, prandaj

nj or e m par bhuni gati t shkoni n Turqi, duke prfituar nga lehtsit q jan duke ju br nga Qeveria Jugosllave. N ditt e fundit, postkomandanti n fjal sht duke shtit dhe npr katundet Trstene, Desivoica, Laii, Beloglava, Sedllan dhe Vrue t Gjilanit, duke br po kt propagand. Na kan siguruar shum kosovar se atyre q i kundrshtojn fjalve t tij u prgjigjet me brutalitet dhe me sharje. Propaganda e emigrimit n Turqi e br prej npunsve jugosllav n nj krahin me popullsi thjesht shqiptare, ku mikrobi i emigrimit sht i prhapur si kemi parashtruar me shkresat tona t ndryshme, ka si argument lehtsit e shprnguljes n Turqi. Kuptohet lehtasi prej shklqesis suaj se far konsekuencash katastrofike do t ket pr shtjen e shenjt kombtare q jemi duke ndjekur, n qoft se nuk reaksionojm me koh pr t neutralizuar efektet shkatrruese t saj. Kemi vrejtur me dshprim t madh se qysh prej disa ditve, grupe t dendura kosovarsh nga krahina e Gjilanit, t hutuar nga kjo propagand dhe duke mos ditur si t bjn, jan duke ardhur n kryekonsullatn ton pr t krkuar kshilla se qysh t veprojn para ksaj gjendjeje t krijuar. Nga ana jon prpiqemi me gjith fuqit modeste tona t zhdukim prshtypjen e keqe t ksaj propagande, i ankurazhojm duke u kallzuar interesin e gjall t Shqipris s lir pr ta dhe n konformistet me programin e ndjekur prkatsisht me kt shtje, u

japim kshillat e duhura. Duke ju parashtruar sa m sipr, n plqimin e shklqesis tuaj, do demarsh q keni pr t par t arsyeshme dhe ku duhet pr ti prer hovin ksaj propagande shkatrruese. Pranoni ju lutem zoti ministr sigurimet e konsideratave t mia t larta. Gjerenti Sofo omora *** Prfaqsit shqiptare n Jugosllavi n vitet 1922 1939 N vitet 1922 1939 prfaqsit diplomatike shqiptare n Jugosllavi kan pasur personelin e mposhtm: Legata e Beogradit -Ministra: Ali Riza Kolonja (1922 1926), Ceno Kryeziu (1926 1927), Tahir Shtylla (1927 1928), Rauf Fico (1928 1929), Xhaferr Vila (1929 1932), Rauf Fico (1932 1937), Tahir Shtylla (i ngarkuar me pun 1937 1938), Sofo omora (1938 1939, i ngarkuar me pun). -Sekretar: Andrea Katundi (1922), Tahir Shtylla (1926 1929), Ferit Dervishi (1929 1932), Hamdi Karazi (1932 1933), Sermet Xhaxhuli (1933 1937), Rexhai Bega (1937 1939), Sofo omora (1938 1939). Konsullata e Manastirit -Konsuj: Sermet Xhaxhuli (22 gusht 1929 - 27 maj 1933), Reshat Asllani -Sekretar: Sknder Konica (1930 1932), Xhelal Shaska (1932 1933), Kosta Meksi (1933 1936), Xhemal Frashri (1937 1938), Reshat Asllani (1938 1939). -Gjerent: Kosta Meksi (4 shtator 1934 - 13 qershor 1936). Kryekonsullata e Shkupit -Konsuj: Xhavit Leskoviku (1929 1933), Asaf Xhaxhuli (1933 1936), Sermet Xhaxhuli (1936 1939). -Sekretar: Kost Mima (1930 1931), Kosta Meksi (1931 1933), Sofo omora (1933 - 1938).

GOODRIDGE CONSULTANCY LTD


Prepaid MasterCard

The New Lycamoney Prepaid MasterCard


No credit checks, Instant approval, Use today

CONTROL YOUR BUDGET


Manage your money and get free text alerts whenever you use your Lycamoney card

SAFE

4.99

Safer than carrying cash, chip & pin secure

NO STRESS
Only spend what you have, no unexpected bills at the end of the month

ON-LINE
Ideal for spending on-line

As a firm of Accountants, we provide the following services:

Send money home for FREE


To To get your card visit www.lycamoney.co.uk or nd card www.lycamoney. y.co.uk d nearest your nearest outlet
For more informat For more information please visit www.lycamoney.co.uk r i f tion l ti t i it www.ly lycamoney.co.uk y. k or call us on 020 7132 1100
The Lycamoney Card is is Ly ycamoney issued by Transact Network Limited pursuant to licence by ssued Tr ransact MasterCard International. MasterCard and the MasterCard Brand Mark are registered trademarks of MasterCard International Incorporated. Sending money requires the upgraded Ly ycamoney Lycamoney Silver Card and at least one companion card. Local laws in India mean that you may not send companion cards to India for purposes of sending money. money.

- Statutory Accounts Preparation - Corporation Tax and Self-Assessment - VAT returns preparation - Business Planning - Tax Planning Tel: 01375372363

MOB:07985137046

E vetmja autoshkolle qe perdor instruktore qe jane te kualifikuar plotesisht


AA Driving School Instruktori Shqiptar Artan Jakupi ne sherbimin tuaj Menyra me e lehte per te marre patenten angleze Na kontaktoniper ofertat e fundit

Ju ndihmojne nese deshironi te beheni instruktor Kontaktoni Artanin

07769628835

kulture english

www.facebook.com/thealbanian.co.uk

faqe 21 faqe 23

INTERVIST ME SHKRIMTARIN DHE FIZIKANTIN KOSTANDIN M. LEKA

Jeta ime mes shkencs dhe letrsis


Libri m i ri i Kostandin M. Leks, fizikan dhe shkrimtar fantastiko-shkencor
hkrimtari dhe fizikanti i njohur Kostandin M. Leka po prgatitet t festoj 80-vjetorin e tij me nj bum t vrtet krijimtarie. Kto vitet e fundit, pas romanit t suksesshm fantastiko-shkencor Si u bra i padukshm, i cilsuar si i vetmi roman i ksaj gjinie i karakterit autobiografik dhe aludiv mbi vendin ton na ka dhuruar her pas here nj varg artikuj intrigues mbi disa prej kujtimeve t tij t jetuar sidhe mbi t rejat e fundit t shkencs duke u projektuar me stilin fantastiko-shkencor dhe mbi magjishmrin e realizimeve shkencore t s ardhmes. Pikrisht me artikujt dhe eset m t jetuara dhe t ndjera t ksaj

krijimtarie, ai na paraqet prmbledhjen Rrfime Shpirti. Nj buqet shumngjyrshe tematikashdhe emocionesh.Edhe n prag ttetdhjetave ai ndihet i rinuar si n kohn e art t krijtmtaris s tij kur fluturonte nga divulgacioni n shtyp dhe konferenca, n emisionet dhe konkurset radio-televizive n prodhimin e linjave t fotokinematografis dhe prodhimit t kinodokumentarve shkencor. Ai na tregon, se brenda vitit do na dhuroj nj vepr t gjer mbi krijimtarin e tij si dhe nj tjetr roman fantastiko-shkencor. N pritje t krijimtaris s fundit i urojm Kostandinit: Gzuar 80 vjetorin me nj krijimtari gjithmon e m t sukseseshme!

ibrin tuaj t radhs ju e keni titulluar thjesht Rrfime shpirti, prse kt titull? Prgjigje:- T falenderoj pr ktintervist, se mekt rast do t mund t shprehem mbi qllimin e ktij libri. Zakonisht artikujt trajtojn shtje aktuale, me nj kohzgjatje tkufizuar, por shpesh her njeriu krkon t shprehet pr ngjarje dhe mbresa q jan grumbulluar gjat periudhavt jtes s tij, q prmbajnfakte dheemocione t thella, q njeriu nuk i harron kurr dhendjen nevojn q ti shpreh plotsisht. Kto t vrteta t jetuara, dalin nga thllsite qnijes sime, prandaj prbjn vrtet rrfime shpirti, ashtu si i kam quajtur n kt libr. Nj pjes t mir t librit ju ia keni kushtuar Harilla Bakallit, n vija t prgjithshme, kush ishte z. Bakalli. Cvnd z ai n kulturn shqiptar, sipas jush? Prgjigje:-Harilla Bakalli sht daja i tim eti, por jeta e ka sjell q t jetoj mjaft koh n familjen ton dhe q un jo vtem ta njoh si njeri, si interesa dhe aktivitete, por dhe t jetoj ngjarjet m dramatike t jets s tij. Pra, jam i vetmi dshmimtar i gjalli jets s ktij intelektuali parimor, i ndershm, q i dedikoi gjith jetn interesave t vendit ttij si nj atdhetar i shquar. Ky prkushtim n detyrn e tij si publicist i shquar dhe aktivist shoqror e oi disa her deri n prballim me vdekjen, derisa pas lirimit nuk prballoi akuzn e agjentit t huaj duke vdekur nn torturat n degn ebrendshme t Durrsit. Pra, kemi t bjm me njohjen e nj atdhetari t flakt, q i prkushtoi gjith jetn shtjes kombtare deri n humbjen e jets n mnyr tragjike si njintelektual martir i demokracisson. Edhe Familjes Mula ju i kushtoni nj kapitull t tr. Cilat jan lidhjt tuaja me kt familje dhe cfar rndsie marrin ato n kt libr? Prgjigje:- Kjo histori mkafrymzuar nga faktet e fundit t zhvillimit t saj prej sukseseve t bujshme t Inva Muls n skenat m t mdha t bots, q n disa raste i kam jetuar drejtprsdrejti. Pastaj kam trajtuar gjith historine zhvillimit dhe arritjeve t ktij suksesi

qe ka zanafilln q n talentin e lindur dhe formimin artistik t prindrve t saj. Lidhjet n fillim ,miqsore pastaj profesionale dhe familjare, q kam patur dhe kam sbashku me gruan tim Rozmari Jorganxhi, si shoqe e ngusht dhe bashkartiste, q n fillimet e aktiviteteve artistike t Avniut, Nins dhe Invs, q n Mosk, m kan grumbulluar mbresa t thella t zhvillimit t talenteve dhe sukseseve t tyre t bujshm deri n arritjen e jehonave n skenat m t mdha lirike t bots. Prandaj nuk mund t mos i kushtoja njese lindjes dhe zhvillimit t ktyre talenteve q na kan njohur dhe nderuar n bot. Si fizikant, ju keni qen prher n kontakt me zbulimet dheeksperimentet m t fundit, nj pjes t t cilave ju i keni pasqyruar n gazetn 55, far prmban buqeta e zgjedhur e fiziks n kt libr? Prgjigje:-Duk ndjekur traditn time t nj krijimtarie t larmishme mbi popullarizimin e zhvillimit t shkencs nprmjet gazetave , radios, televizionit, konferencave dhe zbatimit t teknikave foto-kinematografike, kam ndjer t nevojshme t pasqyroj dhe t shpjegoj arritjet mt magjishme t shkencs s sotme. Shpesh, pr ta br shkrimin m tleht, n shum raste, mnjanohen nocionet e vshtira t fiziks moderne dhe sidomos ato matematikore. Por kjo ivesh njohurit prej thelbit t tyre t vrtet dhe nuk lejojn t kuptohet vlera dhe thellsia e vrtete arritjes shkencore. Pra edhe duke rrezikuar pak q t rndoj shkrimin, mundohem brenda mundsive t prek dhe nocionet e vshtira t fiziks dhe matematiks s arritjeve t sotme. Kshtu n artikullin mbi magjishmrine fotografis , sipas dhe krkess s disa fotografve t rinj, kam trajtuar dhe konceptet fizike dhe matematike t fotografis dixhitale. Si e dim shkenca ka arritur sot zhvillim tejet komplekse q sikur ia kalojnedhe fatashkencs , prandaj dhe un prdor shpesh stilin aventuroz fantastik pr ti br sa m joshse dh intrigueseedhe realizimet e saj t ardhshme. Duke qen se jemi n kuadr

t 100 vjetorit t Pavarsis, si e shioni ju vlersimin pr ngjarjet dhe figurat e larta, t jets, kulturs, artit dhe poltiks n vend. Si intelektual dhe si qytetar, cili sht kontributi juaj n kt drejtim dhefar sugjerimesh keni ju pr t tjert? Prgjigje:-Megjithse n mjedisin ku jetoj dhe pr moshn pothuaj 80 vjeare, m plotsohen pothuaj t gjitha krkesat e mia fizike dhe shpirtrore m s miri pr nj jet dhe krijimtari t knaqshme, un ndjek me shum interes, nprmjet televizorit , internetit dhe shtypit t gjitha hapat e ndryshimeve dhe rritjeve t vendit tim. Gjithmonemocionohem dhe gzohem thellsisht pr do arritje t re n zhvillimin e vendit. Ndjej nj mburrje t veant pr njohjen dhe sukseset ndrkombtare tpersonaliteteve ton t talentuar, (gj q kam shprehur dhe n romanin tim Si u bra i padukshm), si faktorvendimtar n njohjen eforcave krijuese dhe vlerave kulturale tvendin dhe popullin ton kudo n bot. sht msee justifikuar q prej nj boshllku shumvjear informues dhe formues n t gjitha fushat, t kishte nj shprthim t madh dhe t pakontrolluar n krijimtari, por kjo si sht vn n dukje shum her ka sjell nj ulje t cilsis krijues si p.sh. n muzikn e lht ( fush n t ciln kam mjaft specialist n familje), mbizotrojn m shum interesa komerciale seprkushtime pr nj muzik t mirfillt profesionale shqiptare. Gj kjo, mendoj se profsionistt e dalluar, qnuk mungojn, duhet t prpiqen ta ndalojn. Gjithashtu m vjen keq, q pr interesa politike, shpesh her ndjek n tv dhe shtyp denigrime deri n fyerje jasht do norme morale, por edhe t vrtets dhe logjiks ndaj figurave t rndsishme t vendit. Kjo metod, q mohonn mnyr flagrante njohjen e s vrtets n vlersimin e njerzve , duke kujtuar dhegabimet dramatike q jan br n t kaluarn e afrt, kur figura m t nderuar dhe t vlersuara t vendit ton jan luftuar dhe zhdukur vetm pr zbatimin e dogmave ideologjike antinjerzore dhekundr

zhvillimit shoqror e kultural t bots, pr mendimin tim nuk e ndihmon n asnj mnyr politikn, por e demaskon at. Populli i njeh mir dheka ditur ti vlersoj gjithmon drejt prfaqsuesit e tij m t nderuar. Ky fenomen shfaqet me konseguenca t rnda dhe n opinionin botror, sidomos gjat procesit t zgjedhjeve. Pr kt arsye , kt shqetsim,e kam paraqitur n kt libr dukee nxjerr nga romani im Si u bra i padukshm. Problemin e zgjedhjeve unerealizoj n mnyr ideale n saj t cilsiveempatike t trurit pr t vlersuar dhe ndihmuar t tjert, ashtu si do t bnim dhepr vehten etyre. Por meqensestudimet mbi empatin jan gjithmon n zhvillim, kjo mbetet akoma vetm nj zgjidhje fantastikoshkencore. Megjithat sugjeron n prgjithsi komponenten e domodoshme t mirkuptimit besimit dhe vlersimit reciprok t njerzve ndrmjet tyr. Si frymzim pr kt ide kam patur parasysh fjalt e nj udhheqsi t shquar politik shum aktiv gjat jets s tij, q nga fundi i saj shprehu meshumdhimbje krkesn q duhet tkishim qenm shum njerzor , m shumhuman, n aktivitetet tona. Pra, duhet filluar merespektimin dhe vlersiminsipas fakteve konkrete dhe veprave tgjith njerzit, miq dhe kundrshtar, duke dnuar do prpjekje mohimi t vlerave dhe trillimeve tshpifjeve. Si intelektual dhe si qytetar, cili sht kontributi juaj n kt drejtim dhefar sugjerimesh keni ju pr t tjert? Prgjigje:-Kontributi im pr vendin dhe njerzit e mij prmblidhet n aktivitetete shumta dhe t larmishmeq kam zhvilluar gjatgjith jets sime dhe qkam prmbledhur n librin q do botoj brenda vititi

me titull Nj jet n shtjelljet e krijimtaris dhe n dy romanet e rinj fantastiko shkencor me titull Rrezatimi zhbllokues i ndrgjegjes ku zbuloj nj rrezatim qe liron ndrgjegjen e njeriut prej dogmave ideologjike t imponuara, q t mendoj dhe t veproj kundr vullnetit t tij t lir. Si dhe romanin fantastikoshkencormbi fenomenin e transportit kuantik ku vendosja dhe e njeriut bhet n ast, n largsi sa do t mdha, duke u materializuar n astin e nisjes dhe pastaj materializuar n vendin e arritjes,(alla Star Trek, kur kozmonautt vendosen nga anija kozmiken tok), por t realizuar me personazhe dhe mjedise t vendit ton. Kujtoj, se si dhe n romanin e botuar fantastikoshkencor Si u bra i padukshm ngjarjet zhvillohen n mjedise dhe personazhe, q i prgjigjen konkretisht jets sime dhe vendit tim. Pra, kemi t bjm me nj roman fantastikoshkencor pothuaj autobiografik. N kt mnyr , duke kujtuar dhe rijetuar situata dhe probleme reale t dikurshme t vendit dhe njerzve tan, kam besim q ndihmoj, qoft dhe n mnyr modeste, n plotsimin edisa fakteve t historis t vendit tim. Kt vit do kem knaqsin t paraqes romanin mbi padukshmrinedhe n Itali t prkthyer n italisht. N kt mnyr problemet dhe aspektet e jets s vendit ton, q zhvillohen n roman, do njihen dhe do komentohen dhe n mjediset intelektuale italiane. N axhendn time kam dhe mjaft ide dhe tituj t tjer krijimtarie, por meqense n shtator plotsoj 80 vjet nuk dua ti prmend,se n kte mosh nuk sht shum serioze t bsh plane me afate t gjata. Ju faleminderit pr intervistn. Intervistoi: Flori SLATINA

Pr m shum informacion ju lutemi kontaktoni : Zotin Luan Dranga (Director) Email : l.dranga@glcollege.org.uk or Mobile: 07590372958

english

www.facebook.com/thealbanian.co.uk

page 23

Welcome to Albania
In the heart of the Mediterranean, on the Adriatic and Ionian Seas, Albania is fast becoming one of the world's most interesting getaways. Still relatively unspoiled by globalization, tourists will notice an inspiring mixture of civilizations and cultures - making this European country truly unique. Come - discover Albania for yourself!

Explore the heritage of a country influenced by the Greeks, Romans, Italians and Turks. (The Bradt Travel Guide) by Gillian Gloyer

Negotiating Settlements FAMILY

BLAVO & CO SOLICITORS: 19 John Street London WC1N 2DL Tel: +44(0)207 025 2020 Fax: +44(0)207 404 1650 DX 273 CHANCERY LANE
We hold a Legal Aid franchise in: CRIMINAL Arrested? Free 24hr Police Station Representation Murder Assaults Serious Offences Fraud Motoring Offences DEBT Advice & Assistance on Debt Problems Negotiating Settlements FAMILY Divorce & Separation Financial Settlement Cohabitation Children (Private/Public Law) Domestic Violence HOUSING Disrepair Possession Homelessness Landlord Tenant IMMIGRATION Asylum Advice on Residency Nationality Work Permits Appeals WELFARE BENEFIT All Benefit Problems Assistance with Appeal Reviews & Tribunals CONVEYANCING Buying or Selling Flat/House Right to Buy Remortgages Buying Business Lease of Freehold EMPLOYMENT Unfair Dismissals Claims in the Tribunal Contracts COMPANY AND COMMERCIAL LAW Takeovers and Mergers Group Reconstruction and Share Buybacks Sales andPurchases of Business Assets and Shares Managements Buy-outs and Buy-ins Equity Investments in Company by Individuals and Joint Venture Investors Share Option Agreements Joint Venture Agreements Shareholders Agreements Minority Shareholders Rights BANKING AND FINANCE General Banking Refinancing Acquisition Finance Property Based Lending Intercreditor/Priority Arrangements COMMERCIAL LAW Agency Distributorship Franchise Supply and General Commercial Agreements Partnership Agreements Limited Liability Partnership Agreements * Data Protection Issues Basic Intellectual Property Issues CIVIL LITIGATION SPORTS LAW MENTAL HEALTH LAW

Blavo & Co Solicitors Central House 1 Ballards Lane Barnet London N3 1LQ
(PRBALL STACIONIT T TRENIT FINCHLEY CENTRAL)

Tel: 02083498020 Fax: 02083498630

AVOKATI SHQIPTAR NAIM HASANI N SHRBIM T SHQIPTARVE N MBRETRIN E BASHKUAR


naim.hasani@legalblavo.co.uk

Kompania jon ofron ndihm ligjore LEGAL AID pr t gjith ata q i plotsojn kushtet