J. of Nuclear Sci. and Tech.

‫ﻣﺠﻠﻪ ﻋﻠﻮم و ﻓﻨﻮن ﻫﺴﺘﻪاي‬

No. 50, pp. 37-47, 2010

1388 ،37-47 ‫ ﺻﻔﺤﺎت‬،50 ‫ﺷﻤﺎره‬

‫ﺷﺒﻴﻪﺳﺎزي ﻣﻮﻧﺖﻛﺎرﻟﻮ دز ﺟﺬﺑﻲ ﺑﺎﻓﺖﻫﺎي ﻧﺸﺎﻧﺪار ﺷﺪه ﺑﺎ ﻧﺎﻧﻮ ذرات در ﭘﺮﺗﻮ درﻣﺎﻧﻲ‬
‫رﻳﺰ ﺑﺎرﻳﻜﻪاي ﺑﺎ ﭘﺮﺗﻮﻫﺎي اﻳﻜﺲ‬
2

‫ ﺳﻴﺪﻣﺤﻤﻮد ﻣﺤﺎﻃﻲ‬،2‫ ارژﻧﮓ ﺷﺎﻫﻮر‬،2‫ ﻣﺤﻤﺪ ﻗﻨﺎديﻣﺮاﻏﻪ‬،2‫ ﻏﻼﻣﺮﺿﺎ رﺋﻴﺲﻋﻠﻲ‬،1‫ ﻣﺠﺘﺒﻲ ﺷﻤﺴﺎﻳﻲ زﻓﺮﻗﻨﺪي‬،2‫و‬1*‫ﻣﺤﻤﺪرﺿﺎ ﻗﺎﺳﻤﻲ‬
‫اﻳﺮان‬-‫ ﺗﻬﺮان‬،15875-4413 :‫ ﺻﻨﺪوق ﭘﺴﺘﻲ‬،‫ داﻧﺸﮕﺎه ﺻﻨﻌﺘﻲ اﻣﻴﺮﻛﺒﻴﺮ‬،‫ داﻧﺸﻜﺪه ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ ﻫﺴﺘﻪاي و ﻓﻴﺰﻳﻚ‬-1
‫ اﻳﺮان‬- ‫ ﺗﻬﺮان‬،14395-836 :‫ ﺻﻨﺪوق ﭘﺴﺘﻲ‬،‫ ﺳﺎزﻣﺎن اﻧﺮژي اﺗﻤﻲ اﻳﺮان‬،‫ ﭘﮋوﻫﺸﮕﺎه ﻋﻠﻮم و ﻓﻨﻮن ﻫﺴﺘﻪاي‬-2

‫ اﻳﻦ‬.‫( اﺳﺖ‬PVDR) ‫ ﻧﺴﺒﺖ دز ﻗﻠﻪ ﺑﻪ دره‬،(MRT) ‫ ﻳﻜﻲ از ﻣﻬﻢﺗﺮﻳﻦ ﺷﺎﺧﺼﻪﻫﺎي ﻛﻴﻔﻴﺖ درﻣﺎن در روش ﭘﺮﺗﻮدرﻣﺎﻧﻲ رﻳﺰ ﺑﺎرﻳﻜﻪاي‬:‫ﭼﻜﻴﺪه‬
‫ ﻫﺪف از اﻳﻦ‬.‫ ﻣﻌﻴﺎري ﺑﺮاي ﺳﻨﺠﺶ ﻣﻴﺰان ﻧﺎﺑﻮدي ﺳﻠﻮلﻫﺎي ﺳﺮﻃﺎﻧﻲ و ﺣﻔﻆ ﺳﻠﻮلﻫﺎي ﺳﺎﻟﻢ ﻣﻮﺟﻮد در ﻧﺎﺣﻴﻪي ﺗﻮﻣﻮر و اﻃﺮاف آن ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‬،‫ﭘﺎراﻣﺘﺮ‬
‫ ﭘﺮﺗﻮدﻫﻲ‬،‫ ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ در آن‬PVDR ‫ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪي ﺗﺄﺛﻴﺮ اﺳﺘﻔﺎده از ﻧﺎﻧﻮ ذرات ﻃﻼ و ﮔﺎدوﻟﻴﻨﻴﻢ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻋﺎﻣﻞ ﻓﻌﺎلﺳﺎز در ﺗﻮزﻳﻊ دز و ﭘﺎراﻣﺘﺮ‬،‫ﺗﺤﻘﻴﻖ‬
‫ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه‬،(ESRF) ‫ﺑﺎﻓﺖ ﻣﻮردﻧﻈﺮ ﺑﺎ رﻳﺰﺑﺎرﻳﻜﻪﻫﺎي ﺻﻔﺤﻪاي اﻳﻜﺲ ﮔﺴﻴﻠﻴﺪه از ﺳﻴﻨﻜﺮوﺗﺮون ﻣﺮﻛﺰ ﺗﺄﺳﻴﺴﺎت ﺗﺎﺑﺶ ﺳﻴﻨﻜﺮوﺗﺮون اروﭘﺎﻳﻲ‬
(PMMA) (‫ ﻣﺪﻟﻲ ﻃﺮاﺣﻲ ﺷﺪ ﺗﺎ دز ﻋﻤﻘﻲ در ﻓﺎﻧﺘﻮﻣﻲ از ﺟﻨﺲ ﭘﻠﻲﻣﺘﻴﻞﻣﺘﺎآﻛﺮﻳﻼت )ﭘﺮﺳﭙﻜﺲ‬،Geant4 ‫ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻛﺪ ﻛﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮي‬.‫اﺳﺖ‬
‫( و ﭘﺮﺗﻮدرﻣﺎﻧﻲ رﻳﺰ ﺑﺎرﻳﻜﻪاي دوﺟﻬﺘﻪي درﻫﻢ ﺑﺎﻓﺘﻪ‬MIMRT) ‫ﺧﺎﻟﺺ و ﺗﻮزﻳﻊ دز در روشﻫﺎي ﭘﺮﺗﻮدرﻣﺎﻧﻲ رﻳﺰ ﺑﺎرﻳﻜﻪاي ﭼﻨﺪ ﺟﻬﺘﻪي درﻫﻢ ﺑﺎﻓﺘﻪ‬
‫ ﺑﻴﺎنﮔﺮ‬،‫ ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺷﺒﻴﻪﺳﺎزي دز ﻋﻤﻘﻲ در ﻓﺎﻧﺘﻮم ﺧﺎﻟﺺ ﺑﺎ ﻧﺘﺎﻳﺞ اﻧﺪازهﮔﻴﺮي‬.‫ ﺷﺒﻴﻪﺳﺎزي ﺷﻮد‬،‫( در ﻓﺎﻧﺘﻮم ﺣﺎوي ﺗﻮﻣﻮرﻫﺎي ﻓﺮﺿﻲ‬BIMRT)
‫ اﻓﺰاﻳﺶ دز ﺑﺎﻓﺖﻫﺎي ﺳﺮﻃﺎﻧﻲ و‬،‫ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺑﻬﻴﻨﻪﺳﺎزي روش ﭘﺮﺗﻮدرﻣﺎﻧﻲ رﻳﺰ ﺑﺎرﻳﻜﻪاي‬.‫ﺻﺤﺖ ﺷﺒﻴﻪﺳﺎزي ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﺪل ﻃﺮاﺣﻲ ﺷﺪه ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‬
‫ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه ﻧﺸﺎن ﻣﻲدﻫﺪ ﻛﻪ اﻓﺰاﻳﺶ دز در ﻧﺎﺣﻴﻪي ﻗﻠﻪ ﺑﺎ ذرات‬.‫ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ‬،‫ﺣﻔﺎﻇﺖ از ﺑﺎﻓﺖﻫﺎي ﺳﺎﻟﻢ در ﺣﻀﻮر ﻋﻮاﻣﻞ ﻓﻌﺎلﺳﺎز‬
‫ اراﻳﻪي‬،‫ ﺑﻪ ﻛﺎرﮔﻴﺮي ﻋﻮاﻣﻞ ﻓﻌﺎلﺳﺎز در ﭘﺮﺗﻮدرﻣﺎﻧﻲ رﻳﺰ ﺑﺎرﻳﻜﻪاي‬،‫ اﻳﻦ ﻧﮕﺮش‬.‫ ﻗﺎﺑﻞﻣﻼﺣﻈﻪﺗﺮ ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‬،‫ﻃﻼ و در ﻧﺎﺣﻴﻪي دره ﺑﺎ ذرات ﮔﺎدوﻟﻴﻨﻴﻢ‬
.‫ﺗﺪاﺑﻴﺮ ﺟﺪﻳﺪ درﻣﺎن و اﻓﺰاﻳﺶ ﺑﺎزدﻫﻲ درﻣﺎن ﺗﻮﻣﻮر را ﻣﻴﺴﺮ ﻣﻲﺳﺎزد‬

‫ ﻧﺎﻧﻮذرات‬، ‫ ﮔﺎدوﻟﻴﻨﻴﻢ‬،Geant 4 ‫ ﻛﺪ‬،‫ ﻃﻼ‬،‫ ﺗﻮﻣﻮر‬،‫ ﺗﻮزﻳﻊ دز‬،‫ رﻳﺰ ﺑﺎرﻳﻜﻪﻫﺎي ﭘﺮﺗﻮ اﻳﻜﺲ‬:‫واژهﻫﺎي ﻛﻠﻴﺪي‬

Monte Carlo Simulation of Dose Absorption of Nano-Particles-Labeled
Tissues Used in X-Ray Microbeam Radiation Therapy
M.R. Ghasemi*1,2, M. Shamsai Zafarghandi1, G. Raisali2, M. Ghannadi Maragheh2, A. Shahvar2, M. Mahati2
1- Nuclear Engineering and Physics Department, Amir Kabir University of Technology, P.O.Box: 15875-4413, Tehran - Iran
2- Nuclear Science and Technology Research Institute, AEOI, P.O.Box: 14395-836, Tehran - Iran

Abstract: One of the most important measures of therapeutic quality in Microbeam Radiation Therapy
(MRT) is the Peak to Valley Dose Ratio (PVDR). This parameter is a criterion to evaluate ablation of
cancerous cells and sparing of normal cells in tumor and in its surrounding region. The aim of this work
is to study the influence of using gold and gadolinium nano-particles as contrast agents on dose
distribution and PVDR when a phantom is irradiated by a typical micro-planar X-ray beam of European
Synchrotron Radiation Facility (ESRF3). Using Geant4 computer code, a model has been designed to
simulate depth dose in an intact phantom made of PMMA4 and dose distribution in a phantom containing
assumed tumors in therapeutic techniques of MIMRT5 and BIMRT6. Comparison of simulated results in
the intact phantom with the measured values of depth dose reveals the validity of our simulation with the
designed model. To improve the efficiency of MRT, enhancement of absorbed dose in tumor tissues and
sparing of normal tissues due to presence of contrast agents have been studied. The obtained results show
that the enhancement is more noticeable for Au at the peak region and for Gd in the valley region. This
approach of introducing contrast agents in MRT could hopefully prepare new treatment planning and
improves the efficiency of tumor therapy.
Keywords: X-Ray Micro-Beam, Dose Distribution, Tumor, Gold, Geant4 Code, Gadolinium,
Nano-Particles
*email: mghasemi@nrcam.org

88/2/16 :‫ ﺗﺎرﻳﺦ ﭘﺬﻳﺮش ﻣﻘﺎﻟﻪ‬87/9/12 :‫ﺗﺎرﻳﺦ درﻳﺎﻓﺖ ﻣﻘﺎﻟﻪ‬

۳۷

‫ﺷﺒﻴﻪﺳﺎزي ﻣﻮﻧﺖﻛﺎرﻟﻮ دز ﺟﺬﺑﻲ ﺑﺎﻓﺖﻫﺎي ‪. . .‬‬

‫‪ -1‬ﻣﻘﺪﻣﻪ‬

‫ﻣﻮﻳﺮگﻫﺎ در ﻧﺎﺣﻴﻪي ﺗﻮﻣﻮر ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺑﺎﻓﺖ ﺳﺎﻟﻢ‪ ،‬ﻣﻮﺟﺐ ﻣﻲﺷـﻮد‬

‫روشﻫﺎي ﻣﺘﺪاول درﻣﺎن ﺗﻮﻣﻮر ﻧﻈﻴﺮ رادﻳﻮﺗﺮاﭘﻲ ﻣﻌﻤﻮﻟﻲ‪ ،‬ﺟﺮاﺣﻲ‬

‫ﻛــﻪ ﺗﺮﻛﻴﺒــﺎﺗﻲ ﺷــﺎﻣﻞ ﻧــﺎﻧﻮ ذرات ﻃــﻼ و ﻳــﺎ ﮔــﺎدوﻟﻮﻧﻴﻢ ﻛــﻪ داراي‬

‫و ﻳﺎ ﺷﻴﻤﻲدرﻣﺎﻧﻲ ﺑﻪ ﻋﻠﺖ آﺳﻴﺐرﺳﺎﻧﻲ ﺑﻪ ﺳﻠﻮلﻫﺎي ﺳﺎﻟﻢ ﻣﺠـﺎور‬

‫ﻣﻮﻟﻜﻮلﻫﺎي ﺑﺰرگﺗﺮي ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﻮاد ﻣﻐـﺬي ﻣﻮﺟـﻮد در رگﻫـﺎ‬

‫ﺳﻠﻮلﻫﺎي ﺳﺮﻃﺎﻧﻲ و ﺑﺎﻗﻲ ﮔﺬاﺷـﺘﻦ ﻫـﺮ ﭼﻨـﺪ اﻧـﺪك ﺳـﻠﻮلﻫـﺎي‬

‫ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ ،‬ﺑﻴﺶﺗﺮ در ﻧﺎﺣﻴﻪي ﺗﻮﻣﻮر ﺟﺬب ﺷﻮﻧﺪ‪.‬‬

‫ﺳﺮﻃﺎﻧﻲ‪ ،‬روشﻫﺎي ﻗﻄﻌﻲ و ﻣﻄﻤﺌﻨـﻲ ﻧﻤـﻲﺑﺎﺷـﻨﺪ ]‪ .[1‬ﺣﻔﺎﻇـﺖ از‬

‫ﺑــﺎ اﺳــﺘﻔﺎده از ﻧــﺎﻧﻮ ذرات ﻃــﻼ در ﺗﺮﻛﻴﺒــﺎت ﻣــﺬﻛﻮر ﻫﻤــﺮاه ﺑــﺎ‬

‫ﺳــﻠﻮلﻫــﺎي ﺳــﺎﻟﻢ ﻣﻮﺟــﻮد در ﻣــﺴﻴﺮ ﭘﺮﺗﻮﻫــﺎ و ﻳــﺎ در ﻣﺠــﺎورت‬

‫ﺗﺎﺑﺶﻫﺎﻳﻲ ﺑﺎ اﻧﺮژي ﻣﺘﻨﺎﺳﺐ ﺑﺎ اﻧﺮژي ﻟﺒﻪي ‪ K‬ﻃﻼ )‪،80/725 keV‬‬

‫ﺳﻠﻮلﻫﺎي ﺳﺮﻃﺎﻧﻲ‪ ،‬ﺑـﻪ وﻳـﮋه در ﺣـﻴﻦ درﻣـﺎن ﺗﻮﻣﻮرﻫـﺎي ﻣﻐـﺰي‪،‬‬

‫ﺷﻜﻞ ‪ ،(2‬ﻣﻲﺗﻮان ﺑﻪ ﻃﻮر اﻧﺘﺨـﺎﺑﻲ ﻣﻴـﺰان دز ﺳـﻠﻮلﻫـﺎي ﺳـﺮﻃﺎﻧﻲ‬

‫ﺑــﺴﻴﺎر ﻣﻬــﻢ ﻣــﻲﺑﺎﺷــﺪ‪ .‬ﺗﺤﻘﻴﻘــﺎت اﻧﺠــﺎم ﺷــﺪه ﺑــﺎ ﭘﺮﺗــﻮ اﻳﻜــﺲ‬

‫ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﺴﻴﺮ ﺑﺎرﻳﻜـﻪ را اﻓـﺰاﻳﺶ داد ]‪ .[16‬ﻫﻤـﺎن ﻃـﻮر ﻛـﻪ در‬

‫ﺳﻴﻨـﻜـﺮوﺗﺮون ﻧﺸﺎن داده اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻛﺎرﮔﻴﺮي رﻳﺰ ﺑﺎرﻳﻜﻪي ﭘﺮﺗﻮ‬

‫ﺷﻜﻞ ‪ 2‬ﻣـﺸﺎﻫﺪه ﻣـﻲﺷـﻮد‪ ،‬ﻗـﺴﻤﺘﻲ از ﻃﻴـﻒ ﭘﺮﺗﻮﻫـﺎي اﻳﻜـﺲ و‬

‫اﻳﻜﺲ )‪ (1)(MRT‬در ﻣﻌﺎﻟﺠﻪي ﺗﻮﻣﻮرﻫـﺎي ﺳﻴـﺴﺘﻢ ﻋـﺼﺒﻲ ﻣﺮﻛـﺰي‬

‫ﺑﺨﺸﻲ از ﻓﻮﺗﻮنﻫﺎي ﭘﺮاﻛﻨﺪه ﺷﺪه در ﻣﺴﻴﺮ ﭘﺮﺗﻮﻫـﺎ‪ ،‬داراي اﻧـﺮژي‬

‫)‪ (2)(CNS‬ﻛﻮدﻛﺎن ﻛﻪ ﺑﻪ ﻋﻠﺖ در ﺣﺎل رﺷﺪ ﺑﻮدن‪ ،‬ﺣﺴﺎﺳﻴﺖ ﻧـﺴﺒﺘﺎً‬

‫ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺮاي اﻧﺠﺎم ﺑﺮﻫﻢﻛﻨﺶ ﻓﻮﺗﻮاﻟﻜﺘﺮﻳـﻚ ﺑـﺎ ﺿـﺮﻳﺐ ﺗـﻀﻌﻴﻒ‬

‫ﺑﻴﺶﺗﺮي ﺑﻪ ﺗﺎﺑﺶ دارﻧﺪ‪ ،‬ﻣﺰاﻳﺎي ﻣﻨﺤﺼﺮ ﺑﻪ ﻓﺮدي ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ روشﻫﺎي‬

‫ﺑﺎﻻ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ .‬ﻟﺬا ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﭘﺮﺗﻮدﻫﻲ ﭼﻨﺪﺟﻬﺘﻪ ﻣﻲﺗﻮان از ﻧـﺎﺑﻮدي‬

‫ﻣﺬﻛﻮر دارد ]‪ 2 ،1‬و ‪ .[3‬ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺗﻮزﻳﻊ دز و ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪي ﻧـﺴﺒﺖ دز ﻗﻠـﻪ‬

‫ﺑﻬﻴﻨﻪي ﺳﻠﻮلﻫﺎي ﺳـﺮﻃﺎﻧﻲ ﻧـﺸﺎندار ﺷـﺪه ﺑـﺎ ذرات ﻃـﻼ اﻃﻤﻴﻨـﺎن‬

‫ﺑــﻪ دره )‪ (3)(PVDR‬در روش ‪ ،MRT‬از ﻣﻬــﻢﺗــﺮﻳﻦ ﻣﺮاﺣــﻞ ﻃــﺮح‬

‫ﺣﺎﺻﻞ ﻧﻤﻮد ]‪ 17 ،16‬و ‪.[18‬‬

‫درﻣﺎن ﻣﻲﺑﺎﺷﻨﺪ‪ .‬در ﺳﺎلﻫﺎي اﺧﻴﺮ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺗﻲ ﺑﺮ روي ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎي ﻣﺆﺛﺮ‬
‫ﺑﺮ اﻳﻦ روش درﻣﺎﻧﻲ از ﻗﺒﻴﻞ ﻫﻨﺪﺳﻪي ﭘﺮﺗﻮﻫﺎ ]‪ 4‬و ‪ ،[5‬ﻃﻴـﻒ اﻧـﺮژي‬

‫‪0 Degree‬‬

‫ﻓﻮﺗﻮنﻫـﺎ ]‪ [6‬و دز ﻣـﻮرد ﻧﻴـﺎز ]‪ 7‬و ‪ [8‬ﺻـﻮرت ﮔﺮﻓﺘـﻪ اﺳـﺖ‪ .‬ﺑـﺮاي‬

‫‪Tumor‬‬

‫ﺗﺨﻤﻴﻦ اﻧﺮژي ﺑﻪ ﺟﺎ ﻣﺎﻧﺪه در ﺑﺎﻓـﺖﻫـﺎي ﺗﺤـﺖ درﻣـﺎن و اﻧـﺪامﻫـﺎي‬
‫ﻣﺠــــﺎور‪ ،‬ﺑــــﺎ اﺳــــﺘﻔﺎده از ﻛــــﺪﻫﺎي ﻛــــﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮي ‪،[9] EGS4‬‬

‫‪ [10] PENELOPE‬و ‪ [11] Geant4‬ﺷﺒﻴﻪﺳﺎزيﻫـﺎﻳﻲ اﻧﺠﺎم ﺷﺪه‬
‫ﻛــﻪ ﺑــﺎ ﻧﺘــﺎﻳﺞ ﺗﺠﺮﺑــﻲ ﺣﺎﺻــﻞ از ﻣﻴﻜﺮودزﻳﻤﺘــﺮي ﺑــﺎ اﺳــﺘﻔﺎده از‬
‫‪ (4)MOSFET‬و ‪ ،Gaf-Chromic Film‬ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺷﺪهاﻧﺪ ]‪ 12‬ﺗـﺎ‬
‫‪.[15‬‬

‫‪90 Degree‬‬
‫‪Microplanar beam‬‬

‫ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺑﻬﻴﻨﻪﺳـﺎزي روش ‪ ،MRT‬ﭘﺮﺗﻮدرﻣـﺎﻧﻲ رﻳﺰﺑﺎرﻳﻜـﻪاي‬
‫ﭼﻨﺪﺟﻬﺘﻪي درﻫﻢ ﺑﺎﻓﺘـﻪ )‪ (5)(MIMRT‬و دوﺟﻬﺘـﻪي درﻫـﻢ ﺑﺎﻓﺘـﻪ‬

‫ﺷﻜﻞ ‪ -1‬ﭼﺮﺧﺶ ﺑﻴﻤﺎر و ﺟﺎﺑﻪﺟﺎﻳﻲ ﺳﻄﺢ ﺻﻔﺤﺎت ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﭘﺮﺗﻮدﻫﻲ ﻛﺎﻣـﻞ‬

‫)‪ (6)(BIMRT‬ﺑﺎ ﭘﺮﺗﻮ اﻳﻜﺲ ﻣﻄﺮح ﺷﺪهاﻧﺪ ]‪ .[16‬در اﻳﻦ روشﻫﺎ‬

‫ﺗﻮﻣﻮر‪.‬‬

‫در ﻣﺴﻴﺮ ﭘﺮﺗﻮ‪ ،‬اﻋﻤﺎل دز ﺑﻪ ﺗﻮﻣﻮر در ﭼﻨﺪ ﺟﻬﺖ ﺻﻮرت ﻣﻲﮔﻴﺮد‪.‬‬

‫‪ESRF x-ray‬‬
‫‪spectrum‬‬

‫)‪Photon Flux (a.u.‬‬

‫در اﻳﻦ ﺻﻮرت ﺑـﺮاي ﭘﻮﺷـﺶ ﻛﺎﻣـﻞ ﻧﺎﺣﻴـﻪي ﺗﻮﻣـﻮر و ﭘﺮﺗـﻮدﻫﻲ‬
‫ﺳﻠﻮلﻫﺎي ﺳﺮﻃﺎﻧﻲ ﻣﻮﺟﻮد در ﻓﻀﺎي ﺑﻴﻦ ﺑﺎرﻳﻜﻪﻫﺎ‪ ،‬ﻻزم اﺳﺖ ﻛـﻪ‬
‫ﻋﻼوه ﺑﺮ ﭼﺮﺧﺶ ﺑﻴﻤﺎر و ﻳﺎ ﻣﻮﻟﺪ ﭘﺮﺗﻮ‪ ،‬ﻣﺤﻞ درهﻫﺎ و ﻗﻠﻪﻫﺎ ﻧﻴﺰ در ﻫﺮ‬
‫ﺟﻬﺖ ﭘﺮﺗﻮدﻫﻲ‪ ،‬ﺑﻪ اﻧﺪازهي ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻛﻨﺪ )ﺷﻜﻞ ‪.[16] (1‬‬

‫‪Au k-edge‬‬

‫‪x-ray spectrum‬‬
‫‪after scattering‬‬

‫ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر اﻓﺰاﻳﺶ ﮔﺰﻳﻨﻨﺪﮔﻲ دز ﺳﻠﻮلﻫﺎي ﺳـﺮﻃﺎﻧﻲ ﻧـﺴﺒﺖ ﺑـﻪ‬

‫)‪Gold Attenution Coefficient (cm2/g‬‬

‫ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﻛﺎﻫﺶ دز درﻳﺎﻓﺖ ﺷﺪه ﺗﻮﺳﻂ ﺳﻠﻮلﻫﺎي ﺳـﺎﻟﻢ ﻣﻮﺟـﻮد‬

‫)‪Photon Energy (keV‬‬

‫ﺳﻠﻮلﻫﺎي ﺳﺎﻟﻢ‪ ،‬ﻣﻲﺗﻮان ﺑﺎﻓﺖ ﺗﻮﻣـﻮري را ﺑـﺎ ﺗﺮﻛﻴﺒـﺎت ﺷـﻴﻤﻴﺎﻳﻲ‬

‫ﺷﻜﻞ ‪ -2‬ﻃﻴﻒ اﻧـﺮژي ﻓﻮﺗـﻮنﻫـﺎي اوﻟﻴـﻪ و ﭘﺮاﻛﻨـﺪه ﺷـﺪه ﺑـﻪ ﻫﻤـﺮاه ﺿـﺮﻳﺐ‬

‫ﻧﺸﺎندار ﻛﺮد‪ .‬ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﺷﺪﻳﺪ ﺳﻠﻮلﻫـﺎي ﺳـﺮﻃﺎﻧﻲ و ﻋـﺮﻳﺾ ﺑـﻮدن‬

‫ﺗﻀﻌﻴﻒ ﻓﻮﺗﻮاﻟﻜﺘﺮﻳﻚ ﻃﻼ‪.‬‬

‫‪٣٨‬‬

‫ﻣﺠﻠﻪ ﻋﻠﻮم و ﻓﻨﻮن ﻫﺴﺘﻪاي‪ ،‬ﺷﻤﺎره ‪1388 ،50‬‬

‫‪ -2‬روش اﻧﺠﺎم ﻛﺎر‬

‫در روﺷﻲ دﻳﮕـﺮ‪ ،‬ﺑـﻪ ﻣﻨﻈـﻮر اﻓـﺰاﻳﺶ دز درﻳـﺎﻓﺘﻲ ﺳـﻠﻮلﻫـﺎي‬
‫ﺳﺮﻃﺎﻧﻲ ﻣﻮﺟﻮد در ﻧﺎﺣﻴﻪي ﺑﻴﻦ ﺑﺎرﻳﻜﻪﻫﺎ )ﻧﺎﺣﻴﻪي دره(‪ ،‬از ﺗﺰرﻳـﻖ‬

‫‪ 1-2‬ﻃﺮاﺣﻲ ﻣﺪل‬

‫ﺗﺮﻛﻴﺒﻲ ﺣﺎوي ذرات ﮔﺎدوﻟﻴﻨﻴﻢ‪ ،‬ﺟـﺬب اﻧﺘﺨـﺎﺑﻲ اﻳـﻦ ﺗﺮﻛﻴـﺐ در‬

‫اﺟﺰاي ﻣﺪل ﻃﺮاﺣﻲ ﺷﺪه ﺑﺮاي ﺷﺒﻴﻪﺳﺎزي درﻣﺎن رﻳﺰ ﺑﺎرﻳﻜـﻪاي ﺑـﺎ‬

‫ﺗﻮﻣﻮر و اﻋﻤﺎل ﻃﻴﻒ اﻧﺮژي ﻣﻨﺎﺳﺐ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲﺷﻮد‪ .‬ﻃﻴﻒ اﻧـﺮژي‬

‫ﭘﺮﺗﻮﻫﺎي اﻳﻜﺲ ﻋﺒﺎرتاﻧﺪ از‪ :‬ﭼﺸﻤﻪي ﭘﺮﺗﻮﻫﺎي اﻳﻜـﺲ‪ ،‬ﻫﻨﺪﺳـﻪ‪،‬‬

‫ﭘﺮﺗﻮﻫﺎي اﻳﻜﺲ‪ ،‬ﺑﻪ ﻧﺤﻮي اﻧﺘﺨﺎب ﻣﻲﺷﻮد ﻛﻪ اﻧﺮژي ﻓﻮﺗـﻮنﻫـﺎي‬

‫ﺑـــﺮﻫﻢﻛـــﻨﺶﻫـــﺎ و ﺧﺮوﺟـــﻲ ﻧﺘـــﺎﻳﺞ ﻣﻴﻜﺮودزﻳﻤﺘـــﺮي‪ .‬در ﻛـــﺪ‬

‫ﭘﺮاﻛﻨﺪه ﺷﺪه در ﻣﺴﻴﺮ ﭘﺮﺗﻮﻫﺎ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻧﺎﺣﻴﻪي دره ﻣﻲرﺳﻨﺪ‪ ،‬ﺑﺎﻻﺗﺮ از‬

‫ﻣﻮﻧــــــﺖﻛــــــﺎرﻟﻮي ‪ Geant4‬ﺑــــــﺎ اﺳــــــﺘﻔﺎده از ﻛــــــﻼس‬

‫اﻧﺮژي ﻟﺒﻪي ‪ K‬ﮔﺎدوﻟﻴﻨﻴﻢ )‪ (50/23 keV‬ﺑﺎﺷﺪ ﺗﺎ ﻋﻼوه ﺑﺮ اﻓـﺰاﻳﺶ‬

‫‪ ،G4Vprimeray Generator‬ﭼﺸﻤﻪي ﭘﺮﺗﻮﻫﺎي اﻳﻜﺲ ﺗﻌﺮﻳﻒ‬

‫دز در ﻣﺴﻴﺮ ﺑﺎرﻳﻜﻪﻫﺎ‪ ،‬ﻣﻴﺰان ﺟﺬب اﻧﺮژي‪ ،‬در ﺳﻠﻮلﻫﺎي ﺳـﺮﻃﺎﻧﻲ‬

‫ﻣﻲﺷﻮد‪ .‬ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎي اﺳﺎﺳﻲ ﭼـﺸﻤﻪ ﻧﻈﻴـﺮ ﺷـﻜﻞ‪ ،‬اﺑﻌـﺎد‪ ،‬ﻧـﻮع ذره‪،‬‬

‫ﺣﺎوي ذرات ﮔﺎدوﻟﻴﻨﻴﻢ ﻛﻪ در ﻧﺰدﻳﻜﻲ ﻣﺴﻴﺮ ﺑﺎرﻳﻜﻪﻫﺎ ﻫـﺴﺘﻨﺪ‪ ،‬ﺑـﻪ‬

‫اﻧــﺮژي‪ ،‬ﻣﻮﻗﻌﻴــﺖ اوﻟﻴــﻪي ذرات‪ ،‬راﺳــﺘﺎي اﻧﺘــﺸﺎر ذرات و ﺗﻌــﺪاد‬

‫ﻋﻠﺖ ﺑﺎﻻ ﺑﻮدن ﺿﺮﻳﺐ ﺗﻀﻌﻴﻒ ﻓﻮﺗﻮاﻟﻜﺘﺮﻳﻚ اﻓﺰاﻳﺶ ﻳﺎﺑﺪ )ﺷﻜﻞ‬

‫ذرات اوﻟﻴــﻪ را ﻣــﻲﺗــﻮان ﺗﻮﺳــﻂ ‪ G4ParticleGun‬ﺗﻌﻴــﻴﻦ ﻧﻤــﻮد‪.‬‬

‫‪ .(3‬در اﻳﻦ ﺻﻮرت ﺑﺎ ﺗﻨﻈﻴﻢ ﻣﻘـﺪار دز درﻳـﺎﻓﺘﻲ ﺑـﺮاي ﺳـﻠﻮلﻫـﺎي‬

‫ﻣﺸﺨﺼﺎت ذﻛﺮ ﺷﺪه ﺑﺮاي ﭼﺸﻤﻪ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺗﻮاﺑﻊ ﺗـﺼﺎدﻓﻲ و ﻳـﺎ‬

‫ﺳــﺮﻃﺎﻧﻲ واﻗــﻊ در ﻧﺎﺣﻴــﻪي دره ﺑــﻪ ﻣﻴﺰاﻧــﻲ ﻛــﻪ ﻣﻮﺟــﺐ ﻧــﺎﺑﻮدي‬

‫ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﺛﺎﺑﺖ و ﻗﻄﻌـﻲ ﻗﺎﺑـﻞ ﺗﻌﺮﻳـﻒ ﻣـﻲﺑﺎﺷـﻨﺪ‪ .‬ﻫﻨﺪﺳـﻪ‬

‫اﻳـــﻦ ﺳـــﻠﻮلﻫـــﺎ ﺷـــﺪه و آﺳـــﻴﺒﻲ ﺑـــﻪ ﺳـــﻠﻮلﻫـــﺎي ﺳـــﺎﻟﻢ‬

‫ﺷﺎﻣﻞ ﻣﺤﻴﻂ )ﻓﻀﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﻫﻤﻪي اﺟـﺰا و وﻗـﺎﻳﻊ را درﺑﺮﻣـﻲﮔﻴـﺮد(‪،‬‬

‫ﻣﺠﺎور ﻧﺮﺳﺎﻧﺪ‪ ،‬ﻣﻲﺗﻮان ﺑﺎ ﭘﺮﺗﻮدﻫﻲ از ﻳﻚ ﺟﻬﺖ و ﻳﺎ ﺣـﺪاﻛﺜﺮ دو‬

‫ﻓﻴﻠﺘﺮﻫﺎ‪ ،‬ﻣﻮازيﺳﺎز‪ ،‬ﻓﺎﻧﺘﻮم و آﺷﻜﺎرﺳﺎزﻫﺎ اﺳﺖ )ﺷﻜﻞ ‪ .(4‬در اﻳـﻦ‬

‫ﺟﻬﺖ ﻣﺘﻌﺎﻣﺪ از ﻧـﺎﺑﻮدي ﻛﺎﻣـﻞ ﺳـﻠﻮلﻫـﺎي ﺳـﺮﻃﺎﻧﻲ ﻣﻄﻤـﺌﻦ ﺷـﺪ‬

‫ﻣــﺪل‪ ،‬ﻣﺤــﻴﻂ ﺑــﻪ ﺻــﻮرت ﻳــﻚ ﻣﻜﻌـــﺐ ﻣــﺴﺘﻄﻴﻞ ﺑــﻪ اﺑﻌـــﺎد‬

‫]‪.[16‬‬

‫‪ 25cm×25cm×100cm‬ﻓــﺮض ﺷــﺪه ﻛــﻪ ﻣﺮﻛــﺰ آن در ﻣﺒــﺪأ‬

‫در اﻳﻦ ﺑﺮرﺳﻲ‪ ،‬ﺑﺎ اﺳـﺘﻔﺎده از ﻛـﺪ ﻛـﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮي ‪ Geant4‬ﻣـﺪﻟﻲ‬

‫ﻣﺨﺘــﺼﺎت واﻗــﻊ ﺷــﺪه اﺳــﺖ‪ .‬ﭼــﺸﻤﻪي ﭘﺮﺗﻮﻫــﺎي اﻳﻜــﺲ در‬

‫ﺑﺮاي ﻳﻚ ﺳﻴﺴﺘﻢ درﻣـﺎﻧﻲ ﻣﺒﺘﻨـﻲ ﺑـﺮ ﭘﺮﺗـﻮ درﻣـﺎﻧﻲ رﻳـﺰ ﺑﺎرﻳﻜـﻪاي‬

‫‪ ،z= -0/4 m‬ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺳﻄﺤﻲ و راﺳﺘﺎي اﻧﺘﺸﺎر ﭘﺮﺗﻮﻫﺎ در ﺟﻬـﺖ‬

‫ﻃﺮاﺣﻲ ﺷﺪ ﻛﻪ ﺑﺎ ﻋﻨﺎﻳﺖ ﺑـﻪ اﻣﻜﺎﻧـﺎت ﭘـﻴﺶﺑﻴﻨـﻲ ﺷـﺪه در آن‪ ،‬دز‬

‫ﻣﺤﻮر ‪ z‬ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫ﻋﻤﻘــﻲ در ﻓــﺎﻧﺘﻮﻣﻲ از ﺟــﻨﺲ ﭘﺮﺳــﭙﻜﺲ )‪ (7)(PMMA‬و ﺳــﭙﺲ‬

‫از آن ﺟﺎﻳﻲ ﻛﻪ در روش ﭘﺮﺗﻮ درﻣﺎﻧﻲ رﻳﺰ ﺑﺎرﻳﻜﻪاي‪ ،‬ﭘﺮﺗﻮﻫﺎي‬

‫ﭘﺮوﻓﻴﻞ ﺗﻮزﻳﻊ دز و ﻧﺴﺒﺖ دز ﻗﻠﻪ ﺑﻪ دره در روشﻫﺎي ﭘﺮﺗﻮ درﻣﺎﻧﻲ‬

‫ﮔـــﺴﻴﻠﻴﺪه از ﺳـــﻴﻨﻜﺮوﺗﺮون ﺑـــﻪ ﻛـــﺎر ﻣـــﻲرود‪ ،‬ﻟـــﺬا در اﻛﺜـــﺮ‬

‫رﻳﺰﺑﺎرﻳﻜﻪاي ﭼﻨﺪ ﺟﻬﺘﻪ و دو ﺟﻬﺘﻪي درﻫﻢ ﺑﺎﻓﺘـﻪ ﺑـﻪ ﻫﻤـﺮاه ﺗـﺄﺛﻴﺮ‬

‫ﺷﺒﻴﻪﺳﺎزيﻫﺎي اﻧﺠﺎم ﺷﺪه در اﻳﻦ ﺗﺤﻘﻴﻖ‪ ،‬از ﻃﻴﻒ اﻧﺮژي ﻧﻤﻮﻧـﻪاي‬

‫ذرات ﻃﻼ و ﮔﺎدوﻟﻮﻧﻴﻢ در ﺑﻬﻴﻨﻪﺳﺎزي درﻣﺎن ﺗﻮﻣﻮر و اﻓـﺰاﻳﺶ دز‬

‫ﺗﺄﺳﻴﺴﺎت ﺗﺎﺑﺶ ﺳﻴﻨﻜﺮوﺗﺮون اروﭘﺎﻳﻲ)‪ (8‬اﺳﺘﻔﺎده ﺷـﺪه اﺳـﺖ ]‪.[19‬‬

‫ﺳﻠﻮلﻫﺎي ﺳﺮﻃﺎﻧﻲ‪ ،‬ﻣﺴﺘﻘﻞ از اﻳـﻦ ﻛـﻪ در ﻣـﺴﻴﺮ ﺑﺎرﻳﻜـﻪﻫـﺎ ﻳـﺎ در‬

‫ﺑــﺮاي ﻛــﺎﻫﺶ اﺛــﺮ ﻓﻮﺗــﻮنﻫــﺎي ﻛــﻢ اﻧــﺮژي در اﻳــﻦ ﻃﻴــﻒ‪ ،‬دو‬

‫ﻧﺎﺣﻴﻪي ﺑﻴﻦ ﺑﺎرﻳﻜﻪﻫﺎ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ ،‬ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﺪﻧﺪ‪.‬‬

‫ورق از ﺟــﻨﺲ ﺳــﻴﻠﻴﻜﻮن و ﻣــﺲ‪ ،‬ﺑــﻪ ﺗﺮﺗﻴــﺐ ﺑ ـﻪ ﺿــﺨﺎﻣﺖﻫــﺎي‬

‫)‪Photon Flux (a.u.‬‬

‫‪x-ray spectrum‬‬
‫‪after scattering‬‬

‫)‪Gd Attenution Coefficient (cm2/g‬‬

‫‪ESRF x-ray‬‬
‫‪spectrum‬‬

‫‪Gd k-edge‬‬

‫‪World‬‬

‫‪Filters‬‬

‫‪Collimator‬‬

‫‪Detectors‬‬

‫‪X-ray Beam‬‬

‫‪Source‬‬

‫‪Protector‬‬

‫‪Phanton‬‬

‫)‪Photon Energy (keV‬‬

‫ﺷﻜﻞ ‪ -3‬ﻃﻴﻒ اﻧـﺮژي ﻓﻮﺗـﻮنﻫـﺎي اوﻟﻴـﻪ و ﭘﺮاﻛﻨـﺪه ﺷـﺪه ﺑـﻪ ﻫﻤـﺮاه ﺿـﺮﻳﺐ‬

‫ﺷﻜﻞ ‪ -4‬ﭼﻴﺪﻣﺎن اﺟﺰاي اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه در ﺷﺒﻴﻪﺳﺎزي‪.‬‬

‫ﺗﻀﻌﻴﻒ ﻓﻮﺗﻮاﻟﻜﺘﺮﻳﻚ ﮔﺎدوﻟﻴﻨﻴﻢ ]‪.[16‬‬

‫‪٣٩‬‬

‫ﺷﺒﻴﻪﺳﺎزي ﻣﻮﻧﺖﻛﺎرﻟﻮ دز ﺟﺬﺑﻲ ﺑﺎﻓﺖﻫﺎي ‪. . .‬‬

‫‪ 0/25mm‬و ‪ 3/7mm‬در ‪ z= -0/2m‬ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻓﻴﻠﺘﺮ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘـﻪ‬

‫ﻛﺎﻣﭙﺘﻮن و ﺗﻮﻟﻴﺪ زوج در ﻣﻮرد ﻓﻮﺗﻮن ﻣﺤﺘﻤﻞ ﻣﻲﺑﺎﺷﻨﺪ ﻛﻪ اﺣﺘﻤﺎل‬

‫ﺷﺪهاﻧﺪ ]‪ 9‬و ‪ .[14‬ﻣﻮازيﺳـﺎز ﭼﻨـﺪ ﺷـﻜﺎﻓﻪ)‪ (9‬ﻳﻜـﻲ از ﻣﻬـﻢﺗـﺮﻳﻦ‬

‫وﻗﻮع ﻣﻮرد اﺧﻴﺮ ﻛﻢﺗﺮﻳﻦ اﺳﺖ‪ .‬در ﻣﻮرد اﻟﻜﺘﺮون‪ ،‬ﺑﺮﻫﻢﻛﻨﺶﻫﺎي‬

‫ﻗﺴﻤﺖﻫﺎي ﻳﻚ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﭘﺮﺗﻮ درﻣﺎﻧﻲ رﻳﺰ ﺑﺎرﻳﻜﻪاي اﺳـﺖ ]‪20 ،12‬‬

‫ﻛﺸــﺴﺎن و ﻳﻮﻧﻨــﺪه ﺑــﻴﺶﺗــﺮﻳﻦ اﻫﻤﻴــﺖ را در ﭘﺮﺗــﻮ درﻣــﺎﻧﻲ رﻳــﺰ‬

‫و ‪ [21‬ﻛﻪ در اﻳﻦ ﻣﺪل‪ ،‬ﺷﺎﻣﻞ دو ﺑﻠﻮك ﺣﺎوي ورقﻫﺎي آﻟـﻮﻣﻴﻨﻴﻢ‬

‫ﺑﺎرﻳﻜــﻪاي دارﻧــﺪ‪ .‬ﭘﺮاﻛﻨــﺪﮔﻲ ﻛﺸــﺴﺎن اﻟﻜﺘــﺮونﻫــﺎ ﻛــﻪ در ﭘــﻲ‬

‫)ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻓﻴﻠﺘﺮ ﺛﺎﻧﻮﻳﻪ و ﻋﺒﻮردﻫﻨﺪهي ﭘﺮﺗﻮﻫﺎي اﻳﻜﺲ( و ﺗﻨﮕـﺴﺘﻦ‬

‫ﭘﺮاﻛﻨﺪﮔﻲ ﻛﺎﻣﭙﺘﻮن و اﺛـﺮ ﻓﻮﺗﻮاﻟﻜﺘﺮﻳـﻚ ﻣﻄـﺮح ﻣـﻲﺷـﻮد‪ ،‬ﻧﻘـﺶ‬

‫)ﺑــﻪ ﻋﻨــﻮان ﻣﺘﻮﻗــﻒﻛﻨﻨــﺪهي ﭘﺮﺗﻮﻫــﺎي اﻳﻜــﺲ( اﺳــﺖ‪ .‬ورقﻫــﺎي‬

‫اﺳﺎﺳﻲ در اﻧﺘﻘﺎل اﻧﺮژي ﺑﻪ ﻧﺎﺣﻴﻪي دره دارد‪ .‬ﻋﻼوه ﺑﺮ اﻳﻦﻫﺎ‪ ،‬ﺗﺎﺑﺶ‬

‫آﻟﻮﻣﻴﻨﻴﻢ و ﺗﻨﮕﺴﺘﻦ در ﻫﺮ ﺑﻠـﻮك ﺑـﻪ ﺻـﻮرت ﻳـﻚ در ﻣﻴـﺎن ﻗـﺮار‬

‫ﺗﺮﻣﺰي ﻧﻴﺰ در ﻣﻮرد اﻟﻜﺘﺮون ﻣﻨﻈـﻮر ﺷـﺪه اﺳـﺖ ﻛـﻪ ﺳـﻬﻢ آن ﺑـﻪ‬

‫دارﻧﺪ‪ .‬دو ﺑﻠـﻮك ﺑـﻪ ﻓﺎﺻـﻠﻪي ﻛﻤـﻲ از ﻳـﻚدﻳﮕـﺮ ﻗـﺮار داﺷـﺘﻪ و‬

‫ﺳﺒﺐ ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺑﻮدن اﻧﺮژي اﻟﻜﺘﺮونﻫﺎ و ﻋﺪد اﺗﻤﻲ ﻋﻨﺎﺻـﺮ ﺳـﺎزﻧﺪهي‬

‫ﻣﻲﺗﻮان ﺑﻠﻮك دوم را در راﺳﺘﺎي ﻣﺤﻮر ‪ x‬ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺿﺨﺎﻣﺖ‬

‫ﻓﺎﻧﺘﻮم‪ ،‬ﺑﺴﻴﺎر ﻧﺎﭼﻴﺰ اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﭘﺮﺗﻮﻫﺎي ﻋﺒﻮري‪ ،‬ﺗﻐﻴﻴـﺮ ﻣﻜـﺎن داد‪ .‬ﻃـﻮل ﻫـﺮ ﻳـﻚ از ورقﻫـﺎ در‬

‫ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر اﺟﺘﻨﺎب از اﺗﻼف زﻣـﺎن در دﻧﺒـﺎل ﻛـﺮدن ﺗﺎرﻳﺨﭽـﻪي‬

‫ﺟﻬﺖ ﻣﺤﻮر ‪) z‬راﺳﺘﺎي اﻧﺘﺸﺎر ﻓﻮﺗﻮنﻫﺎ( ‪ 8mm‬و ﭘﻨﺠﺮهي ورودي‬

‫ذراﺗﻲ ﻛﻪ در اﻳﺠﺎد دز ﻧﺎﺣﻴﻪي آﺷﻜﺎرﺳﺎز‪ ،‬ﺳﻬﻢ ﭼﻨـﺪاﻧﻲ ﻧﺪارﻧـﺪ‪،‬‬

‫ﭘﺮﺗﻮﻫﺎي اﻳﻜﺲ ﺑﻪ ﻣﻮازيﺳﺎز‪ 5mm×5mm ،‬ﻓـﺮض ﺷـﺪه اﺳـﺖ‪.‬‬

‫از اﻧﺮژي ﻗﻄﻊ)‪ (10‬و ﺑﺮاي اﻓـﺰاﻳﺶ ﺗﻌـﺪاد ﺗﺎرﻳﺨﭽـﻪﻫـﺎ )و در ﻧﺘﻴﺠـﻪ‬

‫ورقﻫـــﺎﻳﻲ از ﺟـــﻨﺲ ﺳـــﺮب ﺑـــﻪ ﺿـــﺨﺎﻣﺖ ‪ 8mm‬در ﺟﻠـــﻮي‬

‫ﻛﺎﻫﺶ ﺧﻄﺎ در ﻣﺤﺎﺳﺒﻪي دز( در ﻧﻮاﺣﻲ ﺑﺎ اﻫﻤﻴﺖ ﻣﺜـﻞ ﻓـﺎﻧﺘﻮم‪ ،‬از‬
‫)‪(11‬‬

‫ﺑﺎرﻳﻚﻛﻨﻨﺪه ﺑﺮاي اﻳﺠﺎد ﭘﻨﺠﺮهي ورودي ﭘﺮﺗﻮ درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷـﺪه‬

‫ﺿﺮاﻳﺐ اﻫﻤﻴـﺖ‬

‫اﺳﺖ‪ .‬ﻣﺠﻤﻮﻋﻪي ﻣﻮازيﺳﺎز در ﻣﺒﺪأ ﻣﺨﺘﺼﺎت ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﺷﺪه اﺳﺖ )ﺟﺪول ‪ .(1‬ﻋﻼوه ﺑﺮ ﭘﻴﻐﺎمﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ در ﺣﻴﻦ اﺟﺮاي ﻛـﺪ‬

‫ﺑـﺰرگﺗـﺮ )روش ﻛـﺎﻫﺶ وارﻳـﺎﻧﺲ( اﺳـﺘﻔﺎده‬

‫ﻓﺎﻧﺘﻮم ﺑﻪ ﺷﻜﻞ ﻣﻜﻌﺒﻲ ﺑﻪ ﺿﻠﻊ ‪ 16cm‬از ﺟﻨﺲ ﭘﺮﺳﭙﻜﺲ اﺳﺖ‬

‫داده ﻣﻲﺷﻮد‪ ،‬ﺑـﺎ اﺳـﺘﻔﺎده از ﻛـﻼس ‪ ،G4UISession‬ﻳـﻚ ﻓﺎﻳـﻞ‬

‫ﻛﻪ در اﻛﺜﺮ ﻣﻘﺎﻻت ﺷﺒﻴﻪﺳﺎزي ﺑـﻪ ﻛـﺎر رﻓﺘـﻪ اﺳـﺖ‪ .‬در اﻳـﻦ ﻣـﺪل‬

‫ﻣﺘﻨﻲ ﺑﻪ ﺻﻮرت ‪ Logfile‬در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪ ﻛﻪ اﻃﻼﻋـﺎت ﻣﺮﺑـﻮط‬

‫ﻣﻲﺗﻮان ﺑﺎ ﺗﻘﺴﻴﻢﺑﻨﺪي ﻓﺎﻧﺘﻮم ﺑﻪ ﺗﻌﺪاد دﻟﺨﻮاه در ﺳـﻪ ﺑﻌـﺪ‪ ،‬ﻣـﺎدهي‬

‫ﺑﻪ اﺟﺮاي ﻛﺪ و ﭘﻴﺎمﻫﺎي ﺧﻄـﺎ )در ﺻـﻮرت وﺟـﻮد( در آن ﻧﻮﺷـﺘﻪ‬

‫ﻣﻮﺟﻮد در ﻫﺮ ﻗﺴﻤﺖ را ﺑﻨﺎﺑﺮ ﺿﺮورت ﺗﻐﻴﻴـﺮ داد‪ .‬اﻳـﻦ ﻗﺎﺑﻠﻴـﺖ‪ ،‬در‬

‫ﻣﻲﺷﺪ‪ .‬اﻳﻦ ﻓﺎﻳﻞ ﺑﺮاي دﻧﺒﺎل ﻛﺮدن روﻧـﺪ اﺟـﺮا و ﺧﻄـﺎﻳـﺎﺑﻲ ﺑـﺴﻴﺎر‬

‫ﻣﻄﺎﻟﻌﻪي اﺛﺮ ﺗﺮﻛﻴﺒﺎت ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ ﺗﺰرﻳﻖ ﺷﺪه ﺑﻪ ﻧﺎﺣﻴﻪي ﺗﻮﻣﻮر‪ ،‬روي‬

‫ﻣﻔﻴﺪ اﺳﺖ‪ .‬ﺧﺮوﺟﻲ اﺻﻠﻲ ﻛﺪ ﺑـﻪ ﺻـﻮرت ﻓﺎﻳـﻞﻫـﺎﻳﻲ اﺳـﺖ ﻛـﻪ‬

‫دز درﻳﺎﻓﺘﻲ از ﭘﺮﺗﻮﻫﺎي اﻳﻜﺲ و ﺟﺬب اﻧﺘﺨﺎﺑﻲ ﺗﺮﻛﻴﺒـﺎت ﻣـﺬﻛﻮر‬

‫ﺗﻌﺪاد و ﻣﺤﺘﻮاي آنﻫﺎ ﺑﻨﺎﺑﺮ ﺧﻮاﺳﺖ ﻛﺎرﺑﺮ ﻗﺎﺑـﻞ ﺗﻐﻴﻴـﺮ اﺳـﺖ‪ .‬اﻳـﻦ‬

‫ﺗﻮﺳﻂ ﺳﻠﻮلﻫﺎي ﺳﺮﻃﺎﻧﻲ‪ ،‬راﻫﮕﺸﺎ ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪ .‬اﻣﻜﺎن ﭼﺮﺧﺶ ﻓﺎﻧﺘﻮم‬

‫ﻓﺎﻳﻞﻫﺎ ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪي ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎﻳﻲ ﻛـﻪ در ﻣﺤـﻴﻂ ‪ MATLAB‬ﻧﻮﺷـﺘﻪ‬

‫ﺣﻮل ﺧﻄﻲ ﻣﻮازي ﺑﺎ ﻣﺤﻮر ‪ x‬ﻛﻪ از ﻣﺮﻛﺰ آن ﻣﻲﮔﺬرد‪ ،‬از دﻳﮕـﺮ‬

‫ﺷﺪهاﻧﺪ‪ ،‬ﭘﺮدازش ﺷﺪه و ﺳﭙﺲ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺟـﺪول ﻳـﺎ ﻧﻤـﻮدار‬

‫ﻗﺎﺑﻠﻴﺖﻫﺎي ﻓﺎﻧﺘﻮم اﺳﺖ‪ .‬اﻳﻦ اﻣﻜـﺎن‪ ،‬ﺑﺮرﺳـﻲ ﭘﺮﺗـﻮدﻫﻲ از ﭼﻨـﺪﻳﻦ‬

‫ﻧﻤﺎﻳﺶ داده ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ‪.‬‬

‫ﺟﻬﺖ ﺑﻪ ﻣﺮﻛﺰﻳﺖ ﭼﺸﻤﻪ را ﻣﻴﺴﺮ ﻣﻲﺳﺎزد‪ .‬ﻧﻘﻄﻪي ﻣﺮﻛﺰي ﻓـﺎﻧﺘﻮم‬
‫روي ﻣﺤﻮر ‪ z‬و ﺑﻪ ﻓﺎﺻﻠﻪ ‪ 70cm‬از ﭼﺸﻤﻪي ﺳﻄﺤﻲ ﭘﺮﺗﻮ اﻳﻜـﺲ‪،‬‬

‫ﺟﺪول ‪ -1‬اﻧﺮژيﻫﺎي ﻗﻄﻊ و ﺿﺮاﻳﺐ اﻫﻤﻴﺖ در اﺟﺰاي ﻣﺪل‪.‬‬

‫ﻓﺮض ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬آﺷﻜﺎرﺳﺎز ﺑﻪ ﻛﺎر رﻓﺘﻪ در اﻳﻦ ﺑﺮرﺳﻲ ﺑﻪ ﺻﻮرت‬

‫اﻧﺮژي ﻗﻄﻊ‬

‫ﻳﻚ ﻣﻜﻌﺐ ﻣﺴﺘﻄﻴﻞ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻗﺎﺑﻞ ﺟﺎﺳﺎزي در ﻫﺮ ﻧﻘﻄﻪ از ﻓﺎﻧﺘﻮم‬

‫ﺿﺮﻳﺐ‬

‫ﻧﺎﺣﻴﻪ‬

‫ﻓﻮﺗﻮن‬

‫اﻟﻜﺘﺮون‬

‫ﺧﻼء‬

‫‪990 eV‬‬

‫‪990 eV‬‬

‫‪1‬‬

‫ﻓﻴﻠﺘﺮ )ﺳﻴﻠﻴﻜﻮن(‬

‫‪14/76 keV‬‬

‫‪2/04 MeV‬‬

‫‪1‬‬

‫ﻓﻴﻠﺘﺮ )ﻣﺲ(‬

‫‪54/12 keV‬‬

‫‪6/83 MeV‬‬

‫‪1‬‬

‫ﻣﻘﻄﻊ ﺑﺮﻫﻢﻛﻨﺶﻫﺎي ﻣﺤﺘﻤﻞ ﺑـﺎ ﺗﻮﺟـﻪ ﺑـﻪ ﻧـﻮع ذره و ﻣﺤـﺪودهي‬

‫ﻣﺤﺎﻓﻆ )ﺳﺮب(‬

‫‪204/2 keV‬‬

‫‪6/83 MeV‬‬

‫‪º‬‬

‫اﻧﺮژي آن ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﺤﺪودهي اﻧﺮژي ﭘﺮﺗﻮﻫـﺎي اﻳﻜـﺲ‬

‫ﻣﻮازيﺳﺎز )ﺗﻨﮕﺴﺘﻦ(‬

‫‪241/1 keV‬‬

‫‪12/95 MeV‬‬

‫‪º‬‬

‫در ﭘﺮﺗــﻮ درﻣــﺎﻧﻲ رﻳــﺰ ﺑﺎرﻳﻜــﻪاي از ﻓﺎﻳــﻞﻫــﺎي ﺑــﺮﻫﻢﻛــﻨﺶﻫــﺎي‬

‫ﻣﻮازي ﺳﺎز )آﻟﻮﻣﻴﻨﻴﻢ(‬

‫‪990 eV‬‬

‫‪2/31 MeV‬‬

‫‪2‬‬

‫اﻟﻜﺘﺮوﻣﻐﻨﺎﻃﻴـــﺴﻲ اﻧـــﺮژي‪ -‬ﭘـــﺎﻳﻴﻦ اﺳـــﺘﻔﺎده ﺷـــﺪه اﺳـــﺖ ]‪.[22‬‬

‫ﻓﺎﻧﺘﻮم‬

‫‪990 eV‬‬

‫‪990 eV‬‬

‫‪4‬‬

‫ﭘﺪﻳــﺪهﻫــﺎي ﻓﻮﺗﻮاﻟﻜﺘﺮﻳــﻚ‪ ،‬ﭘﺮاﻛﻨــﺪﮔﻲ ﻫﻤــﺪوس‪ ،‬ﭘﺮاﻛﻨــﺪﮔﻲ‬

‫آﺷﻜﺎرﺳﺎز‬

‫‪990 eV‬‬

‫‪990 eV‬‬

‫‪8‬‬

‫ﺑﻮده و ﻣﻲﺗﻮان آن را در راﺳﺘﺎي ﻣﺤﻮرﻫﺎي ﺳﻪﮔﺎﻧـﻪي ﻣﺨﺘـﺼﺎت‪،‬‬
‫ﺑــﺎ ﺗﻮﺟــﻪ ﺑــﻪ ﻗــﺪرت ﺗﻔﻜﻴــﻚ ﻣــﻮرد ﻧﻴــﺎز ﺑــﺮاي ﻣﻴﻜﺮودزﻳﻤﺘــﺮي‪،‬‬
‫ﺗﻘﺴﻴﻢﺑﻨﺪي ﻛﺮد‪.‬‬
‫ﻛﺪ ‪ Geant4‬داراي ﻓﺎﻳﻞﻫﺎي ﻣﺘﻌﺪدي ﺑـﺮاي ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪي ﺳـﻄﺢ‬

‫‪٤٠‬‬

‫اﻫﻤﻴﺖ‬

‫ﻣﺠﻠﻪ ﻋﻠﻮم و ﻓﻨﻮن ﻫﺴﺘﻪاي‪ ،‬ﺷﻤﺎره ‪1388 ،50‬‬

‫‪ 2-2‬ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎي ﺷﺒﻴﻪﺳﺎزي‬

‫ﺑﺎ ‪ 100‬ﻣﻴﻠﻴﻮن ﻓﻮﺗﻮن اوﻟﻴﻪ اﻧﺠﺎم ﮔﺮﻓﺘـﻪ و ﺧﻄـﺎي ﻧـﺴﺒﻲ ﻛـﻢﺗـﺮ از‬

‫در اﻳﻦ ﺗﺤﻘﻴﻖ‪ ،‬اﺛﺮ ﻧﺎﻧﻮ ذرات ﻃﻼ و ﮔﺎدوﻟﻴﻨﻴﻢ ﺑﺮ ﻣﻴـﺰان دز ﻋﻤﻘـﻲ‬

‫‪ 5‬درﺻﺪ ﺑﺮاي دز در ﻧﺎﺣﻴﻪي آﺷﻜﺎرﺳﺎز ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه اﺳﺖ‪.‬‬

‫در ﺑﺎﻓﺖ ﺣﺎوي ﺗﻮﻣﻮر در روشﻫﺎي ﭘﺮﺗـﻮ درﻣـﺎﻧﻲ رﻳـﺰ ﺑﺎرﻳﻜـﻪاي‬

‫در اﻳــﻦ آراﻳــﺶ‪ ،‬ﭘﺮﺗﻮﻫــﺎي اﻳﻜــﺲ اﺑﺘــﺪا از ﻓﻴﻠﺘــﺮ و ﺳــﭙﺲ از‬

‫دو و ﭼﻨﺪ ﺟﻬﺘﻪي درﻫﻢ ﺑﺎﻓﺘﻪ‪ ،‬ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﺪل ﻃﺮاﺣﻲ ﺷـﺪه‪ ،‬در‬

‫ﻣﻮازيﺳﺎز ﭼﻨـﺪ ﺷـﻜﺎﻓﻪ ﻋﺒـﻮر ﻣـﻲﻛﻨﻨـﺪ‪ .‬آﺷﻜﺎرﺳـﺎز ﺑـﻪ ﺻـﻮرت‬

‫دو آراﻳﺶ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬در آراﻳﺶ اول‪ ،‬دز ﻋﻤﻘـﻲ ﻧﺎﺷـﻲ از‬

‫ﻣﻜﻌﺐ ﻣﺴﺘﻄﻴﻠﻲ ﺑﻪ اﺑﻌﺎد ‪ 5mm×5mm×2mm‬و ﺑـﺎ ﺗﻘـﺴﻴﻢ ﺑﻨـﺪي‬

‫ﺗﻚ ﺑﺎرﻳﻜﻪي اﻳﻜﺲ ﻣﺪﻧﻈﺮ ﺑﻮد‪ ،‬ﺗﺎ اوﻻً ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺣﺎﺻـﻞ از ﻣـﺪل‪ ،‬ﺑـﺎ‬

‫‪ 500×5×1‬در ﻋﻤﻖ ‪ 8‬ﺳﺎﻧﺘﻲﻣﺘﺮي از ﺳـﻄﺢ ﻓـﺎﻧﺘﻮم ﻓـﺮض ﺷـﺪه‪ ،‬و‬

‫ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺗﺠﺮﺑﻲ ﺑﺮوﺋﺮ‪-‬ﻛـﺮﻳﺶ و ﻫﻤﻜـﺎراﻧﺶ ]‪) [12‬اﻧـﺪازهﮔﻴـﺮي ﺑـﺎ‬

‫ﺑﺎﻓﺖ ﺗﻮﻣﻮري ﺷﻤﺎره ‪ 2‬ﺑـﻪ اﺑﻌـﺎد ‪ 2mm×3mm×2mm‬در داﺧـﻞ‬

‫‪ (MOSFET‬و ﺑﺎ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺷﺒﻴﻪﺳـﺎزي ﺳـﻴﮕﺒﻬﺎن و ﻫﻤﻜـﺎراﻧﺶ ]‪[10‬‬

‫آن ﻣﻨﻈﻮر ﺷﺪه اﺳﺖ )ﺷﻜﻞ ‪ .(6‬ﻣﺎدهي ﺗﺸﻜﻴﻞدﻫﻨﺪه ي ﻫﺮ ﻗﺴﻤﺖ‬

‫ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ و ﺛﺎﻧﻴﺎً ﺟﺬب اﻧﺮژي ﺗﻮﺳﻂ ﺗﻜﻪﻫـﺎي ﺑﺎﻓـﺖ ﺗﻮﻣـﻮري ﻓﻌـﺎل‬

‫در ﻧﺎﺣﻴﻪي آﺷﻜﺎرﺳﺎز ﺑﻪ ﻃﻮر ﺟﺪاﮔﺎﻧﻪ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻌﻴﻴﻦ اﺳﺖ‪ .‬ﺑﻪ ﻋﺒﺎرت‬

‫ﺷﺪه ﺑﺎ ﻃـﻼ و ﮔـﺎدوﻟﻴﻨﻴﻢ در ﻣـﺴﻴﺮ ﺑﺎرﻳﻜـﻪ و ﺣﺘـﻲ دور از آن‪ ،‬در‬

‫دﻳﮕﺮ‪ ،‬ﻣﻲﺗﻮان ﺑﻪ ﻧﺎﺣﻴـﻪاي ﻛـﻪ ﺷـﺎﻣﻞ ﺳـﻠﻮلﻫـﺎي ﺳـﺮﻃﺎﻧﻲ اﺳـﺖ‬

‫ﻋﻤﻖ ﻓﺎﻧﺘﻮم ﻧﻴﺰ ﻧﺸﺎن داده ﺷﻮد‪ .‬در آراﻳﺶ دوم‪ ،‬ﻣﺰاﻳـﺎي ﭘﺮﺗـﻮدﻫﻲ‬

‫)ﻧﺎﺣﻴﻪ ﺗﻴﺮهرﻧﮓ(‪ ،‬ذرات ﻃﻼ ﻳﺎ ﮔـﺎدﻟﻮﻧﻴﻢ ﺑـﺎ ﻏﻠﻈـﺖ دﻟﺨـﻮاه وارد‬

‫ﭼﻨﺪ ﺟﻬﺘﻪ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﭘﺮﺗﻮدﻫﻲ ﻳﻚ ﺟﻬﺘـﻪ ﻫﻤـﺮاه ﺑـﺎ اﺛـﺮ ﻧـﺎﻧﻮ ذرات‬

‫ﻧﻤﻮد )ﻏﻠﻈﺖ‪ 10mg/ml ،‬در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ ]‪.([16‬‬

‫ﻃﻼ ﺑﺮ ﻣﻴﺰان اﻓﺰاﻳﺶ دز ﺳﻠﻮلﻫﺎي ﺳﺮﻃﺎﻧﻲ ﻣﻮﺟـﻮد در ﻣـﺴﻴﺮ رﻳـﺰ‬
‫ﺑﺎرﻳﻜﻪﻫـﺎي ﭘﺮﺗـﻮ و ﺳـﭙﺲ ﺗـﺄﺛﻴﺮ ﻧـﺎﻧﻮ ذرات ﮔـﺎدوﻟﻴﻨﻴﻢ ﺑـﺮ ﻣﻴـﺰان‬
‫اﻓﺰاﻳﺶ ﺟﺬب اﻧﺮژي ﭘﺮﺗﻮﻫﺎي ﭘﺮاﻛﻨﺪهي ﻣﻮﺟﻮد در ﻧﺎﺣﻴﻪي دره‪،‬‬
‫ﺗﻮﺳﻂ ﺳـﻠﻮلﻫـﺎي ﺳـﺮﻃﺎﻧﻲ ﻓﻌـﺎل ﺷـﺪه‪ ،‬ﺑﺮرﺳـﻲ ﺷـﺪ‪ .‬در ﺗﻤـﺎﻣﻲ‬
‫)‪X (μm‬‬

‫ﻣﻮارد‪ ،‬ﻧﻘﺶ ﻣﺆﺛﺮ ذرات ﻣﺬﻛﻮر در ﺗﻮزﻳﻊ ﻣﻨﺎﺳـﺐ دز و ﻧـﺴﺒﺖ دز‬
‫ﻗﻠﻪ ﺑﻪ دره در ﻧﺎﺣﻴﻪي ﺗﻮﻣﻮر و اﻃﺮاف آن ﻛﺎﻣﻼً ﻣﺸﻬﻮد اﺳﺖ‪.‬‬
‫در آراﻳــﺶ اول‪ ،‬ﭼــﺸﻤﻪ ﺑــﻪ ﺷــﻜﻞ ﻣــﺴﺘﻄﻴﻞ ﺑــﺎرﻳﻜﻲ ﺑــﻪ اﺑﻌــﺎد‬
‫‪ 50µm×1cm‬در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪ ﻛﻪ ﻗﺎدر اﺳﺖ ﭘﺮﺗﻮﻫﺎي اﻳﻜﺲ را‬
‫ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺗﻚﻓﺎم و ﺑﺎ ﺗﻮزﻳﻊ ﺑﻬﻨﺠﺎر ﮔﺴﻴﻞ ﻛﻨﺪ‪ .‬از ﺑﺎﻓﺖ ﺗﻮﻣﻮري‬
‫ﺷﻤﺎره ‪ 1‬ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺑﺮرﺳﻲ ﻧﻘﺶ ذرات ﺳﻨﮕﻴﻦ در اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻮﺿـﻌﻲ‬

‫)‪Z (mm‬‬

‫دز ﻋﻤﻘﻲ اﺳـﺘﻔﺎده ﺷـﺪه اﺳـﺖ )ﺷـﻜﻞ ‪ .(5‬ﻫـﺮ ﺷـﺒﻴﻪﺳـﺎزي ﺷـﺎﻣﻞ‬

‫ﺷﻜﻞ ‪ -5‬ﻣﻘﻄﻊ ﺑﺎﻓﺖ ﺗﻮﻣﻮري ﺷﻤﺎره ‪ 1‬در ﺻﻔﺤﻪي ‪.xz‬‬

‫ﺣﺪاﻗﻞ ﭘﻨﺞ آزﻣﺎﻳﺶ ﺑﺎ ﺑﺬرﻫﺎي)‪ (12‬ﻣﻮﻟﺪ اﻋﺪاد ﺗـﺼﺎدﻓﻲ ﻣﺘﻔـﺎوت‪،‬‬
‫اﻧﺘﺨﺎب ﺷﺪه ﺑﻪ روش ﻛﺎﺗﻮرهاي ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﻻزم ﺑﻪ ذﻛﺮ اﺳﺖ ﻛﻪ در‬
‫ﻫﺮ آزﻣﺎﻳﺶ‪ ،‬ده ﻣﻴﻠﻴﻮن ﻓﻮﺗﻮن اوﻟﻴـﻪ از ﭼـﺸﻤﻪ ﮔـﺴﻴﻞ ﻣـﻲﺷـﻮد و‬
‫ﺧﻄﺎي ﻧﺴﺒﻲ دز ﻋﻤﻘﻲ در ﺷﺒﻴﻪﺳﺎزي ﻫﻤـﻮاره ﻛـﻢﺗـﺮ از ‪ 5‬درﺻـﺪ‬
‫)‪X (mm‬‬

‫اﺳﺖ‪ .‬در اﻳﻦ آراﻳﺶ از ﻣﻮازيﺳﺎز ﭼﻨﺪ ﺷﻜﺎﻓﻪ‪ ،‬ﻓﻴﻠﺘﺮ ﺳـﻴﻠﻴﻜﻮﻧﻲ و‬
‫ﻓﻴﻠﺘﺮ ﻣﺴﻲ اﺳﺘﻔﺎده ﻧﺸﺪه اﺳﺖ‪.‬‬
‫در آراﻳﺶ دوم‪ ،‬ﭼﺸﻤﻪ ﺑﻪ ﺷﻜﻞ ﻣﺮﺑﻌﻲ ﺑﻪ ﺿﻠﻊ ‪ 6mm‬اﺳﺖ ﻛﻪ‬
‫ﺑﺮاي ﺗﻮزﻳﻊ اﻧﺮژي ﻓﻮﺗﻮنﻫﺎي آن‪ ،‬از ﻃﻴﻒ اﻧﺮژي ﭘﺮﺗﻮﻫﺎي اﻳﻜﺲ‬
‫ﺗﺄﺳﻴﺴﺎت ﺗﺎﺑﺶ ﺳﻴﻨﻜﺮوﺗﺮون اروﭘﺎﻳﻲ )ﺑﺎ اﻧـﺮژي ﻣﻴـﺎﻧﻲ ‪(105keV‬‬
‫اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر اﻓﺰاﻳﺶ ﺻﺤﺖ و دﻗـﺖ ﻧﺘـﺎﻳﺞ ﺗﻮزﻳـﻊ‬
‫)‪Y (mm‬‬

‫دز‪ ،‬ﻫﺮ ﺷﺒﻴﻪﺳﺎزي ﺷﺎﻣﻞ ﺣﺪاﻗﻞ دوازده آزﻣﺎﻳﺶ ﺑﺎ ﺑـﺬرﻫﺎي ﻣﻮﻟـﺪ‬

‫ﺷﻜﻞ ‪ -6‬ﻣﻘﻄﻊ ﺑﺎﻓﺖ ﺗﻮﻣﻮري ﺷﻤﺎره ‪ 2‬در ﺻﻔﺤﻪي ‪.xy‬‬

‫اﻋﺪاد ﺗﺼﺎدﻓﻲ ﻣﺘﻔﺎوت ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﻫﺮ ﻳﻚ از آزﻣﺎﻳﺶﻫـﺎي ﻣـﺬﻛﻮر‬
‫‪٤١‬‬

‫ﺷﺒﻴﻪﺳﺎزي ﻣﻮﻧﺖﻛﺎرﻟﻮ دز ﺟﺬﺑﻲ ﺑﺎﻓﺖﻫﺎي ‪. . .‬‬

‫‪ -3‬ﻧﺘﺎﻳﺞ و ﺑﺤﺚ‬

‫‪ 2-3‬دز ﻋﻤﻘﻲ در ﺑﺎﻓﺖ ﺗﻮﻣﻮري ﻓﻌﺎل ﺷﺪه‬

‫‪ 1-3‬ﻣﻄﺎﻟﻌﻪي دز ﻋﻤﻘﻲ و ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﺎ ﻧﺘﺎﻳﺞ اﻧﺪازهﮔﻴﺮي‬

‫ﺑﺎﻓــﺖ ﺗﻮﻣــﻮري ﺷــﻤﺎره ‪ 1‬ﻛــﻪ ﺑــﻪ ﻃــﻮر ﻫــﻢزﻣــﺎن ﺑــﺎ ذرات ﻃــﻼ و‬

‫ﺷﻜﻞ ‪ 7‬ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺗﻮزﻳﻊ دز ﻋﻤﻘﻲ ﺑﻬﻨﺠﺎر ﺷﺪهي رﺳـﻴﺪه ﺑـﻪ ﻓـﺎﻧﺘﻮم از‬

‫ﮔــﺎدوﻟﻴﻨﻴﻢ )ﻫــﺮ ﻛــﺪام ﺑـﻪ ﻏﻠﻈــﺖ ‪ (10mg/ml‬ﻓﻌــﺎل ﺷــﺪه‪ ،‬ﺑــﺮاي‬

‫ﺟﻨﺲ ﭘﺮﺳﭙﻜﺲ ﺧـﺎﻟﺺ از ﻳـﻚ ﺑﺎرﻳﻜـﻪي ﻣـﺴﺘﻄﻴﻠﻲ از ﭘﺮﺗﻮﻫـﺎي‬

‫ﭘﺮﺗﻮﮔﻴﺮي از ﺗﻚ ﺑﺎرﻳﻜﻪي ﻣـﺴﺘﻄﻴﻠﻲ ﭘﺮﺗﻮﻫـﺎي اﻳﻜـﺲ ﺑـﺎ ﺗﻮزﻳـﻊ‬

‫ﺗــﻚﻓــﺎم اﻳﻜــﺲ ﺑـﻪ اﻧــﺮژي ‪ ،100keV‬ﺗﻌﻴــﻴﻦ ﺷــﺪه ﺑــﺎ اﺳــﺘﻔﺎده از‬

‫اﻧــﺮژي ﺑﻬﻨﺠــﺎر ﺑــﻪ اﻧــﺮژي ﻣﺘﻮﺳــﻂ ‪ 100keV‬و اﻧﺤــﺮاف ﻣﻌﻴــﺎر‬

‫آﺷﻜﺎرﺳـــﺎز ﺗﻴﻐـــﻪاي )ﻣـــﺸﺨﺺ ﺷـــﺪه ﺑـــﺎ ‪ (Slab‬ﺑـــﻪ اﺑﻌـــﺎد‬

‫‪ 30keV‬اﻧﺘﺨﺎب ﺷﺪه اﺳﺖ ﺗﺎ اﺛـﺮ ذرات ﻓﻌـﺎلﺳـﺎز ﻣـﺬﻛﻮر در دز‬

‫‪ 80mm×80mm×60mm‬و آﺷﻜﺎرﺳــﺎز ﻣــﺴﺘﻘﺮ در ﻣﺮﻛــﺰ ﻣــﺴﻴﺮ‬

‫ﻋﻤﻘﻲ ﺑﺮرﺳﻲ ﮔﺮدد‪.‬‬

‫ﺑﺎرﻳﻜــــــﻪ )ﻣــــــﺸﺨﺺ ﺷــــــﺪه ﺑــــــﺎ ‪ (Center‬ﺑــــــﻪ اﺑﻌــــــﺎد‬

‫در اﻳـــﻦ ﺷـــﺒﻴﻪﺳـــﺎزي‪ ،‬آﺷﻜﺎرﺳـــﺎز ﻣـــﻮردﻧﻈﺮ ﺑـــﻪ اﺑﻌـــﺎد‬

‫‪) 0/05mm×0/05mm×60mm‬ﺗﻘﺴﻴﻢﺑﻨﺪي ‪ 1×1×60‬ﺑﺮاي ﻫﺮ دو‬

‫‪ 0/45mm×0/05mm×80mm‬و ﺑﺎ ﺗﻘﺴﻴﻢﺑﻨﺪي ‪ 9×1×80‬ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫آﺷﻜﺎرﺳﺎز(‪ ،‬را ﻧﺸﺎن ﻣﻲدﻫﺪ‪ .‬ﻫﻤﺎن ﻃﻮر ﻛﻪ در اﻳﻦ ﺷﻜﻞ ﻣﺸﺎﻫﺪه‬

‫ﺷـــﻜﻞ ‪ ،8‬ﻧﺘـــﺎﻳﺞ ﺷـــﺒﻴﻪﺳـــﺎزي دز ﻋﻤﻘـــﻲ در ﺳـــﻪ ﻧﺎﺣﻴـــﻪ از‬

‫ﻣﻲﺷﻮد‪ ،‬ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺣﺎﺻـﻞ از اﻧـﺪازهﮔﻴـﺮي ﺗﻮﺳـﻂ ﺑﺮوﺋـﺮ‪-‬ﻛـﺮﻳﺶ ﺑـﺎ‬

‫آﺷﻜﺎرﺳـــﺎز را ﻧـــﺸﺎن ﻣـــﻲدﻫـــﺪ‪ .‬ﺑـــﻪ ﻣﻨﻈـــﻮر ﻣﻘﺎﻳـــﺴﻪي ﺑﻬﺘـــﺮ‪،‬‬

‫اﺳﺘﻔﺎده از ‪ MOSFET‬در ﺗﺄﺳﻴﺴﺎت ﺗﺎﺑﺶ ﺳـﻴﻨﻜﺮوﺗﺮون اروﭘـﺎﻳﻲ‬

‫ﻣﻘــﺎدﻳﺮ ﻣﺮﺑــﻮط ﺑــﻪ دز ﻋﻤﻘــﻲ‪ ،‬در ‪ x=0-50µm‬ﺑــﺎ ﺿــﺮﻳﺐ ‪100‬‬

‫]‪ [12‬و ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺷﺒﻴﻪﺳﺎزي دز در آﺷﻜﺎرﺳﺎز ﺗﻴﻐﻪاي‪ ،‬روﻧـﺪ ﺗﻐﻴﻴـﺮات‬

‫و در ‪ x=150-200µm‬ﺑـــــﺎ ﺿـــــﺮﻳﺐ ‪ 10‬ﺗﻘﻮﻳـــــﺖ ﺷـــــﺪه و‬

‫ﻳﻜﺴﺎﻧﻲ دارﻧﺪ‪ .‬ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﻴﺰان ﺧﻄﺎي اﻧﺪازهﮔﻴﺮي ﺗﺠﺮﺑﻲ ]‪ [12‬و‬

‫ﺳﭙﺲ ﻫﻤـﻪي ﻣﻘـﺎدﻳﺮ ﻧـﺴﺒﺖ ﺑـﻪ ﻣﻘـﺪار ﺣـﺪاﻛﺜﺮ دز ﻛـﻪ در ﻣـﺴﻴﺮ‬

‫ﺧﻄﺎي ﺷﺒﻴﻪﺳﺎزي در آﺷﻜﺎرﺳﺎز ﺗﻴﻐﻪاي )ﺑﺮاي ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ در ﺳﻪ ﻋﻤﻖ‬

‫ﭘﺮﺗــــﻮ )ﻧﺎﺣﻴــــﻪي ‪ (x=200-250µm‬و در ﻋﻤــــﻖ ﺻــــﻔﺮ ﻗــــﺮار‬

‫ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳـﺖ( و ﻗـﺮار ﮔـﺮﻓﺘﻦ ﻧﺘـﺎﻳﺞ ﺷـﺒﻴﻪﺳـﺎزي‬

‫دارد‪ ،‬ﺑﻬﻨﺠــﺎر ﺷــﺪهاﻧــﺪ‪ .‬اﻓــﺰاﻳﺶ ﻣﻮﺿــﻌﻲ دز در ﻣــﺴﻴﺮ ﭘﺮﺗــﻮ‬

‫آﺷﻜﺎرﺳﺎز ﺗﻴﻐﻪاي در ﻣﺤﺪودهي ﺗﻐﻴﻴﺮات دز اﻧـﺪازهﮔﻴـﺮي ﺷـﺪه‪،‬‬

‫و در ﻣﺠﺎورت آن )‪ (x=150 -200µm‬در ﻋﻤـﻖ ‪ 60mm‬و ﺣﺘـﻲ‬

‫ﺷﺒﻴﻪﺳﺎزيﻫﺎي اﻧﺠﺎم ﺷﺪه ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻣـﺪل‪ ،‬ﻗﺎﺑـﻞ ﻗﺒـﻮل ارزﻳـﺎﺑﻲ‬

‫در ﻧﺎﺣﻴــﻪي دورﺗــﺮ )‪ (x=0-50µm‬در ﻋﻤــﻖ ‪ ،20mm‬ﺑــﻪ ﻋﻠــﺖ‬

‫ﻣﻲﺷﻮد‪ .‬ﻣﺤﻞ ﺣﺪاﻛﺜﺮ اﻧﺒﺎﺷﺖ دز‪ ،‬در ﻋﻤﻖ ‪ 7‬ﻣﻴﻠﻲﻣﺘﺮي از ﺳـﻄﺢ‬

‫وﺟﻮد ذرات ﻓﻌﺎلﺳﺎز در ﺗﻮﻣﻮر اﺳﺖ‪ .‬زﻳﺮا در ﺻﻮرت وﺟﻮد اﻳـﻦ‬

‫ﻓــﺎﻧﺘﻮم ﭘــﻴﺶﺑﻴﻨــﻲ ﺷــﺪه اﺳــﺖ‪ .‬ﻧﺘــﺎﻳﺞ ﺷــﺒﻴﻪﺳــﺎزي ﺳــﻴﮕﺒﻬﺎن و‬

‫ذرات‪ ،‬ﭘﺪﻳﺪهي ﻓﻮﺗﻮاﻟﻜﺘﺮﻳﻚ ﺑﺮاي ﻓﻮﺗﻮنﻫﺎي اوﻟﻴﻪ و ﭘﺮاﻛﻨﺪه‪ ،‬ﺑﺎ‬

‫ﻫﻤﻜﺎراﻧﺶ ]‪ ،[10‬در ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﺸﺎﺑﻪ‪ ،‬ﻣﻘﺪار ‪ 13/5mm‬را ﺑـﻪ دﺳـﺖ‬

‫اﺣﺘﻤﺎل ﺑﻴﺶﺗﺮ‪ ،‬ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻧﻮاﺣﻲ دﻳﮕﺮ‪ ،‬رخ ﻣﻲدﻫﺪ )ﺷـﻜﻞﻫـﺎي ‪2‬‬

‫داده اﺳــﺖ‪ .‬ﺑــﺪﻳﻬﻲ اﺳــﺖ ﻛــﻪ در اﻳــﻦ ﺷــﺮاﻳﻂ‪ ،‬ﻣﺤــﻞ ﺣـﺪاﻛﺜ ــﺮ‬

‫و ‪.(3‬‬

‫اﻧﺒﺎﺷﺖ دز ﻫﺮ ﭼﻪ ﺑﻪ ﺳﻄﺢ ﻓﺎﻧﺘﻮم ﻧﺰدﻳﻚﺗﺮ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬واﻗﻌﻲﺗﺮ ﺧﻮاﻫﺪ‬
‫ﺑﻮد‪.‬‬

‫‪Normalized Dose‬‬

‫‪Normalized Dose‬‬

‫)‪Depth (mm‬‬

‫)‪Depth (mm‬‬

‫ﺷﻜﻞ ‪ -7‬ﻣﻘﺎﻳﺴﻪي دز اﻧﺪازهﮔﻴﺮي ﺷﺪه )‪ (MOSFET‬ﺑﺎ دز ﻋﻤﻘﻲ ﺷﺒﻴﻪﺳﺎزي‬

‫ﺷﻜﻞ ‪ -8‬اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻮﺿﻌﻲ دز ﻋﻤﻘﻲ ﺑﻪ ﻋﻠﺖ وﺟﻮد ذرات ﻃﻼ و ﮔﺎدوﻟﻴﻨﻴﻢ‪.‬‬

‫ﺷﺪه )ﺧﻄﺎي ﻧﺴﺒﻲ ﻛﻢﺗﺮ از ‪ 5‬درﺻﺪ(‪.‬‬

‫‪٤٢‬‬

‫ﻣﺠﻠﻪ ﻋﻠﻮم و ﻓﻨﻮن ﻫﺴﺘﻪاي‪ ،‬ﺷﻤﺎره ‪1388 ،50‬‬

‫‪ 3-3‬ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻧﺎﻧﻮ ذرات ﻃﻼ در اﻓﺰاﻳﺶ دز ﻧﺎﺣﻴﻪي ﻗﻠﻪ‬

‫در اﻳﻦ ﻗﺴﻤﺖ‪ ،‬ﺷﺒﻴﻪﺳﺎزي آراﻳﺶ دوم اﻧﺠﺎم ﺷﺪه و ﺑﺎﻓﺖ ﺗﻮﻣﻮري‬
‫ﺷﻤﺎره ‪ 2‬ﻣﺪﻧﻈﺮ ﺑـﻮده اﺳـﺖ‪ .‬ﻃﻴـﻒ اﻧـﺮژي ﭘﺮﺗﻮﻫـﺎ ﻫﻤﺎﻧﻨـﺪ ﺗﻮزﻳـﻊ‬
‫‪Normalized Dose‬‬

‫اﻧـﺮژي ﭘﺮﺗﻮﻫــﺎي اﻳﻜـﺲ ﺗﺄﺳﻴــﺴﺎت ﺗـﺎﺑﺶ ﺳــﻴﻨﻜﺮوﺗﺮون اروﭘــﺎﻳﻲ‬
‫ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺗﻚﺟﻬﺘﻪ )زاوﻳﻪي ﺻـﻔﺮ درﺟـﻪ(‪ ،‬دوﺟﻬﺘـﻪ‬
‫)زواﻳــﺎي ‪ º‬و‪ 90‬درﺟــﻪ( و ﭼﻬﺎرﺟﻬﺘــﻪ )زواﻳــﺎي ‪ 180 ،90 ،º‬و ‪270‬‬
‫درﺟــﻪ( ﺑــﻪ ﻓــﺎﻧﺘﻮم اﻋﻤــﺎل ﺷــﺪهاﻧــﺪ‪ .‬در ﻣــﻮازيﺳــﺎز ﭼﻨــﺪ ﺷــﻜﺎﻓﻪ‪،‬‬
‫ﺿﺨﺎﻣﺖ ورقﻫﺎي آﻟـﻮﻣﻴﻨﻴﻢ در ﻫـﺮ ﺳـﻪ ﺣﺎﻟـﺖ ‪ ،0/3mm‬وﻟـﻴﻜﻦ‬
‫ﺿﺨﺎﻣﺖ ورقﻫﺎي ﺗﻨﮕﺴﺘﻦ در ﭘﺮﺗـﻮدﻫﻲ ﺗـﻚﺟﻬﺘـﻪ ‪ ،0/1mm‬در‬
‫ﭘﺮﺗــﻮدﻫﻲ دوﺟﻬﺘــﻪ ‪ 0/5mm‬و در ﭘﺮﺗــﻮدﻫﻲ ﭼﻬﺎرﺟﻬﺘــﻪ ‪1/3mm‬‬

‫)‪X (mm‬‬

‫درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪهاﻧﺪ‪ .‬ﻋﻼوه ﺑﺮ اﻧﺘﺨﺎب ﺿﺨﺎﻣﺖ ﻣﻨﺎﺳﺐ ورقﻫـﺎي‬

‫ﺷﻜﻞ ‪ -9‬ﭘﺮوﻓﻴـﻞ دز ﺑﻬﻨﺠـﺎر ﺷـﺪه ﻧـﺴﺒﺖ ﺑـﻪ دز ﺑﻴـﺸﻴﻨﻪ )واﻗـﻊ در ﺗﻮﻣـﻮر( در‬

‫آﻟﻮﻣﻴﻨﻴﻢ و ﺗﻨﮕﺴﺘﻦ‪ ،‬ﺟﺎﺑﻪﺟﺎﻳﻲ ﻃﻮﻟﻲ ﻣﻮازيﺳﺎز )در ﺟﻬﺖ ﻣﺤـﻮر‬

‫ﭘﺮﺗﻮدﻫﻲ ﺗﻚﺟﻬﺘﻪ‪.‬‬

‫‪ (x‬در ﭘﺮﺗﻮدﻫﻲ دوﺟﻬﺘﻪ و ﭼﻬﺎرﺟﻬﺘﻪ ﻃﻮري ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ ﺷـﺪه اﺳـﺖ‬
‫ﻛﻪ ﺑﺮآﻳﻨﺪ ﻫﺮ ﻳﻚ از اﻳـﻦ ﭘﺮﺗـﻮدﻫﻲﻫـﺎ در ﻧﺎﺣﻴـﻪي ﺗﻮﻣـﻮر‪ ،‬ﻣﺎﻧﻨـﺪ‬
‫ﭘﺮﺗﻮدﻫﻲ ﺗـﻚﺟﻬﺘـﻪ ﺑﺎﺷـﺪ‪ .‬ﺷـﻜﻞﻫـﺎي ‪ 10 ،9‬و ‪ 11‬ﺗﻮزﻳـﻊ دز در‬
‫ﻣﺴﻴﺮ ﭘﺮﺗﻮﻫﺎ در ﻗﺒﻞ از رﺳﻴﺪن ﺑﻪ ﺑﺎﻓﺖ ﺗﻮﻣﻮري و ﺑﺮآﻳﻨﺪ ﺗﻮزﻳﻊ دز‬
‫‪Normalized Dose‬‬

‫در وﺳﻂ ﺗﻮﻣﻮر را‪ ،‬ﺑﻪ ﺗﺮﺗﻴﺐ‪ ،‬ﺑﺮاي ﭘﺮﺗﻮدﻫﻲﻫﺎي ﺗـﻚ ﺟﻬﺘـﻪ‪ ،‬دو‬
‫ﺟﻬﺘﻪ و ﭼﻬﺎر ﺟﻬﺘﻪ ﺑﺮﺣﺴﺐ ‪ x‬ﻧﺸﺎن ﻣﻲدﻫﻨﺪ‪ .‬ﻣﻼﺣﻈﻪ ﻣﻲﺷﻮد ﻛﻪ‬
‫در ﺣﺎﻟﺖ ﭼﻬﺎر ﺟﻬﺘـﻪ و در ﻧﺎﺣﻴـﻪي ﻗﺒـﻞ از ﺗﻮﻣـﻮر‪ ،‬ﺣﺠـﻢ ﺑﺎﻓـﺖ‬
‫ﺗﺤﺖ ﭘﺮﺗﻮدﻫﻲ و ﻣﻴﺰان دز دره ‪ ،‬ﺑﺴﻴﺎر ﻛﻢﺗـﺮ از دو ﺣﺎﻟـﺖ دﻳﮕـﺮ‬
‫اﺳﺖ‪ .‬ﻋﻼوه ﺑﺮ اﻳﻦ‪ ،‬ﻧﺴﺒﺖ دز ﻗﻠـﻪ در وﺳـﻂ ﺗﻮﻣـﻮر ﺑـﻪ دز ﻗﻠـﻪ در‬
‫ﺑﺎﻓﺖ ﺳﺎﻟﻢ ﻣﺠﺎور آن )در ﻫﺮ ﺳﻪ ﺣﺎﻟﺖ(‪ ،‬ﺑﺮاﺑﺮ ‪ 1/67‬ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ ﻛـﻪ‪،‬‬
‫)‪X (mm‬‬

‫ﺣﺎﻛﻲ از ﭘﺮﺗﻮدﻫﻲ اﻧﺘﺨﺎﺑﻲ ﺗﻮﻣﻮر ﻓﻌـﺎل ﺷـﺪه )ﺣـﺎوي ذرات رﻳـﺰ‬

‫ﺷﻜﻞ ‪ -10‬ﭘﺮوﻓﻴﻞ دز ﺑﻬﻨﺠﺎر ﺷـﺪه ﻧـﺴﺒﺖ ﺑـﻪ دز ﺑﻴـﺸﻴﻨﻪ )واﻗـﻊ در ﺗﻮﻣـﻮر( در‬

‫ﻃﻼ( و اﻓﺰاﻳﺶ اﺣﺘﻤﺎل ﻧﺎﺑﻮدي آن اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﭘﺮﺗﻮدﻫﻲ دو ﺟﻬﺘﻪ‪.‬‬

‫ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه از ﺷﺒﻴﻪﺳﺎزي ﭘﺮﺗﻮدﻫﻲ ﺑـﻪ ﺻـﻮرت ﻳـﻚ‪،‬‬
‫دو و ﭼﻬﺎر ﺟﻬﺘﻪ در ﺟﺪول ‪ 2‬ﺧﻼﺻﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﻋﻠﻲرﻏﻢ اﻳﻦ ﻛﻪ‬
‫در ﻧﺎﺣﻴﻪي ﺑﺎﻓﺖ ﺗﻮﻣﻮري )ﻣﺤﻞ ﻫﻢﮔﺮاﻳﻲ ﭘﺮﺗﻮﻫﺎ در ﭘﺮﺗﻮدﻫﻲ دو‬
‫ﺟﻬﺘﻪ و ﭼﻬﺎر ﺟﻬﺘﻪ(‪ ،‬ﻫﻤﻮاره ‪ 75‬درﺻﺪ از ﺑﺎﻓﺖ ﺗﺤﺖ ﺗﺎﺑﺶ ﻗـﺮار‬

‫‪Normalized Dose‬‬

‫ﻣﻲﮔﻴﺮد اﻣﺎ در ﻧﺎﺣﻴﻪي ﻗﺒﻞ از ﺗﻮﻣﻮر ﻛﻢﺗﺮﻳﻦ درﺻﺪ ﺣﺠـﻢ ﺑﺎﻓـﺖ‬
‫ﭘﺮﺗﻮدﻳﺪه‪ 18/75 ،‬درﺻﺪ ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ ﻛـﻪ ﻣﺮﺑـﻮط ﺑـﻪ ﭘﺮﺗـﻮدﻫﻲ ﭼﻬـﺎر‬
‫ﺟﻬﺘﻪ اﺳﺖ‪ .‬ﻣﻘﺪار ﻧﺴﺒﺖ دز ﻗﻠﻪ ﺑﻪ دره در ﻧﺎﺣﻴﻪي ﻗﺒـﻞ از ﺗﻮﻣـﻮر‪،‬‬
‫ﺑﻪ وﻳﮋه در ﺣﺎﻟﺖ ﭼﻬﺎر ﺟﻬﺘﻪ‪ ،‬ﻋﺪد ﻧﺴﺒﺘﺎً ﺑﺰرﮔﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻛـﺎﻫﺶ‬
‫ﭘﺮﺗﻮﮔﻴﺮي و آﺳﻴﺐرﺳﺎﻧﻲ ﺑﻪ ﺳﻠﻮلﻫﺎي ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﺴﻴﺮ ﭘﺮﺗﻮﻫﺎ را‬
‫ﻧﺸﺎن ﻣﻲدﻫﺪ‪ .‬در ﻫﺮ ﺳﻪ ﺣﺎﻟﺖ ﭘﺮﺗﻮدﻫﻲ‪ ،‬ﻣﻘﺪار ﻧـﺴﺒﺖ دز ﻗﻠـﻪ ﺑـﻪ‬
‫دره در وﺳﻂ ﺗﻮﻣﻮر‪ ،‬ﺗﻘﺮﻳﺒـﺎً ﻳﻜـﺴﺎن ﺑـﻮده و اﻓـﺰاﻳﺶ آن در ﺑﺎﻓـﺖ‬

‫)‪X (mm‬‬

‫ﺳﺎﻟﻢ ﻣﺠﺎور ﺗﻮﻣﻮر )ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ وﺳﻂ ﺗﻮﻣﻮر(‪ ،‬ﻣﻮﺟـﺐ ﻣـﻲﺷـﻮد ﻛـﻪ‬

‫ﺷﻜﻞ ‪ -11‬ﭘﺮوﻓﻴﻞ دز ﺑﻬﻨﺠﺎر ﺷـﺪه ﻧـﺴﺒﺖ ﺑـﻪ دز ﺑﻴـﺸﻴﻨﻪ )واﻗـﻊ در ﺗﻮﻣـﻮر( در‬

‫دز ﻛﻢﺗﺮي ﺑﻪ ﺳﻠﻮلﻫﺎي اﻳﻦ ﺑﺎﻓﺖ ﺳﺎﻟﻢ اﻋﻤﺎل ﺷﻮد‪.‬‬

‫ﭘﺮﺗﻮدﻫﻲ ﭼﻬﺎرﺟﻬﺘﻪ‪.‬‬

‫‪٤٣‬‬

‫ﺷﺒﻴﻪﺳﺎزي ﻣﻮﻧﺖﻛﺎرﻟﻮ دز ﺟﺬﺑﻲ ﺑﺎﻓﺖﻫﺎي ‪. . .‬‬

‫ﺟﺪول ‪ -2‬ﻧﺘﺎﻳﺞ ﻧﺴﺒﺖ دز ﻗﻠﻪ ﺑﻪ دره و درﺻﺪ ﺣﺠﻢ ﺑﺎﻓﺖ ﭘﺮﺗﻮدﻳﺪه‪.‬‬
‫درﺻﺪ ﺣﺠﻢ‬
‫ﻧﺴﺒﺖ دز ﻗﻠﻪ ﺑﻪ دره )ﺑﺎ ﺧﻄﺎي ﻧﺴﺒﻲ ‪ 5‬درﺻﺪ(‬

‫وﺳﻂ‬

‫ﻗﺒﻞ از‬

‫وﺳﻂ ﺗﻮﻣﻮر‬

‫ﺑﺎﻓﺖ ﺳﺎﻟﻢ‬

‫ﻗﺒﻞ از‬

‫ﺗﻮﻣﻮر‬

‫ﺗﻮﻣﻮر‬

‫) ﻓﻌﺎل ﺷﺪه ﺑﺎ ‪(Au‬‬

‫)ﻣﺠﺎور ﺗﻮﻣﻮر(‬

‫ﺗﻮﻣﻮر‬

‫‪75/0‬‬

‫‪75/0‬‬

‫‪4‬‬

‫‪5‬‬

‫‪6‬‬

‫ﻳﻚﺟﻬﺘﻪ‬

‫‪75/0‬‬

‫‪37/5‬‬

‫‪4‬‬

‫‪6‬‬

‫‪21‬‬

‫دوﺟﻬﺘﻪ‬

‫‪75/0‬‬

‫‪18/75‬‬

‫‪5‬‬

‫‪7‬‬

‫‪55‬‬

‫ﭼﻬﺎرﺟﻬﺘﻪ‬

‫‪Normalized Dose‬‬

‫ﺑﺎﻓﺖ ﭘﺮﺗﻮدﻳﺪه‬
‫ﻧﻮع ﭘﺮﺗﻮدﻫﻲ‬

‫)‪X (mm‬‬

‫ﺷﻜﻞ ‪ -12‬ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻣﺜﺒﺖ ﮔﺎدوﻟﻴﻨﻴﻢ در اﻓﺰاﻳﺶ دز ﻧﺎﺣﻴﻪي دره ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻃﻼ‪.‬‬

‫‪ 4-3‬ﺗﺄﺛﻴﺮ ذرات رﻳﺰ ﮔﺎدوﻟﻴﻨﻴﻢ ﺑﺮ ﻣﻴﺰان اﻓﺰاﻳﺶ دز ﻧﺎﺣﻴﻪي دره‬

‫ﺟﺪول ‪ -3‬ﻣﻘﺎﻳﺴﻪي ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﻧﺴﺒﺖ دز ﻗﻠﻪ ﺑﻪ دره )ﺑﺎ ﺧﻄﺎي ﻧﺴﺒﻲ ‪ 5‬درﺻﺪ( در‬

‫اﻧﺘﺨﺎب ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻃﻴﻒ اﻧﺮژي ﭘﺮﺗﻮﻫﺎي اﻳﻜﺲ ﻣﻮﺟﺐ ﻣﻲﺷـﻮد ﻛـﻪ‬

‫ﺑﺎﻓﺖ ﺳﺎﻟﻢ و ﺗﻮﻣﻮر ﻓﻌﺎل ﺷﺪه در ﻧﺎﺣﻴﻪي آﺷﻜﺎرﺳﺎز‪.‬‬

‫ﻓﻮﺗــﻮنﻫــﺎي ﭘﺮاﻛﻨــﺪهي ﺣﺎﺻــﻞ از ﻓﻮﺗــﻮنﻫــﺎي اوﻟﻴــﻪ در ﻓﺮاﻳﻨــﺪ‬

‫ﺗﻮﻣﻮر ﻓﻌﺎل ﺷﺪه‬

‫ﺑﺎﻓﺖ ﺳﺎﻟﻢ ﻣﺠﺎور‬

‫ﻋﺎﻣﻞ ﻓﻌﺎل ﺳﺎز‬

‫ﻛﺎﻣﭙﺘﻮن‪ ،‬ﺗﻮﺳﻂ ﺳﻠﻮلﻫﺎي ﺳﺮﻃﺎﻧﻲ )ﺣﺎوي ﮔﺎدوﻟﻴﻨﻴﻢ( ﻣﻮﺟﻮد در‬

‫‪14‬‬

‫‪18‬‬

‫‪10 mg Au /ml‬‬

‫ﻧﺎﺣﻴﻪي دره ﺟﺬب ﺷـﺪه و دز در اﻳـﻦ ﻧﺎﺣﻴـﻪ اﻓـﺰاﻳﺶ ﻳﺎﺑـﺪ‪ .‬ﺑـﺪﻳﻦ‬

‫‪12‬‬

‫‪17‬‬

‫‪10 mg Gd /ml‬‬

‫ﺗﺮﺗﻴﺐ رﻳﺸﻪﻛﻨﻲ ﺗﻮﻣﻮر‪ ،‬ﺣﺘـﻲ در ﻧﺎﺣﻴـﻪي دره ﺑـﺎ ﻛﻴﻔﻴـﺖ ﺑﻬﺘـﺮي‬
‫اﻧﺠﺎم ﻣﻲﭘـﺬﻳﺮد‪ .‬ﻧﺘـﺎﻳﺞ ﺷـﺒﻴﻪﺳـﺎزي ﺗﻮزﻳـﻊ دز در ﺑﺎﻓـﺖ ﺗﻮﻣـﻮري‬

‫‪ -4‬ﻧﺘﻴﺠﻪﮔﻴﺮي‬

‫ﺷﻤﺎره ‪ 2‬ﻛﻪ ﻳﻚ ﺑﺎر ﺑﺎ ﻃﻼ و ﺑﺎر دﻳﮕـﺮ ﺑـﺎ ﮔـﺎدوﻟﻴﻨﻴﻢ ﻓﻌـﺎلﺳـﺎزي‬

‫ﻣﺰاﻳﺎي روش ﭘﺮﺗﻮ درﻣﺎﻧﻲ رﻳﺰ ﺑﺎرﻳﻜﻪاي در ﻣﻌﺎﻟﺠـﻪي ﺗﻮﻣﻮرﻫـﺎي‬

‫ﺷﺪه اﺳﺖ‪ ،‬در ﺷﻜﻞ ‪ 12‬و ﺟـﺪول ‪ 3‬ﻧـﺸﺎن داده ﺷـﺪهاﻧـﺪ‪ .‬در اﻳـﻦ‬

‫ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻋﺼﺒﻲ ﻣﺮﻛﺰي‪ ،‬ﺑﻪ وﻳﮋه در ﻛﻮدﻛﺎن زﻳﺮ ﺳﻪ ﺳـﺎل‪ ،‬ﻣﻮﺟـﺐ‬

‫ﺷﺒﻴﻪ ﺳـﺎزي‪ ،‬ﺿـﺨﺎﻣﺖ ﻫـﺮ ﺑﺎرﻳﻜـﻪ ‪) 0/3mm‬ﺿـﺨﺎﻣﺖ ورقﻫـﺎي‬

‫ﺷﺪه اﺳﺖ دﺳﺖﻳﺎﺑﻲ ﺑﻪ راﻫﻜﺎرﻫﺎي ﺟﺪﻳﺪ ﺑـﺮاي ﺑﻬﻴﻨـﻪﺳـﺎزي اﻳـﻦ‬

‫آﻟﻮﻣﻴﻨﻴﻢ( و ﻓﺎﺻﻠﻪي ﺑﻴﻦ دو ﺑﺎرﻳﻜـﻪي ﻣﺠـﺎور ‪) 0/5mm‬ﺿـﺨﺎﻣﺖ‬

‫روش‪ ،‬ﻣـــﺪﻧﻈﺮ ﺑﺎﺷـــﺪ‪ .‬از آنﺟـــﺎﻳﻲ ﻛـــﻪ ﻣﻄﺎﻟﻌـــﺎت ﻣﺮﺑـــﻮط ﺑـــﻪ‬

‫ورقﻫﺎي ﺗﻨﮕـﺴﺘﻦ( در ﻧﻈـﺮ ﮔﺮﻓﺘـﻪ ﺷـﺪه و ﭘﺮﺗـﻮدﻫﻲ ﺑـﻪ ﺻـﻮرت‬

‫ﻣﻴﻜﺮودزﻳﻤﺘﺮي ﻧﻴـﺎز ﺑـﻪ ﺗﺠﻬﻴـﺰات ﭘﻴـﺸﺮﻓﺘﻪ و ﮔـﺮانﻗﻴﻤـﺖ دارد و‬

‫ﺗــﻚ ﺟﻬﺘــﻪ ﺑــﺎ اﺳــﺘﻔﺎده از ﻃﻴــﻒ ﻧﻤﻮﻧــﻪاي ﺗﺄﺳﻴــﺴﺎت ﺗــﺎﺑﺶ‬

‫ﻣﺴﺘﻠﺰم ﺻﺮف زﻣـﺎن ﻃـﻮﻻﻧﻲ ﺑـﺮاي اﻧﺠـﺎم آزﻣـﺎﻳﺶﻫـﺎ ﻣـﻲﺑﺎﺷـﺪ‪،‬‬

‫ﺳﻴﻨﻜﺮوﺗﺮون اروﭘﺎﻳﻲ اﻧﺠﺎم ﺷﺪه اﺳـﺖ‪ .‬ﻛـﺎﻫﺶ ﻧـﺴﺒﺖ دز ﻗﻠـﻪ ﺑـﻪ‬

‫روشﻫﺎي ﺷﺒﻴﻪﺳـﺎزي‪ ،‬آﺳـﺎنﺗـﺮﻳﻦ راه ﺑـﺮاي ﺑﺮرﺳـﻲ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫـﺎي‬

‫دره در ﻧﺎﺣﻴﻪي ﺗﻮﻣﻮر ﻓﻌـﺎل ﺷـﺪه ﺑـﺎ ﮔـﺎدوﻟﻴﻨﻴﻢ ﻧـﺴﺒﺖ ﺑـﻪ ﺗﻮﻣـﻮر‬

‫ﻣﺆﺛﺮ در ﭘﺮﺗﻮ درﻣﺎﻧﻲ رﻳـﺰ ﺑﺎرﻳﻜـﻪاي و ﭘـﻴﺶﺑﻴﻨـﻲ ﺷـﺮاﻳﻂ ﺑﻬﻴﻨـﻪي‬

‫ﻓﻌــﺎل ﺷــﺪه ﺑــﺎ ﻃــﻼ‪ ،‬ﺑــﺎ ﺗﻮﺟــﻪ ﺑــﻪ ﺷــﻜﻞﻫــﺎي ‪ 2‬و‪ ،3‬ﺑــﻪ دو دﻟﻴــﻞ‬

‫درﻣﺎن اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﻣـﻲﺑـﺎﺷﺪ‪ .‬اوﻻً‪ ،‬ﺗﻌـﺪاد ﻓﻮﺗـﻮنﻫـﺎي ﭘﺮاﻛﻨـﺪهاي ﻛـﻪ اﻧـﺮژي آنﻫـﺎ‬

‫در اﻳﻦ ﺑﺮرﺳﻲ ﺑﺎ اﺳـﺘﻔﺎده از ﻛـﺪ ﻛـﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮي ‪ ،Geant4‬ﻣـﺪﻟﻲ‬

‫ﺑﺎﻻﺗﺮ از اﻧﺮژي ﻟﺒﻪي ‪ K‬ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﺑﺮاي ﮔﺎدوﻟﻴﻨﻴﻢ ﺑﻴﺶﺗﺮ از ﻃﻼ اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﺑﺮاي ﺷﺒﻴﻪﺳﺎزي ﺗﻮزﻳـﻊ دز و ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪي ﻧـﺴﺒﺖ دز ﻗﻠـﻪ ﺑـﻪ دره ﺑـﻪ‬

‫ﺛﺎﻧﻴــﺎً‪ ،‬ﺿــﺮﻳﺐ ﺗــﻀﻌﻴﻒ ﻓﻮﺗﻮاﻟﻜﺘﺮﻳــﻚ در ﻟﺒــﻪي ‪ K‬ﻧﻴــﺰ ﺑــﺮاي‬

‫ﻣﻨﻈﻮر ﻣﻄﺎﻟﻌﻪي روشﻫﺎي ﺑﻬﻴﻨﻪﺳﺎزي ﭘﺮﺗﻮ درﻣﺎﻧﻲ رﻳﺰ ﺑﺎرﻳﻜـﻪاي‪،‬‬

‫ﮔﺎدوﻟﻴﻨﻴﻢ از ﻃﻼ ﺑﺰرگﺗﺮ اﺳﺖ‪ .‬در ﻧﺘﻴﺠﻪ‪ ،‬ﺟـﺬب ﻓﻮﺗﻮاﻟﻜﺘﺮﻳـﻚ‬

‫ﻃﺮاﺣﻲ ﺷﺪه اﺳـﺖ‪ .‬در ﻣﺮﺣﻠـﻪي اول‪ ،‬ﭘﺮوﻓﻴـﻞ دز ﻋﻤﻘـﻲ و ﻣﺤـﻞ‬

‫ﻓﻮﺗﻮنﻫـﺎي ﭘﺮاﻛﻨـﺪه‪ ،‬در ﻧﺎﺣﻴـﻪ ي دره‪ ،‬در ﺻـﻮرت وﺟـﻮد ذرات‬

‫ﺣﺪاﻛﺜﺮ اﻧﺒﺎﺷﺖ دز ﻛﻪ ﺑﺎ اﺳـﺘﻔﺎده از ﻣـﺪل ﺑـﺮآورد ﺷـﺪه اﺳـﺖ ﺑـﺎ‬

‫ﮔﺎدوﻟﻴﻨﻴﻢ ﺑﻴﺶﺗﺮ از زﻣﺎﻧﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻓﻌﺎلﺳﺎزي ﺑﺎ ذرات ﻃﻼ اﻧﺠﺎم‬

‫ﻧﺘﺎﻳﺞ اﻧﺪازهﮔﻴﺮي ﺗﺠﺮﺑﻲ )ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ‪ (MOSFET‬و ﺷﺒﻴﻪﺳﺎزي‬

‫ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫دﻳﮕﺮان ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺷﺪهاﻧﺪ ﻛﻪ ﻣﻄﺎﺑﻘﺖ اﻳﻦ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺑﺎ ﻫﻢ‪ ،‬ﺻـﺤﺖ ﻣـﺪل‬
‫ﻃﺮاﺣﻲ ﺷﺪه را ﺗﺄﻳﻴﺪ ﻣﻲﻛﻨﺪ‪ .‬در ﻣﺮﺣﻠﻪي ﺑﻌﺪ‪ ،‬ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻛـﻪ‬
‫‪٤٤‬‬

‫ﻣﺠﻠﻪ ﻋﻠﻮم و ﻓﻨﻮن ﻫﺴﺘﻪاي‪ ،‬ﺷﻤﺎره ‪1388 ،50‬‬

‫ﭘﻲﻧﻮﺷﺖﻫﺎ‪:‬‬

‫در اﻳﻦ ﻣﺪل ﻣﻲﺗﻮان ﻣﻄﺎﺑﻘﺖ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎي ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ اﺟﺰاي ﻣﺨﺘﻠﻒ‬
‫را ﺗﻐﻴﻴﺮ داد و ﻳﺎ اﺟـﺰاي ﺟﺪﻳـﺪي ﻣﻌﺮﻓـﻲ ﻧﻤـﻮد‪ ،‬از آن ﺑـﻪ ﻣﻨﻈـﻮر‬

‫‪1- MRT: Microbeam Radiation Therapy‬‬

‫ﻣﻄﺎﻟﻌﻪي ﭘﺮوﻓﻴﻞ دز و ﭘﺎراﻣﺘﺮ ﻧﺴﺒﺖ دز ﻗﻠﻪ ﺑـﻪ دره در ﺑﻬﻴﻨـﻪﺳـﺎزي‬

‫‪2- CNS: Central Nervous System‬‬

‫روش ﭘﺮﺗــﻮ درﻣــﺎﻧﻲ رﻳﺰﺑﺎرﻳﻜــﻪاي دو و ﭼﻨﺪﺟﻬﺘــﻪي درﻫــﻢ ﺑﺎﻓﺘــﻪ‬

‫)‪3- Peak to Valley Dose Ratio (PVDR=Dosepeak/Dosevalley‬‬
‫‪4- MOSFET: Metal Oxide Semiconductor Field Effect‬‬

‫ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ ﺗﺰرﻳـﻖ ﺗﺮﻛﻴﺒـﺎﺗﻲ ﺷـﺎﻣﻞ ﻃـﻼ و ﮔـﺎدوﻟﻴﻨﻴﻢ اﺳـﺘﻔﺎده ﺷـﺪه‬

‫‪Transistor‬‬
‫‪5- MIMRT: Multidirectional Interlaced Microbeam‬‬

‫اﺳــﺖ‪ .‬ﻧﺘــﺎﻳﺞ ﺑ ـﻪ دﺳــﺖ آﻣــﺪه ﻧــﺸﺎن ﻣــﻲدﻫﻨــﺪ ﻛــﻪ در ﭘﺮﺗــﻮدﻫﻲ‬

‫‪Radiation Therapy‬‬

‫ﭼﻨﺪﺟﻬﺘﻪ و در ﺻﻮرت ﺟﺬب ﺗﺮﻛﻴﺒﺎت ﻣﺬﻛﻮر ﺑﺎ ﭼﮕﺎﻟﻲ ﺑـﻴﺶﺗـﺮ‬

‫‪6- BIMRT: Bidirectional Interlaced Microbeam‬‬

‫در ﺑﺎﻓﺖ ﺗﻮﻣﻮري ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺑﺎﻓﺖ ﺳﺎﻟﻢ‪ ،‬ﻣﻲﺗﻮان ﺑﺎﻓﺖ ﺗﻮﻣﻮري را ﺑﻪ‬

‫‪Radiation Therapy‬‬
‫‪7- PMMA: Polymethyl Methacrylate‬‬

‫ﻃﻮر اﻧﺘﺨـﺎﺑﻲ و ﺑـﺎ دز ﻧـﺴﺒﺘﺎً ﺑـﺎﻻ‪ ،‬ﭘﺮﺗـﻮدﻫﻲ ﻧﻤـﻮد‪ .‬در ﺣـﺎﻟﻲ ﻛـﻪ‪،‬‬
‫ﺳﻠﻮلﻫﺎي ﺳﺎﻟﻢ ﻣﻮﺟﻮد در ﻣـﺴﻴﺮ ﭘﺮﺗﻮﻫـﺎ و ﻳـﺎ ﺣﺘـﻲ در ﻣﺠـﺎورت‬

‫‪8- ESRF: European Synchrotron Radiation Facility‬‬

‫ﺳﻠﻮلﻫﺎي ﺳﺮﻃﺎﻧﻲ‪ ،‬دز ﻛﻢﺗﺮي درﻳﺎﻓﺖ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ‪ .‬ﺷﺒﻴﻪﺳﺎزي ﻧﺸﺎن‬

‫‪9- Multi Slit‬‬

‫ﻣﻲدﻫﺪ ﻛﻪ ﻧﺴﺒﺖ دز ﻗﻠﻪ در ﻧﺎﺣﻴﻪي ﺗﻮﻣﻮر ﻓﻌﺎل ﺷﺪه ﺑﻪ دز ﻗﻠـﻪ در‬

‫‪10- COE: Cut Off Energy‬‬

‫ﺑﺎﻓﺖ ﺳﺎﻟﻢ ﻣﺠﺎور‪ ،‬ﺣﺪود ‪ 1/67‬ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﻋﻼوه ﺑـﺮ اﻳـﻦ ﻧـﺸﺎن داده‬

‫‪11- Importance‬‬
‫‪12- Seed‬‬

‫ﺷﺪ ﻛﻪ ﻧﺎﻧﻮ ذرات ﻃﻼ و ﮔﺎدوﻟﻴﻨﻴﻢ در اﻓـﺰاﻳﺶ دز ﺑﺎﻓـﺖ ﺗﻮﻣـﻮري‬
‫ﻧﻘﺶ ﻣﺆﺛﺮي دارﻧـﺪ اﻣـﺎ ﺗـﺄﺛﻴﺮ ذرات ﻃـﻼ در ﻧﺎﺣﻴـﻪي ﻗﻠـﻪ و ذرات‬
‫ﮔﺎدوﻟﻴﻨﻴﻢ در ﻧﺎﺣﻴـﻪي دره‪ ،‬ﺑﺮﺟـﺴﺘﻪﺗـﺮ اﺳـﺖ‪ .‬اﻳـﻦ ﻧﺘـﺎﻳﺞ اﻫﻤﻴـﺖ‬
‫ﺑﺴﺰاﻳﻲ ﺑﺮاي ﺣﻔﻆ ﺳﻠﻮلﻫﺎي ﺳﺎﻟﻢ در ﺣﻴﻦ درﻣﺎن ﺑﺎ ﭘﺮﺗﻮ‪ ،‬ﺑﻪ وﻳﮋه‬
‫در ﻧﺎﺣﻴﻪي ﻣﻐﺰ و ﺑـﺼﻞاﻟﻨﺨـﺎع داﺷـﺘﻪ و ﻧﻘـﺶ ﻣـﺆﺛﺮي در ﻛﻴﻔﻴـﺖ‬
‫زﻧﺪﮔﻲ ﺑﻴﻤﺎر ﺑﻌﺪ از ﭘﺮﺗﻮدﻫﻲ‪ ،‬ﺧﻮاﻫﺪ داﺷﺖ‪.‬‬
‫ﺗﺸﻜﺮ و ﻗﺪرداﻧﻲ‬
‫ﺑــﺪﻳﻦوﺳــﻴﻠﻪ از ﻣــﺴﺎﻋﺪت آﻗــﺎي دﻛﺘــﺮ اﺣﻤــﺪ رﻣــﻀﺎﻧﻲ در ﻣــﻮرد‬
‫ﻛــﺪ ﻛــﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮي ‪ Geant4‬و ﻧﻜــﺎت ﻧــﺮماﻓــﺰاري ﻣﺮﺑــﻮط ﺑــﻪ آن‬
‫ﺳﭙﺎسﮔﺰاري ﻣﻲﻧﻤﺎﻳﻴﻢ‪.‬‬

‫‪٤٥‬‬

. . . ‫ﺷﺒﻴﻪﺳﺎزي ﻣﻮﻧﺖﻛﺎرﻟﻮ دز ﺟﺬﺑﻲ ﺑﺎﻓﺖﻫﺎي‬

References:
9. I. Orion, A.B. Rosenfeld, F.A. Dilmanian, F.
Telang, B. Ren, Y. Namito, “Monte Carlo
simulation of dose distributions from a
synchrotron-produced microplanar beam array
using the EGS4 code system,” Phys. Med. Biol.
45: 2497-2508 (2000).

1. J. Spiga, E.A. Siegbahn, E. Bräuer-Krisch, P.
Randaccio, A. Bravin, “The GEANT4 toolkit
for microdosimetry calculations: Application to
microbeam radiation therapy "MRT",” Medical
Physics 34 (11): 4322-4330 (2007).
2. D.N. Slatkin, P.O. Spanne, F.A. Dilmanian, M.
Sandborg, Microbeam Radiation Therapy. Med.
Phys. 19: 1395-1400 (1992).

10. E.A. Siegbahn, E. Brauer-Krisch, J. Stepanek,
H. Blattmann, J.A. Laissue, A. Bravin,
“Dosimetric studies of microbeam radiation
therapy(MRT) with Monte Carlo simulations,”
Nucl. Instr. and Meth. in Phys. Res. A 548: 5458 (2005).

3. F.A. Dilmanian, G.M. Moris, N. Zhong, T.
Bacarian, J.F. Hainfeld, J. Kalef-Ezra, L.J.
Brewington, J. Tammam, “Murine EMT-6
carcinoma: high therapeutic efficacy of
microbeam radiation therapy,” Radiation
Research 159(5): 632-641 (2003).

11. J. Spiga, E.A. Siegbahn, E. Brauer-Krisch, P.
Randaccio, A. Bravin, “Microdosimetry for
Microbeam
Radiation
Therapy(MRT):
theoretical calculations using the Monte Carlo
toolkit,” IEEE Nuclear Science Symposium
Conference Record: 1363-1367 (2006).

4. E. Brauer-Krisch, H. Requardt, P. Regnard, S.
Corde, E. Siegbahn, G. LeDuc, T. Brochard, H.
Blattmann, J. Laissue, A. Bravin, “New
irradiation geometry for microbeam radiation
therapy,” Phys. Med. Biol. 50: 3103-3111
(2005).

12. E. Brauer-Krisch, A. Bravin, M. Lerch, A.B.
Rosenfeld, J. Stepanek, M.Di. Michiel, J.A.
Laissue, “MOSFET dosimetry for microbeam
radiation therapy at the Euorpean Synchrotron
Radiation Facility,” Med. Phys. 30(4): 583-589
(2003).

5. E. Brauer-Krisch, H. Requardt, P. Regnard, S.
Corde, E.A. Siegbahn, G. LeDuc, H.
Blattmann, J. Laissue, A. Bravin, “Exploiting
geometrical irradiation possibilities in MRT
application,” Nucl. Instr. and Meth. in Phys.
Res. A 548: 69-71 (2005).

13. A.B. Rosenfeld, L.F. Lerch Michael, T. Korn,
E. Brauer-Krisch, A. Bravin, A. Holmes-Siedle,
B.J. Allen, “Feasibility study of online highspatial-resolution MOSFET dosimetry in static
and pulsed X-ray radiation fields,” IEEE
Transaction on nuclear science 48(6): 20612068 (2001).

6. J. Stepanek, H. Blattmann, J.A. Laissue, N.
Lyubimova, M.Di. Michiel, D.N. Slatkin,
“Physics study of microbeam radiation therapy
with PSI-version of Monte Carlo code GEANT
as a new computational tool,” Med. Phys.
27(7): 1664-1675 (2000).

14. A.B. Rosenfeld, G.I. Kaplan, T. Kron, B.J.
Allen, F.A. Dilmanian, I. Orion, B. Ren, M.L.F.
Lerch, A. Holmes-Siedle, “MOSFET dosimetry
of an X-ray microbeam,” IEEE Transaction on
nuclear science 46(6): 1774-1780 (1999).

7. F.A. Dilmanian, Y. Qu, S. Liu, C.D. Cool, J.
Gilbert, J.F. Hanifeld, C.A. Kruse, J. Laterra,
D. Lenihan, M.M. Nawrocky, G. Pappas, C.-I.
Sze, T. Yuasa, Z. Zhong, Z. Zhong, J.W.
Mcdonald, “X-ray microbeam: Tumor therapy
and central nervous system research,” Nucl.
Instr. & Meth. in Phys. Res. A 548(1-2): 30-37
(2005).

15. G.I. Kaplan, A.B. Rosenfeld, B.J. Allen, J.T.
Booth, M.G. Carolan, A. Holmes-Siedle,
“Improved spatial resolution by MOSFET
dosimetry of an X-ray microbeam,” Med. Phys.
27(1): 239-244 (2000).

8. F.A. Dilmanian, Z. Zhong, T. Bacarian, H.
Benveniste, P. Romanelli, R. Wang, J.
Welwart, T. Yuasa, E.M. Rosen, D.J. Ancchel,
“Interlaced X-ray microplanar beams: A
radiosurgery approach with clinical potential,”
PNAS 103(25): 9709-9714 (2006).

16. F.A. Dilmanian, G.M. Moris, F. Hainfeld
James, “Methods for implementing Microbeam
Radiation Therapy,” U.S. Patent No. 7194063
(2007).

٤٦

1388 ،50 ‫ ﺷﻤﺎره‬،‫ﻣﺠﻠﻪ ﻋﻠﻮم و ﻓﻨﻮن ﻫﺴﺘﻪاي‬

20. W. Archer David, “Collimator for producing an
array of microbeams,” US patent, No. 5, 771,
270 (1998).

17. M.C. Biston, A. Joubert, J.F. Adam, H.
Elleaume, S. Bohic, A.M. Charvet, F. Esteve,
N. Foray, J. Balosso, “Cure of fisher rats
bearing radioresistant F98 glioma treated with
cis-Platinum
and
irradiated
with
monochromatic synchrotron X-rays,” Cancer
Research 64: 2317-2323 (2004).

21. E. Brauer-krisch, A. Bravin, L. Zhang, E.
Siegbahn, “Characterization of a tungsten/gas
multislit collimator for microbeam radiation
therapy at the European Synchrotron Radiation
Facility,”
REVIEW
OF
SCIENTIFIC
INSTRUMENTS (76): 064303 (2005).

18. J.F. Hainfeld, D.N. Slatkin, H.M. Smilowitz,
“The use of gold nanoparticles to enhance
radiotherapy in mice,” Phys. Med. Biol. 49(18):
309-315 (2004).

22. “Geant4 Collaboration
Physics Reference
Manual,” Version: geant4 9.0, Online available
at http: //geant4.wen.cern.ch (2007).

19. V. Honkimaki, P. Suortti, “Whole-pattern
fitting in energy-dispersive powder diffraction,”
J. Appl. Crystallogr. 25: 97-104 (1992).

٤٧

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful