You are on page 1of 7

J. of Nuclear Sci. and Tech.

‫ﻣﺠﻠﻪ ﻋﻠﻮم و ﻓﻨﻮن ﻫﺴﺘﻪاي‬

No. 50, pp. 56-62, 2010

1388 ،56-62 ‫ ﺻﻔﺤﺎت‬،50 ‫ﺷﻤﺎره‬

Short Paper
‫ﻣﻘﺎﻟﻪ ﻛﻮﺗﺎه‬

‫ ﺑﺮ روي ﻣﺒﺎدﻟﻪﻛﻨﻨﺪهﻫﺎي ﻳﻮﻧﻲ ﻣﻌﺪﻧﻲ ﺳﻨﺘﺰي‬60Co ‫ و‬140La ،90Sr ‫ﺟﺬب رادﻳﻮﻧﻮﻛﻠﻴﺪﻫﺎي‬
‫ ﺳﻤﻴﻪ رﺳﻮﻟﻲﮔﺮﻣﺎرودي‬،2‫ ﻣﺤﻤﺪرﺿﺎ ﺣﺎجﻣﺤﻤﺪي‬،1*‫ﻋﺒﺪاﻟﺮﺿﺎ ﻧﻴﻠﭽﻲ‬

1

‫ ﺗﻬﺮان ـ اﻳﺮان‬،11365-8486 :‫ ﺻﻨﺪوق ﭘﺴﺘﻲ‬،‫ ﺳﺎزﻣﺎن اﻧﺮژي اﺗﻤﻲ اﻳﺮان‬،‫ ﭘﮋوﻫﺸﮕﺎه ﻋﻠﻮم و ﻓﻨﻮن ﻫﺴﺘﻪاي‬،‫ ﭘﮋوﻫﺸﻜﺪه ﭼﺮﺧﻪ ﺳﻮﺧﺖ ﻫﺴﺘﻪاي‬-1
‫ اﻳﺮان‬-‫ ﺑﺎﺑﻠﺴﺮ‬،543 :‫ ﺻﻨﺪوق ﭘﺴﺘﻲ‬،‫ داﻧﺸﮕﺎه ﻣﺎزﻧﺪران‬،‫ داﻧﺸﻜﺪه ﺷﻴﻤﻲ‬-2

‫( و‬MgO-PAN) ‫ ﭘﻠﻲاﻛﺮﻳﻠﻮﻧﻴﺘﺮﻳﻞ‬-‫ ﻛﺎﻣﭙﻮزﻳﺖ ﻣﻨﻴﺰﻳﻢ اﻛﺴﻴﺪ‬،(PZF) ‫ ﺳﻪ ﺗﺒﺎدلﮔﺮ ﻣﻌﺪﻧﻲ ﭘﺘﺎﺳﻴﻢ روي ﻫﮕﺰاﺳﻴﺎﻧﻮﻓﺮات‬،‫ در اﻳﻦ ﭘﮋوﻫﺶ‬:‫ﭼﻜﻴﺪه‬
‫ ﭘﺮاش‬،(IR) ‫ ﺗﻜﻨﻴﻚﻫﺎﻳﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻃﻴﻒﺳﻨﺠﻲ ﻣﺎدون ﻗﺮﻣﺰ‬،‫ ﺑﺮاي ﻣﻄﺎﻟﻌﻪي ﺧﻮاص ﺗﺮﻛﻴﺒﺎت ﺳﻨﺘﺰ ﺷﺪه‬.‫( ﺗﻬﻴﻪ ﮔﺮدﻳﺪ‬AMP) ‫آﻣﻮﻧﻴﻢ ﻣﻮﻟﻴﺒﺪ و ﻓﺴﻔﺎت‬
‫ و اﺛﺮ ﺟﺬب‬،‫ ﻫﻢﭼﻨﻴﻦ ﭘﺎﻳﺪاري ﻫﺮ ﻳﻚ از ﺗﺒﺎدلﮔﺮﻫﺎ در ﺑﺮاﺑﺮ ﺣﺮارت‬.‫( ﺑﻪ ﻛﺎر ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪ‬TGA) ‫( و ﺗﺠﺰﻳﻪي ﮔﺮﻣﺎﮔﺮاﻧﻲﺳﻨﺠﻲ‬XRD) ‫ﭘﺮﺗﻮ اﻳﻜﺲ‬
‫ ﺳﭙﺲ ﺧﻮاص ﺗﺒﺎدل ﻳﻮﻧﻲ ﻫﺮ ﻳﻚ از آنﻫﺎ ﺑﺎ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪي ﺿﺮﻳﺐ ﺗﻮزﻳﻊ ﺑﺮاي‬.‫ ﻛﻴﻠﻮﮔﺮي ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ و ﺑﺮرﺳﻲ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ‬150 ‫ﺗﺎﺑﺶ ﮔﺎﻣﺎ ﺗﺎ دز‬
‫ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﻧﺸﺎن داد ﻛﻪ ﻣﻴﺰان ﺟﺬب ﻛﺎﺗﻴﻮنﻫﺎ ﺑﺮ روي ﻫﺮ ﺳﻪ‬.‫ﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﺮرﺳﻲ ﮔﺮدﻳﺪ‬pH ‫ ﺑﻪ روش ﻧﺎﭘﻴﻮﺳﺘﻪ در‬60Co2+ ‫ و‬140La3+ ،90Sr2+ ‫ﻳﻮنﻫﺎي‬
.‫ اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻲﻳﺎﺑﺪ‬7 ‫ ﺗﺎ‬1 ‫ ﻣﺤﻠﻮل از‬pH ‫ﻣﺒﺎدﻟﻪﻛﻨﻨﺪه ﺑﺎ اﻓﺰاﻳﺶ‬
‫ ﺗﺒﺎدلﮔﺮ ﻣﻌﺪﻧﻲ‬،‫ آﻣﻮﻧﻴﻢ ﻣﻮﻟﻴﺒﺪ و ﻓﺴﻔﺎت‬،‫ ﭘﻠﻲاﻛﺮﻳﻠﻮﻧﻴﺘﺮﻳﻞ‬-‫ ﻛﺎﻣﭙﻮزﻳﺖ ﻣﻨﻴﺰﻳﻢ اﻛﺴﻴﺪ‬،‫ ﭘﺘﺎﺳﻴﻢ روي ﻫﮕﺰاﺳﻴﺎﻧﻮﻓﺮات‬:‫واژهﻫﺎي ﻛﻠﻴﺪي‬

Sorption of 90Sr, 140La and 60Co on Synthesized Inorganic Ion Exchangers
A. Nilchi*1, M.R. Hadjmohammadi2, S. Rasouli Garmarodi1
1- Nuclear Fuel Cycle Research School, Nuclear Science and Technology Research Institute, AEOI, P.O.Box: 11365-8486, Tehran – Iran

2- Faculty of Chemistry, Mazandaran University, P.O. Box: 543, Babolsar – Iran

Abstract: Three cation exchangers namely potassium zinc hexacyanoferrate (II) (PZF), ammonium
molybdophosphate (AMP) and magnesium oxide-polyacrylonitrile composite (MgO-PAN) were
synthesized. The physicochemical properties of these ion exchangers were determined using different
techniques including infrared spectroscopy (IR), X-ray diffraction (XRD) and thermogravimetric
analysis (TGA). Furthermore, the thermal stability and the effect of gamma irradiation up to 150kGy on
these ion exchangers were investigated. The distribution coefficients of 90Sr, 140La and 60Co were studied
for these ion exchangers by varying the pH conditions and by the use of batch method. The three
prepared materials showed an increased trend in the sorption for three radionuclides (90Sr, 140La and
60
Co) with the increasing of pH values from 1 to 7.
Keywords: Potassium Zinc Hexacyanoferrate (II), Magnesium Oxide–Polyacrylonitrile Composite,
Ammonium Molybdophosphate, Cation Exchanger

*email: anilchi@aeoi.org.ir

88/5/20 :‫ ﺗﺎرﻳﺦ ﭘﺬﻳﺮش ﻣﻘﺎﻟﻪ‬87/5/1 :‫ﺗﺎرﻳﺦ درﻳﺎﻓﺖ ﻣﻘﺎﻟﻪ‬

۵۶

‫ﻣﺠﻠﻪ ﻋﻠﻮم و ﻓﻨﻮن ﻫﺴﺘﻪاي‪ ،‬ﺷﻤﺎره ‪1388 ،50‬‬

‫‪ -1‬ﻣﻘﺪﻣﻪ‬

‫ﺟﺬب اﺗﻤﻲ ﻣﺪل ‪ ،PerkinElmer 843‬دﺳﺘﮕﺎه ﺗﺠﺰﻳﻪي ﻋﻨﺼﺮي‬

‫ﭘ ـﺴﻤﺎﻧﺪﻫــﺎي ﭘﺮﺗــﻮزاي ﺣﺎﺻــﻞ از ﺑﻬــﺮهﺑــﺮداري از رآﻛﺘﻮرﻫــﺎي‬

‫‪ ،CHNSO Elementar-Vario ELIII‬آﺷﻜﺎرﺳـﺎز ﺳﻮﺳـﻮزن‬
‫‪TM‬‬

‫ﻫﺴﺘﻪاي و ﺑﺨﺶﻫﺎي ﺗﺤﻘﻴﻘﺎﺗﻲ ﺣـﺎوي ﻣﻘـﺎدﻳﺮ ﻗﺎﺑـﻞﻣﻼﺣﻈـﻪاي از‬
‫‪51‬‬

‫‪54‬‬

‫‪59‬‬

‫‪60‬‬

‫رادﻳﻮﻧﻮﻛﻠﻴﺪﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﺎﻧﻨـﺪ ‪Sr ، Co ، Fe ، Mn ، Cr‬‬

‫ﻣﺎﻳﻊ ﻣﺪل ‪1220 Wallac‬‬

‫‪90‬‬

‫‪ Quantulus‬و ﻃﻴﻒﺳﻨﺞ ﭘﺮﺗﻮﮔﺎﻣﺎ‬

‫ﻣﺪل ‪ ،GMX-15185-5 Ortec‬دﺳـﺘﮕﺎهﻫـﺎي ﻣـﻮرد اﺳـﺘﻔﺎده در‬

‫و ‪ 137Cs‬ﺑﺎ ﻧﻴﻢ‪ -‬ﻋﻤﺮﻫﺎي ﻣﺘﻔﺎوت ﻣﻲﺑﺎﺷﻨﺪ‪ .‬ﺑﺮاي ﻛﺎﻫﺶ ﺧﻄـﺮات‬

‫اﻳﻦ ﭘﮋوﻫﺶ ﺑﻮدﻧﺪ‪.‬‬

‫ﻧﺎﺷﻲ از رادﻳﻮﻧﻮﻛﻠﻴﺪﻫﺎي ﺑﻪ وﻳﮋه دراز‪ -‬ﻋﻤﺮ ﻻزم اﺳﺖ روشﻫﺎي‬
‫اﺻﻮﻟﻲ ﺑﺮاي ﺗﺼﻔﻴﻪي ﭘﺴﻤﺎﻧﺪﻫﺎ در ﻗﺒﻞ از دﻓﻊ ﻧﻬﺎﻳﻲ آنﻫﺎ ﺑﻪ ﻛـﺎر‬

‫‪ 2-2‬ﺗﻬﻴﻪي ﻣﺒﺎدﻟﻪﻛﻨﻨﺪهﻫﺎي ﻳﻮﻧﻲ ﻣﻌﺪﻧﻲ‬

‫ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد‪ .‬ﺗﺼﻔﻴﻪي ﭘـﺴﻤﺎﻧﺪﻫـﺎي ﭘﺮﺗـﻮزا ﺑـﻪ روشﻫـﺎي ﻣﺨﺘﻠﻔـﻲ‬

‫‪ 1-2-2‬ﭘﺘﺎﺳﻴﻢ روي ﻫﮕﺰاﺳﻴﺎﻧﻮﻓﺮات )‪(PZF) (II‬‬

‫ﺻــﻮرت ﻣــﻲﮔﻴــﺮد ﻛــﻪ از آن ﺟﻤﻠــﻪ ﻣــﻲﺗــﻮان ﺑــﻪ رﺳــﻮبﮔﻴــﺮي‬

‫اﻳﻦ ﻣﺒﺎدﻟﻪﻛﻨﻨﺪه از ﻣﺨﻠﻮط ﻛﺮدن ﺗـﺪرﻳﺠﻲ ﻣﺤﻠـﻮلﻫـﺎي ‪ 1‬ﻣـﻮﻻر‬

‫ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ‪ ،‬ﺗﺒﺎدل ﻳﻮﻧﻲ‪ ،‬ﺗﺒﺨﻴﺮ و ﺟﺪاﺳﺎزي ﻏﺸﺎﻳﻲ اﺷﺎره ﻛﺮد ]‪ 1‬ﺗـﺎ‬

‫ﭘﺘﺎﺳﻴﻢ ﻫﮕﺰاﺳﻴﺎﻧﻮﻓﺮات )‪ (II‬و روي ﺳﻮﻟﻔﺎت ﺑﺎ ﻧﺴﺒﺖ ﺣﺠﻤـﻲ ‪1:4‬‬

‫‪ .[4‬روش ﺗﺒــﺎدل ﻳــﻮﻧﻲ ﻳﻜــﻲ از ﻛــﺎرﺑﺮديﺗــﺮﻳﻦ روشﻫــﺎ ﺑــﺮاي‬

‫در دﻣﺎي ‪ 30‬درﺟﻪي ﺳﺎﻧﺘﻲﮔﺮاد ﺗﻬﻴـﻪ ﺷـﺪ‪ .‬رﺳـﻮب ﺳـﻔﻴﺪ رﻧـﮓ‬

‫ﺟﺪاﺳــﺎزي ﮔﺰﻳﻨــﺸﻲ رادﻳﻮﻧﻮﻛﻠﻴــﺪﻫﺎ اﺳــﺖ و ﺑــﺮاي اﻳــﻦ ﻣﻨﻈــﻮر‬

‫ﺣﺎﺻﻠﻪ ﭘﺲ از ﻫﻔﺖ روز ﺑﺎﻗﻲ ﻣﺎﻧﺪن در ﻣﺤﻠـﻮل ﻣـﺎدر ﺻـﺎف و ﺑـﺎ‬

‫ﻋﻤﺪﺗﺎً از ﻣﺒﺎدﻟﻪﻛﻨﻨﺪهﻫﺎي ﻳﻮﻧﻲ ﻣﻌﺪﻧﻲ‪ ،‬ﺑﻪ دﻟﻴﻞ داﺷﺘﻦ وﻳﮋﮔﻲﻫﺎي‬

‫آب ﻣﻘﻄﺮ ﺷﺴﺘﺸﻮ داده ﺷﺪه و در داﺧﻞ آون ﺑﺎ دﻣﺎي ‪ 70‬درﺟـﻪي‬

‫ﺑﺮﺟﺴﺘﻪاي ﭼﻮن ﮔﺰﻳﻨﻨﺪﮔﻲ ﻣﻄﻠﻮب‪ ،‬ﻣﻘﺎوﻣﺖ در دﻣﺎﻫﺎي ﺑﺎﻻ و در‬

‫ﺳﺎﻧﺘﻲﮔـﺮاد ﺧـﺸﻚ ﮔﺮدﻳـﺪ‪ .‬در ﻧﻬﺎﻳـﺖ ﺑـﺎ اﺳـﺘﻔﺎده از اﻟـﻚﻫـﺎي‬

‫ﺑﺮاﺑﺮ ﺗﺎﺑﺶ »ﭘﺮﺗﻮزا« و ﻧﻴﺰ ﺳﺎزﮔﺎري ﺑﺎ ﻣﺎﺗﺮﻳﺲﻫﺎﻳﻲ ﭼﻮن ﺳﻴﻤﺎن و‬

‫اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﺑﺨﺶ داﻧـﻪﺑﻨـﺪي ‪ 200-100‬ﻣـﺶ ﺑـﺮاي ﻋﻤﻠﻴـﺎت ﺑﻌـﺪي‬

‫ﺷﻴﺸﻪ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲﺷـﻮد ]‪ .[5‬ﭼﺎﻟـﺸﻲ ﻛـﻪ در ﭘـﺴﻤﺎﻧﺪاري ﻫـﺴﺘﻪاي‬

‫اﻧﺘﺨﺎب ﺷﺪ‪.‬‬

‫وﺟﻮد دارد ﺟﺪاﺳﺎزي ﻣﺆﺛﺮ و ﻛﺎرآﻣﺪ رادﻳﻮﻧﻮﻛﻠﻴﺪﻫﺎي دراز‪-‬ﻋﻤﺮ‬
‫از ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﺑﺴﻴﺎر زﻳﺎد ﭘﺴﻤﺎﻧﺪ اﺳﺖ‪ .‬ﻫﻢﭼﻨﻴﻦ اﻳﻦ ﭘـﺴﻤﺎﻧﺪﻫـﺎ ﻣﻤﻜـﻦ‬

‫‪ 2-2-2‬ﻛﺎﻣﭙﻮزﻳﺖ اﻛﺴﻴﺪ ﻣﻨﻴﺰﻳﻢ‪ -‬ﭘﻠﻲاﻛﺮﻳﻠﻮ ﻧﻴﺘﺮﻳﻞ )‪(MgO-PAN‬‬

‫اﺳﺖ ﺑﻪ ﺷﺪت اﺳﻴﺪي ﻳﺎ ﺑـﺎزي ﺑﺎﺷـﻨﺪ ]‪ 6‬ﺗـﺎ ‪ .[10‬در ﭼﻨـﺪ دﻫـﻪي‬

‫اﺑﺘﺪا در ﺑﺎﻟﻦ ﻳﻚ ﻟﻴﺘﺮي ﺳﻪ دﻫﺎﻧـﻪي ﻣﺠﻬـﺰ ﺑـﻪ ﺳﻴـﺴﺘﻢ ﻫـﻢزن‪ ،‬در‬
‫‪º‬‬

‫اﺧﻴﺮ ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت وﺳﻴﻌﻲ در زﻣﻴﻨﻪي ﺳﻨﺘﺰ ﺗﺒﺎدلﮔﺮﻫﺎي ﻳﻮﻧﻲ ﻣﻌـﺪﻧﻲ‬

‫دﻣﺎي ‪ 50 C‬و در ﻣﺪت دو ﺳﺎﻋﺖ ‪ 2‬ﮔﺮم ﻣﻨﻴـﺰﻳﻢ اﻛـﺴﻴﺪ ﺑـﻪ ﻃـﻮر‬

‫ﻳﺎ ﺑﻬﻴﻨﻪﺳﺎزي روش ﺗﻬﻴﻪي آنﻫﺎ ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ‪ .‬در ﻣﻄﺎﻟﻌﻪي‬

‫ﻳﻜﻨﻮاﺧــﺖ در ديﻣﺘﻴــﻞﺳﻮﻟﻔﻮﻛــﺴﻴﺪ ﭘﺮاﻛﻨــﺪه ﺷــﺪ‪ .‬ﺳــﭙﺲ ﭘــﻮدر‬

‫ﺣﺎﺿﺮ ﺳﻨﺘﺰ ﺳﻪ ﻣﺒﺎدﻟﻪﻛﻨﻨﺪهي ﻳﻮﻧﻲ ﻣﻌﺪﻧﻲ و ﺑﺮرﺳﻲ ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ آنﻫـﺎ‬

‫ﭘﻠﻲاﻛﺮﻳﻠﻮﻧﻴﺘﺮﻳﻞ )ﺑﺎ ﻧﺴﺒﺖ وزﻧﻲ ‪ 1:1‬ﺑﺎ ﻣﻨﻴﺰﻳﻢ اﻛﺴﻴﺪ( و ﭼﻨﺪ ﻗﻄﺮه‬

‫در ﺟــﺬب رادﻳﻮﻧﻮﻛﻠﻴــﺪﻫﺎي ‪ 140La ،90Sr‬و ‪ 60Co‬ﻣــﺪﻧﻈﺮ ﺑــﻮده‬

‫از ﺳﻮرﻓﻜﺘﺎﻧﺖ ‪ TWEEN-80‬ﺑﻪ ﻣﺨﻠﻮط ﺣﺎﺻـﻞ اﺿـﺎﻓﻪ ﮔﺮدﻳـﺪ‪.‬‬

‫اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﻣﺨﻠﻮط ﺑﻪ ﻣﺪت ﺳﻪ ﺳﺎﻋﺖ دﻳﮕﺮ در دﻣـﺎي ‪ 50ºC‬ﻫـﻢزده ﺷـﺪ ﺗـﺎ‬
‫ﻛﺎﻣﻼً ﻳﻜﻨﻮاﺧﺖ و ﻫﻤﮕﻦ ﺷﻮد‪ .‬در اداﻣـﻪ ﺑـﺮاي ﺗـﺸﻜﻴﻞ داﻧـﻪﻫـﺎي‬

‫‪ -2‬ﺑﺨﺶ ﺗﺠﺮﺑﻲ‬

‫ﻛﺎﻣﭙﻮزﻳﺖ از ﻧﺎزل)‪ (2‬اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪ ]‪ .[11‬داﻧﻪﻫﺎ ﭘﺲ از ﺗﺸﻜﻴﻞ ﺷﺪن‬

‫‪ 1-2‬ﻣﻮاد و دﺳﺘﮕﺎهﻫﺎ‬

‫در درون آب‪ ،‬از ﻃﺮﻳﻖ ﺻﺎﻓﻲ ﺟﺪا و ﺑﺎ آب ﻣﻘﻄﺮ ﺷﺴﺘﻪ ﺷﺪه و در‬

‫ﻣﻮاد ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ ﻣﻮرد اﺳـﺘﻔﺎده ﺷـﺎﻣﻞ ﭘﺘﺎﺳـﻴﻢ ﻫﮕﺰاﺳـﻴﺎﻧﻮﻓﺮات )‪،(II‬‬

‫دﻣــﺎي ‪ 50ºC‬ﺑــﻪ ﻣــﺪت دو روز ﺧــﺸﻚ ﺷــﺪﻧﺪ‪ .‬اﻳــﻦﺟــﺎ ﻧﻴــﺰ ﺑﺨــﺶ‬

‫روي ﺳﻮﻟﻔﺎت‪ ،‬ﻣﻨﻴﺰﻳﻢ اﻛﺴﻴﺪ‪ ،‬ديﻣﺘﻴﻞﺳﻮﻟﻔﻮﻛـﺴﻴﺪ‪ ،‬آﻣـﻮﻧﻴﻢ ﻫﭙﺘـﺎ‬

‫داﻧﻪﺑﻨﺪي ‪ 200-100‬ﻣﺶ اﻧﺘﺨﺎب ﺷﺪ‪.‬‬

‫ﻣﻮﻟﻴﺒــﺪات‪ ،‬آﻣــﻮﻧﻴﻢ ﻧﻴﺘــﺮات‪ ،‬ﭘﻠــﻲاﻛﺮﻳﻠﻮﻧﻴﺘﺮﻳــﻞ‪ ،‬ﻓــﺴﻔﺮﻳﻚ اﺳــﻴﺪ‪،‬‬
‫ﻧﻴﺘﺮﻳﻚ اﺳﻴﺪ‪ ،‬ﻫﻤﮕﻲ ﺑﺎ ﺧﻠﻮص ﺗﺠﺰﻳﻪاي و ﻣﺤﺼﻮل ﺷﺮﻛﺖﻫـﺎي‬

‫‪ 3-2-2‬آﻣﻮﻧﻴﻢ ﻣﻮﻟﻴﺒﺪ و ﻓﺴﻔﺎت )‪(AMP‬‬

‫ﻣﺮك ﻳﺎ آﻟﺪرﻳﭻ ﺑﻮدﻧﺪ‪.‬‬

‫ﺑــﺮاي ﺗﻬﻴــﻪي اﻳــﻦ ﺗﺮﻛﻴــﺐ‪ ،‬ﻣﺤﻠــﻮل آﻣــﻮﻧﻴﻢ ﻫﭙﺘــﺎ ﻣﻮﻟﻴﺒــﺪات‬

‫ﻃﻴﻒﺳﻨﺞ ﻣﺎدون ﻗﺮﻣﺰ ﻣﺪل ‪ pH ،Brucker-Vector 22‬ﻣﺘـﺮ‬

‫‪ (NH4)6Mo7O24.4H2O‬ﺑﺎ ﻣﺤﻠﻮل آﻣﻮﻧﻴﻢ ﻧﻴﺘﺮات ‪ 0/5‬ﻣﻮﻻر و ﺑﺎ‬

‫ﻣﺪل ‪ ،GC-841‬دﺳﺘﮕﺎه ﮔﺮﻣﺎﮔﺮاﻧﻲ ﺳﻨﺞ)‪ (1‬ﻣﺪل ‪،Dupont-951‬‬

‫‪ 50‬ﻣﻴﻠﻲﻟﻴﺘﺮ ﻓﺴﻔﺮﻳﻚ اﺳﻴﺪ ‪ 2‬ﻣﻮﻻر در دﻣﺎي اﺗﺎق ﻣﺨﻠﻮط ﺷﺪ‪ .‬ﺑـﺎ‬

‫دﺳﺘﮕﺎه ﭘﺮاش ﭘﺮﺗﻮ اﻳﻜﺲ ﻣﺪل ‪ ،Philips 1800PW‬ﻃﻴـﻒﺳـﻨﺞ‬

‫اﻓﺰودن ﺗﺪرﻳﺠﻲ ﻧﻴﺘﺮﻳﻚ اﺳﻴﺪ ‪ 6‬ﻣﻮﻻر ﺑﻪ اﻳﻦ ﻣﺤﻠﻮل رﺳـﻮب زرد‬

‫‪٥٧‬‬

‫ﺟﺬب رادﻳﻮﻧﻮﻛﻠﻴﺪﻫﺎي ‪ 140La ،90Sr‬و ‪. . . 60Co‬‬

‫رﻧﮕﻲ ﺣﺎﺻﻞ ﺷﺪ‪ .‬ﺳﭙﺲ ﻓﺎز ﺟﺎﻣﺪ از ﻣﺤﻠﻮل ﺟـﺪا و ﭘـﺲ از ﭼﻨـﺪ‬

‫ﻛﻪ در آن‪ Ai ،‬ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻛﺎﺗﻴﻮن در ﻗﺒﻞ از ﺗﻤﺎس ﺑﺎ ﻣﺒﺎدﻟﻪﻛﻨﻨـﺪه‪Af ،‬‬

‫ﺑﺎر ﺷﺴﺘﺸﻮ ﺑﺎ آب ﻣﻘﻄﺮ در دﻣﺎي ‪ 50‬درﺟﻪي ﺳﺎﻧﺘﻲﮔـﺮاد ﺧـﺸﻚ‬

‫ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ آن ﭘﺲ از ﺣﺼﻮل ﺗﻌﺎدل ﺑﻴﻦ دو ﻓﺎز‪ V ،‬ﺣﺠـﻢ ﻣﺤﻠـﻮل در‬

‫ﺷﺪ‪ .‬ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از اﻟﻚﻫﺎي اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﺑﺨﺶ داﻧﻪﺑﻨﺪي ‪ 200-100‬ﻣـﺶ‬

‫ﺗﻤﺎس ﺑﺎ ﻣﺒﺎدﻟﻪﻛﻨﻨﺪه ﺑﺮﺣـﺴﺐ ﻣﻴﻠـﻲﻟﻴﺘـﺮ و ‪ M‬ﺟـﺮم ﻣﺒﺎدﻟـﻪﻛﻨﻨـﺪه‬

‫اﻧﺘﺨﺎب ﮔﺮدﻳﺪ‪.‬‬

‫ﺑﺮﺣﺴﺐ ﮔﺮم ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫‪ 3-2‬ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﻣﺒﺎدﻟﻪﻛﻨﻨﺪهﻫﺎ و ﺑﺮرﺳﻲ ﺧﻮاص آنﻫﺎ‬

‫‪ -3‬ﻧﺘﺎﻳﺞ و ﺑﺤﺚ‬

‫ﺑﺮاي ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﻣﺒﺎدﻟﻪﻛﻨﻨﺪهﻫﺎي ﺳﻨﺘﺰ ﺷـﺪه از ﻃﻴـﻒﺳـﻨﺠﻲ ﻣـﺎدون‬

‫ﻃﻴﻒ ﻣﺎدون ﻗﺮﻣﺰ اﻳﻦ ﻣﺒﺎدﻟﻪﻛﻨﻨﺪهﻫﺎ در ﺷـﻜﻞ ‪ 1‬ﻧـﺸﺎن داده ﺷـﺪه‬
‫‪-1‬‬

‫ﻗﺮﻣﺰ و ﭘﺮاش ﭘﺮﺗﻮ اﻳﻜﺲ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪ‪ .‬ﺑـﻪ ﻣﻨﻈـﻮر ﺑﺮرﺳـﻲ ﺗﺮﻛﻴـﺐ‬

‫اﺳﺖ‪ .‬ﻗﻠﻪي ﺟﺬب ﭘﻬﻦ در ﻧﺎﺣﻴﻪي ‪ 2900-3650cm‬ﻣﺮﺑـﻮط ﺑـﻪ‬

‫ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ ﻛﺎﻣﭙﻮزﻳﺖ ﺳﻨﺘﺰ ﺷﺪه‪ 25 ،‬ﻣﻴﻠﻲﮔﺮم از ﻧﻤﻮﻧﻪ در ‪ 25‬ﻣﻴﻠﻲﻟﻴﺘـﺮ‬

‫ارﺗﻌـــﺎش ﻛﺸـــﺸﻲ ﻣﻮﻟﻜـــﻮلﻫـــﺎي آب درون ﺷـــﺒﻜﻪاي‪ ،‬ﻗﻠـــﻪ در‬

‫ﺳﻮﻟﻔﻮرﻳﻚ اﺳﻴﺪ ‪ 2M‬ﺣـﻞ و ﺑﻌـﺪ از رﻗﻴـﻖﺳـﺎزي‪ ،‬ﻣﻘـﺪار ﻣﻨﻴـﺰﻳﻢ‬

‫‪-1‬‬

‫‪ 1620cm‬ﺑﻪ دﻟﻴﻞ ارﺗﻌـﺎش ﺧﻤـﺸﻲ ﻣﻮﻟﻜـﻮلﻫـﺎي آب‪ ،‬و ﻗﻠـﻪي‬

‫ﻣﻮﺟﻮد از ﻃﺮﻳﻖ ﻃﻴﻒﺳﻨﺠﻲ ﺟﺬب اﺗﻤﻲ اﻧﺪازهﮔﻴـﺮي ﺷـﺪ‪ .‬ﺑـﺮاي‬

‫ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺷﺪه در ﺣﺪود ‪ 2200cm-1‬ﻧﺸﺎﻧﻪي ﺣـﻀﻮر ﮔـﺮوه ﺳـﻴﺎﻧﻴﺪ‬

‫اﻧــﺪازهﮔﻴــﺮي ﻋﻨﺎﺻــﺮ ﻛــﺮﺑﻦ‪ ،‬ﻫﻴــﺪروژن و ﻧﻴﺘــﺮوژن ﻣﻮﺟــﻮد در‬

‫ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪ .‬در ﻃﻴﻒ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﭘﺘﺎﺳﻴﻢ روي ﻫﮕﺰاﺳﻴﺎﻧﻮﻓﺮات‪ ،‬ﻗﻠﻪﻫﺎي‬

‫ﻛﺎﻣﭙﻮزﻳﺖ از دﺳﺘﮕﺎه ﺗﺠﺰﻳﻪي ﻋﻨﺼﺮي ‪ CHNSO‬اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪ‪.‬‬

‫ﻧﺎﺣﻴﻪي ‪ 450-600cm-1‬ﺑﻪ ﻋﻠﺖ وﺟﻮد ﭘﻴﻮﻧﺪ ﻛﺮﺑﻦ‪ -‬ﻓﻠﺰ‪ ،‬و ﻗﻠﻪ در‬

‫ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺑﺮرﺳﻲ ﭘﺎﻳﺪاري ﺣﺮارﺗﻲ‪ ،‬ﻣﻴﺰان ﻣﻌﻴﻨﻲ از ﻫﺮ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺗـﺎ‬

‫‪ 1300cm-1‬ﻣﺮﺑـــﻮط ﺑـــﻪ ﺟـــﺬب ﺳـــﻄﺤﻲ ﮔـــﺮوه ﺳـــﻮﻟﻔﺎت در‬

‫دﻣﺎي ‪ 800‬درﺟﻪي ﺳﺎﻧﺘﻲﮔﺮاد ﺑﺎ آﻫﻨﮓ ﮔﺮﻣﺎﻳﺶ ‪ 10ºC min-1‬و‬

‫ﺧﻠﻞ و ﻓﺮج ﺗﺮﻛﻴﺐ ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪ .‬در ﻃﻴﻒ ﻛﺎﻣﭙﻮزﻳﺖ‪ ،‬ﻗﻠﻪﻫﺎي ﺟـﺬب‬

‫در ﻣﺤﻴﻂ ﺑﻲاﺛﺮ آرﮔﻮن ﺣﺮارت داده ﺷﺪه‪ ،‬ﻣﻴﺰان ﻛـﺎﻫﺶ وزن ﺑـﻪ‬

‫ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺷﺪه در ‪ 3000cm-1‬و ‪ ،1300-1600cm-1‬ﺑﻪ ﺗﺮﺗﻴـﺐ‪ ،‬ﺑـﻪ‬

‫ﺻﻮرت ﺗﺎﺑﻌﻲ از دﻣﺎ ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ‪.‬‬

‫ﻋﻠــﺖ ارﺗﻌــﺎش ﻛﺸــﺸﻲ ‪ –CH‬و ﻫــﻢﭘﻮﺷــﺎﻧﻲ ﻗﻠــﻪﻫــﺎي ﻣﺮﺑــﻮط ﺑــﻪ‬

‫ﺑﺮاي ﺑﺮرﺳﻲ ﻣﻴﺰان ﭘﺎﻳـﺪاري ﺗﺎﺑـﺸﻲ ﺟـﺎذبﻫـﺎ‪ 1 ،‬ﮔـﺮم از ﻫـﺮ‬

‫ارﺗﻌــﺎش ﺧﻤــﺸﻲ ﮔــﺮوه ‪ –CH2‬و ارﺗﻌــﺎش ﺧﻤــﺸﻲ ‪Mg-O-H‬‬

‫ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪي ﭼﺸﻤﻪي ﭘﺮﺗﻮزاي ‪ 60Co‬ﺑﺎ آﻫﻨﮓ ‪ 0/38 Gy/s‬ﺗﺎ‬

‫ﻣـــﻲﺑﺎﺷـــﺪ‪ .‬در ﻃﻴـــﻒ ‪ IR‬ﻧﻤﻮﻧـــﻪي آﻣـــﻮﻧﻴﻢ ﻣﻮﻟﻴﺒـــﺪ و ﻓـــﺴﻔﺎت‬

‫رﺳــﻴﺪن ﺑــﻪ دزﻫــﺎي ‪ 50‬و ‪ 150kGy‬ﭘﺮﺗــﻮدﻫﻲ و ﺑــﺎ اﺳــﺘﻔﺎده از‬

‫ﻗﻠــﻪﻫــﺎي ‪ 1100cm-1 ،730-970cm-1‬و ‪ 1400cm-1‬ﻣﺮﺑــﻮط ﺑــﻪ‬

‫ﺗﻜﻨﻴﻚﻫﺎي ﭘﺮاش ﭘﺮﺗﻮ اﻳﻜﺲ و ﻃﻴﻒﺳﻨﺠﻲ ﻣﺎدون ﻗﺮﻣﺰ ﺗﺄﺛﻴﺮات‬

‫ﮔــﺮوهﻫــﺎي ‪ MoO4-‬و ‪ PO4 3-‬و ارﺗﻌــﺎش ﺧﻤــﺸﻲ )‪ (N-H‬اﺳــﺖ‬

‫اﺣﺘﻤﺎﻟﻲ ﺗﺎﺑﺶ ﻳﻮﻧﻨﺪه ﺑﺮ روي آنﻫﺎ ﺑﺮرﺳﻲ ﺷﺪ‪.‬‬

‫]‪.[12‬‬

‫ﺑــﺮاي ﺑﺮرﺳــﻲ رﻓﺘــﺎر ﺗﺒــﺎدل ﻳــﻮﻧﻲ ﺟــﺎذبﻫــﺎ‪ ،‬ﺿــﺮﻳﺐ ﺗﻮزﻳــﻊ‬
‫‪95‬‬

‫رادﻳﻮﻧﻮﻛﻠﻴﺪﻫﺎي ‪ 60Co2+ ،140La3+‬و ‪ 90Sr2+‬ﺑﺮ روي ﻫﺮ ﺳﻪ ﮔﺮوه‬

‫‪90‬‬
‫‪85‬‬

‫از ﻣﺒﺎدﻟــﻪﻛﻨﻨــﺪهﻫــﺎ ﻣﺤﺎﺳــﺒﻪ ﮔﺮدﻳــﺪ‪ 50 .‬ﻣﻴﻜﺮوﻟﻴﺘــﺮ از ﻣﺤﻠــﻮل‬
‫‪-4‬‬

‫‪80‬‬
‫‪75‬‬

‫ﻣﺤﻠﻮلﻫﺎ ﺑـﺎ اﺳـﺘﻔﺎده از ﻛﻠﺮﻳـﺪرﻳﻚ اﺳـﻴﺪ ﺗﻨﻈـﻴﻢ ﮔﺮدﻳـﺪ )ﺣﺠـﻢ‬

‫‪70‬‬
‫‪65‬‬

‫ﻧﻬﺎﻳﻲ ﻧﻤﻮﻧﻪﻫﺎ ‪ 20‬ﻣﻴﻠﻲﻟﻴﺘﺮ ﺑﻮد(‪ .‬ﺳﭙﺲ ﻧﻤﻮﻧﻪﻫﺎ ﺑﻪ ﻣﺪت ‪ 5‬ﺳﺎﻋﺖ و‬

‫‪60‬‬

‫در دﻣﺎي ‪ 25‬درﺟﻪي ﺳـﺎﻧﺘﻲﮔـﺮاد ﻫـﻢزده ﺷـﺪ‪ .‬ﺑـﻪ ﻣﻨﻈـﻮر ﺗﻌﻴـﻴﻦ‬

‫‪55‬‬

‫ﺿﺮﻳﺐ ﺗﻮزﻳﻊ‪ ،‬ﻣﻴﺰان ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻣﺤﻠﻮل ﺣﺎوي اﻳﻦ ﻛﺎﺗﻴﻮنﻫـﺎ در ﻗﺒـﻞ‬

‫‪50‬‬

‫و در ﺑﻌﺪ از ﺗﻤﺎس ﺑﺎ ﻣﺒﺎدﻟﻪﻛﻨﻨﺪه ﺗﻮﺳﻂ ﻃﻴﻒﺳﻨﺞ ﭘﺮﺗﻮ ﮔﺎﻣـﺎ و ﻳـﺎ‬

‫‪45‬‬
‫‪40‬‬

‫آﺷﻜﺎرﺳﺎز ﺳﻮﺳﻮزن ﻣﺎﻳﻊ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﮔﺮدﻳﺪ‪ .‬ﺑـﺮاي ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪي ﺿـﺮﻳﺐ‬
‫ﺗﻮزﻳﻊ از راﺑﻄﻪي زﻳﺮ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪ‬

‫‪500‬‬

‫‪1000 750‬‬

‫‪1250‬‬

‫‪1500‬‬

‫‪1750‬‬

‫‪2750 2500 2250 2000‬‬

‫‪4000 3750 3500 3250 3000‬‬

‫‪-1‬‬

‫) ‪Wavenumber (cm‬‬

‫)‪( 1‬‬

‫‪Ai − Af V‬‬
‫) ‪× ( mL / g‬‬
‫‪Af‬‬
‫‪M‬‬

‫ﺷﻜﻞ ‪ -1‬ﻃﻴﻒ ﻣﺎدون ﻗﺮﻣﺰ )‪ PZF (b) ،MgO-PAN (a‬و )‪.AMP (c‬‬

‫= ‪Kd‬‬

‫‪٥٨‬‬

‫)‪Transmittance (%‬‬

‫‪ 10‬ﻣــﻮﻻر ﻫــﺮ ﻳــﻮن ﺑــﻪ ‪ 0/1‬ﮔــﺮم از ﻣﺒﺎدﻟــﻪﻛﻨﻨــﺪه اﺿــﺎﻓﻪ و ‪pH‬‬

‫ﻣﺠﻠﻪ ﻋﻠﻮم و ﻓﻨﻮن ﻫﺴﺘﻪاي‪ ،‬ﺷﻤﺎره ‪1388 ،50‬‬

‫ﺑﺮرﺳــﻲ اﻟﮕﻮﻫــﺎي ﭘــﺮاش ﭘﺮﺗــﻮ اﻳﻜــﺲ ﻧــﺸﺎن داد ﻛــﻪ ﻫــﺮ ﺳــﻪ‬

‫ﺗﺎ دﻣﺎي ‪ 410ºC‬ﺑﻪ ﻋﻠﺖ آزاد ﺷﺪن ﻣﻮﻟﻜﻮلﻫﺎي آب درون ﺷﺒﻜﻪ‪-‬‬

‫ﻣﺒﺎدﻟﻪﻛﻨﻨﺪه داراي ﺳﺎﺧﺘﺎر ﺑﻠﻮري ﻣﻲﺑﺎﺷﻨﺪ )ﺷﻜﻞ ‪ .(2‬از ﻣﻘﺎﻳﺴﻪي‬

‫اي و ﻧﻴﺰ ﺧﺮوج ﺳﻴﺎﻧﻮژن ‪ (CN)2‬از ﺳﺎﺧﺘﺎر ﻣﺒﺎدﻟﻪﻛﻨﻨﺪه ﻣـﻲﺑﺎﺷـﺪ‪.‬‬

‫اﻟﮕﻮﻫﺎي ﭘﺮاش ﭘﺮﺗﻮ اﻳﻜـﺲ ﻣﺒﺎدﻟـﻪﻛﻨﻨـﺪهﻫـﺎي ‪ AMP‬و ‪ PZF‬ﺑـﺎ‬

‫در ﻣﺤﺪودهي دﻣﺎﻳﻲ ‪ 410-600ºC‬وزن ﻣﺒﺎدﻟﻪﻛﻨﻨﺪه ﺛﺎﺑـﺖ ﺑـﻮده و‬

‫ﻧﻤﻮﻧـــﻪﻫـــﺎي اﺳـــﺘﺎﻧﺪارد‪ ،‬در ﺷﻨﺎﺳـــﺎﻳﻲ و ﺗﺄﻳﻴـــﺪ ﺳـــﺎﺧﺘﺎر اﻳـــﻦ‬

‫در دﻣﺎي ﺑﺎﻻﺗﺮ از ‪ 600ºC‬ﺑﻪ دﻟﻴﻞ ﺧﺮوج ﻛﺮﺑﻦ ﺑﻪ ﺻﻮرت ‪ CO2‬و‬

‫ﻣﺒﺎدﻟﻪﻛﻨﻨﺪهﻫﺎ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪ ]‪.[13‬‬

‫ﺗﺸﻜﻴﻞ اﻛﺴﻴﺪ ﻓﻠﺰات آﻫﻦ و روي وزن ﺗﺮﻛﻴﺐ ﻛﺎﻫﺶ ﻣﻲﻳﺎﺑﺪ‪ .‬ﺑـﺎ‬

‫ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺗﺠﺰﻳﻪ ي ﻋﻨـﺼﺮي ﻛﺎﻣﭙﻮزﻳـﺖ و ﻣﻄﺎﻟﻌـﺎت ﻃﻴـﻒﺳـﻨﺠﻲ‬

‫ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻧﻤﻮدار ﮔﺮﻣﺎﮔﺮاﻧﻲﺳﻨﺠﻲ و ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از راﺑﻄـﻪي آﻟﺒﺮﺗـﻲ‬

‫ﺟﺬب اﺗﻤﻲ آن ﻧـﺸﺎن داد ﻛـﻪ درﺻـﺪ ﻋﻨﺎﺻـﺮ ﻛـﺮﺑﻦ‪ ،‬ﻫﻴـﺪروژن‪،‬‬

‫)راﺑﻄــﻪي ‪ (2‬ﺗﻌــﺪاد ﻣﻮﻟﻜــﻮلﻫــﺎي آب ﺧــﺎرج از ﺷــﺒﻜﻪي اﻳــﻦ‬

‫ﻧﻴﺘــﺮوژن و ﻣﻨﻴــﺰﻳﻢ در آن‪ ،‬ﺑــﻪ ﺗﺮﺗﻴــﺐ‪ 15/4 ،4/6 ،36/1 ،‬و ‪26/4‬‬

‫ﻣﺒﺎدﻟﻪﻛﻨﻨﺪه ‪ n=9‬ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ ]‪.[14‬‬

‫ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬
‫ﻧﻤﻮدار ﮔﺮﻣﺎﮔﺮاﻧﻲﺳﻨﺠﻲ اﻳﻦ ﻣﺒﺎدﻟﻪﻛﻨﻨﺪهﻫﺎ در ﺷـﻜﻞ ‪ 3‬اراﻳــﻪ‬

‫)‪( 2‬‬

‫‪18 × n‬‬
‫‪Weightloss %‬‬
‫=‬
‫‪18 × n + MW‬‬
‫‪100‬‬

‫ﺷﺪه اﺳـﺖ‪ .‬در ﻣـﻮرد ﭘﺘﺎﺳـﻴﻢ روي ﻫﮕﺰاﺳـﻴﺎﻧﻮﻓﺮات ﻛـﺎﻫﺶ وزن‬
‫ﺗـﺎ دﻣـﺎي ‪ 150ºC‬ﺑـﻪ دﻟﻴـﻞ ﺧـــﺮوج ﻣــﻮﻟﻜــﻮلﻫــﺎي آب آزاد و‬

‫ﻛﻪ در آن‪ MW ،‬ﺟﺮم ﻣﻮﻟﻜﻮﻟﻲ ﻣﺎدهي ﻣﺒﺎدﻟﻪﻛﻨﻨﺪه ﺑﺪون در ﻧﻈـﺮ‬
‫ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺗﻌﺪاد ﻣﻮﻟﻜﻮلﻫﺎي آب آن ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬
‫در ﻣﻨﺤﻨــﻲ ﮔﺮﻣــﺎﮔﺮاﻧﻲﺳــﻨﺠﻲ ﻛﺎﻣﭙﻮزﻳــﺖ‪ ،‬ﻛــﺎﻫﺶ وزن ﺗــﺎ‬
‫دﻣﺎي ‪ 140‬درﺟﻪي ﺳﺎﻧﺘﻲﮔﺮاد ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﺣـﺬف ﻣﻮﻟﻜـﻮلﻫـﺎي آب‬

‫)‪Intensity (arbitary units‬‬

‫آزاد و ﭘــﺲ از آن ﺑــﻪ دﻟﻴــﻞ ﺗﺨﺮﻳــﺐ ﺳــﺎﺧﺘﺎر ﭘﻠــﻲﻣــﺮ ﻣﻮﺟــﻮد در‬
‫ﻛﺎﻣﭙﻮزﻳﺖ ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ ]‪ .[15‬در ﻧﻤﻮدار ﮔﺮﻣﺎﮔﺮاﻧﻲﺳﻨﺠﻲ ﻣﺮﺑـﻮط ﺑـﻪ‬
‫ﻣﺒﺎدﻟﻪﻛﻨﻨﺪهي ‪ ،AMP‬ﻛـﺎﻫﺶ وزن ﺗـﺎ دﻣـﺎي ‪ 130ºC‬ﺑـﻪ دﻟﻴـﻞ از‬
‫دﺳﺖ دادن ﻣﻮﻟﻜﻮلﻫـﺎي آب آزاد و از دﻣـﺎي ‪ 130‬ﺗـﺎ ‪ 400ºC‬ﺑـﻪ‬
‫ﻋﻠﺖ آزاد ﺷﺪن ﻣﻮﻟﻜﻮلﻫﺎي آب درون ﺷﺒﻜﻪاي ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﻛﺎﻫﺶ‬
‫در وزن ﻧﻤﻮﻧــﻪ در دﻣﺎﻫــﺎي ﺑــﺎﻻﺗﺮ ﺑــﻪ دﻟﻴــﻞ ﺗﺠﺰﻳــﻪي ﺳــﺎﺧﺘﺎر‬

‫˚‪2θ‬‬

‫ﻣﺒﺎدﻟﻪﻛﻨﻨـﺪه‪ ،‬ﺧـﺮوج ﮔـﺎز آﻣﻮﻧﻴـﺎك و ﺗـﺸﻜﻴﻞ ﻣﻮﻟﻴﺒـﺪن اﻛـﺴﻴﺪ‬
‫اﺳﺖ‪ .‬ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻧﻤـﻮدار ﮔﺮﻣـﺎﮔﺮاﻧﻲﺳـﻨﺠﻲ‪ ،‬ﻣﻘـﺪار ﻛـﺎﻫﺶ وزن‬

‫ﺷﻜﻞ ‪ -2‬اﻟﮕﻮي ﭘﺮاش ﭘﺮﺗﻮ اﻳﻜﺲ )‪ MgO-PAN (b) ،PZF (a‬و )‪.AMP (c‬‬

‫ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺗﺎ دﻣﺎي ‪ 130‬درﺟﻪي ﺳﺎﻧﺘﻲﮔﺮاد ‪ 2/9‬درﺻﺪ ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﺑﻪ اﻳﻦ‬
‫ﺗﺮﺗﻴﺐ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از راﺑﻄﻪي آﻟﺒﺮﺗﻲ ﺗﻌﺪاد ﻣﻮﻟﻜﻮلﻫﺎي آب ﺧﺎرج‬
‫از ﺷﺒﻜﻪي ﻣﺒﺎدﻟﻪﻛﻨﻨﺪه ‪ n=3‬ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬
‫)‪Weightloss (%‬‬

‫ﺑــﺮاي ﺑﺮرﺳــﻲ ﺗﻐﻴﻴــﺮات اﺣﺘﻤــﺎﻟﻲ ﺑــﻪ وﺟــﻮد آﻣــﺪه در ﺳــﺎﺧﺘﺎر‬
‫ﻣﺒﺎدﻟﻪﻛﻨﻨﺪهﻫﺎ در اﺛﺮ ﺟﺬب ﭘﺮﺗﻮ ﮔﺎﻣﺎ‪ ،‬ﻃﻴﻒ ﻣﺎدون ﻗﺮﻣﺰ و اﻟﮕﻮي‬
‫ﭘﺮاش ﭘﺮﺗﻮ اﻳﻜﺲ ﻧﻤﻮﻧﻪﻫﺎ در ﻗﺒﻞ و ﺑﻌﺪ از ﭘﺮﺗﻮدﻫﻲ ﺑﺎ ﭘﺮﺗـﻮ ﮔﺎﻣـﺎ‬
‫ﻣﻮرد ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ‪ .‬از آنﺟـﺎ ﻛـﻪ در ﻃﻴـﻒ ﻣـﺎدون ﻗﺮﻣـﺰ و‬
‫اﻟﮕﻮي ﭘﺮاش ﻣﺮﺑـﻮط ﺑـﻪ ﻧﻤﻮﻧـﻪﻫـﺎ در ﻗﺒـﻞ و در ﺑﻌـﺪ از ﭘﺮﺗـﻮدﻫﻲ‬
‫ﺗﻔﺎوت ﻗﺎﺑﻞﻣﻼﺣﻈﻪاي ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻧـﺸﺪ‪ ،‬ﻣـﻲﺗـﻮان ﻧﺘﻴﺠـﻪ ﮔﺮﻓـﺖ ﻛـﻪ‬

‫)‪Temperature (˚C‬‬

‫ﻫﺮ ﺳﻪ ﻣﺒﺎدﻟﻪﻛﻨﻨﺪه در ﺑـﺮاﺑـﺮ ﺗـﺎﺑﺶ ﮔﺎﻣﺎ ﺗـﺎ دز ‪ 150kGy‬ﭘـﺎﻳـﺪار‬
‫ﻣﻲﺑـﺎﺷﻨـﺪ )ﺷﻜـﻞ ‪ 4‬ﺗﺎ ‪.(9‬‬

‫ﺷﻜﻞ ‪ -3‬ﻧﻤﻮدار ﮔﺮﻣﺎﮔﺮاﻧﻲﺳﻨﺠﻲ )‪ MgO-PAN (b) ،PZF (a‬و )‪.AMP (c‬‬

‫‪٥٩‬‬

‫ﺟﺬب رادﻳﻮﻧﻮﻛﻠﻴﺪﻫﺎي ‪ 140La ،90Sr‬و ‪. . . 60Co‬‬

‫)‪Transmittance (%‬‬

‫)‪Intensity (arbitary units‬‬

‫‪-1‬‬

‫˚‪2θ‬‬

‫) ‪Wavenumber (cm‬‬

‫ﺷﻜﻞ ‪ -4‬ﻃﻴﻒ ﻣﺎدون ﻗﺮﻣـﺰ ﻧﻤﻮﻧـﻪي ‪ (a) PZF‬در ﻗﺒـﻞ از ﭘﺮﺗـﻮدﻫﻲ ﺑـﺎ ﭘﺮﺗـﻮ‬

‫ﺷﻜﻞ ‪ -7‬اﻟﮕﻮي ﭘﺮاش ﭘﺮﺗﻮ اﻳﻜﺲ ﻧﻤﻮﻧﻪي ‪ (a) PZF‬در ﻗﺒـﻞ از ﭘﺮﺗـﻮدﻫﻲ ﺑـﺎ‬

‫ﮔﺎﻣﺎ‪ (b) ،‬ﺑﻌﺪ از ﺟﺬب ﺗﺎﺑﺶ ﺗﺎ دز ‪ 50kGy‬و )‪ (c‬ﺑﻌـﺪ از ﺟـﺬب ﺗـﺎﺑﺶ ﺗـﺎ دز‬

‫ﭘﺮﺗﻮ ﮔﺎﻣﺎ‪ (b) ،‬ﺑﻌﺪ از ﺟﺬب ﺗﺎﺑﺶ ﺗﺎ دز ‪ 50kGy‬و )‪ (c‬ﺑﻌﺪ از ﺟﺬب ﺗـﺎﺑﺶ ﺗـﺎ‬

‫‪.150kGy‬‬

‫دز ‪.150kGy‬‬

‫)‪Transmittance (%‬‬

‫)‪Intensity (arbitary units‬‬

‫‪-1‬‬

‫) ‪Wavenumber (cm‬‬

‫˚‪2θ‬‬

‫ﺷﻜﻞ ‪ -5‬ﻃﻴﻒ ﻣﺎدون ﻗﺮﻣﺰ ﻧﻤﻮﻧﻪي ‪ (a) Mgo-PAN‬در ﻗﺒـﻞ از ﭘﺮﺗـﻮدﻫﻲ ﺑـﺎ‬

‫ﺷــﻜﻞ ‪ -8‬اﻟﮕــﻮي ﭘــﺮاش ﭘﺮﺗــﻮ اﻳﻜــﺲ ﻧﻤﻮﻧــﻪي ‪ (a) Mgo-PAN‬در ﻗﺒــﻞ از‬

‫ﭘﺮﺗﻮ ﮔﺎﻣﺎ‪ (b) ،‬ﺑﻌﺪ از ﺟﺬب ﺗﺎﺑﺶ ﺗﺎ دز ‪ 50kGy‬و )‪ (c‬ﺑﻌﺪ از ﺟﺬب ﺗـﺎﺑﺶ ﺗـﺎ‬

‫ﭘﺮﺗﻮدﻫﻲ ﺑﺎ ﭘﺮﺗـﻮ ﮔﺎﻣـﺎ‪ (b) ،‬ﺑﻌـﺪ از ﺟـﺬب ﺗـﺎﺑﺶ ﺗـﺎ دز ‪ 50kGy‬و )‪ (c‬ﺑﻌـﺪ از‬

‫دز ‪.150kGy‬‬

‫ﺟﺬب ﺗﺎﺑﺶ ﺗﺎ دز ‪.150kGy‬‬

‫)‪Transmittance (%‬‬

‫)‪Intensity (arbitary units‬‬

‫‪-1‬‬

‫) ‪Wavenumber (cm‬‬

‫˚‪2θ‬‬

‫ﺷــﻜﻞ ‪ -6‬ﻃﻴــﻒ ﻣــﺎدون ﻗﺮﻣــﺰ ﻧﻤﻮﻧــﻪي ‪ (a) AMP‬در ﻗﺒــﻞ از ﻗﺮارﮔﻴــﺮي در‬

‫ﺷﻜﻞ ‪ -9‬اﻟﮕﻮي ﭘﺮاش ﭘﺮﺗﻮ اﻳﻜﺲ ﻧﻤﻮﻧﻪي ‪ (a) AMP‬در ﻗﺒﻞ از ﺟﺬب ﭘﺮﺗـﻮ‬

‫ﻣﻌﺮض ﭘﺮﺗﻮ ﮔﺎﻣﺎ‪ (b) ،‬ﺑﻌﺪ از ﺟﺬب ﺗﺎﺑﺶ ﺗـﺎ دز ‪ 50kGy‬و )‪ (c‬ﺑﻌـﺪ از ﺟـﺬب‬

‫ﮔﺎﻣﺎ‪ (b) ،‬ﺑﻌﺪ از ﺟﺬب ﺗﺎﺑﺶ ﺗـﺎ دز ‪ 50kGy‬و )‪ (c‬ﺑﻌـﺪ از ﺟـﺬب ﺗـﺎﺑﺶ ﺗـﺎ دز‬

‫ﺗﺎﺑﺶ ﺗﺎ دز ‪.150kGy‬‬

‫‪.150kGy‬‬

‫‪٦٠‬‬

‫ﻣﺠﻠﻪ ﻋﻠﻮم و ﻓﻨﻮن ﻫﺴﺘﻪاي‪ ،‬ﺷﻤﺎره ‪1388 ،50‬‬
‫‪2+‬‬

‫‪2+‬‬

‫‪3+‬‬

‫ﺟﺪول ‪ -1‬اﺛﺮ ‪ pH‬ﻣﺤﻠﻮل ﺑﺮ ﺿﺮﻳﺐ ﺗﻮزﻳﻊ ﻛﺎﺗﻴﻮنﻫـﺎي ‪ Co2+ ،Sr2+‬و ‪La3+‬‬

‫اﺛﺮ ‪ pH‬ﻣﺤﻠﻮل ﺑﺮ ﻣﻴﺰان ﺟـﺬب ﻳـﻮنﻫـﺎي ‪ Co ،Sr‬و ‪La‬‬

‫ﺑﺮ روي ‪.PZF‬‬

‫ﺑﺮ روي ﭘﺘﺎﺳﻴﻢ روي ﻫﮕﺰاﺳﻴﺎﻧﻮﻓﺮات )‪ (II‬در ﺟـﺪول ‪ 1‬ﻧـﺸﺎن داده‬

‫‪pH‬‬

‫اﺳﺖ‪ .‬ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﺿﺮاﻳﺐ ﺗﻮزﻳﻊ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺷﺪ ﻛﻪ ﺑـﺎ اﻓـﺰاﻳﺶ‬

‫‪1‬‬

‫‪2‬‬

‫‪3‬‬

‫‪5‬‬

‫‪7‬‬

‫‪211‬‬

‫‪541‬‬

‫‪1160‬‬

‫‪1758‬‬

‫‪1900‬‬

‫ﻳﻮن‬

‫‪ pH‬ﻣﺤﻠﻮل ﺗﺎ ‪ 7‬ﻣﻴﺰان ﺟﺬب ﻫﺮ ﺳﻪ ﻳﻮن اﺣﺘﻤﺎﻻً ﺑﻪ دﻟﻴـﻞ ﻛـﺎﻫﺶ‬

‫‪Sr2+‬‬

‫اﺛﺮ رﻗﺎﺑﺖ ‪ H+‬اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻲﻳﺎﺑﺪ و در ‪ pH=7‬ﺑـﻪ ﺑﻴـﺸﻴﻨﻪ ﻣﻘـﺪار ﺧـﻮد‬

‫‪2+‬‬

‫ﻣﻲرﺳﺪ‪ .‬ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت ﻣﺸﺎﺑﻬﻲ ﺑـﺮ روي ﺧـﻮاص ﺗﺒـﺎدل ﻳـﻮﻧﻲ ﭘﺘﺎﺳـﻴﻢ‬
‫روي ﻫﮕﺰاﺳﻴﺎﻧﻮﻓﺮات )‪ (II‬اﻧﺠﺎم ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻧﺸﺎن ﻣﻲدﻫﺪ ﻛـﻪ‬

‫‪Co‬‬

‫‪91‬‬

‫‪196‬‬

‫‪420‬‬

‫‪924‬‬

‫‪1790‬‬

‫‪La3+‬‬

‫‪100‬‬

‫‪79‬‬

‫‪501‬‬

‫‪929‬‬

‫‪1890‬‬

‫ﺟﺪول ‪ -2‬اﺛﺮ ‪ pH‬ﻣﺤﻠﻮل ﺑﺮ ﺿﺮﻳﺐ ﺗﻮزﻳﻊ ﻳﻮنﻫـﺎي ‪ La3+ ،Co2+‬و ‪ Sr2+‬ﺑـﺮ‬

‫‪ pH‬ﻣﺤﻠــﻮل ﺗــﺄﺛﻴﺮ ﺑــﻪ ﺳــﺰاﻳﻲ ﺑــﺮ ﻣﻴــﺰان ﺟــﺬب ﻳــﻮنﻫــﺎ دارد‪.‬‬

‫روي ﻛﺎﻣﭙﻮزﻳﺖ‪.‬‬

‫درﺻـــﺪ ﺟـــﺬب ﻳـــﻮن ﺳـــﺰﻳﻢ ﺑـــﺮ روي ‪ PZF‬در ﻣﺤـــﺪودهي‬

‫‪pH‬‬

‫‪1‬‬

‫‪2‬‬

‫‪3‬‬

‫‪5‬‬

‫‪7‬‬

‫‪Sr2+‬‬

‫‪46‬‬

‫‪294‬‬

‫‪635‬‬

‫‪98‬‬

‫‪1194‬‬

‫‪Co2+‬‬

‫‪150‬‬

‫‪945‬‬

‫‪1135‬‬

‫‪1768‬‬

‫‪2001‬‬

‫‪La3+‬‬

‫‪52‬‬

‫‪382‬‬

‫‪812‬‬

‫‪1320‬‬

‫‪1490‬‬

‫ﻳﻮن‬

‫‪ pH=1/9-7/2‬ﺑﺮاﺑﺮ ‪ %99‬ﺑﻮده وﻟﻲ ﺑﺎ اﻓﺰاﻳﺶ ‪ pH‬ﻣﻴﺰان ﺟﺬب اﻳﻦ‬
‫ﻳــﻮن ﺑــﻪ ﺷــﺪت ﻛــﺎﻫﺶ ﻳﺎﻓﺘــﻪ اﺳــﺖ ]‪ .[16‬ﻣﻄﺎﻟﻌــﺎت ﻛﻮﺑﻴﻜــﺎ و‬
‫ﻫﻤﻜﺎراﻧﺶ ﻧﻴﺰ اﻓﺰاﻳﺶ ﺿﺮﻳﺐ ﺗﻮزﻳﻊ ﻳﻮنﻫﺎي ‪ Hf‬و ‪ Nb‬ﺑـﺮ روي‬
‫ﻣﺒﺎدﻟﻪﻛﻨﻨﺪهي ‪ PZF‬ﺑﺎ اﻓﺰاﻳﺶ ‪ pH‬ﻣﺤﻠﻮل از ‪ 1‬ﺗـﺎ ‪ 4‬را ﻧـﺸﺎن داده‬
‫اﺳﺖ ]‪.[17‬‬

‫ﺟﺪول ‪ -3‬اﺛﺮ ‪ pH‬ﻣﺤﻠﻮل ﺑﺮ ﺿﺮﻳﺐ ﺗﻮزﻳﻊ ﻳﻮنﻫـﺎي ‪ La3+ ،Co2+‬و ‪ Sr2+‬ﺑـﺮ‬

‫ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه از ﺑﺮرﺳﻲ ﺿﺮﻳﺐ ﺗﻮزﻳﻊ رادﻳﻮﻧﻮﻛﻠﻴـﺪﻫﺎي‬

‫روي ‪.AMP‬‬

‫‪ 140La3+ ،60Co2+‬و ‪ 90Sr2+‬ﺑــــﺮ روي ﻛﺎﻣﭙﻮزﻳــــﺖ در ‪pH‬ﻫــــﺎي‬

‫‪pH‬‬

‫‪1‬‬

‫‪2‬‬

‫‪3‬‬

‫‪5‬‬

‫‪7‬‬

‫‪Sr2+‬‬

‫ﺗﻮزﻳﻊ ﺑﻪ ﺗﺪرﻳﺞ اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻲﻳﺎﺑﺪ‪ .‬دﻟﻴﻞ اﻳﻦ اﻣـﺮ ﺧـﺼﻠﺖ آﻣﻔـﻮﺗﺮي‬

‫‪230‬‬

‫‪614‬‬

‫‪1250‬‬

‫‪1750‬‬

‫‪1470‬‬

‫‪Co2+‬‬

‫‪103‬‬

‫‪470‬‬

‫‪751‬‬

‫‪1267‬‬

‫‪1109‬‬

‫ﻣﻨﻴﺰﻳﻢاﻛﺴﻴﺪ اﺳﺖ‪ ،‬ﻛﻪ ﺟـﺰء ﻣﺒﺎدﻟـﻪﻛﻨﻨـﺪهي ﻳـﻮن در ﻛﺎﻣﭙﻮزﻳـﺖ‬

‫‪La3+‬‬

‫‪213‬‬

‫‪530‬‬

‫‪1410‬‬

‫‪1681‬‬

‫‪1520‬‬

‫ﻳﻮن‬

‫ﻣﺨﺘﻠﻒ )ﺟﺪول ‪ (2‬ﻧﺸﺎن داد ﻛﻪ ﺑﺎ اﻓﺰاﻳﺶ ‪ pH‬ﻣﺤﻴﻂ ﺗﺎ ‪ 7‬ﺿﺮﻳﺐ‬

‫ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ )‪ MgO‬و ﺳﺎﻳﺮ اﻛﺴﻴﺪﻫﺎي ﻣﻌﺪﻧﻲ آﺑﺪار ﻣﻲﺗﻮاﻧﻨﺪ ﻫـﻢ ﺑـﻪ‬
‫ﻋﻨﻮان ﻣﺒﺎدﻟﻪﻛﻨﻨـﺪهي ﻛـﺎﺗﻴﻮن و ﻫـﻢ ﺑـﻪ ﻋﻨـﻮان ﺗﺒـﺎدلﮔـﺮ آﻧﻴـﻮﻧﻲ‬
‫ﻋﻤﻞ ﻛﻨﻨﺪ و ﺗﺤـﺖ ﺷـﺮاﻳﻂ ﻣﻌﻴﻨـﻲ ﻣـﻲﺗﻮاﻧﻨـﺪ ﻫـﺮ دو ﺧﺎﺻـﻴﺖ را‬

‫‪ -4‬ﻧﺘﻴﺠﻪﮔﻴﺮي‬

‫ﻫﻢزﻣﺎن دارا ﺑﺎﺷﻨﺪ(‪ .‬ﺑﺮرﺳﻲ ﺟـﺬب ﻳـﻮنﻫـﺎي ‪ Cs+ ،Na+‬و ‪Co‬‬

‫ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت و ﺑﺮرﺳﻲﻫﺎي اﻧﺠﺎم ﻳﺎﻓﺘﻪ ﻧﺸﺎن داد ﻛﻪ ﻫـﺮ ﺳـﻪ ﺗﺒـﺎدلﮔـﺮ‬

‫ﺑــﺮ روي ﻛﺎﻣﭙﻮزﻳــﺖ ﺗﻴﺘــﺎﻧﻴﻢ دي اﻛــﺴﻴﺪ‪ -‬ﭘﻠــﻲاﻛﺮﻳﻠﻮﻧﻴﺘﺮﻳــﻞ در‬

‫ﻣﻌﺪﻧﻲ ﺳﻨﺘﺰ ﺷﺪه داراي ﺳﺎﺧﺘﺎر ﺑﻠﻮري ﻣﻲﺑﺎﺷﻨﺪ‪ ،‬ﭘﺎﻳـﺪاري ﺗﺎﺑـﺸﻲ‬

‫‪pH‬ﻫــﺎي ﻣﺨﺘﻠــﻒ ﻧﻴــﺰ ﻧﺘــﺎﻳﺞ ﻣــﺸﺎﺑﻬﻲ ﻧــﺸﺎن داد‪ :‬ﺑــﺎ اﻓــﺰاﻳﺶ ‪pH‬‬

‫ﻣﻄﻠﻮﺑﻲ دارﻧﺪ و ﺑﺎ ﺟﺬب ﭘﺮﺗﻮ ﮔﺎﻣﺎ ﺗﺎ دز ‪ 150‬ﻛﻴﻠـﻮﮔﺮي ﺗﺨﺮﻳـﺐ‬

‫ﺿﺮﻳﺐ ﺗﻮزﻳﻊ اﻳﻦ ﻛﺎﺗﻴﻮنﻫﺎ ﺑﺮ روي ﻛﺎﻣﭙﻮزﻳـﺖ اﻓـﺰاﻳﺶ ﻣـﻲﻳﺎﺑـﺪ‬

‫ﻧﻤﻲﺷﻮﻧﺪ‪ .‬ﺑﺮرﺳﻲ ﺧﻮاص ﺗﺒﺎدل ﻳﻮﻧﻲ آنﻫﺎ ﻧﺸﺎن داد ﻛـﻪ از آنﻫـﺎ‬

‫‪2+‬‬

‫‪2+‬‬

‫‪2+ 90‬‬

‫‪60‬‬

‫‪3+‬‬

‫‪140‬‬

‫ﻣﻲﺗﻮان ﺑﺮاي ﺟﺬب رادﻳﻮﻧﻮﻛﻠﻴـﺪﻫﺎي ‪ Co ، Sr‬و ‪La‬‬

‫]‪.[18‬‬
‫‪4+‬‬

‫‪2+‬‬

‫‪3+‬‬

‫اﺳﺘﻔﺎده ﻛﺮد‪.‬‬

‫ﻣﻜﺎﻧﻴﺴﻢ ﺟﺬب ﻳﻮنﻫـﺎﻳﻲ ﻧﻈﻴـﺮ ‪ ،Fe ،Cu ،Zr‬ﻳـﻮنﻫـﺎي‬
‫ﻗﻠﻴﺎﻳﻲ و ﻗﻠﻴﺎﻳﻲ ﺧﺎﻛﻲ ﺑﺮ روي آﻣﻮﻧﻴﻢ ﻣﻮﻟﻴﺒﺪ و ﻓﺴﻔﺎت ﺑـﻪ ﺗﻔـﺼﻴﻞ‬
‫ﺑﺮرﺳـــﻲ ﺷـــﺪه اﺳـــﺖ ]‪ .[19‬ﺑﺮرﺳـــﻲ ﺗﻐﻴﻴـــﺮات ﺿـــﺮﻳﺐ ﺗﻮزﻳـــﻊ‬

‫ﭘﻲﻧﻮﺷﺖﻫﺎ‪:‬‬

‫ﻛﺎﺗﻴﻮنﻫﺎي ‪ La3+ ،Co2+‬و ‪ Sr2+‬ﺑﺮ روي آﻣﻮﻧﻴﻢ ﻣﻮﻟﻴﺒﺪ و ﻓـﺴﻔﺎت‬

‫‪1- Thermograuimeric Analysis‬‬

‫در ‪pH‬ﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻧﺸﺎن داده اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺎ ﺑـﺎﻻ رﻓـﺘﻦ ‪ pH‬ﻣﺤﻠـﻮل‬

‫‪2- Nozzle‬‬

‫ﻣﻴﺰان ﺗﺒﺎدل ﻳﻮن اﻓﺰاﻳﺶ ﻳﺎﻓﺘﻪ و در ‪ pH=5‬ﺑـﻪ ﺑﻴـﺸﻴﻨﻪ ﻣﻘـﺪار ﺧـﻮد‬
‫ﻣﻲرﺳﺪ )ﺟﺪول ‪.(3‬‬

‫‪٦١‬‬

. . . 60Co ‫ و‬140La ،90Sr ‫ﺟﺬب رادﻳﻮﻧﻮﻛﻠﻴﺪﻫﺎي‬

References:
12. J.A. Gadsden, “Infrared spectra of Minerals and
related inorganic compounds,” Butterworth,
London (1975).

1. IAEA, “Application of ion exchange processes
for the treatment of radioactive waste and
management of spent ion exchangers,”
Technical Reports Series No.408, IAEA,
Vienna (2002).

13. “Powder Diffraction Files Search Manual
(Hanawalt Method) Inorganic,” International
Center for Diffraction Data, Swarthmor, PA,
cards no. 9-412 & 33-1061 (1986).

2. D.H. Logsdail, A.L. Mills, “Solvent extraction
and ion exchange in the nuclear fuel cycle,”
Ellis Horwood ltd (1985).

14. G. Alberti, E. Torocca, A. Conte,
“Stoicheiometry of ion exchange materials
containing zirconium and phosphate,” J. Inorg.
Nucl. Chem. 28, 607–613 (1966).

3. G.M. Maragheh, S.W. Husain, A.R. Khanchi,
“Selective sorption of radioactive cesium and
strontium on stannic molybdophosphate ion
exchanger,” Appl. Radiat. Isot. 50, 459-465
(1999).

15. M.S.A. Rahaman, A.F. Ismail, A. Mustafa, “A
review of heat treatment on polyacrylonitrile
fiber,” Polym. degrad. Stab. 92, 1421-1432
(2007).

4. A. Mushtaq, “Inorganic ion exchangers: Their
role in chromatographic radionuclide generator
for the decade 1993-2002,” J. Radioanal. Nucl.
Chem. 262, 797-810 (2004).

16. K. Shakir, M. Sohsah, M. Soliman, “Removal
of cesium from aqueous solutions and
radioactive waste simulants by coprecipitate
flotation,” Sep. Purif. Technol. 54, 373-381
(2007).

5. “IAEA Immobilization of low and intermediate
radioactive wastes with polymers,” Technical
reports series No. 289, IAEA, Vienna (1988).

17. B. Kubica, M. Tuteja-Krysa, H. Godunowa, Z.
Szeglowski, “Adsorption of Hf and Nb on
copper and zinc hexacyanoferrate(II) from HCl
and H2SO4 solutions,” J. Radioanal. Nucl.
Chem. 247, 535-539 (2001).

6. IAEA, “Operation and control of ion exchange
processes for treatment of radioactive wastes,”
Technical Reports Series No.78, IAEA, Vienna
(1967).
7. K. Anil, K. Sen, “Synthetic inorganic ion
exchangers,” Sep. sci. tech nol 13, 517-540
(1978).

18. I.M. Ali, A.A. El-Zahhar, E.S. Zakaria,
“Thermal
and
sorption
behavior
of
polyacrylonitrile supported hydrous titanium
dioxide,” J. Radioanal. Nucl. Chem. 264, 637644 (2005).

8. C.B. Amphlett, “Inorganic Ion Exchangers,”
Elsevier, Amesterdam (1964).
9. V. Vesely, V. Pekarek, “Synthetic inorganic ion
exchangers (I),” Talanta 19, 219-262 (1972).

19. L.K. Neudachina, V.F. Barkovskii, “Sorption
mechanism of metal ions on the salts of
heteropoly acids,” Russ. Chem. Rev. 50, 793804 (1981).

10. V. Pekarek, V. Vesely, “Synthetic inorganic ion
exchangers (II),” Talanta 19, 1245-1283
(1972).
11. J.K. Moon, K.W. Kim, C.H. Jung, Y.G. Shul,
E.H. Lee, “Preparation of organic-inorganic
composite adsorbent beads for removal of
radionuclides and heavy metal ions,” J.
Radioanal. Nucl. Chem. 246, 299-307 (2000).

٦٢