J. of Nuclear Sci. and Tech.

‫ﻣﺠﻠﻪ ﻋﻠﻮم و ﻓﻨﻮن ﻫﺴﺘﻪاي‬

No. 51, pp. 18-27, 2010

1389 ،18-27 ‫ ﺻﻔﺤﺎت‬،51 ‫ﺷﻤﺎره‬

‫ﺣﺬف ﻓﻠﺰات ﺳﻨﮕﻴﻦ از ﭘﺴﻤﺎﻧﺪﻫﺎي ﺳﻨﺘﺰي ﺗﻮﺳﻂ ﺑﻨﺘﻮﻧﻴﺖ ﻃﺒﻴﻌﻲ و ﺑﻨﺘﻮﻧﻴﺖ ﻓﻌﺎل ﺷﺪه ﺑﺎ اﺳﻴﺪ‬
2

‫ اﺣﻤﺪ ﻧﻮزاد ﮔﻠﻲﻛﻨﺪ‬،2‫ ﻣﺤﻤﺪ ﻗﻨﺎديﻣﺮاﻏﻪ‬،1*‫ ﺳﻴﺪﻧﻈﺎماﻟﺪﻳﻦ اﺷﺮﻓﻲزاده‬،1‫ ﻣﺠﻴﺪ ﺣﻴﺎﺗﻲ آﺷﺘﻴﺎﻧﻲ‬،1‫ﺳﻴﺪﺣﻤﻴﺪ ﺟﺰاﻳﺮي‬

‫ ﺗﻬﺮان ـ اﻳﺮان‬،16846-13114 :‫ ﺻﻨﺪوق ﭘﺴﺘﻲ‬،‫ داﻧﺸﮕﺎه ﻋﻠﻢ و ﺻﻨﻌﺖ اﻳﺮان‬،‫ داﻧﺸﻜﺪه ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ ﺷﻴﻤﻲ‬،‫ آزﻣﺎﻳﺸﮕﺎه ﺗﺤﻘﻴﻘﺎﺗﻲ ﺻﻨﺎﻳﻊ ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ ﻣﻌﺪﻧﻲ‬-1
‫ ﺗﻬﺮان ـ اﻳﺮان‬،11365-8486 :‫ ﺻﻨﺪوق ﭘﺴﺘﻲ‬،‫ ﺳﺎزﻣﺎن اﻧﺮژي اﺗﻤﻲ اﻳﺮان‬،‫ ﭘﮋوﻫﺸﮕﺎه ﻋﻠﻮم و ﻓﻨﻮن ﻫﺴﺘﻪاي‬،‫ ﭘﮋوﻫﺸﻜﺪه ﭼﺮﺧﻪ ﺳﻮﺧﺖ ﻫﺴﺘﻪاي‬-2

‫ در اﻳﻦ ﭘﮋوﻫﺶ ﺑﻪ ﺑﺮرﺳﻲ اﻣﻜﺎن اﺳﺘﻔﺎده از ﺑﻨﺘﻮﻧﻴﺖ )ﻣﻮﻧﺘﻤﻮرﻳﻠﻮﻧﻴﺖ( ﻃﺒﻴﻌﻲ و ﻓﻌﺎل ﺷﺪه ﺑﺎ اﺳﻴﺪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺟﺎذﺑﻲ ارزان و در دﺳﺘﺮس ﺑﺮاي‬:‫ﭼﻜﻴﺪه‬
‫ ﺑﻨﺘﻮﻧﻴﺖ ﻳﻜﻲ از ﻛﺎﻧﻲﻫﺎي رﺳﻲ آﻟﻮﻣﻴﻨﻮﺳﻴﻠﻴﻜﺎﺗﻲ ﻻﻳﻪاي اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻬﻢﺗﺮﻳﻦ ﻓﺎز‬.‫ﺣﺬف ﻓﻠﺰات ﺳﻨﮕﻴﻦ از ﭘﺴﻤﺎﻧﺪﻫﺎي ﻣﺎﻳﻊ ﺳﻨﺘﺰي ﭘﺮداﺧﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ‬
‫ ﻣﻮﻧﺘﻤﻮرﻳﻠﻮﻧﻴﺖ‬.(‫ﺳﺎزﻧﺪهي آن ﻣﻮﻧﺘﻤﻮرﻳﻠﻮﻧﻴﺖ ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ داراي ﺣﻔﺮات و ﺳﺎﺧﺘﺎري در اﺑﻌﺎد ﻧﺎﻧﻮ اﺳﺖ )ﻧﺎﻧﻮ ﺳﺎﺧﺘﺎر و ﺣﻔﺮهاي ﻣﻮﻧﺘﻤﻮرﻳﻠﻮﻧﻴﺖ‬
‫( ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ‬Tl) ‫( و ﺗﺎﻟﻴﻢ‬Pb) ‫ در ﻣﺮﺣﻠﻪي ﺑﻌﺪي اﺛﺮ ﻓﻌﺎلﺳﺎزي اﺳﻴﺪي در ﺟﺬب دو ﻓﻠﺰ ﺳﺮب‬.‫ﻛﻠﻴﻪي ﺧﻮاص ﺑﻨﺘﻮﻧﻴﺖ را ﺗﺤﺖ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻗﺮار ﻣﻲدﻫﺪ‬
‫ ﺑﺮ‬Zn ‫ و‬Ni ،Tl ،Pb ،Fe ،Cu ،Co ،Cr ‫ ﺟﺬب ﻓﻠﺰات ﺳﻨﮕﻴﻦ ﭼﻮن‬،‫ ﺗﺠﺰﻳﻪي ﻋﻨﺼﺮي و داﻧﻪﺑﻨﺪي‬،‫ ﭘﺲ از ﻛﺎﻧﻲﺷﻨﺎﺳﻲ‬،‫ در اﻳﻦ ﺗﺤﻘﻴﻖ‬.‫ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ‬
‫ از ﺳﻮﻟﻔﻮرﻳﻚ‬،‫ ﺳﭙﺲ در ﻓﺮاﻳﻨﺪ ﻓﻌﺎلﺳﺎزي اﺳﻴﺪي‬.‫ ﺑﺮرﺳﻲ ﺷﺪ‬GH1-RAW ،G1-RAW ،ES3-RAW ،S3-RAW ،S2-RAW ‫روي ﭘﻨﺞ ﻧﻤﻮﻧﻪ‬
‫ زﻣﺎن و دﻣﺎي ﻓﻌﺎلﺳﺎزي ﺑﺮ ﻣﻴﺰان ﺟﺬب دو ﻓﻠﺰ ﺳﻨﮕﻴﻦ ﺳﺮب‬،‫ ﻧﺴﺒﺖ ﻣﺎﻳﻊ ﺑﻪ ﺟﺎﻣﺪ‬،‫اﺳﻴﺪ ﺑﺮاي ﺗﻘﻮﻳﺖ ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ ﺟﺬب ﺑﻨﺘﻮﻧﻴﺖ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪ و اﺛﺮ ﻏﻠﻈﺖ‬
‫ در ﺗﻤﺎﻣﻲ ﻣﻮارد ﻓﺎز ﻏﺎﻟﺐ ﻧﺎﻧﻮﻣﻮﻧﺘﻤﻮرﻳﻠﻮﻧﻴﺖ‬.‫ ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ‬GH1-RAW ‫ و‬ES3–RAW ‫و ﺗﺎﻟﻴﻢ ﺑﺮ روي دو ﻧﻤﻮﻧﻪي ﻃﺒﻴﻌﻲ و ﻓﻌﺎل ﺷﺪهي‬
.‫ از ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ ﺟﺬب ﺑﻴﺶﺗﺮي ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺳﺎﻳﺮ رسﻫﺎ ﺑﺮﺧﻮردار ﺑﻮده اﺳﺖ‬،‫ﻣﻮﺟﻮد در ﺑﻨﺘﻮﻧﻴﺖﻫﺎ ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﺳﺎﺧﺘﺎر وﻳﮋهي ﻧﺎﻧﻮﻣﻮﻧﺘﻤﻮرﻳﻠﻮﻧﻴﺘﻲ‬

‫ ﻧﺎﻧﻮ ﺳﺎﺧﺘﺎر و ﻧﺎﻧﻮﺣﻔﺮهاي ﻣﻮﻧﺘﻤﻮرﻳﻠﻮﻧﻴﺖ‬،‫ ﻓﻠﺰات ﺳﻨﮕﻴﻦ‬،‫ ﻓﻌﺎلﺳﺎزي اﺳﻴﺪي‬،‫ ﺟﺬب ﺳﻄﺤﻲ‬،‫ ﺑﻨﺘﻮﻧﻴﺖ‬:‫واژهﻫﺎي ﻛﻠﻴﺪي‬

Heavy Metal Removal from Synthetics Wastes by Natural and
Acid-Activated Bentonites
S.H. Jazayeri1, M. Hayati Ashtiani1, S.N. Ashrafizadeh*1, M. Ghannadi Maragheh2, A. Nozad Golikand2
1- Mineral Processing Laboratory, Chemical Enginearing Department, Iran University of Science and Technology, P.O. Box: 16846-13114, Tehran-Iran
2- Nuclear Fuel Cycle Research School, Nuclear Science and Technology Research Institute, AEOI, P.O.Box: 11365-8486, Tehran – Iran

Abstract: This paper examines heavy metals removal from synthetics wastes by the use of natural and
sulfuric acid-activated bentonite so that a cheap adsorbent can be attained for removing these metals
from the wastes. Bentonite is a 2:1 layer aluminnisilicate whose dominant mineral is montmorillonite
which is a nano-structure and nanoporous material. Montmorillonite affects all the properties of
bentonite. In the next step, the effect of acid activation on the adsorption of both of lead (Pb) and
thallium (Tl) is studied. In this research, after the mineralogical and chemical composition analyses by
X-ray diffraction and fluorescence (XRD and XRF) methods, granulometric analysis is carried out on
five samples namely, S2-RAW, S3-RAW, ES3-RAW, G1-RAW and GH1-RAW to remove the heavy
metals such as Cr, Co, Cu, Fe, Pb, Tl, Ni, and Zn accompanying atomic absorption spectroscopy (AAS).
Then, the effect of four factors including concentration, liquid to solid ratio (L/S), time, and activation
temperature in acid activation process were studied. This process is done by a mineral acid, sulfuric acid,
to promote the adsorbability of lead and thallium in both natural and activated types of ES3-RAW and
GH1-RAW. In all case, due to the presence of dominant mineral of nano-montmorillonite and its unique
structure, montmorillonite has a higher adsorbability in comparison with that of the other clay minerals.

Keywords: Bentonite, Adsorption, Acid-Activation, Heavy Metals, Nanostructured and Nanoporous
Montmorillonite
*email: ashrafi@iust.ac.ir

88/7/8 :‫ ﺗﺎرﻳﺦ ﭘﺬﻳﺮش ﻣﻘﺎﻟﻪ‬87/9/12 :‫ﺗﺎرﻳﺦ درﻳﺎﻓﺖ ﻣﻘﺎﻟﻪ‬

۱۸

‫ﻣﺠﻠﻪ ﻋﻠﻮم و ﻓﻨﻮن ﻫﺴﺘﻪاي‪ ،‬ﺷﻤﺎره ‪1389 ،51‬‬

‫ﺟﺪول ‪ -1‬ﻣﻘﺎﻳﺴﻪي ﻗﻴﻤﺖ ﺑﺮﺧﻲ از ﺟﺎذبﻫﺎي ﻣﻌﻤﻮﻟﻲ‪.‬‬

‫‪ -1‬ﻣﻘﺪﻣﻪ‬
‫اﺻﻄﻼح »ﻛﺎﻧﻲ رﺳﻲ« ﺑﺮاي ﻓﻴﻠﻮﺳـﻴﻠﻴﻜﺎتﻫـﺎي )ﻟﻐـﺖ ﻣﺨـﺼﻮص‬

‫ﺟﺎذب‬

‫ﺳﺎﺧﺘﺎرﻫﺎي ﺳﻴﻠﻴﻜﺎﺗﻲ ﻻﻳﻪاي( ﺧﺎﺻﻲ ﭼﻮن ﺳﻴﻠﻴﻜﺎتﻫﺎي آﻟﻮﻣﻴﻨﻴﻤﻲ‬

‫رس‬

‫ﻳﺎ ﻣﻨﻴﺰﻳﻤﻲ ﻻﻳﻪاي و آﺑﺪار ﺑﺎ اﻧﺪازهي ذرات ﻛﻮﭼـﻚﺗـﺮ از ‪ 2µm‬ﺑـﻪ‬

‫ﻛﺮﺑﻦ ﻓﻌﺎل‬

‫)‪(1‬‬

‫ﻗﻴﻤﺖ‬

‫ﻣﺮﺟﻊ‬

‫ﻧﻮع ﺟﺎذب‬

‫‪0/04-0/12‬‬

‫] ‪[3‬‬

‫‪Peat‬‬

‫‪20-22‬‬

‫] ‪[4‬‬

‫زﺋﻮﻟﻴﺖ‬

‫‪15/43‬‬

‫] ‪[5‬‬

‫)‪(U.S.$ kg-1‬‬

‫ﻗﻴﻤﺖ‬
‫)‪(U.S.$ kg-1‬‬

‫‪0/023‬‬

‫ﻣﺮﺟﻊ‬
‫] ‪[7‬‬

‫‪Coconut shell‬‬
‫‪charcoal‬‬
‫)‪(CSC‬‬
‫‪Sphagnum‬‬
‫‪moss peat‬‬

‫‪0/34‬‬

‫] ‪[8‬‬

‫‪0/02‬‬

‫] ‪[9‬‬

‫ﻛﻮﭼﻚﺗﺮ از ‪ 2µm‬ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ .‬اﻳﻦ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺑﺪون در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺗﺮﻛﻴﺐ‬

‫ﺳﻠﻮﻟﺰ ﻛﺮوي‬

‫‪1/07‬‬

‫‪-‬‬

‫ﻳﺮﻟﻴﺖ‬

‫‪1/5‬‬

‫]‪[10‬‬

‫ﻛﻠﻴﻨﻮﻳﺘﻴﻠﻮﻟﻴﺖ‬

‫‪0/03-0/12‬‬

‫] ‪[6‬‬

‫ﻟﻴﮕﻨﻴﻦ‬

‫‪0/06‬‬

‫‪-‬‬

‫و ﺳﺎﺧﺘﺎر ﺑﻠﻮرﻳﻦ رس ﺑـﻪ ﻛـﺎر ﻣـﻲرود ]‪ 1‬و ‪ .[2‬وﻳﮋﮔـﻲﻫـﺎﻳﻲ ﻧﻈﻴـﺮ‬

‫ﺷﺎﺑﺎزﻳﺖ‬

‫‪0/03-0/12‬‬

‫] ‪[6‬‬

‫ﭼﻴﺘﻮﺳﺎن‬

‫‪15/43‬‬

‫]‪[11‬‬

‫ﺻﻨﻌﺘﻲ‬

‫ﻛﺎر ﻣﻲرود‪ .‬واژهي »رس« ﻧﻴﺰ از دﻳﺪﮔﺎه ﻋﻠﻤﻲ ﺑﻪ آن ﺑﺨﺶ از ذرات‬
‫ﻏﻴﺮآﻟــﻲ ﻛﻠﻮﻳﻴــﺪي ﺧــﺎك اﻃــﻼق ﻣــﻲﺷــﻮد ﻛــﻪ اﺑﻌــﺎد ذرات آن‬

‫ﺳﻄﺢ ﻣﺨﺼﻮص ﺑﺎﻻ‪ ،‬ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ و ﻣﻜﺎﻧﻴﻜﻲ‪ ،‬ﺳﺎﺧﺘﺎر ﻻﻳـﻪاي‪،‬‬
‫ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺗﺒﺎدل ﻛﺎﺗﻴﻮﻧﻲ ﺑﺎﻻ ﻣﻮارد اﺳﺘﻔﺎدهﻫﺎي ﺑـﺴﻴﺎري از ﺧـﺎكﻫـﺎي‬
‫رﺳﻲ را ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺟﺎذبﻫﺎي ﻃﺒﻴﻌﻲ ﺑﺮاي ﺣـﺬف ﻓﻠـﺰات ﺳـﻨﮕﻴﻨﻲ از‬
‫ﭘﺴﺎبﻫﺎي ﺻﻨﻌﺘﻲ در ﺳﺎلﻫﺎي اﺧﻴـﺮ ﺑـﻪ ﻫﻤـﺮاه داﺷـﺘﻪ اﺳـﺖ‪ .‬ﻣﻄـﺎﺑﻖ‬
‫ﺟﺪول ‪ ،1‬از ﻣﻘﺎﻳﺴﻪي ﻗﻴﻤﺖ ﺑﺮﺧﻲ از ﺟﺎذبﻫﺎ ﺑﺎ ﺧـﺎكﻫـﺎي رﺳـﻲ‬
‫ﻣﺸﺨﺺ ﻣﻲﺷﻮد ﻛﻪ ﺧﺎكﻫﺎي رﺳﻲ ﺑﻪ ﻟﺤﺎظ ﻗﻴﻤـﺖ ﻧﻴـﺰ ﻣـﻲﺗﻮاﻧﻨـﺪ‬
‫ﺟﺎذبﻫﺎي ﻣﻨﺎﺳﺐ و ارزان ﻗﻴﻤﺘﻲ ﺣﺘﻲ در ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﺎ زﺋﻮﻟﻴﺖﻫﺎ ﺑﺎﺷـﻨﺪ‬
‫]‪ 3‬ﺗﺎ ‪.[11‬‬

‫ﺑﻨﺘﻮﻧﻴــﺖ ﻣــﺎدهاي ﻣﻌــﺪﻧﻲ اﺳــﺖ ﻛــﻪ ﻣﺨﻠــﻮط ﺗﻌــﺪاد زﻳــﺎدي از‬
‫ﻛــﺎﻧﻲﻫــﺎي ﻣﺨﺘﻠــﻒ رﺳــﻲ و ﮔﺎﻫـﺎً ﻏﻴﺮرﺳــﻲ اﺳــﺖ‪ .‬ﻣﻬــﻢﺗــﺮﻳﻦ و‬
‫ﻋﻤﺪهﺗﺮﻳﻦ ﻛﺎﻧﻲ رﺳﻲ آن ﻣﻮﻧﺘﻤﻮرﻳﻠﻮﻧﻴﺖ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻛﻠﻴﻪي ﺧﻮاص‬
‫ﺑﻨﺘﻮﻧﻴﺖ را ﺗﺤﺖ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻗﺮار ﻣﻲدﻫﺪ‪.‬‬

‫ﺷﻜﻞ ‪ -1‬ﺳﺎﺧﺘﺎر ﻣﻮﻧﺘﻤﻮرﻳﻠﻮﻧﻴﺖ‪.‬‬

‫ﺗﻮﺻﻴﻒ ﺳـﺎﺧﺘﺎر ﻗﺎﺑـﻞ ﻗﺒـﻮﻟﻲ از ﻣﻮﻧﺘﻤﻮرﻳﻠﻮﻧﻴـﺖ ﻛـﻪ ﻣﻬـﻢﺗـﺮﻳﻦ‬

‫در ﻧﺘﻴﺠﻪ‪ ،‬اﺑﻌﺎد ﻣﺤﻮر »‪ «c‬در ﻣﻮﻧﺘﻤﻮرﻳﻠﻮﻧﻴﺖ از ﻣﻘﺪار ﻛﻤﻴﻨـﻪي‬

‫ﺳﺎزﻧﺪهي ﺑﻨﺘﻮﻧﻴﺖ اﺳﺖ در ﺳﺎل ‪ 1935‬ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺎرﺷﺎل اﻧﺠﺎم ﭘـﺬﻳﺮﻓﺖ‬
‫]‪ .[12‬ﺑﺮاﺳﺎس اﻳﻦ ﻣـﺸﺎﻫﺪات‪ ،‬ﻣﻮﻧﺘﻤﻮرﻳﻠﻮﻧﻴـﺖ از دو ﻻﻳـﻪي ﻧـﺎزك‬

‫‪º‬‬

‫‪ 9/6A‬در وﻗﺘــﻲ ﻛــﻪ ﻫــﻴﭻ ﻣﻮﻟﻜــﻮل ﻗﻄﺒــﻲ ﺑــﻴﻦ ﻻﻳــﻪﻫــﺎ ﻣﻮﺟــﻮد‬

‫ﭼﻬﺎروﺟﻬﻲ ﺳـﻴﻠﻴﺲ ﻛـﻪ در وﺳـﻂ آن ﻻﻳـﻪي ﻧـﺎزك ﻫـﺸﺖوﺟﻬـﻲ‬

‫ﻧﻤﻲﺑﺎﺷﺪ ﺗﺎ ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﺑﺎﻻﺗﺮ ﻣﺘﻐﻴﺮ اﺳﺖ‪ .‬ﻓﺎﺻﻠﻪي ﻣﺤﻮري »‪ «c‬ﺑﺮاﺳﺎس‬

‫آﻟﻮﻣﻴﻨــﺎ ﻗــﺮار دارد‪ ،‬ﺗــﺸﻜﻴﻞ ﺷــﺪه اﺳــﺖ )ﺷــﻜﻞ ‪ .[13] (1‬ﻻﻳــﻪي‬

‫ﻛﺎﺗﻴﻮنﻫﺎي ﻣﻮﺟﻮد در ﺑﻴﻦ ﻻﻳﻪﻫﺎي ﺳﻴﻠﻴﻜﺎﺗﻲ ﻧﻴﺰ ﻣﺘﻐﻴﺮ اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﭼﻬﺎروﺟﻬﻲ و ﻫﺸﺖوﺟﻬﻲ ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪاي ﺑﻪ ﻫﻢدﻳﮕﺮ ﻣﺘﺼﻞ ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ ﻛﻪ‬

‫ﻓﺮﻣﻮل ﻣﻮﻧﺘﻤﻮرﻳﻠﻮﻧﻴﺖ ‪(Si7/8Al0/2)IV(Al3/4Mg0/6)VIO20(OH)4‬‬

‫ﮔﻮﺷــﻪﻫــﺎي ﻻﻳــﻪي ﭼﻬــﺎروﺟﻬﻲ ﺳﻴﻠﻴــﺴﻲ و ﻳﻜــﻲ از ﻻﻳــﻪﻫــﺎي‬

‫ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ و ﺗﺮﻛﻴﺐ درﺻﺪ ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ ﻧﻈﺮي آن ﺑﺪون در ﻧﻈﺮ ﮔـﺮﻓﺘﻦ‬

‫ﻫﻴﺪروﻛﺴﻴﻠﻲ ﻻﻳﻪي ﻫﺸﺖﺗﺎﻳﻲ ﺗـﺸﻜﻴﻞ ﻻﻳـﻪاي ﻣـﺸﺘﺮك ﻣـﻲدﻫﻨـﺪ‪.‬‬

‫ﻣﻮاد ﻣﻴﺎن ﻻﻳﻪاي اﻳﻦ اﺳﺖ‬

‫اﺗــﻢﻫــﺎي اﻳــﻦ ﻻﻳــﻪ ﻛــﻪ در ﻫــﺮ دو ﻻﻳــﻪ ﻣــﺸﺘﺮك ﻫــﺴﺘﻨﺪ‪ ،‬ﺑــﻪ ﺟــﺎي‬
‫ﻫﻴﺪروﻛﺴﻴﻞ‪ ،‬اﻛﺴﻴﮋن ﻣﻲﺑﺎﺷﻨﺪ‪.‬‬

‫) ‪(1‬‬

‫‪SiO2, %66.7-Al2O3, %28.3-H2O, %5‬‬

‫واﺣﺪﻫﺎي ﺳﻴﻠﻴﻜﺎ‪ -‬آﻟﻮﻣﻴﻨـﺎ‪ -‬ﺳـﻴﻠﻴﻜﺎ در ﺟﻬـﺖﻫـﺎي »‪ «a‬و »‪«b‬‬
‫ﭘﻴﻮﺳﺘﻪ ﺑﻮده و در ﺟﻬﺖ »‪ «c‬ﺑﻪ ﻳـﻚدﻳﮕـﺮ ﭼـﺴﺒﻴﺪهاﻧـﺪ‪ .‬ﺑـﻪ ﻫﻨﮕـﺎم‬

‫ﻓﺮﻣﻮل ﻣﻮﻧﺘﻤﻮرﻳﻠﻮﻧﻴﺖ‪ ،‬ﻧﺸﺎندﻫﻨـﺪهي ﺟﺎﻧـﺸﻴﻨﻲ ‪ Si4+‬ﺑـﺎ ‪ Al3+‬در‬

‫ﭼﺴﺒﻴﺪن اﻳﻦ واﺣﺪﻫﺎ ﺑﻪ ﻳﻚدﻳﮕﺮ‪ ،‬ﻻﻳﻪﻫﺎي اﻛﺴﻴﮋﻧﻲ ﻫﺮ واﺣـﺪ ﺑـﺎ‬

‫ﻻﻳﻪي ﭼﻬﺎروﺟﻬﻲ و ﺟﺎﻧﺸﻴﻨﻲ ‪ Al3+‬ﺑﺎ ‪ Mg2+‬در ﻻﻳﻪي ﻫﺸﺖوﺟﻬﻲ‬

‫اﻛﺴﻴﮋن واﺣﺪﻫﺎي ﻫﻤﺴﺎﻳﻪ ﻣﺸﺘﺮك ﻣﻲﺑﺎﺷﻨﺪ‪ .‬ﺑﻪ اﻳﻦ دﻟﻴﻞ‪ ،‬ﭘﻴﻮﻧﺪي‬

‫اﺳﺖ‪ .‬ﺑﺎر ﻻﻳﻪاي ﺧﺎﻟﺺ ﻣﻮﻧﺘﻤﻮرﻳﻠﻮﻧﻴﺖ ﻧﻴﺰ ﺑﺮاﺑﺮ اﺳﺖ ﺑﺎ‬

‫ﺧﻴﻠﻲ ﺿﻌﻴﻒ و ﺷﻜﺎف ﻗﺎﺑﻞﻣﻼﺣﻈﻪاي ﺑﻴﻦ اﻳﻦ واﺣﺪﻫﺎ ﭘﺪﻳﺪ ﻣﻲآﻳﺪ‬
‫]‪ .[14‬ﭘﻲآﻣﺪ ﻣﺸﺨﺼﺎت ﺳﺎﺧﺘﺎري اﻳﻦ ﻧﻮع رس آن اﺳﺖ ﻛـﻪ آب و‬

‫])‪[7.8(+4)]+[0.2(+3)]+[3.4(+3)]+[0.6(+2‬‬
‫‪+[20(-2)]+[4(-1)]=-0.8Charge/unit cell‬‬

‫ﻣﻮﻟﻜﻮلﻫﺎي ﻗﻄﺒﻲ ﺑﻪ ﺳﺎدﮔﻲ وارد ﻓﻀﺎي ﺑﻴﻦ ﻻﻳﻪﻫﺎ ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ ﻛﻪ اﻳﻦ‬
‫اﻣﺮ ﺑﻪ اﻧﺒﺴﺎط ﻻﻳﻪاي در ﺟﻬﺖ ﺑﻠﻮرﺷﻨﺎﺧﺘﻲ »‪ «c‬ﻣﻨﺠﺮ ﻣﻲﺷﻮد‪.‬‬

‫‪١٩‬‬

‫ﺣﺬف ﻓﻠﺰات ﺳﻨﮕﻴﻦ از ﭘﺴﻤﺎﻧﺪﻫﺎي ﺳﻨﺘﺰي ﺗﻮﺳﻂ ‪. . .‬‬

‫ﺟﺪول ‪ -3‬داﻧﻪﺑﻨﺪي ﻧﻤﻮﻧﻪﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ‪.‬‬

‫ﺑﺎر ﻣﻨﻔﻲ ﺧﺎﻟﺺ ﻧﻴﺰ ﺗﻮﺳﻂ ﻛﺎﺗﻴﻮنﻫـﺎي ﺟـﺬب ﺷـﻮﻧﺪه در ﺑـﻴﻦ‬
‫‪Mesh No.‬‬
‫)‪(µm‬‬

‫ﻻﻳﻪﻫﺎ و در اﻃﺮاف ﻟﺒﻪﻫﺎ ﺧﻨﺜﻲ ﻣﻲﺷﻮد‪.‬‬
‫ﻣﻮﻧﺘﻤﻮرﻳﻠﻮﻧﻴـــﺖ ﻳـــﻚ ﻛـــﺎﻧﻲ رﺳـــﻲ ﺑـــﺎ ﻗﺎﺑﻠﻴـــﺖ ﺟﺎﻧـــﺸﻴﻨﻲ‬

‫‪S2-RAW‬‬

‫‪S3-RAW‬‬

‫‪ES3-RAW‬‬

‫‪G1-RAW‬‬

‫‪GH1-RAW‬‬

‫)‪(g‬‬

‫)‪(g‬‬

‫)‪(g‬‬

‫)‪(g‬‬

‫)‪(g‬‬

‫‪4/41‬‬

‫‪7‬‬

‫‪10/85‬‬

‫‪46/32‬‬

‫‪31/83‬‬

‫‪-16+120‬‬
‫)‪(-1190+125‬‬

‫اﻳﺰوﻣﻮرﻓﻲ)‪ (2‬ﺑﺎﻻ ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﻛﺎﺗﻴﻮنﻫـﺎي ﻗﺎﺑـﻞ ﺗﻌـﻮﻳﺾ در ﺳـﺎﺧﺘﺎر‬

‫‪-120+200‬‬

‫‪ 2:1‬ﻻﻳــﻪاي ‪ T:O:T‬آن ﺑــﺎ ﺑــﺎر ﻣﻨﻔــﻲ ﺗﻮﻟﻴــﺪي در اﺛــﺮ ﺟﺎﻧــﺸﻴﻨﻲ‬

‫)‪(-125+71‬‬

‫اﻳﺰوﻣﻮرﻓﻲ ﻣﻮازﻧﻪ ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ‪ .‬ﺳﻴﻨﺘﻴﻚ ﺗﺒﺎدل ﻛﺎﺗﻴﻮنﻫﺎي ﻗﺎﺑﻞ ﺗﺒﺎدل‬

‫‪-200+325‬‬

‫ﺳﺮﻳﻊ ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ و ﻛﺎﺗﻴﻮنﻫﺎﻳﻲ ﻧﻈﻴﺮ ‪ Na+‬و ‪ Ca2+‬ﻛﻪ در ﺑﺨﺶﻫـﺎي‬

‫)‪(-71+40‬‬
‫‪-325+400‬‬

‫‪25/24‬‬

‫‪29/53‬‬

‫‪21/34‬‬

‫‪24/44‬‬

‫‪23/54‬‬

‫‪17/10‬‬

‫‪23/17‬‬

‫‪23/26‬‬

‫‪12/67‬‬

‫‪17/17‬‬

‫‪10/22‬‬

‫‪10/11‬‬

‫‪4/20‬‬

‫‪1/21‬‬

‫‪6/55‬‬

‫‪29/32‬‬

‫‪40/20‬‬

‫‪13/25‬‬

‫‪19/28‬‬

‫‪99/13‬‬

‫‪99/85‬‬

‫‪97/8‬‬

‫‪98/91‬‬

‫ﺧــﺎرﺟﻲﺗــﺮ ﻗــﺮار دارﻧــﺪ ﺑــﺎ ﻛــﺎﺗﻴﻮنﻫــﺎي ﻣﺤﻠــﻮل ﺑــﻪ ﺳــﺎدﮔﻲ‬

‫)‪(-40+36‬‬

‫ﻣﺒﺎدﻟﻪ ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ و ﻏﻠﻈﺖ آن را ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻲدﻫﻨﺪ‪ .‬ﺟﺬب ﻓﻠـﺰات ﺳـﻨﮕﻴﻦ‬

‫‪(-36)-400‬‬

‫‪42/66‬‬

‫ﺟﻤﻊ ﻛﻞ )‪(g‬‬

‫‪99/63‬‬

‫از ﭘﺴﻤﺎﻧﺪ ﻣﺎﻳﻊ ﺑﻪ ‪ pH‬ﻣﺤﻠﻮل ﻧﻴﺰ ﺑﺴﺘﮕﻲ دارد‪.‬‬

‫ﺑﺮاﺳﺎس ﺗﻌﺮﻳـﻒ ﻻﻣـﺎر ]‪» [15‬ﻓﻌـﺎلﺳـﺎزي«)‪ (3‬ﻧـﻮﻋﻲ ﻓـﺮآوري‬
‫ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ ﻳﺎ ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺮاي ﻧﻮع ﻣﻌﻴﻨﻲ از ﺧﺎكﻫـﺎي رﺳـﻲ‬

‫‪ 3-2‬ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻴﺰان ﺟﺬب ﻓﻠﺰات ﺳﻨﮕﻴﻦ‬

‫اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲﺷـﻮد ﺗـﺎ ﻗﺎﺑﻠﻴـﺖ ﺟـﺬب آن را اﻓـﺰاﻳﺶ دﻫـﺪ‪ .‬ﺑﺮاﺳـﺎس‬

‫ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻴﺰان ﺟﺬب ﻓﻠﺰات ﺳﻨﮕﻴﻦ ﺑﺮاي ﺑﻨﺘﻮﻧﻴﺖ و ﺑﻨﺘﻮﻧﻴﺖ‬

‫ﺗﻌﺮﻳﻒ ﮔﺮگ ]‪ ،[16‬ﻟﻐﺖ »ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ« ﺑﻴﺎنﮔﺮ ﻧﻮﻋﻲ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ‬

‫ﻓﻌﺎلﺷﺪه ﺑﺎ اﺳﻴﺪ از ﺿـﺮﻳﺐ ﺗﻮزﻳـﻊ ‪) Kd‬ﻓﺮﻣـﻮل ‪ (2‬و ﺷـﺮاﻳﻂ زﻳـﺮ‬

‫ﻳﺎ ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ‪ -‬ﺷـﻴﻤﻴﺎﻳﻲ اﺳـﺖ ﻛـﻪ اﻓـﺰاﻳﺶ آن ﺑـﺎ اﻓـﺰاﻳﺶ ﻣـﺴﺎﺣﺖ‬

‫اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪ‪ .‬ﺑﻪ ‪ 0/3g‬از ﻫﺮ ﻧﻤﻮﻧﻪي ﺑﻨﺘﻮﻧﻴﺖ ﻃﺒﻴﻌﻲ ﻳﺎ ﻓﻌﺎل ﺷـﺪه ﺑـﺎ‬

‫ﺳﻄﺢ ﺟﺎﻣﺪ ﻣﻌﻤﻮﻻً ﻧﺎﭼﻴﺰ اﺳﺖ ]‪ 17‬و ‪.[18‬‬

‫اﺳﻴﺪ ﭘﺲ از اﻧﺘﻘﺎل ﺑﻪ ﻇـﺮف ﭘﻠـﻲاﺗﻴﻠﻨـﻲ دربدار ﻣﻘـﺪار ‪ 25ml‬از‬
‫ﻧﻤﻚ ﻧﻴﺘﺮاتﻫﺎي ﻛﺎﺗﻴﻮنﻫـﺎي ﻣـﻮردﻧﻈﺮ ‪،Pb ،Fe ،Cu ،Co ،Cr‬‬

‫‪ -2‬روش ﺗﺤﻘﻴﻖ‬

‫‪ Ni ،Tl‬و ‪ Zn‬اﺿــﺎﻓﻪ و در دﻣــﺎي ‪ 25ºC‬ﺑــﻪ ﻣــﺪت ‪ 24‬ﺳــﺎﻋﺖ در‬

‫‪ 1-2‬آﻧﺎﻟﻴﺰﻫﺎي ‪ XRD‬و ‪XRF‬‬

‫ﺗﻜﺎﻧﻨــﺪه ﺑــﺎ ﺗﻨــﺪي ‪ 250‬دور در دﻗﻴﻘــﻪ ﻫــﻢزده ﺷــﺪ‪ .‬ﻣﻴــﺰان ﺟــﺬب‬

‫ﺑــﺮاي اﻧﺠــﺎم آزﻣــﺎﻳﺶﻫــﺎ از ‪ 5‬ﻧﻤﻮﻧــﻪي ﻃﺒﻴﻌــﻲ ﺑﻨﺘﻮﻧﻴــﺖ ﺑــﺎ ﻧــﺎمﻫــﺎي‬

‫ﺗﻮﺳﻂ ﺑﻨﺘﻮﻧﻴﺖ ﻓﻌﺎل و ﻏﻴﺮﻓﻌـﺎل ﺑـﺎ اﺳـﺘﻔﺎده از روش ﻃﻴـﻒﺳـﻨﺠﻲ‬

‫‪ G1-RAW ،ES3-RAW ،S3-RAW ،S2-RAW‬و ‪GH1-RAW‬‬

‫ﺟﺬب اﺗﻤﻲ )‪ (AAS‬ﺗﻌﻴﻴﻦ ﮔﺮدﻳﺪ‪.‬‬

‫اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪ )ﺟﺪول ‪ .(2‬ﻋﻤﻠﻴﺎت ﻛﺎﻧﻲﺷﻨﺎﺳـﻲ و ﺗﺠﺰﻳـﻪي ﻋﻨـﺼﺮي‬
‫ﻧﻤﻮﻧــﻪﻫــﺎي ﻓــﻮق ﺑــﺎ اﺳــﺘﻔﺎده از ﺗﻜﻨﻴــﻚﻫــﺎي ‪ XRD‬و ‪ XRF‬و‬

‫)‪( 2‬‬

‫)‪Kd = [(Co-Ci)/Ci]*(V/M‬‬

‫دﺳــﺘﮕﺎهﻫــﺎي ‪ XRD‬ﻣــﺪل ‪ Philips PW 1800‬و ‪ XRF‬ﻣــﺪل‬
‫ﻛﻪ در آن‪،‬‬

‫‪ Oxford ED-2000‬اﻧﺠﺎم ﭘﺬﻳﺮﻓﺖ‪.‬‬

‫‪ Kd‬ﺿﺮﻳﺐ ﺗﻮزﻳﻊ )‪،(ml/g‬‬
‫‪ 2-2‬داﻧﻪﺑﻨﺪي‬

‫‪ Co‬ﻏﻠﻈﺖ اوﻟﻴﻪ )‪،(ppm‬‬

‫ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺗﻌﺪادي اﻟﻚ‪ ،‬ﻣﺤﺪودهﻫـﺎﻳﻲ ﺑـﺮاي ﺗﻮزﻳـﻊ داﻧـﻪﺑﻨـﺪي‬

‫‪ Ci‬ﻏﻠﻈﺖ ﻧﻬﺎﻳﻲ )‪،(ppm‬‬

‫اﻳﺠﺎد و درﺻﺪ ﻓﺎزي و ﻣﻴﻨﺮاﻟﻲ ﺑﻨﺘﻮﻧﻴﺖ در اﻳﻦ ﻣﺤﺪودهﻫﺎ ﻣﺸﺨﺺ‬

‫‪ V‬ﺣﺠﻢ ﻣﺤﻠﻮل اوﻟﻴﻪ )در اﻳﻦ ﺟﺎ ‪،ml ،(25ml‬‬

‫ﺷﺪ‪ .‬ﺑﺪﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﺳﻬﻢ ﻛﺎﻧﻲﻫﺎي رﺳﻲ ﺑـﻪ وﻳـﮋه ﻣﻮﻧﺘﻤﻮرﻳﻠﻮﻧﻴـﺖ و‬

‫‪ M‬وزن ﺟﺎذب ﻳﺎ ﻣﺒﺎدﻟﻪﻛﻨﻨﺪه )در اﻳﻦ ﺟﺎ ‪ (0/3g‬ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫ﻏﻴﺮرﺳـﻲ در ﻫـﺮ ﻣﺤـﺪودهي داﻧـﻪﺑﻨـﺪي ﺗﻌﻴﻴﻦ ﮔﺮدﻳﺪ )ﺟﺪول ‪.(3‬‬
‫‪ -3‬ﻳﺎﻓﺘﻪﻫﺎ و ﺑﺤﺚ‬

‫ﺟﺪول ‪ -2‬ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺗﺠﺰﻳﻪي ﻧﻤﻮﻧﻪﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﺎاﺳﺘﻔﺎده از ﺗﻜﻨﻴﻚ ‪.XRD‬‬
‫ﻧﻤﻮﻧﻪ‬
‫‪S2-RAW‬‬
‫‪S3-RAW‬‬
‫‪ES3-RAW‬‬
‫‪G1-RAW‬‬
‫‪GH1-RAW‬‬

‫‪ 1-3‬آﻧﺎﻟﻴﺰ ‪XRD‬‬

‫ﻧﺘﺎﻳﺞ آﻧﺎﻟﻴﺰ‬
‫ﻣﻮﻧﺘﻤﻮرﻳﻠﻮﻧﻴﺖ‪ ،‬زﺋﻮﻟﻴﺖ‪ ،‬ﻛﺮﻳﺴﺘﻮﺑﺎﻟﻴﺖ‪ ،‬ﻫﺎﻟﻴﺖ‬
‫ﻣﻮﻧﺘﻤﻮرﻳﻠﻮﻧﻴﺖ‪ ،‬ﻛﺮﻳﺴﺘﻮﺑﺎﻟﻴﺖ‪ ،‬ﻛﻮارﺗﺰ‪ ،‬ﻫﺎﻟﻴﺖ‪ ،‬آﻟﺒﻴﺖ )ﻓﻠﺪﺳﭙﺎر(‪،‬‬
‫ﺑﺎرﻳﺖ‪ ،‬ﺑﺎﺳﺎﻧﻴﺖ‬
‫ﻣﻮﻧﺘﻤﻮرﻳﻠﻮﻧﻴﺖ‪ ،‬ﻛﺮﻳﺴﺘﻮﺑﺎﻟﻴﺖ‪ ،‬ﻛﻮارﺗﺰ‪ ،‬آﻟﺒﻴﺖ )ﻓﻠﺪﺳﭙﺎر(‬
‫ﻣﻮﻧﺘﻤﻮرﻳﻠﻮﻧﻴﺖ‪ ،‬ﻛﺮﻳﺴﺘﻮﺑﺎﻟﻴﺖ‪ ،‬ﻛﻮارﺗﺰ‬
‫ﻣﻮﻧﺘﻤﻮرﻳﻠﻮﻧﻴﺖ‪ ،‬ﻛﺮﻳﺴﺘﻮﺑﺎﻟﻴﺖ‪ ،‬ﻛﻮارﺗﺰ‪ ،‬ﻛﻠﺴﻴﺖ‬

‫ﺑﺮاﺳﺎس اﻃﻼﻋﺎت ﺟﺪول ‪ 2‬و ﺷﻜﻞ ‪ 2‬ﻗﻠﻪﻫﺎي ﺗﻴﺰ اول‪ ،‬ﻣﺮﺑـﻮط ﺑـﻪ‬
‫ﺧﺎﻧﻮادهي ﻛﺎﻧﻲﻫﺎي رﺳﻲ اﺳﻤﻜﺘﻴﺘﻲ ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ ﻛـﻪ ﻣﻮﻧﺘﻤﻮرﻳﻠﻮﻧﻴـﺖ‬
‫ﻣﻬﻢﺗﺮﻳﻦ ﻋﻀﻮ آن و ﻛﺎﻧﻲ رﺳﻲ ﺳﺎزﻧﺪهي ﺑﻨﺘﻮﻧﻴﺖ ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﻋﻼوه‬
‫ﺑﺮ ﻓﺎز ﻏﺎﻟﺐ ﻣﻮﻧﺘﻤﻮرﻳﻠﻮﻧﻴﺖ‪ ،‬ﺳـﺎﻳﺮ ﻛـﺎﻧﻲﻫـﺎ ﭼـﻮن ﻛﺮﻳـﺴﺘﻮﺑﺎﻟﻴﺖ‪،‬‬
‫‪٢٠‬‬

‫ﻣﺠﻠﻪ ﻋﻠﻮم و ﻓﻨﻮن ﻫﺴﺘﻪاي‪ ،‬ﺷﻤﺎره ‪1389 ،51‬‬
‫‪XRD‬‬

‫ﻛﻮارﺗﺰ و ﮔـﺎﻫﺎً ﻫﺎﻟﻴﺖ‪ ،‬آﻟﺒﻴﺖ )ﻓﻠﺪﺳـﭙﺎر( و ﻛﻠـﺴﻴﺖ ﻧﻴـﺰ ﻣـﺸﺎﻫﺪه‬
‫ﮔﺮدﻳــﺪ‪ .‬ﺗﻨﻬــﺎ ﻧﻤﻮﻧــﻪي ‪) S2–RAW‬ﺷــﻜﻞ ‪ (3‬داراي زﺋﻮﻟﻴــﺖ‬

‫‪Intensity‬‬

‫ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ از ﻧـﻮع ﻃﺒﻴﻌﻲ آن و از ﺧﺎﻧﻮادهي ﻫﻴﻮﻻﻧﺪﻳﺖ ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬
‫ﺑﺎ ﺑﺮرﺳﻲ ﺑﻴﺶﺗﺮ ﻧﺎم اﻳـﻦ ﻋـﻀﻮ ﻛﻠﻴﻨﻮﭘﺘﻴﻠﻮﻻﻳـﺖ ﺗﻌﻴـﻴﻦ ﺷـﺪ ]‪.[19‬‬
‫زﺋﻮﻟﻴﺖﻫﺎ ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﺳﺎﺧﺘﺎر ﺷﺒﻜﻪاي‪ ،‬از ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ ﺟﺬب ﺑـﺎﻻﻳﻲ ﺑـﺮاي‬
‫ﻓﻠﺰات ﺳﻨﮕﻴﻦ ﺑﺮﺧﻮردار ﻣﻲﺑﺎﺷﻨﺪ‪.‬‬
‫‪ 2-3‬آﻧﺎﻟﻴﺰ ‪XRF‬‬

‫‪2θ‬‬

‫ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺗﺠﺰﻳﻪي ﻋﻨﺼﺮي ﻧﻤﻮﻧﻪﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠـﻒ ﺑـﺎ اﺳـﺘﻔﺎده از ﺗﻜﻨﻴـﻚ‬
‫‪ XRF‬در ﺟــﺪول ‪ 4‬ﻧــﺸﺎن داده ﺷــﺪه اﺳــﺖ‪ .‬درﺻــﺪ ‪ Al2O3‬در‬
‫ﻧﻤﻮﻧﻪي ‪ ES3-RAW‬ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺳﺎﻳﺮ ﻧﻤﻮﻧﻪﻫﺎ ﺑﻴﺶﺗﺮ اﺳﺖ و از آن‬

‫ﺷﻜﻞ ‪ -2‬اﻟﮕﻮي ﭘﺮاش ﭘﺮﺗﻮ اﻳﻜﺲ ﻧﻤﻮﻧﻪﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ‪.‬‬

‫ﺟﻬﺖ ﻛﻪ ﺳﺎﻳﺮ ﻓﺎزﻫﺎي ﺗﺸﻜﻴﻞدﻫﻨـﺪهي آن ‪ Al2O3‬ﻧﺪارﻧـﺪ ﻧﺘﻴﺠـﻪ‬
‫ﻣﻲﺷﻮد ﻛﻪ ﺳﻬﻢ ﻓﺎز ﻣﻮﻧﺘﻤﻮرﻳﻠﻮﻧﻴﺖ ﺑﻴﺶﺗﺮ ﻣـﻲﺑﺎﺷـﺪ و ﻣﻄـﺎﺑﻖ ﺑـﺎ‬
‫ﺟﺪاول ‪ 2‬و ‪ 3‬ﻧﻴﺰ ﻣﻴﺰان ﻛـﺎﻧﻲﻫـﺎي رﺳـﻲ آن‪ ،‬ﻣﻮﻧﺘﻤﻮرﻳﻠﻮﻧﻴـﺖ در‬
‫ﻣﺤﺪودهي اﺑﻌﺎد ﻛﻮﭼﻚﺗﺮ از ﻣﺶ ‪ 400‬ﻳﺎ ‪ ،36μm‬ﺑﻴﺶﺗﺮ از ﺑﻘﻴـﻪ‬
‫ﻣﺤﺪودهﻫﺎ اﺳﺖ )در ﺟـﺪول ‪ 3‬ﻣﻨﻈـﻮر از ‪ -16+120‬ذراﺗـﻲ اﺳـﺖ‬
‫ﻛﻪ از ﻏﺮﺑﺎل ﺑﺎ ﻣﺶ ‪ 16‬ﻋﺒﻮر ﻛﺮدهاﻧﺪ ﻳﻌﻨﻲ‪ ،‬رﻳﺰﺗﺮاﻧﺪ و از ﻏﺮﺑﺎل ﺑﺎ‬
‫ﻣﺶ ‪ +120‬ﻋﺒﻮر ﻧﻜﺮدهاﻧﺪ ﻳﻌﻨﻲ‪ ،‬درﺷﺖﺗﺮاﻧﺪ و روي اﻟﻚ ﺑﺎ ﻣـﺶ‬
‫‪ +120‬ﺑﺎﻗﻲ ﻣﺎﻧﺪهاﻧﺪ( ﻣﻴﺰان ﺟﺬب ﺑـﻴﺶﺗـﺮي ﺑـﺮاي آن ﭘـﻴﺶﺑﻴﻨـﻲ‬
‫ﻣﻲﺷﻮد‪ .‬ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه ﺑـﺮاي ﻣﻴـﺰان ﺟـﺬب )ﺟـﺪول ‪ (5‬ﻧﻴـﺰ‬
‫ﭘﻴﺶﺑﻴﻨﻲ ﻓﻮق را ﺗﺄﻳﻴﺪ ﻣﻲﻧﻤﺎﻳﺪ‪.‬‬
‫ﺷــﻜﻞ ‪ -3‬ﻋﻜــﺲ ﻣﻮﻧﺘﻤﻮرﻳﻠﻮﻧﻴــﺖ ‪ S2–RAW‬ﻛــﻪ ﺑﻴــﺎنﮔــﺮ اﻧــﺪازهي رﻳــﺰ و‬
‫ﺳﺎﺧﺘﺎر ﭘﻮﻟﻜﻲ آن ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬
‫ﺟﺪول ‪ -4‬ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺗﺠﺰﻳﻪي ﻋﻨﺼﺮي ﻧﻤﻮﻧﻪﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺗﻜﻨﻴﻚ ‪.XRF‬‬
‫آﻧﺎﻟﻴﺖ‬

‫‪S2-RAW‬‬

‫‪S3-RAW‬‬

‫‪ES3-RAW‬‬

‫‪Gl-RAW‬‬

‫‪GHI-RAW‬‬

‫‪% Na2O‬‬

‫‪0/7‬‬
‫‪1/4‬‬
‫‪10/3‬‬
‫‪81‬‬
‫‪0/2‬‬
‫‪1/4‬‬
‫‪1/4‬‬
‫‪0/8‬‬
‫‪1/6‬‬
‫‪0/2‬‬
‫‪1/8‬‬
‫‪1/2‬‬

‫‪2/2‬‬
‫‪3/6‬‬
‫‪14/3‬‬
‫‪64/4‬‬
‫‪0/6‬‬
‫‪5/5‬‬
‫‪5/5‬‬
‫‪0/2‬‬
‫‪0/2‬‬
‫‪0/5‬‬
‫‪2‬‬
‫‪2/5‬‬

‫‪1‬‬
‫‪2/2‬‬
‫‪22‬‬
‫‪71/6‬‬
‫‪0/7‬‬
‫‬‫‪300ppm‬‬
‫‪0/1‬‬
‫‪0/2‬‬
‫‪850ppm‬‬
‫‪1/8‬‬
‫‪1‬‬

‫‪1/4‬‬
‫‪3/8‬‬
‫‪16‬‬
‫‪74/2‬‬
‫‪0/5‬‬
‫‪0/5‬‬
‫‬‫‪0/3‬‬
‫‪1/7‬‬
‫‪0/1‬‬
‫‪0/8‬‬
‫‪1/4‬‬

‫‪2‬‬
‫‪2‬‬
‫‪13/2‬‬
‫‪71/6‬‬
‫‪0/3‬‬
‫‪0/3‬‬
‫‪0/2‬‬
‫‪0/4‬‬
‫‪2/9‬‬
‫‪0/5‬‬
‫‪3/6‬‬
‫‪2‬‬

‫‪%MgO‬‬
‫‪% Al2O3‬‬
‫‪%SiO2‬‬
‫‪% P2O5‬‬
‫‪%SO3‬‬
‫‪%Cl‬‬
‫‪%K2O‬‬
‫‪%CaO‬‬
‫‪%TiO2‬‬
‫*‪%TFeO‬‬
‫‪% H2O‬‬

‫‪*TFeO=FeO+Fe2O3‬‬

‫‪٢١‬‬

‫ﺣﺬف ﻓﻠﺰات ﺳﻨﮕﻴﻦ از ﭘﺴﻤﺎﻧﺪﻫﺎي ﺳﻨﺘﺰي ﺗﻮﺳﻂ ‪. . .‬‬

‫ﺟﺪول ‪ -5‬ﻣﻴﺰان ﺟﺬب و ﺿﺮﻳﺐ ﺗﻮزﻳﻊ )‪ (Kd‬ﻋﻨﺎﺻﺮ ‪ (Ni2+) Ni ،(Tl+) Tl ،(Pb2+) Pb ،(Fe3+) Fe ،(Cu2+) Cu ،(Co2+) Co ،(Cr3+) Cr‬و ‪ Zn‬ﺑﺮاي ‪ 5‬ﺟﺎذب‬
‫‪ G1-RAW ،ES3–RAW ،S3–RAW ،S2–RAW‬و ‪.GH1-RAW‬‬
‫ﻛﺎﺗﻴﻮن ﺟﺬب ﺷﺪه‬

‫‪Cr3+‬‬

‫ﻏﻠﻈﺖ اوﻟﻴﻪ )‪(ppm‬‬

‫‪173‬‬
‫‪6/5‬‬
‫‪2135‬‬
‫‪1/5‬‬
‫‪9528‬‬
‫‪1‬‬
‫‪14333‬‬
‫‪9/5‬‬
‫‪1434‬‬
‫‪3‬‬
‫‪4722‬‬

‫ﻏﻠﻈﺖ ﻧﻬﺎﻳﻲ ﺑﺮاي ‪ S2–RAW‬ﺑﺮﺣﺴﺐ ‪ppm‬‬
‫‪ Kd‬ﺑﺮاي ‪S2–RAW‬‬
‫ﻏﻠﻈﺖ ﻧﻬﺎﻳﻲ ﺑﺮاي ‪ S3–RAW‬ﺑﺮﺣﺴﺐ ‪ppm‬‬
‫‪ Kd‬ﺑﺮاي ‪S3–RAW‬‬
‫ﻏﻠﻈﺖ ﻧﻬﺎﻳﻲ ﺑﺮاي ‪ ES3–RAW‬ﺑﺮﺣﺴﺐ ‪ppm‬‬
‫‪ Kd‬ﺑﺮاي ‪ES3–RAW‬‬
‫ﻏﻠﻈﺖ ﻧﻬﺎﻳﻲ ﺑﺮاي ‪ Gl-RAW‬ﺑﺮﺣﺴﺐ ‪ppm‬‬
‫‪ Kd‬ﺑﺮاي ‪Gl-RAW‬‬
‫ﻏﻠﻈﺖ ﻧﻬﺎﻳﻲ ﺑﺮاي ‪ GH1-RAW‬ﺑﺮﺣﺴﺐ ‪ppm‬‬
‫‪ Kd‬ﺑﺮاي ‪*GH1–RAW‬‬

‫‪2+‬‬

‫‪2+‬‬

‫‪Co‬‬

‫‪Cu‬‬

‫‪295‬‬
‫‪60‬‬
‫‪326‬‬
‫‪82‬‬
‫‪215‬‬
‫‪22‬‬
‫‪1010‬‬
‫‪112‬‬
‫‪135‬‬
‫‪101‬‬
‫‪159‬‬

‫‪318‬‬
‫‪40‬‬
‫‪571‬‬
‫‪76‬‬
‫‪265‬‬
‫‪12‬‬
‫‪2037‬‬
‫‪100‬‬
‫‪180‬‬
‫‪80‬‬
‫‪248‬‬

‫‪3+‬‬

‫‪Fe‬‬

‫‪185‬‬
‫‪88‬‬
‫‪92‬‬
‫‪139‬‬
‫‪27‬‬
‫‪101‬‬
‫‪69‬‬
‫‬‫‬‫‬‫‪-‬‬

‫‪2+‬‬

‫‪Pb‬‬

‫‪1036‬‬
‫‪112‬‬
‫‪688‬‬
‫‪9‬‬
‫‪9509‬‬
‫‪13‬‬
‫‪6558‬‬
‫‪265‬‬
‫‪242‬‬
‫‪222‬‬
‫‪396‬‬

‫‪+‬‬

‫‪Tl‬‬

‫‪2044‬‬
‫‪700‬‬
‫‪160‬‬
‫‪1150‬‬
‫‪65‬‬
‫‪1550‬‬
‫‪27‬‬
‫‪1430‬‬
‫‪36‬‬
‫‪1230‬‬
‫‪55‬‬

‫‪2+‬‬

‫‪2+‬‬

‫‪Ni‬‬

‫‪Zn‬‬

‫‪293‬‬
‫‪122‬‬
‫‪126‬‬
‫‪111‬‬
‫‪137‬‬
‫‪21‬‬
‫‪1079‬‬
‫‪95‬‬
‫‪172‬‬
‫‪175‬‬
‫‪56‬‬

‫‪327‬‬
‫‪50‬‬
‫‪456‬‬
‫‪87‬‬
‫‪228‬‬
‫‪9‬‬
‫‪2785‬‬
‫‪71‬‬
‫‪298‬‬
‫‪63‬‬
‫‪346‬‬

‫* ﺷﺮاﻳﻂ ‪Kd‬ﻫﺎي ﺣﺎﺻﻠﻪ‪ M=0/3 g ،V=25 cc :‬و ﺑﺎ ﻏﻠﻈﺖﻫﺎي اوﻟﻴﻪ و ﺛﺎﻧﻮﻳﻪ داده ﺷﺪه‪.‬‬

‫ﻣﺪل درﺟﻪ دوم ﺳﺮﻋﺖ ﺟﺬب ﻛﺒﺎﻟﺖ را ﺑﻬﺘﺮ ﺗﻮﺻﻴﻒ ﻣﻲﻧﻤﺎﻳﺪ‬

‫‪ 3-3‬ﺿﺮﻳﺐ ﺗﻮزﻳﻊ ‪Kd‬‬
‫‪3+‬‬

‫‪2+‬‬

‫ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه ﺑﺮاي ﺿﺮاﻳﺐ ﺗﻮزﻳـﻊ ﻳـﻮنﻫـﺎي ‪،Co ،Cr‬‬

‫و ﺟـﺬب آن ﮔـﺮﻣـﺎز اﺳﺖ ]‪ .[21‬در ‪ pH‬ﺑـﺎﻻﺗـﺮ از ‪ 8‬ﻛﺒـﺎﻟـﺖ ﺑـﻪ‬

‫‪ Ni2+ ،Tl+ ،Pb2+ ،Fe3+ ،Cu2+‬و ‪ Zn2+‬در ﺟـــــــــﺪول ‪ 5‬آورده‬

‫ﺻﻮرت رﺳﻮب از ﻣﺤﻠﻮل ﺟﺪا ﻣﻲﺷﻮد‪ .‬در اﻳـﻦ ﻋﻤﻠﻴـﺎت ﺟـﺬب‪،‬‬

‫ﺷﺪهاﻧﺪ‪.‬‬

‫ﻋﻼوه ﺑﺮ دﻻﻳﻠﻲ ﻧﻈﻴﺮ ﻣﻴﺰان ﻣﻮﻧﺘﻤﻮرﻳﻠﻮﻧﻴـﺖ و ﺳـﺎﻳﺮ ﻧﺎﺧﺎﻟـﺼﻲﻫـﺎ‪،‬‬

‫ﺟﺬب ﻛـﺮوم )‪ (III‬ﺑـﺮ روي ﺑﻨﺘﻮﻧﻴـﺖ ﮔﺮﻣـﺎزا و ﺟـﺬب ﻛـﺮوم‬

‫ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺳﺎﺧﺘﺎر و ﺗﺒﺎدل ﻛﺎﺗﻴﻮن ﺑﺎ ﻣﺤﻠﻮل آﺑﻲ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﺟﺬب ﺑﻴﺶﺗـﺮ‬

‫)‪ (VI‬ﺑﺮ روي آن ﮔﺮﻣـﺎﮔﻴﺮ اﺳـﺖ ]‪ .[20‬در ﻣـﻮرد ﺣـﺬف ﻛـﺮوم‬

‫‪2+‬‬

‫)‪ ،(III‬ﻋﻼوه ﺑـﺮ ﻋﺎﻣـﻞ ﺗﺒـﺎدل ﻳـﻮﻧﻲ‪ ،‬ﭘﻴﻮﻧـﺪﻫﺎي ﺷﻜـﺴﺘﻪ ﺷـﺪه در‬

‫ﺑﻨﺘﻮﻧﻴﺖﻫﺎ و ﻣﺤﻠﻮل ﻛﻪ در ﺣﺪ آب ﻣﻘﻄﺮ اﺳﺖ‪ ،‬ﻣﻴـﺰان ﺟﺪاﺳـﺎزي‬

‫ﻟﺒﻪﻫﺎي رﺳـﻲ ﺑـﻪ وﻳـﮋه ﻣﻮﻧﺘﻤﻮرﻳﻠﻮﻧﻴـﺖ و ﻣﻴـﺰان ﺗـﺸﻜﻴﻞ رﺳـﻮب‬

‫‪ Co2+‬ﻛﻢ ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﻗﺴﻤﺘﻲ از ‪ Co2+‬ﺑﻪ ﺻﻮرت رﺳـﻮب از ﻣﺤﻠـﻮل‬

‫‪ Cr(OH)3‬ﻧﻴﺰ ﻣﺆﺛﺮ ﻣـﻲﺑﺎﺷـﻨﺪ‪ .‬در ﻣـﻮرد ﻧﻤﻮﻧـﻪي ‪،ES3–RAW‬‬

‫ﺟﺪا ﺷﺪ‪.‬‬

‫‪ Co‬از ﻣﺤﻠﻮل ﻣﻲﺷﻮد‪ .‬در اﻳﻦ ﺑﺮرﺳﻲ ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ‪ pH‬ﺗﻘﺮﻳﺒﺎً ﺑـﺎﻻي‬

‫ﻋﻼوه ﺑﺮ ﺗﻤﺎﻣﻲ ﻣﻮارد ﻓﻮق ﻣﻴﺰان ﺑﺎﻻي ﻣﻮﻧﺘﻤﻮرﻳﻠﻮﻧﻴﺖ ﻧﻤﻮﻧـﻪ ﻧﻴـﺰ‬

‫در ﻣﻮرد ﻣﺲ‪ ،‬ﻧﺸﺎن داده ﺷـﺪه اﺳـﺖ ﻛـﻪ اﻓـﺰاﻳﺶ ‪ ،pH‬ﻣﻴـﺰان‬

‫ﻣﻨﺠــﺮ ﺑــﻪ ﺟــﺬب ﺑــﺎﻻي ‪ Cr3+‬ﺷــﺪه اﺳــﺖ و ‪ pH‬ﺑــﺎﻻي اﻳــﻦ ﻧــﻮع‬

‫ﺟﺬب ﻣﺲ )‪ (II‬را اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻲدﻫﺪ‪ .‬اﻣﺎ ﺗﺸﻜﻴﻞ رﺳﻮب در ‪pH>6‬‬

‫ﺑﻨﺘﻮﻧﻴﺖ )‪ (pH=10‬ﺑـﻪ ﻋﻠـﺖ ﺗﻮﻟﻴـﺪ ﮔـﺮوهﻫـﺎي ﻫﻴﺪروﻛـﺴﻴﻠﻲ ﺑـﻪ‬

‫ﻋﺎﻣﻞ ﺑﺎزدارﻧﺪه در اﻓﺰاﻳﺶ ﺑﻴﺶﺗﺮ ‪ pH‬اﺳﺖ و ﻓﻌﺎلﺳﺎزي اﺳـﻴﺪي‬

‫ﻓﺮاﻳﻨــﺪ ﺟــﺬب و رﺳــﻮب ﺑــﻴﺶﺗــﺮ ﻛــﺮوم ﺑــﻪ ﺻــﻮرت ‪Cr(OH)3‬‬

‫ﻣﻮﻧﺘﻤﻮرﻳﻠﻮﻧﻴﺖ ﺑﺎﻋﺚ اﻓﺰاﻳﺶ ﺟﺬب ﻣﺲ )‪ (II‬ﻣﻲﮔﺮدد ﻛﻪ ﻋﻠـﺖ‬

‫ﻛﻤﻚ ﻣﻲﻧﻤﺎﻳﺪ‪ .‬ﺑﻪ اﻳﻦ ﻋﻠﺖ ﻣﻴﺰان ﺟﺬب ﻛﺮوم ﺑـﻴﺶﺗـﺮ از ﺳـﺎﻳﺮ‬

‫آن اﻓﺰاﻳﺶ ﺳﻄﺢ و ﺣﺠﻢ ﻣﻨﺎﻓﺬ ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ ]‪ ،ES3–RAW .[13‬ﻛﻪ‬

‫ﻓﻠﺰات ﮔﺰارش ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﺧﻮد ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﺳﺪﻳﻤﻲ ﺑـﻮدن‪ pH ،‬آب ﻣﻘﻄـﺮ ﻣﺤﻠـﻮل را ﺑـﻪ ﺳـﻤﺖ‬

‫ﻋﻠــﺖ اﻳــﻦ ﻛــﻪ ﺑﻨﺘﻮﻧﻴــﺖ ﻛﻠــﺴﻴﻚ ‪ GH1–RAW‬از ﻇﺮﻓﻴــﺖ‬

‫ﺑﺎزي اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻲدﻫﺪ‪ ،‬ﺑﺎﻋﺚ ﺟﺪاﺳﺎزي ﺑﻴﺶﺗﺮ ﻓﻠـﺰ ﻣـﺲ ﺑـﻪ روش‬

‫ﺟﺬب ﻛﻢﺗﺮي ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺑﻨﺘﻮﻧﻴﺖ ﺳﺪﻳﻚ ‪ ES3-RAW‬ﺑﺮﺧـﻮردار‬

‫ﻏﺎﻟﺐ رﺳﻮب و ﺑﺎ درﺟﻪي ﻛﻢﺗﺮ ﺑﻪ روش ﺟﺬب ﺳﻄﺤﻲ ﻣﻲﮔﺮدد‪.‬‬

‫ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ رﺳﻮب ﻫﻴﺪروﻛـﺴﻴﺪ ﻓﻠـﺰي ﻇﺮﻓﻴـﺖ ﺟـﺬب‬

‫ﭘﺲ از ‪ ES3–RAW‬ﺑﻴﺶﺗﺮﻳﻦ ﻣﻴﺰان ﺟـﺬب ﻣﺮﺑـﻮط ﺑـﻪ ﺑﻨﺘﻮﻧﻴـﺖ‬

‫‪ H+‬ﻛﻢﺗﺮي دارد‪ .‬ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺟـﺪول ‪ 6‬ﻧﻴـﺰ ﺑﻴـﺎنﮔـﺮ ﺻـﺤﺖ اﻳـﻦ ادﻋـﺎ‬

‫زﺋﻮﻟﻴﺖدار ‪ S2–RAW‬ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ )‪ .(Kd = 571‬اﻳـﻦ ﭘﺪﻳـﺪه ﻋـﻼوه‬

‫ﻣﻲﺑﺎﺷﻨﺪ‪.‬‬

‫ﺑﺮ رﺳـﻮبﮔـﺬاري‪ ،‬ﺑـﻪ ﺳـﺎﺧﺘﺎر ﺷـﺒﻜﻪاي زﺋﻮﻟﻴـﺖﻫـﺎ ﻧﻴـﺰ ﻣﺮﺑـﻮط‬

‫ﺑﺮاي ﻛﺒﺎﻟﺖ‪ ،‬ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺟﺬب ﻻﻧﮕﻤﻮﻳﺮ ﺗﻮﺳﻂ ﻣﻮﻧﺘﻤﻮرﻳﻠﻮﻧﻴﺖ و‬

‫ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﺧﻮد ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﮔﻴﺮ اﻓﺘﺎدن و رﺳﻮب ﺑﻴﺶﺗﺮ ﻛﺎﺗﻴﻮنﻫﺎي‬

‫ﻣﻮﻧﺘﻤﻮرﻳﻠﻮﻧﻴـــﺖ ﻓﻌـــﺎل ﺷـــﺪه ﺑـــﺎ اﺳـــﻴﺪ ﺑـــﻪ ﺗﺮﺗﻴـــﺐ‪ 28/6 ،‬و‬

‫‪2+‬‬

‫‪ 29/7 mg g-1‬ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﻧﺴﺒﺘﺎً ﺑـﺎﻻ اﺳـﺖ‪ ،‬اﻣـﺎ ﺑـﻴﻦ ﻧـﻮع ﻓﻌـﺎل و‬

‫و وﺟﻮد ﻣﻜﺎنﻫﺎي اﺳﻴﺪي ﺑﺮوﻧﺴﺘﺪي و ﻟﻮﻳﻴﺴﻲ‪ ،‬ﺑـﺮ ﻣﻴـﺰان ﺟـﺬب‬

‫ﻏﻴﺮﻓﻌﺎل آن ﺗﻔﺎوت ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻬﻲ وﺟﻮد ﻧﺪارد ﻫﺮ ﭼﻨﺪ ﻛﻪ اﺛﺮ ﻣﺜﺒﺘﻲ‬

‫‪ S2–RAW‬ﺑـــــﻪ روش ﺟـــــﺬب ﺳـــــﻄﺤﻲ در ﻣﻘﺎﻳـــــﺴﻪ ﺑـــــﺎ‬

‫روي ﺟﺬب دارد‪.‬‬

‫‪ ES3–RAW‬ﻣﻲاﻓﺰاﻳﺪ‪.‬‬
‫‪٢٢‬‬

‫‪ Cu‬در داﺧﻞ ﺳﺎﺧﺘﺎر ﻣﻲﺷﻮد‪ .‬ﻫﻢﭼﻨـﻴﻦ‪ pH ،‬ﭘـﺎﻳﻴﻦ )‪(pH=7/5‬‬

‫ﻣﺠﻠﻪ ﻋﻠﻮم و ﻓﻨﻮن ﻫﺴﺘﻪاي‪ ،‬ﺷﻤﺎره ‪1389 ،51‬‬

‫ﺟﺬب آﻫﻦ‪ ،‬ﺗﻮﺳﻂ ﺧﺎكﻫﺎي رﺳﻲ ﭼﻨﺪان ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ ﻗـﺮار‬

‫ﺟـــﺪول ‪ -6‬ﻇﺮﻓﻴـــﺖ ﺟـــﺬب ﻛـــﺎدﻣﻴﻢ )‪ (II‬ﺑـــﺮ روي اﻧـــﻮاع ﺑﻨﺘﻮﻧﻴـــﺖ و‬

‫ﻧﮕﺮﻓﺘــﻪ اﺳــﺖ‪ .‬در آزﻣــﺎﻳﺶﻫــﺎي ﻣﺮﺑــﻮط‪ pH ،‬ﻣﺤﻠــﻮل ﺣــﺎوي‬

‫ﻣﻮﻧﺘﻤﻮرﻳﻠﻮﻧﻴــﺖ )ﻳﻜــﺎي ﻇﺮﻓﻴــﺖ ﺟــﺬب ﻻﻧﮕﻤــﻮﻳﺮ و ﻓﺮوﻧــﺪﻟﻴﭻ‪ ،‬ﺑــﻪ ﺗﺮﺗﻴــﺐ‪،‬‬
‫‪ mg g-1‬و ‪ mg1-1/n L1/n g-1‬ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ(‪.‬‬

‫ﻛــﺎﺗﻴﻮنﻫــﺎي ‪ Fe3+‬ﺑــﺎﻻﺗﺮ از ‪ 4‬در ﻧﻈــﺮ ﮔﺮﻓﺘــﻪ ﺷــﺪ ﺗــﺎ از اﺣﺘﻤــﺎل‬

‫ﺟﺎذب‬

‫ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺟﺬب ﻻﻧﮕﻤﻮﻳﺮ‬

‫ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺟﺬب ﻓﺮوﻧﺪﻟﻴﭻ‬

‫ﻣﻮﻧﺘﻤﻮرﻳﻠﻮﻧﻴﺖ‬

‫‪32/7‬‬

‫‪8/6‬‬

‫‪ -ZrO‬ﻣﻮﻧﺘﻤﻮرﻳﻠﻮﻧﻴﺖ‬

‫‪27/7‬‬

‫‪2/5‬‬

‫‪ (Kd=92/27‬ﻧﺸﺎن ﻣﻲدﻫﺪ ﻛﻪ ﺑﻨﺘﻮﻧﻴﺖ ﻃﺒﻴﻌﻲ ﺑﻪ ﺗﻨﻬﺎﻳﻲ ﻧﻤـﻲﺗﻮاﻧـﺪ‬

‫‪ -TBA‬ﻣﻮﻧﺘﻤﻮرﻳﻠﻮﻧﻴﺖ‬

‫‪30‬‬

‫‪4/ 4‬‬

‫ﻣﻮﻧﺘﻤﻮرﻳﻠﻮﻧﻴﺖ ﻓﻌﺎل ﺷﺪه ﺑﺎ اﺳﻴﺪ‬

‫‪33/2‬‬

‫‪12/9‬‬

‫ﺟــﺎذب ﻣﻨﺎﺳــﺒﻲ ﺑــﺮاي ﺟﺪاﺳــﺎزي ‪ Fe3+‬ﺑﺎﺷــﺪ‪ .‬اﻧﺠــﺎم ﺗــﺼﺤﻴﺤﺎت‬

‫ﺑﻨﺘﻮﻧﻴﺖ‬

‫‪9/3‬‬

‫‪-‬‬

‫ﺑﻨﺘﻮﻧﻴﺖ ﺳﺪﻳﻤﻲ‬

‫‪26/2‬‬

‫‪-‬‬

‫ﺑﻨﺘﻮﻧﻴﺖ ﻛﻠﺴﻴﻤﻲ‬

‫‪7/ 3‬‬

‫‪-‬‬

‫ﺟﺪاﺷﺪن ﻛﺎﺗﻴﻮنﻫﺎي ‪ Fe3+‬از ﻃﺮﻳﻖ ﺗﺸﻜﻴﻞ رﺳﻮب ﻛﺎﺳـﺘﻪ ﺷـﻮد‪.‬‬
‫ﻧﺘــﺎﻳﺞ ﺑ ـﻪ دﺳــﺖ آﻣــﺪه ﺑــﺮاي ﺳــﻪ ﻧﻤﻮﻧــﻪي ﻣــﻮرد ﺑﺮرﺳــﻲ )‪ 62‬و‬

‫ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻧﻈﻴﺮ ﻓﻌﺎلﺳﺎزي اﺳﻴﺪي و ﺳﺘﻮﻧﻲ ﺷﺪن)‪ (4‬از آن ﺟﻬـﺖ ﻛـﻪ‬
‫ﺑﻪ اﻓﺰاﻳﺶ ﺳﻄﺢ و ﻣﻜﺎنﻫﺎي ﺟﺬب ﻣﻨﺠﺮ ﻣﻲﺷﻮد و اﺣﺘﻤﺎل ﺟﺬب‬

‫ﻣﻴﺰان ﺟﺬب ﺗﻌﺎدﻟﻲ ﺗﺎﻟﻴﻢ ﺑﺮاي ﺟﺎذبﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠـﻒ در ﺟـﺪول‬

‫را اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻲدﻫﺪ‪ ،‬ﻗﺎﺑﻞ ﺑﺮرﺳﻲ اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﻋﻠﺖ دﻳﮕﺮي ﻛﻪ ﻋﻼوه ﺑﺮ اﺳـﻴﺪي ﺑـﻮدن ﻣﺤـﻴﻂ ﺑـﺮاي ﺟـﺬب‬

‫‪ 5‬ﮔﺰارش ﺷﺪه اﺳﺖ ﻫﻤﺎنﻃﻮر ﻛﻪ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻣﻲﺷـﻮد ﻣﻴـﺰان ‪Kd‬ﻫـﺎ‬

‫ﭘﺎﻳﻴﻦ ‪ Fe3+‬ﻣﻲﺗﻮان ﺑﻴﺎن ﻧﻤﻮد اﺷﺒﺎع ﺷـﺪن ﺳـﻄﺢ ﺟـﺎذب ﺑﻨﺘﻮﻧﻴـﺖ‬

‫ﭼﻨﺪان ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻧﻴﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ اﻳـﻦ ﺑﻴـﺎنﮔـﺮ آن اﺳـﺖ ﻛـﻪ ﺑﻨﺘﻮﻧﻴـﺖ ﺑـﻪ‬

‫ﻃﺒﻴﻌــﻲ در ﻟﺤﻈــﺎت آﻏــﺎزﻳﻦ ﺟــﺬب ﻣــﻲﺑﺎﺷــﺪ ﻛــﻪ ﻣــﺎﻧﻊ ﻧﻔــﻮذ‬

‫ﺗﻨﻬﺎﻳﻲ ﺟﺎذب ﻣﻨﺎﺳﺒﻲ ﺑﺮاي ﺗﺎﻟﻴﻢ ﻧﻤـﻲﺑﺎﺷـﺪ‪ .‬اﻣـﺎ ﻣﻤﻜـﻦ اﺳـﺖ ﺑـﻪ‬

‫ﻛــﺎﺗﻴﻮنﻫــﺎي ﺑــﻴﺶﺗــﺮ ‪ Fe3+‬ﺑــﻪ داﺧــﻞ ﻣﻨﺎﻓــﺬ و ﺣﻔــﺮات ﺑﻨﺘﻮﻧﻴــﺖ‬

‫ﺻﻮرت ﻛﺎﻣﭙﻮزﻳﺖ ﻳﺎ ﺑﺮاي ﺟﺪاﺳﺎزي دو ﻓﻠـﺰ از ﻳـﻚدﻳﮕـﺮ ﻧﻈﻴـﺮ‬

‫ﻣﻲﺷﻮد‪ .‬اﺳﻴﺪي ﺑﻮدن ﻣﺤﻠﻮل ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﻣﺤﻠﻮل ﻣﺎدر اوﻟﻴﻪ ﻧﻴـﺰ ﻋﺎﻣـﻞ‬

‫ﺟﺪاﺳﺎزي ﺳﺮب از ﺗﺎﻟﻴﻢ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺎﺷﺪ زﻳﺮا ﺑﻨﺘﻮﻧﻴﺖ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺳﺮب‬

‫دﻳﮕﺮي در ﻣﻴﺰان ﺟﺬب ﭘﺎﻳﻴﻦ ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪ .‬اﺛـﺮ ﺗﻐﻴﻴـﺮ ‪ pH‬ﻣﺤﻠـﻮل در‬

‫از ﺗﻮان ﺟﺬب ﺑﺎﻻ و ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺗﺎﻟﻴﻢ از ﺗﻮان ﺟﺬب ﭘﺎﻳﻴﻨﻲ ﺑﺮﺧﻮردار‬

‫ﻛﺎرﻫﺎي آﺗﻲ ﻗﺎﺑﻞ ﺑﺮرﺳﻲ اﺳﺖ‪.‬‬

‫اﺳﺖ‪ .‬ﻟﺬا ﻣﻲﺗﻮاﻧﺪ اﻳﻦ دو ﻓﻠﺰ را از ﻳﻚدﻳﮕﺮ ﺟﺪا ﻧﻤﺎﻳﺪ‪ .‬ﺳﻴﻤﺴﻚ‬

‫ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﺳﺎلﻫﺎي اﺧﻴﺮ در راﺑﻄـﻪ ﺑـﺎ ﺟـﺬب ﺳـﺮب ﻧـﺸﺎن داده‬

‫و دﻳﮕﺮان ]‪ [23‬ﺑﺎ ﺗﻬﻴﻪي ﻧﻮﻋﻲ ﻛﺎﻣﭙﻮزﻳﺖ ﻧﺸﺎن دادهاﻧﺪ ﻛـﻪ ﻣﻴـﺰان‬

‫اﺳــﺖ ﻛــﻪ ﺑﻨﺘﻮﻧﻴــﺖ از ﻗﺎﺑﻠﻴــﺖ ﺟــﺬب ﺧــﻮﺑﻲ ﺑــﺮاي ﺳــﺮب )‪(II‬‬

‫ﺟﺬب ﺗﺎﻟﻴﻢ )‪ (I‬ﺑﻪ ﻣﻘﺪار ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻬﻲ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﺻـﺮﻓﺎً از‬

‫ﺑﺮﺧﻮردار اﺳﺖ‪ .‬ﺑﺎ اﻓﺰاﻳﺶ ‪ pH‬از ‪ 1/4‬ﺑﻪ ‪ 3/4‬ﻣﻴﺰان ﺟﺬب از ‪ 30‬ﺑﻪ‬

‫ﺑﻨﺘﻮﻧﻴﺖ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲﺷﻮد‪ ،‬اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻲﻳﺎﺑﺪ‪ .‬ﺑﻴﺶﺗﺮﻳﻦ ﻣﻴـﺰان ﺟـﺬب‬

‫‪ %94/5‬اﻓﺰاﻳﺶ ﻳﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ و در ‪ pH=5‬اﻳـﻦ ﻣﻘـﺪار ﺑـﻪ ‪ %40‬ﺗﻘﻠﻴـﻞ‬

‫ﺗﺎﻟﻴﻢ ﻣﺘﻌﻠﻖ ﺑﻪ ﻧﻤﻮﻧﻪي ‪ S2–RAW‬و ﻛﻢﺗﺮﻳﻦ ﻣﻴﺰان آن ﻣﺘﻌﻠـﻖ ﺑـﻪ‬

‫ﻳﺎﻓﺘـﻪ اﺳــﺖ‪ .‬ﻧــﺸﺎن داده ﺷــﺪه اﺳـﺖ ﻛــﻪ ﺣــﺪاﻛﺜﺮ ﻇﺮﻓﻴــﺖ ﺟــﺬب‬

‫ﻧﻤﻮﻧﻪي ‪ ES3–RAW‬ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫ﻻﻧﮕﻤﻮﻳﺮ ﺳﺮب )‪ -(II‬ﺑﻨﺘﻮﻧﻴﺖ ‪ 52/6 mg g-1‬ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ ]‪.[22‬‬

‫در راﺑﻄـــﻪ ﺑـــﺎ ﻧﻴﻜـــﻞ‪ ،‬ﻋﻠـــﺖ ﺟـــﺬب ﭘـــﺎﻳﻴﻦ در ﻧﻤﻮﻧـــﻪي‬

‫در ﭘﮋوﻫﺸﻲ دﻳﮕﺮ ﻧـﺸﺎن داده ﺷـﺪه اﺳـﺖ ﻛـﻪ در زﻣـﺎن ﺗﻌـﺎدل‬

‫‪ GH1–RAW‬ﻋﻼوه ﺑﺮ ﺣﻀﻮر ﻧﺎﺧﺎﻟﺼﻲﻫﺎي ﺗﺸﺨﻴﺺ داده ﺷﺪه‬

‫‪ 180‬دﻗﻴﻘــﻪ و در دﻣــﺎي ‪ 303K‬ﻇﺮﻓﻴــﺖ ﺟــﺬب ﺳــﺮب )‪) (II‬از‬

‫در آﻧﺎﻟﻴﺰ ‪ XRD‬ﻛﻪ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﻛـﺎﻫﺶ ﺳـﻬﻢ ﻣﻴـﺰان ﻣﻮﻧﺘﻤﻮرﻳﻠﻮﻧﻴـﺖ‬

‫ﻣﺤﻠــــﻮل ‪ 2g/L‬آن( ﺑــــﺮاي ﻣﻮﻧﺘﻤﻮرﻳﻠﻮﻧﻴــــﺖ ﻃﺒﻴﻌــــﻲ از ‪%86/7‬‬

‫ﻣﻲﮔﺮدد‪ ،‬ﻧﻮع ﺑﻨﺘﻮﻧﻴﺖ ﻛﻠﺴﻴﻤﻲ ﻧﻴﺰ ﻣﻲﺑﺎﺷـﺪ‪Ca-GH1-RAW) .‬‬

‫)‪ (21/6 mg g-1‬ﺑﻪ ‪ (22/7 mg g-1) %90/7‬اﻓـﺰاﻳﺶ ﻣـﻲﻳﺎﺑـﺪ‪%96 .‬‬

‫ﻛﻪ ﺑﺮاﺳﺎس ‪ XRF‬اﻧﺠﺎم ﺷﺪه ﺑﺎﻻﺗﺮﻳﻦ ﻣﻴـﺰان ‪ ‘%2/9‘ CaO‬را دارا‬

‫ﺟﺬب ﺳﺮب )‪ (II‬ﻛﻪ ﺷﺪﻳﺪاً ﮔﺮﻣﺎزا ﻧﻴﺰ ﻣـﻲﺑﺎﺷـﺪ‪ .‬در ‪ 10‬دﻗﻴﻘـﻪي‬

‫اﺳﺖ‪ .‬آﻳﻮﺳﻮ و ﺳﺎﻧﭽﺰ ]‪ [24‬ﻧﺸﺎن دادهاﻧﺪ ﻛﻪ ﺟﺬب ﻧﻴﻜﻞ ﮔﺮﻣـﺎزا‬

‫اول اﺗﻔﺎق ﻣـﻲاﻓﺘـﺪ و ﺑـﻴﺶﺗـﺮﻳﻦ ﻣﻘـﺪار ﺳـﺮب )‪ (II‬در ‪ 40‬دﻗﻴﻘـﻪ‬

‫اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﺟﺬب ﻣﻲﺷﻮد‪ .‬زﻣﺎن ﺣﺼﻮل ﺗﻌﺎدل ‪ 180‬دﻗﻴﻘﻪ ﮔﺰارش ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﺧﺎكﻫﺎي رﺳﻲ ﻛﻠﺴﻴﻤﻲ از ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺟﺬب ﻛﻢﺗـﺮي ﻧـﺴﺒﺖ ﺑـﻪ‬

‫ﺟﺬب ﺳﺮب )‪ (II‬ﺑﺮ روي ﻣﻮﻧﺘﻤﻮرﻳﻠﻮﻧﻴﺖ و ﻣﻮﻧﺘﻤﻮرﻳﻠﻮﻧﻴـﺖ ﻓﻌـﺎل‬

‫‪ H+‬ﺑﺮﺧﻮردارﻧﺪ ]‪ [14‬ﻛﻪ ﺑﻴﺎنﮔﺮ رﺳﻮب ﻛﻢﺗﺮ ﻫﻴﺪروﻛﺴﻴﺪ ﻓﻠﺰي‬

‫ﺷﺪه ﺑﺎ اﺳﻴﺪ از ﻣﻌﺎدﻟﻪي درﺟﻪ دوم ﺗﺒﻌﻴﺖ ﻣﻲﻛﻨﺪ ﻛﻪ ﺿـﺮاﻳﺐ ﺛﺎﺑـﺖ‬

‫ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﻫﻢﭼﻨﻴﻦ ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺗﺒﺎدل ﻛﺎﺗﻴﻮﻧﻲ ﻛﻢﺗﺮ اﻳﻦ ﻧﻮع ﺑﻨﺘﻮﻧﻴﺖﻫﺎ‪،‬‬
‫‪2+‬‬

‫‪+‬‬

‫ﺳﺮﻋﺖ آن ﺑﻪ ﺗﺮﺗﻴﺐ ‪ 8/4×10-2‬و ‪ 11/2×10-2 g mg-1 min-1‬ﮔـﺰارش‬

‫و ﻣﻘﺪار ﺑﺎر ﺑﻴﺶﺗﺮ ‪ Ca‬ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ‪ Na‬ﻧﻴﺰ ﻣﻲﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺎﻋﺚ ﻛـﺎﻫﺶ‬

‫ﺷﺪه اﺳﺖ ]‪ 23‬و ‪ .[24‬ﻣﻴـﺰان ﺟـﺬب ﺗﻌـﺎدﻟﻲ ﺑـﺮاي ﺟـﺎذبﻫـﺎ در‬

‫ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺟﺬﺑﻲ ‪ Ni+‬ﺷﻮد‪ .‬ﻣﻘﺎﻳﺴﻪي ﻧﺘﺎﻳﺞ دو ﻧﻮع ﺑﻨﺘﻮﻧﻴﺖ ﻛﻠﺴﻴﻤﻲ‬

‫ﻣﻮرد ﺳﺮب در ﺟﺪول ‪ 5‬ﮔﺰارش ﺷﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺎز ﻫﻢ ﺑـﻴﺶﺗـﺮﻳﻦ‬

‫و ﺳﺪﻳﻤﻲ ‪ GH1–RAW‬و ‪ ES3–RAW‬ﺑﻴﺎنﮔﺮ ﺻﺤﺖ اﻳـﻦ ﮔﻔﺘـﻪ‬

‫ﻣﻘﺪار آن ﻣﺘﻌﻠﻖ ﺑﻪ ﻧﻤﻮﻧﻪي ‪ ES3–RAW‬ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ ]‪.[14‬‬

‫ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫‪٢٣‬‬

‫ﺣﺬف ﻓﻠﺰات ﺳﻨﮕﻴﻦ از ﭘﺴﻤﺎﻧﺪﻫﺎي ﺳﻨﺘﺰي ﺗﻮﺳﻂ ‪. . .‬‬

‫ﻋﺎﻣﻞ ﻣﻬﻢﺗﺮ در ﺟﺬب ‪ ،Zn2+‬ﻛـﻮﭼﻜﻲ اﺑﻌـﺎد ذرات آن اﺳـﺖ‬

‫‪ GH1‬ﺑﺎ زﻣﺎنﻫﺎي ﻓﻌﺎلﺳﺎزي ‪ 4 ،2‬و ‪ 6‬ﺳﺎﻋﺖ و ﻏﻠﻈﺖﻫﺎي ‪،6 ،5‬‬
‫‪ 7‬و ‪ 8‬ﻣﻮل در ﻟﻴﺘﺮ ﺳﻮﻟﻔﻮرﻳﻚ اﺳﻴﺪ ﻣﻲﺑﺎﺷﻨﺪ‪.‬‬

‫ﻛﻪ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﺳﻄﺢ ﺑﻴﺶﺗﺮي ﻣﻲﺷﻮد‪ .‬ﺑﺎ ﺗﻮﺟـﻪ ﺑـﻪ اﻳـﻦ ﻛـﻪ ﻧﻤﻮﻧـﻪي‬
‫‪ ES3–RAW‬از ﺧﺎﻧﻮادهي ﻛﺎﻧﻲﻫﺎي رﺳﻲ رﻳﺰ اﺳـﻤﻜﺘﻴﺘﻲ داراي‬

‫ﻫﻤﺎنﻃﻮر ﻛﻪ از ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺳـﻤﺖ ﭼـﭗ ﺟـﺪول ‪ 7‬در ﻣـﻮرد ﺟـﺬب‬

‫ﺑﻴﺶﺗﺮﻳﻦ ﺳﻬﻢ ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﻣﻮﻧﺘﻤﻮرﻳﻠﻮﻧﻴﺖ ﻣﻬـﻢﺗـﺮﻳﻦ ﻋـﻀﻮ اﻳـﻦ‬

‫ﺳﺮب ﻣﺸﺨﺺ ﻣﻲﺷﻮد در اﻳـﻦ ﻗـﺴﻤﺖ ﺑـﺎ ﺗﻮﺟـﻪ ﺑـﻪ ﻧﺘـﺎﻳﺞ ‪ Kd‬ﺑـﻪ‬

‫ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ اﺳﺖ‪ ،‬ﻟﺬا ﺑﻴﺶﺗـﺮﻳﻦ ﻣﻴـﺰان ﺟـﺬب ‪ Zn2+‬ﺗﺤـﺖ ﺷـﺮاﻳﻂ‬

‫دﺳﺖ آﻣﺪه ﺑﺮاي ﻧﻤﻮﻧﻪﻫﺎي ﻃﺒﻴﻌﻲ‪ ،‬ﺟﺪاﺳﺎزي دو ﻓﻠـﺰ ‪ Pb‬و ‪ Tl‬از‬

‫آزﻣﺎﻳﺶ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ اﻳﻦ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫ﻳــﻚدﻳﮕــﺮ ﺗﻮﺳــﻂ دو ﺟــﺎذب ‪ ES3–RAW‬و ‪GH1–RAW‬‬

‫ﻣﺪﻧﻈﺮ ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬
‫ﻻزم ﺑــﻪ ذﻛــﺮ اﺳــﺖ ﻛــﻪ ‪ Pb‬و ‪ Tl‬ﻣﺤــﺼﻮﻻت ﻧﻬــﺎﻳﻲ واﭘﺎﺷــﻲ‬

‫‪ 4-3‬ﺑﻨﺘﻮﻧﻴﺖ ﻓﻌﺎل ﺷﺪه ﺑﺎ اﺳﻴﺪ‬

‫‪203‬‬

‫از آنﺟﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺑﺎ ﻧﻤﻮﻧﻪﻫﺎي ﺳـﺎﺧﺘﻪ ﺷـﺪه در ﺷـﺮاﻳﻂ ﻏﻠﻈـﺖ ذﻛـﺮ‬

‫ﻫﺴﺘﻪاي ‪Tl‬‬

‫ﺷﺪه ﺑﻴﺶﺗـﺮﻳﻦ ﻣﻴـﺰان ﺟـﺬب ﺑـﺮاي ﻓﻠـﺰ ﺳـﺮب ﺣﺎﺻـﻞ ﻧﮕﺮدﻳـﺪ‪،‬‬

‫ﺳﺮب از ﺗﺎﻟﻴﻢ‪ ،‬از ﺗﺎﻟﻴﻢ در ﭘﺰﺷﻜﻲ ﻫﺴﺘﻪاي از ﺟﻤﻠـﻪ در ﺗـﺸﺨﻴﺺ‬

‫ﻧﻤﻮﻧﻪﻫﺎي دﻳﮕﺮي ﻧﻴﺰ ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ‪ .‬ﻧﻤﻮﻧﻪﻫﺎي ﺷـﻤﺎره‬

‫ﺳﺮﻃﺎن ﺗﻴﺮوﻳﻴﺪ‪ ،‬و در ﺗﺼﻮﻳﺮﺑﺮداري از ﻗﻠﺐ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲﺷﻮد‪.‬‬

‫ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺷﺪه در ﺳﻴﻜﻠﻮﺗﺮون ﻣﻲﺑﺎﺷـﻨﺪ‪ .‬ﺑـﺎ ﺟﺪاﺳـﺎزي‬

‫‪ 57‬ﺗﺎ ‪ 68‬ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ‪ ES3‬و ﻧﻤﻮﻧﻪﻫﺎي ﺷﻤﺎره ‪ 69‬ﺗـﺎ ‪ 80‬ﻣﺮﺑـﻮط ﺑـﻪ‬
‫ﺟﺪول ‪ -7‬ﺿﺮاﻳﺐ ﺗﻮزﻳﻊ ‪ Kd‬ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﺪه ﺑﺮاي ﺟﺬب ﻓﻠﺰات ﺳﻨﮕﻴﻦ ﺳﺮب )‪ (Pb‬و ﺗﺎﻟﻴﻢ )‪ (Tl‬ﺗﻮﺳﻂ ‪ 80‬ﻧﻤﻮﻧﻪي ﻃﺒﻴﻌﻲ و ﻓﻌﺎل ﺷﺪهي ﺑﻨﺘﻮﻧﻴﺖﻫـﺎي ‪ ES3‬و ‪ GH1‬ﺑـﺎ‬
‫ﺳﻮﻟﻔﻮرﻳﻚ اﺳﻴﺪ‪.‬‬
‫‪Tl‬‬
‫‪GH1‬‬

‫‪Pb‬‬

‫‪ES3‬‬

‫‪ES3‬‬

‫‪GH1‬‬

‫‪ES3‬‬

‫‪GH1‬‬

‫‪ES3‬‬

‫‪GH1‬‬

‫‪Kd‬‬

‫ردﻳﻒ‬

‫‪Kd‬‬

‫ردﻳﻒ‬

‫‪Kd‬‬

‫ردﻳﻒ‬

‫‪Kd‬‬

‫ردﻳﻒ‬

‫‪Kd‬‬

‫ردﻳﻒ‬

‫‪Kd‬‬

‫ردﻳﻒ‬

‫‪Kd‬‬

‫ردﻳﻒ‬

‫‪Kd‬‬

‫ردﻳﻒ‬

‫‪165‬‬

‫‪69‬‬

‫‪173‬‬

‫‪57‬‬

‫‪102‬‬

‫‪29‬‬

‫‪88‬‬

‫‪1‬‬

‫‪25877‬‬

‫‪69‬‬

‫‪50118‬‬

‫‪57‬‬

‫‪4432‬‬

‫‪29‬‬

‫‪23448‬‬

‫‪1‬‬

‫‪166‬‬

‫‪70‬‬

‫‪150‬‬

‫‪58‬‬

‫‪92‬‬

‫‪30‬‬

‫‪84‬‬

‫‪2‬‬

‫‪78164‬‬

‫‪70‬‬

‫‪63250‬‬

‫‪58‬‬

‫‪19221‬‬

‫‪30‬‬

‫‪29667‬‬

‫‪2‬‬

‫‪167‬‬

‫‪71‬‬

‫‪184‬‬

‫‪59‬‬

‫‪101‬‬

‫‪31‬‬

‫‪73‬‬

‫‪3‬‬

‫‪65533‬‬

‫‪71‬‬

‫‪44265‬‬

‫‪59‬‬

‫‪11359‬‬

‫‪31‬‬

‫‪45939‬‬

‫‪3‬‬

‫‪212‬‬

‫‪72‬‬

‫‪168‬‬

‫‪60‬‬

‫‪93‬‬

‫‪32‬‬

‫‪105‬‬

‫‪4‬‬

‫‪68787‬‬

‫‪72‬‬

‫‪36790‬‬

‫‪60‬‬

‫‪40850‬‬

‫‪32‬‬

‫‪50865‬‬

‫‪4‬‬

‫‪174‬‬

‫‪73‬‬

‫‪168‬‬

‫‪61‬‬

‫‪88‬‬

‫‪33‬‬

‫‪85‬‬

‫‪5‬‬

‫‪39225‬‬

‫‪73‬‬

‫‪37454‬‬

‫‪61‬‬

‫‪55266‬‬

‫‪33‬‬

‫‪48067‬‬

‫‪5‬‬

‫‪183‬‬

‫‪74‬‬

‫‪174‬‬

‫‪62‬‬

‫‪80‬‬

‫‪34‬‬

‫‪81‬‬

‫‪6‬‬

‫‪78164‬‬

‫‪74‬‬

‫‪55845‬‬

‫‪62‬‬

‫‪48917‬‬

‫‪34‬‬

‫‪49796‬‬

‫‪6‬‬

‫‪157‬‬

‫‪75‬‬

‫‪181‬‬

‫‪63‬‬

‫‪93‬‬

‫‪35‬‬

‫‪89‬‬

‫‪7‬‬

‫‪70539‬‬

‫‪75‬‬

‫‪58809‬‬

‫‪63‬‬

‫‪44582‬‬

‫‪35‬‬

‫‪36292‬‬

‫‪7‬‬

‫‪165‬‬

‫‪76‬‬

‫‪178‬‬

‫‪64‬‬

‫‪103‬‬

‫‪36‬‬

‫‪100‬‬

‫‪8‬‬

‫‪59654‬‬

‫‪76‬‬

‫‪58809‬‬

‫‪64‬‬

‫‪23649‬‬

‫‪36‬‬

‫‪39583‬‬

‫‪8‬‬

‫‪154‬‬

‫‪77‬‬

‫‪163‬‬

‫‪65‬‬

‫‪89‬‬

‫‪37‬‬

‫‪93‬‬

‫‪9‬‬

‫‪43547‬‬

‫‪77‬‬

‫‪67667‬‬

‫‪65‬‬

‫‪48347‬‬

‫‪37‬‬

‫‪35591‬‬

‫‪9‬‬

‫‪165‬‬

‫‪78‬‬

‫‪172‬‬

‫‪66‬‬

‫‪86‬‬

‫‪38‬‬

‫‪90‬‬

‫‪10‬‬

‫‪65533‬‬

‫‪78‬‬

‫‪54561‬‬

‫‪66‬‬

‫‪47112‬‬

‫‪38‬‬

‫‪51656‬‬

‫‪10‬‬

‫‪178‬‬

‫‪79‬‬

‫‪184‬‬

‫‪67‬‬

‫‪94‬‬

‫‪39‬‬

‫‪80‬‬

‫‪11‬‬

‫‪72380‬‬

‫‪79‬‬

‫‪55104‬‬

‫‪67‬‬

‫‪41881‬‬

‫‪39‬‬

‫‪51979‬‬

‫‪11‬‬

‫‪162‬‬

‫‪80‬‬

‫‪167‬‬

‫‪68‬‬

‫‪65‬‬

‫‪40‬‬

‫‪93‬‬

‫‪12‬‬

‫‪56223‬‬

‫‪80‬‬

‫‪48226‬‬

‫‪68‬‬

‫‪51021‬‬

‫‪40‬‬

‫‪36532‬‬

‫‪12‬‬

‫‪96‬‬

‫‪41‬‬

‫‪81‬‬

‫‪13‬‬

‫‪46714‬‬

‫‪41‬‬

‫‪33641‬‬

‫‪13‬‬

‫‪84‬‬

‫‪42‬‬

‫‪82‬‬

‫‪14‬‬

‫‪52307‬‬

‫‪42‬‬

‫‪31590‬‬

‫‪14‬‬

‫‪75‬‬

‫‪43‬‬

‫‪74‬‬

‫‪15‬‬

‫‪52142‬‬

‫‪43‬‬

‫‪4432‬‬

‫‪15‬‬

‫‪72‬‬

‫‪44‬‬

‫‪88‬‬

‫‪16‬‬

‫‪54184‬‬

‫‪44‬‬

‫‪51579‬‬

‫‪16‬‬

‫‪85‬‬

‫‪45‬‬

‫‪85‬‬

‫‪17‬‬

‫‪57764‬‬

‫‪45‬‬

‫‪51336‬‬

‫‪17‬‬

‫‪60‬‬

‫‪46‬‬

‫‪75‬‬

‫‪18‬‬

‫‪35364‬‬

‫‪46‬‬

‫‪52806‬‬

‫‪18‬‬

‫‪81‬‬

‫‪47‬‬

‫‪83‬‬

‫‪19‬‬

‫‪44343‬‬

‫‪47‬‬

‫‪48207‬‬

‫‪19‬‬

‫‪86‬‬

‫‪48‬‬

‫‪85‬‬

‫‪20‬‬

‫‪45812‬‬

‫‪48‬‬

‫‪42745‬‬

‫‪20‬‬

‫‪87‬‬

‫‪49‬‬

‫‪106‬‬

‫‪21‬‬

‫‪43529‬‬

‫‪49‬‬

‫‪38303‬‬

‫‪21‬‬

‫‪98‬‬

‫‪50‬‬

‫‪93‬‬

‫‪22‬‬

‫‪41987‬‬

‫‪50‬‬

‫‪40452‬‬

‫‪22‬‬

‫‪98‬‬

‫‪51‬‬

‫‪93‬‬

‫‪23‬‬

‫‪43991‬‬

‫‪51‬‬

‫‪13988‬‬

‫‪23‬‬

‫‪85‬‬

‫‪52‬‬

‫‪94‬‬

‫‪24‬‬

‫‪32907‬‬

‫‪52‬‬

‫‪41987‬‬

‫‪24‬‬

‫‪87‬‬

‫‪53‬‬

‫‪99‬‬

‫‪25‬‬

‫‪36452‬‬

‫‪53‬‬

‫‪44702‬‬

‫‪25‬‬

‫‪362‬‬

‫‪54‬‬

‫‪638‬‬

‫‪26‬‬

‫‪359‬‬

‫‪54‬‬

‫‪224‬‬

‫‪26‬‬

‫‪312‬‬

‫‪55‬‬

‫‪520‬‬

‫‪27‬‬

‫‪681‬‬

‫‪55‬‬

‫‪296‬‬

‫‪27‬‬

‫‪300‬‬

‫‪56‬‬

‫‪503‬‬

‫‪28‬‬

‫‪8736‬‬

‫‪56‬‬

‫‪366‬‬

‫‪28‬‬

‫‪٢٤‬‬

‫ﻣﺠﻠﻪ ﻋﻠﻮم و ﻓﻨﻮن ﻫﺴﺘﻪاي‪ ،‬ﺷﻤﺎره ‪1389 ،51‬‬

‫ﺷﺪهي ‪ ،ES3‬ﻣﻴﺰان ﺟﺬب ‪ Pb2+‬ﺑﻴﺶﺗﺮي ﻧـﺸﺎن ﻣـﻲدﻫـﺪ )ﺗﻘﺮﻳﺒـﺎً‬

‫ﺑﺮاي ﻓﻌﺎلﺳـﺎزي اﺳـﻴﺪي‪ ،‬ﻣﻴـﺰان ‪ 50‬ﮔـﺮم از ﺑﻨﺘﻮﻧﻴـﺖ ﺑـﺎ ﻣـﺶ‬
‫‪ [ASTM E:11] (75µm) 200‬ﺗـﻮزﻳﻦ ﮔﺮدﻳـﺪ و ﺑـﺎ ﻧـﺴﺒﺖﻫـﺎي‬

‫‪ 1/2‬ﺑﺮاﺑﺮ‪ ،‬ردﻳﻒ ‪ 58‬و ‪ 70‬ﺟﺪول ‪.(7‬‬

‫‪ L:S‬ﻣﺨﺘﻠــــﻒ ‪ 16 ،8‬و ‪) 24‬ﺑـــﻪ ﺗﺮﺗﻴــــﺐ در ‪ 800 ،400‬و ‪1200‬‬

‫ﻫﻤﺎنﻃﻮر ﻛﻪ از ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺟﺪول ‪ 7‬در ﻣﻮرد ﺟﺬب ﺗﺎﻟﻴﻢ ﺑﺮﻣﻲآﻳﺪ‪،‬‬

‫ﻣﻴﻠﻲﻟﻴﺘـﺮ از ﻣـﺎﻳﻊ( ﻫﻤﮕـﻦ ﮔﺮدﻳـﺪ‪ .‬ﺑـﺮاي ﺑﺮرﺳـﻲ اﺛـﺮ ﻏﻠﻈـﺖ‪ ،‬از‬

‫ﻓﻌﺎلﺳﺎزي اﺳﻴﺪي ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﺑﺎﻋـﺚ اﻓـﺰاﻳﺶ ﻣﻴـﺰان ﺟـﺬب ﻧﻤـﻲﺷـﻮد‬

‫ﺳﻮﻟﻔﻮرﻳﻚ اﺳﻴﺪ ﺑﺎ ﻏﻠﻈﺖﻫﺎي ‪ 7 ،6 ،5 ،4 ،3 ،2 ،1/5 ،1 ،0/5‬و ‪8‬‬

‫ﺑﻠﻜﻪ ﻣﻴـﺰان ﺟـﺬب ‪ Tl+‬در ﻫـﺮ دو ﻧـﻮع ﺑﻨﺘﻮﻧﻴـﺖ ‪ ES3‬و ‪ GH1‬را‬

‫ﻣﻮل در ﻟﻴﺘﺮ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪ‪ .‬اﺛﺮ زﻣﺎن ﺑﺎ اﻧﺘﺨﺎب زﻣﺎنﻫﺎي ‪ 4 ،2‬و ‪ 6h‬و‬

‫ﻛﺎﻫﺶ ﻣﻲدﻫﺪ‪) .‬ردﻳﻒﻫﺎي ‪ 26‬ﺗﺎ ‪ 28‬و ﻫﻢﭼﻨﻴﻦ ‪ 54‬ﺗﺎ ‪ 56‬ﺗﺎﻟﻴﻢ(‪.‬‬
‫‪+‬‬

‫اﺛﺮ دﻣـﺎ ﺑـﺎ اﻧﺘﺨـﺎب دﻣﺎﻫـﺎي ‪ 95 ،90 ،70 ،50 ،30‬و ‪ 100‬درﺟـﻪي‬

‫ﺑــﻴﺶﺗــﺮﻳﻦ ﺟــﺬب ‪ Tl‬ﺑــﺮاي ﻧﻤﻮﻧــﻪﻫــﺎي ﻃﺒﻴﻌــﻲ ‪ ES3‬و ‪GH1‬‬

‫ﺳﺎﻧﺘﻲﮔﺮاد ﺑﺮاي ﺳﻮﺳﭙﺎﻧﺴﻴﻮن ﺑﺮرﺳﻲ ﮔﺮدﻳﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺷﺪه اﺳﺖ )ردﻳﻒ ‪ 26‬و ‪ .(54‬ﻧﻜﺘﻪي ﻗﺎﺑﻞ ذﻛﺮ دﻳﮕﺮ اﻳـﻦ‬

‫ﺑﺮاﺳﺎس راﺑﻄﻪي ‪ 2‬ﻣﻘـﺎدﻳﺮ ﺿـﺮﻳﺐ ﺗﻮزﻳـﻊ ‪ Kd‬ﻓﻠـﺰات ﺳـﻨﮕﻴﻦ‬

‫اﺳﺖ ﻛﻪ ﺧﺮداﻳﺶ دو ﻧﻤﻮﻧﻪي ﺑﻨﺘﻮﻧﻴﺖ ﻃﺒﻴﻌﻲ از ﻣـﺶ ‪ 16‬ﺗـﺎ ﻣـﺶ‬

‫ﺳﺮب و ﺗﺎﻟﻴﻢ ﻣﺮﺑﻮط ﺑـﻪ ‪ 160‬ﻧﻤﻮﻧـﻪ ﻃﺒﻴﻌـﻲ و ﻓﻌـﺎل ﺷـﺪه اﺳـﻴﺪي‬

‫رﻳﺰﺗﺮ ‪ 200‬ﺑﺎ وﺟﻮد اﻳﻦ ﻛﻪ ﺳﻄﺢ ﻗﺎﺑﻞ ﺟﺬب را اﻓـﺰاﻳﺶ ﻣـﻲدﻫـﺪ‬

‫ﺑﻨﺘﻮﻧﻴﺖﻫﺎي ‪ ES3‬و ‪) GH1‬ﻫﺮ ﻛﺪام ‪ 80‬ﻧﻤﻮﻧـﻪ( ﺑﺮﺣـﺴﺐ ‪ml/gr‬‬

‫اﻣﺎ از آن ﺟﻬﺖ ﻛﻪ ﺳﻬﻢ ﻛﺎﻧﻲﻫﺎي رﺳﻲ از ﺟﻤﻠـﻪ ﻣﻮﻧﺘﻤﻮرﻳﻠﻮﻧﻴـﺖ‬

‫در ﺟـﺪول ‪ 7‬آورده ﺷــﺪه اﺳــﺖ‪ .‬ﻻزم ﺑـﻪ ذﻛــﺮ اﺳــﺖ ‪ 80‬ﻧﻤﻮﻧــﻪي‬

‫را اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻲدﻫﺪ‪ ،‬ﻣﻴﺰان ﺟﺬب ‪ Tl+‬را ﻛﺎﻫﺶ داده اﺳﺖ؛ ﻳﻌﻨـﻲ‪،‬‬

‫ﺑﻨﺘﻮﻧﻴﺖ‪ 3 ،‬ﻧﻤﻮﻧﻪي ﻃﺒﻴﻌﻲ و ﺑﻘﻴـﻪ ﻓﻌـﺎل‪ ،‬ﺗﻬﻴـﻪ ﮔﺮدﻳـﺪ‪ .‬از ﻧﻤﻮﻧـﻪي‬

‫ﺳﻬﻢ ﻛﺎﻧﻲﻫﺎي ﻏﻴﺮرﺳﻲ در ﺟﺬب ‪ Tl+‬از ﺳـﻬﻢ ﻛـﺎﻧﻲﻫـﺎي رﺳـﻲ‬

‫ﺷﻤﺎره ‪ 1‬ﺗﺎ ‪ 18‬ﻣﺮﺑـﻮط ﺑـﻪ ‪ ES3‬و ﻧﻤﻮﻧـﻪﻫـﺎي ﺷـﻤﺎرهي ‪ 29‬ﺗـﺎ ‪46‬‬

‫ﺑﻴﺶﺗﺮ اﺳﺖ‪ .‬ﻫﻤﺎنﺳﺎن ﻛﻪ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻣـﻲﺷـﻮد ﻣﻴـﺰان ﺟـﺬب ﺑـﺮاي‬

‫ﻣﺮﺑــﻮط ﺑــﻪ ‪ GH1‬ﻣــﻲﺑﺎﺷــﻨﺪ ﻛــﻪ ﻃــﻲ زﻣــﺎنﻫــﺎي ‪ 4 ،2‬و ‪ 6h‬و در‬

‫ﻧﻤﻮﻧﻪي ﻃﺒﻴﻌﻲ ‪ ES3‬ﺑﺎ ﻣﺶ ‪ 16‬ﺑﻨﺘﻮﻧﻴﺖ از ﻧﻤﻮﻧـﻪ ﻃﺒﻴﻌـﻲ ‪ GH1‬ﺑـﺎ‬

‫ﻏﻠﻈﺖﻫﺎي ‪ 3 ،2 ،1/5 ،1 ،0/5‬و ‪ 4‬ﻣﻮل در ﻟﻴﺘﺮ ﻓﻌﺎلﺳﺎزي ﺷﺪهاﻧﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺶ ‪ 16‬ﺑﻴﺶﺗﺮ اﺳﺖ )ﺗﻘﺮﻳﺒﺎً ‪ 1/8‬ﺑﺮاﺑـﺮ‪ ،‬ردﻳـﻒﻫـﺎي ‪ 26‬و ‪ .(54‬از‬

‫ﻧﻤﻮﻧﻪﻫﺎي ﺷﻤﺎرهي ‪ 19‬و ‪ 20‬ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ‪ ES3‬و ﻧﻤﻮﻧـﻪﻫـﺎي ﺷـﻤﺎره‬

‫ﻣﻘﺎﻳﺴﻪي ردﻳﻒﻫﺎي ‪ 58‬و ‪ 70‬ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺑـﻴﺶﺗـﺮﻳﻦ ﻣﻴـﺰان ﺟـﺬب‬
‫‪+‬‬

‫‪ 47‬و ‪ 48‬ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ‪ GH1‬در ﺷﺮاﻳﻂ ﻏﻠﻈﺖ ‪ 2‬ﻣﻮل در ﻟﻴﺘـﺮ‪ ،‬زﻣـﺎن‬

‫‪2+‬‬

‫‪ 4‬ﺳــــﺎﻋﺖ‪ ،‬دﻣــــﺎي ‪ 95ºC‬و ﻧــــﺴﺒﺖ ﻣــــﺎﻳﻊ ﺑــــﻪ ﺟﺎﻣــــﺪ ‪ 400‬و‬

‫ﺑﺮﻣﻲآﻳﺪ ﻛﻪ ‪ Kd‬ﻣﺮﺑﻮط ﺑـﻪ ‪ Tl+‬ﺑـﻪ ﻣﺮاﺗـﺐ ﻛﻮﭼـﻚﺗـﺮ از ﺳـﺮب‬

‫‪ 1200ml/50gr‬ﻓﻌﺎل ﺷﺪهاﻧﺪ‪ .‬ﻓﻌﺎلﺳﺎزي ﻧﻤﻮﻧﻪﻫـﺎي ﺷـﻤﺎره ‪ 21‬ﺗـﺎ‬

‫اﺳﺖ‪.‬‬

‫‪ Pb‬و ردﻳــﻒﻫــﺎي ‪ 26‬و ‪ 54‬ﻣﺮﺑــﻮط ﺑــﻪ ﺑــﻴﺶﺗــﺮﻳﻦ ﺟــﺬب ‪Tl‬‬

‫‪ 25‬ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ‪ ES3‬و ﻧﻤﻮﻧﻪﻫﺎي ﺷﻤﺎره ‪ 49‬ﺗﺎ ‪ 53‬ﻣﺮﺑـﻮط ﺑـﻪ ‪GH1‬‬

‫اﻳﻦ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﻧﺸﺎن ﻣﻲدﻫﺪ ﻛﻪ ﻓﻌـﺎلﺳـﺎزي اﺳـﻴﺪي ﻋﺎﻣـﻞ ﻣﻨﺎﺳـﺒﻲ‬

‫ﻧﻴﺰ ﺗﺤﺖ ﻫﻤﺎن ﺷﺮاﻳﻂ ﻏﻠﻈـﺖ و زﻣـﺎن‪ ،‬ﺑـﺎ ﻧـﺴﺒﺖ ﻣـﺎﻳﻊ ﺑـﻪ ﺟﺎﻣـﺪ‬

‫ﺑﺮاي ﺟﺪاﺳﺎزي دو ﻛﺎﺗﻴﻮن ‪ Pb2+‬و ‪ Tl+‬ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﻫﻤﺎنﻃﻮر ﻛـﻪ از‬

‫‪ 800ml/50gr‬و در دﻣـــــﺎي ‪ 90 ،70 ،50 ،30‬و ‪ 100‬درﺟـــــﻪي‬

‫ﻣﻘﺎﻳـــﺴﻪي ‪ Kd‬دو ﻛـــﺎﺗﻴﻮن ‪ Pb2+‬و ‪ Tl+‬ﺑﺮﻣـــﻲآﻳـــﺪ )ﺷـــﻜﻞ ‪،(4‬‬

‫ﺳﺎﻧﺘﻲﮔﺮاد اﻧﺠﺎم ﭘﺬﻳﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ‪ .‬ﺳﺮي ﻧﻤﻮﻧﻪﻫﺎي ‪ 26‬ﺗـﺎ ‪ 28‬ﻣﺮﺑـﻮط‬

‫ﻧﻤﻮﻧﻪﻫﺎي ﺷﻤﺎره ‪ 18‬و ‪ 40‬ﻣﻨﺎﺳﺐﺗﺮﻳﻦ ﻧﻤﻮﻧـﻪي ﻓﻌـﺎلﺳـﺎزي ﺷـﺪه‬
‫‪2+‬‬

‫‪2+‬‬

‫‪+‬‬

‫ﺑﻪ ‪ ES3‬و ﺳﺮي ﻧﻤﻮﻧﻪﻫﺎي ‪ 54‬ﺗﺎ ‪ 56‬ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ‪ GH1‬ﻫﺮ ﻛﺪام‪ ،‬ﺑـﻪ‬

‫ﺑــﺮاي ﺟﺪاﺳــﺎزي ﻛــﺎﺗﻴﻮن ‪ Pb‬از ﭘــﺴﻤﺎﻧﺪ ﺣــﺎوي ‪ Pb‬و ‪Tl‬‬

‫ﺗﺮﺗﻴﺐ‪ ،‬ﻧﻤﻮﻧﻪي ﻃﺒﻴﻌﻲ ﻣﺶ ‪ 16‬ﺷـﺴﺘﻪ ﻧـﺸﺪه‪ ،‬ﻧﻤﻮﻧـﻪ ﻃﺒﻴﻌـﻲ ﻣـﺶ‬

‫ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﺑﺪﻳﻬﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺮاي ﻧﺘﻴﺠﻪﮔﻴـﺮي ﻗﻄﻌـﻲ در اﻳـﻦ ﻣـﻮرد‪،‬‬

‫‪ 200‬ﺷﺴﺘﻪ ﻧﺸﺪه و ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻃﺒﻴﻌﻲ ﻣﺶ ‪ 200‬ﺷﺴﺘﻪ ﺷﺪه ﻣﻲﺑﺎﺷﻨﺪ‪ .‬ﺑـﺮ‬

‫ﺑﺮرﺳﻲ ﻣﺤﻠﻮلﻫﺎي ﺣﺎوي ﻫﺮ دو ﻓﻠـﺰ ﺿـﺮوري اﺳـﺖ‪ .‬ﻧﻤﻮﻧـﻪﻫـﺎي‬

‫اﺳﺎس اﻃﻼﻋﺎت ﺟﺪول ‪ 7‬ﻣﻴﺰان ﺟﺬب ‪ ،Pb2+‬در ﻏﻠﻈﺖ ‪ 5‬ﻣﻮل در‬

‫ﻓﻌﺎلﺳﺎزي ﺷﺪهي ﺷﻤﺎره ‪ 58‬و ‪ 70‬ﻧﻴﺰ داراي ‪Kd‬ﻫﺎي ﻧـﺴﺒﻲ ‪ 421‬و‬

‫ﻟﻴﺘﺮ ﺑﺎ ﻧﺴﺒﺖ ‪ L/S=800‬در ﻣﺪت زﻣﺎن ‪ 6h‬و در دﻣﺎي ‪T=95+1ºC‬‬

‫‪ 470‬ﻣﻲﺑﺎﺷﻨﺪ ﻛﻪ ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﻣﻄﻠﻮﺑﻲ ﻣﻲﺑﺎﺷﻨﺪ‪.‬‬

‫ﺑﻪ ﺑﻴﺶﺗﺮﻳﻦ ﻣﻘﺪار ﺧﻮد ﺑﺮاي ﺑﻨﺘﻮﻧﻴﺖ ‪ ES3‬ﻣـﻲرﺳـﺪ )ردﻳـﻒ ‪58‬‬

‫ﺑﺎﻻﺧﺮه اﻳﻦ ﻛﻪ‪ ،‬در ﺗﺼﺤﻴﺢ ﺑﻪ روش ﻓﻌﺎلﺳﺎزي اﺳﻴﺪي‪ ،‬ﺑﺮ اﺛﺮ‬
‫‪+‬‬

‫ﺟﺪول ‪ .(7‬ﻣﻴﺰان ﺟﺬب ‪ Pb2+‬ﺑﺮاي ﺑﻨﺘﻮﻧﻴـﺖ ‪ ،GH1‬در ﻏﻠﻈـﺖ ﺗـﺎ‬

‫ﺟﺎﻧﺸﻴﻨﻲ اﻳﺰوﻣﺮﻓﻲ ﻛﺎﺗﻴﻮنﻫﺎي ﺑﻴﻦ ﻻﻳـﻪاي ﻧﻈﻴـﺮ ‪Ca ،Na ،K‬‬

‫‪ 4‬ﻣﻮل در ﻟﻴﺘﺮ‪ ،‬ﺑﺎ اﻓﺰاﻳﺶ ﻧﺴﺒﺖ ‪ L/S‬ﺗـﺎ ﻣﻘـﺪار ﺑﻬﻴﻨـﻪي ‪ ،800‬و ﺑـﺎ‬

‫و ﻏﻴﺮه ﺑﺎ ‪ H+‬اﺳﻴﺪي ﻣﻴﺰان ﺳﻄﺢ و ﻫﻢﭼﻨـﻴﻦ ﺟـﺎيﮔـﺎهﻫـﺎي ﻓﻌـﺎل‬

‫اﻓﺰاﻳﺶ زﻣﺎن ﺗﺎ ‪ 4h‬و دﻣﺎ ﺗﺎ دﻣﺎي ﺑﻬﻴﻨﻪي ‪ T=95+1ºC‬ﺑﻪ ﺑﻴﺶﺗﺮﻳﻦ‬

‫اﺳﻴﺪي اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻲﻳﺎﺑﻨﺪ‪ ،‬ﻛﻪ در ﻧﺘﻴﺠﻪ ﻣﻴﺰان ﺟﺬب ﻓﻠﺰات و ﻓﻠﺰات‬

‫ﻣﻘﺪار ﺧﻮد ﺑﺮاي ﺑﻨﺘﻮﻧﻴـﺖ ‪ ES3‬ﻣـﻲرﺳـﺪ )ردﻳـﻒ ‪ 70‬ﺟـﺪول ‪.(7‬‬

‫ﺳﻨﮕﻴﻦ اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻲﻳﺎﺑﺪ‪.‬‬

‫ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ ﻧﻤﻮﻧﻪي ﻓﻌﺎل ﺷﺪهي ‪ GH1‬ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ ﻧﻤﻮﻧـﻪي ﻓﻌـﺎل‬
‫‪٢٥‬‬

‫‪+‬‬

‫‪2+‬‬

‫ﺣﺬف ﻓﻠﺰات ﺳﻨﮕﻴﻦ از ﭘﺴﻤﺎﻧﺪﻫﺎي ﺳﻨﺘﺰي ﺗﻮﺳﻂ ‪. . .‬‬
‫‪Pb & Tl Separation‬‬

‫ﺗﺸﻜﺮ و ﻗﺪرداﻧﻲ‬
‫ﻣﺆﻟﻔﺎن ﻻزم ﻣﻲداﻧﻨﺪ ﻳﺎد و ﺧﺎﻃﺮهي زﻧﺪه ﻳﺎد ﻣﺮﺣـﻮم آﻗـﺎي دﻛﺘـﺮ‬
‫)‪Kd (Pb)/Kd (Tl‬‬

‫ﺳﻴﺪﺣﻤﻴﺪ ﺟﺰاﻳﺮي رﺿـﻮان ا‪ ...‬ﺗﻌـﺎﻟﻲ ﻋﻠﻴـﻪ را ﻛـﻪ اﻳـﻦ ﺗﺤﻘﻴـﻖ را‬
‫ﭘﺎﻳﻪﮔﺬاري ﻧﻤﻮدﻧـﺪ ﮔﺮاﻣـﻲ ﺑﺪارﻧـﺪ‪ .‬ﺿـﻤﻨﺎً ﻧﻮﻳـﺴﻨﺪﮔﺎن از ﺟﻨـﺎب‬
‫آﻗﺎي دﻛﺘﺮ ﻣﺤﻤﻮد ﺣﺒﻴﺒﻴﺎن ﻛﻪ راﻫﻨﻤﺎﻳﻲﻫﺎي اﻳـﺸﺎن ﻣـﺆﺛﺮ و ﻣﻔﻴـﺪ‬
‫واﻗﻊ ﺷﺪهاﻧﺪ‪ ،‬ﻛﻤﺎل ﺗﺸﻜﺮ و اﻣﺘﻨﺎن را دارﻧﺪ‪.‬‬

‫‪Sample Number‬‬

‫ﭘﻲﻧﻮﺷﺖﻫﺎ‪:‬‬
‫‪1- Clay Mineral‬‬
‫‪2- Isomorphic Substitution‬‬

‫ﺷـــﻜﻞ ‪ -4‬ﻧﻤـــﻮدار ﻧـــﺴﺒﺖ ﺿـــﺮﻳﺐ ﺗﻮزﻳـــﻊ ‪ Kd‬ﺳـــﺮب ﺑـــﻪ ﺗـــﺎﻟﻴﻢ ﺑـــﺮاي‬

‫‪3- Activation‬‬

‫‪ 80‬ﻧﻤﻮﻧــﻪ ﻃﺒﻴﻌــﻲ و ﻓﻌــﺎلﺳــﺎزي ﺷــﺪه ﺑــﺎ اﺳــﻴﺪ ﺑﻨﺘﻮﻧﻴــﺖﻫــﺎي ‪ ES3‬و ‪GH1‬‬

‫‪4- Pillaring‬‬

‫)‪ M=0/3 g ،V=25 cc‬و ﺑﺎ ﻏﻠﻈﺖﻫﺎي اوﻟﻴﻪ و ﺛﺎﻧﻮﻳﻪ داده ﺷﺪه(‪.‬‬

‫‪ -4‬ﻧﺘﻴﺠﻪﮔﻴﺮي‬
‫ﺑﻨﺘﻮﻧﻴــﺖ ﺑــﻪ ﻋﻠــﺖ وﺟــﻮد ﻛــﺎﻧﻲ رﺳــﻲ ﻏﺎﻟــﺐ ﺳــﺎزﻧﺪه آن ﻳﻌﻨــﻲ‬
‫ﻣﻮﻧﺘﻤﻮرﻳﻠﻮﻧﻴﺖ ﻛﻪ ﺑﺎﻋﺚ ﺗﻘﻮﻳﺖ ﺧﻮاص ﺟـﺬﺑﻲ آن ﺑـﺮاي ﻓﻠـﺰات‬
‫ﺳﻨﮕﻴﻦ از ﺟﻤﻠﻪ ﺳﻄﺢ‪ ،‬ﻣﻜﺎنﻫﺎي اﺳـﻴﺪي ﺑﺮوﻧـﺴﺘﺪي و ﻟﻮﻳﻴـﺴﻲ و‬
‫ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺑﺎﻻي ﺗﺒﺎدل ﻛﺎﺗﻴﻮﻧﻲ ﻣﻲﺷﻮد‪ .‬اﻳﻦ اﻣﺮ‪ ،‬اﺳﺘﻔﺎده از آن ﺑـﺮاي‬
‫ﺟﺪاﺳﺎزي اﻏﻠﺐ ﻓﻠﺰات ﺑﻪ وﻳﮋه ﻓﻠﺰات ﻣﻮﺟﻮد در ﭘﺴﻤﺎﻧﺪﻫﺎي ﻣﺎﻳﻊ‬
‫ﻋﻤــﺪﺗﺎً ﺣــﺎوي ‪ Ni ،Tl ،Pb ،Fe ،Cu ،Co ،Cr‬و ‪ Zn‬را ﻣﻨﺎﺳــﺐ‬
‫ﻣﻲﺳﺎزد‪ .‬ﺑﺮاي ﺑﻨﺘﻮﻧﻴﺖ ﺳﺪﻳﻤﻲ ‪ ES3–RAW‬ﺑﻪ ﻋﻠـﺖ دارا ﺑـﻮدن‬
‫ﺑﻴﺶﺗﺮﻳﻦ ﻣﻘﺪار ﻛﺎﻧﻲﻫﺎي رﺳﻲ ﺑﻪ وﻳﮋه ﻣﻮﻧﺘﻤﻮرﻳﻠﻮﻧﻴﺖ ﻧـﺴﺒﺖ ﺑـﻪ‬
‫ﺑﻘﻴــﻪي ﺑﻨﺘﻮﻧﻴــﺖﻫــﺎي ﻣــﻮرد ﺑﺮرﺳــﻲ اﺛــﺮ اﻓــﺰاﻳﺶ ﻗﺎﺑﻠﻴــﺖ ﺟــﺬب‬
‫ﻣﺸﻬﻮدﺗﺮ ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬
‫در اﺛــﺮ اﻧﺠــﺎم ﺗــﺼﺤﻴﺢ ﺑــﻪ روش ﻓﻌــﺎلﺳــﺎزي اﺳــﻴﺪي‪ ،‬ﺑــﺮ اﺛــﺮ‬
‫ﺟﺎﻧﺸﻴﻨﻲ اﻳﺰوﻣﺮﻓﻲ ﻛﺎﺗﻴﻮنﻫﺎي ﺑﻴﻦ ﻻﻳﻪاي ﻧﻈﻴـﺮ ‪Ca ،Na+ ،K+‬‬
‫‪2+‬‬

‫و ﻏﻴﺮه ﺑﺎ ‪ H+‬اﺳـﻴﺪي ﻣﻴـﺰان ﺳـﻄﺢ و ﻫـﻢﭼﻨـﻴﻦ ﻣﻜـﺎنﻫـﺎي ﻓﻌـﺎل‬
‫اﺳﻴﺪي اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻲﻳﺎﺑﻨﺪ ﻛﻪ در ﻧﺘﻴﺠﻪ ﻣﻴﺰان ﺟﺬب ﻓﻠﺰات و ﻓﻠـﺰات‬
‫ﺳﻨﮕﻴﻦ اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻲﻳﺎﺑﺪ‪.‬‬
‫ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه ﻧﺸﺎن داد ﻛـﻪ از ﺑـﻴﻦ دو ﺑﻨﺘﻮﻧﻴـﺖ ﺳـﺪﻳﻤﻲ‬
‫‪ ES3-RAW‬و ﻛﻠــﺴﻴﻤﻲ ‪ ،GH1–RAW‬ﻧﻤﻮﻧــﻪي ‪ ES3‬ﻓﻌــﺎل‬
‫ﺷﺪه ﺑﺎ ﺳﻮﻟﻔﻮرﻳﻚ اﺳﻴﺪ ‪ 5‬ﻣﻮﻻر ﺑﻴﺶﺗﺮﻳﻦ ﻣﻴﺰان ﺟﺬب را ﻧـﺴﺒﺖ‬
‫ﺑﻪ ﺳﺮب داﺷﺘﻪ اﺳﺖ‪ .‬اﻳﻦ اﻣﺮ‪ ،‬ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻛﻪ ﻣﻴﺰان ﺟﺬب ﺗﺎﻟﻴﻢ‬
‫ﺗﺤــﺖ اﻳــﻦ ﺷــﺮاﻳﻂ ﻧــﺎﭼﻴﺰ اﺳــﺖ‪ ،‬ﺟﺪاﺳــﺎزي ﺳــﺮب و ﺗــﺎﻟﻴﻢ از‬
‫ﻳﻚدﻳﮕﺮ را اﻣﻜﺎنﭘﺬﻳﺮ ﻣﻲﺳﺎزد‪.‬‬
‫‪٢٦‬‬

1389 ،51 ‫ ﺷﻤﺎره‬،‫ﻣﺠﻠﻪ ﻋﻠﻮم و ﻓﻨﻮن ﻫﺴﺘﻪاي‬

References:
1. K.A. Carrado, “Introduction: clay structure,
surface acidity and catalysis,” in: “Handbook of
layered materials” (S.M. Auerbach, K.A.
Carrado, P.K. Dutta, Eds), Marcel Dekker, New
York, 1 ( 2004).

13. K.G. Bhattacharyya, S. Sen Gupta, “Influence
of acid activation on adsorption of Ni(II) and
Cu(II) on kaolinite and montmorillonite: kinetic
and
thermodynamic
study,”
Chemical
Engineering Journal, 136, 1-13 (2008).

2. T.J. Pinnavaia, Intercalated Clay Catalysts,
Science, 220, 365-371 (1983).

14. K.G. Bhattacharyya, S.S. Gupta, “Adsorption
of a few heavy metals on natural and modified
kaolinite and montmorillonite: a review,”
Advanced Colloid Interface Science, 1-55
(2009).

3. R. Virta, USGS minerals information, US
Geological Survey, Mineral Commodity
Summary, (January 2002). (ftp:// minerals.
usgs. gov/ minerals/ pubs/ commodity/ clays/
190496. pdf).

15. R.S. Lamar, “Bentonite Activation,” California
Journal of Mines, 49, 297-302 (1951).

4. S. Babel and T.A. Kurniawan, “Low cost
adsorbents for heavy metals uptake from
contaminated water: a review,” Journal of
Hazardous Materials, 97, 219-243 (2003).

16. S.J. Gregg, “In surface phenomena in chemistry
and biology: Danielli, J, Pankhust, K.G.A;
Riddiford, A.C; Pergamon Press; London, 195
(1958).

5. R. Virta, USGS minerals information, US
Geological Survey, Mineral Commodity
Summary, (January 2001). (ftp:// minerals.
usgs. gov/ minerals/ pubs/ commodity/ zeolites/
zeomyb00. pdf).

17. F.R.V. Diaz, P.S. Santos, “Studies on the Acid
Activation of Brazilian Smectitic Clays,” Quim
Nova, 24(3), 345-353 (2001).
18. H.Y. Zhu and S. Yamanaka, “Molecular
recognition by Na-loaded alumina pillared
Clay,” 93, 477–480 (1997).

6. S.K. Ouki, M. Kavanagh, “Performance of
natural zeolites for the treatment of mixed
metal-contaminated effluents,” Waste Manage.
Res, 15, 383-394 (1997).

19. S.H. Jazayeri, M. Habibian, M. Ghannadi, M.
Hayati-Ashtiani, “Instrumental analyses of
zeolitic bentonites,” The 1st Iran International
Zeolite
Conference
(IIZC08),
Amirkabir
University of Technology (Tehran Polytechnic),
Tehran, Iran, 29 April-1 May (2008).

7. S.M. Jasinski, SGS Minerals Information, US
Geological Survey Mineral Commodity
Summary 2001, (January 2002). (ftp://
minerals. usgs. gov/ minerals/ pubs/
commodity/ peat/ 510302. pdf).

20. S. Sen Gupta, K.G. Bhattacharyya, “Adsorption
of Ni(II) on Clays,” Journal of Colloid and
Interface Science, 295, 21-32 (2006).

8. S. Babel and T.A. Kurniawan, “Cr (VI)
removal from synthetic wastewater using
coconut shell charcoal and commercial
activated carbon modified with oxidizing agent
and/or chitosan,” 54, 951-967 (2004).

21. K.G. Bhattacharyya, S. Sen Gupta, “Adsorption
of Co(II) from aqueous medium on natural and
acid-activated Kaolinite and montmorillonite,”
Separation Science and Technology, 42, 33913418 (2007).

9. D.C. Sharma, C.F. Forster, “Removal of
hexavelent chromium using sphagnum moss
peat,” Water Res, 27, 1201-1208 (1993).

22. S. Sen Gupta, K.G. Bhattacharyya, “Interaction
of metal ions with clays. I. A Case 367 Study
with Pb(II),” Applied Clay Science, 30, 199206 (2005).

10. T. Mathialagan, T. Viraraghavan, “Adsorption
of cadmium from aqueous solutions by perlite,”
J. Hazard. Mater, 94, 291-303 (2002).

23. S. Simsek, U. Ulusoy, O. Ceyhan, “Adsorption
of UO22+, Tl+, Pb2+, Ra2+ and Ac3+ onto
polyacryloamide-bentonite composite,” Journal
of Radioanalytical and Nuclear Chemistry, 256,
315-321(2003).

11. G.L. Rorrer, J.D. Way, “Chitosan beads to
remove heavy metal from wastewater,”
Dalwoo-ChitoSan (May 2002). (ftp:// dalwoo.
com/ chitosan/ rorrer. html).

24. E. Alvarez-Ayuso, A. Garcia-Sanchez, “Removal
of heavy metals from waste waters by natural and
Na-exchanged bentonites,” Clays and Clay
Minerals; 51, 475-480 (2003).

12. C.E. Marshall, “Layer lattices and baseexchange,” Z. Krist, 91, 433-449 (1935).

٢٧

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful